孝哀皇帝中建平四年(戊午,公元前三年)【登录】

《资治通鉴》 > 汉纪二十六 > 《孝哀皇帝中建平四年(戊午,公元前三年)》 > 拼音版

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),大(dà )旱(hàn )。

关(guān )东(dōng )民(mín )无(wú )故(gù )惊(jīng )走(zǒu ),持(chí )稿(gǎo )或(huò )槀(gǎo )一(yī )枚(méi ),转(zhuǎn )相(xiàng )付(fù )与(yǔ ),曰(yuē )行(háng )西(xī )王(wáng )母(mǔ )筹(chóu ),道(dào )中(zhōng )相(xiàng )过(guò )逢(féng ),多(duō )至(zhì )千(qiān )数(shù ),或(huò )被(bèi )发(fā )徒(tú )跣(xiǎn ),或(huò )夜(yè )折(shé )关(guān ),或(huò )逾(yú )墙(qiáng )入(rù ),或(huò )乘(chéng )车(chē )骑(qí )奔(bēn )驰(chí ),以(yǐ )置(zhì )驿(yì )传(chuán )行(háng ),经(jīng )历(lì )郡(jùn )国(guó )二(èr )十(shí )六(liù )至(zhì )京(jīng )师(shī ),不(bú )可(kě )禁(jìn )止(zhǐ )。民(mín )又(yòu )聚(jù )会(huì )里(lǐ )巷(xiàng )阡(qiān )陌(mò ),设(shè )张(zhāng )博(bó )具(jù ),歌(gē )舞(wǔ )祠(cí )西(xī )王(wáng )母(mǔ ),至(zhì )秋(qiū )乃(nǎi )止(zhǐ )。

上(shàng )欲(yù )封(fēng )傅(fù )太(tài )后(hòu )从(cóng )父(fù )弟(dì )侍(shì )中(zhōng )、光(guāng )禄(lù )大(dà )夫(fū )商(shāng ),尚(shàng )书(shū )仆(pú )射(shè )平(píng )陵(líng )郑(zhèng )崇(chóng )谏(jiàn )曰(yuē ):“孝(xiào )成(chéng )皇(huáng )帝(dì )封(fēng )亲(qīn )舅(jiù )五(wǔ )侯(hóu ),天(tiān )为(wéi )赤(chì )黄(huáng ),昼(zhòu )昏(hūn ),日(rì )中(zhōng )有(yǒu )黑(hēi )气(qì )。孔(kǒng )乡(xiāng )侯(hóu ),皇(huáng )后(hòu )父(fù ),高(gāo )武(wǔ )侯(hóu )以(yǐ )三(sān )公(gōng )封(fēng ),尚(shàng )有(yǒu )因(yīn )缘(yuán )。今(jīn )无(wú )故(gù )欲(yù )复(fù )封(fēng )商(shāng ),坏(huài )乱(luàn )制(zhì )度(dù ),逆(nì )天(tiān )人(rén )之(zhī )心(xīn ),非(fēi )傅(fù )氏(shì )之(zhī )福(fú )也(yě )!臣(chén )愿(yuàn )以(yǐ )身(shēn )命(mìng )当(dāng )国(guó )咎(jiù )!”崇(chóng )因(yīn )持(chí )诏(zhào )书(shū )案(àn )起(qǐ )。傅(fù )太(tài )后(hòu )大(dà )怒(nù )曰(yuē ):“何(hé )有(yǒu )为(wéi )天(tiān )子(zǐ )乃(nǎi )反(fǎn )为(wéi )一(yī )臣(chén )所(suǒ )颛(zhuān )制(zhì )邪(xié )!”

二(èr )月(yuè ),癸(guǐ )卯(mǎo ),上(shàng )遂(suí )下(xià )诏(zhào )封(fēng )商(shāng )为(wéi )汝(rǔ )昌(chāng )侯(hóu )。

驸(fù )马(mǎ )都(dōu )尉(wèi )、侍(shì )中(zhōng )云(yún )阳(yáng )董(dǒng )贤(xián )得(dé )幸(xìng )于(yú )上(shàng ),出(chū )则(zé )参(cān )乘(chéng ),入(rù )御(yù )左(zuǒ )右(yòu ),赏(shǎng )赐(cì )累(lèi )巨(jù )万(wàn ),贵(guì )震(zhèn )朝(cháo )廷(tíng )。常(cháng )与(yǔ )上(shàng )卧(wò )起(qǐ )。尝(cháng )昼(zhòu )寝(qǐn ),偏(piān )藉(jiè )上(shàng )袖(xiù ),上(shàng )欲(yù )起(qǐ ),贤(xián )未(wèi )觉(jiào ),不(bú )欲(yù )动(dòng )贤(xián ),乃(nǎi )断(duàn )袖(xiù )而(ér )起(qǐ )。又(yòu )诏(zhào )贤(xián )妻(qī )得(dé )通(tōng )引(yǐn )籍(jí )殿(diàn )中(zhōng ),止(zhǐ )贤(xián )庐(lú )。又(yòu )召(zhào )贤(xián )女(nǚ )弟(dì )以(yǐ )为(wéi )昭(zhāo )仪(yí ),位(wèi )次(cì )皇(huáng )后(hòu )。昭(zhāo )仪(yí )及(jí )贤(xián )与(yǔ )妻(qī )旦(dàn )夕(xī )上(shàng )下(xià ),并(bìng )侍(shì )左(zuǒ )右(yòu )。以(yǐ )贤(xián )父(fù )恭(gōng )为(wéi )少(shǎo )府(fǔ ),赐(cì )爵(jué )关(guān )内(nèi )侯(hóu )。诏(zhào )将(jiāng )作(zuò )大(dà )匠(jiàng )为(wéi )贤(xián )起(qǐ )大(dà )第(dì )北(běi )阙(què )下(xià ),重(zhòng )殿(diàn ),洞(dòng )门(mén ),土(tǔ )木(mù )之(zhī )功(gōng ),穷(qióng )极(jí )技(jì )巧(qiǎo )。赐(cì )武(wǔ )库(kù )禁(jìn )兵(bīng ),上(shàng )方(fāng )珍(zhēn )宝(bǎo )。其(qí )选(xuǎn )物(wù )上(shàng )弟(dì )尽(jìn )在(zài )董(dǒng )氏(shì ),而(ér )乘(chéng )舆(yú )所(suǒ )服(fú )乃(nǎi )其(qí )副(fù )也(yě )。及(jí )至(zhì )东(dōng )园(yuán )秘(mì )器(qì )、珠(zhū )襦(rú )、玉(yù )柙(xiá ),豫(yù )以(yǐ )赐(cì )贤(xián ),无(wú )不(bú )备(bèi )具(jù )。又(yòu )令(lìng )将(jiāng )作(zuò )为(wéi )贤(xián )起(qǐ )冢(zhǒng )茔(yíng )义(yì )陵(líng )旁(páng ),内(nèi )为(wéi )便(biàn )房(fáng ),刚(gāng )柏(bǎi )题(tí )凑(còu ),外(wài )为(wéi )徼(jiǎo )道(dào ),周(zhōu )垣(yuán )数(shù )里(lǐ ),门(mén )阙(què )罘(fú )罳(sī )甚(shèn )盛(shèng )。

