扁鹊仓公列传【登录】

《史记》 > 七十列传 > 《扁鹊仓公列传》 > 拼音版

扁(biǎn )鹊(què )者(zhě ),勃(bó )海(hǎi )郡(jùn )郑(zhèng )人(rén )也(yě ),姓(xìng )秦(qín )氏(shì ),名(míng )越(yuè )人(rén )。少(shǎo )时(shí )为(wéi )人(rén )舍(shě )长(zhǎng )。舍(shě )客(kè )长(zhǎng )桑(sāng )君(jūn )过(guò ),扁(biǎn )鹊(què )独(dú )奇(qí )之(zhī ),常(cháng )谨(jǐn )遇(yù )之(zhī )。长(zhǎng )桑(sāng )君(jūn )亦(yì )知(zhī )扁(biǎn )鹊(què )非(fēi )常(cháng )人(rén )也(yě )。出(chū )入(rù )十(shí )馀(yú )年(nián ),乃(nǎi )呼(hū )扁(biǎn )鹊(què )私(sī )坐(zuò ),间(jiān )与(yǔ )语(yǔ )曰(yuē ):“我(wǒ )有(yǒu )禁(jìn )方(fāng ),年(nián )老(lǎo ),欲(yù )传(chuán )与(yǔ )公(gōng ),公(gōng )毋(wú )泄(xiè )。”扁(biǎn )鹊(què )曰(yuē ):“敬(jìng )诺(nuò )。”乃(nǎi )出(chū )其(qí )怀(huái )中(zhōng )药(yào )予(yǔ )扁(biǎn )鹊(què ):“饮(yǐn )是(shì )以(yǐ )上(shàng )池(chí )之(zhī )水(shuǐ )三(sān )十(shí )日(rì ),当(dāng )知(zhī )物(wù )矣(yǐ )。”乃(nǎi )悉(xī )取(qǔ )其(qí )禁(jìn )方(fāng )书(shū )尽(jìn )与(yǔ )扁(biǎn )鹊(què )。忽(hū )然(rán )不(bú )见(jiàn ),殆(dài )非(fēi )人(rén )也(yě )。扁(biǎn )鹊(què )以(yǐ )其(qí )言(yán )饮(yǐn )药(yào )三(sān )十(shí )日(rì ),视(shì )见(jiàn )垣(yuán )一(yī )方(fāng )人(rén )。以(yǐ )此(cǐ )视(shì )病(bìng ),尽(jìn )见(jiàn )五(wǔ )藏(cáng )症(zhèng )结(jié ),特(tè )以(yǐ )诊(zhěn )脉(mò )为(wéi )名(míng )耳(ěr )。为(wéi )医(yī )或(huò )在(zài )齐(qí ),或(huò )在(zài )赵(zhào )。在(zài )赵(zhào )者(zhě )名(míng )扁(biǎn )鹊(què )。

当(dāng )晋(jìn )昭(zhāo )公(gōng )时(shí ),诸(zhū )大(dà )夫(fū )彊(jiāng )而(ér )公(gōng )族(zú )弱(ruò ),赵(zhào )简(jiǎn )子(zǐ )为(wéi )大(dà )夫(fū ),专(zhuān )国(guó )事(shì )。简(jiǎn )子(zǐ )疾(jí ),五(wǔ )日(rì )不(bú )知(zhī )人(rén ),大(dà )夫(fū )皆(jiē )惧(jù ),於(yú )是(shì )召(zhào )扁(biǎn )鹊(què )。扁(biǎn )鹊(què )入(rù )视(shì )病(bìng ),出(chū ),董(dǒng )安(ān )于(yú )问(wèn )扁(biǎn )鹊(què ),扁(biǎn )鹊(què )曰(yuē ):“血(xuè )脉(mò )治(zhì )也(yě ),而(ér )何(hé )怪(guài )!昔(xī )秦(qín )穆(mù )公(gōng )尝(cháng )如(rú )此(cǐ ),七(qī )日(rì )而(ér )寤(wù )。寤(wù )之(zhī )日(rì ),告(gào )公(gōng )孙(sūn )支(zhī )与(yǔ )子(zǐ )舆(yú )曰(yuē ):“我(wǒ )之(zhī )帝(dì )所(suǒ )甚(shèn )乐(lè )。吾(wú )所(suǒ )以(yǐ )久(jiǔ )者(zhě ),適(shì )有(yǒu )所(suǒ )学(xué )也(yě )。帝(dì )告(gào )我(wǒ ):“晋(jìn )国(guó )且(qiě )大(dà )乱(luàn ),五(wǔ )世(shì )不(bú )安(ān )。其(qí )後(hòu )将(jiāng )霸(bà ),未(wèi )老(lǎo )而(ér )死(sǐ )。霸(bà )者(zhě )之(zhī )子(zǐ )且(qiě )令(lìng )而(ér )国(guó )男(nán )女(nǚ )无(wú )别(bié )。””公(gōng )孙(sūn )支(zhī )书(shū )而(ér )藏(cáng )之(zhī ),秦(qín )策(cè )於(yú )是(shì )出(chū )。夫(fū )献(xiàn )公(gōng )之(zhī )乱(luàn ),文(wén )公(gōng )之(zhī )霸(bà ),而(ér )襄(xiāng )公(gōng )败(bài )秦(qín )师(shī )於(yú )殽(yáo )而(ér )归(guī )纵(zòng )淫(yín ),此(cǐ )子(zǐ )之(zhī )所(suǒ )闻(wén )。今(jīn )主(zhǔ )君(jūn )之(zhī )病(bìng )与(yǔ )之(zhī )同(tóng ),不(bú )出(chū )三(sān )日(rì )必(bì )间(jiān ),间(jiān )必(bì )有(yǒu )言(yán )也(yě )。”

