白话译文【登录】

《古文观止》 > 原道 > 《白话译文》 > 拼音版

博(bó )爱(ài )叫(jiào )做(zuò )“仁(rén )”,恰(qià )当(dāng )地(dì )去(qù )实(shí )现(xiàn )“仁(rén )”就(jiù )是(shì )“义(yì )”,沿(yán )着(zhe )“仁(rén )义(yì )”之(zhī )路(lù )前(qián )进(jìn )便(biàn )为(wéi )“道(dào )”,使(shǐ )自(zì )己(jǐ )具(jù )备(bèi )完(wán )美(měi )的(de )修(xiū )养(yǎng ),而(ér )不(bú )去(qù )依(yī )靠(kào )外(wài )界(jiè )的(de )力(lì )量(liàng )就(jiù )是(shì )“德(dé )”。仁(rén )和(hé )义(yì )是(shì )意(yì )义(yì )确(què )定(dìng )的(de )名(míng )词(cí ),道(dào )和(hé )德(dé )是(shì )意(yì )义(yì )不(bú )确(què )定(dìng )的(de )名(míng )词(cí ),所(suǒ )以(yǐ )道(dào )有(yǒu )君(jūn )子(zǐ )之(zhī )道(dào )和(hé )小(xiǎo )人(rén )之(zhī )道(dào ),而(ér )德(dé )有(yǒu )吉(jí )德(dé )和(hé )凶(xiōng )德(dé )。老(lǎo )子(zǐ )轻(qīng )视(shì )仁(rén )义(yì ),并(bìng )不(bú )是(shì )诋(dǐ )毁(huǐ )仁(rén )义(yì ),而(ér )是(shì )由(yóu )于(yú )他(tā )的(de )观(guān )念(niàn )狭(xiá )小(xiǎo )。好(hǎo )比(bǐ )坐(zuò )在(zài )里(lǐ )井(jǐng )看(kàn )天(tiān )的(de )人(rén ),说(shuō )天(tiān )很(hěn )小(xiǎo ),其(qí )实(shí )天(tiān )并(bìng )不(bú )小(xiǎo )。老(lǎo )子(zǐ )把(bǎ )小(xiǎo )恩(ēn )小(xiǎo )惠(huì )认(rèn )为(wéi )仁(rén ),把(bǎ )谨(jǐn )小(xiǎo )慎(shèn )微(wēi )认(rèn )为(wéi )义(yì ),他(tā )轻(qīng )视(shì )仁(rén )义(yì )就(jiù )是(shì )很(hěn )自(zì )然(rán )的(de )了(le )。老(lǎo )子(zǐ )所(suǒ )说(shuō )的(de )道(dào ),是(shì )把(bǎ )他(tā )观(guān )念(niàn )里(lǐ )的(de )道(dào )当(dāng )作(zuò )道(dào ),不(bú )是(shì )我(wǒ )所(suǒ )说(shuō )的(de )道(dào )。他(tā )所(suǒ )说(shuō )的(de )德(dé ),是(shì )把(bǎ )他(tā )观(guān )念(niàn )里(lǐ )的(de )德(dé )当(dāng )作(zuò )德(dé ),不(bú )是(shì )我(wǒ )所(suǒ )说(shuō )的(de )德(dé )。凡(fán )是(shì )我(wǒ )所(suǒ )说(shuō )的(de )道(dào )德(dé ),都(dōu )是(shì )结(jié )合(hé )仁(rén )和(hé )义(yì )说(shuō )的(de ),是(shì )天(tiān )下(xià )的(de )公(gōng )论(lùn )。老(lǎo )子(zǐ )所(suǒ )说(shuō )的(de )道(dào )德(dé ),是(shì )抛(pāo )开(kāi )了(le )仁(rén )和(hé )义(yì )说(shuō )的(de ),只(zhī )是(shì )他(tā )一(yī )个(gè )人(rén )的(de )说(shuō )法(fǎ )。

自(zì )从(cóng )周(zhōu )道(dào )衰(shuāi )落(luò ),孔(kǒng )子(zǐ )去(qù )世(shì )以(yǐ )后(hòu ),秦(qín )始(shǐ )皇(huáng )焚(fén )烧(shāo )诗(shī )书(shū ),黄(huáng )老(lǎo )学(xué )说(shuō )盛(shèng )行(háng )于(yú )汉(hàn )代(dài ),佛(fó )教(jiāo )盛(shèng )行(háng )于(yú )晋(jìn )、魏(wèi )、梁(liáng )、隋(suí )之(zhī )间(jiān )。那(nà )时(shí )谈(tán )论(lùn )道(dào )德(dé )仁(rén )义(yì )的(de )人(rén ),不(bú )归(guī )入(rù )杨(yáng )朱(zhū )学(xué )派(pài ),就(jiù )归(guī )入(rù )墨(mò )翟(zhái )学(xué )派(pài );不(bú )归(guī )入(rù )道(dào )学(xué ),就(jiù )归(guī )入(rù )佛(fó )学(xué )。