自纪篇【登录】

《论衡》 > 卷三十 > 《自纪篇》 > 拼音版

王(wáng )充(chōng )者(zhě ),会(huì )稽(jī )上(shàng )虞(yú )人(rén )也(yě ),字(zì )仲(zhòng )任(rèn )。其(qí )先(xiān )本(běn )魏(wèi )郡(jùn )元(yuán )城(chéng )一(yī )姓(xìng )。孙(sūn )一(yī )几(jǐ )世(shì )尝(cháng )从(cóng )军(jūn )有(yǒu )功(gōng ),封(fēng )会(huì )稽(jī )阳(yáng )亭(tíng )。一(yī )岁(suì )仓(cāng )卒(zú )国(guó )绝(jué ),因(yīn )家(jiā )焉(yān )。以(yǐ )农(nóng )桑(sāng )为(wéi )业(yè )。世(shì )祖(zǔ )勇(yǒng )任(rèn )气(qì ),卒(zú )咸(xián )不(bú )揆(kuí )於(yú )人(rén )。岁(suì )凶(xiōng ),横(héng )道(dào )伤(shāng )杀(shā ),怨(yuàn )仇(chóu )众(zhòng )多(duō )。会(huì )世(shì )扰(rǎo )乱(luàn ),恐(kǒng )为(wéi )怨(yuàn )仇(chóu )所(suǒ )擒(qín ),祖(zǔ )父(fù )泛(fàn )举(jǔ )家(jiā )檐(yán )载(zǎi ),就(jiù )安(ān )会(huì )稽(jī ),留(liú )钱(qián )唐(táng )县(xiàn ),以(yǐ )贾(jiǎ )贩(fàn )为(wéi )事(shì )。生(shēng )子(zǐ )二(èr )人(rén ),长(zhǎng )曰(yuē )蒙(méng ),少(shǎo )曰(yuē )诵(sòng ),诵(sòng )即(jí )充(chōng )父(fù )。祖(zǔ )世(shì )任(rèn )气(qì ),至(zhì )蒙(méng )、诵(sòng )滋(zī )甚(shèn )。故(gù )蒙(méng )、诵(sòng )在(zài )钱(qián )唐(táng ),勇(yǒng )势(shì )凌(líng )人(rén )。末(mò )复(fù )与(yǔ )豪(háo )家(jiā )丁(dīng )伯(bó )等(děng )结(jié )怨(yuàn ),举(jǔ )家(jiā )徙(xǐ )处(chù )上(shàng )虞(yú )。

建(jiàn )武(wǔ )三(sān )年(nián ),充(chōng )生(shēng )。为(wéi )小(xiǎo )兒(ér ),与(yǔ )侪(chái )伦(lún )遨(áo )戏(xì ),不(bú )好(hǎo )狎(xiá )侮(wǔ )。侪(chái )伦(lún )好(hǎo )掩(yǎn )雀(què )、捕(bǔ )蝉(chán )、戏(xì )钱(qián )、林(lín )熙(xī ),充(chōng )独(dú )不(bú )肯(kěn )。诵(sòng )奇(qí )之(zhī )。六(liù )岁(suì )教(jiāo )书(shū ),恭(gōng )愿(yuàn )仁(rén )顺(shùn ),礼(lǐ )敬(jìng )具(jù )备(bèi ),矜(jīn )庄(zhuāng )寂(jì )寥(liáo ),有(yǒu )臣(chén )人(rén )之(zhī )志(zhì )。父(fù )未(wèi )尝(cháng )笞(chī ),母(mǔ )未(wèi )尝(cháng )非(fēi ),闾(lǘ )里(lǐ )未(wèi )尝(cháng )让(ràng )。八(bā )岁(suì )出(chū )於(yú )书(shū )馆(guǎn ),书(shū )馆(guǎn )小(xiǎo )僮(tóng )百(bǎi )人(rén )以(yǐ )上(shàng ),皆(jiē )以(yǐ )过(guò )失(shī )袒(tǎn )谪(zhé ),或(huò )以(yǐ )书(shū )丑(chǒu )得(dé )鞭(biān )。充(chōng )书(shū )日(rì )进(jìn ),又(yòu )无(wú )过(guò )失(shī )。手(shǒu )书(shū )既(jì )成(chéng ),辞(cí )师(shī )受(shòu )《论(lùn )语(yǔ )》、《尚(shàng )书(shū )》,日(rì )讽(fěng )千(qiān )字(zì )。经(jīng )明(míng )德(dé )就(jiù ),谢(xiè )师(shī )而(ér )专(zhuān )门(mén ),援(yuán )笔(bǐ )而(ér )众(zhòng )奇(qí )。所(suǒ )读(dú )文(wén )书(shū ),亦(yì )日(rì )博(bó )多(duō )。才(cái )高(gāo )而(ér )不(bú )尚(shàng )苟(gǒu )作(zuò ),口(kǒu )辩(biàn )而(ér )不(bú )好(hǎo )谈(tán )对(duì ),非(fēi )其(qí )人(rén ),终(zhōng )日(rì )不(bú )言(yán )。其(qí )论(lùn )说(shuō )始(shǐ )若(ruò )诡(guǐ )於(yú )众(zhòng ),极(jí )听(tīng )其(qí )终(zhōng ),众(zhòng )乃(nǎi )是(shì )之(zhī )。以(yǐ )笔(bǐ )著(zhe )文(wén ),亦(yì )如(rú )此(cǐ )焉(yān );操(cāo )行(háng )事(shì )上(shàng ),亦(yì )如(rú )此(cǐ )焉(yān )。在(zài )县(xiàn )位(wèi )至(zhì )掾(yuàn )功(gōng )曹(cáo ),在(zài )都(dōu )尉(wèi )府(fǔ )位(wèi )亦(yì )掾(yuàn )功(gōng )曹(cáo ),在(zài )太(tài )守(shǒu )为(wéi )列(liè )掾(yuàn )五(wǔ )官(guān )功(gōng )曹(cáo )行(háng )事(shì ),入(rù )州(zhōu )为(wéi )从(cóng )事(shì )。不(bú )好(hǎo )徼(jiǎo )名(míng )於(yú )世(shì ),不(bú )为(wéi )利(lì )害(hài )见(jiàn )将(jiāng )。常(cháng )言(yán )人(rén )长(zhǎng ),希(xī )言(yán )人(rén )短(duǎn )。专(zhuān )荐(jiàn )未(wèi )达(dá ),解(jiě )已(yǐ )进(jìn )者(zhě )过(guò )。及(jí )所(suǒ )不(bú )善(shàn ),亦(yì )弗(fú )誉(yù );有(yǒu )过(guò )不(bú )解(jiě ),亦(yì )弗(fú )复(fù )陷(xiàn )。能(néng )释(shì )人(rén )之(zhī )不(bú )大(dà )过(guò ),亦(yì )悲(bēi )夫(fū )人(rén )之(zhī )细(xì )非(fēi )。好(hǎo )自(zì )周(zhōu ),不(bú )肯(kěn )自(zì )彰(zhāng ),勉(miǎn )以(yǐ )行(háng )操(cāo )为(wéi )基(jī ),耻(chǐ )以(yǐ )材(cái )能(néng )为(wéi )名(míng )。众(zhòng )会(huì )乎(hū )坐(zuò ),不(bú )问(wèn )不(bú )言(yán ),赐(cì )见(jiàn )君(jūn )将(jiāng ),不(bú )及(jí )不(bú )对(duì )。在(zài )乡(xiāng )里(lǐ ),慕(mù )蘧(qú )伯(bó )玉(yù )之(zhī )节(jiē );在(zài )朝(cháo )廷(tíng ),贪(tān )史(shǐ )子(zǐ )鱼(yú )之(zhī )行(háng )。见(jiàn )污(wū )伤(shāng ),不(bú )肯(kěn )自(zì )明(míng );位(wèi )不(bú )进(jìn ),亦(yì )不(bú )怀(huái )恨(hèn )。贫(pín )无(wú )一(yī )亩(mǔ )庇(bì )身(shēn ),志(zhì )佚(yì )於(yú )王(wáng )公(gōng );贱(jiàn )无(wú )斗(dòu )石(shí )之(zhī )秩(zhì ),意(yì )若(ruò )食(shí )万(wàn )锺(zhōng )。得(dé )官(guān )不(bú )欣(xīn ),失(shī )位(wèi )不(bú )恨(hèn )。处(chù )逸(yì )乐(lè )而(ér )欲(yù )不(bú )放(fàng ),居(jū )贫(pín )苦(kǔ )而(ér )志(zhì )不(bú )倦(juàn )。淫(yín )读(dú )古(gǔ )文(wén ),甘(gān )闻(wén )异(yì )言(yán )。世(shì )书(shū )俗(sú )说(shuō ),多(duō )所(suǒ )不(bú )安(ān ),幽(yōu )处(chù )独(dú )居(jū ),考(kǎo )论(lùn )实(shí )虚(xū )。