居(jū )二(èr )日(rì )半(bàn ),简(jiǎn )子(zǐ )寤(wù ),语(yǔ )诸(zhū )大(dà )夫(fū )曰(yuē ):“我(wǒ )之(zhī )帝(dì )所(suǒ )甚(shèn )乐(lè ),与(yǔ )百(bǎi )神(shén )游(yóu )於(yú )钧(jūn )天(tiān ),广(guǎng )乐(lè )九(jiǔ )奏(zòu )万(wàn )舞(wǔ ),不(bú )类(lèi )三(sān )代(dài )之(zhī )乐(lè ),其(qí )声(shēng )动(dòng )心(xīn )。有(yǒu )一(yī )熊(xióng )欲(yù )援(yuán )我(wǒ ),帝(dì )命(mìng )我(wǒ )射(shè )之(zhī ),中(zhōng )熊(xióng ),熊(xióng )死(sǐ )。有(yǒu )罴(pí )来(lái ),我(wǒ )又(yòu )射(shè )之(zhī ),中(zhōng )罴(pí ),罴(pí )死(sǐ )。帝(dì )甚(shèn )喜(xǐ ),赐(cì )我(wǒ )二(èr )笥(sì ),皆(jiē )有(yǒu )副(fù )。吾(wú )见(jiàn )兒(ér )在(zài )帝(dì )侧(cè ),帝(dì )属(shǔ )我(wǒ )一(yī )翟(zhái )犬(quǎn ),曰(yuē ):“及(jí )而(ér )子(zǐ )之(zhī )壮(zhuàng )也(yě )以(yǐ )赐(cì )之(zhī )。”帝(dì )告(gào )我(wǒ ):“晋(jìn )国(guó )且(qiě )世(shì )衰(shuāi ),七(qī )世(shì )而(ér )亡(wáng )。嬴(yíng )姓(xìng )将(jiāng )大(dà )败(bài )周(zhōu )人(rén )於(yú )范(fàn )魁(kuí )之(zhī )西(xī ),而(ér )亦(yì )不(bú )能(néng )有(yǒu )也(yě )。””董(dǒng )安(ān )于(yú )受(shòu )言(yán ),书(shū )而(ér )藏(cáng )之(zhī )。以(yǐ )扁(biǎn )鹊(què )言(yán )告(gào )简(jiǎn )子(zǐ ),简(jiǎn )子(zǐ )赐(cì )扁(biǎn )鹊(què )田(tián )四(sì )万(wàn )亩(mǔ )。

其(qí )後(hòu )扁(biǎn )鹊(què )过(guò )虢(guó )。虢(guó )太(tài )子(zǐ )死(sǐ ),扁(biǎn )鹊(què )至(zhì )虢(guó )宫(gōng )门(mén )下(xià ),问(wèn )中(zhōng )庶(shù )子(zǐ )喜(xǐ )方(fāng )者(zhě )曰(yuē ):“太(tài )子(zǐ )何(hé )病(bìng ),国(guó )中(zhōng )治(zhì )穰(ráng )过(guò )於(yú )众(zhòng )事(shì )?”中(zhōng )庶(shù )子(zǐ )曰(yuē ):“太(tài )子(zǐ )病(bìng )血(xuè )气(qì )不(bú )时(shí ),交(jiāo )错(cuò )而(ér )不(bú )得(dé )泄(xiè ),暴(bào )发(fā )於(yú )外(wài ),则(zé )为(wéi )中(zhōng )害(hài )。精(jīng )神(shén )不(bú )能(néng )止(zhǐ )邪(xié )气(qì ),邪(xié )气(qì )畜(chù )积(jī )而(ér )不(bú )得(dé )泄(xiè ),是(shì )以(yǐ )阳(yáng )缓(huǎn )而(ér )阴(yīn )急(jí ),故(gù )暴(bào )蹶(juě )而(ér )死(sǐ )。”扁(biǎn )鹊(què )曰(yuē ):“其(qí )死(sǐ )何(hé )如(rú )时(shí )?”曰(yuē ):“鸡(jī )鸣(míng )至(zhì )今(jīn )。”曰(yuē ):“收(shōu )乎(hū )?”曰(yuē ):“未(wèi )也(yě ),其(qí )死(sǐ )未(wèi )能(néng )半(bàn )日(rì )也(yě )。”“言(yán ):’臣(chén )齐(qí )勃(bó )海(hǎi )秦(qín )越(yuè )人(rén )也(yě ),家(jiā )在(zài )於(yú )郑(zhèng ),未(wèi )尝(cháng )得(dé )望(wàng )精(jīng )光(guāng )侍(shì )谒(yè )於(yú )前(qián )也(yě )。闻(wén )太(tài )子(zǐ )不(bú )幸(xìng )而(ér )死(sǐ ),臣(chén )能(néng )生(shēng )之(zhī )。’”中(zhōng )庶(shù )子(zǐ )曰(yuē ):“先(xiān )生(shēng )得(dé )无(wú )诞(dàn )之(zhī )乎(hū )?何(hé )以(yǐ )言(yán )太(tài )子(zǐ )可(kě )生(shēng )也(yě )!臣(chén )闻(wén )上(shàng )古(gǔ )之(zhī )时(shí ),医(yī )有(yǒu )俞(yú )跗(fū ),治(zhì )病(bìng )不(bú )以(yǐ )汤(tāng )液(yè )醴(lǐ )洒(sǎ ),鑱(chán )石(shí )挢(jiǎo )引(yǐn ),案(àn )扤(wù )毒(dú )熨(yùn ),一(yī )拨(bō )见(jiàn )病(bìng )之(zhī )应(yīng ),因(yīn )五(wǔ )藏(cáng )之(zhī )输(shū ),乃(nǎi )割(gē )皮(pí )解(jiě )肌(jī ),诀(jué )脉(mò )结(jié )筋(jīn ),搦(nuò )髓(suǐ )脑(nǎo ),揲(dié )荒(huāng )爪(zhǎo )幕(mù ),湔(jiān )浣(huàn )肠(cháng )胃(wèi ),漱(shù )涤(dí )五(wǔ )藏(cáng ),练(liàn )精(jīng )易(yì )形(xíng )。先(xiān )生(shēng )之(zhī )方(fāng )能(néng )若(ruò )是(shì ),则(zé )太(tài )子(zǐ )可(kě )生(shēng )也(yě );不(bú )能(néng )若(ruò )是(shì )而(ér )欲(yù )生(shēng )之(zhī ),曾(céng )不(bú )可(kě )以(yǐ )告(gào )咳(ké )婴(yīng )之(zhī )兒(ér )。”终(zhōng )日(rì ),扁(biǎn )鹊(què )仰(yǎng )天(tiān )叹(tàn )曰(yuē ):“夫(fū )子(zǐ )之(zhī )为(wéi )方(fāng )也(yě ),若(ruò )以(yǐ )管(guǎn )窥(kuī )天(tiān ),以(yǐ )郄(qiè )视(shì )文(wén )。越(yuè )人(rén )之(zhī )为(wéi )方(fāng )也(yě ),不(bú )待(dài )切(qiē )脉(mò )望(wàng )色(sè )听(tīng )声(shēng )写(xiě )形(xíng ),言(yán )病(bìng )之(zhī )所(suǒ )在(zài )。闻(wén )病(bìng )之(zhī )阳(yáng ),论(lùn )得(dé )其(qí )阴(yīn );闻(wén )病(bìng )之(zhī )阴(yīn ),论(lùn )得(dé )其(qí )阳(yáng )。病(bìng )应(yīng )见(jiàn )於(yú )大(dà )表(biǎo ),不(bú )出(chū )千(qiān )里(lǐ ),决(jué )者(zhě )至(zhì )众(zhòng ),不(bú )可(kě )曲(qǔ )止(zhǐ )也(yě )。子(zǐ )以(yǐ )吾(wú )言(yán )为(wéi )不(bú )诚(chéng ),试(shì )入(rù )诊(zhěn )太(tài )子(zǐ ),当(dāng )闻(wén )其(qí )耳(ěr )鸣(míng )而(ér )鼻(bí )张(zhāng ),循(xún )其(qí )两(liǎng )股(gǔ )以(yǐ )至(zhì )於(yú )阴(yīn ),当(dāng )尚(shàng )温(wēn )也(yě )。”