归(guī )入(rù )了(le )那(nà )一(yī )家(jiā ),必(bì )然(rán )轻(qīng )视(shì )另(lìng )外(wài )一(yī )家(jiā )。尊(zūn )崇(chóng )所(suǒ )归(guī )入(rù )的(de )学(xué )派(pài ),就(jiù )贬(biǎn )低(dī )所(suǒ )反(fǎn )对(duì )的(de )学(xué )派(pài );依(yī )附(fù )归(guī )入(rù )的(de )学(xué )派(pài ),就(jiù )污(wū )蔑(miè )反(fǎn )对(duì )的(de )学(xué )派(pài )。唉(āi )!后(hòu )世(shì )的(de )人(rén )想(xiǎng )知(zhī )道(dào )仁(rén )义(yì )道(dào )德(dé )的(de )学(xué )说(shuō ),到(dào )底(dǐ )听(tīng )从(cóng )谁(shuí )的(de )呢(ne )?道(dào )家(jiā )说(shuō ):“孔(kǒng )子(zǐ )是(shì )我(wǒ )们(men )老(lǎo )师(shī )的(de )学(xué )生(shēng )。”佛(fó )家(jiā )也(yě )说(shuō ):“孔(kǒng )子(zǐ )是(shì )我(wǒ )们(men )老(lǎo )师(shī )的(de )学(xué )生(shēng )。”研(yán )究(jiū )孔(kǒng )学(xué )的(de )人(rén ),听(tīng )惯(guàn )了(le )他(tā )们(men )的(de )话(huà ),乐(lè )于(yú )接(jiē )受(shòu )他(tā )们(men )的(de )荒(huāng )诞(dàn )言(yán )论(lùn )而(ér )轻(qīng )视(shì )自(zì )己(jǐ ),也(yě )说(shuō )“我(wǒ )们(men )的(de )老(lǎo )师(shī )曾(céng )向(xiàng )他(tā )们(men )学(xué )习(xí )”这(zhè )一(yī )类(lèi )话(huà )。不(bú )仅(jǐn )在(zài )口(kǒu )头(tóu )说(shuō ),而(ér )且(qiě )又(yòu )把(bǎ )它(tā )写(xiě )在(zài )书(shū )上(shàng )。唉(āi )!后(hòu )世(shì )的(de )人(rén )即(jí )使(shǐ )要(yào )想(xiǎng )知(zhī )道(dào )关(guān )于(yú )仁(rén )义(yì )道(dào )德(dé )的(de )学(xué )说(shuō ),又(yòu )该(gāi )向(xiàng )谁(shuí )去(qù )请(qǐng )教(jiāo )呢(ne )?

人(rén )们(men )喜(xǐ )欢(huān )听(tīng )怪(guài )诞(dàn )的(de )言(yán )论(lùn )真(zhēn )是(shì )太(tài )过(guò )份(fèn )了(le )!他(tā )们(men )不(bú )探(tàn )求(qiú )事(shì )情(qíng )的(de )起(qǐ )源(yuán ),不(bú )考(kǎo )察(chá )事(shì )情(qíng )的(de )结(jié )果(guǒ ),只(zhī )喜(xǐ )欢(huān )听(tīng )怪(guài )诞(dàn )的(de )言(yán )论(lùn )。古(gǔ )代(dài )的(de )人(rén )民(mín )只(zhī )有(yǒu )四(sì )类(lèi ),今(jīn )天(tiān )的(de )人(rén )民(mín )有(yǒu )了(le )六(liù )类(lèi )。古(gǔ )代(dài )负(fù )有(yǒu )教(jiāo )育(yù )人(rén )民(mín )的(de )任(rèn )务(wù )的(de ),只(zhī )占(zhàn )四(sì )类(lèi )中(zhōng )的(de )一(yī )类(lèi ),今(jīn )天(tiān )却(què )有(yǒu )三(sān )类(lèi )。务(wù )农(nóng )的(de )一(yī )家(jiā ),要(yào )供(gòng )应(yīng )六(liù )家(jiā )的(de )粮(liáng )食(shí );务(wù )工(gōng )的(de )一(yī )家(jiā ),要(yào )供(gòng )应(yīng )六(liù )家(jiā )的(de )器(qì )用(yòng );经(jīng )商(shāng )的(de )一(yī )家(jiā ),依(yī )靠(kào )他(tā )服(fú )务(wù )的(de )有(yǒu )六(liù )家(jiā )。又(yòu )怎(zěn )么(me )能(néng )使(shǐ )人(rén )民(mín )不(bú )因(yīn )穷(qióng )困(kùn )而(ér )去(qù )偷(tōu )盗(dào )呢(ne )?