郑(zhèng )崇(chóng )以(yǐ )贤(xián )贵(guì )宠(chǒng )过(guò )度(dù )谏(jiàn )上(shàng ),由(yóu )是(shì )重(zhòng )得(dé )罪(zuì ),数(shù )以(yǐ )职(zhí )事(shì )见(jiàn )责(zé );发(fā )疾(jí )颈(jǐng )痈(yōng ),欲(yù )乞(qǐ )骸(hái )骨(gǔ ),不(bú )敢(gǎn )。尚(shàng )书(shū )令(lìng )赵(zhào )昌(chāng )佞(nìng )谄(chǎn ),素(sù )害(hài )崇(chóng );知(zhī )见(jiàn )疏(shū ),因(yīn )奏(zòu )“崇(chóng )与(yǔ )宗(zōng )族(zú )通(tōng ),疑(yí )有(yǒu )奸(jiān ),请(qǐng )治(zhì )。”上(shàng )责(zé )崇(chóng )曰(yuē ):“君(jūn )门(mén )如(rú )市(shì )人(rén ),何(hé )以(yǐ )欲(yù )禁(jìn )切(qiē )主(zhǔ )上(shàng )?”崇(chóng )对(duì )曰(yuē ):“臣(chén )门(mén )如(rú )市(shì ),臣(chén )心(xīn )如(rú )水(shuǐ )。愿(yuàn )得(dé )考(kǎo )覆(fù )!”上(shàng )怒(nù ),下(xià )崇(chóng )狱(yù )。司(sī )隶(lì )孙(sūn )宝(bǎo )上(shàng )书(shū )曰(yuē ):“按(àn )尚(shàng )书(shū )令(lìng )昌(chāng )奏(zòu )仆(pú )射(shè )崇(chóng )狱(yù ),覆(fù )治(zhì ),榜(bǎng )掠(luě )将(jiāng )死(sǐ ),卒(zú )无(wú )一(yī )辞(cí ),道(dào )路(lù )称(chēng )冤(yuān )。疑(yí )昌(chāng )与(yǔ )崇(chóng )内(nèi )有(yǒu )纤(xiān )介(jiè ),浸(jìn )润(rùn )相(xiàng )陷(xiàn )。自(zì )禁(jìn )门(mén )枢(shū )机(jī )近(jìn )臣(chén ),蒙(méng )受(shòu )冤(yuān )谮(zèn ),亏(kuī )损(sǔn )国(guó )家(jiā ),为(wéi )谤(bàng )不(bú )小(xiǎo )。臣(chén )请(qǐng )治(zhì )昌(chāng )以(yǐ )解(jiě )众(zhòng )心(xīn )。”书(shū )奏(zòu ),上(shàng )下(xià )诏(zhào )曰(yuē ):“司(sī )隶(lì )宝(bǎo )附(fù )下(xià )罔(wǎng )上(shàng ),以(yǐ )春(chūn )月(yuè )作(zuò )诋(dǐ )欺(qī ),遂(suí )其(qí )奸(jiān )心(xīn ),盖(gài )国(guó )之(zhī )贼(zéi )也(yě )。免(miǎn )宝(bǎo )为(wéi )庶(shù )人(rén )。”崇(chóng )竟(jìng )死(sǐ )狱(yù )中(zhōng )。

二(èr )月(yuè ),丁(dīng )卯(mǎo ),诸(zhū )吏(lì )、散(sàn )骑(qí )、光(guāng )禄(lù )勋(xūn )贾(jiǎ )延(yán )为(wéi )御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū )。

上(shàng )欲(yù )侯(hóu )董(dǒng )贤(xián )而(ér )未(wèi )有(yǒu )缘(yuán ),侍(shì )中(zhōng )傅(fù )嘉(jiā )劝(quàn )上(shàng )定(dìng )息(xī )夫(fū )躬(gōng )、孙(sūn )宠(chǒng )告(gào )东(dōng )平(píng )本(běn )章(zhāng ),掇(duō )去(qù )宋(sòng )弘(hóng ),更(gèng )言(yán )因(yīn )董(dǒng )贤(xián )以(yǐ )闻(wén ),欲(yù )以(yǐ )其(qí )功(gōng )侯(hóu )之(zhī ),皆(jiē )先(xiān )赐(cì )爵(jué )关(guān )内(nèi )侯(hóu )。顷(qǐng )之(zhī ),上(shàng )欲(yù )封(fēng )贤(xián )等(děng )而(ér )心(xīn )惮(dàn )王(wáng )嘉(jiā ),乃(nǎi )先(xiān )使(shǐ )孔(kǒng )乡(xiāng )侯(hóu )晏(yàn )持(chí )诏(zhào )书(shū )示(shì )丞(chéng )相(xiàng )、御(yù )史(shǐ )。于(yú )是(shì )嘉(jiā )与(yǔ )御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū )贾(jiǎ )延(yán )上(shàng )封(fēng )事(shì )言(yán ):“窃(qiè )见(jiàn )董(dǒng )贤(xián )等(děng )三(sān )人(rén )始(shǐ )赐(cì )爵(jué ),众(zhòng )庶(shù )匈(xiōng )匈(xiōng ),咸(xián )曰(yuē )贤(xián )贵(guì ),其(qí )馀(yú )并(bìng )蒙(méng )恩(ēn ),至(zhì )今(jīn )流(liú )言(yán )未(wèi )解(jiě )。陛(bì )下(xià )仁(rén )恩(ēn )于(yú )贤(xián )等(děng )不(bú )已(yǐ ),宜(yí )暴(bào )贤(xián )等(děng )本(běn )奏(zòu )语(yǔ )言(yán ),延(yán )问(wèn )公(gōng )卿(qīng )、大(dà )夫(fū )、博(bó )士(shì )、议(yì )郎(láng ),考(kǎo )合(hé )古(gǔ )今(jīn ),明(míng )正(zhèng )其(qí )义(yì ),然(rán )后(hòu )乃(nǎi )加(jiā )爵(jué )土(tǔ );不(bú )然(rán ),恐(kǒng )大(dà )失(shī )众(zhòng )心(xīn ),海(hǎi )内(nèi )引(yǐn )领(lǐng )而(ér )议(yì )。暴(bào )评(píng )其(qí )事(shì ),必(bì )有(yǒu )言(yán )当(dāng )封(fēng )者(zhě ),在(zài )陛(bì )下(xià )所(suǒ )从(cóng );天(tiān )下(xià )虽(suī )不(bú )说(shuō ),咎(jiù )有(yǒu )所(suǒ )分(fèn ),不(bú )独(dú )在(zài )陛(bì )下(xià )。前(qián )定(dìng )陵(líng )侯(hóu )淳(chún )于(yú )长(zhǎng )初(chū )封(fēng ),其(qí )事(shì )亦(yì )议(yì ),大(dà )司(sī )农(nóng )谷(gǔ )永(yǒng )以(yǐ )长(zhǎng )当(dāng )封(fēng );众(zhòng )人(rén )归(guī )咎(jiù )于(yú )永(yǒng ),先(xiān )帝(dì )不(bú )独(dú )蒙(méng )其(qí )讥(jī )。臣(chén )嘉(jiā ),臣(chén )延(yán ),材(cái )驽(nú )不(bú )称(chēng ),死(sǐ )有(yǒu )馀(yú )责(zé ),知(zhī )顺(shùn )指(zhǐ )不(bú )迕(wǔ ),可(kě )得(dé )容(róng )身(shēn )须(xū )臾(yú )。所(suǒ )以(yǐ )不(bú )敢(gǎn )者(zhě ),思(sī )报(bào )厚(hòu )恩(ēn )也(yě )。”上(shàng )不(bú )得(dé )已(yǐ ),且(qiě )为(wéi )之(zhī )止(zhǐ )。