充(chōng )为(wéi )人(rén )清(qīng )重(zhòng ),游(yóu )必(bì )择(zé )友(yǒu ),不(bú )好(hǎo )苟(gǒu )交(jiāo )。所(suǒ )友(yǒu )位(wèi )虽(suī )微(wēi )卑(bēi ),年(nián )虽(suī )幼(yòu )稚(zhì ),行(háng )苟(gǒu )离(lí )俗(sú ),必(bì )与(yǔ )之(zhī )友(yǒu )。好(hǎo )杰(jié )友(yǒu )雅(yǎ )徒(tú ),不(bú )氾(fán )结(jié )俗(sú )材(cái )。俗(sú )材(cái )因(yīn )其(qí )微(wēi )过(guò ),蜚(fēi )条(tiáo )陷(xiàn )之(zhī ),然(rán )终(zhōng )不(bú )自(zì )明(míng ),亦(yì )不(bú )非(fēi )怨(yuàn )其(qí )人(rén )。或(huò )曰(yuē ):“有(yǒu )良(liáng )材(cái )奇(qí )文(wén ),无(wú )罪(zuì )见(jiàn )陷(xiàn ),胡(hú )不(bú )自(zì )陈(chén )?羊(yáng )胜(shèng )之(zhī )徒(tú ),摩(mó )口(kǒu )膏(gāo )舌(shé );邹(zōu )阳(yáng )自(zì )明(míng ),入(rù )狱(yù )复(fù )出(chū )。苟(gǒu )有(yǒu )全(quán )完(wán )之(zhī )行(háng ),不(bú )宜(yí )为(wéi )人(rén )所(suǒ )缺(quē );既(jì )耐(nài )勉(miǎn )自(zì )伸(shēn ),不(bú )宜(yí )为(wéi )人(rén )所(suǒ )屈(qū )。”答(dá )曰(yuē ):不(bú )清(qīng )不(bú )见(jiàn )尘(chén ),不(bú )高(gāo )不(bú )见(jiàn )危(wēi ),不(bú )广(guǎng )不(bú )见(jiàn )削(xuē ),不(bú )盈(yíng )不(bú )见(jiàn )亏(kuī )。士(shì )兹(zī )多(duō )口(kǒu ),为(wéi )人(rén )所(suǒ )陷(xiàn ),盖(gài )亦(yì )其(qí )宜(yí )。好(hǎo )进(jìn )故(gù )自(zì )明(míng ),憎(zēng )退(tuì )故(gù )自(zì )陈(chén )。吾(wú )无(wú )好(hǎo )憎(zēng ),故(gù )默(mò )无(wú )言(yán )。羊(yáng )胜(shèng )为(wéi )谗(chán ),或(huò )使(shǐ )之(zhī )也(yě );邹(zōu )阳(yáng )得(dé )免(miǎn ),或(huò )拔(bá )之(zhī )也(yě )。孔(kǒng )子(zǐ )称(chēng )命(mìng ),孟(mèng )子(zǐ )言(yán )天(tiān ),吉(jí )凶(xiōng )安(ān )危(wēi ),不(bú )在(zài )於(yú )人(rén )。昔(xī )人(rén )见(jiàn )之(zhī ),故(gù )归(guī )之(zhī )於(yú )命(mìng ),委(wěi )之(zhī )於(yú )时(shí ),浩(hào )然(rán )恬(tián )忽(hū ),无(wú )所(suǒ )怨(yuàn )尤(yóu )。福(fú )至(zhì )不(bú )谓(wèi )己(jǐ )所(suǒ )得(dé ),祸(huò )到(dào )不(bú )谓(wèi )己(jǐ )所(suǒ )为(wéi )。故(gù )时(shí )进(jìn )意(yì )不(bú )为(wéi )丰(fēng ),时(shí )退(tuì )志(zhì )不(bú )为(wéi )亏(kuī )。不(bú )嫌(xián )亏(kuī )以(yǐ )求(qiú )盈(yíng ),不(bú )违(wéi )险(xiǎn )以(yǐ )趋(qū )平(píng ),不(bú )鬻(yù )智(zhì )以(yǐ )干(gàn )禄(lù ),不(bú )辞(cí )爵(jué )以(yǐ )吊(diào )名(míng ),不(bú )贪(tān )进(jìn )以(yǐ )自(zì )明(míng ),不(bú )恶(è )退(tuì )以(yǐ )怨(yuàn )人(rén )。同(tóng )安(ān )危(wēi )而(ér )齐(qí )死(sǐ )生(shēng ),钧(jūn )吉(jí )凶(xiōng )而(ér )一(yī )败(bài )成(chéng ),遭(zāo )十(shí )羊(yáng )胜(shèng ),谓(wèi )之(zhī )无(wú )伤(shāng )。动(dòng )归(guī )於(yú )天(tiān ),故(gù )不(bú )自(zì )明(míng )。

充(chōng )性(xìng )恬(tián )淡(dàn ),不(bú )贪(tān )富(fù )贵(guì )。为(wéi )上(shàng )所(suǒ )知(zhī ),拔(bá )擢(zhuó )越(yuè )次(cì ),不(bú )慕(mù )高(gāo )官(guān )。不(bú )为(wéi )上(shàng )所(suǒ )知(zhī ),贬(biǎn )黜(chù )抑(yì )屈(qū ),不(bú )恚(huì )下(xià )位(wèi )。比(bǐ )为(wéi )县(xiàn )吏(lì ),无(wú )所(suǒ )择(zé )避(bì )。或(huò )曰(yuē ):“心(xīn )难(nán )而(ér )行(háng )易(yì ),好(hǎo )友(yǒu )同(tóng )志(zhì ),仕(shì )不(bú )择(zé )地(dì ),浊(zhuó )操(cāo )伤(shāng )行(háng ),世(shì )何(hé )效(xiào )放(fàng )?”答(dá )曰(yuē ):可(kě )效(xiào )放(fàng )者(zhě ),莫(mò )过(guò )孔(kǒng )子(zǐ )。孔(kǒng )子(zǐ )之(zhī )仕(shì ),无(wú )所(suǒ )避(bì )矣(yǐ )。为(wéi )乘(chéng )田(tián )委(wěi )吏(lì ),无(wú )於(yú )邑(yì )之(zhī )心(xīn );为(wéi )司(sī )空(kōng )相(xiàng )国(guó ),无(wú )说(shuō )豫(yù )之(zhī )色(sè )。舜(shùn )耕(gēng )历(lì )山(shān ),若(ruò )终(zhōng )不(bú )免(miǎn );及(jí )受(shòu )尧(yáo )禅(chán ),若(ruò )卒(zú )自(zì )得(dé )。忧(yōu )德(dé )之(zhī )不(bú )丰(fēng ),不(bú )患(huàn )爵(jué )之(zhī )不(bú )尊(zūn );耻(chǐ )名(míng )之(zhī )不(bú )白(bái ),不(bú )恶(è )位(wèi )之(zhī )不(bú )迁(qiān )。垂(chuí )棘(jí )与(yǔ )瓦(wǎ )同(tóng )椟(dú ),明(míng )月(yuè )与(yǔ )砾(lì )同(tóng )囊(náng ),苟(gǒu )有(yǒu )二(èr )宝(bǎo )之(zhī )质(zhì ),不(bú )害(hài )为(wéi )世(shì )所(suǒ )同(tóng )。世(shì )能(néng )知(zhī )善(shàn ),虽(suī )贱(jiàn )犹(yóu )显(xiǎn );不(bú )能(néng )别(bié )白(bái ),虽(suī )尊(zūn )犹(yóu )辱(rǔ )。处(chù )卑(bēi )与(yǔ )尊(zūn )齐(qí )操(cāo ),位(wèi )贱(jiàn )与(yǔ )贵(guì )比(bǐ )德(dé ),斯(sī )可(kě )矣(yǐ )。