古(gǔ )时(shí )候(hòu ),人(rén )民(mín )的(de )灾(zāi )害(hài )很(hěn )多(duō )。有(yǒu )圣(shèng )人(rén )出(chū )来(lái ),才(cái )教(jiāo )给(gěi )人(rén )民(mín )以(yǐ )相(xiàng )生(shēng )相(xiàng )养(yǎng )的(de )生(shēng )活(huó )方(fāng )法(fǎ ),做(zuò )他(tā )们(men )的(de )君(jūn )王(wáng )或(huò )老(lǎo )师(shī )。驱(qū )走(zǒu )那(nà )些(xiē )蛇(shé )虫(chóng )禽(qín )兽(shòu ),把(bǎ )人(rén )们(men )安(ān )顿(dùn )在(zài )中(zhōng )原(yuán )。天(tiān )冷(lěng )就(jiù )教(jiāo )他(tā )们(men )做(zuò )衣(yī )裳(shang ),饿(è )了(le )就(jiù )教(jiāo )他(tā )们(men )种(zhǒng )庄(zhuāng )稼(jià )。栖(qī )息(xī )在(zài )树(shù )木(mù )上(shàng )容(róng )易(yì )掉(diào )下(xià )来(lái ),住(zhù )在(zài )洞(dòng )穴(xué )里(lǐ )容(róng )易(yì )生(shēng )病(bìng ),于(yú )是(shì )就(jiù )教(jiāo )导(dǎo )他(tā )们(men )建(jiàn )造(zào )房(fáng )屋(wū )。又(yòu )教(jiāo )导(dǎo )他(tā )们(men )做(zuò )工(gōng )匠(jiàng ),供(gòng )应(yīng )人(rén )民(mín )的(de )生(shēng )活(huó )用(yòng )具(jù );教(jiāo )导(dǎo )他(tā )们(men )经(jīng )营(yíng )商(shāng )业(yè ),调(diào )剂(jì )货(huò )物(wù )有(yǒu )无(wú );发(fā )明(míng )医(yī )药(yào ),以(yǐ )拯(zhěng )救(jiù )那(nà )些(xiē )短(duǎn )命(mìng )而(ér )死(sǐ )的(de )人(rén );制(zhì )定(dìng )葬(zàng )埋(mái )祭(jì )祀(sì )的(de )制(zhì )度(dù ),以(yǐ )增(zēng )进(jìn )人(rén )与(yǔ )人(rén )之(zhī )间(jiān )的(de )恩(ēn )爱(ài )感(gǎn )情(qíng );制(zhì )定(dìng )礼(lǐ )节(jiē ),以(yǐ )分(fèn )别(bié )尊(zūn )卑(bēi )秩(zhì )序(xù );制(zhì )作(zuò )音(yīn )乐(lè ),以(yǐ )宣(xuān )泄(xiè )人(rén )们(men )心(xīn )中(zhōng )的(de )郁(yù )闷(mèn );制(zhì )定(dìng )政(zhèng )令(lìng ),以(yǐ )督(dū )促(cù )那(nà )些(xiē )怠(dài )惰(duò )懒(lǎn )散(sàn )的(de )人(rén );制(zhì )定(dìng )刑(xíng )罚(fá ),以(yǐ )铲(chǎn )除(chú )那(nà )些(xiē )强(qiáng )暴(bào )之(zhī )徒(tú )。因(yīn )为(wéi )有(yǒu )人(rén )弄(nòng )虚(xū )作(zuò )假(jiǎ ),于(yú )是(shì )又(yòu )制(zhì )作(zuò )符(fú )节(jiē )、印(yìn )玺(xǐ )、斗(dòu )斛(hú )、秤(chèng )尺(chǐ ),作(zuò )为(wéi )凭(píng )信(xìn )。因(yīn )为(wéi )有(yǒu )争(zhēng )夺(duó )抢(qiǎng )劫(jié )的(de )事(shì ),于(yú )是(shì )设(shè )置(zhì )了(le )城(chéng )池(chí )、盔(kuī )甲(jiǎ )、兵(bīng )器(qì )来(lái )守(shǒu )卫(wèi )家(jiā )国(guó )。