列传·第十六章【登录】

《晋书》 > 列传 > 《列传·第十六章》 > 拼音版

刘(liú )颂(sòng ),字(zì )子(zǐ )雅(yǎ ),广(guǎng )陵(líng )人(rén ),汉(hàn )广(guǎng )陵(líng )厉(lì )王(wáng )胥(xū )之(zhī )后(hòu )也(yě )。世(shì )为(wéi )名(míng )族(zú )。同(tóng )郡(jùn )有(yǒu )雷(léi )、蒋(jiǎng )、谷(gǔ )、鲁(lǔ )四(sì )姓(xìng ),皆(jiē )出(chū )其(qí )下(xià ),时(shí )人(rén )为(wéi )之(zhī )语(yǔ )曰(yuē )“雷(léi )、蒋(jiǎng )、谷(gǔ )、鲁(lǔ ),刘(liú )最(zuì )为(wéi )祖(zǔ )。”父(fù )观(guān ),平(píng )阳(yáng )太(tài )守(shǒu )。颂(sòng )少(shǎo )能(néng )辨(biàn )物(wù )理(lǐ ),为(wéi )时(shí )人(rén )所(suǒ )称(chēng )。察(chá )孝(xiào )廉(lián ),举(jǔ )秀(xiù )才(cái ),皆(jiē )不(bú )就(jiù )。文(wén )帝(dì )辟(pì )为(wéi )相(xiàng )府(fǔ )掾(yuàn ),奉(fèng )使(shǐ )于(yú )蜀(shǔ )。时(shí )蜀(shǔ )新(xīn )平(píng ),人(rén )饥(jī )土(tǔ )荒(huāng ),颂(sòng )表(biǎo )求(qiú )振(zhèn )贷(dài ),不(bú )待(dài )报(bào )而(ér )行(háng ),由(yóu )是(shì )除(chú )名(míng )。武(wǔ )帝(dì )践(jiàn )阼(zuò ),拜(bài )尚(shàng )书(shū )三(sān )公(gōng )郎(láng ),典(diǎn )科(kē )律(lǜ ),申(shēn )冤(yuān )讼(sòng )。累(lèi )迁(qiān )中(zhōng )书(shū )侍(shì )郎(láng )。咸(xián )宁(níng )中(zhōng ),诏(zhào )颂(sòng )与(yǔ )散(sàn )骑(qí )郎(láng )白(bái )褒(bāo )巡(xún )抚(fǔ )荆(jīng )、扬(yáng ),以(yǐ )奉(fèng )使(shǐ )称(chēng )旨(zhǐ ),转(zhuǎn )黄(huáng )门(mén )郎(láng )。迁(qiān )议(yì )郎(láng ),守(shǒu )廷(tíng )尉(wèi )。时(shí )尚(shàng )书(shū )令(lìng )史(shǐ )扈(hù )寅(yín )非(fēi )罪(zuì )下(xià )狱(yù ),诏(zhào )使(shǐ )考(kǎo )竟(jìng ),颂(sòng )执(zhí )据(jù )无(wú )罪(zuì ),寅(yín )遂(suí )得(dé )免(miǎn ),时(shí )人(rén )以(yǐ )颂(sòng )比(bǐ )张(zhāng )释(shì )之(zhī )。在(zài )职(zhí )六(liù )年(nián ),号(hào )为(wéi )详(xiáng )平(píng )。会(huì )灭(miè )吴(wú ),诸(zhū )将(jiāng )争(zhēng )功(gōng ),遣(qiǎn )颂(sòng )校(xiào )其(qí )事(shì ),以(yǐ )王(wáng )浑(hún )为(wéi )上(shàng )功(gōng ),王(wáng )浚(xùn )为(wéi )中(zhōng )功(gōng )。帝(dì )以(yǐ )颂(sòng )持(chí )法(fǎ )失(shī )理(lǐ ),左(zuǒ )迁(qiān )京(jīng )兆(zhào )太(tài )守(shǒu ),不(bú )行(háng ),转(zhuǎn )任(rèn )河(hé )内(nèi )。临(lín )发(fā ),上(shàng )便(biàn )宜(yí ),多(duō )所(suǒ )纳(nà )用(yòng )。郡(jùn )界(jiè )多(duō )公(gōng )主(zhǔ )水(shuǐ )碓(duì ),遏(è )塞(sāi )流(liú )水(shuǐ ),转(zhuǎn )为(wéi )浸(jìn )害(hài ),颂(sòng )表(biǎo )罢(bà )之(zhī ),百(bǎi )姓(xìng )获(huò )其(qí )便(biàn )利(lì )。寻(xún )以(yǐ )母(mǔ )忧(yōu )去(qù )职(zhí )。服(fú )阕(què ),除(chú )淮(huái )南(nán )相(xiàng )。在(zài )官(guān )严(yán )整(zhěng ),甚(shèn )有(yǒu )政(zhèng )绩(jì )。旧(jiù )修(xiū )芍(sháo )陂(bēi ),年(nián )用(yòng )数(shù )万(wàn )人(rén ),豪(háo )强(qiáng )兼(jiān )并(bìng ),孤(gū )贫(pín )失(shī )业(yè ),颂(sòng )使(shǐ )大(dà )小(xiǎo )戮(lù )力(lì ),计(jì )功(gōng )受(shòu )分(fèn ),百(bǎi )姓(xìng )歌(gē )其(qí )平(píng )惠(huì )。

颂(sòng )在(zài )郡(jùn ),上(shàng )疏(shū )曰(yuē ):

臣(chén )昔(xī )忝(tiǎn )河(hé )内(nèi ),临(lín )辞(cí )受(shòu )诏(zhào ):“卿(qīng )所(suǒ )言(yán )悉(xī )要(yào )事(shì ),宜(yí )大(dà )小(xiǎo )数(shù )以(yǐ )闻(wén )。恆(héng )苦(kǔ )多(duō )事(shì ),或(huò )不(bú )能(néng )悉(xī )有(yǒu )报(bào ),勿(wù )以(yǐ )为(wéi )疑(yí )。”臣(chén )受(shòu )诏(zhào )之(zhī )日(rì ),喜(xǐ )惧(jù )交(jiāo )集(jí ),益(yì )思(sī )自(zì )竭(jié ),用(yòng )忘(wàng )其(qí )鄙(bǐ ),愿(yuàn )以(yǐ )萤(yíng )烛(zhú ),增(zēng )晖(huī )重(zhòng )光(guāng )。到(dào )郡(jùn )草(cǎo )具(jù )所(suǒ )陈(chén )如(rú )左(zuǒ ),未(wèi )及(jí )书(shū )上(shàng ),会(huì )臣(chén )婴(yīng )丁(dīng )天(tiān )罚(fá ),寝(qǐn )顿(dùn )累(lèi )年(nián ),今(jīn )谨(jǐn )封(fēng )上(shàng )前(qián )事(shì )。臣(chén )虽(suī )才(cái )不(bú )经(jīng )国(guó ),言(yán )浅(qiǎn )多(duō )违(wéi ),犹(yóu )愿(yuàn )陛(bì )下(xià )垂(chuí )省(shěng ),使(shǐ )臣(chén )微(wēi )诚(chéng )得(dé )经(jīng )圣(shèng )鉴(jiàn ),不(bú )总(zǒng )弃(qì )于(yú )常(cháng )案(àn )。如(rú )有(yǒu )足(zú )采(cǎi ),冀(jì )补(bǔ )万(wàn )一(yī )。

伏(fú )见(jiàn )诏(zhào )书(shū ),开(kāi )启(qǐ )土(tǔ )宇(yǔ ),以(yǐ )支(zhī )百(bǎi )世(shì ),封(fēng )建(jiàn )戚(qī )属(shǔ ),咸(xián )出(chū )之(zhī )籓(bān ),夫(fū )岂(qǐ )不(bú )怀(huái ),公(gōng )理(lǐ )然(rán )也(yě )。树(shù )国(guó )全(quán )制(zhì ),始(shǐ )成(chéng )于(yú )今(jīn ),超(chāo )秦(qín )、汉(hàn )、魏(wèi )氏(shì )之(zhī )局(jú )节(jiē ),绍(shào )五(wǔ )帝(dì )三(sān )代(dài )之(zhī )绝(jué )迹(jì )。功(gōng )被(bèi )无(wú )外(wài ),光(guāng )流(liú )后(hòu )裔(yì ),巍(wēi )巍(wēi )盛(shèng )美(měi ),三(sān )五(wǔ )之(zhī )君(jūn )殆(dài )有(yǒu )惭(cán )德(dé )。何(hé )则(zé )?彼(bǐ )因(yīn )自(zì )然(rán )而(ér )就(jiù )之(zhī ),异(yì )乎(hū )绝(jué )迹(jì )之(zhī )后(hòu )更(gèng )创(chuàng )之(zhī )。虽(suī )然(rán ),封(fēng )幼(yòu )稚(zhì )皇(huáng )子(zǐ )于(yú )吴(wú )、蜀(shǔ ),臣(chén )之(zhī )愚(yú )虑(lǜ ),谓(wèi )未(wèi )尽(jìn )善(shàn )。夫(fū )吴(wú )、越(yuè )剽(piāo )轻(qīng ),庸(yōng )、蜀(shǔ )险(xiǎn )绝(jué ),此(cǐ )故(gù )变(biàn )衅(xìn )之(zhī )所(suǒ )出(chū ),易(yì )生(shēng )风(fēng )尘(chén )之(zhī )地(dì )。且(qiě )自(zì )吴(wú )平(píng )以(yǐ )来(lái ),东(dōng )南(nán )六(liù )州(zhōu )将(jiāng )士(shì )更(gèng )守(shǒu )江(jiāng )表(biǎo ),此(cǐ )时(shí )之(zhī )至(zhì )患(huàn )也(yě )。又(yòu )内(nèi )兵(bīng )外(wài )守(shǒu ),吴(wú )人(rén )有(yǒu )不(bú )自(zì )信(xìn )之(zhī )心(xīn ),宜(yí )得(dé )壮(zhuàng )主(zhǔ )以(yǐ )镇(zhèn )抚(fǔ )之(zhī ),使(shǐ )内(nèi )外(wài )各(gè )安(ān )其(qí )旧(jiù )。又(yòu )孙(sūn )氏(shì )为(wéi )国(guó ),文(wén )武(wǔ )众(zhòng )职(zhí ),数(shù )拟(nǐ )天(tiān )朝(cháo ),一(yī )旦(dàn )堙(yīn )替(tì ),同(tóng )于(yú )编(biān )户(hù )。不(bú )识(shí )所(suǒ )蒙(méng )更(gèng )生(shēng )之(zhī )恩(ēn ),而(ér )灾(zāi )困(kùn )逼(bī )身(shēn ),自(zì )谓(wèi )失(shī )地(dì ),用(yòng )怀(huái )不(bú )靖(jìng )。今(jīn )得(dé )长(zhǎng )王(wáng )以(yǐ )临(lín )其(qí )国(guó ),随(suí )才(cái )授(shòu )任(rèn ),文(wén )武(wǔ )并(bìng )叙(xù ),士(shì )卒(zú )百(bǎi )役(yì )不(bú )出(chū )其(qí )乡(xiāng ),求(qiú )富(fù )贵(guì )者(zhě )取(qǔ )之(zhī )于(yú )国(guó )内(nèi )。内(nèi )兵(bīng )得(dé )散(sàn ),新(xīn )邦(bāng )乂(ài )安(ān ),两(liǎng )获(huò )其(qí )所(suǒ ),于(yú )事(shì )为(wéi )宜(yí )。宜(yí )取(qǔ )同(tóng )姓(xìng )诸(zhū )王(wáng )年(nián )二(èr )十(shí )以(yǐ )上(shàng )人(rén )才(cái )高(gāo )者(zhě ),分(fèn )王(wáng )吴(wú )、蜀(shǔ )。以(yǐ )其(qí )去(qù )近(jìn )就(jiù )远(yuǎn ),割(gē )裂(liè )土(tǔ )宇(yǔ ),令(lìng )倍(bèi )于(yú )旧(jiù )。以(yǐ )徙(xǐ )封(fēng )故(gù )地(dì ),用(yòng )王(wáng )幼(yòu )稚(zhì ),须(xū )皇(huáng )子(zǐ )长(zhǎng )乃(nǎi )遣(qiǎn )君(jūn )之(zhī ),于(yú )是(shì )无(wú )晚(wǎn )也(yě )。急(jí )所(suǒ )须(xū )地(dì ),交(jiāo )得(dé )长(zhǎng )主(zhǔ ),此(cǐ )事(shì )宜(yí )也(yě )。臣(chén )所(suǒ )陈(chén )封(fēng )建(jiàn ),今(jīn )大(dà )义(yì )已(yǐ )举(jǔ ),然(rán )余(yú )众(zhòng )事(shì ),傥(tǎng )有(yǒu )足(zú )采(cǎi ),以(yǐ )参(cān )成(chéng )制(zhì ),故(gù )皆(jiē )并(bìng )列(liè )本(běn )事(shì )。

臣(chén )闻(wén ):不(bú )惮(dàn )危(wēi )悔(huǐ )之(zhī )患(huàn ),而(ér )愿(yuàn )献(xiàn )所(suǒ )见(jiàn )者(zhě ),尽(jìn )忠(zhōng )之(zhī )臣(chén )也(yě );垂(chuí )听(tīng )逆(nì )耳(ěr ),甘(gān )纳(nà )苦(kǔ )言(yán )者(zhě ),济(jì )世(shì )之(zhī )君(jūn )也(yě )。臣(chén )以(yǐ )期(qī )运(yùn ),幸(xìng )遇(yù )无(wú )讳(huì )之(zhī )朝(cháo )。虽(suī )尝(cháng )抗(kàng )疏(shū )陈(chén )辞(cí ),泛(fàn )论(lùn )政(zhèng )体(tǐ ),犹(yóu )未(wèi )悉(xī )所(suǒ )见(jiàn ),指(zhǐ )言(yán )得(dé )失(shī ),徒(tú )荷(hé )恩(ēn )宠(chǒng ),不(bú )异(yì )凡(fán )流(liú )。臣(chén )窃(qiè )自(zì )愧(kuì ),不(bú )尽(jìn )忠(zhōng )规(guī ),无(wú )以(yǐ )上(shàng )报(bào ),谨(jǐn )列(liè )所(suǒ )见(jiàn )如(rú )左(zuǒ )。臣(chén )诚(chéng )未(wèi )自(zì )许(xǔ )所(suǒ )言(yán )必(bì )当(dāng ),然(rán )要(yào )以(yǐ )不(bú )隐(yǐn )所(suǒ )怀(huái )为(wéi )上(shàng )报(bào )之(zhī )节(jiē )。若(ruò )万(wàn )一(yī )足(zú )采(cǎi ),则(zé )微(wēi )臣(chén )更(gèng )生(shēng )之(zhī )年(nián );如(rú )皆(jiē )瞽(gǔ )妄(wàng ),则(zé )国(guó )之(zhī )福(fú )也(yě )。愿(yuàn )陛(bì )下(xià )缺(quē )半(bàn )日(rì )之(zhī )间(jiān ),垂(chuí )省(shěng )臣(chén )言(yán )。