俗(sú )性(xìng )贪(tān )进(jìn )忽(hū )退(tuì ),收(shōu )成(chéng )弃(qì )败(bài )。充(chōng )升(shēng )擢(zhuó )在(zài )位(wèi )之(zhī )时(shí ),众(zhòng )人(rén )蚁(yǐ )附(fù );废(fèi )退(tuì )穷(qióng )居(jū ),旧(jiù )故(gù )叛(pàn )去(qù )。志(zhì )俗(sú )人(rén )之(zhī )寡(guǎ )恩(ēn ),故(gù )闲(xián )居(jū )作(zuò )《讥(jī )俗(sú )》、《节(jiē )义(yì )》十(shí )二(èr )篇(piān )。冀(jì )俗(sú )人(rén )观(guān )书(shū )而(ér )自(zì )觉(jiào ),故(gù )直(zhí )露(lù )其(qí )文(wén ),集(jí )以(yǐ )俗(sú )言(yán )。或(huò )谴(qiǎn )谓(wèi )之(zhī )浅(qiǎn )。答(dá )曰(yuē ):以(yǐ )圣(shèng )典(diǎn )而(ér )示(shì )小(xiǎo )雅(yǎ ),以(yǐ )雅(yǎ )言(yán )而(ér )说(shuō )丘(qiū )野(yě ),不(bú )得(dé )所(suǒ )晓(xiǎo ),无(wú )不(bú )逆(nì )者(zhě )。故(gù )苏(sū )秦(qín )精(jīng )说(shuō )於(yú )赵(zhào ),而(ér )李(lǐ )兑(duì )不(bú )说(shuō );商(shāng )鞅(yāng )以(yǐ )王(wáng )说(shuō )秦(qín ),而(ér )孝(xiào )公(gōng )不(bú )用(yòng )。夫(fū )不(bú )得(dé )心(xīn )意(yì )所(suǒ )欲(yù ),虽(suī )尽(jìn )尧(yáo )、舜(shùn )之(zhī )言(yán ),犹(yóu )饮(yǐn )牛(niú )以(yǐ )酒(jiǔ ),啖(dàn )马(mǎ )以(yǐ )脯(pú )也(yě )。故(gù )鸿(hóng )丽(lì )深(shēn )懿(yì )之(zhī )言(yán ),关(guān )於(yú )大(dà )而(ér )不(bú )通(tōng )於(yú )小(xiǎo )。不(bú )得(dé )已(yǐ )而(ér )强(qiáng )听(tīng ),入(rù )胸(xiōng )者(zhě )少(shǎo )。孔(kǒng )子(zǐ )失(shī )马(mǎ )於(yú )野(yě ),野(yě )人(rén )闭(bì )不(bú )与(yǔ ),子(zǐ )贡(gòng )妙(miào )称(chēng )而(ér )怒(nù ),马(mǎ )圄(yǔ )谐(xié )说(shuō )而(ér )懿(yì )。俗(sú )晓(xiǎo )〔形(xíng )〕露(lù )之(zhī )言(yán ),勉(miǎn )以(yǐ )深(shēn )鸿(hóng )之(zhī )文(wén ),犹(yóu )和(hé )神(shén )仙(xiān )之(zhī )药(yào )以(yǐ )治(zhì )鼽(qiú )咳(ké ),制(zhì )貂(diāo )狐(hú )之(zhī )裘(qiú )以(yǐ )取(qǔ )薪(xīn )菜(cài )也(yě )。且(qiě )礼(lǐ )有(yǒu )所(suǒ )不(bú )彳(chì )侍(shì ),事(shì )有(yǒu )所(suǒ )不(bú )须(xū )。断(duàn )决(jué )知(zhī )辜(gū ),不(bú )必(bì )皋(gāo )陶(táo );调(diào )和(hé )葵(kuí )韭(jiǔ ),不(bú )俟(sì )狄(dí )牙(yá );闾(lǘ )巷(xiàng )之(zhī )乐(lè ),不(bú )用(yòng )《韶(sháo )》、《武(wǔ )》;里(lǐ )母(mǔ )之(zhī )祀(sì ),不(bú )待(dài )太(tài )牢(láo )。既(jì )有(yǒu )不(bú )须(xū ),而(ér )又(yòu )不(bú )宜(yí )。牛(niú )刀(dāo )割(gē )鸡(jī ),舒(shū )戟(jǐ )采(cǎi )葵(kuí ),鈇(fū )钺(yuè )裁(cái )箸(zhù ),盆(pén )盎(àng )酌(zhuó )卮(zhī ),大(dà )小(xiǎo )失(shī )宜(yí ),善(shàn )之(zhī )者(zhě )希(xī )。何(hé )以(yǐ )为(wéi )辩(biàn )?喻(yù )深(shēn )以(yǐ )浅(qiǎn )。何(hé )以(yǐ )为(wéi )智(zhì )?喻(yù )难(nán )以(yǐ )易(yì )。贤(xián )圣(shèng )铨(quán )材(cái )之(zhī )所(suǒ )宜(yí ),故(gù )文(wén )能(néng )为(wéi )深(shēn )浅(qiǎn )之(zhī )差(chà )。

充(chōng )既(jì )疾(jí )俗(sú )情(qíng ),作(zuò )《讥(jī )俗(sú )》之(zhī )书(shū );又(yòu )闵(mǐn )人(rén )君(jūn )之(zhī )政(zhèng ),徒(tú )欲(yù )治(zhì )人(rén ),不(bú )得(dé )其(qí )宜(yí ),不(bú )晓(xiǎo )其(qí )务(wù ),愁(chóu )精(jīng )苦(kǔ )思(sī ),不(bú )睹(dǔ )所(suǒ )趋(qū ),故(gù )作(zuò )《政(zhèng )务(wù )》之(zhī )书(shū )。又(yòu )伤(shāng )伪(wěi )书(shū )俗(sú )文(wén )多(duō )不(bú )实(shí )诚(chéng ),故(gù )为(wéi )《论(lùn )衡(héng )》之(zhī )书(shū )。夫(fū )贤(xián )圣(shèng )殁(mò )而(ér )大(dà )义(yì )分(fèn ),磋(cuō )殊(shū )趋(qū ),各(gè )自(zì )开(kāi )门(mén )。通(tōng )人(rén )观(guān )览(lǎn ),不(bú )能(néng )钉(dìng )铨(quán )。遥(yáo )闻(wén )传(chuán )授(shòu ),笔(bǐ )写(xiě )耳(ěr )取(qǔ ),在(zài )百(bǎi )岁(suì )之(zhī )前(qián )。历(lì )日(rì )弥(mí )久(jiǔ ),以(yǐ )为(wéi )昔(xī )古(gǔ )之(zhī )事(shì ),所(suǒ )言(yán )近(jìn )是(shì ),信(xìn )之(zhī )入(rù )骨(gǔ ),不(bú )可(kě )自(zì )解(jiě ),故(gù )作(zuò )《实(shí )论(lùn )》。其(qí )文(wén )盛(shèng ),其(qí )辩(biàn )争(zhēng ),浮(fú )华(huá )虚(xū )伪(wěi )之(zhī )语(yǔ ),莫(mò )不(bú )澄(chéng )定(dìng )。没(méi )华(huá )虚(xū )之(zhī )文(wén ),存(cún )敦(dūn )庞(páng )之(zhī )朴(pǔ ),拨(bō )流(liú )失(shī )之(zhī )风(fēng ),反(fǎn )宓(mì )戏(xì )之(zhī )俗(sú )。

充(chōng )书(shū )形(xíng )露(lù )易(yì )观(guān )。或(huò )曰(yuē ):“口(kǒu )辩(biàn )者(zhě )其(qí )言(yán )深(shēn ),笔(bǐ )敏(mǐn )者(zhě )其(qí )文(wén )沉(chén )。案(àn )经(jīng )艺(yì )之(zhī )文(wén ),贤(xián )圣(shèng )之(zhī )言(yán ),鸿(hóng )重(zhòng )优(yōu )雅(yǎ ),难(nán )卒(zú )晓(xiǎo )睹(dǔ )。世(shì )读(dú )之(zhī )者(zhě ),训(xùn )古(gǔ )乃(nǎi )下(xià )。盖(gài )贤(xián )圣(shèng )之(zhī )材(cái )鸿(hóng ),故(gù )其(qí )文(wén )语(yǔ )与(yǔ )俗(sú )不(bú )通(tōng )。玉(yù )隐(yǐn )石(shí )间(jiān ),珠(zhū )匿(nì )鱼(yú )腹(fù ),非(fēi )玉(yù )工(gōng )珠(zhū )师(shī ),莫(mò )能(néng )采(cǎi )得(dé )。宝(bǎo )物(wù )以(yǐ )隐(yǐn )闭(bì )不(bú )见(jiàn ),实(shí )语(yǔ )亦(yì )宜(yí )深(shēn )沉(chén )难(nán )测(cè )。《讥(jī )俗(sú )》之(zhī )书(shū ),欲(yù )悟(wù )俗(sú )人(rén ),故(gù )形(xíng )露(lù )其(qí )指(zhǐ ),为(wéi )分(fèn )别(bié )之(zhī )文(wén )。《论(lùn )衡(héng )》之(zhī )书(shū ),何(hé )为(wéi )复(fù )然(rán )?岂(qǐ )材(cái )有(yǒu )浅(qiǎn )极(jí ),不(bú )能(néng )为(wéi )〔深(shēn )〕覆(fù )?何(hé )文(wén )之(zhī )察(chá ),与(yǔ )彼(bǐ )经(jīng )艺(yì )殊(shū )轨(guǐ )辙(zhé )也(yě )?”