中(zhōng )庶(shù )子(zǐ )闻(wén )扁(biǎn )鹊(què )言(yán ),目(mù )眩(xuàn )然(rán )而(ér )不(bú )瞚(shùn ),舌(shé )挢(jiǎo )然(rán )而(ér )不(bú )下(xià ),乃(nǎi )以(yǐ )扁(biǎn )鹊(què )言(yán )入(rù )报(bào )虢(guó )君(jūn )。虢(guó )君(jūn )闻(wén )之(zhī )大(dà )惊(jīng ),出(chū )见(jiàn )扁(biǎn )鹊(què )於(yú )中(zhōng )阙(què ),曰(yuē ):“窃(qiè )闻(wén )高(gāo )义(yì )之(zhī )日(rì )久(jiǔ )矣(yǐ ),然(rán )未(wèi )尝(cháng )得(dé )拜(bài )谒(yè )於(yú )前(qián )也(yě )。先(xiān )生(shēng )过(guò )小(xiǎo )国(guó ),幸(xìng )而(ér )举(jǔ )之(zhī ),偏(piān )国(guó )寡(guǎ )臣(chén )幸(xìng )甚(shèn )。有(yǒu )先(xiān )生(shēng )则(zé )活(huó ),无(wú )先(xiān )生(shēng )则(zé )弃(qì )捐(juān )填(tián )沟(gōu )壑(hè ),长(zhǎng )终(zhōng )而(ér )不(bú )得(dé )反(fǎn )。”言(yán )末(mò )卒(zú ),因(yīn )嘘(xū )唏(xī )服(fú )臆(yì ),魂(hún )精(jīng )泄(xiè )横(héng ),流(liú )涕(tì )长(zhǎng )潸(shān ),忽(hū )忽(hū )承(chéng )镴(là ),悲(bēi )不(bú )能(néng )自(zì )止(zhǐ ),容(róng )貌(mào )变(biàn )更(gèng )。扁(biǎn )鹊(què )曰(yuē ):“若(ruò )太(tài )子(zǐ )病(bìng ),所(suǒ )谓(wèi )“尸(shī )蹶(juě )”者(zhě )也(yě )。夫(fū )以(yǐ )阳(yáng )入(rù )阴(yīn )中(zhōng ),动(dòng )胃(wèi )繵(dàn )缘(yuán ),中(zhōng )经(jīng )维(wéi )络(luò ),别(bié )下(xià )於(yú )三(sān )焦(jiāo )、膀(bǎng )胱(guāng ),是(shì )以(yǐ )阳(yáng )脉(mò )下(xià )遂(suí ),阴(yīn )脉(mò )上(shàng )争(zhēng ),会(huì )气(qì )闭(bì )而(ér )不(bú )通(tōng ),阴(yīn )上(shàng )而(ér )阳(yáng )内(nèi )行(háng ),下(xià )内(nèi )鼓(gǔ )而(ér )不(bú )起(qǐ ),上(shàng )外(wài )绝(jué )而(ér )不(bú )为(wéi )使(shǐ ),上(shàng )有(yǒu )绝(jué )阳(yáng )之(zhī )络(luò ),下(xià )有(yǒu )破(pò )阴(yīn )之(zhī )纽(niǔ ),破(pò )阴(yīn )绝(jué )阳(yáng ),色(sè )废(fèi )脉(mò )乱(luàn ),故(gù )形(xíng )静(jìng )如(rú )死(sǐ )状(zhuàng )。太(tài )子(zǐ )未(wèi )死(sǐ )也(yě )。夫(fū )以(yǐ )阳(yáng )入(rù )阴(yīn )支(zhī )兰(lán )藏(cáng )者(zhě )生(shēng ),以(yǐ )阴(yīn )入(rù )阳(yáng )支(zhī )兰(lán )藏(cáng )者(zhě )死(sǐ )。凡(fán )此(cǐ )数(shù )事(shì ),皆(jiē )五(wǔ )藏(cáng )蹙(cù )中(zhōng )之(zhī )时(shí )暴(bào )作(zuò )也(yě )。良(liáng )工(gōng )取(qǔ )之(zhī ),拙(zhuō )者(zhě )疑(yí )殆(dài )。”