夏(xià ),六(liù )月(yuè ),尊(zūn )帝(dì )太(tài )太(tài )后(hòu )为(wéi )皇(huáng )太(tài )太(tài )后(hòu )。

秋(qiū ),八(bā )月(yuè ),辛(xīn )卯(mǎo ),上(shàng )下(xià )诏(zhào )切(qiē )责(zé )公(gōng )卿(qīng )曰(yuē ):“昔(xī )楚(chǔ )有(yǒu )子(zǐ )玉(yù )得(dé )臣(chén ),晋(jìn )文(wén )为(wéi )之(zhī )侧(cè )席(xí )而(ér )坐(zuò );近(jìn )事(shì ),汲(jí )黯(àn )折(shé )淮(huái )南(nán )之(zhī )谋(móu )。今(jīn )东(dōng )平(píng )王(wáng )云(yún )等(děng )至(zhì )有(yǒu )图(tú )弑(shì )天(tiān )子(zǐ )逆(nì )乱(luàn )之(zhī )谋(móu )者(zhě ),是(shì )公(gōng )卿(qīng )股(gǔ )肱(gōng )莫(mò )能(néng )悉(xī )心(xīn )、务(wù )聪(cōng )明(míng )以(yǐ )销(xiāo )厌(yàn )未(wèi )萌(méng )故(gù )也(yě )。赖(lài )宗(zōng )庙(miào )之(zhī )灵(líng ),侍(shì )中(zhōng )、驸(fù )马(mǎ )都(dōu )尉(wèi )贤(xián )等(děng )发(fā )觉(jiào )以(yǐ )闻(wén ),咸(xián )伏(fú )厥(jué )辜(gū )。《书(shū )》不(bú )云(yún )乎(hū ):‘用(yòng )德(dé )章(zhāng )厥(jué )善(shàn )。’其(qí )封(fēng )贤(xián )为(wéi )高(gāo )安(ān )侯(hóu ),南(nán )阳(yáng )太(tài )守(shǒu )宠(chǒng )为(wéi )方(fāng )阳(yáng )侯(hóu ),左(zuǒ )曹(cáo )、光(guāng )禄(lù )大(dà )夫(fū )躬(gōng )为(wéi )宜(yí )陵(líng )侯(hóu ),赐(cì )右(yòu )师(shī )谭(tán )爵(jué )关(guān )内(nèi )侯(hóu )。”又(yòu )封(fēng )傅(fù )太(tài )后(hòu )同(tóng )母(mǔ )弟(dì )郑(zhèng )恽(yùn )子(zǐ )业(yè )为(wéi )阳(yáng )信(xìn )侯(hóu )。息(xī )夫(fū )躬(gōng )既(jì )亲(qīn )近(jìn ),数(shù )进(jìn )见(jiàn )言(yán )事(shì ),议(yì )论(lùn )无(wú )所(suǒ )避(bì ),上(shàng )疏(shū )历(lì )诋(dǐ )公(gōng )卿(qīng )大(dà )臣(chén )。众(zhòng )畏(wèi )其(qí )口(kǒu ),见(jiàn )之(zhī )仄(zè )目(mù )。

上(shàng )使(shǐ )中(zhōng )黄(huáng )门(mén )发(fā )武(wǔ )库(kù )兵(bīng ),前(qián )后(hòu )十(shí )辈(bèi ),送(sòng )董(dǒng )贤(xián )及(jí )上(shàng )乳(rǔ )母(mǔ )王(wáng )阿(ā )舍(shě )。执(zhí )金(jīn )吾(wú )毋(wú )将(jiāng )隆(lóng )奏(zòu )言(yán ):“武(wǔ )库(kù )兵(bīng )器(qì ),天(tiān )下(xià )公(gōng )用(yòng )。国(guó )家(jiā )武(wǔ )备(bèi ),缮(shàn )治(zhì )造(zào )作(zuò ),皆(jiē )度(dù )大(dà )司(sī )农(nóng )钱(qián )。大(dà )司(sī )农(nóng )钱(qián ),自(zì )乘(chéng )舆(yú )不(bú )以(yǐ )给(gěi )共(gòng )养(yǎng );共(gòng )养(yǎng )劳(láo )赐(cì ),一(yī )出(chū )少(shǎo )府(fǔ )。盖(gài )不(bú )以(yǐ )本(běn )臧(zāng )给(gěi )末(mò )用(yòng ),不(bú )以(yǐ )民(mín )力(lì )共(gòng )浮(fú )费(fèi ),别(bié )公(gōng )私(sī ),示(shì )正(zhèng )路(lù )也(yě )。古(gǔ )者(zhě )诸(zhū )侯(hóu )、方(fāng )伯(bó )得(dé )颛(zhuān )征(zhēng )伐(fá ),乃(nǎi )赐(cì )斧(fǔ )钺(yuè ),汉(hàn )家(jiā )边(biān )吏(lì )职(zhí )任(rèn )距(jù )寇(kòu ),亦(yì )赐(cì )武(wǔ )库(kù )兵(bīng ),皆(jiē )任(rèn )事(shì )然(rán )后(hòu )蒙(méng )之(zhī )。《春(chūn )秋(qiū )》之(zhī )谊(yì ),家(jiā )不(bú )臧(zāng )甲(jiǎ ),所(suǒ )以(yǐ )抑(yì )臣(chén )威(wēi ),损(sǔn )私(sī )力(lì )也(yě )。今(jīn )贤(xián )等(děng )便(biàn )僻(pì )弄(nòng )臣(chén ),私(sī )恩(ēn )微(wēi )妾(qiè ),而(ér )以(yǐ )天(tiān )下(xià )公(gōng )用(yòng )给(gěi )其(qí )私(sī )门(mén ),契(qì )国(guó )威(wēi )器(qì ),共(gòng )其(qí )家(jiā )备(bèi ),民(mín )力(lì )分(fèn )于(yú )弄(nòng )臣(chén ),武(wǔ )兵(bīng )设(shè )于(yú )微(wēi )妾(qiè ),建(jiàn )立(lì )非(fēi )宜(yí ),以(yǐ )广(guǎng )骄(jiāo )僭(jiàn ),非(fēi )所(suǒ )以(yǐ )示(shì )四(sì )方(fāng )也(yě )。孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):‘奚(xī )取(qǔ )于(yú )三(sān )家(jiā )之(zhī )堂(táng )!’臣(chén )请(qǐng )收(shōu )还(hái )武(wǔ )库(kù )。”上(shàng )不(bú )说(shuō )。顷(qǐng )之(zhī ),傅(fù )太(tài )后(hòu )使(shǐ )谒(yè )者(zhě )贱(jiàn )买(mǎi )执(zhí )金(jīn )吾(wú )官(guān )婢(bì )八(bā )人(rén ),隆(lóng )奏(zòu )言(yán ):“买(mǎi )贱(jiàn ),请(qǐng )更(gèng )平(píng )直(zhí )。”上(shàng )于(yú )是(shì )制(zhì )诏(zhào )丞(chéng )相(xiàng )、御(yù )史(shǐ ):“隆(lóng )位(wèi )九(jiǔ )卿(qīng ),既(jì )无(wú )以(yǐ )匡(kuāng )朝(cháo )廷(tíng )之(zhī )不(bú )逮(dǎi ),而(ér )反(fǎn )奏(zòu )请(qǐng )与(yǔ )永(yǒng )信(xìn )宫(gōng )争(zhēng )贵(guì )贱(jiàn )之(zhī )贾(jiǎ ),伤(shāng )化(huà )失(shī )俗(sú )。以(yǐ )隆(lóng )前(qián )有(yǒu )安(ān )国(guó )之(zhī )言(yán ),左(zuǒ )迁(qiān )为(wéi )沛(pèi )郡(jùn )都(dōu )尉(wèi )。”初(chū ),成(chéng )帝(dì )末(mò ),隆(lóng )为(wéi )谏(jiàn )大(dà )夫(fū ),尝(cháng )奏(zòu )封(fēng )事(shì )言(yán ):“古(gǔ )者(zhě )选(xuǎn )诸(zhū )侯(hóu )入(rù )为(wéi )公(gōng )卿(qīng ),以(yǐ )褒(bāo )功(gōng )德(dé ),宜(yí )征(zhēng )定(dìng )陶(táo )王(wáng )使(shǐ )在(zài )国(guó )邸(dǐ ),以(yǐ )填(tián )万(wàn )方(fāng )。”故(gù )上(shàng )思(sī )其(qí )言(yán )而(ér )宥(yòu )之(zhī )。