伏(fú )惟(wéi )陛(bì )下(xià )虽(suī )应(yīng )天(tiān )顺(shùn )人(rén ),龙(lóng )飞(fēi )践(jiàn )阼(zuò ),为(wéi )创(chuàng )基(jī )之(zhī )主(zhǔ ),然(rán )所(suǒ )遇(yù )之(zhī )时(shí ),实(shí )是(shì )叔(shū )世(shì )。何(hé )则(zé )?汉(hàn )末(mò )陵(líng )迟(chí ),阉(yān )竖(shù )用(yòng )事(shì ),小(xiǎo )人(rén )专(zhuān )朝(cháo ),君(jūn )子(zǐ )在(zài )野(yě ),政(zhèng )荒(huāng )众(zhòng )散(sàn ),遂(suí )以(yǐ )乱(luàn )亡(wáng )。魏(wèi )武(wǔ )帝(dì )以(yǐ )经(jīng )略(luè )之(zhī )才(cái ),拨(bō )烦(fán )理(lǐ )乱(luàn ),兼(jiān )肃(sù )文(wén )教(jiāo ),积(jī )数(shù )十(shí )年(nián ),至(zhì )于(yú )延(yán )康(kāng )之(zhī )初(chū ),然(rán )后(hòu )吏(lì )清(qīng )下(xià )顺(shùn ),法(fǎ )始(shǐ )大(dà )行(háng )。逮(dǎi )至(zhì )文(wén )、明(míng )二(èr )帝(dì ),奢(shē )淫(yín )骄(jiāo )纵(zòng ),倾(qīng )殆(dài )之(zhī )主(zhǔ )也(yě )。然(rán )内(nèi )盛(shèng )台(tái )榭(xiè )声(shēng )色(sè )之(zhī )娱(yú ),外(wài )当(dāng )三(sān )方(fāng )英(yīng )豪(háo )严(yán )敌(dí ),事(shì )成(chéng )克(kè )举(jǔ ),少(shǎo )有(yǒu )愆(qiān )违(wéi ),其(qí )故(gù )何(hé )也(yě )?实(shí )赖(lài )前(qián )绪(xù ),以(yǐ )济(jì )勋(xūn )业(yè )。然(rán )法(fǎ )物(wù )政(zhèng )刑(xíng ),固(gù )已(yǐ )渐(jiàn )穨(tuí )矣(yǐ )。自(zì )嘉(jiā )平(píng )之(zhī )初(chū ),晋(jìn )祚(zuò )始(shǐ )基(jī ),逮(dǎi )于(yú )咸(xián )熙(xī )之(zhī )末(mò ),其(qí )间(jiān )累(lèi )年(nián )。虽(suī )鈇(fū )钺(yuè )屡(lǚ )断(duàn ),翦(jiǎn )除(chú )凶(xiōng )丑(chǒu ),然(rán )其(qí )存(cún )者(zhě )咸(xián )蒙(méng )遭(zāo )时(shí )之(zhī )恩(ēn ),不(bú )轨(guǐ )于(yú )法(fǎ )。泰(tài )始(shǐ )之(zhī )初(chū ),陛(bì )下(xià )践(jiàn )阼(zuò ),其(qí )所(suǒ )服(fú )乘(chéng )皆(jiē )先(xiān )代(dài )功(gōng )臣(chén )之(zhī )胤(yìn ),非(fēi )其(qí )子(zǐ )孙(sūn ),则(zé )其(qí )曾(céng )玄(xuán )。古(gǔ )人(rén )有(yǒu )言(yán ),膏(gāo )粱(liáng )之(zhī )性(xìng )难(nán )正(zhèng ),故(gù )曰(yuē )时(shí )遇(yù )叔(shū )世(shì )。当(dāng )此(cǐ )之(zhī )秋(qiū ),天(tiān )地(dì )之(zhī )位(wèi )始(shǐ )定(dìng ),四(sì )海(hǎi )洗(xǐ )心(xīn )整(zhěng )纲(gāng )之(zhī )会(huì )也(yě )。然(rán )陛(bì )下(xià )犹(yóu )以(yǐ )用(yòng )才(cái )因(yīn )宜(yí ),法(fǎ )宽(kuān )有(yǒu )由(yóu ),积(jī )之(zhī )在(zài )素(sù ),异(yì )于(yú )汉(hàn )、魏(wèi )之(zhī )先(xiān )。三(sān )祖(zǔ )崛(jué )起(qǐ ),易(yì )朝(cháo )之(zhī )为(wéi ),未(wèi )可(kě )一(yī )旦(dàn )直(zhí )绳(shéng )御(yù )下(xià ),诚(chéng )时(shí )宜(yí )也(yě )。然(rán )至(zhì )所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )政(zhèng ),矫(jiǎo )世(shì )众(zhòng )务(wù ),自(zì )宜(yí )渐(jiàn )出(chū )公(gōng )涂(tú ),法(fǎ )正(zhèng )威(wēi )断(duàn ),日(rì )迁(qiān )就(jiù )肃(sù )。譬(pì )由(yóu )行(háng )舟(zhōu ),虽(suī )不(bú )横(héng )截(jié )迅(xùn )流(liú ),然(rán )俄(é )向(xiàng )所(suǒ )趣(qù ),渐(jiàn )靡(mí )而(ér )往(wǎng ),终(zhōng )得(dé )其(qí )济(jì )。积(jī )微(wēi )稍(shāo )著(zhe ),以(yǐ )至(zhì )于(yú )今(jīn ),可(kě )以(yǐ )言(yán )政(zhèng )。而(ér )自(zì )泰(tài )始(shǐ )以(yǐ )来(lái ),将(jiāng )三(sān )十(shí )年(nián ),政(zhèng )功(gōng )美(měi )绩(jì ),未(wèi )称(chēng )圣(shèng )旨(zhǐ ),凡(fán )诸(zhū )事(shì )业(yè ),不(bú )茂(mào )既(jì )往(wǎng )。以(yǐ )陛(bì )下(xià )明(míng )圣(shèng ),犹(yóu )未(wèi )及(jí )叔(shū )世(shì )之(zhī )弊(bì ),以(yǐ )成(chéng )始(shǐ )初(chū )之(zhī )隆(lóng ),传(chuán )之(zhī )后(hòu )世(shì ),不(bú )无(wú )虑(lǜ )乎(hū )!意(yì )者(zhě ),臣(chén )言(yán )岂(qǐ )不(bú )少(shǎo )概(gài )圣(shèng )心(xīn )夫(fū )!

顾(gù )惟(wéi )万(wàn )载(zǎi )之(zhī )事(shì ),理(lǐ )在(zài )二(èr )端(duān )。天(tiān )下(xià )大(dà )器(qì ),一(yī )安(ān )难(nán )倾(qīng ),一(yī )倾(qīng )难(nán )正(zhèng )。故(gù )虑(lǜ )经(jīng )后(hòu )世(shì )者(zhě ),必(bì )精(jīng )目(mù )下(xià )之(zhī )政(zhèng ),政(zhèng )安(ān )遗(yí )业(yè ),使(shǐ )数(shù )世(shì )赖(lài )之(zhī )。若(ruò )乃(nǎi )兼(jiān )建(jiàn )诸(zhū )侯(hóu )而(ér )树(shù )籓(bān )屏(píng ),深(shēn )根(gēn )固(gù )蒂(dì ),则(zé )祚(zuò )延(yán )无(wú )穷(qióng ),可(kě )以(yǐ )比(bǐ )迹(jì )三(sān )代(dài )。如(rú )或(huò )当(dāng )身(shēn )之(zhī )政(zhèng ),遗(yí )风(fēng )余(yú )烈(liè )不(bú )及(jí )后(hòu )嗣(sì ),虽(suī )树(shù )亲(qīn )戚(qī ),而(ér )成(chéng )国(guó )之(zhī )制(zhì )不(bú )建(jiàn ),使(shǐ )夫(fū )后(hòu )世(shì )独(dú )任(rèn )智(zhì )力(lì )以(yǐ )安(ān )大(dà )业(yè )。若(ruò )未(wèi )尽(jìn )其(qí )理(lǐ ),虽(suī )经(jīng )异(yì )时(shí ),忧(yōu )责(zé )犹(yóu )追(zhuī )在(zài )陛(bì )下(xià ),将(jiāng )如(rú )之(zhī )何(hé )!愿(yuàn )陛(bì )下(xià )善(shàn )当(dāng )今(jīn )之(zhī )政(zhèng ),树(shù )不(bú )拔(bá )之(zhī )势(shì ),则(zé )天(tiān )下(xià )无(wú )遗(yí )忧(yōu )矣(yǐ )。

夫(fū )圣(shèng )明(míng )不(bú )世(shì )及(jí ),后(hòu )嗣(sì )不(bú )必(bì )贤(xián ),此(cǐ )天(tiān )理(lǐ )之(zhī )常(cháng )也(yě )。故(gù )善(shàn )为(wéi )天(tiān )下(xià )者(zhě ),任(rèn )势(shì )而(ér )不(bú )任(rèn )人(rén )。任(rèn )势(shì )者(zhě ),诸(zhū )侯(hóu )是(shì )也(yě );任(rèn )人(rén )者(zhě ),郡(jùn )县(xiàn )是(shì )也(yě )。郡(jùn )县(xiàn )之(zhī )察(chá ),小(xiǎo )政(zhèng )理(lǐ )而(ér )大(dà )势(shì )危(wēi );诸(zhū )侯(hóu )为(wéi )邦(bāng ),近(jìn )多(duō )违(wéi )而(ér )远(yuǎn )虑(lǜ )固(gù )。圣(shèng )王(wáng )推(tuī )终(zhōng )始(shǐ )之(zhī )弊(bì ),,权(quán )轻(qīng )重(zhòng )之(zhī )理(lǐ ),包(bāo )彼(bǐ )小(xiǎo )违(wéi )以(yǐ )据(jù )大(dà )安(ān ),然(rán )后(hòu )足(zú )以(yǐ )籓(bān )固(gù )内(nèi )外(wài ),维(wéi )镇(zhèn )九(jiǔ )服(fú )。夫(fū )武(wǔ )王(wáng )圣(shèng )主(zhǔ )也(yě ),成(chéng )王(wáng )贤(xián )嗣(sì )也(yě ),然(rán )武(wǔ )王(wáng )不(bú )恃(shì )成(chéng )王(wáng )之(zhī )贤(xián )而(ér )广(guǎng )封(fēng )建(jiàn )者(zhě ),虑(lǜ )经(jīng )无(wú )穷(qióng )也(yě )。且(qiě )善(shàn )言(yán )今(jīn )者(zhě ),必(bì )有(yǒu )验(yàn )之(zhī )于(yú )古(gǔ )。唐(táng )、虞(yú )以(yǐ )前(qián ),书(shū )文(wén )残(cán )缺(quē ),其(qí )事(shì )难(nán )详(xiáng )。至(zhì )于(yú )三(sān )代(dài ),则(zé )并(bìng )建(jiàn )明(míng )德(dé ),及(jí )兴(xìng )王(wáng )之(zhī )显(xiǎn )亲(qīn ),列(liè )爵(jué )五(wǔ )等(děng ),开(kāi )国(guó )承(chéng )家(jiā ),以(yǐ )籓(bān )屏(píng )帝(dì )室(shì ),延(yán )祚(zuò )久(jiǔ )长(zhǎng ),近(jìn )者(zhě )五(wǔ )六(liù )百(bǎi )岁(suì ),远(yuǎn )者(zhě )仅(jǐn )将(jiāng )千(qiān )载(zǎi )。逮(dǎi )至(zhì )秦(qín )氏(shì ),罢(bà )侯(hóu )置(zhì )守(shǒu ),子(zǐ )弟(dì )不(bú )分(fèn )尺(chǐ )土(tǔ ),孤(gū )立(lì )无(wú )辅(fǔ ),二(èr )世(shì )而(ér )亡(wáng )。汉(hàn )承(chéng )周(zhōu )、秦(qín )之(zhī )后(hòu ),杂(zá )而(ér )用(yòng )之(zhī ),前(qián )后(hòu )二(èr )代(dài )各(gè )二(èr )百(bǎi )馀(yú )年(nián )。揆(kuí )其(qí )封(fēng )建(jiàn )不(bú )用(yòng ),虽(suī )强(qiáng )弱(ruò )不(bú )适(shì ),制(zhì )度(dù )舛(chuǎn )错(cuò ),不(bú )尽(jìn )事(shì )中(zhōng ),然(rán )迹(jì )其(qí )衰(shuāi )亡(wáng ),恆(héng )在(zài )同(tóng )姓(xìng )失(shī )职(zhí ),诸(zhū )侯(hóu )微(wēi )时(shí ),不(bú )在(zài )强(qiáng )盛(shèng )。昔(xī )吕(lǚ )氏(shì )作(zuò )乱(luàn ),幸(xìng )赖(lài )齐(qí )、代(dài )之(zhī )援(yuán ),以(yǐ )宁(níng )社(shè )稷(jì )。七(qī )国(guó )叛(pàn )逆(nì ),梁(liáng )王(wáng )捍(hàn )之(zhī ),卒(zú )弭(mǐ )其(qí )难(nán )。自(zì )是(shì )之(zhī )后(hòu ),威(wēi )权(quán )削(xuē )夺(duó ),诸(zhū )侯(hóu )止(zhǐ )食(shí )租(zū )奉(fèng ),甚(shèn )者(zhě )至(zhì )乘(chéng )牛(niú )车(chē )。是(shì )以(yǐ )王(wáng )莽(mǎng )得(dé )擅(shàn )本(běn )朝(cháo ),遂(suí )其(qí )奸(jiān )谋(móu ),倾(qīng )荡(dàng )天(tiān )下(xià ),毒(dú )流(liú )生(shēng )灵(líng )。光(guāng )武(wǔ )绍(shào )起(qǐ ),虽(suī )封(fēng )树(shù )子(zǐ )弟(dì ),而(ér )不(bú )建(jiàn )成(chéng )国(guó )之(zhī )制(zhì ),祚(zuò )亦(yì )不(bú )延(yán )。魏(wèi )氏(shì )承(chéng )之(zhī ),圈(quān )闭(bì )亲(qīn )戚(qī ),幽(yōu )囚(qiú )子(zǐ )弟(dì ),是(shì )以(yǐ )神(shén )器(qì )速(sù )倾(qīng ),天(tiān )命(mìng )移(yí )在(zài )陛(bì )下(xià )。长(zhǎng )短(duǎn )之(zhī )应(yīng ),祸(huò )福(fú )之(zhī )徵(zhēng ),可(kě )见(jiàn )于(yú )此(cǐ )。又(yòu )魏(wèi )氏(shì )虽(suī )正(zhèng )位(wèi )居(jū )体(tǐ ),南(nán )面(miàn )称(chēng )帝(dì ),然(rán )三(sān )方(fāng )未(wèi )宾(bīn ),正(zhèng )朔(shuò )有(yǒu )所(suǒ )不(bú )加(jiā ),实(shí )有(yǒu )战(zhàn )国(guó )相(xiàng )持(chí )之(zhī )势(shì )。大(dà )晋(jìn )之(zhī )兴(xìng ),宣(xuān )帝(dì )定(dìng )燕(yàn ),太(tài )祖(zǔ )平(píng )蜀(shǔ ),陛(bì )下(xià )灭(miè )吴(wú ),可(kě )谓(wèi )功(gōng )格(gé )天(tiān )地(dì ),土(tǔ )广(guǎng )三(sān )王(wáng ),舟(zhōu )车(chē )所(suǒ )至(zhì ),人(rén )迹(jì )所(suǒ )及(jí ),皆(jiē )为(wéi )臣(chén )妾(qiè ),四(sì )海(hǎi )大(dà )同(tóng ),始(shǐ )于(yú )今(jīn )日(rì )。宜(yí )承(chéng )大(dà )勋(xūn )之(zhī )籍(jí ),及(jí )陛(bì )下(xià )圣(shèng )明(míng )之(zhī )时(shí ),开(kāi )启(qǐ )土(tǔ )宇(yǔ ),使(shǐ )同(tóng )姓(xìng )必(bì )王(wáng ),建(jiàn )久(jiǔ )安(ān )于(yú )万(wàn )载(zǎi ),垂(chuí )长(zhǎng )世(shì )于(yú )无(wú )穷(qióng )。

臣(chén )又(yòu )闻(wén )国(guó )有(yǒu )任(rèn )臣(chén )则(zé )安(ān ),有(yǒu )重(zhòng )臣(chén )则(zé )乱(luàn )。而(ér )王(wáng )制(zhì ),人(rén )君(jūn )立(lì )子(zǐ )以(yǐ )嫡(dí )不(bú )以(yǐ )长(zhǎng ),立(lì )嫡(dí )以(yǐ )长(zhǎng )不(bú )以(yǐ )贤(xián ),此(cǐ )事(shì )情(qíng )之(zhī )不(bú )可(kě )易(yì )者(zhě )也(yě )。而(ér )贤(xián )明(míng )至(zhì )少(shǎo ),不(bú )肖(xiāo )至(zhì )众(zhòng ),此(cǐ )固(gù )天(tiān )理(lǐ )之(zhī )常(cháng )也(yě )。物(wù )类(lèi )相(xiàng )求(qiú ),感(gǎn )应(yīng )而(ér )至(zhì ),又(yòu )自(zì )然(rán )也(yě )。是(shì )以(yǐ )暗(àn )君(jūn )在(zài )位(wèi ),则(zé )重(zhòng )臣(chén )盈(yíng )朝(cháo );明(míng )后(hòu )临(lín )政(zhèng ),则(zé )任(rèn )臣(chén )列(liè )职(zhí )。夫(fū )任(rèn )臣(chén )之(zhī )与(yǔ )重(zhòng )臣(chén ),俱(jù )执(zhí )国(guó )统(tǒng )而(ér )立(lì )断(duàn )者(zhě )也(yě )。然(rán )成(chéng )败(bài )相(xiàng )反(fǎn ),邪(xié )正(zhèng )相(xiàng )背(bèi ),其(qí )故(gù )何(hé )也(yě )?重(zhòng )臣(chén )假(jiǎ )所(suǒ )资(zī )以(yǐ )树(shù )私(sī ),任(rèn )臣(chén )因(yīn )所(suǒ )籍(jí )以(yǐ )尽(jìn )公(gōng )。尽(jìn )公(gōng )者(zhě ),政(zhèng )之(zhī )本(běn )也(yě );树(shù )私(sī )者(zhě ),乱(luàn )之(zhī )源(yuán )也(yě )。推(tuī )斯(sī )言(yán )之(zhī ),则(zé )泰(tài )日(rì )少(shǎo ),乱(luàn )日(rì )多(duō ),政(zhèng )教(jiāo )渐(jiàn )穨(tuí ),欲(yù )国(guó )之(zhī )无(wú )危(wēi ),不(bú )可(kě )得(dé )也(yě )。又(yòu )非(fēi )徒(tú )唯(wéi )然(rán )而(ér )已(yǐ )。借(jiè )令(lìng )愚(yú )劣(liè )之(zhī )嗣(sì ),蒙(méng )先(xiān )哲(zhé )之(zhī )遗(yí )绪(xù ),得(dé )中(zhōng )贤(xián )之(zhī )佐(zuǒ ),而(ér )树(shù )国(guó )本(běn )根(gēn )不(bú )深(shēn ),无(wú )干(gàn )辅(fǔ )之(zhī )固(gù ),则(zé )所(suǒ )谓(wèi )任(rèn )臣(chén )者(zhě )化(huà )而(ér )为(wéi )重(zhòng )臣(chén )矣(yǐ )。何(hé )则(zé )?国(guó )有(yǒu )可(kě )倾(qīng )之(zhī )势(shì ),则(zé )执(zhí )权(quán )者(zhě )见(jiàn )疑(yí ),众(zhòng )疑(yí )难(nán )以(yǐ )自(zì )信(xìn ),而(ér )甘(gān )受(shòu )死(sǐ )亡(wáng )者(zhě )非(fēi )人(rén )情(qíng )故(gù )也(yě )。若(ruò )乃(nǎi )建(jiàn )基(jī )既(jì )厚(hòu ),籓(bān )屏(píng )强(qiáng )御(yù ),虽(suī )置(zhì )幼(yòu )君(jūn )赤(chì )子(zǐ )而(ér )天(tiān )下(xià )不(bú )惧(jù ),曩(nǎng )之(zhī )所(suǒ )谓(wèi )重(zhòng )臣(chén )者(zhě ),今(jīn )悉(xī )反(fǎn )忠(zhōng )而(ér )为(wéi )任(rèn )臣(chén )矣(yǐ )。何(hé )则(zé )?理(lǐ )无(wú )危(wēi )势(shì ),怀(huái )不(bú )自(zì )猜(cāi ),忠(zhōng )诚(chéng )得(dé )著(zhe ),不(bú )惕(tì )于(yú )邪(xié )故(gù )也(yě )。圣(shèng )王(wáng )知(zhī )贤(xián )哲(zhé )之(zhī )不(bú )世(shì )及(jí ),故(gù )立(lì )相(xiàng )持(chí )之(zhī )势(shì )以(yǐ )御(yù )其(qí )臣(chén )。是(shì )以(yǐ )五(wǔ )等(děng )既(jì )列(liè ),臣(chén )无(wú )忠(zhōng )慢(màn ),同(tóng )于(yú )竭(jié )节(jiē ),以(yǐ )徇(xùn )其(qí )上(shàng )。群(qún )后(hòu )既(jì )建(jiàn ),继(jì )体(tǐ )贤(xián )鄙(bǐ ),亦(yì )均(jūn )一(yī )契(qì ),等(děng )于(yú )无(wú )虑(lǜ )。且(qiě )树(shù )国(guó )苟(gǒu )固(gù ),则(zé )所(suǒ )任(rèn )之(zhī )臣(chén ),得(dé )贤(xián )益(yì )理(lǐ ),次(cì )委(wěi )中(zhōng )智(zhì ),亦(yì )足(zú )以(yǐ )安(ān )。何(hé )则(zé )?势(shì )固(gù )易(yì )持(chí )故(gù )也(yě )。