扁(biǎn )鹊(què )乃(nǎi )使(shǐ )弟(dì )子(zǐ )子(zǐ )阳(yáng )厉(lì )针(zhēn )砥(dǐ )石(shí ),以(yǐ )取(qǔ )外(wài )三(sān )阳(yáng )五(wǔ )会(huì )。有(yǒu )间(jiān ),太(tài )子(zǐ )苏(sū )。乃(nǎi )使(shǐ )子(zǐ )豹(bào )为(wéi )五(wǔ )分(fèn )之(zhī )熨(yùn ),以(yǐ )八(bā )减(jiǎn )之(zhī )齐(qí )和(hé )煮(zhǔ )之(zhī ),以(yǐ )更(gèng )熨(yùn )两(liǎng )胁(xié )下(xià )。太(tài )子(zǐ )起(qǐ )坐(zuò )。更(gèng )適(shì )阴(yīn )阳(yáng ),但(dàn )服(fú )汤(tāng )二(èr )旬(xún )而(ér )复(fù )故(gù )。故(gù )天(tiān )下(xià )尽(jìn )以(yǐ )扁(biǎn )鹊(què )为(wéi )能(néng )生(shēng )死(sǐ )人(rén )。扁(biǎn )鹊(què )曰(yuē ):“越(yuè )人(rén )非(fēi )能(néng )生(shēng )死(sǐ )人(rén )也(yě ),此(cǐ )自(zì )当(dāng )生(shēng )者(zhě ),越(yuè )人(rén )能(néng )使(shǐ )之(zhī )起(qǐ )耳(ěr )。”

扁(biǎn )鹊(què )过(guò )齐(qí ),齐(qí )桓(huán )侯(hóu )客(kè )之(zhī )。入(rù )朝(cháo )见(jiàn ),曰(yuē ):“君(jūn )有(yǒu )疾(jí )在(zài )腠(còu )理(lǐ ),不(bú )治(zhì )将(jiāng )深(shēn )。”桓(huán )侯(hóu )曰(yuē ):“寡(guǎ )人(rén )无(wú )疾(jí )。”扁(biǎn )鹊(què )出(chū ),桓(huán )侯(hóu )谓(wèi )左(zuǒ )右(yòu )曰(yuē ):“医(yī )之(zhī )好(hǎo )利(lì )也(yě ),欲(yù )以(yǐ )不(bú )疾(jí )者(zhě )为(wéi )功(gōng )。”後(hòu )五(wǔ )日(rì ),扁(biǎn )鹊(què )复(fù )见(jiàn ),曰(yuē ):“君(jūn )有(yǒu )疾(jí )在(zài )血(xuè )脉(mò ),不(bú )治(zhì )恐(kǒng )深(shēn )。”桓(huán )侯(hóu )曰(yuē ):“寡(guǎ )人(rén )无(wú )疾(jí )。”扁(biǎn )鹊(què )出(chū ),桓(huán )侯(hóu )不(bú )悦(yuè )。後(hòu )五(wǔ )日(rì ),扁(biǎn )鹊(què )复(fù )见(jiàn ),曰(yuē );“君(jūn )有(yǒu )疾(jí )在(zài )肠(cháng )胃(wèi )间(jiān ),不(bú )治(zhì )将(jiāng )深(shēn )。”桓(huán )侯(hóu )不(bú )应(yīng )。扁(biǎn )鹊(què )出(chū ),桓(huán )侯(hóu )不(bú )悦(yuè )。後(hòu )五(wǔ )日(rì ),扁(biǎn )鹊(què )复(fù )见(jiàn ),望(wàng )见(jiàn )桓(huán )侯(hóu )而(ér )退(tuì )走(zǒu )。桓(huán )侯(hóu )使(shǐ )人(rén )问(wèn )其(qí )故(gù )。扁(biǎn )鹊(què )曰(yuē ):“疾(jí )之(zhī )居(jū )腠(còu )理(lǐ )也(yě ),汤(tāng )熨(yùn )之(zhī )所(suǒ )及(jí )也(yě );在(zài )血(xuè )脉(mò ),针(zhēn )石(shí )之(zhī )所(suǒ )及(jí )也(yě );其(qí )在(zài )肠(cháng )胃(wèi ),酒(jiǔ )醪(láo )之(zhī )所(suǒ )及(jí )也(yě );其(qí )在(zài )骨(gǔ )髓(suǐ ),虽(suī )司(sī )命(mìng )无(wú )柰(nài )之(zhī )何(hé )。今(jīn )在(zài )骨(gǔ )髓(suǐ ),臣(chén )是(shì )以(yǐ )无(wú )请(qǐng )也(yě )。”後(hòu )五(wǔ )日(rì ),桓(huán )侯(hóu )体(tǐ )病(bìng ),使(shǐ )人(rén )召(zhào )扁(biǎn )鹊(què ),扁(biǎn )鹊(què )已(yǐ )逃(táo )去(qù )。桓(huán )侯(hóu )遂(suí )死(sǐ )。