谏(jiàn )大(dà )夫(fū )渤(bó )海(hǎi )鲍(bào )宣(xuān )上(shàng )书(shū )曰(yuē ):“窃(qiè )见(jiàn )孝(xiào )成(chéng )皇(huáng )帝(dì )时(shí ),外(wài )亲(qīn )持(chí )权(quán ),人(rén )人(rén )牵(qiān )引(yǐn )所(suǒ )私(sī )以(yǐ )充(chōng )塞(sāi )朝(cháo )廷(tíng ),妨(fáng )贤(xián )人(rén )路(lù ),浊(zhuó )乱(luàn )天(tiān )下(xià ),奢(shē )泰(tài )亡(wáng )度(dù ),穷(qióng )困(kùn )百(bǎi )姓(xìng ),是(shì )以(yǐ )日(rì )食(shí )且(qiě )十(shí ),彗(huì )星(xīng )四(sì )起(qǐ )。危(wēi )亡(wáng )之(zhī )征(zhēng ),陛(bì )下(xià )所(suǒ )亲(qīn )见(jiàn )也(yě );今(jīn )奈(nài )何(hé )反(fǎn )覆(fù )剧(jù )于(yú )前(qián )乎(hū )!

“今(jīn )民(mín )有(yǒu )七(qī )亡(wáng ):阴(yīn )阳(yáng )不(bú )和(hé ),水(shuǐ )旱(hàn )为(wéi )灾(zāi ),一(yī )亡(wáng )也(yě );县(xiàn )官(guān )重(zhòng )责(zé ),更(gèng )赋(fù )租(zū )税(shuì ),二(èr )亡(wáng )也(yě );贪(tān )吏(lì )并(bìng )公(gōng ),受(shòu )取(qǔ )不(bú )已(yǐ ),三(sān )亡(wáng )也(yě );豪(háo )强(qiáng )大(dà )姓(xìng ),蚕(cán )食(shí )亡(wáng )厌(yàn ),四(sì )亡(wáng )也(yě );苛(kē )吏(lì )繇(yáo )役(yì ),失(shī )农(nóng )桑(sāng )时(shí ),五(wǔ )亡(wáng )也(yě );部(bù )落(luò )鼓(gǔ )鸣(míng ),男(nán )女(nǚ )遮(zhē )列(liè ),六(liù )亡(wáng )也(yě );盗(dào )贼(zéi )劫(jié )略(luè ),取(qǔ )民(mín )财(cái )物(wù ),七(qī )亡(wáng )也(yě )。七(qī )亡(wáng )尚(shàng )可(kě ),又(yòu )有(yǒu )七(qī )死(sǐ ):酷(kù )吏(lì )殴(ōu )杀(shā ),一(yī )死(sǐ )也(yě );治(zhì )狱(yù )深(shēn )刻(kè ),二(èr )死(sǐ )也(yě );冤(yuān )陷(xiàn )亡(wáng )辜(gū ),三(sān )死(sǐ )也(yě );盗(dào )贼(zéi )横(héng )发(fā ),四(sì )死(sǐ )也(yě );怨(yuàn )雠(chóu )相(xiàng )残(cán ),五(wǔ )死(sǐ )也(yě );岁(suì )恶(è )饥(jī )饿(è ),六(liù )死(sǐ )也(yě );时(shí )气(qì )疾(jí )疫(yì ),七(qī )死(sǐ )也(yě )。民(mín )有(yǒu )七(qī )亡(wáng )而(ér )无(wú )一(yī )得(dé ),欲(yù )望(wàng )国(guó )安(ān ),诚(chéng )难(nán );民(mín )有(yǒu )七(qī )死(sǐ )而(ér )无(wú )一(yī )生(shēng ),欲(yù )望(wàng )刑(xíng )措(cuò ),诚(chéng )难(nán )。此(cǐ )非(fēi )公(gōng )卿(qīng )、守(shǒu )相(xiàng )贪(tān )残(cán )成(chéng )化(huà )之(zhī )所(suǒ )致(zhì )邪(xié )?群(qún )臣(chén )幸(xìng )得(dé )居(jū )尊(zūn )官(guān ),食(shí )重(zhòng )禄(lù ),岂(qǐ )有(yǒu )肯(kěn )加(jiā )恻(cè )隐(yǐn )于(yú )细(xì )民(mín ),助(zhù )陛(bì )下(xià )流(liú )教(jiāo )化(huà )者(zhě )邪(xié )?志(zhì )但(dàn )在(zài )营(yíng )私(sī )家(jiā ),称(chēng )宾(bīn )客(kè ),为(wéi )奸(jiān )利(lì )而(ér )已(yǐ )。以(yǐ )苟(gǒu )容(róng )曲(qǔ )从(cóng )为(wéi )贤(xián ),以(yǐ )拱(gǒng )默(mò )尸(shī )禄(lù )为(wéi )智(zhì ),谓(wèi )如(rú )臣(chén )宣(xuān )等(děng )为(wéi )愚(yú )。陛(bì )下(xià )擢(zhuó )臣(chén )岩(yán )穴(xué ),诚(chéng )翼(yì )有(yǒu )益(yì )豪(háo )毛(máo ),岂(qǐ )徒(tú )欲(yù )使(shǐ )臣(chén )美(měi )食(shí )大(dà )官(guān )、重(zhòng )高(gāo )门(mén )之(zhī )地(dì )哉(zāi )!