然(rán )则(zé )建(jiàn )邦(bāng )苟(gǒu )尽(jìn )其(qí )理(lǐ ),则(zé )无(wú )向(xiàng )不(bú )可(kě )。是(shì )以(yǐ )周(zhōu )室(shì )自(zì )成(chéng )、康(kāng )以(yǐ )下(xià ),逮(dǎi )至(zhì )宣(xuān )王(wáng ),宣(xuān )王(wáng )之(zhī )后(hòu ),到(dào )于(yú )赧(nǎn )王(wáng ),其(qí )间(jiān )历(lì )载(zǎi ),朝(cháo )无(wú )名(míng )臣(chén ),而(ér )宗(zōng )庙(miào )不(bú )陨(yǔn )者(zhě ),诸(zhū )侯(hóu )维(wéi )持(chí )之(zhī )也(yě )。故(gù )曰(yuē ),为(wéi )社(shè )稷(jì )计(jì ),莫(mò )若(ruò )建(jiàn )国(guó )。夫(fū )邪(xié )正(zhèng )逆(nì )顺(shùn )者(zhě ),人(rén )心(xīn )之(zhī )所(suǒ )系(xì )服(fú )也(yě )。今(jīn )之(zhī )建(jiàn )置(zhì ),宜(yí )审(shěn )量(liàng )事(shì )势(shì ),使(shǐ )诸(zhū )侯(hóu )率(lǜ )义(yì )而(ér )动(dòng ),同(tóng )忿(fèn )俱(jù )奋(fèn ),令(lìng )其(qí )力(lì )足(zú )以(yǐ )维(wéi )带(dài )京(jīng )邑(yì )。若(ruò )包(bāo )藏(cáng )祸(huò )心(xīn ),惕(tì )于(yú )邪(xié )而(ér )起(qǐ ),孤(gū )立(lì )无(wú )党(dǎng ),所(suǒ )蒙(méng )之(zhī )籍(jí )不(bú )足(zú )独(dú )以(yǐ )有(yǒu )为(wéi )。然(rán )齐(qí )此(cǐ )甚(shèn )难(nán ),陛(bì )下(xià )宜(yí )与(yǔ )达(dá )古(gǔ )今(jīn )善(shàn )识(shí )事(shì )势(shì )之(zhī )士(shì )深(shēn )共(gòng )筹(chóu )之(zhī )。建(jiàn )侯(hóu )之(zhī )理(lǐ ),使(shǐ )君(jūn )乐(lè )其(qí )国(guó ),臣(chén )荣(róng )其(qí )朝(cháo ),各(gè )流(liú )福(fú )祚(zuò ),传(chuán )之(zhī )无(wú )穷(qióng )。上(shàng )下(xià )一(yī )心(xīn ),爱(ài )国(guó )如(rú )家(jiā ),视(shì )百(bǎi )姓(xìng )如(rú )子(zǐ ),然(rán )后(hòu )能(néng )保(bǎo )荷(hé )天(tiān )禄(lù ),兼(jiān )翼(yì )王(wáng )室(shì )。今(jīn )诸(zhū )王(wáng )裂(liè )土(tǔ ),皆(jiē )兼(jiān )于(yú )古(gǔ )之(zhī )诸(zhū )侯(hóu ),而(ér )君(jūn )贱(jiàn )其(qí )爵(jué ),臣(chén )耻(chǐ )其(qí )位(wèi ),莫(mò )有(yǒu )安(ān )志(zhì ),其(qí )故(gù )何(hé )也(yě )?法(fǎ )同(tóng )郡(jùn )县(xiàn ),无(wú )成(chéng )国(guó )之(zhī )制(zhì )故(gù )也(yě )。今(jīn )之(zhī )建(jiàn )置(zhì ),宜(yí )使(shǐ )率(lǜ )由(yóu )旧(jiù )章(zhāng ),一(yī )如(rú )古(gǔ )典(diǎn )。然(rán )人(rén )心(xīn )系(xì )常(cháng ),不(bú )累(lèi )十(shí )年(nián ),好(hǎo )恶(è )未(wèi )改(gǎi ),情(qíng )愿(yuàn )未(wèi )移(yí )。臣(chén )之(zhī )愚(yú )虑(lǜ ),以(yǐ )为(wéi )宜(yí )早(zǎo )创(chuàng )大(dà )制(zhì ),迟(chí )回(huí )众(zhòng )望(wàng ),犹(yóu )在(zài )十(shí )年(nián )之(zhī )外(wài ),然(rán )后(hòu )能(néng )令(lìng )君(jūn )臣(chén )各(gè )安(ān )其(qí )位(wèi ),荣(róng )其(qí )所(suǒ )蒙(méng ),上(shàng )下(xià )相(xiàng )持(chí ),用(yòng )成(chéng )籓(bān )辅(fǔ )。如(rú )今(jīn )之(zhī )为(wéi ),适(shì )足(zú )以(yǐ )亏(kuī )天(tiān )府(fǔ )之(zhī )藏(cáng ),徒(tú )弃(qì )谷(gǔ )帛(bó )之(zhī )资(zī ),无(wú )补(bǔ )镇(zhèn )国(guó )卫(wèi )上(shàng )之(zhī )势(shì )也(yě )。

古(gǔ )者(zhě )封(fēng )建(jiàn )既(jì )定(dìng ),各(gè )有(yǒu )其(qí )国(guó ),后(hòu )虽(suī )王(wáng )之(zhī )子(zǐ )孙(sūn ),无(wú )复(fù )尺(chǐ )土(tǔ ),此(cǐ )今(jīn )事(shì )之(zhī )必(bì )不(bú )行(háng )者(zhě )也(yě )。若(ruò )推(tuī )亲(qīn )疏(shū ),转(zhuǎn )有(yǒu )所(suǒ )废(fèi ),以(yǐ )有(yǒu )所(suǒ )树(shù ),则(zé )是(shì )郡(jùn )县(xiàn )之(zhī )职(zhí ),非(fēi )建(jiàn )国(guó )之(zhī )制(zhì )。今(jīn )宜(yí )豫(yù )开(kāi )此(cǐ )地(dì ),令(lìng )十(shí )世(shì )之(zhī )内(nèi ),使(shǐ )亲(qīn )者(zhě )得(dé )转(zhuǎn )处(chù )近(jìn )。十(shí )世(shì )之(zhī )远(yuǎn ),近(jìn )郊(jiāo )地(dì )尽(jìn ),然(rán )后(hòu )亲(qīn )疏(shū )相(xiàng )维(wéi ),不(bú )得(dé )复(fù )如(rú )十(shí )世(shì )之(zhī )内(nèi )。然(rán )犹(yóu )树(shù )亲(qīn )有(yǒu )所(suǒ ),迟(chí )天(tiān )下(xià )都(dōu )满(mǎn ),已(yǐ )弥(mí )数(shù )百(bǎi )千(qiān )年(nián )矣(yǐ )。今(jīn )方(fāng )始(shǐ )封(fēng )而(ér )亲(qīn )疏(shū )倒(dǎo )施(shī ),甚(shèn )非(fēi )所(suǒ )宜(yí )。宜(yí )更(gèng )大(dà )量(liàng )天(tiān )下(xià )土(tǔ )田(tián )方(fāng )里(lǐ )之(zhī )数(shù ),都(dōu )更(gèng )裂(liè )土(tǔ )分(fèn )人(rén ),以(yǐ )王(wáng )同(tóng )姓(xìng ),使(shǐ )亲(qīn )疏(shū )远(yuǎn )近(jìn )不(bú )错(cuò )其(qí )宜(yí ),然(rán )后(hòu )可(kě )以(yǐ )永(yǒng )安(ān )。古(gǔ )者(zhě )封(fēng )国(guó ),大(dà )者(zhě )不(bú )过(guò )土(tǔ )方(fāng )百(bǎi )里(lǐ ),然(rán )后(hòu )人(rén )数(shù )殷(yīn )众(zhòng ),境(jìng )内(nèi )必(bì )盈(yíng )其(qí )力(lì ),足(zú )以(yǐ )备(bèi )充(chōng )制(zhì )度(dù )。今(jīn )虽(suī )一(yī )国(guó )周(zhōu )环(huán )近(jìn )将(jiāng )千(qiān )里(lǐ ),然(rán )力(lì )实(shí )寡(guǎ ),不(bú )足(zú )以(yǐ )奉(fèng )国(guó )典(diǎn )。所(suǒ )遇(yù )不(bú )同(tóng ),故(gù )当(dāng )因(yīn )时(shí )制(zhì )宜(yí ),以(yǐ )尽(jìn )事(shì )适(shì )今(jīn )。宜(yí )令(lìng )诸(zhū )王(wáng )国(guó )容(róng )少(shǎo )而(ér )军(jūn )容(róng )多(duō ),然(rán )于(yú )古(gǔ )典(diǎn )所(suǒ )应(yīng )有(yǒu )者(zhě )悉(xī )立(lì )其(qí )制(zhì ),然(rán )非(fēi )急(jí )所(suǒ )须(xū ),渐(jiàn )而(ér )备(bèi )之(zhī ),不(bú )得(dé )顿(dùn )设(shè )也(yě )。须(xū )车(chē )甲(jiǎ )器(qì )械(xiè )既(jì )具(jù ),群(qún )臣(chén )乃(nǎi )服(fú )彩(cǎi )章(zhāng );仓(cāng )廪(lǐn )已(yǐ )实(shí ),乃(nǎi )营(yíng )宫(gōng )室(shì );百(bǎi )姓(xìng )已(yǐ )足(zú ),乃(nǎi )备(bèi )官(guān )司(sī );境(jìng )内(nèi )充(chōng )实(shí ),乃(nǎi )作(zuò )礼(lǐ )乐(lè )。唯(wéi )宗(zōng )庙(miào )社(shè )稷(jì ),则(zé )先(xiān )建(jiàn )之(zhī )。至(zhì )于(yú )境(jìng )内(nèi )之(zhī )政(zhèng ),官(guān )人(rén )用(yòng )才(cái ),自(zì )非(fēi )内(nèi )史(shǐ )、国(guó )相(xiàng )命(mìng )于(yú )天(tiān )子(zǐ ),其(qí )余(yú )众(zhòng )职(zhí )及(jí )死(sǐ )生(shēng )之(zhī )断(duàn )、谷(gǔ )帛(bó )资(zī )实(shí )、庆(qìng )赏(shǎng )刑(xíng )威(wēi )、非(fēi )封(fēng )爵(jué )者(zhě ),悉(xī )得(dé )专(zhuān )之(zhī )。今(jīn )臣(chén )所(suǒ )举(jǔ )二(èr )端(duān ),盖(gài )事(shì )之(zhī )大(dà )较(jiào ),其(qí )所(suǒ )不(bú )载(zǎi ),应(yīng )在(zài )二(èr )端(duān )之(zhī )属(shǔ )者(zhě ),以(yǐ )此(cǐ )为(wéi )率(lǜ )。今(jīn )诸(zhū )国(guó )本(běn )一(yī )郡(jùn )之(zhī )政(zhèng )耳(ěr ),若(ruò )备(bèi )旧(jiù )典(diǎn ),则(zé )官(guān )司(sī )以(yǐ )数(shù ),事(shì )所(suǒ )不(bú )须(xū ),而(ér )以(yǐ )虚(xū )制(zhì )损(sǔn )实(shí )力(lì )。至(zhì )于(yú )庆(qìng )赏(shǎng )刑(xíng )断(duàn ),所(suǒ )以(yǐ )卫(wèi )下(xià )之(zhī )权(quán ),不(bú )重(zhòng )则(zé )无(wú )以(yǐ )威(wēi )众(zhòng )人(rén )而(ér )卫(wèi )上(shàng )。故(gù )臣(chén )之(zhī )愚(yú )虑(lǜ ),欲(yù )令(lìng )诸(zhū )侯(hóu )权(quán )具(jù ),国(guó )容(róng )少(shǎo )而(ér )军(jūn )容(róng )多(duō ),然(rán )亦(yì )终(zhōng )于(yú )必(bì )备(bèi )今(jīn )事(shì )为(wéi )宜(yí )。

周(zhōu )之(zhī )建(jiàn )侯(hóu ),长(zhǎng )享(xiǎng )其(qí )国(guó ),与(yǔ )王(wáng )者(zhě )并(bìng ),远(yuǎn )者(zhě )仅(jǐn )将(jiāng )千(qiān )载(zǎi ),近(jìn )者(zhě )犹(yóu )数(shù )百(bǎi )年(nián );汉(hàn )之(zhī )诸(zhū )王(wáng ),传(chuán )祚(zuò )暨(jì )至(zhì )曾(céng )玄(xuán )。人(rén )性(xìng )不(bú )甚(shèn )相(xiàng )远(yuǎn ),古(gǔ )今(jīn )一(yī )揆(kuí ),而(ér )短(duǎn )长(zhǎng )甚(shèn )违(wéi ),其(qí )故(gù )何(hé )邪(xié )?立(lì )意(yì )本(běn )殊(shū )而(ér )制(zhì )不(bú )同(tóng )故(gù )也(yě )。周(zhōu )之(zhī )封(fēng )建(jiàn ),使(shǐ )国(guó )重(zhòng )于(yú )君(jūn ),公(gōng )侯(hóu )之(zhī )身(shēn )轻(qīng )于(yú )社(shè )稷(jì ),故(gù )无(wú )道(dào )之(zhī )君(jūn )不(bú )免(miǎn )诛(zhū )放(fàng )。敦(dūn )兴(xìng )灭(miè )继(jì )绝(jué )之(zhī )义(yì ),故(gù )国(guó )祚(zuò )不(bú )泯(mǐn )。不(bú )免(miǎn )诛(zhū )放(fàng ),则(zé )群(qún )后(hòu )思(sī )惧(jù );胤(yìn )嗣(sì )必(bì )继(jì ),是(shì )无(wú )亡(wáng )国(guó )也(yě )。诸(zhū )侯(hóu )思(sī )惧(jù ),然(rán )后(hòu )轨(guǐ )道(dào ),下(xià )无(wú )亡(wáng )国(guó ),天(tiān )子(zǐ )乘(chéng )之(zhī ),理(lǐ )势(shì )自(zì )安(ān ),此(cǐ )周(zhōu )室(shì )所(suǒ )以(yǐ )长(zhǎng )在(zài )也(yě )。汉(hàn )之(zhī )树(shù )置(zhì )君(jūn )国(guó ),轻(qīng )重(zhòng )不(bú )殊(shū ),故(gù )诸(zhū )王(wáng )失(shī )度(dù ),陷(xiàn )于(yú )罪(zuì )戮(lù ),国(guó )随(suí )以(yǐ )亡(wáng )。不(bú )崇(chóng )兴(xìng )灭(miè )继(jì )绝(jué )之(zhī )序(xù ),故(gù )下(xià )无(wú )固(gù )国(guó )。下(xià )无(wú )固(gù )国(guó ),天(tiān )子(zǐ )居(jū )上(shàng ),势(shì )孤(gū )无(wú )辅(fǔ ),故(gù )奸(jiān )臣(chén )擅(shàn )朝(cháo ),易(yì )倾(qīng )大(dà )业(yè )。今(jīn )宜(yí )反(fǎn )汉(hàn )之(zhī )弊(bì ),修(xiū )周(zhōu )旧(jiù )迹(jì )。国(guó )君(jūn )虽(suī )或(huò )失(shī )道(dào ),陷(xiàn )于(yú )诛(zhū )绝(jué ),又(yòu )无(wú )子(zǐ )应(yīng )除(chú ),苟(gǒu )有(yǒu )始(shǐ )封(fēng )支(zhī )胤(yìn ),不(bú )问(wèn )远(yuǎn )近(jìn ),必(bì )绍(shào )其(qí )祚(zuò )。若(ruò )无(wú )遗(yí )类(lèi ),则(zé )虚(xū )建(jiàn )之(zhī ),须(xū )皇(huáng )子(zǐ )生(shēng ),以(yǐ )继(jì )其(qí )统(tǒng ),然(rán )后(hòu )建(jiàn )国(guó )无(wú )灭(miè )。又(yòu )班(bān )固(gù )称(chēng )“诸(zhū )侯(hóu )失(shī )国(guó )亦(yì )犹(yóu )网(wǎng )密(mì )”,今(jīn )又(yòu )宜(yí )都(dōu )宽(kuān )其(qí )检(jiǎn )。且(qiě )建(jiàn )侯(hóu )之(zhī )理(lǐ ),本(běn )经(jīng )盛(shèng )衰(shuāi ),大(dà )制(zhì )都(dōu )定(dìng ),班(bān )之(zhī )群(qún )后(hòu ),著(zhe )誓(shì )丹(dān )青(qīng ),书(shū )之(zhī )玉(yù )版(bǎn ),藏(cáng )之(zhī )金(jīn )匮(kuì ),置(zhì )诸(zhū )宗(zōng )庙(miào ),副(fù )在(zài )有(yǒu )司(sī )。寡(guǎ )弱(ruò )小(xiǎo )国(guó )犹(yóu )不(bú )可(kě )危(wēi ),岂(qǐ )况(kuàng )万(wàn )乘(chéng )之(zhī )主(zhǔ )!承(chéng )难(nán )倾(qīng )之(zhī )邦(bāng )而(ér )加(jiā )其(qí )上(shàng ),则(zé )自(zì )然(rán )永(yǒng )久(jiǔ )居(jū )重(zhòng )固(gù )之(zhī )安(ān ),可(kě )谓(wèi )根(gēn )深(shēn )华(huá )岳(yuè )而(ér )四(sì )维(wéi )之(zhī )也(yě )。臣(chén )之(zhī )愚(yú ),愿(yuàn )陛(bì )下(xià )置(zhì )天(tiān )下(xià )于(yú )自(zì )安(ān )之(zhī )地(dì ),寄(jì )大(dà )业(yè )于(yú )固(gù )成(chéng )之(zhī )势(shì ),则(zé )可(kě )以(yǐ )无(wú )遗(yí )忧(yōu )矣(yǐ )。

