精神训【登录】

ok8.org > 《淮南子》 > 《精神训》 > 拼音版

古(gǔ )未(wèi )有(yǒu )天(tiān )地(dì )之(zhī )时(shí ),惟(wéi )像(xiàng )无(wú )形(xíng ),窈(yǎo )窈(yǎo )冥(míng )冥(míng ),芒(máng )芠(wén )漠(mò )闵(mǐn ),澒(hòng )濛(méng )鸿(hóng )洞(dòng ),莫(mò )知(zhī )其(qí )门(mén )。有(yǒu )二(èr )神(shén )混(hún )生(shēng ),经(jīng )天(tiān )营(yíng )地(dì );孔(kǒng )乎(hū )莫(mò )知(zhī )其(qí )所(suǒ )终(zhōng )极(jí ),滔(tāo )乎(hū )莫(mò )知(zhī )其(qí )所(suǒ )止(zhǐ )息(xī );于(yú )是(shì )乃(nǎi )别(bié )为(wéi )阴(yīn )阳(yáng ),离(lí )为(wéi )八(bā )极(jí );刚(gāng )柔(róu )相(xiàng )成(chéng ),万(wàn )物(wù )乃(nǎi )形(xíng );烦(fán )气(qì )为(wéi )虫(chóng ),精(jīng )气(qì )为(wéi )人(rén )。是(shì )故(gù )精(jīng )神(shén ),天(tiān )之(zhī )有(yǒu )也(yě ),而(ér )骨(gǔ )骸(hái )者(zhě ),地(dì )之(zhī )有(yǒu )也(yě ),精(jīng )神(shén )入(rù )其(qí )门(mén )而(ér )骨(gǔ )骸(hái )反(fǎn )其(qí )根(gēn ),我(wǒ )尚(shàng )何(hé )存(cún )?是(shì )故(gù )圣(shèng )人(rén )法(fǎ )天(tiān )顺(shùn )情(qíng ),不(bú )拘(jū )于(yú )俗(sú ),不(bú )诱(yòu )于(yú )人(rén );以(yǐ )天(tiān )为(wéi )父(fù ),以(yǐ )地(dì )为(wéi )母(mǔ );阴(yīn )阳(yáng )为(wéi )纲(gāng ),四(sì )时(shí )为(wéi )纪(jì );天(tiān )静(jìng )以(yǐ )清(qīng ),地(dì )定(dìng )以(yǐ )宁(níng );万(wàn )物(wù )失(shī )之(zhī )者(zhě )死(sǐ ),法(fǎ )之(zhī )者(zhě )生(shēng )。

夫(fū )静(jìng )漠(mò )者(zhě ),神(shén )明(míng )之(zhī )宅(zhái )也(yě );虚(xū )无(wú )者(zhě ),道(dào )之(zhī )所(suǒ )居(jū )也(yě )。是(shì )故(gù )或(huò )求(qiú )之(zhī )于(yú )外(wài )者(zhě ),失(shī )之(zhī )于(yú )内(nèi );有(yǒu )守(shǒu )之(zhī )于(yú )内(nèi )者(zhě ),失(shī )之(zhī )于(yú )外(wài )。譬(pì )犹(yóu )本(běn )与(yǔ )末(mò )也(yě ),从(cóng )本(běn )引(yǐn )之(zhī ),干(gàn )枝(zhī )万(wàn )叶(yè ),莫(mò )不(bú )随(suí )也(yě )。

夫(fū )精(jīng )神(shén )者(zhě ),所(suǒ )受(shòu )于(yú )天(tiān )也(yě ),而(ér )形(xíng )体(tǐ )者(zhě ),所(suǒ )禀(bǐng )于(yú )地(dì )也(yě )。故(gù )曰(yuē ):“一(yī )生(shēng )二(èr ),二(èr )生(shēng )三(sān ),三(sān )生(shēng )万(wàn )物(wù )。”万(wàn )物(wù )背(bèi )阴(yīn )而(ér )抱(bào )阳(yáng ),冲(chōng )气(qì )以(yǐ )为(wéi )和(hé ),故(gù )曰(yuē )一(yī )月(yuè )而(ér )膏(gāo ),二(èr )月(yuè )而(ér )肤(fū ),三(sān )月(yuè )而(ér )胎(tāi ),四(sì )月(yuè )而(ér )肌(jī ),五(wǔ )月(yuè )而(ér )筋(jīn ),六(liù )月(yuè )而(ér )骨(gǔ ),七(qī )月(yuè )而(ér )成(chéng ),八(bā )月(yuè )而(ér )动(dòng ),九(jiǔ )月(yuè )而(ér )躁(zào ),十(shí )月(yuè )而(ér )生(shēng )。形(xíng )体(tǐ )以(yǐ )成(chéng ),五(wǔ )藏(cáng )乃(nǎi )形(xíng ),是(shì )故(gù )肺(fèi )主(zhǔ )目(mù ),肾(shèn )主(zhǔ )鼻(bí ),胆(dǎn )主(zhǔ )口(kǒu ),肝(gān )主(zhǔ )耳(ěr ),外(wài )为(wéi )表(biǎo )而(ér )内(nèi )为(wéi )里(lǐ ),开(kāi )闭(bì )张(zhāng )歙(xī ),各(gè )有(yǒu )经(jīng )纪(jì ),故(gù )头(tóu )之(zhī )圆(yuán )也(yě )象(xiàng )天(tiān ),足(zú )之(zhī )方(fāng )也(yě )象(xiàng )地(dì )。天(tiān )有(yǒu )四(sì )时(shí )五(wǔ )行(háng )九(jiǔ )解(jiě )三(sān )百(bǎi )六(liù )十(shí )六(liù )日(rì ),人(rén )亦(yì )有(yǒu )四(sì )支(zhī )五(wǔ )藏(cáng )九(jiǔ )窍(qiào )三(sān )百(bǎi )六(liù )十(shí )六(liù )节(jiē )。天(tiān )有(yǒu )风(fēng )雨(yǔ )寒(hán )暑(shǔ ),人(rén )亦(yì )有(yǒu )取(qǔ )与(yǔ )喜(xǐ )怒(nù )。故(gù )胆(dǎn )为(wéi )云(yún ),肺(fèi )力(lì )气(qì ),肝(gān )为(wéi )风(fēng ),肾(shèn )为(wéi )雨(yǔ ),脾(pí )为(wéi )雷(léi ),以(yǐ )与(yǔ )天(tiān )地(dì )相(xiàng )参(cān )也(yě ),而(ér )心(xīn )为(wéi )之(zhī )主(zhǔ )。是(shì )故(gù )耳(ěr )目(mù )者(zhě ),日(rì )月(yuè )也(yě );血(xuè )气(qì )者(zhě ),风(fēng )雨(yǔ )也(yě )。日(rì )中(zhōng )有(yǒu )踆(qūn )乌(wū ),而(ér )月(yuè )中(zhōng )有(yǒu )蟾(chán )蜍(chú )。日(rì )月(yuè )失(shī )其(qí )行(háng ),薄(báo )蚀(shí )无(wú )光(guāng );风(fēng )雨(yǔ )非(fēi )其(qí )时(shí ),毁(huǐ )折(shé )生(shēng )灾(zāi );五(wǔ )星(xīng )失(shī )其(qí )行(háng ),州(zhōu )国(guó )受(shòu )殃(yāng )。