答(dá )曰(yuē ):玉(yù )隐(yǐn )石(shí )间(jiān ),珠(zhū )匿(nì )鱼(yú )腹(fù ),故(gù )为(wéi )深(shēn )覆(fù )。及(jí )玉(yù )色(sè )剖(pōu )於(yú )石(shí )心(xīn ),珠(zhū )光(guāng )出(chū )於(yú )鱼(yú )腹(fù ),其(qí )〔犹(yóu )〕隐(yǐn )乎(hū )?吾(wú )文(wén )未(wèi )集(jí )於(yú )简(jiǎn )札(zhá )之(zhī )上(shàng ),藏(cáng )於(yú )胸(xiōng )臆(yì )之(zhī )中(zhōng ),犹(yóu )玉(yù )隐(yǐn )珠(zhū )匿(nì )也(yě );及(jí )出(chū )露(lù ),犹(yóu )玉(yù )剖(pōu )珠(zhū )出(chū )乎(hū ),烂(làn )若(ruò )天(tiān )文(wén )之(zhī )照(zhào ),顺(shùn )若(ruò )地(dì )理(lǐ )之(zhī )晓(xiǎo ),嫌(xián )疑(yí )隐(yǐn )微(wēi ),尽(jìn )可(kě )名(míng )处(chù )。且(qiě )名(míng )白(bái ),事(shì )自(zì )定(dìng )也(yě )。

《论(lùn )衡(héng )》者(zhě ),论(lùn )之(zhī )平(píng )也(yě )。口(kǒu )则(zé )务(wù )在(zài )明(míng )言(yán ),笔(bǐ )则(zé )务(wù )在(zài )露(lù )文(wén )。高(gāo )士(shì )之(zhī )文(wén )雅(yǎ ),言(yán )无(wú )不(bú )可(kě )晓(xiǎo ),指(zhǐ )无(wú )不(bú )可(kě )睹(dǔ )。观(guān )读(dú )之(zhī )者(zhě ),晓(xiǎo )然(rán )若(ruò )盲(máng )之(zhī )开(kāi )目(mù ),聆(líng )然(rán )若(ruò )聋(lóng )之(zhī )通(tōng )耳(ěr )。三(sān )年(nián )盲(máng )子(zǐ ),卒(zú )见(jiàn )父(fù )母(mǔ ),不(bú )察(chá )察(chá )相(xiàng )识(shí ),安(ān )肯(kěn )说(shuō )喜(xǐ )?道(dào )畔(pàn )巨(jù )树(shù ),堑(qiàn )边(biān )长(zhǎng )沟(gōu ),所(suǒ )居(jū )昭(zhāo )察(chá ),人(rén )莫(mò )不(bú )知(zhī )。使(shǐ )树(shù )不(bú )巨(jù )而(ér )隐(yǐn ),沟(gōu )不(bú )长(zhǎng )而(ér )匿(nì ),以(yǐ )斯(sī )示(shì )人(rén ),尧(yáo )、舜(shùn )犹(yóu )惑(huò )。人(rén )面(miàn )色(sè )部(bù )七(qī )十(shí )有(yǒu )余(yú ),颊(jiá )肌(jī )明(míng )洁(jié ),五(wǔ )色(sè )分(fèn )别(bié ),隐(yǐn )微(wēi )忧(yōu )喜(xǐ ),皆(jiē )可(kě )得(dé )察(chá ),占(zhàn )射(shè )之(zhī )者(zhě ),十(shí )不(bú )失(shī )一(yī )。使(shǐ )面(miàn )黝(yǒu )而(ér )黑(hēi )丑(chǒu ),垢(gòu )重(zhòng )袭(xí )而(ér )覆(fù )部(bù ),占(zhàn )射(shè )之(zhī )者(zhě ),十(shí )而(ér )失(shī )九(jiǔ )。

夫(fū )文(wén )由(yóu )语(yǔ )也(yě ),或(huò )浅(qiǎn )露(lù )分(fèn )别(bié ),或(huò )深(shēn )迂(yū )优(yōu )雅(yǎ ),孰(shú )为(wéi )辩(biàn )者(zhě )?故(gù )口(kǒu )言(yán )以(yǐ )明(míng )志(zhì ),言(yán )恐(kǒng )灭(miè )遗(yí ),故(gù )著(zhe )之(zhī )文(wén )字(zì )。文(wén )字(zì )与(yǔ )言(yán )同(tóng )趋(qū ),何(hé )为(wéi )犹(yóu )当(dāng )隐(yǐn )闭(bì )指(zhǐ )意(yì )?狱(yù )当(dāng )嫌(xián )辜(gū ),卿(qīng )决(jué )疑(yí )事(shì ),浑(hún )沌(dùn )难(nán )晓(xiǎo ),与(yǔ )彼(bǐ )分(fèn )明(míng )可(kě )知(zhī ),孰(shú )为(wéi )良(liáng )吏(lì )?夫(fū )口(kǒu )论(lùn )以(yǐ )分(fèn )明(míng )为(wéi )公(gōng ),笔(bǐ )辩(biàn )以(yǐ )荴(fū )露(lù )为(wéi )通(tōng ),吏(lì )文(wén )以(yǐ )昭(zhāo )察(chá )为(wéi )良(liáng )。深(shēn )覆(fù )典(diǎn )雅(yǎ ),指(zhǐ )意(yì )难(nán )睹(dǔ ),唯(wéi )赋(fù )颂(sòng )耳(ěr )!经(jīng )传(chuán )之(zhī )文(wén ),贤(xián )圣(shèng )之(zhī )语(yǔ ),古(gǔ )今(jīn )言(yán )殊(shū ),四(sì )方(fāng )谈(tán )异(yì )也(yě )。当(dāng )言(yán )事(shì )时(shí ),非(fēi )务(wù )难(nán )知(zhī ),使(shǐ )指(zhǐ )闭(bì )隐(yǐn )也(yě )。後(hòu )人(rén )不(bú )晓(xiǎo ),世(shì )相(xiàng )离(lí )远(yuǎn ),此(cǐ )名(míng )曰(yuē )语(yǔ )异(yì ),不(bú )名(míng )曰(yuē )材(cái )鸿(hóng )。浅(qiǎn )文(wén )读(dú )之(zhī )难(nán )晓(xiǎo ),名(míng )曰(yuē )不(bú )巧(qiǎo ),不(bú )名(míng )曰(yuē )知(zhī )明(míng )。秦(qín )始(shǐ )皇(huáng )读(dú )韩(hán )非(fēi )之(zhī )书(shū ),叹(tàn )曰(yuē ):“犹(yóu )独(dú )不(bú )得(dé )此(cǐ )人(rén )同(tóng )时(shí )。”其(qí )文(wén )可(kě )晓(xiǎo ),故(gù )其(qí )事(shì )可(kě )思(sī )。如(rú )深(shēn )鸿(hóng )优(yōu )雅(yǎ ),须(xū )师(shī )乃(nǎi )学(xué ),投(tóu )之(zhī )於(yú )地(dì ),何(hé )叹(tàn )之(zhī )有(yǒu )?夫(fū )笔(bǐ )著(zhe )者(zhě ),欲(yù )其(qí )易(yì )晓(xiǎo )而(ér )难(nán )为(wéi ),不(bú )贵(guì )难(nán )知(zhī )而(ér )易(yì )造(zào );口(kǒu )论(lùn )务(wù )解(jiě )分(fèn )而(ér )可(kě )听(tīng ),不(bú )务(wù )深(shēn )迂(yū )而(ér )难(nán )睹(dǔ )。孟(mèng )子(zǐ )相(xiàng )贤(xián ),以(yǐ )眸(móu )子(zǐ )明(míng )了(le )者(zhě ),察(chá )文(wén ),以(yǐ )义(yì )可(kě )晓(xiǎo )。