今(jīn )阎(yán )闾(lǘ )少(shǎo )名(míng )士(shì ),官(guān )司(sī )无(wú )高(gāo )能(néng ),其(qí )故(gù )何(hé )也(yě )?清(qīng )议(yì )不(bú )肃(sù ),人(rén )不(bú )立(lì )德(dé ),行(háng )在(zài )取(qǔ )容(róng ),故(gù )无(wú )名(míng )士(shì )。下(xià )不(bú )专(zhuān )局(jú ),又(yòu )无(wú )考(kǎo )课(kè ),吏(lì )不(bú )竭(jié )节(jiē ),故(gù )无(wú )高(gāo )能(néng )。无(wú )高(gāo )能(néng ),则(zé )有(yǒu )疾(jí )世(shì )事(shì );少(shǎo )名(míng )士(shì ),则(zé )后(hòu )进(jìn )无(wú )准(zhǔn ),故(gù )臣(chén )思(sī )立(lì )吏(lì )课(kè )而(ér )肃(sù )清(qīng )议(yì )。夫(fū )欲(yù )富(fù )贵(guì )而(ér )恶(è )贫(pín )贱(jiàn ),人(rén )理(lǐ )然(rán )也(yě )。圣(shèng )王(wáng )大(dà )谙(ān )物(wù )情(qíng ),知(zhī )不(bú )可(kě )去(qù ),故(gù )直(zhí )同(tóng )公(gōng )私(sī )之(zhī )利(lì ),而(ér )诡(guǐ )其(qí )求(qiú )道(dào ),使(shǐ )夫(fū )欲(yù )富(fù )者(zhě )必(bì )先(xiān )由(yóu )贫(pín ),欲(yù )贵(guì )者(zhě )必(bì )先(xiān )安(ān )贱(jiàn )。安(ān )贱(jiàn )则(zé )不(bú )矜(jīn ),不(bú )矜(jīn )然(rán )后(hòu )廉(lián )耻(chǐ )厉(lì );守(shǒu )贫(pín )者(zhě )必(bì )节(jiē )欲(yù ),节(jiē )欲(yù )然(rán )后(hòu )操(cāo )全(quán )。以(yǐ )此(cǐ )处(chù )务(wù ),乃(nǎi )得(dé )尽(jìn )公(gōng )。尽(jìn )公(gōng )者(zhě ),富(fù )贵(guì )之(zhī )徒(tú )也(yě )。为(wéi )无(wú )私(sī )者(zhě )终(zhōng )得(dé )其(qí )私(sī ),故(gù )公(gōng )私(sī )之(zhī )利(lì )同(tóng )也(yě )。今(jīn )欲(yù )富(fù )者(zhě )不(bú )由(yóu )贫(pín )自(zì )得(dé )富(fù ),欲(yù )贵(guì )者(zhě )不(bú )安(ān )贱(jiàn )自(zì )得(dé )贵(guì ),公(gōng )私(sī )之(zhī )涂(tú )既(jì )乖(guāi ),而(ér )人(rén )情(qíng )不(bú )能(néng )无(wú )私(sī ),私(sī )利(lì )不(bú )可(kě )以(yǐ )公(gōng )得(dé ),则(zé )恆(héng )背(bèi )公(gōng )而(ér )横(héng )务(wù )。是(shì )以(yǐ )风(fēng )节(jiē )日(rì )穨(tuí ),公(gōng )理(lǐ )渐(jiàn )替(tì ),人(rén )士(shì )富(fù )贵(guì ),非(fēi )轨(guǐ )道(dào )之(zhī )所(suǒ )得(dé )。以(yǐ )此(cǐ )为(wéi )政(zhèng ),小(xiǎo )大(dà )难(nán )期(qī )。然(rán )教(jiāo )穨(tuí )来(lái )既(jì )久(jiǔ ),难(nán )反(fǎn )一(yī )朝(cháo )。又(yòu )世(shì )放(fàng )都(dōu )靡(mí ),营(yíng )欲(yù )比(bǐ )肩(jiān ),群(qún )士(shì )浑(hún )然(rán ),庸(yōng )行(háng )相(xiàng )似(sì ),不(bú )可(kě )顿(dùn )肃(sù ),甚(shèn )殊(shū )黜(chù )陟(zhì )也(yě )。且(qiě )教(jiāo )不(bú )求(qiú )尽(jìn )善(shàn ),善(shàn )在(zài )抑(yì )尤(yóu ),同(tóng )侈(chǐ )之(zhī )中(zhōng ),犹(yóu )有(yǒu )甚(shèn )泰(tài )。使(shǐ )夫(fū )昧(mèi )适(shì )情(qíng )之(zhī )乐(lè )者(zhě ),捐(juān )其(qí )显(xiǎn )荣(róng )之(zhī )贵(guì ),俄(é )在(zài )不(bú )鲜(xiān )之(zhī )地(dì );约(yuē )己(jǐ )洁(jié )素(sù )者(zhě ),蒙(méng )俭(jiǎn )德(dé )之(zhī )报(bào ),列(liè )于(yú )清(qīng )官(guān )之(zhī )上(shàng )。二(èr )业(yè )分(fèn )流(liú ),令(lìng )各(gè )有(yǒu )蒙(méng )。然(rán )俗(sú )放(fàng )都(dōu )奢(shē ),不(bú )可(kě )顿(dùn )肃(sù ),故(gù )臣(chén )私(sī )虑(lǜ ),愿(yuàn )先(xiān )从(cóng )事(shì )于(yú )渐(jiàn )也(yě )。

天(tiān )下(xià )至(zhì )大(dà ),万(wàn )事(shì )至(zhì )众(zhòng ),人(rén )君(jūn )至(zhì )少(shǎo ),同(tóng )于(yú )天(tiān )日(rì ),故(gù )非(fēi )垂(chuí )听(tīng )所(suǒ )得(dé )周(zhōu )览(lǎn )。是(shì )以(yǐ )圣(shèng )王(wáng )之(zhī )化(huà ),执(zhí )要(yào )而(ér )已(yǐ ),委(wěi )务(wù )于(yú )下(xià )而(ér )不(bú )以(yǐ )事(shì )自(zì )婴(yīng )也(yě )。分(fèn )职(zhí )既(jì )定(dìng ),无(wú )所(suǒ )与(yǔ )焉(yān ),非(fēi )惮(dàn )日(rì )昃(zè )之(zhī )勤(qín ),而(ér )牵(qiān )于(yú )逸(yì )豫(yù )之(zhī )虞(yú ),诚(chéng )以(yǐ )政(zhèng )体(tǐ )宜(yí )然(rán ),事(shì )势(shì )致(zhì )之(zhī )也(yě )。何(hé )则(zé )?夫(fū )造(zào )创(chuàng )谋(móu )始(shǐ ),逆(nì )暗(àn )是(shì )非(fēi ),以(yǐ )别(bié )能(néng )否(fǒu ),甚(shèn )难(nán )察(chá )也(yě )。既(jì )以(yǐ )施(shī )行(háng ),因(yīn )其(qí )成(chéng )败(bài ),以(yǐ )分(fèn )功(gōng )罪(zuì ),甚(shèn )易(yì )识(shí )也(yě )。易(yì )识(shí )在(zài )考(kǎo )终(zhōng ),难(nán )察(chá )在(zài )造(zào )始(shǐ ),故(gù )人(rén )君(jūn )恆(héng )居(jū )其(qí )易(yì )则(zé )安(ān ),人(rén )臣(chén )不(bú )处(chù )其(qí )难(nán )则(zé )乱(luàn )。今(jīn )陛(bì )下(xià )每(měi )精(jīng )事(shì )始(shǐ )而(ér )略(luè )于(yú )考(kǎo )终(zhōng ),故(gù )群(qún )吏(lì )虑(lǜ )事(shì )怀(huái )成(chéng )败(bài )之(zhī )惧(jù )轻(qīng ),饰(shì )文(wén )采(cǎi )以(yǐ )避(bì )目(mù )下(xià )之(zhī )谴(qiǎn )重(zhòng ),此(cǐ )政(zhèng )功(gōng )所(suǒ )以(yǐ )未(wèi )善(shàn )也(yě )。今(jīn )人(rén )主(zhǔ )能(néng )恆(héng )居(jū )易(yì )执(zhí )要(yào )以(yǐ )御(yù )其(qí )下(xià ),然(rán )后(hòu )人(rén )臣(chén )功(gōng )罪(zuì )形(xíng )于(yú )成(chéng )败(bài )之(zhī )征(zhēng ),无(wú )逃(táo )其(qí )诛(zhū )赏(shǎng )。故(gù )罪(zuì )不(bú )可(kě )蔽(bì ),功(gōng )不(bú )可(kě )诬(wū )。功(gōng )不(bú )可(kě )诬(wū ),则(zé )能(néng )者(zhě )劝(quàn );罪(zuì )不(bú )可(kě )蔽(bì ),则(zé )违(wéi )慢(màn )日(rì )肃(sù ),此(cǐ )为(wéi )国(guó )之(zhī )大(dà )略(luè )也(yě )。臣(chén )窃(qiè )惟(wéi )陛(bì )下(xià )圣(shèng )心(xīn ),意(yì )在(zài )尽(jìn )善(shàn ),惧(jù )政(zhèng )有(yǒu )违(wéi ),故(gù )精(jīng )事(shì )始(shǐ ),以(yǐ )求(qiú )无(wú )失(shī )。又(yòu )以(yǐ )众(zhòng )官(guān )胜(shèng )任(rèn )者(zhě )少(shǎo ),故(gù )不(bú )委(wěi )务(wù ),宁(níng )居(jū )日(rì )昃(zè )也(yě )。臣(chén )之(zhī )愚(yú )虑(lǜ ),窃(qiè )以(yǐ )为(wéi )今(jīn )欲(yù )尽(jìn )善(shàn ),故(gù )宜(yí )考(kǎo )终(zhōng )。何(hé )则(zé )?精(jīng )始(shǐ )难(nán )校(xiào )故(gù )也(yě )。又(yòu )群(qún )官(guān )多(duō )不(bú )胜(shèng )任(rèn ),亦(yì )宜(yí )委(wěi )务(wù ),使(shǐ )能(néng )者(zhě )得(dé )以(yǐ )成(chéng )功(gōng ),不(bú )能(néng )者(zhě )得(dé )以(yǐ )著(zhe )败(bài )。败(bài )著(zhe )可(kě )得(dé )而(ér )废(fèi ),功(gōng )成(chéng )可(kě )得(dé )遂(suí )任(rèn ),然(rán )后(hòu )贤(xián )能(néng )常(cháng )居(jū )位(wèi )以(yǐ )善(shàn )事(shì ),暗(àn )劣(liè )不(bú )得(dé )以(yǐ )尸(shī )禄(lù )害(hài )政(zhèng )。如(rú )此(cǐ )不(bú )已(yǐ ),则(zé )胜(shèng )任(rèn )者(zhě )渐(jiàn )多(duō ),经(jīng )年(nián )少(shǎo )久(jiǔ ),即(jí )群(qún )司(sī )遍(biàn )得(dé )其(qí )人(rén )矣(yǐ )。此(cǐ )校(xiào )才(cái )考(kǎo )实(shí ),政(zhèng )之(zhī )至(zhì )务(wù )也(yě )。今(jīn )人(rén )主(zhǔ )不(bú )委(wěi )事(shì )仰(yǎng )成(chéng ),而(ér )与(yǔ )诸(zhū )下(xià )共(gòng )造(zào )事(shì )始(shǐ ),则(zé )功(gōng )罪(zuì )难(nán )分(fèn )。下(xià )不(bú )专(zhuān )事(shì ),居(jū )官(guān )不(bú )久(jiǔ ),故(gù )能(néng )否(fǒu )不(bú )别(bié )。何(hé )以(yǐ )验(yàn )之(zhī )?今(jīn )世(shì )士(shì )人(rén )决(jué )不(bú )悉(xī )良(liáng )能(néng )也(yě ),又(yòu )决(jué )不(bú )悉(xī )疲(pí )软(ruǎn )也(yě )。然(rán )今(jīn )欲(yù )举(jǔ )一(yī )忠(zhōng )贤(xián ),不(bú )知(zhī )所(suǒ )赏(shǎng );求(qiú )一(yī )负(fù )败(bài ),不(bú )知(zhī )所(suǒ )罚(fá )。及(jí )其(qí )免(miǎn )退(tuì ),自(zì )以(yǐ )犯(fàn )法(fǎ )耳(ěr ),非(fēi )不(bú )能(néng )也(yě )。登(dēng )进(jìn )者(zhě )自(zì )以(yǐ )累(lèi )资(zī )及(jí )人(rén )间(jiān )之(zhī )誉(yù )耳(ěr ),非(fēi )功(gōng )实(shí )也(yě )。若(ruò )谓(wèi )不(bú )然(rán ),则(zé )当(dāng )今(jīn )之(zhī )政(zhèng )未(wèi )称(chēng )圣(shèng )旨(zhǐ ),此(cǐ )其(qí )征(zhēng )也(yě )。陛(bì )下(xià )御(yù )今(jīn )法(fǎ )为(wéi )政(zhèng )将(jiāng )三(sān )十(shí )年(nián ),而(ér )功(gōng )未(wèi )日(rì )新(xīn ),其(qí )咎(jiù )安(ān )在(zài )?古(gǔ )人(rén )有(yǒu )言(yán ):“琴(qín )瑟(sè )不(bú )调(diào ),甚(shèn )者(zhě )必(bì )改(gǎi )而(ér )更(gèng )张(zhāng )。”凡(fán )臣(chén )所(suǒ )言(yán ),诚(chéng )政(zhèng )体(tǐ )之(zhī )常(cháng ),然(rán )古(gǔ )今(jīn )异(yì )宜(yí ),所(suǒ )遇(yù )不(bú )同(tóng )。陛(bì )下(xià )纵(zòng )未(wèi )得(dé )尽(jìn )仰(yǎng )成(chéng )之(zhī )理(lǐ ),都(dōu )委(wěi )务(wù )于(yú )下(xià ),至(zhì )如(rú )今(jīn )事(shì )应(yīng )奏(zòu )御(yù )者(zhě ),蠲(juān )除(chú )不(bú )急(jí ),使(shǐ )要(yào )事(shì )得(dé )精(jīng )可(kě )三(sān )分(fèn )之(zhī )二(èr )。