夫(fū )天(tiān )地(dì )之(zhī )到(dào )至(zhì )纮(hóng )以(yǐ )大(dà ),尚(shàng )犹(yóu )节(jiē )其(qí )章(zhāng )光(guāng ),爱(ài )其(qí )神(shén )明(míng ),人(rén )之(zhī )耳(ěr )目(mù )曷(hé )能(néng )久(jiǔ )熏(xūn )劳(láo )而(ér )不(bú )息(xī )乎(hū )?精(jīng )神(shén )何(hé )能(néng )久(jiǔ )驰(chí )骋(chěng )而(ér )不(bú )既(jì )乎(hū )?是(shì )故(gù )血(xuè )气(qì )者(zhě ),人(rén )之(zhī )华(huá )也(yě );而(ér )五(wǔ )脏(zāng )者(zhě ),人(rén )之(zhī )精(jīng )也(yě )。夫(fū )血(xuè )气(qì )能(néng )专(zhuān )于(yú )五(wǔ )脏(zāng )而(ér )不(bú )外(wài )越(yuè ),则(zé )胸(xiōng )腹(fù )充(chōng )而(ér )嗜(shì )欲(yù )省(shěng )矣(yǐ )。胸(xiōng )腹(fù )充(chōng )而(ér )嗜(shì )欲(yù )省(shěng ),则(zé )耳(ěr )目(mù )清(qīng )、听(tīng )视(shì )达(dá )矣(yǐ )。耳(ěr )目(mù )清(qīng )、听(tīng )视(shì )达(dá ),谓(wèi )之(zhī )明(míng )。五(wǔ )脏(zāng )能(néng )属(shǔ )于(yú )心(xīn )而(ér )无(wú )乖(guāi ),则(zé )教(jiāo )志(zhì )胜(shèng )而(ér )行(háng )不(bú )之(zhī )僻(pì )矣(yǐ )。教(jiāo )志(zhì )胜(shèng )而(ér )行(háng )之(zhī )不(bú )僻(pì ),则(zé )精(jīng )神(shén )盛(shèng )而(ér )气(qì )不(bú )散(sàn )矣(yǐ )。精(jīng )神(shén )盛(shèng )而(ér )气(qì )不(bú )散(sàn )则(zé )理(lǐ ),理(lǐ )则(zé )均(jūn ),均(jūn )则(zé )通(tōng ),通(tōng )则(zé )神(shén ),神(shén )则(zé )以(yǐ )视(shì )无(wú )不(bú )见(jiàn ),以(yǐ )听(tīng )无(wú )不(bú )闻(wén )也(yě ),以(yǐ )为(wéi )无(wú )不(bú )成(chéng )也(yě )。是(shì )故(gù )忧(yōu )患(huàn )不(bú )能(néng )入(rù )也(yě ),而(ér )邪(xié )气(qì )不(bú )能(néng )袭(xí )。

故(gù )事(shì )有(yǒu )求(qiú )之(zhī )于(yú )四(sì )海(hǎi )之(zhī )外(wài )而(ér )不(bú )能(néng )遇(yù ),或(huò )守(shǒu )之(zhī )于(yú )形(xíng )骸(hái )之(zhī )内(nèi )而(ér )不(bú )见(jiàn )也(yě )。故(gù )所(suǒ )求(qiú )多(duō )者(zhě )所(suǒ )得(dé )少(shǎo ),所(suǒ )见(jiàn )大(dà )者(zhě )所(suǒ )知(zhī )小(xiǎo )。夫(fū )孔(kǒng )窍(qiào )者(zhě ),精(jīng )神(shén )之(zhī )户(hù )牖(yǒu )也(yě );而(ér )气(qì )志(zhì )者(zhě ),五(wǔ )藏(cáng )之(zhī )使(shǐ )候(hòu )也(yě )。耳(ěr )目(mù )淫(yín )于(yú )声(shēng )色(sè )之(zhī )乐(lè ),则(zé )五(wǔ )藏(cáng )摇(yáo )动(dòng )而(ér )不(bú )定(dìng )矣(yǐ )。五(wǔ )藏(cáng )摇(yáo )动(dòng )而(ér )不(bú )定(dìng ),则(zé )血(xuè )气(qì )滔(tāo )荡(dàng )而(ér )不(bú )休(xiū )矣(yǐ )。血(xuè )气(qì )滔(tāo )荡(dàng )而(ér )不(bú )休(xiū ),则(zé )精(jīng )神(shén )驰(chí )骋(chěng )于(yú )外(wài )而(ér )不(bú )守(shǒu )矣(yǐ )。精(jīng )神(shén )驰(chí )骋(chěng )于(yú )外(wài )而(ér )不(bú )守(shǒu ),则(zé )祸(huò )福(fú )之(zhī )至(zhì )虽(suī )如(rú )丘(qiū )山(shān ),无(wú )由(yóu )识(shí )之(zhī )矣(yǐ )。使(shǐ )耳(ěr )目(mù )精(jīng )明(míng )玄(xuán )达(dá )而(ér )无(wú )诱(yòu )慕(mù ),气(qì )志(zhì )虚(xū )静(jìng )恬(tián )愉(yú )而(ér )省(shěng )嗜(shì )欲(yù ),五(wǔ )藏(cáng )定(dìng )宁(níng )充(chōng )盈(yíng )而(ér )不(bú )泄(xiè ),精(jīng )神(shén )内(nèi )守(shǒu )形(xíng )骸(hái )而(ér )不(bú )外(wài )越(yuè ),则(zé )望(wàng )于(yú )往(wǎng )世(shì )之(zhī )前(qián )而(ér )视(shì )于(yú )来(lái )事(shì )之(zhī )后(hòu ),犹(yóu )未(wèi )足(zú )为(wéi )也(yě ),岂(qǐ )直(zhí )祸(huò )福(fú )之(zhī )间(jiān )哉(zāi )!故(gù )曰(yuē ),其(qí )出(chū )弥(mí )远(yuǎn )者(zhě )其(qí )知(zhī )弥(mí )少(shǎo ),以(yǐ )言(yán )夫(fū )精(jīng )神(shén )之(zhī )不(bú )可(kě )使(shǐ )外(wài )淫(yín )也(yě )。是(shì )故(gù )五(wǔ )色(sè )乱(luàn )目(mù ),使(shǐ )目(mù )不(bú )明(míng );五(wǔ )声(shēng )哗(huá )耳(ěr ),使(shǐ )耳(ěr )不(bú )聪(cōng );五(wǔ )味(wèi )乱(luàn )口(kǒu ),使(shǐ )口(kǒu )爽(shuǎng )伤(shāng );趣(qù )舍(shě )滑(huá )心(xīn ),使(shǐ )行(háng )飞(fēi )扬(yáng )。此(cǐ )四(sì )者(zhě ),天(tiān )下(xià )之(zhī )所(suǒ )养(yǎng )性(xìng )也(yě ),然(rán )皆(jiē )人(rén )累(lèi )也(yě )。故(gù )曰(yuē ):嗜(shì )欲(yù )者(zhě )使(shǐ )人(rén )之(zhī )气(qì )越(yuè ),而(ér )好(hǎo )憎(zēng )者(zhě )使(shǐ )人(rén )之(zhī )心(xīn )劳(láo ),弗(fú )疾(jí )去(qù )则(zé )志(zhì )气(qì )日(rì )秏(mào )。