使(shǐ )圣(shèng )人(rén )预(yù )知(zhī )微(wēi ),能(néng )使(shǐ )良(liáng )医(yī )得(dé )蚤(zǎo )从(cóng )事(shì ),则(zé )疾(jí )可(kě )已(yǐ ),身(shēn )可(kě )活(huó )也(yě )。人(rén )之(zhī )所(suǒ )病(bìng ),病(bìng )疾(jí )多(duō );而(ér )医(yī )之(zhī )所(suǒ )病(bìng ),病(bìng )道(dào )少(shǎo )。故(gù )病(bìng )有(yǒu )六(liù )不(bú )治(zhì ):骄(jiāo )恣(zì )不(bú )论(lùn )於(yú )理(lǐ ),一(yī )不(bú )治(zhì )也(yě );轻(qīng )身(shēn )重(zhòng )财(cái ),二(èr )不(bú )治(zhì )也(yě );衣(yī )食(shí )不(bú )能(néng )適(shì ),三(sān )不(bú )治(zhì )也(yě );阴(yīn )阳(yáng )并(bìng ),藏(cáng )气(qì )不(bú )定(dìng ),四(sì )不(bú )治(zhì )也(yě );形(xíng )羸(léi )不(bú )能(néng )服(fú )药(yào ),五(wǔ )不(bú )治(zhì )也(yě );信(xìn )巫(wū )不(bú )信(xìn )医(yī ),六(liù )不(bú )治(zhì )也(yě )。有(yǒu )此(cǐ )一(yī )者(zhě ),则(zé )重(zhòng )难(nán )治(zhì )也(yě )。

扁(biǎn )鹊(què )名(míng )闻(wén )天(tiān )下(xià )。过(guò )邯(hán )郸(dān ),闻(wén )贵(guì )妇(fù )人(rén ),即(jí )为(wéi )带(dài )下(xià )医(yī );过(guò )雒(luò )阳(yáng ),闻(wén )周(zhōu )人(rén )爱(ài )老(lǎo )人(rén ),即(jí )为(wéi )耳(ěr )目(mù )痹(bì )医(yī );来(lái )入(rù )咸(xián )阳(yáng ),闻(wén )秦(qín )人(rén )爱(ài )小(xiǎo )兒(ér ),即(jí )为(wéi )小(xiǎo )兒(ér )医(yī ):随(suí )俗(sú )为(wéi )变(biàn )。秦(qín )太(tài )医(yī )令(lìng )李(lǐ )醯(xī )自(zì )知(zhī )伎(jì )不(bú )如(rú )扁(biǎn )鹊(què )也(yě ),使(shǐ )人(rén )刺(cì )杀(shā )之(zhī )。至(zhì )今(jīn )天(tiān )下(xià )言(yán )脉(mò )者(zhě ),由(yóu )扁(biǎn )鹊(què )也(yě )。

太(tài )仓(cāng )公(gōng )者(zhě ),齐(qí )太(tài )仓(cāng )长(zhǎng ),临(lín )菑(zī )人(rén )也(yě ),姓(xìng )淳(chún )于(yú )氏(shì ),名(míng )意(yì )。少(shǎo )而(ér )喜(xǐ )医(yī )方(fāng )术(shù )。高(gāo )后(hòu )八(bā )年(nián ),更(gèng )受(shòu )师(shī )同(tóng )郡(jùn )元(yuán )里(lǐ )公(gōng )乘(chéng )阳(yáng )庆(qìng )。庆(qìng )年(nián )七(qī )十(shí )馀(yú ),无(wú )子(zǐ ),使(shǐ )意(yì )尽(jìn )去(qù )其(qí )故(gù )方(fāng ),更(gèng )悉(xī )以(yǐ )禁(jìn )方(fāng )予(yǔ )之(zhī ),传(chuán )黄(huáng )帝(dì )、扁(biǎn )鹊(què )之(zhī )脉(mò )书(shū ),五(wǔ )色(sè )诊(zhěn )病(bìng ),知(zhī )人(rén )死(sǐ )生(shēng ),决(jué )嫌(xián )疑(yí ),定(dìng )可(kě )治(zhì ),及(jí )药(yào )论(lùn ),甚(shèn )精(jīng )。受(shòu )之(zhī )三(sān )年(nián ),为(wéi )人(rén )治(zhì )病(bìng ),决(jué )死(sǐ )生(shēng )多(duō )验(yàn )。然(rán )左(zuǒ )右(yòu )行(háng )游(yóu )诸(zhū )侯(hóu ),不(bú )以(yǐ )家(jiā )为(wéi )家(jiā ),或(huò )不(bú )为(wéi )人(rén )治(zhì )病(bìng ),病(bìng )家(jiā )多(duō )怨(yuàn )之(zhī )者(zhě )。