总(zǒng )之(zhī ),灾(zāi )害(hài )来(lái )了(le )就(jiù )设(shè )法(fǎ )防(fáng )备(bèi );祸(huò )患(huàn )将(jiāng )要(yào )发(fā )生(shēng ),就(jiù )及(jí )早(zǎo )预(yù )防(fáng )。如(rú )今(jīn )道(dào )家(jiā )却(què )说(shuō ):“如(rú )果(guǒ )圣(shèng )人(rén )不(bú )死(sǐ ),大(dà )盗(dào )就(jiù )不(bú )会(huì )停(tíng )止(zhǐ )。只(zhī )要(yào )砸(zá )烂(làn )斗(dòu )斛(hú )、折(shé )断(duàn )秤(chèng )尺(chǐ ),人(rén )民(mín )就(jiù )不(bú )会(huì )争(zhēng )夺(duó )了(le )。”唉(āi )!这(zhè )都(dōu )是(shì )没(méi )有(yǒu )经(jīng )过(guò )思(sī )考(kǎo )的(de )话(huà )罢(bà )了(le )。如(rú )果(guǒ )古(gǔ )代(dài )没(méi )有(yǒu )圣(shèng )人(rén ),人(rén )类(lèi )早(zǎo )就(jiù )灭(miè )亡(wáng )了(le )。为(wéi )什(shí )么(me )呢(ne )?因(yīn )为(wéi )人(rén )们(men )没(méi )有(yǒu )羽(yǔ )毛(máo )鳞(lín )甲(jiǎ )以(yǐ )适(shì )应(yīng )严(yán )寒(hán )酷(kù )暑(shǔ ),也(yě )没(méi )有(yǒu )强(qiáng )硬(yìng )的(de )爪(zhǎo )牙(yá )来(lái )夺(duó )取(qǔ )食(shí )物(wù )。

因(yīn )此(cǐ )说(shuō ),君(jūn )王(wáng ),是(shì )发(fā )布(bù )命(mìng )令(lìng )的(de );臣(chén )子(zǐ ),是(shì )执(zhí )行(háng )君(jūn )王(wáng )的(de )命(mìng )令(lìng )并(bìng )且(qiě )实(shí )施(shī )到(dào )百(bǎi )姓(xìng )身(shēn )上(shàng )的(de );百(bǎi )姓(xìng ),是(shì )生(shēng )产(chǎn )粮(liáng )食(shí )、丝(sī )麻(má ),制(zhì )作(zuò )器(qì )物(wù ),交(jiāo )流(liú )商(shāng )品(pǐn ),来(lái )供(gòng )奉(fèng )在(zài )上(shàng )统(tǒng )治(zhì )的(de )人(rén )的(de )。君(jūn )王(wáng )不(bú )发(fā )布(bù )命(mìng )令(lìng ),就(jiù )丧(sàng )失(shī )了(le )作(zuò )为(wéi )君(jūn )王(wáng )的(de )权(quán )力(lì );臣(chén )子(zǐ )不(bú )执(zhí )行(háng )君(jūn )王(wáng )的(de )命(mìng )令(lìng )并(bìng )且(qiě )实(shí )施(shī )到(dào )百(bǎi )姓(xìng )身(shēn )上(shàng ),就(jiù )失(shī )去(qù )了(le )作(zuò )为(wéi )臣(chén )子(zǐ )的(de )职(zhí )责(zé );百(bǎi )姓(xìng )不(bú )生(shēng )产(chǎn )粮(liáng )食(shí )、丝(sī )麻(má )、制(zhì )作(zuò )器(qì )物(wù )、交(jiāo )流(liú )商(shāng )品(pǐn )来(lái )供(gòng )应(yīng )在(zài )上(shàng )统(tǒng )治(zhì )的(de )人(rén ),就(jiù )应(yīng )该(gāi )受(shòu )到(dào )惩(chéng )罚(fá )。