夫(fū )人(rén )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )不(bú )能(néng )终(zhōng )其(qí )寿(shòu )命(mìng )而(ér )中(zhōng )道(dào )夭(yāo )于(yú )刑(xíng )戮(lù )者(zhě )何(hé )也(yě )?以(yǐ )其(qí )生(shēng )生(shēng )之(zhī )厚(hòu ),夫(fū )惟(wéi )能(néng )无(wú )以(yǐ )生(shēng )为(wéi )者(zhě ),则(zé )所(suǒ )以(yǐ )修(xiū )得(dé )生(shēng )也(yě )。夫(fū )天(tiān )地(dì )运(yùn )而(ér )相(xiàng )通(tōng ),万(wàn )物(wù )总(zǒng )而(ér )为(wéi )一(yī )。能(néng )知(zhī )一(yī ),则(zé )无(wú )一(yī )之(zhī )不(bú )知(zhī )也(yě ),不(bú )能(néng )知(zhī )一(yī ),则(zé )无(wú )一(yī )之(zhī )能(néng )知(zhī )也(yě )。譬(pì )吾(wú )处(chù )于(yú )天(tiān )下(xià )也(yě ),亦(yì )为(wéi )一(yī )物(wù )矣(yǐ )。不(bú )识(shí )天(tiān )下(xià )之(zhī )以(yǐ )我(wǒ )备(bèi )其(qí )物(wù )与(yǔ )?且(qiě )惟(wéi )无(wú )我(wǒ )而(ér )物(wù )无(wú )不(bú )备(bèi )者(zhě )乎(hū )?然(rán )则(zé )我(wǒ )变(biàn )物(wù )也(yě ),物(wù )亦(yì )物(wù )也(yě )。物(wù )之(zhī )与(yǔ )物(wù )也(yě ),又(yòu )何(hé )以(yǐ )相(xiàng )物(wù )也(yě )?虽(suī )然(rán ),其(qí )生(shēng )我(wǒ )也(yě ),将(jiāng )以(yǐ )何(hé )益(yì )?其(qí )杀(shā )我(wǒ )也(yě )。将(jiāng )以(yǐ )何(hé )损(sǔn )?夫(fū )造(zào )化(huà )者(zhě )既(jì )以(yǐ )我(wǒ )为(wéi )坯(pī )矣(yǐ ),将(jiāng )无(wú )所(suǒ )违(wéi )之(zhī )矣(yǐ )。吾(wú )安(ān )知(zhī )夫(fū )刺(cì )灸(jiǔ )而(ér )欲(yù )生(shēng )者(zhě )之(zhī )非(fēi )惑(huò )也(yě )?又(yòu )安(ān )知(zhī )夫(fū )绞(jiǎo )经(jīng )而(ér )求(qiú )死(sǐ )者(zhě )之(zhī )非(fēi )福(fú )也(yě )?或(huò )者(zhě )生(shēng )乃(nǎi )徭(yáo )役(yì )也(yě ),而(ér )死(sǐ )乃(nǎi )休(xiū )息(xī )也(yě )?天(tiān )下(xià )茫(máng )茫(máng ),孰(shú )知(zhī )之(zhī )哉(zāi )?其(qí )生(shēng )我(wǒ )也(yě ),不(bú )强(qiáng )求(qiú )已(yǐ );其(qí )杀(shā )我(wǒ )也(yě ),不(bú )强(qiáng )求(qiú )止(zhǐ )。欲(yù )生(shēng )而(ér )不(bú )事(shì ),憎(zēng )死(sǐ )而(ér )不(bú )辞(cí ),贱(jiàn )之(zhī )而(ér )弗(fú )憎(zēng ),贵(guì )之(zhī )而(ér )弗(fú )喜(xǐ ),随(suí )其(qí )天(tiān )资(zī )而(ér )安(ān )之(zhī )不(bú )极(jí )。吾(wú )生(shēng )也(yě )有(yǒu )七(qī )尺(chǐ )之(zhī )形(xíng ),吾(wú )死(sǐ )也(yě )有(yǒu )一(yī )棺(guān )之(zhī )土(tǔ )。吾(wú )生(shēng )之(zhī )比(bǐ )于(yú )有(yǒu )形(xíng )之(zhī )类(lèi ),犹(yóu )吾(wú )死(sǐ )之(zhī )沦(lún )于(yú )无(wú )形(xíng )之(zhī )中(zhōng )也(yě )。然(rán )则(zé )吾(wú )生(shēng )也(yě )物(wù )不(bú )以(yǐ )益(yì )众(zhòng ),吾(wú )死(sǐ )也(yě )土(tǔ )不(bú )以(yǐ )加(jiā )厚(hòu ),吾(wú )又(yòu )安(ān )知(zhī )所(suǒ )喜(xǐ )憎(zēng )利(lì )害(hài )其(qí )间(jiān )者(zhě )乎(hū )?

夫(fū )造(zào )化(huà )者(zhě )之(zhī )攫(jué )援(yuán )物(wù )也(yě ),譬(pì )犹(yóu )陶(táo )人(rén )之(zhī )埏(shān )埴(zhí )也(yě ),其(qí )取(qǔ )之(zhī )地(dì )而(ér )已(yǐ )为(wéi )盆(pén )盎(àng )也(yě ),与(yǔ )其(qí )未(wèi )离(lí )于(yú )地(dì )也(yě )无(wú )以(yǐ )异(yì ),其(qí )已(yǐ )成(chéng )器(qì )而(ér )破(pò )碎(suì )漫(màn )澜(lán )而(ér )复(fù )归(guī )其(qí )故(gù )也(yě ),与(yǔ )其(qí )为(wéi )盆(pén )盎(àng )亦(yì )无(wú )以(yǐ )异(yì )矣(yǐ )。夫(fū )临(lín )江(jiāng )之(zhī )乡(xiāng ),居(jū )人(rén )汲(jí )水(shuǐ )以(yǐ )浸(jìn )其(qí )园(yuán );江(jiāng )水(shuǐ )弗(fú )憎(zēng )也(yě );苦(kǔ )洿(wū )之(zhī )家(jiā ),决(jué )洿(wū )而(ér )注(zhù )之(zhī )江(jiāng ),洿(wū )水(shuǐ )弗(fú )乐(lè )也(yě )。是(shì )故(gù )其(qí )中(zhōng )江(jiāng )也(yě ),无(wú )以(yǐ )异(yì )其(qí )浸(jìn )园(yuán )也(yě );其(qí )在(zài )洿(wū )也(yě ),亦(yì )无(wú )以(yǐ )异(yì )其(qí )在(zài )江(jiāng )也(yě )。是(shì )故(gù )圣(shèng )人(rén )因(yīn )时(shí )以(yǐ )安(ān )其(qí )位(wèi ),当(dāng )世(shì )而(ér )乐(lè )其(qí )业(yè )。

夫(fū )悲(bēi )乐(lè )者(zhě ),德(dé )之(zhī )邪(xié )也(yě );而(ér )喜(xǐ )怒(nù )者(zhě ),道(dào )之(zhī )过(guò )也(yě );好(hǎo )憎(zēng )者(zhě ),心(xīn )之(zhī )暴(bào )也(yě )。故(gù )曰(yuē ):其(qí )生(shēng )也(yě )天(tiān )行(háng ),其(qí )死(sǐ )也(yě )物(wù )化(huà );静(jìng )则(zé )与(yǔ )阴(yīn )俱(jù )闭(bì ),动(dòng )则(zé )与(yǔ )阳(yáng )俱(jù )开(kāi );精(jīng )神(shén )澹(dàn )然(rán )无(wú )极(jí ),不(bú )与(yǔ )物(wù )散(sàn )而(ér )天(tiān )下(xià )自(zì )服(fú )。故(gù )心(xīn )者(zhě )形(xíng )之(zhī )主(zhǔ )也(yě ),而(ér )神(shén )者(zhě )心(xīn )之(zhī )宝(bǎo )也(yě )。形(xíng )劳(láo )而(ér )不(bú )休(xiū )则(zé )蹶(juě ),精(jīng )用(yòng )而(ér )不(bú )已(yǐ )则(zé )竭(jié ),是(shì )故(gù )圣(shèng )人(rén )贵(guì )而(ér )尊(zūn )之(zhī ),不(bú )敢(gǎn )越(yuè )也(yě )。

夫(fū )有(yǒu )夏(xià )后(hòu )氏(shì )之(zhī )璜(huáng )者(zhě ),匣(xiá )匮(kuì )而(ér )藏(cáng )之(zhī ),宝(bǎo )之(zhī )至(zhì )也(yě )。夫(fū )精(jīng )神(shén )之(zhī )可(kě )宝(bǎo )也(yě ),非(fēi )直(zhí )夏(xià )后(hòu )氏(shì )之(zhī )璜(huáng )也(yě )。是(shì )故(gù )圣(shèng )人(rén )以(yǐ )无(wú )应(yīng )有(yǒu ),必(bì )究(jiū )其(qí )理(lǐ );以(yǐ )虚(xū )受(shòu )实(shí ),必(bì )穷(qióng )其(qí )节(jiē );恬(tián )愉(yú )虚(xū )静(jìng ),以(yǐ )终(zhōng )其(qí )命(mìng )。是(shì )故(gù )无(wú )所(suǒ )甚(shèn )疏(shū ),而(ér )无(wú )所(suǒ )甚(shèn )亲(qīn );抱(bào )德(dé )炀(yáng )和(hé ),以(yǐ )顺(shùn )于(yú )天(tiān );与(yǔ )道(dào )为(wéi )际(jì ),与(yǔ )德(dé )为(wéi )邻(lín );不(bú )为(wéi )福(fú )始(shǐ ),不(bú )为(wéi )祸(huò )先(xiān );魂(hún )魄(pò )处(chù )其(qí )宅(zhái ),而(ér )精(jīng )神(shén )守(shǒu )其(qí )根(gēn );死(sǐ )生(shēng )无(wú )变(biàn )于(yú )己(jǐ ),故(gù )曰(yuē )至(zhì )神(shén )。