充(chōng )书(shū )违(wéi )诡(guǐ )於(yú )俗(sú )。或(huò )难(nán )曰(yuē ):“文(wén )贵(guì )夫(fū )顺(shùn )合(hé )众(zhòng )心(xīn ),不(bú )违(wéi )人(rén )意(yì ),百(bǎi )人(rén )读(dú )之(zhī )莫(mò )谴(qiǎn ),千(qiān )人(rén )闻(wén )之(zhī )莫(mò )怪(guài )。故(gù )管(guǎn )子(zǐ )曰(yuē ):‘言(yán )室(shì )满(mǎn )室(shì ),言(yán )堂(táng )满(mǎn )堂(táng )。’今(jīn )殆(dài )说(shuō )不(bú )与(yǔ )世(shì )同(tóng ),故(gù )文(wén )刺(cì )於(yú )俗(sú ),不(bú )合(hé )於(yú )众(zhòng )。”

答(dá )曰(yuē ):论(lùn )贵(guì )是(shì )而(ér )不(bú )务(wù )华(huá ),事(shì )尚(shàng )然(rán )而(ér )不(bú )高(gāo )合(hé )。论(lùn )说(shuō )辩(biàn )然(rán )否(fǒu ),安(ān )得(dé )不(bú )谲(jué )常(cháng )心(xīn )、逆(nì )俗(sú )耳(ěr )?众(zhòng )心(xīn )非(fēi )而(ér )不(bú )从(cóng ),故(gù )丧(sàng )黜(chù )其(qí )伪(wěi ),而(ér )存(cún )定(dìng )其(qí )真(zhēn )。如(rú )当(dāng )从(cóng )顺(shùn )人(rén )心(xīn )者(zhě ),循(xún )旧(jiù )守(shǒu )雅(yǎ ),讽(fěng )习(xí )而(ér )已(yǐ ),何(hé )辩(biàn )之(zhī )有(yǒu )?孔(kǒng )子(zǐ )侍(shì )坐(zuò )於(yú )鲁(lǔ )哀(āi )公(gōng ),公(gōng )赐(cì )桃(táo )与(yǔ )黍(shǔ ),孔(kǒng )子(zǐ )先(xiān )食(shí )黍(shǔ )而(ér )后(hòu )啖(dàn )桃(táo ),可(kě )谓(wèi )得(dé )食(shí )序(xù )矣(yǐ ),然(rán )左(zuǒ )右(yòu )皆(jiē )掩(yǎn )口(kǒu )而(ér )笑(xiào ),贯(guàn )俗(sú )之(zhī )日(rì )久(jiǔ )也(yě )。今(jīn )吾(wú )实(shí )犹(yóu )孔(kǒng )子(zǐ )之(zhī )序(xù )食(shí )也(yě ),俗(sú )人(rén )违(wéi )之(zhī ),犹(yóu )左(zuǒ )右(yòu )之(zhī )掩(yǎn )口(kǒu )也(yě )。善(shàn )雅(yǎ )歌(gē ),於(yú )郑(zhèng )为(wéi )人(rén )悲(bēi );礼(lǐ )舞(wǔ ),於(yú )赵(zhào )为(wéi )不(bú )好(hǎo )。尧(yáo )、舜(shùn )之(zhī )典(diǎn ),伍(wǔ )伯(bó )不(bú )肯(kěn )观(guān );孔(kǒng )、墨(mò )之(zhī )籍(jí ),季(jì )、孟(mèng )不(bú )肯(kěn )读(dú )。宁(níng )危(wēi )之(zhī )计(jì ),黜(chù )於(yú )闾(lǘ )巷(xiàng );拨(bō )世(shì )之(zhī )言(yán ),訾(zī )於(yú )品(pǐn )俗(sú )。有(yǒu )美(měi )味(wèi )於(yú )斯(sī ),俗(sú )人(rén )不(bú )嗜(shì ),狄(dí )牙(yá )甘(gān )食(shí )。有(yǒu )宝(bǎo )玉(yù )於(yú )是(shì ),俗(sú )人(rén )投(tóu )之(zhī ),卞(biàn )和(hé )佩(pèi )服(fú )。孰(shú )是(shì )孰(shú )非(fēi ),可(kě )信(xìn )者(zhě )谁(shuí )?礼(lǐ )俗(sú )相(xiàng )背(bèi ),何(hé )世(shì )不(bú )然(rán )?鲁(lǔ )文(wén )逆(nì )祀(sì ),畔(pàn )者(zhě )三(sān )人(rén )。盖(gài )独(dú )是(shì )之(zhī )语(yǔ ),高(gāo )士(shì )不(bú )舍(shě ),俗(sú )夫(fū )不(bú )好(hǎo );惑(huò )众(zhòng )之(zhī )书(shū ),贤(xián )者(zhě )欣(xīn )颂(sòng ),愚(yú )者(zhě )逃(táo )顿(dùn )。

充(chōng )书(shū )不(bú )能(néng )纯(chún )美(měi )。或(huò )曰(yuē ):“口(kǒu )无(wú )择(zé )言(yán ),笔(bǐ )无(wú )择(zé )文(wén )。文(wén )必(bì )丽(lì )以(yǐ )好(hǎo ),言(yán )必(bì )辩(biàn )以(yǐ )巧(qiǎo )。言(yán )了(le )於(yú )耳(ěr ),则(zé )事(shì )味(wèi )於(yú )心(xīn );文(wén )察(chá )於(yú )目(mù ),则(zé )篇(piān )留(liú )於(yú )手(shǒu )。故(gù )辩(biàn )言(yán )无(wú )不(bú )听(tīng ),丽(lì )文(wén )无(wú )不(bú )写(xiě )。今(jīn )新(xīn )书(shū )既(jì )在(zài )论(lùn )譬(pì ),说(shuō )俗(sú )为(wéi )戾(lì ),又(yòu )不(bú )美(měi )好(hǎo ),於(yú )观(guān )不(bú )快(kuài )。盖(gài )师(shī )旷(kuàng )调(diào )音(yīn ),曲(qǔ )无(wú )不(bú )悲(bēi );狄(dí )牙(yá )和(hé )膳(shàn ),肴(yáo )无(wú )淡(dàn )味(wèi )。然(rán )则(zé )通(tōng )人(rén )造(zào )书(shū ),文(wén )无(wú )暇(xiá )秽(huì )。《吕(lǚ )氏(shì )》、《淮(huái )南(nán )》悬(xuán )於(yú )市(shì )门(mén ),观(guān )读(dú )之(zhī )者(zhě )无(wú )訾(zī )一(yī )言(yán )。今(jīn )无(wú )二(èr )书(shū )之(zhī )美(měi ),文(wén )虽(suī )众(zhòng )盛(shèng ),犹(yóu )多(duō )谴(qiǎn )毁(huǐ )。”答(dá )曰(yuē ):夫(fū )养(yǎng )实(shí )者(zhě )不(bú )育(yù )华(huá ),调(diào )行(háng )者(zhě )不(bú )饰(shì )辞(cí )。丰(fēng )草(cǎo )多(duō )华(huá )英(yīng ),茂(mào )林(lín )多(duō )枯(kū )枝(zhī )。为(wéi )文(wén )欲(yù )显(xiǎn )白(bái )其(qí )为(wéi ),安(ān )能(néng )令(lìng )文(wén )而(ér )无(wú )谴(qiǎn )毁(huǐ )?救(jiù )火(huǒ )拯(zhěng )溺(nì ),义(yì )不(bú )得(dé )好(hǎo );辩(biàn )论(lùn )是(shì )非(fēi ),言(yán )不(bú )得(dé )巧(qiǎo )。入(rù )泽(zé )随(suí )龟(guī ),不(bú )暇(xiá )调(diào )足(zú );深(shēn )渊(yuān )捕(bǔ )蛟(jiāo ),不(bú )暇(xiá )定(dìng )手(shǒu )。言(yán )奸(jiān )辞(cí )简(jiǎn ),指(zhǐ )趋(qū )妙(miào )远(yuǎn );语(yǔ )甘(gān )文(wén )峭(qiào ),务(wù )意(yì )浅(qiǎn )小(xiǎo )。稻(dào )谷(gǔ )千(qiān )锺(zhōng ),糠(kāng )皮(pí )太(tài )半(bàn );阅(yuè )钱(qián )满(mǎn )亿(yì ),穿(chuān )决(jué )出(chū )万(wàn )。大(dà )羹(gēng )必(bì )有(yǒu )淡(dàn )味(wèi ),至(zhì )宝(bǎo )必(bì )有(yǒu )瑕(xiá )秽(huì ),大(dà )简(jiǎn )必(bì )有(yǒu )大(dà )好(hǎo ),良(liáng )工(gōng )必(bì )有(yǒu )不(bú )巧(qiǎo )。然(rán )则(zé )辩(biàn )言(yán )必(bì )有(yǒu )所(suǒ )屈(qū ),通(tōng )文(wén )犹(yóu )有(yǒu )所(suǒ )黜(chù )。言(yán )金(jīn )由(yóu )贵(guì )家(jiā )起(qǐ ),文(wén )粪(fèn )自(zì )贱(jiàn )室(shì )出(chū ),《淮(huái )南(nán )》、《吕(lǚ )氏(shì )》之(zhī )无(wú )累(lèi )害(hài ),所(suǒ )由(yóu )出(chū )者(zhě ),家(jiā )富(fù )官(guān )贵(guì )也(yě )。夫(fū )贵(guì ),故(gù )得(dé )悬(xuán )於(yú )市(shì ),富(fù ),故(gù )有(yǒu )千(qiān )金(jīn )副(fù )。观(guān )读(dú )之(zhī )者(zhě ),惶(huáng )恐(kǒng )畏(wèi )忌(jì ),虽(suī )见(jiàn )乖(guāi )不(bú )合(hé ),焉(yān )敢(gǎn )谴(qiǎn )一(yī )字(zì )?