如(rú )今(jīn )佛(fó )家(jiā )却(què )说(shuō ),一(yī )定(dìng )要(yào )抛(pāo )弃(qì )你(nǐ )们(men )的(de )君(jūn )臣(chén )关(guān )系(xì ),消(xiāo )除(chú )你(nǐ )们(men )的(de )父(fù )子(zǐ )关(guān )系(xì ),禁(jìn )止(zhǐ )你(nǐ )们(men )相(xiàng )生(shēng )相(xiàng )养(yǎng )的(de )办(bàn )法(fǎ ),以(yǐ )便(biàn )追(zhuī )求(qiú )那(nà )些(xiē )所(suǒ )谓(wèi )清(qīng )净(jìng )寂(jì )灭(miè )的(de )境(jìng )界(jiè )。唉(āi )呀(ya )!他(tā )们(men )也(yě )幸(xìng )而(ér )出(chū )生(shēng )在(zài )三(sān )代(dài )之(zhī )后(hòu ),没(méi )有(yǒu )被(bèi )夏(xià )禹(yǔ )、商(shāng )汤(tāng )、周(zhōu )文(wén )王(wáng )、周(zhōu )武(wǔ )王(wáng )、周(zhōu )公(gōng )、孔(kǒng )子(zǐ )所(suǒ )贬(biǎn )斥(chì )。他(tā )们(men )又(yòu )不(bú )幸(xìng )而(ér )没(méi )有(yǒu )出(chū )生(shēng )在(zài )三(sān )代(dài )以(yǐ )前(qián ),没(méi )有(yǒu )受(shòu )到(dào )夏(xià )禹(yǔ )、商(shāng )汤(tāng )、周(zhōu )文(wén )王(wáng )、周(zhōu )武(wǔ )王(wáng )、周(zhōu )公(gōng )、孔(kǒng )子(zǐ )的(de )教(jiāo )导(dǎo )。

五(wǔ )帝(dì )与(yǔ )三(sān )王(wáng ),他(tā )们(men )的(de )名(míng )号(hào )虽(suī )然(rán )不(bú )同(tóng ),但(dàn )他(tā )们(men )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )成(chéng )为(wéi )圣(shèng )人(rén )的(de )原(yuán )因(yīn )是(shì )相(xiàng )同(tóng )的(de )。夏(xià )天(tiān )穿(chuān )葛(gě )衣(yī ),冬(dōng )天(tiān )穿(chuān )皮(pí )衣(yī ),渴(kě )了(le )要(yào )喝(hē )水(shuǐ ),饿(è )了(le )要(yào )吃(chī )饭(fàn ),这(zhè )些(xiē )事(shì )情(qíng )虽(suī )然(rán )各(gè )不(bú )相(xiàng )同(tóng ),但(dàn )它(tā )们(men )同(tóng )样(yàng )是(shì )人(rén )类(lèi )的(de )智(zhì )慧(huì )。如(rú )今(jīn )道(dào )家(jiā )却(què )说(shuō ):“为(wéi )什(shí )么(me )不(bú )实(shí )行(háng )远(yuǎn )古(gǔ )的(de )无(wú )为(wéi )而(ér )治(zhì )呢(ne )?”这(zhè )就(jiù )好(hǎo )象(xiàng )怪(guài )人(rén )们(men )在(zài )冬(dōng )天(tiān )穿(chuān )皮(pí )衣(yī ):“为(wéi )什(shí )么(me )你(nǐ )不(bú )穿(chuān )简(jiǎn )便(biàn )的(de )葛(gě )衣(yī )呢(ne )”或(huò )者(zhě )怪(guài )人(rén )们(men )饿(è )了(le )要(yào )吃(chī )饭(fàn ):“为(wéi )什(shí )么(me )不(bú )光(guāng )喝(hē )水(shuǐ ),岂(qǐ )不(bú )简(jiǎn )单(dān )得(dé )多(duō )!”