“天(tiān )下(xià ),乃(nǎi )皇(huáng )天(tiān )之(zhī )天(tiān )下(xià )也(yě )。陛(bì )下(xià )上(shàng )为(wéi )皇(huáng )天(tiān )子(zǐ ),下(xià )为(wéi )黎(lí )庶(shù )父(fù )母(mǔ ),为(wéi )天(tiān )牧(mù )养(yǎng )元(yuán )元(yuán ),视(shì )之(zhī )当(dāng )如(rú )一(yī ),合(hé )《尸(shī )鸠(jiū )》之(zhī )诗(shī )。今(jīn )贫(pín )民(mín )菜(cài )食(shí )不(bú )厌(yàn ),衣(yī )又(yòu )穿(chuān )空(kōng ),父(fù )子(zǐ )、夫(fū )妇(fù )不(bú )能(néng )相(xiàng )保(bǎo ),诚(chéng )可(kě )为(wéi )酸(suān )鼻(bí )。陛(bì )下(xià )不(bú )救(jiù ),将(jiāng )安(ān )所(suǒ )归(guī )命(mìng )乎(hū )!奈(nài )何(hé )独(dú )私(sī )养(yǎng )外(wài )亲(qīn )与(yǔ )幸(xìng )臣(chén )董(dǒng )贤(xián ),多(duō )赏(shǎng )赐(cì ),以(yǐ )大(dà )万(wàn )数(shù ),使(shǐ )奴(nú )从(cóng )、宾(bīn )客(kè ),浆(jiāng )酒(jiǔ )藿(huò )肉(ròu ),苍(cāng )头(tóu )庐(lú )儿(ér ),皆(jiē )用(yòng )致(zhì )富(fù ),非(fēi )天(tiān )意(yì )也(yě )。

“及(jí )汝(rǔ )昌(chāng )侯(hóu )傅(fù )商(shāng ),亡(wáng )功(gōng )而(ér )封(fēng )。夫(fū )官(guān )爵(jué )非(fēi )陛(bì )下(xià )之(zhī )官(guān )爵(jué ),乃(nǎi )天(tiān )下(xià )之(zhī )官(guān )爵(jué )也(yě )。陛(bì )下(xià )取(qǔ )非(fēi )其(qí )官(guān ),官(guān )非(fēi )其(qí )人(rén ),而(ér )望(wàng )天(tiān )说(shuō )民(mín )服(fú ),岂(qǐ )不(bú )难(nán )哉(zāi )!方(fāng )阳(yáng )侯(hóu )孙(sūn )宠(chǒng ),宜(yí )陵(líng )侯(hóu )息(xī )夫(fū )躬(gōng ),辩(biàn )足(zú )以(yǐ )移(yí )众(zhòng ),强(qiáng )可(kě )用(yòng )独(dú )立(lì ),奸(jiān )人(rén )之(zhī )雄(xióng ),惑(huò )世(shì )尤(yóu )剧(jù )者(zhě )也(yě ),宜(yí )以(yǐ )时(shí )罢(bà )退(tuì )。及(jí )外(wài )亲(qīn )幼(yòu )童(tóng )未(wèi )通(tōng )经(jīng )术(shù )者(zhě ),皆(jiē )宜(yí )令(lìng )休(xiū ),就(jiù )师(shī )傅(fù )。急(jí )征(zhēng )故(gù )大(dà )司(sī )马(mǎ )傅(fù )喜(xǐ ),使(shǐ )领(lǐng )外(wài )亲(qīn )。故(gù )大(dà )司(sī )空(kōng )何(hé )武(wǔ )、师(shī )丹(dān ),故(gù )丞(chéng )相(xiàng )孔(kǒng )光(guāng ),故(gù )左(zuǒ )将(jiāng )军(jūn )彭(péng )宣(xuān ),经(jīng )皆(jiē )更(gèng )博(bó )士(shì ),位(wèi )皆(jiē )历(lì )三(sān )公(gōng );龚(gōng )胜(shèng )为(wéi )司(sī )直(zhí ),郡(jùn )国(guó )皆(jiē )慎(shèn )选(xuǎn )举(jǔ );可(kě )大(dà )委(wěi )任(rèn )也(yě )。陛(bì )下(xià )前(qián )以(yǐ )小(xiǎo )不(bú )忍(rěn )退(tuì )武(wǔ )等(děng ),海(hǎi )内(nèi )失(shī )望(wàng )。陛(bì )下(xià )尚(shàng )能(néng )容(róng )亡(wáng )功(gōng )德(dé )者(zhě )甚(shèn )众(zhòng ),曾(céng )不(bú )能(néng )忍(rěn )武(wǔ )等(děng )邪(xié )?治(zhì )天(tiān )下(xià )者(zhě ),当(dāng )用(yòng )天(tiān )下(xià )之(zhī )心(xīn )为(wéi )心(xīn ),不(bú )得(dé )自(zì )专(zhuān )快(kuài )意(yì )而(ér )已(yǐ )也(yě )。”宣(xuān )语(yǔ )虽(suī )刻(kè )切(qiē ),上(shàng )以(yǐ )宣(xuān )名(míng )儒(rú ),优(yōu )容(róng )之(zhī )。