文(wén )帝(dì )四(sì )年(nián )中(zhōng ),人(rén )上(shàng )书(shū )言(yán )意(yì ),以(yǐ )刑(xíng )罪(zuì )当(dāng )传(chuán )西(xī )之(zhī )长(zhǎng )安(ān )。意(yì )有(yǒu )五(wǔ )女(nǚ ),随(suí )而(ér )泣(qì )。意(yì )怒(nù ),骂(mà )曰(yuē ):“生(shēng )子(zǐ )不(bú )生(shēng )男(nán ),缓(huǎn )急(jí )无(wú )可(kě )使(shǐ )者(zhě )!”於(yú )是(shì )少(shǎo )女(nǚ )缇(tí )萦(yíng )伤(shāng )父(fù )之(zhī )言(yán ),乃(nǎi )随(suí )父(fù )西(xī )。上(shàng )书(shū )曰(yuē ):“妾(qiè )父(fù )为(wéi )吏(lì ),齐(qí )中(zhōng )称(chēng )其(qí )廉(lián )平(píng ),今(jīn )坐(zuò )法(fǎ )当(dāng )刑(xíng )。妾(qiè )切(qiē )痛(tòng )死(sǐ )者(zhě )不(bú )可(kě )复(fù )生(shēng )而(ér )刑(xíng )者(zhě )不(bú )可(kě )复(fù )续(xù ),虽(suī )欲(yù )改(gǎi )过(guò )自(zì )新(xīn ),其(qí )道(dào )莫(mò )由(yóu ),终(zhōng )不(bú )可(kě )得(dé )。妾(qiè )原(yuán )入(rù )身(shēn )为(wéi )官(guān )婢(bì ),以(yǐ )赎(shú )父(fù )刑(xíng )罪(zuì ),使(shǐ )得(dé )改(gǎi )行(háng )自(zì )新(xīn )也(yě )。”书(shū )闻(wén ),上(shàng )悲(bēi )其(qí )意(yì ),此(cǐ )岁(suì )中(zhōng )亦(yì )除(chú )肉(ròu )刑(xíng )法(fǎ )。

意(yì )家(jiā )居(jū ),诏(zhào )召(zhào )问(wèn )所(suǒ )为(wéi )治(zhì )病(bìng )死(sǐ )生(shēng )验(yàn )者(zhě )几(jǐ )何(hé )人(rén )也(yě ),主(zhǔ )名(míng )为(wéi )谁(shuí )。

诏(zhào )问(wèn )故(gù )太(tài )仓(cāng )长(zhǎng )臣(chén )意(yì ):“方(fāng )伎(jì )所(suǒ )长(zhǎng ),及(jí )所(suǒ )能(néng )治(zhì )病(bìng )者(zhě )?有(yǒu )其(qí )书(shū )无(wú )有(yǒu )?皆(jiē )安(ān )受(shòu )学(xué )?受(shòu )学(xué )几(jǐ )何(hé )岁(suì )?尝(cháng )有(yǒu )所(suǒ )验(yàn ),何(hé )县(xiàn )里(lǐ )人(rén )也(yě )?何(hé )病(bìng )?医(yī )药(yào )已(yǐ ),其(qí )病(bìng )之(zhī )状(zhuàng )皆(jiē )何(hé )如(rú )?具(jù )悉(xī )而(ér )对(duì )。”臣(chén )意(yì )对(duì )曰(yuē ):

自(zì )意(yì )少(shǎo )时(shí ),喜(xǐ )医(yī )药(yào ),医(yī )药(yào )方(fāng )试(shì )之(zhī )多(duō )不(bú )验(yàn )者(zhě )。至(zhì )高(gāo )后(hòu )八(bā )年(nián ),得(dé )见(jiàn )师(shī )临(lín )菑(zī )元(yuán )里(lǐ )公(gōng )乘(chéng )阳(yáng )庆(qìng )。庆(qìng )年(nián )七(qī )十(shí )馀(yú ),意(yì )得(dé )见(jiàn )事(shì )之(zhī )。谓(wèi )意(yì )曰(yuē ):“尽(jìn )去(qù )而(ér )方(fāng )书(shū ),非(fēi )是(shì )也(yě )。庆(qìng )有(yǒu )古(gǔ )先(xiān )道(dào )遗(yí )传(chuán )黄(huáng )帝(dì )、扁(biǎn )鹊(què )之(zhī )脉(mò )书(shū ),五(wǔ )色(sè )诊(zhěn )病(bìng ),知(zhī )人(rén )生(shēng )死(sǐ ),决(jué )嫌(xián )疑(yí ),定(dìng )可(kě )治(zhì ),及(jí )药(yào )论(lùn )书(shū ),甚(shèn )精(jīng )。我(wǒ )家(jiā )给(gěi )富(fù ),心(xīn )爱(ài )公(gōng ),欲(yù )尽(jìn )以(yǐ )我(wǒ )禁(jìn )方(fāng )书(shū )悉(xī )教(jiāo )公(gōng )。”臣(chén )意(yì )即(jí )曰(yuē ):“幸(xìng )甚(shèn ),非(fēi )意(yì )之(zhī )所(suǒ )敢(gǎn )望(wàng )也(yě )。”臣(chén )意(yì )即(jí )避(bì )席(xí )再(zài )拜(bài )谒(yè ),受(shòu )其(qí )脉(mò )书(shū )上(shàng )下(xià )经(jīng )、五(wǔ )色(sè )诊(zhěn )、奇(qí )咳(ké )术(shù )、揆(kuí )度(dù )阴(yīn )阳(yáng )外(wài )变(biàn )、药(yào )论(lùn )、石(shí )神(shén )、接(jiē )阴(yīn )阳(yáng )禁(jìn )书(shū ),受(shòu )读(dú )解(jiě )验(yàn )之(zhī ),可(kě )一(yī )年(nián )所(suǒ )。明(míng )岁(suì )即(jí )验(yàn )之(zhī ),有(yǒu )验(yàn ),然(rán )尚(shàng )未(wèi )精(jīng )也(yě )。要(yào )事(shì )之(zhī )三(sān )年(nián )所(suǒ ),即(jí )尝(cháng )已(yǐ )为(wéi )人(rén )治(zhì ),诊(zhěn )病(bìng )决(jué )死(sǐ )生(shēng ),有(yǒu )验(yàn ),精(jīng )良(liáng )。今(jīn )庆(qìng )已(yǐ )死(sǐ )十(shí )年(nián )所(suǒ ),臣(chén )意(yì )年(nián )尽(jìn )三(sān )年(nián ),年(nián )三(sān )十(shí )九(jiǔ )岁(suì )也(yě )。