古(gǔ )者(zhě )六(liù )卿(qīng )分(fèn )职(zhí ),冢(zhǒng )宰(zǎi )为(wéi )师(shī )。秦(qín )、汉(hàn )已(yǐ )来(lái ),九(jiǔ )列(liè )执(zhí )事(shì ),丞(chéng )相(xiàng )都(dōu )总(zǒng )。今(jīn )尚(shàng )书(shū )制(zhì )断(duàn ),诸(zhū )卿(qīng )奉(fèng )成(chéng ),于(yú )古(gǔ )制(zhì )为(wéi )重(zhòng ),事(shì )所(suǒ )不(bú )须(xū ),然(rán )今(jīn )未(wèi )能(néng )省(shěng )并(bìng )。可(kě )出(chū )众(zhòng )事(shì )付(fù )外(wài )寺(sì ),使(shǐ )得(dé )专(zhuān )之(zhī ),尚(shàng )书(shū )为(wéi )其(qí )都(dōu )统(tǒng ),若(ruò )丞(chéng )相(xiàng )之(zhī )为(wéi )。惟(wéi )立(lì )法(fǎ )创(chuàng )制(zhì ),死(sǐ )生(shēng )之(zhī )断(duàn ),除(chú )名(míng )流(liú )徙(xǐ ),退(tuì )免(miǎn )大(dà )事(shì ),及(jí )连(lián )度(dù )支(zhī )之(zhī )事(shì ),台(tái )乃(nǎi )奏(zòu )处(chù )。其(qí )余(yú )外(wài )官(guān )皆(jiē )专(zhuān )断(duàn )之(zhī ),岁(suì )终(zhōng )台(tái )閤(gě )课(kè )功(gōng )校(xiào )簿(bù )而(ér )已(yǐ )。此(cǐ )为(wéi )九(jiǔ )卿(qīng )造(zào )创(chuàng )事(shì )始(shǐ ),断(duàn )而(ér )行(háng )之(zhī ),尚(shàng )书(shū )书(shū )主(zhǔ ),赏(shǎng )罚(fá )绳(shéng )之(zhī ),其(qí )势(shì )必(bì )愈(yù )考(kǎo )成(chéng )司(sī )非(fēi )而(ér )已(yǐ )。于(yú )今(jīn )亲(qīn )掌(zhǎng )者(zhě )动(dòng )受(shòu )成(chéng )于(yú )上(shàng ),上(shàng )之(zhī )所(suǒ )失(shī ),不(bú )得(dé )复(fù )以(yǐ )罪(zuì )下(xià ),岁(suì )终(zhōng )事(shì )功(gōng )不(bú )建(jiàn ),不(bú )知(zhī )所(suǒ )责(zé )也(yě )。夫(fū )监(jiān )司(sī )以(yǐ )法(fǎ )举(jǔ )罪(zuì ),狱(yù )官(guān )案(àn )劾(hé )尽(jìn )实(shí ),法(fǎ )吏(lì )据(jù )辞(cí )守(shǒu )文(wén ),大(dà )较(jiào )虽(suī )同(tóng ),然(rán )至(zhì )于(yú )施(shī )用(yòng ),监(jiān )司(sī )与(yǔ )夫(fū )法(fǎ )狱(yù )体(tǐ )宜(yí )小(xiǎo )异(yì )。狱(yù )官(guān )唯(wéi )实(shí ),法(fǎ )吏(lì )唯(wéi )文(wén ),监(jiān )司(sī )则(zé )欲(yù )举(jǔ )大(dà )而(ér )略(luè )小(xiǎo )。何(hé )则(zé )?夫(fū )细(xì )过(guò )微(wēi )阙(què ),谬(miù )妄(wàng )之(zhī )失(shī ),此(cǐ )人(rén )情(qíng )之(zhī )所(suǒ )必(bì )有(yǒu ),而(ér )悉(xī )纠(jiū )以(yǐ )法(fǎ ),则(zé )朝(cháo )野(yě )无(wú )全(quán )人(rén ),此(cǐ )所(suǒ )谓(wèi )欲(yù )理(lǐ )而(ér )反(fǎn )乱(luàn )者(zhě )也(yě )。

故(gù )善(shàn )为(wéi )政(zhèng )者(zhě )纲(gāng )举(jǔ )而(ér )网(wǎng )疏(shū ),纲(gāng )举(jǔ )则(zé )所(suǒ )罗(luó )者(zhě )广(guǎng ),网(wǎng )疏(shū )则(zé )小(xiǎo )必(bì )漏(lòu ),所(suǒ )罗(luó )者(zhě )广(guǎng )则(zé )为(wéi )政(zhèng )不(bú )苛(kē ),此(cǐ )为(wéi )政(zhèng )之(zhī )要(yào )也(yě )。而(ér )自(zì )近(jìn )世(shì )以(yǐ )来(lái ),为(wéi )监(jiān )司(sī )者(zhě ),类(lèi )大(dà )纲(gāng )不(bú )振(zhèn )而(ér )微(wēi )过(guò )必(bì )举(jǔ )。微(wēi )过(guò )不(bú )足(zú )以(yǐ )害(hài )政(zhèng ),举(jǔ )之(zhī )则(zé )微(wēi )而(ér )益(yì )乱(luàn );大(dà )纲(gāng )不(bú )振(zhèn ),则(zé )豪(háo )强(qiáng )横(héng )肆(sì ),豪(háo )强(qiáng )横(héng )肆(sì ),则(zé )百(bǎi )姓(xìng )失(shī )职(zhí )矣(yǐ ),此(cǐ )错(cuò )所(suǒ )急(jí )而(ér )倒(dǎo )所(suǒ )务(wù )之(zhī )由(yóu )也(yě )。今(jīn )宜(yí )令(lìng )有(yǒu )司(sī )反(fǎn )所(suǒ )常(cháng )之(zhī )政(zhèng ),使(shǐ )天(tiān )下(xià )可(kě )善(shàn )化(huà )。及(jí )此(cǐ )非(fēi )难(nán )也(yě ),人(rén )主(zhǔ )不(bú )善(shàn )碎(suì )密(mì )之(zhī )案(àn ),必(bì )责(zé )犯(fàn )强(qiáng )举(jǔ )尤(yóu )之(zhī )奏(zòu ),当(dāng )以(yǐ )尽(jìn )公(gōng ),则(zé )害(hài )政(zhèng )之(zhī )奸(jiān )自(zì )然(rán )禽(qín )矣(yǐ )。夫(fū )大(dà )奸(jiān )犯(fàn )政(zhèng )而(ér )乱(luàn )兆(zhào )庶(shù )之(zhī )罪(zuì )者(zhě ),类(lèi )出(chū )富(fù )强(qiáng ),而(ér )豪(háo )富(fù )者(zhě )其(qí )力(lì )足(zú )惮(dàn ),其(qí )货(huò )足(zú )欲(yù ),是(shì )以(yǐ )官(guān )长(zhǎng )顾(gù )势(shì )而(ér )顿(dùn )笔(bǐ )。下(xià )吏(lì )纵(zòng )奸(jiān ),惧(jù )所(suǒ )司(sī )之(zhī )不(bú )举(jǔ ),则(zé )谨(jǐn )密(mì )网(wǎng )以(yǐ )罗(luó )微(wēi )罪(zuì )。使(shǐ )奏(zòu )劾(hé )相(xiàng )接(jiē ),状(zhuàng )似(sì )尽(jìn )公(gōng ),而(ér )挠(náo )法(fǎ )不(bú )亮(liàng )固(gù )已(yǐ )在(zài )其(qí )中(zhōng )矣(yǐ )。非(fēi )徒(tú )无(wú )益(yì )于(yú )政(zhèng )体(tǐ ),清(qīng )议(yì )乃(nǎi )由(yóu )此(cǐ )而(ér )益(yì )伤(shāng )。古(gǔ )人(rén )有(yǒu )言(yán )曰(yuē ):“君(jūn )子(zǐ )之(zhī )过(guò ),如(rú )日(rì )之(zhī )蚀(shí )焉(yān )。”又(yòu )曰(yuē ):“过(guò )而(ér )能(néng )改(gǎi )”又(yòu )曰(yuē )“不(bú )贰(èr )过(guò )”。凡(fán )此(cǐ )数(shù )者(zhě ),皆(jiē )是(shì )贤(xián )人(rén )君(jūn )子(zǐ )不(bú )能(néng )无(wú )过(guò )之(zhī )言(yán )也(yě )。苟(gǒu )不(bú )至(zhì )于(yú )害(hài )政(zhèng ),则(zé )皆(jiē )天(tiān )网(wǎng )之(zhī )所(suǒ )漏(lòu );所(suǒ )犯(fàn )在(zài )甚(shèn )泰(tài ),然(rán )后(hòu )王(wáng )诛(zhū )所(suǒ )必(bì )加(jiā ),此(cǐ )举(jǔ )罪(zuì )浅(qiǎn )深(shēn )之(zhī )大(dà )例(lì )者(zhě )也(yě )。

故(gù )君(jūn )子(zǐ )得(dé )全(quán )美(měi )以(yǐ )善(shàn )事(shì ),不(bú )善(shàn )者(zhě )必(bì )夷(yí )戮(lù )以(yǐ )警(jǐng )众(zhòng ),此(cǐ )为(wéi )政(zhèng )诛(zhū )赦(shè )之(zhī )准(zhǔn )式(shì )也(yě )。何(hé )则(zé )?所(suǒ )谓(wèi )贤(xián )人(rén )君(jūn )子(zǐ ),苟(gǒu )不(bú )能(néng )无(wú )过(guò ),小(xiǎo )疵(cī )不(bú )可(kě )以(yǐ )废(fèi )其(qí )身(shēn ),而(ér )辄(zhé )绳(shéng )以(yǐ )法(fǎ ),则(zé )愧(kuì )于(yú )明(míng )时(shí )。何(hé )则(zé )?虽(suī )有(yǒu )所(suǒ )犯(fàn ),轻(qīng )重(zhòng )甚(shèn )殊(shū ),于(yú )士(shì )君(jūn )子(zǐ )之(zhī )心(xīn )受(shòu )责(zé )不(bú )同(tóng )而(ér )名(míng )不(bú )异(yì )者(zhě ),故(gù )不(bú )轨(guǐ )之(zhī )徒(tú )得(dé )引(yǐn )名(míng )自(zì )方(fāng ),以(yǐ )惑(huò )众(zhòng )听(tīng ),因(yīn )名(míng )可(kě )乱(luàn ),假(jiǎ )力(lì )取(qǔ )直(zhí ),故(gù )清(qīng )议(yì )益(yì )伤(shāng )也(yě )。凡(fán )举(jǔ )过(guò )弹(dàn )违(wéi ),将(jiāng )以(yǐ )肃(sù )风(fēng )论(lùn )而(ér )整(zhěng )世(shì )教(jiāo ),今(jīn )举(jǔ )小(xiǎo )过(guò ),清(qīng )议(yì )益(yì )穨(tuí )。是(shì )以(yǐ )圣(shèng )人(rén )深(shēn )识(shí )人(rén )情(qíng )而(ér )达(dá )政(zhèng )体(tǐ ),故(gù )其(qí )称(chēng )曰(yuē ):“不(bú )以(yǐ )一(yī )眚(shěng )掩(yǎn )大(dà )德(dé )。”又(yòu )曰(yuē ):“赦(shè )小(xiǎo )过(guò ),举(jǔ )贤(xián )才(cái )。”又(yòu )曰(yuē ):“无(wú )求(qiú )备(bèi )于(yú )一(yī )人(rén )。”故(gù )冕(miǎn )而(ér )前(qián )旒(liú ),充(chōng )纩(kuàng )塞(sāi )耳(ěr ),意(yì )在(zài )善(shàn )恶(è )之(zhī )报(bào )必(bì )取(qǔ )其(qí )尤(yóu ),然(rán )后(hòu )简(jiǎn )而(ér )不(bú )漏(lòu ),大(dà )罪(zuì )必(bì )诛(zhū ),法(fǎ )禁(jìn )易(yì )全(quán )也(yě )。何(hé )则(zé )?害(hài )法(fǎ )在(zài )犯(fàn )尤(yóu ),而(ér )谨(jǐn )搜(sōu )微(wēi )过(guò ),何(hé )异(yì )放(fàng )兕(sì )豹(bào )于(yú )公(gōng )路(lù ),而(ér )禁(jìn )鼠(shǔ )盗(dào )于(yú )隅(yú )隙(xì )。古(gǔ )人(rén )有(yǒu )言(yán ),“鈇(fū )钺(yuè )不(bú )用(yòng )而(ér )刀(dāo )锯(jù )日(rì )弊(bì ),不(bú )可(kě )以(yǐ )为(wéi )政(zhèng )”,此(cǐ )言(yán )大(dà )事(shì )缓(huǎn )而(ér )小(xiǎo )事(shì )急(jí )也(yě )。时(shí )政(zhèng )所(suǒ )失(shī ),少(shǎo )有(yǒu )此(cǐ )类(lèi ),陛(bì )下(xià )宜(yí )反(fǎn )而(ér )求(qiú )之(zhī ),乃(nǎi )得(dé )所(suǒ )务(wù )也(yě )。

夫(fū )权(quán )制(zhì )不(bú )可(kě )以(yǐ )经(jīng )常(cháng ),政(zhèng )乖(guāi )不(bú )可(kě )以(yǐ )守(shǒu )安(ān ),此(cǐ )言(yán )攻(gōng )守(shǒu )之(zhī )术(shù )异(yì )也(yě )。百(bǎi )姓(xìng )虽(suī )愚(yú ),望(wàng )不(bú )虚(xū )生(shēng ),必(bì )因(yīn )时(shí )而(ér )发(fā )。有(yǒu )因(yīn )而(ér )发(fā ),则(zé )望(wàng )不(bú )可(kě )夺(duó );事(shì )变(biàn )异(yì )前(qián ),则(zé )时(shí )不(bú )可(kě )违(wéi )。明(míng )圣(shèng )达(dá )政(zhèng ),应(yīng )赴(fù )之(zhī )速(sù ),不(bú )及(jí )下(xià )车(chē ),故(gù )能(néng )动(dòng )合(hé )事(shì )机(jī ),大(dà )得(dé )人(rén )情(qíng )。昔(xī )魏(wèi )武(wǔ )帝(dì )分(fèn )离(lí )天(tiān )下(xià ),使(shǐ )人(rén )役(yì )居(jū )户(hù ),各(gè )在(zài )一(yī )方(fāng );既(jì )事(shì )势(shì )所(suǒ )须(xū ),且(qiě )意(yì )有(yǒu )曲(qǔ )为(wéi ),权(quán )假(jiǎ )一(yī )时(shí ),以(yǐ )赴(fù )所(suǒ )务(wù ),非(fēi )正(zhèng )典(diǎn )也(yě )。然(rán )逡(qūn )巡(xún )至(zhì )今(jīn ),积(jī )年(nián )未(wèi )改(gǎi ),百(bǎi )姓(xìng )虽(suī )身(shēn )丁(dīng )其(qí )困(kùn ),而(ér )私(sī )怨(yuàn )不(bú )生(shēng ),诚(chéng )以(yǐ )三(sān )方(fāng )未(wèi )悉(xī )荡(dàng )并(bìng ),知(zhī )时(shí )未(wèi )可(kě )以(yǐ )求(qiú )安(ān )息(xī )故(gù )也(yě )。是(shì )以(yǐ )甘(gān )役(yì )如(rú )归(guī ),视(shì )险(xiǎn )若(ruò )夷(yí )。至(zhì )于(yú )平(píng )吴(wú )之(zhī )日(rì ),天(tiān )下(xià )怀(huái )静(jìng ),而(ér )东(dōng )南(nán )二(èr )方(fāng ),六(liù )州(zhōu )郡(jùn )兵(bīng ),将(jiāng )士(shì )武(wǔ )吏(lì ),戍(shù )守(shǒu )江(jiāng )表(biǎo ),或(huò )给(gěi )京(jīng )城(chéng )运(yùn )漕(cáo ),父(fù )南(nán )子(zǐ )北(běi ),室(shì )家(jiā )分(fèn )离(lí ),咸(xián )更(gèng )不(bú )宁(níng )。又(yòu )不(bú )习(xí )水(shuǐ )土(tǔ ),运(yùn )役(yì )勤(qín )瘁(cuì ),并(bìng )有(yǒu )死(sǐ )亡(wáng )之(zhī )患(huàn ),势(shì )不(bú )可(kě )久(jiǔ )。此(cǐ )宜(yí )大(dà )见(jiàn )处(chù )分(fèn ),以(yǐ )副(fù )人(rén )望(wàng )。魏(wèi )氏(shì )错(cuò )役(yì ),亦(yì )应(yīng )改(gǎi )旧(jiù )。此(cǐ )二(èr )者(zhě )各(gè )尽(jìn )其(qí )理(lǐ ),然(rán )黔(qián )首(shǒu )感(gǎn )恩(ēn )怀(huái )德(dé ),讴(ōu )吟(yín )乐(lè )生(shēng )必(bì )十(shí )倍(bèi )于(yú )今(jīn )也(yě )。自(zì )董(dǒng )卓(zhuó )作(zuò )乱(luàn )以(yǐ )至(zhì )今(jīn ),近(jìn )出(chū )百(bǎi )年(nián ),四(sì )海(hǎi )勤(qín )瘁(cuì ),丁(dīng )难(nán )极(jí )矣(yǐ )。六(liù )合(hé )浑(hún )并(bìng ),始(shǐ )于(yú )今(jīn )日(rì ),兆(zhào )庶(shù )思(sī )宁(níng ),非(fēi )虚(xū )望(wàng )也(yě )。然(rán )古(gǔ )今(jīn )异(yì )宜(yí ),所(suǒ )遇(yù )不(bú )同(tóng ),诚(chéng )亦(yì )未(wèi )可(kě )以(yǐ )希(xī )遵(zūn )在(zài )昔(xī ),放(fàng )息(xī )马(mǎ )牛(niú )。然(rán )使(shǐ )受(shòu )百(bǎi )役(yì )者(zhě )不(bú )出(chū )其(qí )国(guó ),兵(bīng )备(bèi )待(dài )事(shì )其(qí )乡(xiāng ),实(shí )在(zài )可(kě )为(wéi )。纵(zòng )复(fù )不(bú )得(dé )悉(xī )然(rán )为(wéi )之(zhī ),苟(gǒu )尽(jìn )其(qí )理(lǐ ),可(kě )静(jìng )三(sān )分(fèn )之(zhī )二(èr ),吏(lì )役(yì )可(kě )不(bú )出(chū )千(qiān )里(lǐ )之(zhī )内(nèi )。但(dàn )如(rú )斯(sī )而(ér )已(yǐ ),天(tiān )下(xià )所(suǒ )蒙(méng )已(yǐ )不(bú )訾(zī )矣(yǐ )。