匈(xiōng )奴(nú )单(dān )于(yú )上(shàng )书(shū )愿(yuàn )朝(cháo )五(wǔ )年(nián )。时(shí )帝(dì )被(bèi )疾(jí ),或(huò )言(yán ):“匈(xiōng )奴(nú )从(cóng )上(shàng )游(yóu )来(lái )厌(yàn )人(rén );自(zì )黄(huáng )龙(lóng )、竟(jìng )宁(níng )时(shí ),单(dān )于(yú )朝(cháo )中(zhōng )国(guó ),辄(zhé )有(yǒu )大(dà )故(gù )。”上(shàng )由(yóu )是(shì )难(nán )之(zhī ),以(yǐ )问(wèn )公(gōng )卿(qīng ),亦(yì )以(yǐ )为(wéi )虚(xū )费(fèi )府(fǔ )帑(tǎng ),可(kě )且(qiě )勿(wù )许(xǔ )。单(dān )于(yú )使(shǐ )辞(cí )去(qù ),未(wèi )发(fā ),黄(huáng )门(mén )郎(láng )扬(yáng )雄(xióng )上(shàng )书(shū )谏(jiàn )曰(yuē ):“臣(chén )闻(wén )《六(liù )经(jīng )》之(zhī )治(zhì ),贵(guì )于(yú )未(wèi )乱(luàn );兵(bīng )家(jiā )之(zhī )胜(shèng ),贵(guì )于(yú )未(wèi )战(zhàn );二(èr )者(zhě )皆(jiē )微(wēi ),然(rán )而(ér )大(dà )事(shì )之(zhī )本(běn ),不(bú )可(kě )不(bú )察(chá )也(yě )。今(jīn )单(dān )于(yú )上(shàng )书(shū )求(qiú )朝(cháo ),国(guó )家(jiā )不(bú )许(xǔ )而(ér )辞(cí )之(zhī ),臣(chén )愚(yú )以(yǐ )为(wéi )汉(hàn )与(yǔ )匈(xiōng )奴(nú )从(cóng )此(cǐ )隙(xì )矣(yǐ )。匈(xiōng )奴(nú )本(běn )五(wǔ )帝(dì )所(suǒ )不(bú )能(néng )臣(chén ),三(sān )王(wáng )所(suǒ )不(bú )能(néng )制(zhì ),其(qí )不(bú )可(kě )使(shǐ )隙(xì )明(míng )甚(shèn )。臣(chén )不(bú )敢(gǎn )远(yuǎn )称(chēng ),请(qǐng )引(yǐn )秦(qín )以(yǐ )来(lái )明(míng )之(zhī ):以(yǐ )秦(qín )始(shǐ )皇(huáng )之(zhī )强(qiáng ),蒙(méng )恬(tián )之(zhī )威(wēi ),然(rán )不(bú )敢(gǎn )窥(kuī )西(xī )河(hé ),乃(nǎi )筑(zhù )长(zhǎng )城(chéng )以(yǐ )界(jiè )之(zhī )。会(huì )汉(hàn )初(chū )兴(xìng ),以(yǐ )高(gāo )祖(zǔ )之(zhī )威(wēi )灵(líng ),三(sān )十(shí )万(wàn )众(zhòng )困(kùn )于(yú )平(píng )城(chéng ),时(shí )奇(qí )谲(jué )之(zhī )士(shì )、石(shí )画(huà )之(zhī )臣(chén )甚(shèn )众(zhòng ),卒(zú )其(qí )所(suǒ )以(yǐ )脱(tuō )者(zhě ),世(shì )莫(mò )得(dé )而(ér )言(yán )也(yě )。又(yòu )高(gāo )皇(huáng )后(hòu )时(shí ),匈(xiōng )奴(nú )悖(bèi )慢(màn ),大(dà )臣(chén )权(quán )书(shū )遗(yí )之(zhī ),然(rán )后(hòu )得(dé )解(jiě )。及(jí )孝(xiào )文(wén )时(shí ),匈(xiōng )奴(nú )侵(qīn )暴(bào )北(běi )边(biān ),候(hòu )骑(qí )至(zhì )雍(yōng )甘(gān )泉(quán ),京(jīng )师(shī )大(dà )骇(hài ),发(fā )三(sān )将(jiāng )军(jūn )屯(tún )细(xì )柳(liǔ )、棘(jí )门(mén )、霸(bà )上(shàng )以(yǐ )备(bèi )之(zhī ),数(shù )月(yuè )乃(nǎi )罢(bà )。孝(xiào )武(wǔ )即(jí )位(wèi ),设(shè )马(mǎ )邑(yì )之(zhī )权(quán ),欲(yù )诱(yòu )匈(xiōng )奴(nú ),徒(tú )费(fèi )财(cái )劳(láo )师(shī ),一(yī )虏(lǔ )不(bú )可(kě )得(dé )见(jiàn ),况(kuàng )单(dān )于(yú )之(zhī )面(miàn )乎(hū )!其(qí )后(hòu )深(shēn )惟(wéi )社(shè )稷(jì )之(zhī )计(jì ),规(guī )恢(huī )万(wàn )载(zǎi )之(zhī )策(cè ),乃(nǎi )大(dà )兴(xìng )师(shī )数(shù )十(shí )万(wàn ),使(shǐ )卫(wèi )青(qīng )、霍(huò )去(qù )病(bìng )操(cāo )兵(bīng ),前(qián )后(hòu )十(shí )馀(yú )年(nián ),于(yú )是(shì )浮(fú )西(xī )河(hé ),绝(jué )大(dà )幕(mù ),破(pò )寘(tián )颜(yán ),袭(xí )王(wáng )庭(tíng ),穷(qióng )极(jí )其(qí )地(dì ),追(zhuī )奔(bēn )逐(zhú )北(běi ),封(fēng )狼(láng )居(jū )胥(xū )山(shān ),禅(chán )于(yú )姑(gū )衍(yǎn ),以(yǐ )临(lín )翰(hàn )海(hǎi ),虏(lǔ )名(míng )王(wáng )、贵(guì )人(rén )以(yǐ )百(bǎi )数(shù )。自(zì )是(shì )之(zhī )后(hòu ),匈(xiōng )奴(nú )震(zhèn )怖(bù ),益(yì )求(qiú )和(hé )亲(qīn ),然(rán )而(ér )未(wèi )肯(kěn )称(chēng )臣(chén )也(yě )。且(qiě )夫(fū )前(qián )世(shì )岂(qǐ )乐(lè )倾(qīng )无(wú )量(liàng )之(zhī )费(fèi ),役(yì )无(wú )罪(zuì )之(zhī )人(rén ),快(kuài )心(xīn )狼(láng )望(wàng )之(zhī )北(běi )哉(zāi )?以(yǐ )为(wéi )不(bú )壹(yī )劳(láo )者(zhě )不(bú )久(jiǔ )佚(yì ),不(bú )暂(zàn )费(fèi )者(zhě )不(bú )永(yǒng )宁(níng ),是(shì )以(yǐ )忍(rěn )百(bǎi )万(wàn )之(zhī )师(shī )以(yǐ )摧(cuī )饿(è )虎(hǔ )之(zhī )喙(huì ),运(yùn )府(fǔ )库(kù )之(zhī )财(cái )填(tián )卢(lú )山(shān )之(zhī )壑(hè )而(ér )不(bú )悔(huǐ )也(yě )。至(zhì )本(běn )始(shǐ )之(zhī )初(chū ),匈(xiōng )奴(nú )有(yǒu )桀(jié )心(xīn ),欲(yù )掠(luě )乌(wū )孙(sūn ),侵(qīn )公(gōng )主(zhǔ ),乃(nǎi )发(fā )五(wǔ )将(jiāng )之(zhī )师(shī )十(shí )五(wǔ )万(wàn )骑(qí )以(yǐ )击(jī )之(zhī ),时(shí )鲜(xiān )有(yǒu )所(suǒ )获(huò ),徒(tú )奋(fèn )扬(yáng )威(wēi )武(wǔ ),明(míng )汉(hàn )兵(bīng )若(ruò )雷(léi )风(fēng )耳(ěr )!虽(suī )空(kōng )行(háng )空(kōng )反(fǎn ),尚(shàng )诛(zhū )两(liǎng )将(jiāng )军(jūn ),故(gù )北(běi )狄(dí )不(bú )服(fú ),中(zhōng )国(guó )未(wèi )得(dé )高(gāo )枕(zhěn )安(ān )寝(qǐn )也(yě )。逮(dǎi )至(zhì )元(yuán )康(kāng )、神(shén )爵(jué )之(zhī )间(jiān ),大(dà )化(huà )神(shén )明(míng ),鸿(hóng )恩(ēn )溥(pǔ )洽(qià ),而(ér )匈(xiōng )奴(nú )内(nèi )乱(luàn ),五(wǔ )单(dān )于(yú )争(zhēng )立(lì ),日(rì )逐(zhú )、呼(hū )韩(hán )邪(xié )携(xié )国(guó )归(guī )死(sǐ ),扶(fú )伏(fú )称(chēng )臣(chén ),然(rán )尚(shàng )羁(jī )縻(mí )之(zhī ),计(jì )不(bú )颛(zhuān )制(zhì )。自(zì )此(cǐ )之(zhī )后(hòu ),欲(yù )朝(cháo )者(zhě )不(bú )距(jù ),不(bú )欲(yù )者(zhě )不(bú )强(qiáng )。何(hé )者(zhě )?外(wài )国(guó )天(tiān )性(xìng )忿(fèn )鸷(zhì ),形(xíng )容(róng )魁(kuí )健(jiàn ),负(fù )力(lì )怙(hù )气(qì ),难(nán )化(huà )以(yǐ )善(shàn ),易(yì )肄(yì )以(yǐ )恶(è ),其(qí )强(qiáng )难(nán )诎(qū ),其(qí )和(hé )难(nán )得(dé )。故(gù )未(wèi )服(fú )之(zhī )时(shí ),劳(láo )师(shī )远(yuǎn )攻(gōng ),倾(qīng )国(guó )殚(dān )货(huò ),伏(fú )尸(shī )流(liú )血(xuè ),破(pò )坚(jiān )拔(bá )敌(dí ),如(rú )彼(bǐ )之(zhī )难(nán )也(yě );既(jì )服(fú )之(zhī )后(hòu ),慰(wèi )荐(jiàn )抚(fǔ )循(xún ),交(jiāo )接(jiē )赂(lù )遗(yí ),威(wēi )仪(yí )俯(fǔ )仰(yǎng ),如(rú )此(cǐ )之(zhī )备(bèi )也(yě )。往(wǎng )时(shí )尝(cháng )屠(tú )大(dà )宛(wǎn )之(zhī )城(chéng ),蹈(dǎo )乌(wū )桓(huán )之(zhī )垒(lěi ),探(tàn )姑(gū )缯(zēng )之(zhī )壁(bì ),藉(jiè )荡(dàng )姐(jiě )之(zhī )场(chǎng ),艾(ài )朝(cháo )鲜(xiān )之(zhī )旃(zhān ),拔(bá )两(liǎng )越(yuè )之(zhī )旗(qí ),近(jìn )不(bú )过(guò )旬(xún )月(yuè )之(zhī )役(yì ),远(yuǎn )不(bú )离(lí )二(èr )时(shí )之(zhī )劳(láo ),固(gù )已(yǐ )犁(lí )其(qí )庭(tíng ),扫(sǎo )其(qí )闾(lǘ ),郡(jùn )县(xiàn )而(ér )置(zhì )之(zhī ),云(yún )彻(chè )席(xí )卷(juàn ),后(hòu )无(wú )馀(yú )灾(zāi )。唯(wéi )北(běi )狄(dí )为(wéi )不(bú )然(rán ),真(zhēn )中(zhōng )国(guó )之(zhī )坚(jiān )敌(dí )也(yě ),三(sān )垂(chuí )比(bǐ )之(zhī )县(xiàn )矣(yǐ );前(qián )世(shì )重(zhòng )之(zhī )兹(zī )甚(shèn ),未(wèi )易(yì )可(kě )轻(qīng )也(yě )。