所(suǒ )谓(wèi )真(zhēn )人(rén )者(zhě ),性(xìng )合(hé )于(yú )道(dào )也(yě )。故(gù )有(yǒu )而(ér )若(ruò )无(wú ),实(shí )而(ér )若(ruò )虚(xū );处(chù )其(qí )一(yī )不(bú )知(zhī )其(qí )二(èr ),治(zhì )其(qí )内(nèi )不(bú )识(shí )其(qí )外(wài );明(míng )白(bái )太(tài )素(sù ),无(wú )为(wéi )复(fù )朴(pǔ );体(tǐ )本(běn )抱(bào )神(shén ),以(yǐ )游(yóu )于(yú )天(tiān )地(dì )之(zhī )樊(fán ),芒(máng )然(rán )仿(fǎng )佯(yáng )于(yú )尘(chén )垢(gòu )之(zhī )外(wài )而(ér )消(xiāo )摇(yáo )于(yú )无(wú )事(shì )之(zhī )业(yè )。浩(hào )浩(hào )荡(dàng )荡(dàng )乎(hū ),机(jī )械(xiè )知(zhī )巧(qiǎo )弗(fú )载(zǎi )于(yú )心(xīn )。是(shì )故(gù )死(sǐ )生(shēng )亦(yì )大(dà )矣(yǐ ),而(ér )不(bú )为(wéi )变(biàn ),虽(suī )天(tiān )地(dì )覆(fù )育(yù ),亦(yì )不(bú )与(yǔ )之(zhī )掺(chān )抱(bào )矣(yǐ )。审(shěn )乎(hū )无(wú )瑕(xiá )而(ér )不(bú )与(yǔ )物(wù )糅(róu ),见(jiàn )事(shì )之(zhī )乱(luàn )而(ér )能(néng )守(shǒu )其(qí )宗(zōng )。若(ruò )然(rán )者(zhě ),正(zhèng )肝(gān )胆(dǎn ),遗(yí )耳(ěr )目(mù );心(xīn )志(zhì )专(zhuān )于(yú )内(nèi ),通(tōng )达(dá )耦(ǒu )于(yú )一(yī );居(jū )不(bú )知(zhī )所(suǒ )为(wéi ),行(háng )不(bú )知(zhī )所(suǒ )之(zhī );浑(hún )然(rán )而(ér )往(wǎng ),逮(dǎi )然(rán )而(ér )来(lái );形(xíng )若(ruò )槁(gǎo )木(mù ),心(xīn )若(ruò )死(sǐ )灰(huī );忘(wàng )其(qí )五(wǔ )藏(cáng ),损(sǔn )其(qí )形(xíng )骸(hái );不(bú )学(xué )而(ér )知(zhī ),不(bú )视(shì )而(ér )见(jiàn ):不(bú )为(wéi )而(ér )成(chéng ),不(bú )治(zhì )而(ér )辩(biàn );感(gǎn )而(ér )应(yīng ),迫(pò )而(ér )动(dòng ),不(bú )得(dé )已(yǐ )而(ér )往(wǎng ),如(rú )光(guāng )之(zhī )耀(yào ),如(rú )景(jǐng )之(zhī )放(fàng );以(yǐ )道(dào )为(wéi )紃(xún ),有(yǒu )待(dài )而(ér )然(rán );抱(bào )其(qí )太(tài )清(qīng )之(zhī )本(běn )而(ér )无(wú )所(suǒ )容(róng )与(yǔ ),而(ér )物(wù )无(wú )能(néng )营(yíng );廓(kuò )惝(chǎng )而(ér )虚(xū ),清(qīng )靖(jìng )而(ér )无(wú )思(sī )虑(lǜ )、大(dà )泽(zé )焚(fén )而(ér )不(bú )能(néng )热(rè ),河(hé )汉(hàn )涸(hé )而(ér )不(bú )能(néng )寒(hán )也(yě ),大(dà )雷(léi )毁(huǐ )山(shān )而(ér )不(bú )能(néng )惊(jīng )也(yě ),大(dà )风(fēng )晦(huì )日(rì )而(ér )不(bú )能(néng )伤(shāng )也(yě )。是(shì )故(gù )视(shì )珍(zhēn )宝(bǎo )珠(zhū )玉(yù )犹(yóu )石(shí )砾(lì )也(yě ),视(shì )至(zhì )尊(zūn )穷(qióng )宠(chǒng )犹(yóu )行(háng )客(kè )也(yě ),视(shì )毛(máo )嫱(qiáng )西(xī )施(shī )犹(yóu )丑(chǒu )也(yě )。以(yǐ )死(sǐ )生(shēng )为(wéi )一(yī )化(huà ),以(yǐ )万(wàn )物(wù )为(wéi )一(yī )方(fāng ),同(tóng )精(jīng )于(yú )太(tài )清(qīng )之(zhī )本(běn ),而(ér )游(yóu )于(yú )忽(hū )区(qū )之(zhī )旁(páng )。有(yǒu )精(jīng )而(ér )不(bú )使(shǐ ),有(yǒu )神(shén )而(ér )不(bú )行(háng ),契(qì )大(dà )浑(hún )之(zhī )朴(pǔ )而(ér )立(lì )至(zhì )清(qīng )之(zhī )中(zhōng )。是(shì )故(gù )其(qí )寝(qǐn )不(bú )梦(mèng ),其(qí )智(zhì )不(bú )萌(méng );其(qí )魄(pò )不(bú )抑(yì ),其(qí )魂(hún )不(bú )腾(téng );反(fǎn )覆(fù )终(zhōng )始(shǐ ),不(bú )知(zhī )其(qí )端(duān )绪(xù );甘(gān )螟(míng )太(tài )宵(xiāo )之(zhī )宅(zhái ),而(ér )觉(jiào )视(shì )于(yú )昭(zhāo )昭(zhāo )之(zhī )宇(yǔ );休(xiū )息(xī )于(yú )无(wú )委(wěi )曲(qǔ )之(zhī )隅(yú ),而(ér )游(yóu )敖(áo )于(yú )无(wú )形(xíng )埒(liè )之(zhī )野(yě );居(jū )而(ér )无(wú )容(róng ),处(chù )而(ér )无(wú )所(suǒ ):其(qí )动(dòng )无(wú )形(xíng ),其(qí )静(jìng )无(wú )体(tǐ );存(cún )而(ér )若(ruò )亡(wáng ),生(shēng )而(ér )若(ruò )死(sǐ );出(chū )入(rù )无(wú )间(jiān ),役(yì )使(shǐ )鬼(guǐ )神(shén );沦(lún )于(yú )不(bú )测(cè ),入(rù )于(yú )无(wú )间(jiān ),以(yǐ )不(bú )同(tóng )形(xíng )相(xiàng )嬗(shàn )也(yě );终(zhōng )始(shǐ )若(ruò )环(huán ),莫(mò )得(dé )其(qí )伦(lún ),此(cǐ )精(jīng )神(shén )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )能(néng )登(dēng )假(jiǎ )于(yú )道(dào )也(yě ),是(shì )故(gù )真(zhēn )人(rén )之(zhī )所(suǒ )游(yóu )。