政(zhèng )务(wù )多(duō )端(duān ),世(shì )事(shì )之(zhī )未(wèi )尽(jìn )理(lǐ )者(zhě ),难(nán )遍(biàn )以(yǐ )疏(shū )举(jǔ ),振(zhèn )领(lǐng )总(zǒng )纲(gāng ),要(yào )在(zài )三(sān )条(tiáo )。凡(fán )政(zhèng )欲(yù )静(jìng ),静(jìng )在(zài )息(xī )役(yì ),息(xī )役(yì )在(zài )无(wú )为(wéi )。仓(cāng )廪(lǐn )欲(yù )实(shí ),实(shí )在(zài )利(lì )农(nóng ),利(lì )农(nóng )在(zài )平(píng )籴(dí )。为(wéi )政(zhèng )欲(yù )著(zhe )信(xìn ),著(zhe )信(xìn )在(zài )简(jiǎn )贤(xián ),简(jiǎn )贤(xián )在(zài )官(guān )久(jiǔ )。官(guān )久(jiǔ )非(fēi )难(nán )也(yě ),连(lián )其(qí )班(bān )级(jí ),自(zì )非(fēi )才(cái )宜(yí ),不(bú )得(dé )傍(bàng )转(zhuǎn )以(yǐ )终(zhōng )其(qí )课(kè ),则(zé )事(shì )善(shàn )矣(yǐ )。平(píng )籴(dí )已(yǐ )有(yǒu )成(chéng )制(zhì ),其(qí )未(wèi )备(bèi )者(zhě )可(kě )就(jiù )周(zhōu )足(zú ),则(zé )谷(gǔ )积(jī )矣(yǐ )。无(wú )为(wéi )匪(fěi )他(tā ),却(què )功(gōng )作(zuò )之(zhī )勤(qín ),抑(yì )似(sì )益(yì )而(ér )损(sǔn )之(zhī )利(lì )。如(rú )斯(sī )而(ér )已(yǐ ),则(zé )天(tiān )下(xià )静(jìng )矣(yǐ )。此(cǐ )三(sān )者(zhě )既(jì )举(jǔ ),虽(suī )未(wèi )足(zú )以(yǐ )厚(hòu )化(huà ),然(rán )可(kě )以(yǐ )为(wéi )安(ān )有(yǒu )余(yú )矣(yǐ )。夫(fū )王(wáng )者(zhě )之(zhī )利(lì ),在(zài )生(shēng )天(tiān )地(dì )自(zì )然(rán )之(zhī )财(cái ),农(nóng )是(shì )也(yě )。所(suǒ )立(lì )为(wéi )指(zhǐ )于(yú )此(cǐ ),事(shì )诚(chéng )有(yǒu )功(gōng )益(yì )。苟(gǒu )或(huò )妨(fáng )农(nóng ),皆(jiē )务(wù )所(suǒ )息(xī ),此(cǐ )悉(xī )似(sì )益(yì )而(ér )损(sǔn )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。然(rán )今(jīn )天(tiān )下(xià )自(zì )有(yǒu )事(shì )所(suǒ )必(bì )须(xū ),不(bú )得(dé )止(zhǐ )已(yǐ ),或(huò )用(yòng )功(gōng )甚(shèn )少(shǎo )而(ér )所(suǒ )济(jì )至(zhì )重(zhòng )。目(mù )下(xià )为(wéi )之(zhī ),虽(suī )少(shǎo )有(yǒu )废(fèi ),而(ér )计(jì )终(zhōng )已(yǐ )大(dà )益(yì )。农(nóng )官(guān )有(yǒu )十(shí )百(bǎi )之(zhī )利(lì ),及(jí )有(yǒu )妨(fáng )害(hài ),在(zài )始(shǐ )似(sì )如(rú )未(wèi )急(jí ),终(zhōng )作(zuò )大(dà )患(huàn ),宜(yí )逆(nì )加(jiā )功(gōng ),以(yǐ )塞(sāi )其(qí )渐(jiàn )。如(rú )河(hé )、汴(biàn )将(jiāng )合(hé ),沈(shěn )莱(lái )苟(gǒu )善(shàn ),则(zé )役(yì )不(bú )可(kě )息(xī )。诸(zhū )如(rú )此(cǐ )类(lèi ),亦(yì )不(bú )得(dé )已(yǐ )已(yǐ )。然(rán )事(shì )患(huàn )缓(huǎn )急(jí ),权(quán )计(jì )轻(qīng )重(zhòng ),自(zì )非(fēi )近(jìn )如(rú )此(cǐ )类(lèi ),准(zhǔn )以(yǐ )为(wéi )率(lǜ ),乃(nǎi )可(kě )兴(xìng )为(wéi ),其(qí )余(yú )皆(jiē )务(wù )在(zài )静(jìng )息(xī )。然(rán )能(néng )善(shàn )算(suàn )轻(qīng )重(zhòng ),权(quán )审(shěn )其(qí )宜(yí ),知(zhī )可(kě )兴(xìng )可(kě )废(fèi ),甚(shèn )难(nán )了(le )也(yě ),自(zì )非(fēi )上(shàng )智(zhì )远(yuǎn )才(cái ),不(bú )干(gàn )此(cǐ )任(rèn )。夫(fū )创(chuàng )业(yè )之(zhī )美(měi ),勋(xūn )在(zài )垂(chuí )统(tǒng ),使(shǐ )夫(fū )后(hòu )世(shì )蒙(méng )赖(lài )以(yǐ )安(ān )。其(qí )为(wéi )安(ān )也(yě ),虽(suī )昏(hūn )犹(yóu )明(míng ),虽(suī )愚(yú )若(ruò )智(zhì )。济(jì )世(shì )功(gōng )者(zhě ),实(shí )在(zài )善(shàn )化(huà )之(zhī )为(wéi ),要(yào )在(zài )静(jìng )国(guó )。至(zhì )夫(fū )修(xiū )饰(shì )宫(gōng )署(shǔ ),凡(fán )诸(zhū )作(zuò )役(yì )务(wù )为(wéi )恆(héng )伤(shāng )过(guò )泰(tài ),不(bú )患(huàn )不(bú )举(jǔ ),此(cǐ )将(jiāng )来(lái )所(suǒ )不(bú )须(xū )于(yú )陛(bì )下(xià )而(ér )自(zì )能(néng )者(zhě )也(yě )。至(zhì )于(yú )仰(yǎng )蒙(méng )前(qián )绪(xù ),所(suǒ )凭(píng )日(rì )月(yuè )者(zhě ),实(shí )在(zài )遗(yí )风(fēng )系(xì )人(rén )心(xīn ),余(yú )烈(liè )匡(kuāng )幼(yòu )弱(ruò ),而(ér )今(jīn )勤(qín )所(suǒ )不(bú )须(xū ),以(yǐ )伤(shāng )所(suǒ )凭(píng )。钧(jūn )此(cǐ )二(èr )者(zhě ),何(hé )务(wù )孰(shú )急(jí ),陛(bì )下(xià )少(shǎo )垂(chuí )恩(ēn )回(huí )虑(lǜ ),详(xiáng )择(zé )所(suǒ )安(ān ),则(zé )大(dà )理(lǐ )尽(jìn )矣(yǐ )。

世(shì )之(zhī )私(sī )议(yì ),窃(qiè )比(bǐ )陛(bì )下(xià )于(yú )孝(xiào )文(wén )。臣(chén )以(yǐ )为(wéi )圣(shèng )德(dé )隆(lóng )杀(shā ),将(jiāng )在(zài )乎(hū )后(hòu ),不(bú )在(zài )当(dāng )今(jīn )。何(hé )则(zé )?陛(bì )下(xià )龙(lóng )飞(fēi )凤(fèng )翔(xiáng ),应(yīng )期(qī )践(jiàn )阼(zuò ),有(yǒu )创(chuàng )业(yè )之(zhī )勋(xūn )矣(yǐ )。扫(sǎo )灭(miè )强(qiáng )吴(wú ),奄(yǎn )征(zhēng )南(nán )海(hǎi ),又(yòu )有(yǒu )之(zhī )矣(yǐ )。以(yǐ )天(tiān )子(zǐ )之(zhī )贵(guì ),而(ér )躬(gōng )行(háng )布(bù )衣(yī )之(zhī )所(suǒ )难(nán ),孝(xiào )俭(jiǎn )之(zhī )德(dé ),冠(guàn )于(yú )百(bǎi )王(wáng ),又(yòu )有(yǒu )之(zhī )矣(yǐ )。履(lǚ )宜(yí )无(wú )细(xì ),动(dòng )成(chéng )轨(guǐ )度(dù ),又(yòu )有(yǒu )之(zhī )矣(yǐ )。若(ruò )善(shàn )当(dāng )身(shēn )之(zhī )政(zhèng ),建(jiàn )籓(bān )屏(píng )之(zhī )固(gù ),使(shǐ )晋(jìn )代(dài )久(jiǔ )长(zhǎng ),后(hòu )世(shì )仰(yǎng )瞻(zhān )遗(yí )迹(jì ),校(xiào )功(gōng )考(kǎo )事(shì ),实(shí )与(yǔ )汤(tāng )、武(wǔ )比(bǐ )隆(lóng ),何(hé )孝(xiào )文(wén )足(zú )云(yún )!臣(chén )之(zhī )此(cǐ )言(yán ),非(fēi )臣(chén )下(xià )褒(bāo )上(shàng )虚(xū )美(měi )常(cháng )辞(cí ),其(qí )事(shì )实(shí )然(rán )。若(ruò )所(suǒ )以(yǐ )资(zī )为(wéi )安(ān )之(zhī )理(lǐ ),或(huò )未(wèi )尽(jìn )善(shàn ),则(zé )恐(kǒng )良(liáng )史(shǐ )书(shū )勋(xūn ),不(bú )得(dé )远(yuǎn )尽(jìn )弘(hóng )美(měi ),甚(shèn )可(kě )惜(xī )也(yě )。然(rán )不(bú )可(kě )使(shǐ )夫(fū )知(zhī )政(zhèng )之(zhī )士(shì )得(dé )参(cān )圣(shèng )虑(lǜ ),经(jīng )年(nián )少(shǎo )久(jiǔ ),终(zhōng )必(bì )有(yǒu )成(chéng )。愿(yuàn )陛(bì )下(xià )少(shǎo )察(chá )臣(chén )言(yán )。

又(yòu )论(lùn )肉(ròu )刑(xíng ),见(jiàn )《刑(xíng )法(fǎ )志(zhì )》。诏(zhào )答(dá )曰(yuē ):“得(dé )表(biǎo )陈(chén )封(fēng )国(guó )之(zhī )制(zhì ),宜(yí )如(rú )古(gǔ )典(diǎn ),任(rèn )刑(xíng )齐(qí )法(fǎ ),宜(yí )复(fù )肉(ròu )刑(xíng ),及(jí )六(liù )州(zhōu )将(jiāng )士(shì )之(zhī )役(yì ),居(jū )职(zhí )之(zhī )宜(yí ),诸(zhū )所(suǒ )陈(chén )闻(wén ),具(jù )知(zhī )卿(qīng )之(zhī )乃(nǎi )心(xīn )为(wéi )国(guó )也(yě )。动(dòng )静(jìng )数(shù )以(yǐ )闻(wén )。”

元(yuán )康(kāng )初(chū ),从(cóng )准(zhǔn )南(nán )王(wáng )允(yǔn )入(rù )朝(cháo )。会(huì )诛(zhū )杨(yáng )骏(jùn ),颂(sòng )屯(tún )卫(wèi )殿(diàn )中(zhōng ),其(qí )夜(yè ),诏(zhào )以(yǐ )颂(sòng )为(wéi )三(sān )公(gōng )尚(shàng )书(shū )。又(yòu )上(shàng )疏(shū )论(lùn )律(lǜ )令(lìng )事(shì ),为(wéi )时(shí )论(lùn )所(suǒ )美(měi )。久(jiǔ )之(zhī ),转(zhuǎn )吏(lì )部(bù )尚(shàng )书(shū ),建(jiàn )九(jiǔ )班(bān )之(zhī )制(zhì ),欲(yù )令(lìng )百(bǎi )官(guān )居(jū )职(zhí )希(xī )迁(qiān ),考(kǎo )课(kè )能(néng )否(fǒu ),明(míng )其(qí )赏(shǎng )罚(fá )。贾(jiǎ )郭(guō )专(zhuān )朝(cháo ),仕(shì )者(zhě )欲(yù )速(sù ),竟(jìng )不(bú )施(shī )行(háng )。

及(jí )赵(zhào )王(wáng )伦(lún )之(zhī )害(hài )张(zhāng )华(huá )也(yě ),颂(sòng )哭(kū )之(zhī )甚(shèn )恸(tòng )。闻(wén )华(huá )子(zǐ )得(dé )逃(táo ),喜(xǐ )曰(yuē ):“茂(mào )先(xiān ),卿(qīng )尚(shàng )有(yǒu )种(zhǒng )也(yě )!”伦(lún )党(dǎng )张(zhāng )林(lín )闻(wén )之(zhī ),大(dà )怒(nù ),惮(dàn )颂(sòng )持(chí )正(zhèng )而(ér )不(bú )能(néng )害(hài )也(yě )。孙(sūn )秀(xiù )等(děng )推(tuī )崇(chóng )伦(lún )功(gōng ),宜(yí )加(jiā )九(jiǔ )锡(xī ),百(bǎi )僚(liáo )莫(mò )敢(gǎn )异(yì )议(yì )。颂(sòng )独(dú )曰(yuē ):“昔(xī )汉(hàn )之(zhī )锡(xī )魏(wèi ),魏(wèi )之(zhī )锡(xī )晋(jìn ),皆(jiē )一(yī )时(shí )之(zhī )用(yòng ),非(fēi )可(kě )通(tōng )行(háng )。今(jīn )宗(zōng )庙(miào )乂(ài )安(ān ),虽(suī )嬖(bì )后(hòu )被(bèi )退(tuì ),势(shì )臣(chén )受(shòu )诛(zhū ),周(zhōu )勃(bó )诛(zhū )诸(zhū )吕(lǚ )而(ér )尊(zūn )孝(xiào )文(wén ),霍(huò )光(guāng )废(fèi )昌(chāng )邑(yì )而(ér )奉(fèng )孝(xiào )宣(xuān ),并(bìng )无(wú )九(jiǔ )锡(xī )之(zhī )命(mìng )。违(wéi )旧(jiù )典(diǎn )而(ér )习(xí )权(quán )变(biàn ),非(fēi )先(xiān )王(wáng )之(zhī )制(zhì )。九(jiǔ )锡(xī )之(zhī )议(yì ),请(qǐng )无(wú )所(suǒ )施(shī )。”张(zhāng )林(lín )积(jī )忿(fèn )不(bú )已(yǐ ),以(yǐ )颂(sòng )为(wéi )张(zhāng )华(huá )之(zhī )党(dǎng ),将(jiāng )害(hài )之(zhī )。孙(sūn )秀(xiù )曰(yuē ):“诛(zhū )张(zhāng )、裴(péi )已(yǐ )伤(shāng )时(shí )望(wàng ),不(bú )可(kě )复(fù )诛(zhū )颂(sòng )。”林(lín )乃(nǎi )止(zhǐ )。于(yú )是(shì )以(yǐ )颂(sòng )为(wéi )光(guāng )禄(lù )大(dà )夫(fū ),门(mén )施(shī )行(háng )马(mǎ )。寻(xún )病(bìng )卒(zú ),使(shǐ )使(shǐ )者(zhě )吊(diào )祭(jì ),赐(cì )钱(qián )二(èr )十(shí )万(wàn )、朝(cháo )服(fú )一(yī )具(jù ),谥(shì )曰(yuē )贞(zhēn )。中(zhōng )书(shū )侍(shì )郎(láng )刘(liú )沈(shěn )议(yì ),颂(sòng )当(dāng )时(shí )少(shǎo )辈(bèi ),应(yīng )赠(zèng )开(kāi )府(fǔ )。孙(sūn )秀(xiù )素(sù )恨(hèn )之(zhī ),不(bú )听(tīng )。颂(sòng )无(wú )子(zǐ ),养(yǎng )弟(dì )和(hé )子(zǐ )雍(yōng )早(zǎo )卒(zú ),更(gèng )以(yǐ )雍(yōng )弟(dì )诩(xǔ )子(zǐ )焉(yān )为(wéi )嫡(dí )孙(sūn ),袭(xí )封(fēng )。永(yǒng )康(kāng )元(yuán )年(nián ),诏(zhào )以(yǐ )颂(sòng )诛(zhū )贾(jiǎ )谧(mì )督(dū )摄(shè )众(zhòng )事(shì )有(yǒu )功(gōng ),追(zhuī )封(fēng )梁(liáng )邹(zōu )县(xiàn )侯(hóu ),食(shí )邑(yì )千(qiān )五(wǔ )百(bǎi )户(hù )。

颂(sòng )弟(dì )彪(biāo )字(zì )仲(zhòng )雅(yǎ ),参(cān )安(ān )东(dōng )军(jūn )事(shì )。伐(fá )吴(wú ),获(huò )张(zhāng )悌(tì ),累(lèi )官(guān )积(jī )弩(nǔ )将(jiāng )军(jūn )。及(jí )武(wǔ )库(kù )火(huǒ ),彪(biāo )建(jiàn )计(jì )断(duàn )屋(wū ),得(dé )出(chū )诸(zhū )宝(bǎo )器(qì )。历(lì )荆(jīng )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )。次(cì )弟(dì )仲(zhòng )字(zì )世(shì )混(hún ),历(lì )黄(huáng )门(mén )郎(láng )、荥(yíng )阳(yáng )太(tài )守(shǒu ),未(wèi )之(zhī )官(guān ),卒(zú )。