“今(jīn )单(dān )于(yú )归(guī )义(yì ),怀(huái )款(kuǎn )诚(chéng )之(zhī )心(xīn ),欲(yù )离(lí )其(qí )庭(tíng ),陈(chén )见(jiàn )于(yú )前(qián ),此(cǐ )乃(nǎi )上(shàng )世(shì )之(zhī )遗(yí )策(cè ),神(shén )灵(líng )之(zhī )所(suǒ )想(xiǎng )望(wàng ),国(guó )家(jiā )虽(suī )费(fèi ),不(bú )得(dé )已(yǐ )者(zhě )也(yě )。奈(nài )何(hé )距(jù )以(yǐ )来(lái )厌(yàn )之(zhī )辞(cí ),疏(shū )以(yǐ )无(wú )日(rì )之(zhī )期(qī ),消(xiāo )往(wǎng )昔(xī )之(zhī )恩(ēn ),开(kāi )将(jiāng )来(lái )之(zhī )隙(xì )?夫(fū )疑(yí )而(ér )隙(xì )之(zhī ),使(shǐ )有(yǒu )恨(hèn )心(xīn ),负(fù )前(qián )言(yán ),缘(yuán )往(wǎng )辞(cí ),归(guī )怨(yuàn )于(yú )汉(hàn ),因(yīn )以(yǐ )自(zì )绝(jué ),终(zhōng )无(wú )北(běi )面(miàn )之(zhī )心(xīn ),威(wēi )之(zhī )不(bú )可(kě ),谕(yù )之(zhī )不(bú )能(néng ),焉(yān )得(dé )不(bú )为(wéi )大(dà )忧(yōu )乎(hū )!夫(fū )明(míng )者(zhě )视(shì )于(yú )无(wú )形(xíng ),聪(cōng )者(zhě )听(tīng )于(yú )无(wú )声(shēng ),诚(chéng )先(xiān )于(yú )未(wèi )然(rán ),即(jí )兵(bīng )革(gé )不(bú )用(yòng )而(ér )忧(yōu )患(huàn )不(bú )生(shēng )。不(bú )然(rán ),壹(yī )有(yǒu )隙(xì )之(zhī )后(hòu ),虽(suī )智(zhì )者(zhě )劳(láo )心(xīn )于(yú )内(nèi ),辩(biàn )者(zhě )毂(gū )击(jī )于(yú )外(wài ),犹(yóu )不(bú )若(ruò )未(wèi )然(rán )之(zhī )时(shí )也(yě )。且(qiě )往(wǎng )者(zhě )图(tú )西(xī )域(yù ),制(zhì )车(chē )师(shī ),置(zhì )城(chéng )郭(guō )都(dōu )护(hù )三(sān )十(shí )六(liù )国(guó ),费(fèi )岁(suì )以(yǐ )大(dà )万(wàn )计(jì )者(zhě ),岂(qǐ )为(wéi )康(kāng )居(jū )、乌(wū )孙(sūn )能(néng )逾(yú )白(bái )龙(lóng )堆(duī )而(ér )寇(kòu )西(xī )边(biān )哉(zāi )?乃(nǎi )以(yǐ )制(zhì )匈(xiōng )奴(nú )也(yě )。夫(fū )百(bǎi )年(nián )劳(láo )之(zhī ),一(yī )日(rì )失(shī )之(zhī ),费(fèi )十(shí )而(ér )爱(ài )一(yī ),臣(chén )窃(qiè )为(wéi )国(guó )不(bú )安(ān )也(yě )。唯(wéi )陛(bì )下(xià )少(shǎo )留(liú )意(yì )于(yú )未(wèi )乱(luàn )、未(wèi )战(zhàn ),以(yǐ )遏(è )边(biān )萌(méng )之(zhī )祸(huò )!”

书(shū )奏(zòu ),天(tiān )子(zǐ )寤(wù )焉(yān ),召(zhào )还(hái )匈(xiōng )奴(nú )使(shǐ )者(zhě ),更(gèng )报(bào )单(dān )于(yú )书(shū )而(ér )许(xǔ )之(zhī )。赐(cì )雄(xióng )帛(bó )五(wǔ )十(shí )匹(pǐ ),黄(huáng )金(jīn )十(shí )斤(jīn )。单(dān )于(yú )未(wèi )发(fā ),会(huì )病(bìng ),复(fù )遣(qiǎn )使(shǐ )愿(yuàn )朝(cháo )明(míng )年(nián );上(shàng )许(xǔ )之(zhī )。