《礼(lǐ )记(jì )》说(shuō ):“在(zài )古(gǔ )代(dài ),想(xiǎng )要(yào )发(fā )扬(yáng )他(tā )的(de )光(guāng )辉(huī )道(dào )德(dé )于(yú )天(tiān )下(xià )的(de )人(rén ),一(yī )定(dìng )要(yào )先(xiān )治(zhì )理(lǐ )好(hǎo )他(tā )的(de )国(guó )家(jiā );要(yào )治(zhì )理(lǐ )好(hǎo )他(tā )的(de )国(guó )家(jiā ),一(yī )定(dìng )要(yào )先(xiān )整(zhěng )顿(dùn )好(hǎo )他(tā )的(de )家(jiā )庭(tíng );要(yào )整(zhěng )顿(dùn )好(hǎo )他(tā )的(de )家(jiā )庭(tíng ),必(bì )须(xū )先(xiān )进(jìn )行(háng )自(zì )身(shēn )的(de )修(xiū )养(yǎng );要(yào )进(jìn )行(háng )自(zì )我(wǒ )修(xiū )养(yǎng ),必(bì )须(xū )先(xiān )端(duān )正(zhèng )自(zì )己(jǐ )的(de )思(sī )想(xiǎng );要(yào )端(duān )正(zhèng )自(zì )己(jǐ )的(de )思(sī )想(xiǎng ),必(bì )须(xū )先(xiān )使(shǐ )自(zì )己(jǐ )具(jù )有(yǒu )诚(chéng )意(yì )。”可(kě )见(jiàn )古(gǔ )人(rén )所(suǒ )谓(wèi )正(zhèng )心(xīn )和(hé )诚(chéng )意(yì ),都(dōu )是(shì )为(wéi )了(le )要(yào )有(yǒu )所(suǒ )作(zuò )为(wéi )。如(rú )今(jīn )那(nà )些(xiē )修(xiū )心(xīn )养(yǎng )性(xìng )的(de )人(rén ),却(què )想(xiǎng )抛(pāo )开(kāi )天(tiān )下(xià )国(guó )家(jiā ),灭(miè )绝(jué )天(tiān )性(xìng ),做(zuò )儿(ér )子(zǐ )的(de )不(bú )把(bǎ )他(tā )的(de )父(fù )亲(qīn )当(dāng )作(zuò )父(fù )亲(qīn ),做(zuò )臣(chén )子(zǐ )的(de )不(bú )把(bǎ )他(tā )的(de )君(jūn )上(shàng )当(dāng )作(zuò )君(jūn )上(shàng ),做(zuò )百(bǎi )姓(xìng )的(de )不(bú )做(zuò )他(tā )们(men )该(gāi )做(zuò )的(de )事(shì )。孔(kǒng )子(zǐ )作(zuò )《春(chūn )秋(qiū )》,对(duì )于(yú )采(cǎi )用(yòng )夷(yí )狄(dí )礼(lǐ )俗(sú )的(de )诸(zhū )侯(hóu ),就(jiù )把(bǎ )他(tā )们(men )列(liè )入(rù )夷(yí )狄(dí );对(duì )于(yú )采(cǎi )用(yòng )中(zhōng )原(yuán )礼(lǐ )俗(sú )的(de )诸(zhū )侯(hóu ),就(jiù )承(chéng )认(rèn )他(tā )们(men )是(shì )中(zhōng )国(guó )人(rén )。《论(lùn )语(yǔ )》说(shuō ):“夷(yí )狄(dí )虽(suī )然(rán )有(yǒu )君(jūn )主(zhǔ ),还(hái )不(bú )如(rú )中(zhōng )国(guó )的(de )没(méi )有(yǒu )君(jūn )主(zhǔ )。”《诗(shī )经(jīng )》说(shuō ):“夷(yí )狄(dí )应(yīng )当(dāng )攻(gōng )击(jī ),荆(jīng )舒(shū )应(yīng )当(dāng )惩(chéng )罚(fá )。”如(rú )今(jīn ),却(què )尊(zūn )崇(chóng )夷(yí )礼(lǐ )之(zhī )法(fǎ ),把(bǎ )它(tā )抬(tái )高(gāo )到(dào )先(xiān )王(wáng )的(de )政(zhèng )教(jiāo )之(zhī )上(shàng ),那(nà )么(me )我(wǒ )们(men )不(bú )是(shì )全(quán )都(dōu )要(yào )沦(lún )为(wéi )夷(yí )狄(dí )了(le )?