齐(qí )侍(shì )御(yù )史(shǐ )成(chéng )自(zì )言(yán )病(bìng )头(tóu )痛(tòng ),臣(chén )意(yì )诊(zhěn )其(qí )脉(mò ),告(gào )曰(yuē ):“君(jūn )之(zhī )病(bìng )恶(è ),不(bú )可(kě )言(yán )也(yě )。”即(jí )出(chū ),独(dú )告(gào )成(chéng )弟(dì )昌(chāng )曰(yuē ):“此(cǐ )病(bìng )疽(jū )也(yě ),内(nèi )发(fā )於(yú )肠(cháng )胃(wèi )之(zhī )间(jiān ),後(hòu )五(wǔ )日(rì )当(dāng )鍮(tōu )肿(zhǒng ),後(hòu )八(bā )日(rì )呕(ǒu )脓(nóng )死(sǐ )。”成(chéng )之(zhī )病(bìng )得(dé )之(zhī )饮(yǐn )酒(jiǔ )且(qiě )内(nèi )。成(chéng )即(jí )如(rú )期(qī )死(sǐ )。所(suǒ )以(yǐ )知(zhī )成(chéng )之(zhī )病(bìng )者(zhě ),臣(chén )意(yì )切(qiē )其(qí )脉(mò ),得(dé )肝(gān )气(qì )。肝(gān )气(qì )浊(zhuó )而(ér )静(jìng ),此(cǐ )内(nèi )关(guān )之(zhī )病(bìng )也(yě )。脉(mò )法(fǎ )曰(yuē )“脉(mò )长(zhǎng )而(ér )弦(xián ),不(bú )得(dé )代(dài )四(sì )时(shí )者(zhě ),其(qí )病(bìng )主(zhǔ )在(zài )於(yú )肝(gān )。和(hé )即(jí )经(jīng )主(zhǔ )病(bìng )也(yě ),代(dài )则(zé )络(luò )脉(mò )有(yǒu )过(guò )”。经(jīng )主(zhǔ )病(bìng )和(hé )者(zhě ),其(qí )病(bìng )得(dé )之(zhī )筋(jīn )髓(suǐ )里(lǐ )。其(qí )代(dài )绝(jué )而(ér )脉(mò )贲(bēn )者(zhě ),病(bìng )得(dé )之(zhī )酒(jiǔ )且(qiě )内(nèi )。所(suǒ )以(yǐ )知(zhī )其(qí )後(hòu )五(wǔ )日(rì )而(ér )鍮(tōu )肿(zhǒng ),八(bā )日(rì )呕(ǒu )脓(nóng )死(sǐ )者(zhě ),切(qiē )其(qí )脉(mò )时(shí ),少(shǎo )阳(yáng )初(chū )代(dài )。代(dài )者(zhě )经(jīng )病(bìng ),病(bìng )去(qù )过(guò )人(rén ),人(rén )则(zé )去(qù )。络(luò )脉(mò )主(zhǔ )病(bìng ),当(dāng )其(qí )时(shí ),少(shǎo )阳(yáng )初(chū )关(guān )一(yī )分(fèn ),故(gù )中(zhōng )热(rè )而(ér )脓(nóng )未(wèi )发(fā )也(yě ),及(jí )五(wǔ )分(fèn ),则(zé )至(zhì )少(shǎo )阳(yáng )之(zhī )界(jiè ),及(jí )八(bā )日(rì ),则(zé )呕(ǒu )脓(nóng )死(sǐ ),故(gù )上(shàng )二(èr )分(fèn )而(ér )脓(nóng )发(fā ),至(zhì )界(jiè )而(ér )鍮(tōu )肿(zhǒng ),尽(jìn )泄(xiè )而(ér )死(sǐ )。热(rè )上(shàng )则(zé )熏(xūn )阳(yáng )明(míng ),烂(làn )流(liú )络(luò ),流(liú )络(luò )动(dòng )则(zé )脉(mò )结(jié )发(fā ),脉(mò )结(jié )发(fā )则(zé )烂(làn )解(jiě ),故(gù )络(luò )交(jiāo )。热(rè )气(qì )已(yǐ )上(shàng )行(háng ),至(zhì )头(tóu )而(ér )动(dòng ),故(gù )头(tóu )痛(tòng )。

齐(qí )王(wáng )中(zhōng )子(zǐ )诸(zhū )婴(yīng )兒(ér )小(xiǎo )子(zǐ )病(bìng ),召(zhào )臣(chén )意(yì )诊(zhěn )切(qiē )其(qí )脉(mò ),告(gào )曰(yuē ):“气(qì )鬲(gé )病(bìng )。病(bìng )使(shǐ )人(rén )烦(fán )懑(mèn ),食(shí )不(bú )下(xià ),时(shí )呕(ǒu )沫(mò )。病(bìng )得(dé )之(zhī )忧(yōu ),数(shù )忔(yì )食(shí )饮(yǐn )。”臣(chén )意(yì )即(jí )为(wéi )之(zhī )作(zuò )下(xià )气(qì )汤(tāng )以(yǐ )饮(yǐn )之(zhī ),一(yī )日(rì )气(qì )下(xià ),二(èr )日(rì )能(néng )食(shí ),三(sān )日(rì )即(jí )病(bìng )愈(yù )。所(suǒ )以(yǐ )知(zhī )小(xiǎo )子(zǐ )之(zhī )病(bìng )者(zhě ),诊(zhěn )其(qí )脉(mò ),心(xīn )气(qì )也(yě ),浊(zhuó )躁(zào )而(ér )经(jīng )也(yě ),此(cǐ )络(luò )阳(yáng )病(bìng )也(yě )。脉(mò )法(fǎ )曰(yuē )“脉(mò )来(lái )数(shù )疾(jí )去(qù )难(nán )而(ér )不(bú )一(yī )者(zhě ),病(bìng )主(zhǔ )在(zài )心(xīn )”。周(zhōu )身(shēn )热(rè ),脉(mò )盛(shèng )者(zhě ),为(wéi )重(zhòng )阳(yáng )。重(zhòng )阳(yáng )者(zhě ),逿(dàng )心(xīn )主(zhǔ )。故(gù )烦(fán )懑(mèn )食(shí )不(bú )下(xià )则(zé )络(luò )脉(mò )有(yǒu )过(guò ),络(luò )脉(mò )有(yǒu )过(guò )则(zé )血(xuè )上(shàng )出(chū ),血(xuè )上(shàng )出(chū )者(zhě )死(sǐ )。此(cǐ )悲(bēi )心(xīn )所(suǒ )生(shēng )也(yě ),病(bìng )得(dé )之(zhī )忧(yōu )也(yě )。