若(ruò )吹(chuī )呴(hǒu )呼(hū )吸(xī ),吐(tǔ )故(gù )内(nèi )新(xīn ),熊(xióng )经(jīng )鸟(niǎo )伸(shēn ),凫(fú )浴(yù )蝯(yuán )躩(jué ),鸱(chī )视(shì )虎(hǔ )顾(gù ),是(shì )养(yǎng )形(xíng )之(zhī )人(rén )也(yě ),不(bú )以(yǐ )滑(huá )心(xīn ),使(shǐ )神(shén )滔(tāo )荡(dàng )而(ér )不(bú )失(shī )其(qí )充(chōng ),日(rì )夜(yè )无(wú )伤(shāng )而(ér )与(yǔ )物(wù )为(wéi )春(chūn ),则(zé )是(shì )合(hé )而(ér )生(shēng )时(shí )干(gàn )心(xīn )也(yě )。且(qiě )人(rén )有(yǒu )戒(jiè )形(xíng )而(ér )无(wú )损(sǔn )于(yú )心(xīn ),有(yǒu )缀(zhuì )宅(zhái )而(ér )无(wú )秏(mào )精(jīng )。夫(fū )癞(lài )者(zhě )趋(qū )不(bú )变(biàn ),狂(kuáng )者(zhě )形(xíng )不(bú )亏(kuī ),神(shén )将(jiāng )有(yǒu )所(suǒ )远(yuǎn )徙(xǐ ),孰(shú )暇(xiá )知(zhī )其(qí )所(suǒ )为(wéi )?故(gù )形(xíng )有(yǒu )摩(mó )而(ér )神(shén )未(wèi )尝(cháng )化(huà )者(zhě ),以(yǐ )不(bú )化(huà )应(yīng )化(huà ),千(qiān )变(biàn )万(wàn )抮(zhěn )而(ér )未(wèi )始(shǐ )有(yǒu )极(jí )。化(huà )者(zhě )复(fù )归(guī )于(yú )无(wú )形(xíng )也(yě ),不(bú )化(huà )者(zhě )与(yǔ )天(tiān )地(dì )俱(jù )生(shēng )也(yě )。夫(fū )木(mù )之(zhī )死(sǐ )也(yě ),青(qīng )青(qīng )去(qù )之(zhī )也(yě ),夫(fū )使(shǐ )木(mù )生(shēng )者(zhě )岂(qǐ )木(mù )也(yě ),犹(yóu )充(chōng )形(xíng )者(zhě )之(zhī )非(fēi )形(xíng )也(yě )。故(gù )生(shēng )生(shēng )者(zhě )未(wèi )尝(cháng )死(sǐ )也(yě ),其(qí )所(suǒ )生(shēng )则(zé )死(sǐ )矣(yǐ );化(huà )物(wù )者(zhě )未(wèi )尝(cháng )化(huà )也(yě ),其(qí )所(suǒ )化(huà )则(zé )化(huà )矣(yǐ )。轻(qīng )天(tiān )下(xià ),则(zé )神(shén )无(wú )累(lèi )矣(yǐ );细(xì )万(wàn )物(wù ),则(zé )心(xīn )不(bú )惑(huò )矣(yǐ );齐(qí )死(sǐ )生(shēng ),则(zé )志(zhì )不(bú )慑(shè )矣(yǐ );同(tóng )变(biàn )化(huà ),则(zé )明(míng )不(bú )眩(xuàn )矣(yǐ )。众(zhòng )人(rén )以(yǐ )为(wéi )虚(xū )言(yán ),吾(wú )将(jiāng )举(jǔ )类(lèi )而(ér )实(shí )之(zhī )。

人(rén )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )乐(lè )为(wéi )人(rén )主(zhǔ )者(zhě ),以(yǐ )其(qí )穷(qióng )耳(ěr )目(mù )之(zhī )欲(yù ),而(ér )适(shì )躬(gōng )体(tǐ )之(zhī )便(biàn )也(yě )。今(jīn )高(gāo )台(tái )层(céng )榭(xiè ),人(rén )之(zhī )所(suǒ )丽(lì )也(yě ),而(ér )尧(yáo )朴(pǔ )桷(jué )不(bú )斲(zhuó ),素(sù )题(tí )不(bú )枅(jī )。珍(zhēn )怪(guài )奇(qí )异(yì ),人(rén )之(zhī )所(suǒ )美(měi )也(yě ),而(ér )尧(yáo )粝(lì )粢(zī )之(zhī )饭(fàn ),藜(lí )藿(huò )之(zhī )羹(gēng )。文(wén )绣(xiù )狐(hú )白(bái ),人(rén )之(zhī )所(suǒ )好(hǎo )也(yě ),而(ér )尧(yáo )布(bù )衣(yī )掩(yǎn )形(xíng ),鹿(lù )裘(qiú )御(yù )寒(hán )。养(yǎng )性(xìng )之(zhī )具(jù )不(bú )加(jiā )厚(hòu ),而(ér )增(zēng )之(zhī )以(yǐ )任(rèn )重(zhòng )之(zhī )忧(yōu ),故(gù )举(jǔ )天(tiān )下(xià )而(ér )传(chuán )之(zhī )于(yú )舜(shùn ),若(ruò )解(jiě )重(zhòng )负(fù )然(rán ),非(fēi )直(zhí )辞(cí )让(ràng ),诚(chéng )无(wú )以(yǐ )为(wéi )也(yě )。此(cǐ )轻(qīng )天(tiān )下(xià )之(zhī )具(jù )也(yě )。禹(yǔ )南(nán )省(shěng )方(fāng ),济(jì )于(yú )江(jiāng ),黄(huáng )龙(lóng )负(fù )舟(zhōu ),舟(zhōu )中(zhōng )之(zhī )人(rén )五(wǔ )色(sè )无(wú )主(zhǔ ),禹(yǔ )乃(nǎi )熙(xī )笑(xiào )而(ér )称(chēng )曰(yuē ):“我(wǒ )受(shòu )命(mìng )于(yú )天(tiān ),竭(jié )力(lì )而(ér )劳(láo )万(wàn )民(mín ),生(shēng )寄(jì )也(yě ),死(sǐ )归(guī )也(yě ),何(hé )足(zú )以(yǐ )滑(huá )和(hé )?”视(shì )龙(lóng )犹(yóu )蝘(yǎn )蜓(tíng ),颜(yán )色(sè )不(bú )变(biàn ),龙(lóng )乃(nǎi )弭(mǐ )耳(ěr )掉(diào )尾(wěi )而(ér )逃(táo )。禹(yǔ )之(zhī )视(shì )物(wù )亦(yì )细(xì )矣(yǐ )。郑(zhèng )之(zhī )神(shén )巫(wū )相(xiàng )壶(hú )子(zǐ )林(lín ),见(jiàn )其(qí )征(zhēng ),告(gào )列(liè )子(zǐ )。列(liè )子(zǐ )行(háng )泣(qì )报(bào )壶(hú )子(zǐ ),壶(hú )子(zǐ )持(chí )以(yǐ )天(tiān )壤(rǎng ),名(míng )实(shí )不(bú )入(rù ),机(jī )发(fā )于(yú )踵(zhǒng ),壶(hú )子(zǐ )之(zhī )视(shì )死(sǐ )生(shēng )亦(yì )齐(qí )矣(yǐ )。子(zǐ )求(qiú )行(háng )年(nián )五(wǔ )十(shí )有(yǒu )四(sì )而(ér )病(bìng )伛(yǔ )偻(lǚ ),脊(jǐ )管(guǎn )高(gāo )于(yú )顶(dǐng ),臈(là )下(xià )迫(pò )颐(yí ),两(liǎng )脾(pí )在(zài )上(shàng ),烛(zhú )营(yíng )指(zhǐ )天(tiān ),匍(pú )匐(fú )自(zì )窥(kuī )于(yú )井(jǐng )曰(yuē ):“伟(wěi )哉(zāi )!造(zào )化(huà )者(zhě )其(qí )以(yǐ )我(wǒ )为(wéi )此(cǐ )拘(jū )拘(jū )耶(yē )!”此(cǐ )其(qí )视(shì )变(biàn )化(huà )亦(yì )同(tóng )矣(yǐ )。故(gù )睹(dǔ )尧(yáo )之(zhī )道(dào ),乃(nǎi )知(zhī )天(tiān )下(xià )之(zhī )轻(qīng )也(yě );观(guān )禹(yǔ )之(zhī )志(zhì ),乃(nǎi )知(zhī )天(tiān )下(xià )之(zhī )细(xì )也(yě );原(yuán )壶(hú )子(zǐ )之(zhī )论(lùn ),乃(nǎi )知(zhī )死(sǐ )生(shēng )之(zhī )齐(qí )也(yě );见(jiàn )子(zǐ )求(qiú )之(zhī )行(háng ),乃(nǎi )知(zhī )变(biàn )化(huà )之(zhī )同(tóng )也(yě )。