我(wǒ )所(suǒ )谓(wèi )先(xiān )王(wáng )的(de )政(zhèng )教(jiāo ),是(shì )什(shí )么(me )呢(ne )?就(jiù )是(shì )博(bó )爱(ài )即(jí )称(chēng )之(zhī )为(wéi )仁(rén ),合(hé )乎(hū )仁(rén )的(de )行(háng )为(wéi )即(jí )称(chēng )为(wéi )义(yì )。从(cóng )仁(rén )义(yì )再(zài )向(xiàng )前(qián )进(jìn )就(jiù )是(shì )道(dào )。自(zì )身(shēn )具(jù )有(yǒu )而(ér )不(bú )依(yī )赖(lài )外(wài )界(jiè )的(de )叫(jiào )做(zuò )德(dé )。讲(jiǎng )仁(rén )义(yì )道(dào )德(dé )的(de )书(shū )有(yǒu )《诗(shī )经(jīng )》、《尚(shàng )书(shū )》、《易(yì )经(jīng )》和(hé )《春(chūn )秋(qiū )》。体(tǐ )现(xiàn )仁(rén )义(yì )道(dào )德(dé )的(de )法(fǎ )式(shì )就(jiù )是(shì )礼(lǐ )仪(yí )、音(yīn )乐(lè )、刑(xíng )法(fǎ )、政(zhèng )令(lìng )。它(tā )们(men )教(jiāo )育(yù )的(de )人(rén )民(mín )是(shì )士(shì )、农(nóng )、工(gōng )、商(shāng ),它(tā )们(men )的(de )伦(lún )理(lǐ )次(cì )序(xù )是(shì )君(jūn )臣(chén )、父(fù )子(zǐ )、师(shī )友(yǒu )、宾(bīn )主(zhǔ )、兄(xiōng )弟(dì )、夫(fū )妇(fù ),它(tā )们(men )的(de )衣(yī )服(fú )是(shì )麻(má )布(bù )丝(sī )绸(chóu ),它(tā )们(men )的(de )居(jū )处(chù )是(shì )房(fáng )屋(wū ),它(tā )们(men )的(de )食(shí )物(wù )是(shì )粮(liáng )食(shí )、瓜(guā )果(guǒ )、蔬(shū )菜(cài )、鱼(yú )肉(ròu )。它(tā )们(men )作(zuò )为(wéi )理(lǐ )论(lùn )是(shì )很(hěn )容(róng )易(yì )明(míng )白(bái )的(de ),它(tā )们(men )作(zuò )为(wéi )教(jiāo )育(yù )是(shì )很(hěn )容(róng )易(yì )推(tuī )行(háng )的(de )。所(suǒ )以(yǐ ),用(yòng )它(tā )们(men )来(lái )教(jiāo )育(yù )自(zì )己(jǐ ),就(jiù )能(néng )和(hé )顺(shùn )吉(jí )祥(xiáng );用(yòng )它(tā )们(men )来(lái )对(duì )待(dài )别(bié )人(rén ),就(jiù )能(néng )做(zuò )到(dào )博(bó )爱(ài )公(gōng )正(zhèng );用(yòng )它(tā )们(men )来(lái )修(xiū )养(yǎng )内(nèi )心(xīn ),就(jiù )能(néng )平(píng )和(hé )而(ér )宁(níng )静(jìng );用(yòng )它(tā )们(men )来(lái )治(zhì )理(lǐ )天(tiān )下(xià )国(guó )家(jiā ),就(jiù )没(méi )有(yǒu )不(bú )适(shì )当(dāng )的(de )地(dì )方(fāng )。因(yīn )此(cǐ ),人(rén )活(huó )着(zhe )就(jiù )能(néng )感(gǎn )受(shòu )到(dào )人(rén )与(yǔ )人(rén )之(zhī )间(jiān )的(de )情(qíng )谊(yì ),死(sǐ )了(le )就(jiù )是(shì )结(jié )束(shù )了(le )自(zì )然(rán )的(de )常(cháng )态(tài )。祭(jì )天(tiān )则(zé )天(tiān )神(shén )降(jiàng )临(lín ),祭(jì )祖(zǔ )则(zé )祖(zǔ )先(xiān )的(de )灵(líng )魂(hún )来(lái )享(xiǎng )用(yòng )。