充(chōng )书(shū )既(jì )成(chéng ),或(huò )稽(jī )合(hé )於(yú )古(gǔ ),不(bú )类(lèi )前(qián )人(rén )。或(huò )曰(yuē ):“谓(wèi )之(zhī )饰(shì )岁(suì )偶(ǒu )辞(cí ),或(huò )径(jìng )或(huò )迂(yū ),或(huò )屈(qū )或(huò )舒(shū )。谓(wèi )之(zhī )论(lùn )道(dào ),实(shí )事(shì )委(wěi )琐(suǒ ),文(wén )给(gěi )甘(gān )酸(suān ),谐(xié )於(yú )经(jīng )不(bú )验(yàn ),集(jí )於(yú )传(chuán )不(bú )合(hé ),稽(jī )之(zhī )子(zǐ )长(zhǎng )不(bú )当(dāng ),内(nèi )之(zhī )子(zǐ )云(yún )不(bú )入(rù )。文(wén )不(bú )与(yǔ )前(qián )相(xiàng )似(sì ),安(ān )得(dé )名(míng )佳(jiā )好(hǎo ),称(chēng )工(gōng )巧(qiǎo )?”答(dá )曰(yuē ):饰(shì )貌(mào )以(yǐ )强(qiáng )类(lèi )者(zhě )失(shī )形(xíng ),调(diào )辞(cí )以(yǐ )务(wù )似(sì )者(zhě )失(shī )情(qíng )。百(bǎi )夫(fū )之(zhī )子(zǐ ),不(bú )同(tóng )父(fù )母(mǔ ),殊(shū )类(lèi )而(ér )生(shēng ),不(bú )必(bì )相(xiàng )似(sì ),各(gè )以(yǐ )所(suǒ )禀(bǐng ),自(zì )为(wéi )佳(jiā )好(hǎo )。文(wén )必(bì )有(yǒu )与(yǔ )合(hé )然(rán )後(hòu )称(chēng )善(shàn ),是(shì )则(zé )代(dài )匠(jiàng )斫(zhuó )不(bú )伤(shāng )手(shǒu ),然(rán )後(hòu )称(chēng )工(gōng )巧(qiǎo )也(yě )。文(wén )士(shì )之(zhī )务(wù ),各(gè )有(yǒu )所(suǒ )从(cóng ),或(huò )调(diào )辞(cí )以(yǐ )巧(qiǎo )文(wén ),或(huò )辩(biàn )伪(wěi )以(yǐ )实(shí )事(shì )。必(bì )谋(móu )虑(lǜ )有(yǒu )合(hé ),文(wén )辞(cí )相(xiàng )袭(xí ),是(shì )则(zé )五(wǔ )帝(dì )不(bú )异(yì )事(shì ),三(sān )王(wáng )不(bú )殊(shū )业(yè )也(yě )。美(měi )色(sè )不(bú )同(tóng )面(miàn ),皆(jiē )佳(jiā )於(yú )目(mù );悲(bēi )音(yīn )不(bú )共(gòng )声(shēng ),皆(jiē )快(kuài )於(yú )耳(ěr )。酒(jiǔ )醴(lǐ )异(yì )气(qì ),饮(yǐn )之(zhī )皆(jiē )醉(zuì );百(bǎi )谷(gǔ )殊(shū )味(wèi ),食(shí )之(zhī )皆(jiē )饱(bǎo )。谓(wèi )文(wén )当(dāng )与(yǔ )前(qián )合(hé ),是(shì )谓(wèi )舜(shùn )眉(méi )当(dāng )复(fù )八(bā )采(cǎi ),禹(yǔ )目(mù )当(dāng )复(fù )重(zhòng )瞳(tóng )。

充(chōng )书(shū )文(wén )重(zhòng )。或(huò )曰(yuē ):“文(wén )贵(guì )约(yuē )而(ér )指(zhǐ )通(tōng ),言(yán )尚(shàng )省(shěng )而(ér )趋(qū )明(míng )。辩(biàn )士(shì )之(zhī )言(yán )要(yào )而(ér )达(dá ),文(wén )人(rén )之(zhī )辞(cí )寡(guǎ )而(ér )章(zhāng )。今(jīn )所(suǒ )作(zuò )新(xīn )书(shū ),出(chū )万(wàn )言(yán ),繁(fán )不(bú )省(shěng ),则(zé )读(dú )者(zhě )不(bú )能(néng )尽(jìn );篇(piān )非(fēi )一(yī ),则(zé )传(chuán )者(zhě )不(bú )能(néng )领(lǐng )。被(bèi )躁(zào )人(rén )之(zhī )名(míng ),以(yǐ )多(duō )为(wéi )不(bú )善(shàn )。语(yǔ )约(yuē )易(yì )言(yán ),文(wén )重(zhòng )难(nán )得(dé )。玉(yù )少(shǎo )石(shí )多(duō ),多(duō )者(zhě )不(bú )为(wéi )珍(zhēn );龙(lóng )少(shǎo )鱼(yú )众(zhòng ),少(shǎo )者(zhě )固(gù )为(wéi )神(shén )。”答(dá )曰(yuē ):有(yǒu )是(shì )言(yán )也(yě )。盖(gài )〔要(yào )〕言(yán )无(wú )多(duō ),而(ér )华(huá )文(wén )无(wú )寡(guǎ )。为(wéi )世(shì )用(yòng )者(zhě ),百(bǎi )篇(piān )无(wú )害(hài );不(bú )为(wéi )用(yòng )者(zhě ),一(yī )章(zhāng )无(wú )补(bǔ )。如(rú )皆(jiē )为(wéi )用(yòng ),则(zé )多(duō )者(zhě )为(wéi )上(shàng ),少(shǎo )者(zhě )为(wéi )下(xià )。累(lèi )积(jī )千(qiān )金(jīn ),比(bǐ )於(yú )一(yī )百(bǎi ),孰(shú )为(wéi )富(fù )者(zhě )?盖(gài )文(wén )多(duō )胜(shèng )寡(guǎ ),财(cái )寡(guǎ )愈(yù )贫(pín )。世(shì )无(wú )一(yī )卷(juàn ),吾(wú )有(yǒu )百(bǎi )篇(piān );人(rén )无(wú )一(yī )字(zì ),吾(wú )有(yǒu )万(wàn )言(yán ),孰(shú )者(zhě )为(wéi )贤(xián )?今(jīn )不(bú )曰(yuē )所(suǒ )言(yán )非(fēi ),而(ér )云(yún )泰(tài )多(duō ),不(bú )曰(yuē )世(shì )不(bú )好(hǎo )善(shàn ),而(ér )云(yún )不(bú )能(néng )领(lǐng ),斯(sī )盖(gài )吾(wú )书(shū )所(suǒ )以(yǐ )不(bú )得(dé )省(shěng )也(yě )。夫(fū )宅(zhái )舍(shě )多(duō ),土(tǔ )地(dì )不(bú )得(dé )小(xiǎo );户(hù )口(kǒu )众(zhòng ),簿(bù )籍(jí )不(bú )得(dé )少(shǎo )。今(jīn )失(shī )实(shí )之(zhī )事(shì )多(duō ),华(huá )虚(xū )之(zhī )语(yǔ )众(zhòng ),指(zhǐ )实(shí )定(dìng )宜(yí ),辩(biàn )争(zhēng )之(zhī )言(yán ),安(ān )得(dé )约(yuē )径(jìng )?韩(hán )非(fēi )之(zhī )书(shū ),一(yī )条(tiáo )无(wú )异(yì ),篇(piān )以(yǐ )十(shí )第(dì ),文(wén )以(yǐ )万(wàn )数(shù )。夫(fū )形(xíng )大(dà ),衣(yī )不(bú )得(dé )褊(biǎn );事(shì )众(zhòng ),文(wén )不(bú )得(dé )褊(biǎn )。事(shì )众(zhòng )文(wén )饶(ráo ),水(shuǐ )大(dà )鱼(yú )多(duō )。帝(dì )都(dōu )谷(gǔ )多(duō ),王(wáng )市(shì )肩(jiān )磨(mó )。书(shū )虽(suī )文(wén )重(zhòng ),所(suǒ )论(lùn )百(bǎi )种(zhǒng )。按(àn )古(gǔ )太(tài )公(gōng )望(wàng ),近(jìn )董(dǒng )仲(zhòng )舒(shū ),传(chuán )作(zuò )书(shū )篇(piān )百(bǎi )有(yǒu )余(yú ),吾(wú )书(shū )亦(yì )才(cái )出(chū )百(bǎi ),而(ér )云(yún )泰(tài )多(duō ),盖(gài )谓(wèi )所(suǒ )以(yǐ )出(chū )者(zhě )微(wēi ),观(guān )读(dú )之(zhī )者(zhě )不(bú )能(néng )不(bú )谴(qiǎn )呵(hē )也(yě )。河(hé )水(shuǐ )沛(pèi )沛(pèi ),比(bǐ )夫(fū )众(zhòng )川(chuān ),孰(shú )者(zhě )为(wéi )大(dà )?虫(chóng )茧(jiǎn )重(zhòng )厚(hòu ),称(chēng )其(qí )出(chū )丝(sī ),孰(shú )为(wéi )多(duō )者(zhě )?