夫(fū )至(zhì )人(rén )倚(yǐ )不(bú )拔(bá )之(zhī )柱(zhù ),行(háng )不(bú )关(guān )之(zhī )途(tú );禀(bǐng )不(bú )竭(jié )之(zhī )府(fǔ ),学(xué )不(bú )死(sǐ )之(zhī )师(shī );无(wú )往(wǎng )而(ér )不(bú )遂(suí ),无(wú )至(zhì )而(ér )不(bú )通(tōng );生(shēng )不(bú )足(zú )以(yǐ )挂(guà )志(zhì ),死(sǐ )不(bú )足(zú )以(yǐ )幽(yōu )神(shén );屈(qū )伸(shēn )俛(miǎn )仰(yǎng ),抱(bào )命(mìng )而(ér )婉(wǎn )转(zhuǎn );祸(huò )福(fú )利(lì )害(hài ),千(qiān )变(biàn )万(wàn )紾(tiǎn ),孰(shú )足(zú )以(yǐ )患(huàn )心(xīn )?若(ruò )此(cǐ )人(rén )者(zhě ),抱(bào )素(sù )守(shǒu )精(jīng );蝉(chán )蜕(tuì )蛇(shé )解(jiě ),游(yóu )于(yú )太(tài )清(qīng );轻(qīng )举(jǔ )独(dú )住(zhù ),忽(hū )然(rán )入(rù )冥(míng );凤(fèng )皇(huáng )不(bú )能(néng )与(yǔ )之(zhī )俪(lì ),而(ér )况(kuàng )斥(chì )鷃(yàn )乎(hū )?势(shì )位(wèi )爵(jué )禄(lù ),何(hé )足(zú )以(yǐ )概(gài )志(zhì )也(yě )!

晏(yàn )子(zǐ )与(yǔ )崔(cuī )杼(zhù )盟(méng ),临(lín )死(sǐ )地(dì )而(ér )不(bú )易(yì )其(qí )义(yì ),殖(zhí )、华(huá )将(jiāng )战(zhàn )而(ér )死(sǐ ),莒(jǔ )君(jūn )厚(hòu )赂(lù )而(ér )止(zhǐ )之(zhī ),不(bú )改(gǎi )其(qí )行(háng )。故(gù )晏(yàn )子(zǐ )可(kě )迫(pò )以(yǐ )仁(rén ),而(ér )不(bú )可(kě )劫(jié )以(yǐ )兵(bīng );殖(zhí )、华(huá )可(kě )止(zhǐ )以(yǐ )义(yì ),而(ér )不(bú )可(kě )县(xiàn )以(yǐ )利(lì );君(jūn )子(zǐ )义(yì )死(sǐ )而(ér )不(bú )可(kě )以(yǐ )富(fù )贵(guì )留(liú )也(yě ),义(yì )为(wéi )而(ér )不(bú )可(kě )以(yǐ )死(sǐ )亡(wáng )恐(kǒng )也(yě )。彼(bǐ )则(zé )直(zhí )为(wéi )义(yì )耳(ěr ),而(ér )尚(shàng )犹(yóu )不(bú )拘(jū )于(yú )物(wù ),又(yòu )况(kuàng )无(wú )为(wéi )者(zhě )矣(yǐ )。尧(yáo )不(bú )以(yǐ )有(yǒu )天(tiān )下(xià )为(wéi )贵(guì ),故(gù )授(shòu )舜(shùn );公(gōng )子(zǐ )札(zhá )不(bú )以(yǐ )有(yǒu )国(guó )为(wéi )尊(zūn ),故(gù )让(ràng )位(wèi );子(zǐ )罕(hǎn )不(bú )以(yǐ )玉(yù )为(wéi )富(fù ),故(gù )不(bú )受(shòu )宝(bǎo );务(wù )光(guāng )不(bú )以(yǐ )生(shēng )害(hài )义(yì ),故(gù )自(zì )投(tóu )于(yú )渊(yuān )。由(yóu )此(cǐ )观(guān )之(zhī ),至(zhì )贵(guì )不(bú )待(dài )爵(jué ),至(zhì )富(fù )不(bú )待(dài )财(cái )。天(tiān )下(xià )至(zhì )大(dà )矣(yǐ ),而(ér )以(yǐ )与(yǔ )佗(tuó )人(rén );身(shēn )至(zhì )亲(qīn )矣(yǐ ),而(ér )弃(qì )之(zhī )渊(yuān );此(cǐ )外(wài ),其(qí )余(yú )无(wú )足(zú )利(lì )矣(yǐ )。此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )无(wú )累(lèi )之(zhī )人(rén )。无(wú )累(lèi )之(zhī )人(rén ),不(bú )以(yǐ )天(tiān )下(xià )为(wéi )贵(guì )矣(yǐ )。上(shàng )观(guān )至(zhì )人(rén )之(zhī )论(lùn ),深(shēn )原(yuán )道(dào )德(dé )之(zhī )意(yì ),以(yǐ )下(xià )考(kǎo )世(shì )俗(sú )之(zhī )行(háng ),乃(nǎi )足(zú )羞(xiū )也(yě )。故(gù )通(tōng )许(xǔ )由(yóu )之(zhī )意(yì ),金(jīn )縢(téng )、豹(bào )韬(tāo )废(fèi )矣(yǐ );延(yán )陵(líng )季(jì )子(zǐ )不(bú )受(shòu )吴(wú )国(guó ),而(ér )讼(sòng )闲(xián )田(tián )者(zhě )惭(cán )矣(yǐ );子(zǐ )罕(hǎn )不(bú )利(lì )宝(bǎo )玉(yù ),而(ér )争(zhēng )券(quàn )契(qì )者(zhě )愧(kuì )矣(yǐ );务(wù )光(guāng )不(bú )污(wū )于(yú )世(shì ),而(ér )贪(tān )利(lì )偷(tōu )生(shēng )者(zhě )闷(mèn )矣(yǐ )。故(gù )不(bú )观(guān )大(dà )义(yì )者(zhě ),不(bú )知(zhī )生(shēng )之(zhī )不(bú )足(zú )贪(tān )也(yě );不(bú )闻(wén )大(dà )言(yán )者(zhě ),不(bú )知(zhī )天(tiān )下(xià )之(zhī )不(bú )足(zú )利(lì )也(yě )。今(jīn )夫(fū )穷(qióng )鄙(bǐ )之(zhī )社(shè )也(yě ),叩(kòu )盆(pén )拊(fǔ )瓴(líng ),相(xiàng )和(hé )而(ér )歌(gē ),自(zì )以(yǐ )为(wéi )乐(lè )矣(yǐ )。尝(cháng )试(shì )为(wéi )之(zhī )击(jī )建(jiàn )鼓(gǔ ),撞(zhuàng )巨(jù )钟(zhōng ),乃(nǎi )性(xìng )仍(réng )仍(réng )然(rán )知(zhī )其(qí )盆(pén )瓴(líng )之(zhī )足(zú )羞(xiū )也(yě )。藏(cáng )诗(shī )书(shū ),修(xiū )文(wén )学(xué ),而(ér )不(bú )知(zhī )至(zhì )论(lùn )之(zhī )旨(zhǐ ),则(zé )拊(fǔ )盆(pén )叩(kòu )瓴(líng )之(zhī )徒(tú )也(yě )。