有(yǒu )人(rén )问(wèn ):“你(nǐ )这(zhè )个(gè )道(dào ),是(shì )什(shí )么(me )道(dào )呀(ya )?”我(wǒ )说(shuō ):“这(zhè )是(shì )我(wǒ )所(suǒ )说(shuō )的(de )道(dào ),不(bú )是(shì )刚(gāng )才(cái )所(suǒ )说(shuō )的(de )道(dào )家(jiā )和(hé )佛(fó )家(jiā )的(de )道(dào )。这(zhè )个(gè )道(dào )是(shì )从(cóng )尧(yáo )传(chuán )给(gěi )舜(shùn ),舜(shùn )传(chuán )给(gěi )禹(yǔ ),禹(yǔ )传(chuán )给(gěi )汤(tāng ),汤(tāng )传(chuán )给(gěi )文(wén )王(wáng )、武(wǔ )王(wáng )、周(zhōu )公(gōng ),文(wén )王(wáng )、武(wǔ )王(wáng )、周(zhōu )公(gōng )传(chuán )给(gěi )孔(kǒng )子(zǐ ),孔(kǒng )子(zǐ )传(chuán )给(gěi )孟(mèng )轲(kē ),孟(mèng )轲(kē )死(sǐ )后(hòu ),没(méi )有(yǒu )继(jì )承(chéng )的(de )人(rén )。只(zhī )有(yǒu )荀(xún )卿(qīng )和(hé )扬(yáng )雄(xióng ),从(cóng )中(zhōng )选(xuǎn )取(qǔ )过(guò )一(yī )些(xiē )但(dàn )选(xuǎn )得(dé )不(bú )精(jīng ),论(lùn )述(shù )过(guò )一(yī )些(xiē )但(dàn )并(bìng )不(bú )全(quán )面(miàn )。从(cóng )周(zhōu )公(gōng )以(yǐ )上(shàng ),继(jì )承(chéng )的(de )都(dōu )是(shì )在(zài )上(shàng )做(zuò )君(jūn )王(wáng )的(de ),所(suǒ )以(yǐ )儒(rú )道(dào )能(néng )够(gòu )实(shí )行(háng );从(cóng )周(zhōu )公(gōng )以(yǐ )下(xià ),继(jì )承(chéng )的(de )都(dōu )是(shì )在(zài )下(xià )做(zuò )臣(chén )子(zǐ )的(de ),所(suǒ )以(yǐ )他(tā )们(men )的(de )学(xué )说(shuō )能(néng )够(gòu )流(liú )传(chuán )。那(nà )么(me ),怎(zěn )么(me )办(bàn )才(cái )能(néng )使(shǐ )儒(rú )道(dào )获(huò )得(dé )实(shí )行(háng )呢(ne )?我(wǒ )以(yǐ )为(wéi ):不(bú )堵(dǔ )塞(sāi )佛(fó )老(lǎo )之(zhī )道(dào ),儒(rú )道(dào )就(jiù )不(bú )得(dé )流(liú )传(chuán );不(bú )禁(jìn )止(zhǐ )佛(fó )老(lǎo )之(zhī )道(dào ),儒(rú )道(dào )就(jiù )不(bú )能(néng )推(tuī )行(háng )。必(bì )须(xū )把(bǎ )和(hé )尚(shàng )、道(dào )士(shì )还(hái )俗(sú )为(wéi )民(mín ),烧(shāo )掉(diào )佛(fó )经(jīng )道(dào )书(shū ),把(bǎ )佛(fó )寺(sì )、道(dào )观(guān )变(biàn )成(chéng )平(píng )民(mín )的(de )住(zhù )宅(zhái )。发(fā )扬(yáng )先(xiān )王(wáng )之(zhī )道(dào )作(zuò )为(wéi )治(zhì )理(lǐ )天(tiān )下(xià )的(de )标(biāo )准(zhǔn ),使(shǐ )鳏(guān )寡(guǎ )孤(gū )独(dú )、残(cán )疾(jí )以(yǐ )及(jí )长(zhǎng )年(nián )患(huàn )病(bìng )的(de )人(rén )得(dé )到(dào )照(zhào )料(liào ),这(zhè )样(yàng )做(zuò )大(dà )约(yuē )也(yě )就(jiù )可(kě )以(yǐ )了(le )!

阅读:25048

打赏捐助〔Donate〕>>>

《白话译文》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库