充(chōng )仕(shì )数(shù )不(bú )耦(ǒu ),而(ér )徒(tú )著(zhe )书(shū )自(zì )纪(jì )。或(huò )〔戏(xì )〕曰(yuē ):“所(suǒ )贵(guì )鸿(hóng )材(cái )者(zhě ),仕(shì )宦(huàn )耦(ǒu )合(hé ),身(shēn )容(róng )说(shuō )纳(nà ),事(shì )得(dé )功(gōng )立(lì ),故(gù )为(wéi )高(gāo )也(yě )。今(jīn )吾(wú )子(zǐ )涉(shè )世(shì )落(luò )魄(pò ),仕(shì )数(shù )黜(chù )斥(chì ),材(cái )未(wèi )练(liàn )於(yú )事(shì ),力(lì )未(wèi )尽(jìn )於(yú )职(zhí ),故(gù )徒(tú )幽(yōu )思(sī )属(shǔ )文(wén ),著(zhe )记(jì )美(měi )言(yán ),何(hé )补(bǔ )於(yú )身(shēn )?众(zhòng )多(duō )欲(yù )以(yǐ )何(hé )移(yí )乎(hū )?”答(dá )曰(yuē ):材(cái )鸿(hóng )莫(mò )过(guò )孔(kǒng )子(zǐ )。孔(kǒng )子(zǐ )才(cái )不(bú )容(róng ),斥(chì )逐(zhú ),伐(fá )树(shù ),接(jiē )〔淅(xī )〕,见(jiàn )围(wéi ),削(xuē )迹(jì ),困(kùn )饿(è )陈(chén )、蔡(cài ),门(mén )徒(tú )菜(cài )色(sè )。今(jīn )吾(wú )材(cái )不(bú )逮(dǎi )孔(kǒng )子(zǐ ),不(bú )偶(ǒu )之(zhī )厄(è ),未(wèi )与(yǔ )之(zhī )等(děng ),偏(piān )可(kě )轻(qīng )乎(hū )?且(qiě )达(dá )者(zhě )未(wèi )必(bì )知(zhī ),穷(qióng )者(zhě )未(wèi )必(bì )愚(yú )。遇(yù )者(zhě )则(zé )得(dé ),不(bú )遇(yù )失(shī )之(zhī )。故(gù )夫(fū )命(mìng )厚(hòu )禄(lù )善(shàn ),庸(yōng )人(rén )尊(zūn )显(xiǎn );命(mìng )薄(báo )禄(lù )恶(è ),奇(qí )俊(jùn )落(luò )魄(pò )。比(bǐ )以(yǐ )偶(ǒu )合(hé )称(chēng )材(cái )量(liàng )德(dé ),则(zé )夫(fū )专(zhuān )城(chéng )食(shí )土(tǔ )者(zhě ),材(cái )贤(xián )孔(kǒng )、墨(mò )。身(shēn )贵(guì )而(ér )名(míng )贱(jiàn ),则(zé )居(jū )洁(jié )而(ér )行(háng )墨(mò )。食(shí )千(qiān )锺(zhōng )之(zhī )禄(lù ),无(wú )一(yī )长(zhǎng )之(zhī )德(dé ),乃(nǎi )可(kě )戏(xì )也(yě )。若(ruò )夫(fū )德(dé )高(gāo )而(ér )名(míng )白(bái ),官(guān )卑(bēi )而(ér )禄(lù )泊(bó ),非(fēi )才(cái )能(néng )之(zhī )过(guò ),未(wèi )足(zú )以(yǐ )为(wéi )累(lèi )也(yě )。士(shì )愿(yuàn )与(yǔ )宪(xiàn )共(gòng )庐(lú ),不(bú )慕(mù )与(yǔ )赐(cì )同(tóng )衡(héng );乐(lè )与(yǔ )夷(yí )俱(jù )旅(lǚ ),不(bú )贪(tān )与(yǔ )蹠(zhí )比(bǐ )迹(jì )。高(gāo )士(shì )所(suǒ )贵(guì ),不(bú )与(yǔ )俗(sú )均(jūn ),故(gù )其(qí )名(míng )称(chēng )不(bú )与(yǔ )世(shì )同(tóng )。身(shēn )与(yǔ )草(cǎo )木(mù )俱(jù )朽(xiǔ ),声(shēng )与(yǔ )日(rì )月(yuè )并(bìng )彰(zhāng ),行(háng )与(yǔ )孔(kǒng )子(zǐ )比(bǐ )穷(qióng ),文(wén )与(yǔ )杨(yáng )雄(xióng )为(wéi )双(shuāng ),吾(wú )荣(róng )之(zhī )。身(shēn )通(tōng )而(ér )知(zhī )困(kùn ),官(guān )大(dà )而(ér )德(dé )细(xì ),於(yú )彼(bǐ )为(wéi )荣(róng ),於(yú )我(wǒ )为(wéi )累(lèi )。偶(ǒu )合(hé )容(róng )说(shuō ),身(shēn )尊(zūn )体(tǐ )佚(yì ),百(bǎi )载(zǎi )之(zhī )後(hòu ),与(yǔ )物(wù )俱(jù )殁(mò ),名(míng )不(bú )流(liú )於(yú )一(yī )嗣(sì ),文(wén )不(bú )遗(yí )於(yú )一(yī )札(zhá ),官(guān )虽(suī )倾(qīng )仓(cāng ),文(wén )德(dé )不(bú )丰(fēng ),非(fēi )吾(wú )所(suǒ )臧(zāng )。德(dé )汪(wāng )而(ér )渊(yuān )懿(yì ),知(zhī )滂(pāng )沛(pèi )而(ér )盈(yíng )溢(yì ),笔(bǐ )泷(lóng )漉(lù )而(ér )雨(yǔ )集(jí ),言(yán )溶(róng )氵(sān )窟(kū )而(ér )泉(quán )出(chū ),富(fù )材(cái )羡(xiàn )知(zhī ),贵(guì )行(háng )尊(zūn )志(zhì ),体(tǐ )列(liè )於(yú )一(yī )世(shì ),名(míng )传(chuán )於(yú )千(qiān )载(zǎi ),乃(nǎi )吾(wú )所(suǒ )谓(wèi )异(yì )也(yě )。