夫(fū )以(yǐ )天(tiān )下(xià )为(wéi )者(zhě ),学(xué )之(zhī )建(jiàn )鼓(gǔ )矣(yǐ )。尊(zūn )势(shì )厚(hòu )利(lì ),人(rén )之(zhī )所(suǒ )贪(tān )也(yě )。使(shǐ )之(zhī )左(zuǒ )据(jù )天(tiān )下(xià )图(tú ),而(ér )右(yòu )手(shǒu )刎(wěn )其(qí )喉(hóu ),愚(yú )夫(fū )不(bú )为(wéi )。由(yóu )此(cǐ )观(guān )之(zhī ),生(shēng )尊(zūn )于(yú )天(tiān )下(xià )也(yě )。圣(shèng )人(rén )食(shí )足(zú )以(yǐ )接(jiē )气(qì ),衣(yī )足(zú )以(yǐ )盖(gài )形(xíng ),适(shì )情(qíng )不(bú )求(qiú )余(yú ),无(wú )天(tiān )下(xià )不(bú )亏(kuī )其(qí )性(xìng ),有(yǒu )天(tiān )下(xià )不(bú )羡(xiàn )其(qí )和(hé ),有(yǒu )天(tiān )下(xià )无(wú )天(tiān )下(xià )一(yī )实(shí )也(yě )。今(jīn )赣(gàn )人(rén )敖(áo )仓(cāng ),予(yǔ )人(rén )河(hé )水(shuǐ ),饥(jī )而(ér )餐(cān )之(zhī ),渴(kě )而(ér )饮(yǐn )之(zhī ),其(qí )入(rù )腹(fù )者(zhě ),不(bú )过(guò )箪(dān )食(shí )瓢(piáo )浆(jiāng ),则(zé )身(shēn )饱(bǎo )而(ér )敖(áo )仓(cāng )不(bú )为(wéi )之(zhī )减(jiǎn )也(yě ),腹(fù )满(mǎn )面(miàn )河(hé )水(shuǐ )不(bú )为(wéi )之(zhī )竭(jié )也(yě )。有(yǒu )之(zhī )不(bú )加(jiā )饱(bǎo ),无(wú )之(zhī )不(bú )为(wéi )之(zhī )饥(jī ),与(yǔ )守(shǒu )其(qí )篅(duān )[竹(zhú )+屯(tún )]、有(yǒu )其(qí )井(jǐng )一(yī )实(shí )也(yě )。人(rén )大(dà )怒(nù )破(pò )阴(yīn ),大(dà )喜(xǐ )坠(zhuì )阳(yáng );大(dà )忧(yōu )内(nèi )崩(bēng ),大(dà )怖(bù )生(shēng )狂(kuáng )。除(chú )秽(huì )去(qù )累(lèi ),莫(mò )若(ruò )未(wèi )始(shǐ )出(chū )其(qí )宗(zōng ),乃(nǎi )为(wéi )大(dà )通(tōng )。清(qīng )目(mù )而(ér )不(bú )以(yǐ )视(shì ),静(jìng )耳(ěr )而(ér )不(bú )以(yǐ )听(tīng );钳(qián )口(kǒu )而(ér )不(bú )以(yǐ )言(yán ),委(wěi )心(xīn )而(ér )不(bú )以(yǐ )虑(lǜ );弃(qì )聪(cōng )明(míng )而(ér )反(fǎn )太(tài )素(sù ),休(xiū )精(jīng )神(shén )而(ér )弃(qì )知(zhī )故(gù );觉(jiào )而(ér )若(ruò )眛(mèi ),以(yǐ )生(shēng )而(ér )若(ruò )死(sǐ );终(zhōng )则(zé )反(fǎn )本(běn )未(wèi )生(shēng )之(zhī )时(shí ),而(ér )与(yǔ )化(huà )为(wéi )一(yī )体(tǐ )。死(sǐ )之(zhī )与(yǔ )生(shēng )一(yī )体(tǐ )也(yě )。

今(jīn )夫(fū )繇(yáo )者(zhě ),揭(jiē )臿(chā ),负(fù )笼(lóng )土(tǔ ),盐(yán )汗(hàn )交(jiāo )流(liú ),喘(chuǎn )息(xī )薄(báo )喉(hóu ),当(dāng )此(cǐ )之(zhī )时(shí ),得(dé )茠(hāo )越(yuè )下(xià ),则(zé )脱(tuō )然(rán )而(ér )喜(xǐ )矣(yǐ )。岩(yán )穴(xué )之(zhī )间(jiān ),非(fēi )直(zhí )越(yuè )下(xià )之(zhī )休(xiū )也(yě )。病(bìng )疵(cī )瘕(jiǎ )者(zhě ),捧(pěng )心(xīn )抑(yì )腹(fù ),膝(xī )上(shàng )叩(kòu )头(tóu ),蜷(quán )跼(qú )而(ér )谛(dì ),通(tōng )夕(xī )不(bú )寐(mèi ),当(dāng )此(cǐ )之(zhī )时(shí ),哙(kuài )然(rán )得(dé )卧(wò ),则(zé )亲(qīn )戚(qī )兄(xiōng )弟(dì )欢(huān )然(rán )而(ér )喜(xǐ ),夫(fū )修(xiū )夜(yè )之(zhī )宁(níng ),非(fēi )直(zhí )一(yī )哙(kuài )之(zhī )乐(lè )也(yě )。故(gù )知(zhī )宇(yǔ )宙(zhòu )之(zhī )大(dà ),则(zé )不(bú )可(kě )劫(jié )以(yǐ )死(sǐ )生(shēng );知(zhī )养(yǎng )生(shēng )之(zhī )和(hé ),则(zé )不(bú )可(kě )县(xiàn )以(yǐ )天(tiān )下(xià );知(zhī )未(wèi )生(shēng )之(zhī )乐(lè ),则(zé )不(bú )可(kě )畏(wèi )以(yǐ )死(sǐ );知(zhī )许(xǔ )由(yóu )之(zhī )贵(guì )于(yú )舜(shùn ),则(zé )不(bú )贪(tān )物(wù )。墙(qiáng )之(zhī )立(lì )不(bú )若(ruò )其(qí )偃(yǎn )也(yě ),又(yòu )况(kuàng )不(bú )为(wéi )墙(qiáng )乎(hū )?冰(bīng )之(zhī )凝(níng )不(bú )若(ruò )其(qí )释(shì )也(yě ),又(yòu )况(kuàng )不(bú )为(wéi )冰(bīng )乎(hū )?自(zì )无(wú )蹠(zhí )有(yǒu ),自(zì )有(yǒu )蹠(zhí )无(wú );终(zhōng )始(shǐ )无(wú )端(duān ),莫(mò )知(zhī )其(qí )所(suǒ )萌(méng );非(fēi )通(tōng )于(yú )外(wài )内(nèi ),孰(shú )能(néng )无(wú )好(hǎo )憎(zēng )?无(wú )外(wài )之(zhī )外(wài ),至(zhì )大(dà )也(yě );无(wú )内(nèi )之(zhī )内(nèi ),至(zhì )贵(guì )也(yě )。能(néng )知(zhī )大(dà )贵(guì ),何(hé )往(wǎng )而(ér )不(bú )遂(suí )?

衰(shuāi )世(shì )凑(còu )学(xué ),不(bú )知(zhī )原(yuán )心(xīn )反(fǎn )本(běn ),直(zhí )雕(diāo )琢(zhuó )其(qí )性(xìng ),矫(jiǎo )拂(fú )其(qí )情(qíng ),以(yǐ )与(yǔ )世(shì )交(jiāo ),故(gù )目(mù )虽(suī )欲(yù )之(zhī ),禁(jìn )之(zhī )以(yǐ )度(dù );心(xīn )虽(suī )乐(lè )之(zhī ),节(jiē )之(zhī )以(yǐ )礼(lǐ );趋(qū )翔(xiáng )周(zhōu )旋(xuán ),诎(qū )节(jiē )卑(bēi )拜(bài );肉(ròu )凝(níng )而(ér )不(bú )食(shí ),酒(jiǔ )澄(chéng )而(ér )不(bú )饮(yǐn );外(wài )束(shù )其(qí )形(xíng ),内(nèi )总(zǒng )其(qí )德(dé );钳(qián )阴(yīn )阳(yáng )之(zhī )和(hé ),而(ér )迫(pò )性(xìng )命(mìng )之(zhī )情(qíng );故(gù )终(zhōng )身(shēn )为(wéi )悲(bēi )人(rén )。达(dá )至(zhì )道(dào )者(zhě )则(zé )不(bú )然(rán ),理(lǐ )情(qíng )性(xìng ),治(zhì )心(xīn )术(shù );养(yǎng )以(yǐ )和(hé ),持(chí )以(yǐ )适(shì );乐(lè )道(dào )而(ér )忘(wàng )贱(jiàn ),安(ān )德(dé )而(ér )忘(wàng )贫(pín );性(xìng )有(yǒu )不(bú )欲(yù ),无(wú )欲(yù )而(ér )不(bú )得(dé ),心(xīn )有(yǒu )不(bú )乐(lè ),无(wú )乐(lè )而(ér )不(bú )为(wéi );无(wú )益(yì )情(qíng )者(zhě )不(bú )以(yǐ )累(lèi )德(dé ),而(ér )便(biàn )性(xìng )者(zhě )不(bú )以(yǐ )滑(huá )和(hé ),故(gù )纵(zòng )体(tǐ )大(dà )肆(sì )意(yì ),而(ér )度(dù )制(zhì )可(kě )以(yǐ )为(wéi )天(tiān )下(xià )仪(yí )。