董(dǒng )贤(xián )贵(guì )幸(xìng )日(rì )盛(shèng ),丁(dīng )、傅(fù )害(hài )其(qí )宠(chǒng ),孔(kǒng )乡(xiāng )侯(hóu )晏(yàn )与(yǔ )息(xī )夫(fū )躬(gōng )谋(móu )欲(yù )求(qiú )居(jū )位(wèi )辅(fǔ )政(zhèng )。会(huì )单(dān )于(yú )以(yǐ )病(bìng )未(wèi )朝(cháo ),躬(gōng )因(yīn )是(shì )而(ér )上(shàng )奏(zòu ),以(yǐ )为(wéi ):“单(dān )于(yú )当(dāng )以(yǐ )十(shí )一(yī )月(yuè )入(rù )塞(sāi ),后(hòu )以(yǐ )病(bìng )为(wéi )解(jiě ),疑(yí )有(yǒu )他(tā )变(biàn )。乌(wū )孙(sūn )两(liǎng )昆(kūn )弥(mí )弱(ruò ),卑(bēi )爰(yuán )疐(dì )强(qiáng )盛(shèng ),东(dōng )结(jié )单(dān )于(yú ),遣(qiǎn )子(zǐ )往(wǎng )侍(shì ),恐(kǒng )其(qí )合(hé )势(shì )以(yǐ )并(bìng )乌(wū )孙(sūn );乌(wū )孙(sūn )并(bìng ),则(zé )匈(xiōng )奴(nú )盛(shèng )而(ér )西(xī )域(yù )危(wēi )矣(yǐ )。可(kě )令(lìng )降(jiàng )胡(hú )诈(zhà )为(wéi )卑(bēi )爰(yuán )疐(dì )使(shǐ )者(zhě )来(lái )上(shàng )书(shū ),欲(yù )因(yīn )天(tiān )子(zǐ )威(wēi )告(gào )单(dān )于(yú )归(guī )臣(chén )侍(shì )子(zǐ ),因(yīn )下(xià )其(qí )章(zhāng ),令(lìng )匈(xiōng )奴(nú )客(kè )闻(wén )焉(yān );则(zé )是(shì )所(suǒ )谓(wèi )‘上(shàng )兵(bīng )伐(fá )谋(móu ),其(qí )次(cì )伐(fá )交(jiāo )’者(zhě )也(yě )。”书(shū )奏(zòu ),上(shàng )引(yǐn )见(jiàn )躬(gōng ),召(zhào )公(gōng )卿(qīng )、将(jiāng )军(jūn )大(dà )议(yì )。左(zuǒ )将(jiāng )军(jūn )公(gōng )孙(sūn )禄(lù )以(yǐ )为(wéi ):“中(zhōng )国(guó )常(cháng )以(yǐ )威(wēi )信(xìn )怀(huái )伏(fú )夷(yí )狄(dí ),躬(gōng )欲(yù )逆(nì )诈(zhà ),进(jìn )不(bú )信(xìn )之(zhī )谋(móu ),不(bú )可(kě )许(xǔ )。且(qiě )匈(xiōng )奴(nú )赖(lài )先(xiān )帝(dì )之(zhī )德(dé ),保(bǎo )塞(sāi )称(chēng )蕃(fān )。今(jīn )单(dān )于(yú )以(yǐ )疾(jí )病(bìng )不(bú )任(rèn )奉(fèng )朝(cháo )贺(hè ),遣(qiǎn )使(shǐ )自(zì )陈(chén ),不(bú )失(shī )臣(chén )子(zǐ )之(zhī )礼(lǐ )。臣(chén )禄(lù )自(zì )保(bǎo )没(méi )身(shēn )不(bú )见(jiàn )匈(xiōng )奴(nú )为(wéi )边(biān )竟(jìng )忧(yōu )也(yě )!”躬(gōng )掎(jǐ )禄(lù )曰(yuē ):“臣(chén )为(wéi )国(guó )家(jiā )计(jì ),冀(jì )先(xiān )谋(móu )将(jiāng )然(rán ),豫(yù )图(tú )未(wèi )形(xíng ),为(wéi )万(wàn )世(shì )虑(lǜ )。而(ér )禄(lù )欲(yù )以(yǐ )其(qí )犬(quǎn )马(mǎ )齿(chǐ )保(bǎo )目(mù )所(suǒ )见(jiàn )。臣(chén )与(yǔ )禄(lù )异(yì )议(yì ),未(wèi )可(kě )同(tóng )日(rì )语(yǔ )也(yě )!”上(shàng )曰(yuē ):“善(shàn )!”乃(nǎi )罢(bà )群(qún )臣(chén ),独(dú )与(yǔ )躬(gōng )议(yì )。躬(gōng )因(yīn )建(jiàn )言(yán ):“灾(zāi )异(yì )屡(lǚ )见(jiàn ),恐(kǒng )必(bì )有(yǒu )非(fēi )常(cháng )之(zhī )变(biàn ),可(kě )遣(qiǎn )大(dà )将(jiāng )军(jūn )行(háng )边(biān )兵(bīng ),敕(chì )武(wǔ )备(bèi ),斩(zhǎn )一(yī )郡(jùn )守(shǒu )以(yǐ )立(lì )威(wēi ),震(zhèn )四(sì )夷(yí ),因(yīn )以(yǐ )厌(yàn )应(yīng )变(biàn )异(yì )。”上(shàng )然(rán )之(zhī ),以(yǐ )问(wèn )丞(chéng )相(xiàng )嘉(jiā ),对(duì )曰(yuē ):“臣(chén )闻(wén )动(dòng )民(mín )以(yǐ )行(háng )不(bú )以(yǐ )言(yán ),应(yīng )天(tiān )以(yǐ )实(shí )不(bú )以(yǐ )文(wén )。下(xià )民(mín )微(wēi )细(xì ),犹(yóu )不(bú )可(kě )诈(zhà ),况(kuàng )于(yú )上(shàng )天(tiān )神(shén )明(míng )而(ér )可(kě )欺(qī )哉(zāi )!天(tiān )之(zhī )见(jiàn )异(yì ),所(suǒ )以(yǐ )敕(chì )戒(jiè )人(rén )君(jūn ),欲(yù )令(lìng )觉(jiào )悟(wù )反(fǎn )正(zhèng ),推(tuī )诚(chéng )行(háng )善(shàn ),民(mín )心(xīn )说(shuō )而(ér )天(tiān )意(yì )得(dé )矣(yǐ )!辩(biàn )士(shì )见(jiàn )一(yī )端(duān ),或(huò )妄(wàng )以(yǐ )意(yì )傅(fù )著(zhe )星(xīng )历(lì ),虚(xū )造(zào )匈(xiōng )奴(nú )、乌(wū )孙(sūn )、西(xī )羌(qiāng )之(zhī )难(nán ),谋(móu )动(dòng )干(gàn )戈(gē ),设(shè )为(wéi )权(quán )变(biàn ),非(fēi )应(yīng )天(tiān )之(zhī )道(dào )也(yě )。守(shǒu )相(xiàng )有(yǒu )罪(zuì ),车(chē )驰(chí )诣(yì )阙(què ),交(jiāo )臂(bì )就(jiù )死(sǐ ),恐(kǒng )惧(jù )如(rú )此(cǐ ),而(ér )谈(tán )说(shuō )者(zhě )欲(yù )动(dòng )安(ān )之(zhī )危(wēi ),辩(biàn )口(kǒu )快(kuài )耳(ěr ),其(qí )实(shí )未(wèi )可(kě )从(cóng )。夫(fū )议(yì )政(zhèng )者(zhě ),苦(kǔ )其(qí )谄(chǎn )谀(yú )、倾(qīng )险(xiǎn )、辩(biàn )惠(huì )、深(shēn )刻(kè )也(yě )。昔(xī )秦(qín )缪(miù )公(gōng )不(bú )从(cóng )百(bǎi )里(lǐ )奚(xī )、蹇(jiǎn )叔(shū )之(zhī )言(yán ),以(yǐ )败(bài )其(qí )师(shī ),其(qí )悔(huǐ )过(guò )自(zì )责(zé ),疾(jí )诖(guà )误(wù )之(zhī )臣(chén ),思(sī )黄(huáng )发(fā )之(zhī )言(yán ),名(míng )垂(chuí )于(yú )后(hòu )世(shì )。唯(wéi )陛(bì )下(xià )观(guān )览(lǎn )古(gǔ )戒(jiè ),反(fǎn )覆(fù )参(cān )考(kǎo ),无(wú )以(yǐ )先(xiān )入(rù )之(zhī )语(yǔ )为(wéi )主(zhǔ )!”上(shàng )不(bú )听(tīng )。

阅读:25195

打赏捐助〔Donate〕>>>

《孝哀皇帝中建平四年(戊午,公元前三年)》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库