充(chōng )细(xì )族(zú )孤(gū )门(mén )。或(huò )啁(zhōu )之(zhī )曰(yuē ):“宗(zōng )祖(zǔ )无(wú )淑(shū )懿(yì )之(zhī )基(jī ),文(wén )墨(mò )无(wú )篇(piān )籍(jí )之(zhī )遗(yí ),虽(suī )著(zhe )鸿(hóng )丽(lì )之(zhī )论(lùn ),无(wú )所(suǒ )禀(bǐng )阶(jiē ),终(zhōng )不(bú )为(wéi )高(gāo )。夫(fū )气(qì )无(wú )渐(jiàn )而(ér )卒(zú )至(zhì )曰(yuē )变(biàn ),物(wù )无(wú )类(lèi )而(ér )妄(wàng )生(shēng )曰(yuē )异(yì ),不(bú )常(cháng )有(yǒu )而(ér )忽(hū )见(jiàn )曰(yuē )妖(yāo ),诡(guǐ )於(yú )众(zhòng )而(ér )突(tū )出(chū )曰(yuē )怪(guài )。吾(wú )子(zǐ )何(hé )祖(zǔ )?其(qí )先(xiān )不(bú )载(zǎi )。况(kuàng )未(wèi )尝(cháng )履(lǚ )墨(mò )涂(tú ),出(chū )儒(rú )门(mén ),吐(tǔ )论(lùn )数(shù )千(qiān )万(wàn )言(yán ),宜(yí )为(wéi )妖(yāo )变(biàn ),安(ān )得(dé )宝(bǎo )斯(sī )文(wén )而(ér )多(duō )贤(xián )?”答(dá )曰(yuē ):鸟(niǎo )无(wú )世(shì )凤(fèng )皇(huáng ),兽(shòu )无(wú )种(zhǒng )麒(qí )麟(lín ),人(rén )无(wú )祖(zǔ )圣(shèng )贤(xián ),物(wù )无(wú )常(cháng )嘉(jiā )珍(zhēn )。才(cái )高(gāo )见(jiàn )屈(qū ),遭(zāo )时(shí )而(ér )然(rán )。士(shì )贵(guì ),故(gù )孤(gū )兴(xìng );物(wù )贵(guì ),故(gù )独(dú )产(chǎn )。文(wén )孰(shú )常(cháng )在(zài )有(yǒu )以(yǐ )放(fàng )贤(xián ),是(shì )则(zé )〔醴(lǐ )〕泉(quán )有(yǒu )故(gù )源(yuán ),而(ér )嘉(jiā )禾(hé )有(yǒu )旧(jiù )根(gēn )也(yě )。屈(qū )奇(qí )之(zhī )士(shì )见(jiàn ),倜(tì )傥(tǎng )之(zhī )辞(cí )生(shēng ),度(dù )不(bú )与(yǔ )俗(sú )协(xié ),庸(yōng )角(jiǎo )不(bú )能(néng )程(chéng )。是(shì )故(gù )罕(hǎn )发(fā )之(zhī )迹(jì ),记(jì )於(yú )牒(dié )籍(jí );希(xī )出(chū )之(zhī )物(wù ),勒(lè )於(yú )鼎(dǐng )铭(míng )。五(wǔ )帝(dì )不(bú )一(yī )世(shì )而(ér )起(qǐ ),伊(yī )、望(wàng )不(bú )同(tóng )家(jiā )而(ér )出(chū )。千(qiān )里(lǐ )殊(shū )迹(jì ),百(bǎi )载(zǎi )异(yì )发(fā )。士(shì )贵(guì )雅(yǎ )材(cái )而(ér )慎(shèn )兴(xìng ),不(bú )因(yīn )高(gāo )据(jù )以(yǐ )显(xiǎn )达(dá )。母(mǔ )骊(lí )犊(dú )骍(xīng ),无(wú )害(hài )牺(xī )牲(shēng );祖(zǔ )浊(zhuó )裔(yì )清(qīng ),不(bú )榜(bǎng )奇(qí )人(rén )。鲧(gǔn )恶(è )禹(yǔ )圣(shèng ),叟(sǒu )顽(wán )舜(shùn )神(shén )。伯(bó )牛(niú )寝(qǐn )疾(jí ),仲(zhòng )弓(gōng )洁(jié )全(quán );颜(yán )路(lù )庸(yōng )固(gù ),回(huí )杰(jié )超(chāo )伦(lún );孔(kǒng )、墨(mò )祖(zǔ )愚(yú ),丘(qiū )、翟(zhái )圣(shèng )贤(xián );扬(yáng )家(jiā )不(bú )通(tōng ),卓(zhuó )有(yǒu )子(zǐ )云(yún );桓(huán )氏(shì )稽(jī )可(kě ),谲(jué )出(chū )君(jūn )山(shān )。更(gèng )禀(bǐng )於(yú )元(yuán ),故(gù )能(néng )著(zhe )文(wén )。

充(chōng )以(yǐ )元(yuán )和(hé )三(sān )年(nián )徙(xǐ )家(jiā )辟(pì )诣(yì )扬(yáng )州(zhōu )部(bù )丹(dān )阳(yáng )、九(jiǔ )江(jiāng )、庐(lú )江(jiāng )。後(hòu )入(rù )为(wéi )治(zhì )中(zhōng ),材(cái )小(xiǎo )任(rèn )大(dà ),职(zhí )在(zài )刺(cì )割(gē ),笔(bǐ )札(zhá )之(zhī )思(sī ),历(lì )年(nián )寝(qǐn )废(fèi )。章(zhāng )和(hé )二(èr )年(nián ),罢(bà )州(zhōu )家(jiā )居(jū )。年(nián )渐(jiàn )七(qī )十(shí ),时(shí )可(kě )悬(xuán )舆(yú )。仕(shì )路(lù )隔(gé )绝(jué ),志(zhì )穷(qióng )无(wú )如(rú )。事(shì )有(yǒu )否(fǒu )然(rán ),身(shēn )有(yǒu )利(lì )害(hài )。发(fā )白(bái )齿(chǐ )落(luò ),日(rì )月(yuè )逾(yú )迈(mài ),俦(chóu )伦(lún )弥(mí )索(suǒ ),鲜(xiān )所(suǒ )恃(shì )赖(lài )。贫(pín )无(wú )供(gòng )养(yǎng ),志(zhì )不(bú )娱(yú )快(kuài )。历(lì )数(shù )冉(rǎn )冉(rǎn ),庚(gēng )辛(xīn )域(yù )际(jì ),虽(suī )惧(jù )终(zhōng )徂(cú ),愚(yú )犹(yóu )沛(pèi )沛(pèi ),乃(nǎi )作(zuò )《养(yǎng )性(xìng )》之(zhī )书(shū ),凡(fán )十(shí )六(liù )篇(piān )。养(yǎng )气(qì )自(zì )守(shǒu ),适(shì )时(shí )则(zé )酒(jiǔ ),闭(bì )明(míng )塞(sāi )聪(cōng ),爱(ài )精(jīng )自(zì )保(bǎo ),适(shì )辅(fǔ )服(fú )药(yào )引(yǐn )导(dǎo ),庶(shù )冀(jì )性(xìng )命(mìng )可(kě )延(yán ),斯(sī )须(xū )不(bú )老(lǎo )。既(jì )晚(wǎn )无(wú )还(hái ),垂(chuí )书(shū )示(shì )後(hòu )。惟(wéi )人(rén )性(xìng )命(mìng ),长(zhǎng )短(duǎn )有(yǒu )期(qī ),人(rén )亦(yì )虫(chóng )物(wù ),生(shēng )死(sǐ )一(yī )时(shí )。年(nián )历(lì )但(dàn )记(jì ),孰(shú )使(shǐ )留(liú )之(zhī )?犹(yóu )入(rù )黄(huáng )泉(quán ),消(xiāo )为(wéi )土(tǔ )灰(huī )。上(shàng )自(zì )黄(huáng )、唐(táng ),下(xià )臻(zhēn )秦(qín )、汉(hàn )而(ér )来(lái ),折(shé )衷(zhōng )以(yǐ )圣(shèng )道(dào ),理(lǐ )於(yú )通(tōng )材(cái ),如(rú )衡(héng )之(zhī )平(píng ),如(rú )鉴(jiàn )之(zhī )开(kāi ),幼(yòu )老(lǎo )生(shēng )死(sǐ )古(gǔ )今(jīn ),罔(wǎng )不(bú )详(xiáng )该(gāi )。命(mìng )以(yǐ )不(bú )延(yán ),吁(yù )叹(tàn )悲(bēi )哉(zāi )!

阅读:25736

打赏捐助〔Donate〕>>>

《自纪篇》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库