初(chū ),颂(sòng )嫁(jià )女(nǚ )临(lín )淮(huái )陈(chén )矫(jiǎo ),矫(jiǎo )本(běn )刘(liú )氏(shì )子(zǐ ),与(yǔ )颂(sòng )近(jìn )亲(qīn ),出(chū )养(yǎng )于(yú )姑(gū ),改(gǎi )姓(xìng )陈(chén )氏(shì )。中(zhōng )正(zhèng )刘(liú )友(yǒu )讥(jī )之(zhī ),颂(sòng )曰(yuē ):“舜(shùn )后(hòu )姚(yáo )虞(yú )、陈(chén )田(tián )本(běn )同(tóng )根(gēn )系(xì ),而(ér )世(shì )皆(jiē )为(wéi )婚(hūn ),礼(lǐ )律(lǜ )不(bú )禁(jìn )。今(jīn )与(yǔ )此(cǐ )同(tóng )义(yì ),为(wéi )婚(hūn )可(kě )也(yě )。”友(yǒu )方(fāng )欲(yù )列(liè )上(shàng ),为(wéi )陈(chén )骞(qiān )所(suǒ )止(zhǐ ),故(gù )得(dé )不(bú )劾(hé )。颂(sòng )问(wèn )明(míng )法(fǎ )掾(yuàn )陈(chén )默(mò )、蔡(cài )畿(jī )曰(yuē ):“乡(xiāng )里(lǐ )谁(shuí )最(zuì )屈(qū )?”二(èr )人(rén )俱(jù )云(yún ):“刘(liú )友(yǒu )屈(qū )。”颂(sòng )作(zuò )色(sè )呵(hē )之(zhī ),畿(jī )曰(yuē ):“友(yǒu )以(yǐ )私(sī )议(yì )冒(mào )犯(fàn )明(míng )府(fǔ )为(wéi )非(fēi ),然(rán )乡(xiāng )里(lǐ )公(gōng )论(lùn )称(chēng )屈(qū )。”友(yǒu )辟(pì )公(gōng )府(fǔ )掾(yuàn )、尚(shàng )书(shū )郎(láng )、黄(huáng )沙(shā )御(yù )史(shǐ )。

李(lǐ )重(zhòng )字(zì )茂(mào )曾(céng ),江(jiāng )夏(xià )钟(zhōng )武(wǔ )人(rén )也(yě )。父(fù )景(jǐng ),秦(qín )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )、都(dōu )亭(tíng )定(dìng )侯(hóu )。重(zhòng )少(shǎo )好(hǎo )学(xué ),有(yǒu )文(wén )辞(cí );早(zǎo )孤(gū ),与(yǔ )群(qún )弟(dì )居(jū ),以(yǐ )友(yǒu )爱(ài )著(zhe )称(chēng )。弱(ruò )冠(guàn )为(wéi )本(běn )国(guó )中(zhōng )正(zhèng ),逊(xùn )让(ràng )不(bú )行(háng )。后(hòu )为(wéi )始(shǐ )平(píng )王(wáng )文(wén )学(xué ),上(shàng )疏(shū )陈(chén )九(jiǔ )品(pǐn )曰(yuē ):“先(xiān )王(wáng )议(yì )制(zhì ),以(yǐ )时(shí )因(yīn )革(gé ),因(yīn )革(gé )之(zhī )理(lǐ ),唯(wéi )变(biàn )所(suǒ )适(shì )。九(jiǔ )品(pǐn )始(shǐ )于(yú )丧(sàng )乱(luàn ),军(jūn )中(zhōng )之(zhī )政(zhèng ),诚(chéng )非(fēi )经(jīng )国(guó )不(bú )刊(kān )之(zhī )法(fǎ )也(yě )。且(qiě )其(qí )检(jiǎn )防(fáng )转(zhuǎn )碎(suì ),征(zhēng )刑(xíng )失(shī )实(shí ),故(gù )朝(cháo )野(yě )之(zhī )论(lùn ),佥(qiān )谓(wèi )驱(qū )动(dòng )风(fēng )俗(sú ),为(wéi )弊(bì )已(yǐ )甚(shèn )。而(ér )至(zhì )于(yú )议(yì )改(gǎi ),又(yòu )以(yǐ )为(wéi )疑(yí )。臣(chén )以(yǐ )革(gé )法(fǎ )创(chuàng )制(zhì ),当(dāng )先(xiān )尽(jìn )开(kāi )塞(sāi )利(lì )害(hài )之(zhī )理(lǐ ),举(jǔ )而(ér )错(cuò )之(zhī ),使(shǐ )体(tǐ )例(lì )大(dà )通(tōng )而(ér )无(wú )否(fǒu )滞(zhì )亦(yì )未(wèi )易(yì )故(gù )也(yě )。古(gǔ )者(zhě )诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )治(zhì ),分(fèn )土(tǔ )有(yǒu )常(cháng ),国(guó )有(yǒu )定(dìng )主(zhǔ ),人(rén )无(wú )异(yì )望(wàng ),卿(qīng )大(dà )夫(fū )世(shì )禄(lù ),仕(shì )无(wú )出(chū )位(wèi )之(zhī )思(sī ),臣(chén )无(wú )越(yuè )境(jìng )之(zhī )交(jiāo ),上(shàng )下(xià )体(tǐ )固(gù ),人(rén )德(dé )归(guī )厚(hòu )。秦(qín )反(fǎn )斯(sī )道(dào ),罢(bà )侯(hóu )置(zhì )守(shǒu ),风(fēng )俗(sú )浅(qiǎn )薄(báo ),自(zì )此(cǐ )来(lái )矣(yǐ )。汉(hàn )革(gé )其(qí )弊(bì ),斟(zhēn )酌(zhuó )周(zhōu )、秦(qín ),并(bìng )建(jiàn )侯(hóu )守(shǒu ),亦(yì )使(shǐ )分(fèn )土(tǔ )有(yǒu )定(dìng ),而(ér )牧(mù )司(sī )必(bì )各(gè )举(jǔ )贤(xián ),贡(gòng )士(shì )任(rèn )之(zhī )乡(xiāng )议(yì ),事(shì )合(hé )圣(shèng )典(diǎn ),比(bǐ )踪(zōng )三(sān )代(dài )。方(fāng )今(jīn )圣(shèng )德(dé )之(zhī )隆(lóng ),光(guāng )被(bèi )四(sì )表(biǎo ),兆(zhào )庶(shù )颙(yú )颙(yú ),欣(xīn )睹(dǔ )太(tài )平(píng )。然(rán )承(chéng )魏(wèi )氏(shì )凋(diāo )弊(bì )之(zhī )迹(jì ),人(rén )物(wù )播(bō )越(yuè ),仕(shì )无(wú )常(cháng )朝(cháo ),人(rén )无(wú )定(dìng )处(chù ),郎(láng )吏(lì )蓄(xù )于(yú )军(jūn )府(fǔ ),豪(háo )右(yòu )聚(jù )于(yú )都(dōu )邑(yì ),事(shì )体(tǐ )驳(bó )错(cuò ),与(yǔ )古(gǔ )不(bú )同(tóng )。谓(wèi )九(jiǔ )品(pǐn )既(jì )除(chú ),宜(yí )先(xiān )开(kāi )移(yí )徙(xǐ ),听(tīng )相(xiàng )并(bìng )就(jiù )。且(qiě )明(míng )贡(gòng )举(jǔ )之(zhī )法(fǎ ),不(bú )滥(làn )于(yú )境(jìng )外(wài ),则(zé )冠(guàn )带(dài )之(zhī )伦(lún )将(jiāng )不(bú )分(fèn )而(ér )自(zì )均(jūn ),即(jí )土(tǔ )断(duàn )之(zhī )实(shí )行(háng )矣(yǐ )。又(yòu )建(jiàn )树(shù )官(guān )司(sī ),功(gōng )在(zài )简(jiǎn )久(jiǔ )。阶(jiē )级(jí )少(shǎo ),则(zé )人(rén )心(xīn )定(dìng );久(jiǔ )其(qí )事(shì ),则(zé )政(zhèng )化(huà )成(chéng )而(ér )能(néng )否(fǒu )著(zhe ),此(cǐ )三(sān )代(dài )所(suǒ )以(yǐ )直(zhí )道(dào )而(ér )行(háng )也(yě )。以(yǐ )为(wéi )选(xuǎn )例(lì )九(jiǔ )等(děng ),当(dāng )今(jīn )之(zhī )要(yào ),所(suǒ )宜(yí )施(shī )用(yòng )也(yě )。圣(shèng )王(wáng )知(zhī )天(tiān )下(xià )之(zhī )难(nán ),常(cháng )从(cóng )事(shì )于(yú )其(qí )易(yì ),故(gù )寄(jì )隐(yǐn )括(kuò )于(yú )闾(lǘ )伍(wǔ ),则(zé )邑(yì )屋(wū )皆(jiē )为(wéi )有(yǒu )司(sī )。若(ruò )任(rèn )非(fēi )所(suǒ )由(yóu ),事(shì )非(fēi )所(suǒ )核(hé ),则(zé )虽(suī )竭(jié )圣(shèng )智(zhì ),犹(yóu )不(bú )足(zú )以(yǐ )赡(shàn )其(qí )事(shì )。由(yóu )此(cǐ )而(ér )观(guān ),诚(chéng )令(lìng )二(èr )者(zhě )既(jì )行(háng ),即(jí )人(rén )思(sī )反(fǎn )本(běn ),修(xiū )之(zhī )于(yú )乡(xiāng ),华(huá )竞(jìng )自(zì )息(xī ),而(ér )礼(lǐ )让(ràng )日(rì )隆(lóng )矣(yǐ )。”

迁(qiān )太(tài )子(zǐ )舍(shě )人(rén ),转(zhuǎn )尚(shàng )书(shū )郎(láng )。时(shí )太(tài )中(zhōng )大(dà )夫(fū )恬(tián )和(hé )表(biǎo )陈(chén )便(biàn )宜(yí ),称(chēng )汉(hàn )孔(kǒng )光(guāng )、魏(wèi )徐(xú )干(gàn )等(děng )议(yì ),使(shǐ )王(wáng )公(gōng )已(yǐ )下(xià )制(zhì )奴(nú )婢(bì )限(xiàn )数(shù ),及(jí )禁(jìn )百(bǎi )姓(xìng )卖(mài )田(tián )宅(zhái )。中(zhōng )书(shū )启(qǐ )可(kě ),属(shǔ )主(zhǔ )者(zhě )为(wéi )条(tiáo )制(zhì )。重(zhòng )奏(zòu )曰(yuē ):“先(xiān )王(wáng )之(zhī )制(zhì ),士(shì )农(nóng )工(gōng )商(shāng )有(yǒu )分(fèn ),不(bú )迁(qiān )其(qí )业(yè ),所(suǒ )以(yǐ )利(lì )用(yòng )厚(hòu )生(shēng ),各(gè )肆(sì )其(qí )力(lì )也(yě )。《周(zhōu )官(guān )》以(yǐ )土(tǔ )均(jūn )之(zhī )法(fǎ ),经(jīng )其(qí )土(tǔ )地(dì )井(jǐng )田(tián )之(zhī )制(zhì ),而(ér )辨(biàn )其(qí )五(wǔ )物(wù )九(jiǔ )等(děng )贡(gòng )赋(fù )之(zhī )序(xù ),然(rán )后(hòu )公(gōng )私(sī )制(zhì )定(dìng ),率(lǜ )土(tǔ )均(jūn )齐(qí )。自(zì )秦(qín )立(lì )阡(qiān )陌(mò ),建(jiàn )郡(jùn )县(xiàn ),而(ér )斯(sī )制(zhì )已(yǐ )没(méi )。降(jiàng )及(jí )汉(hàn )、魏(wèi ),因(yīn )循(xún )旧(jiù )迹(jì ),王(wáng )法(fǎ )所(suǒ )峻(jùn )者(zhě ),唯(wéi )服(fú )物(wù )车(chē )器(qì )有(yǒu )贵(guì )贱(jiàn )之(zhī )差(chà ),令(lìng )不(bú )僭(jiàn )拟(nǐ )以(yǐ )乱(luàn )尊(zūn )卑(bēi )耳(ěr )。至(zhì )于(yú )奴(nú )婢(bì )私(sī )产(chǎn ),则(zé )实(shí )皆(jiē )未(wèi )尝(cháng )曲(qǔ )为(wéi )之(zhī )立(lì )限(xiàn )也(yě )。八(bā )年(nián )《己(jǐ )巳(sì )诏(zhào )书(shū )》申(shēn )明(míng )律(lǜ )令(lìng ),诸(zhū )士(shì )卒(zú )百(bǎi )工(gōng )以(yǐ )上(shàng ),所(suǒ )服(fú )乘(chéng )皆(jiē )不(bú )得(dé )违(wéi )制(zhì )。若(ruò )一(yī )县(xiàn )一(yī )岁(suì )之(zhī )中(zhōng ),有(yǒu )违(wéi )犯(fàn )者(zhě )三(sān )家(jiā ),洛(luò )阳(yáng )县(xiàn )十(shí )家(jiā )已(yǐ )上(shàng ),官(guān )长(zhǎng )免(miǎn )。如(rú )诏(zhào )书(shū )之(zhī )旨(zhǐ ),法(fǎ )制(zhì )已(yǐ )严(yán )。今(jīn )如(rú )和(hé )所(suǒ )陈(chén )而(ér )称(chēng )光(guāng )、干(gàn )之(zhī )议(yì ),此(cǐ )皆(jiē )衰(shuāi )世(shì )逾(yú )侈(chǐ ),当(dāng )时(shí )之(zhī )患(huàn )。然(rán )盛(shèng )汉(hàn )之(zhī )初(chū )不(bú )议(yì )其(qí )制(zhì ),光(guāng )等(děng )作(zuò )而(ér )不(bú )行(háng ),非(fēi )漏(lòu )而(ér )不(bú )及(jí ),能(néng )而(ér )不(bú )用(yòng )也(yě )。盖(gài )以(yǐ )诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )轨(guǐ )既(jì )灭(miè ),而(ér )井(jǐng )田(tián )之(zhī )制(zhì )未(wèi )复(fù ),则(zé )王(wáng )者(zhě )之(zhī )法(fǎ )不(bú )得(dé )制(zhì )人(rén )之(zhī )私(sī )也(yě )。人(rén )之(zhī )田(tián )宅(zhái )既(jì )无(wú )定(dìng )限(xiàn ),则(zé )奴(nú )婢(bì )不(bú )宜(yí )偏(piān )制(zhì )其(qí )数(shù ),惧(jù )徒(tú )为(wéi )之(zhī )法(fǎ ),实(shí )碎(suì )而(ér )难(nán )检(jiǎn )。方(fāng )今(jīn )圣(shèng )明(míng )垂(chuí )制(zhì ),每(měi )尚(shàng )简(jiǎn )易(yì ),法(fǎ )禁(jìn )已(yǐ )具(jù ),和(hé )表(biǎo )无(wú )施(shī )。”

又(yòu )司(sī )隶(lì )校(xiào )尉(wèi )石(shí )鉴(jiàn )奏(zòu ),郁(yù )林(lín )太(tài )守(shǒu )介(jiè )登(dēng )役(yì )使(shǐ )所(suǒ )监(jiān ),求(qiú )召(zhào )还(hái );尚(shàng )书(shū )荀(xún )恺(kǎi )以(yǐ )为(wéi )远(yuǎn )郡(jùn )非(fēi )人(rén )情(qíng )所(suǒ )乐(lè ),奏(zòu )登(dēng )贬(biǎn )秩(zhì )居(jū )官(guān )。重(zhòng )驳(bó )曰(yuē ):“臣(chén )闻(wén )立(lì )法(fǎ )无(wú )制(zhì ),所(suǒ )以(yǐ )齐(qí )众(zhòng )检(jiǎn )邪(xié ),非(fēi )必(bì )曲(qǔ )寻(xún )事(shì )情(qíng ),而(ér )理(lǐ )无(wú )所(suǒ )遗(yí )也(yě )。故(gù )所(suǒ )滞(zhì )者(zhě )寡(guǎ ),而(ér )所(suǒ )济(jì )者(zhě )众(zhòng )。今(jīn )如(rú )登(dēng )郡(jùn )比(bǐ )者(zhě )多(duō ),若(ruò )听(tīng )其(qí )贬(biǎn )秩(zhì )居(jū )官(guān ),动(dòng )为(wéi )准(zhǔn )例(lì ),惧(jù )庸(yōng )才(cái )负(fù )远(yuǎn ),必(bì )有(yǒu )黩(dú )货(huò )之(zhī )累(lèi ),非(fēi )所(suǒ )以(yǐ )肃(sù )清(qīng )王(wáng )化(huà ),辑(jí )宁(níng )殊(shū )域(yù )也(yě )。臣(chén )愚(yú )以(yǐ )为(wéi )宜(yí )听(tīng )鉴(jiàn )所(suǒ )上(shàng ),先(xiān )召(zhào )登(dēng )还(hái ),且(qiě )使(shǐ )体(tǐ )例(lì )有(yǒu )常(cháng ),不(bú )为(wéi )远(yuǎn )近(jìn )异(yì )制(zhì )。”诏(zhào )从(cóng )之(zhī )。