今(jīn )夫(fū )儒(rú )者(zhě ),不(bú )本(běn )其(qí )所(suǒ )以(yǐ )欲(yù ),而(ér )禁(jìn )其(qí )所(suǒ )欲(yù );不(bú )原(yuán )其(qí )所(suǒ )以(yǐ )乐(lè ),而(ér )闭(bì )其(qí )所(suǒ )乐(lè );是(shì )犹(yóu )决(jué )江(jiāng )河(hé )之(zhī )源(yuán ),而(ér )障(zhàng )之(zhī )以(yǐ )手(shǒu )也(yě )。夫(fū )牧(mù )民(mín )者(zhě ),犹(yóu )畜(chù )禽(qín )兽(shòu )也(yě ),不(bú )塞(sāi )其(qí )囿(yòu )垣(yuán ),使(shǐ )不(bú )野(yě )心(xīn ),系(xì )绊(bàn )其(qí )足(zú ),以(yǐ )禁(jìn )其(qí )动(dòng ),而(ér )欲(yù )修(xiū )生(shēng )寿(shòu )终(zhōng ),岂(qǐ )可(kě )得(dé )乎(hū )?夫(fū )颜(yán )回(huí )、季(jì )路(lù )、子(zǐ )夏(xià )、冉(rǎn )伯(bó )牛(niú ),孔(kǒng )子(zǐ )之(zhī )通(tōng )学(xué )也(yě )。然(rán )颜(yán )渊(yuān )夭(yāo )死(sǐ ),季(jì )路(lù )葅(jù )于(yú )卫(wèi ),子(zǐ )夏(xià )失(shī )明(míng ),冉(rǎn )伯(bó )牛(niú )为(wéi )厉(lì ),此(cǐ )皆(jiē )迫(pò )性(xìng )拂(fú )情(qíng ),而(ér )不(bú )得(dé )其(qí )和(hé )也(yě )。故(gù )子(zǐ )夏(xià )见(jiàn )曾(céng )子(zǐ ),一(yī )臞(qú )一(yī )肥(féi ),曾(céng )子(zǐ )问(wèn )其(qí )故(gù ),曰(yuē ):“出(chū )见(jiàn )富(fù )贵(guì )之(zhī )乐(lè )而(ér )欲(yù )之(zhī ),入(rù )见(jiàn )先(xiān )王(wáng )之(zhī )道(dào )又(yòu )说(shuō )之(zhī )。两(liǎng )者(zhě )心(xīn )战(zhàn ),故(gù )臞(qú );先(xiān )王(wáng )之(zhī )道(dào )胜(shèng ),故(gù )肥(féi )。”推(tuī )此(cǐ )志(zhì ),非(fēi )能(néng )贪(tān )富(fù )贵(guì )之(zhī )位(wèi ),不(bú )便(biàn )侈(chǐ )靡(mí )之(zhī )乐(lè ),直(zhí )宜(yí )迫(pò )性(xìng )闭(bì )欲(yù ),以(yǐ )义(yì )自(zì )防(fáng )也(yě )。虽(suī )情(qíng )心(xīn )郁(yù )殪(yì ),形(xíng )性(xìng )屈(qū )竭(jié ),犹(yóu )不(bú )得(dé )已(yǐ )自(zì )强(qiáng )也(yě ),故(gù )莫(mò )能(néng )终(zhōng )其(qí )天(tiān )年(nián )。若(ruò )夫(fū )至(zhì )人(rén ),量(liàng )腹(fù )而(ér )食(shí ),度(dù )形(xíng )而(ér )衣(yī );容(róng )身(shēn )而(ér )游(yóu ),适(shì )情(qíng )而(ér )行(háng );余(yú )天(tiān )下(xià )而(ér )不(bú )贪(tān ),委(wěi )万(wàn )物(wù )而(ér )不(bú )利(lì );处(chù )大(dà )廓(kuò )之(zhī )宇(yǔ ),游(yóu )无(wú )极(jí )之(zhī )野(yě );登(dēng )太(tài )皇(huáng ),冯(féng )太(tài )一(yī ),玩(wán )天(tiān )地(dì )于(yú )掌(zhǎng )握(wò )之(zhī )中(zhōng ),夫(fū )岂(qǐ )为(wéi )贫(pín )富(fù )肥(féi )臞(qú )哉(zāi )!故(gù )儒(rú )者(zhě )非(fēi )能(néng )使(shǐ )人(rén )弗(fú )欲(yù ),而(ér )能(néng )止(zhǐ )之(zhī );非(fēi )能(néng )使(shǐ )人(rén )勿(wù )乐(lè ),而(ér )能(néng )禁(jìn )之(zhī )。夫(fū )使(shǐ )天(tiān )下(xià )畏(wèi )刑(xíng )而(ér )不(bú )敢(gǎn )盗(dào ),岂(qǐ )若(ruò )能(néng )使(shǐ )无(wú )有(yǒu )盗(dào )心(xīn )哉(zāi )!

越(yuè )人(rén )得(dé )髯(rán )蛇(shé ),以(yǐ )为(wéi )上(shàng )肴(yáo ),中(zhōng )国(guó )得(dé )而(ér )弃(qì )之(zhī )无(wú )用(yòng )。故(gù )知(zhī )其(qí )无(wú )所(suǒ )用(yòng ),贪(tān )者(zhě )能(néng )辞(cí )之(zhī );不(bú )知(zhī )其(qí )无(wú )所(suǒ )用(yòng ),廉(lián )者(zhě )不(bú )能(néng )让(ràng )也(yě )。夫(fū )人(rén )主(zhǔ )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )残(cán )亡(wáng )其(qí )国(guó )家(jiā ),损(sǔn )弃(qì )其(qí )社(shè )稷(jì ),身(shēn )死(sǐ )于(yú )人(rén )手(shǒu ),为(wéi )天(tiān )下(xià )笑(xiào ),未(wèi )尝(cháng )非(fēi )为(wéi )非(fēi )欲(yù )也(yě )。夫(fū )仇(chóu )由(yóu )贪(tān )大(dà )钟(zhōng )之(zhī )赂(lù )而(ér )亡(wáng )其(qí )国(guó ),虞(yú )君(jūn )利(lì )垂(chuí )棘(jí )之(zhī )壁(bì )而(ér )擒(qín )其(qí )身(shēn ),献(xiàn )公(gōng )艳(yàn )骊(lí )姬(jī )之(zhī )美(měi )而(ér )乱(luàn )四(sì )世(shì ),桓(huán )公(gōng )甘(gān )易(yì )牙(yá )之(zhī )和(hé )而(ér )不(bú )以(yǐ )时(shí )葬(zàng ),胡(hú )王(wáng )淫(yín )女(nǚ )乐(lè )之(zhī )娱(yú )而(ér )亡(wáng )上(shàng )地(dì )。使(shǐ )此(cǐ )五(wǔ )君(jūn )者(zhě ),适(shì )情(qíng )辞(cí )余(yú ),以(yǐ )己(jǐ )为(wéi )度(dù ),不(bú )随(suí )物(wù )而(ér )动(dòng ),岂(qǐ )有(yǒu )此(cǐ )大(dà )患(huàn )哉(zāi )?故(gù )射(shè )者(zhě )非(fēi )矢(shǐ )不(bú )中(zhōng )也(yě ),学(xué )射(shè )者(zhě )不(bú )治(zhì )矢(shǐ )也(yě ),御(yù )者(zhě )非(fēi )辔(pèi )不(bú )行(háng ),学(xué )御(yù )者(zhě )不(bú )为(wéi )辔(pèi )也(yě )。知(zhī )冬(dōng )日(rì )之(zhī )箑(zhá )、夏(xià )日(rì )之(zhī )裘(qiú ),无(wú )用(yòng )于(yú )己(jǐ ),则(zé )万(wàn )物(wù )之(zhī )变(biàn )为(wéi )尘(chén )埃(āi )矣(yǐ )。故(gù )以(yǐ )汤(tāng )止(zhǐ )沸(fèi ),沸(fèi )乃(nǎi )不(bú )止(zhǐ ),诚(chéng )知(zhī )其(qí )本(běn ),则(zé )去(qù )火(huǒ )而(ér )已(yǐ )矣(yǐ )。

阅读:26107

打赏捐助〔Donate〕>>>

《精神训》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库