太(tài )熙(xī )初(chū ),迁(qiān )廷(tíng )尉(wèi )平(píng )。驳(bó )廷(tíng )尉(wèi )奏(zòu )邯(hán )郸(dān )醉(zuì )等(děng ),文(wén )多(duō )不(bú )载(zǎi )。再(zài )迁(qiān )中(zhōng )书(shū )郎(láng ),每(měi )大(dà )事(shì )及(jí )疑(yí )议(yì ),辄(zhé )参(cān )以(yǐ )经(jīng )典(diǎn )处(chù )决(jué ),多(duō )皆(jiē )施(shī )行(háng )。迁(qiān )尚(shàng )书(shū )吏(lì )部(bù )郎(láng ),务(wù )抑(yì )华(huá )竞(jìng ),不(bú )通(tōng )私(sī )谒(yè ),特(tè )留(liú )心(xīn )隐(yǐn )逸(yì ),由(yóu )是(shì )群(qún )才(cái )毕(bì )举(jǔ )。拔(bá )用(yòng )北(běi )海(hǎi )西(xī )郭(guō )汤(tāng )、琅(láng )邪(xié )刘(liú )珩(héng )、燕(yàn )国(guó )霍(huò )原(yuán )、冯(féng )翊(yì )吉(jí )谋(móu )等(děng )为(wéi )秘(mì )书(shū )郎(láng )及(jí )诸(zhū )王(wáng )文(wén )学(xué ),故(gù )海(hǎi )内(nèi )莫(mò )不(bú )归(guī )心(xīn )。时(shí )燕(yàn )国(guó )中(zhōng )正(zhèng )刘(liú )沈(shěn )举(jǔ )霍(huò )原(yuán )为(wéi )寒(hán )素(sù ),司(sī )徒(tú )府(fǔ )不(bú )从(cóng ),沈(shěn )又(yòu )抗(kàng )诣(yì )中(zhōng )书(shū )奏(zòu )原(yuán ),而(ér )中(zhōng )书(shū )复(fù )下(xià )司(sī )徒(tú )参(cān )论(lùn )。司(sī )徒(tú )左(zuǒ )长(zhǎng )史(shǐ )荀(xún )组(zǔ )以(yǐ )为(wéi ):“寒(hán )素(sù )者(zhě ),当(dāng )谓(wèi )门(mén )寒(hán )身(shēn )素(sù ),无(wú )世(shì )祚(zuò )之(zhī )资(zī )。原(yuán )为(wéi )列(liè )侯(hóu ),显(xiǎn )佩(pèi )金(jīn )紫(zǐ ),先(xiān )为(wéi )人(rén )间(jiān )流(liú )通(tōng )之(zhī )事(shì ),晚(wǎn )乃(nǎi )务(wù )学(xué ),少(shǎo )长(zhǎng )异(yì )业(yè ),年(nián )逾(yú )始(shǐ )立(lì ),草(cǎo )野(yě )之(zhī )誉(yù )未(wèi )洽(qià ),德(dé )礼(lǐ )无(wú )闻(wén ),不(bú )应(yīng )寒(hán )素(sù )之(zhī )目(mù )。”重(zhòng )奏(zòu )曰(yuē ):“案(àn )如(rú )《癸(guǐ )酉(yǒu )诏(zhào )书(shū )》,廉(lián )让(ràng )宜(yí )崇(chóng ),浮(fú )竞(jìng )宜(yí )黜(chù )。其(qí )有(yǒu )履(lǚ )谦(qiān )寒(hán )素(sù )靖(jìng )恭(gōng )求(qiú )己(jǐ )者(zhě ),应(yīng )有(yǒu )以(yǐ )先(xiān )之(zhī )。如(rú )诏(zhào )书(shū )之(zhī )旨(zhǐ ),以(yǐ )二(èr )品(pǐn )系(xì )资(zī ),或(huò )失(shī )廉(lián )退(tuì )之(zhī )士(shì ),故(gù )开(kāi )寒(hán )素(sù )以(yǐ )明(míng )尚(shàng )德(dé )之(zhī )举(jǔ )。司(sī )徒(tú )总(zǒng )御(yù )人(rén )伦(lún ),实(shí )掌(zhǎng )邦(bāng )教(jiāo ),当(dāng )务(wù )峻(jùn )准(zhǔn )评(píng ),以(yǐ )一(yī )风(fēng )流(liú )。然(rán )古(gǔ )之(zhī )厉(lì )行(háng )高(gāo )尚(shàng )之(zhī )士(shì ),或(huò )栖(qī )身(shēn )岩(yán )穴(xué ),或(huò )隐(yǐn )迹(jì )丘(qiū )园(yuán ),或(huò )克(kè )己(jǐ )复(fù )礼(lǐ ),或(huò )耄(mào )期(qī )称(chēng )道(dào ),出(chū )处(chù )默(mò )语(yǔ ),唯(wéi )义(yì )所(suǒ )在(zài )。未(wèi )可(kě )以(yǐ )少(shǎo )长(zhǎng )异(yì )操(cāo ),疑(yí )其(qí )所(suǒ )守(shǒu )之(zhī )美(měi ),而(ér )远(yuǎn )同(tóng )终(zhōng )始(shǐ )之(zhī )责(zé ),非(fēi )所(suǒ )谓(wèi )拟(nǐ )人(rén )必(bì )于(yú )其(qí )伦(lún )之(zhī )义(yì )也(yě )。诚(chéng )当(dāng )考(kǎo )之(zhī )于(yú )邦(bāng )党(dǎng )之(zhī )伦(lún ),审(shěn )之(zhī )于(yú )任(rèn )举(jǔ )之(zhī )主(zhǔ )。沈(shěn )为(wéi )中(zhōng )正(zhèng ),亲(qīn )执(zhí )铨(quán )衡(héng )。陈(chén )原(yuán )隐(yǐn )居(jū )求(qiú )志(zhì ),笃(dǔ )古(gǔ )好(hǎo )学(xué ),学(xué )不(bú )为(wéi )利(lì ),行(háng )不(bú )要(yào )名(míng ),绝(jué )迹(jì )穷(qióng )山(shān ),韫(yùn )韣(dú )道(dào )艺(yì ),外(wài )无(wú )希(xī )世(shì )之(zhī )容(róng ),内(nèi )全(quán )遁(dùn )逸(yì )之(zhī )节(jiē ),行(háng )成(chéng )名(míng )立(lì ),搢(jìn )绅(shēn )慕(mù )之(zhī ),委(wěi )质(zhì )受(shòu )业(yè )者(zhě )千(qiān )里(lǐ )而(ér )应(yīng ),有(yǒu )孙(sūn )、孟(mèng )之(zhī )风(fēng ),严(yán )、郑(zhèng )之(zhī )操(cāo )。始(shǐ )举(jǔ )原(yuán ),先(xiān )谘(zī )侍(shì )中(zhōng )、领(lǐng )中(zhōng )书(shū )监(jiān )华(huá ),前(qián )州(zhōu )大(dà )中(zhōng )正(zhèng )、后(hòu )将(jiāng )军(jūn )婴(yīng ),河(hé )南(nán )尹(yǐn )轶(yì )。去(qù )三(sān )年(nián ),诸(zhū )州(zhōu )还(hái )朝(cháo ),幽(yōu )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )许(xǔ )猛(měng )特(tè )以(yǐ )原(yuán )名(míng )闻(wén ),拟(nǐ )之(zhī )西(xī )河(hé ),求(qiú )加(jiā )征(zhēng )聘(pìn )。如(rú )沈(shěn )所(suǒ )列(liè ),州(zhōu )党(dǎng )之(zhī )议(yì )既(jì )举(jǔ ),又(yòu )刺(cì )史(shǐ )班(bān )诏(zhào )表(biǎo )荐(jiàn ),如(rú )此(cǐ )而(ér )犹(yóu )谓(wèi )草(cǎo )野(yě )之(zhī )誉(yù )未(wèi )洽(qià ),德(dé )礼(lǐ )无(wú )闻(wén ),舍(shě )所(suǒ )征(zhēng )检(jiǎn )之(zhī )实(shí ),而(ér )无(wú )明(míng )理(lǐ )正(zhèng )辞(cí ),以(yǐ )夺(duó )沈(shěn )所(suǒ )执(zhí )。且(qiě )应(yīng )二(èr )品(pǐn ),非(fēi )所(suǒ )求(qiú )备(bèi )。但(dàn )原(yuán )定(dìng )志(zhì )穷(qióng )山(shān ),修(xiū )述(shù )儒(rú )道(dào ),义(yì )在(zài )可(kě )嘉(jiā )。若(ruò )遂(suí )抑(yì )替(tì ),将(jiāng )负(fù )幽(yōu )邦(bāng )之(zhī )望(wàng ),伤(shāng )敦(dūn )德(dé )之(zhī )教(jiāo )。如(rú )诏(zhào )书(shū )所(suǒ )求(qiú )之(zhī )旨(zhǐ ),应(yīng )为(wéi )二(èr )品(pǐn )。”诏(zhào )从(cóng )之(zhī )。

重(zhòng )与(yǔ )李(lǐ )毅(yì )同(tóng )为(wéi )吏(lì )部(bù )郎(láng ),时(shí )王(wáng )戎(róng )为(wéi )尚(shàng )书(shū ),重(zhòng )以(yǐ )清(qīng )尚(shàng )见(jiàn )称(chēng ),毅(yì )淹(yān )通(tōng )有(yǒu )智(zhì )识(shí ),虽(suī )二(èr )人(rén )操(cāo )异(yì ),然(rán )俱(jù )处(chù )要(yào )职(zhí ),戎(róng )以(yǐ )识(shí )会(huì )待(dài )之(zhī ),各(gè )得(dé )其(qí )所(suǒ )。毅(yì )字(zì )茂(mào )彦(yàn ),旧(jiù )史(shǐ )阙(què )其(qí )行(háng )事(shì )。于(yú )时(shí )内(nèi )官(guān )重(zhòng ),外(wài )官(guān )轻(qīng ),兼(jiān )阶(jiē )级(jí )繁(fán )多(duō ),重(zhòng )议(yì )之(zhī ),见(jiàn )《百(bǎi )官(guān )志(zhì )》。又(yòu )上(shàng )疏(shū )曰(yuē ):“凡(fán )山(shān )林(lín )避(bì )宠(chǒng )之(zhī )士(shì ),虽(suī )违(wéi )世(shì )背(bèi )时(shí ),出(chū )处(chù )殊(shū )轨(guǐ ),而(ér )先(xiān )王(wáng )许(xǔ )之(zhī )者(zhě ),嘉(jiā )其(qí )服(fú )膺(yīng )高(gāo )义(yì )也(yě )。昔(xī )先(xiān )帝(dì )患(huàn )风(fēng )流(liú )之(zhī )弊(bì ),而(ér )思(sī )反(fǎn )纯(chún )朴(pǔ ),乃(nǎi )谘(zī )询(xún )朝(cháo )众(zhòng ),搜(sōu )求(qiú )隐(yǐn )逸(yì )。咸(xián )宁(níng )二(èr )年(nián ),始(shǐ )以(yǐ )太(tài )子(zǐ )中(zhōng )庶(shù )子(zǐ )征(zhēng )安(ān )定(dìng )皇(huáng )甫(fǔ )谧(mì ),四(sì )年(nián )又(yòu )以(yǐ )博(bó )士(shì )征(zhēng )南(nán )安(ān )硃(zhū )冲(chōng ),太(tài )康(kāng )元(yuán )年(nián ),复(fù )以(yǐ )太(tài )子(zǐ )庶(shù )子(zǐ )征(zhēng )冲(chōng ),虽(suī )皆(jiē )以(yǐ )病(bìng )疾(jí )不(bú )至(zhì ),而(ér )朝(cháo )野(yě )悦(yuè )服(fú )。陛(bì )下(xià )远(yuǎn )迈(mài )先(xiān )帝(dì )礼(lǐ )贤(xián )之(zhī )旨(zhǐ ),臣(chén )访(fǎng )冲(chōng )州(zhōu )邑(yì ),言(yán )其(qí )虽(suī )年(nián )近(jìn )耋(dié )耋(dié ),而(ér )志(zhì )气(qì )克(kè )壮(zhuàng ),耽(dān )道(dào )穷(qióng )薮(sǒu ),老(lǎo )而(ér )弥(mí )新(xīn ),操(cāo )尚(shàng )贞(zhēn )纯(chún ),所(suǒ )居(jū )成(chéng )化(huà ),诚(chéng )山(shān )栖(qī )耆(qí )德(dé ),足(zú )以(yǐ )表(biǎo )世(shì )笃(dǔ )俗(sú )者(zhě )也(yě )。臣(chén )以(yǐ )为(wéi )宜(yí )垂(chuí )圣(shèng )恩(ēn ),及(jí )其(qí )未(wèi )没(méi ),显(xiǎn )加(jiā )优(yōu )命(mìng )。”时(shí )朝(cháo )廷(tíng )政(zhèng )乱(luàn ),竟(jìng )不(bú )能(néng )从(cóng )。出(chū )为(wéi )行(háng )讨(tǎo )虏(lǔ )护(hù )军(jūn )、平(píng )阳(yáng )太(tài )守(shǒu ),崇(chóng )德(dé )化(huà ),修(xiū )学(xué )校(xiào ),表(biǎo )笃(dǔ )行(háng ),拔(bá )贤(xián )能(néng ),清(qīng )简(jiǎn )无(wú )欲(yù ),正(zhèng )身(shēn )率(lǜ )下(xià ),在(zài )职(zhí )三(sān )年(nián ),弹(dàn )黜(chù )四(sì )县(xiàn )。弟(dì )嶷(yí )亡(wáng ),表(biǎo )去(qù )官(guān )。

永(yǒng )康(kāng )初(chū ),赵(zhào )王(wáng )伦(lún )用(yòng )为(wéi )相(xiàng )国(guó )左(zuǒ )司(sī )马(mǎ ),以(yǐ )忧(yōu )逼(bī )成(chéng )疾(jí )而(ér )卒(zú ),时(shí )年(nián )四(sì )十(shí )八(bā )。家(jiā )贫(pín ),宅(zhái )宇(yǔ )狭(xiá )小(xiǎo ),无(wú )殡(bìn )敛(liǎn )之(zhī )地(dì ),诏(zhào )于(yú )典(diǎn )客(kè )署(shǔ )营(yíng )丧(sàng )。追(zhuī )赠(zèng )散(sàn )骑(qí )常(cháng )侍(shì ),谥(shì )曰(yuē )成(chéng )。子(zǐ )式(shì ),有(yǒu )美(měi )名(míng ),官(guān )至(zhì )侍(shì )中(zhōng ),咸(xián )和(hé )初(chū )卒(zú )。

史(shǐ )臣(chén )曰(yuē ):子(zǐ )雅(yǎ )束(shù )发(fā )登(dēng )朝(cháo ),竭(jié )诚(chéng )奉(fèng )国(guó ),广(guǎng )陈(chén )封(fēng )建(jiàn ),深(shēn )中(zhōng )机(jī )宜(yí ),详(xiáng )辨(biàn )刑(xíng )名(míng ),该(gāi )核(hé )政(zhèng )体(tǐ )。虽(suī )文(wén )惭(cán )华(huá )婉(wǎn ),而(ér )理(lǐ )归(guī )切(qiē )要(yào )。游(yóu )目(mù )西(xī )京(jīng ),望(wàng )贾(jiǎ )谊(yì )而(ér )非(fēi )远(yuǎn );眷(juàn )言(yán )东(dōng )国(guó ),顾(gù )郎(láng )顗(yǐ )而(ér )有(yǒu )余(yú )。逮(dǎi )元(yuán )康(kāng )之(zhī )间(jiān ),贼(zéi )臣(chén )专(zhuān )命(mìng ),举(jǔ )朝(cháo )战(zhàn )栗(lì ),苟(gǒu )避(bì )菹(zū )醢(hǎi );颂(sòng )以(yǐ )此(cǐ )时(shí ),忠(zhōng )鲠(gěng )不(bú )挠(náo ),哭(kū )张(zhāng )公(gōng )之(zhī )非(fēi )罪(zuì ),拒(jù )赵(zhào )王(wáng )之(zhī )妄(wàng )锡(xī ),虽(suī )古(gǔ )遗(yí )直(zhí ),何(hé )以(yǐ )尚(shàng )兹(zī )。至(zhì )于(yú )缘(yuán )其(qí )私(sī )议(yì ),不(bú )平(píng )刘(liú )友(yǒu ),异(yì )夫(fū )憎(zēng )而(ér )知(zhī )善(shàn ),举(jǔ )不(bú )避(bì )仇(chóu )者(zhě )欤(yú )!李(lǐ )重(zhòng )言(yán )因(yīn )革(gé )之(zhī )理(lǐ ),驳(bó )田(tián )产(chǎn )之(zhī )制(zhì ),词(cí )惬(qiè )事(shì )当(dāng ),盖(gài )亹(wěi )癖(pǐ )可(kě )观(guān )。及(jí )锐(ruì )志(zhì )铨(quán )衡(héng ),留(liú )心(xīn )隐(yǐn )逸(yì ),浚(xùn )冲(chōng )期(qī )之(zhī )识(shí )会(huì ),岂(qǐ )虚(xū )也(yě )哉(zāi )!

赞(zàn )曰(yuē ):刘(liú )颂(sòng )刚(gāng )直(zhí ),义(yì )形(xíng )于(yú )词(cí )。自(zì )下(xià )摩(mó )上(shàng ),彼(bǐ )实(shí )有(yǒu )之(zhī )。李(lǐ )重(zhòng )清(qīng )雅(yǎ ),志(zhì )乃(nǎi )无(wú )私(sī )。推(tuī )贤(xián )拔(bá )滞(zhì ),嘉(jiā )言(yán )在(zài )兹(zī )。懋(mào )哉(zāi )两(liǎng )哲(zhé ),邦(bāng )家(jiā )之(zhī )基(jī )。

阅读:22795

打赏捐助〔Donate〕>>>

《列传·第十六章》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库