齐(qí )郎(láng )中(zhōng )令(lìng )循(xún )病(bìng ),众(zhòng )医(yī )皆(jiē )以(yǐ )为(wéi )蹙(cù )入(rù )中(zhōng ),而(ér )刺(cì )之(zhī )。臣(chén )意(yì )诊(zhěn )之(zhī ),曰(yuē ):“涌(yǒng )疝(shàn )也(yě ),令(lìng )人(rén )不(bú )得(dé )前(qián )後(hòu )溲(sōu )。”循(xún )曰(yuē ):“不(bú )得(dé )前(qián )後(hòu )溲(sōu )三(sān )日(rì )矣(yǐ )。”臣(chén )意(yì )饮(yǐn )以(yǐ )火(huǒ )齐(qí )汤(tāng ),一(yī )饮(yǐn )得(dé )前(qián )溲(sōu ),再(zài )饮(yǐn )大(dà )溲(sōu ),三(sān )饮(yǐn )而(ér )疾(jí )愈(yù )。病(bìng )得(dé )之(zhī )内(nèi )。所(suǒ )以(yǐ )知(zhī )循(xún )病(bìng )者(zhě ),切(qiē )其(qí )脉(mò )时(shí ),右(yòu )口(kǒu )气(qì )急(jí ),脉(mò )无(wú )五(wǔ )藏(cáng )气(qì ),右(yòu )口(kǒu )脉(mò )大(dà )而(ér )数(shù )。数(shù )者(zhě )中(zhōng )下(xià )热(rè )而(ér )涌(yǒng ),左(zuǒ )为(wéi )下(xià ),右(yòu )为(wéi )上(shàng ),皆(jiē )无(wú )五(wǔ )藏(cáng )应(yīng ),故(gù )曰(yuē )涌(yǒng )疝(shàn )。中(zhōng )热(rè ),故(gù )溺(nì )赤(chì )也(yě )。

齐(qí )中(zhōng )御(yù )府(fǔ )长(zhǎng )信(xìn )病(bìng ),臣(chén )意(yì )入(rù )诊(zhěn )其(qí )脉(mò ),告(gào )曰(yuē ):“热(rè )病(bìng )气(qì )也(yě )。然(rán )暑(shǔ )汗(hàn ),脉(mò )少(shǎo )衰(shuāi ),不(bú )死(sǐ )。”曰(yuē ):“此(cǐ )病(bìng )得(dé )之(zhī )当(dāng )浴(yù )流(liú )水(shuǐ )而(ér )寒(hán )甚(shèn ),已(yǐ )则(zé )热(rè )。”信(xìn )曰(yuē ):“唯(wéi ),然(rán )!往(wǎng )冬(dōng )时(shí ),为(wéi )王(wáng )使(shǐ )於(yú )楚(chǔ ),至(zhì )莒(jǔ )县(xiàn )阳(yáng )周(zhōu )水(shuǐ ),而(ér )莒(jǔ )桥(qiáo )梁(liáng )颇(pō )坏(huài ),信(xìn )则(zé )揽(lǎn )车(chē )辕(yuán )未(wèi )欲(yù )渡(dù )也(yě ),马(mǎ )惊(jīng ),即(jí )堕(duò ),信(xìn )身(shēn )入(rù )水(shuǐ )中(zhōng ),几(jǐ )死(sǐ ),吏(lì )即(jí )来(lái )救(jiù )信(xìn ),出(chū )之(zhī )水(shuǐ )中(zhōng ),衣(yī )尽(jìn )濡(rú ),有(yǒu )间(jiān )而(ér )身(shēn )寒(hán ),已(yǐ )热(rè )如(rú )火(huǒ ),至(zhì )今(jīn )不(bú )可(kě )以(yǐ )见(jiàn )寒(hán )。”臣(chén )意(yì )即(jí )为(wéi )之(zhī )液(yè )汤(tāng )火(huǒ )齐(qí )逐(zhú )热(rè ),一(yī )饮(yǐn )汗(hàn )尽(jìn ),再(zài )饮(yǐn )热(rè )去(qù ),三(sān )饮(yǐn )病(bìng )已(yǐ )。即(jí )使(shǐ )服(fú )药(yào ),出(chū )入(rù )二(èr )十(shí )日(rì ),身(shēn )无(wú )病(bìng )者(zhě )。所(suǒ )以(yǐ )知(zhī )信(xìn )之(zhī )病(bìng )者(zhě ),切(qiē )其(qí )脉(mò )时(shí ),并(bìng )阴(yīn )。脉(mò )法(fǎ )曰(yuē )“热(rè )病(bìng )阴(yīn )阳(yáng )交(jiāo )者(zhě )死(sǐ )”。切(qiē )之(zhī )不(bú )交(jiāo ),并(bìng )阴(yīn )。并(bìng )阴(yīn )者(zhě ),脉(mò )顺(shùn )清(qīng )而(ér )愈(yù ),其(qí )热(rè )虽(suī )未(wèi )尽(jìn ),犹(yóu )活(huó )也(yě )。肾(shèn )气(qì )有(yǒu )时(shí )间(jiān )浊(zhuó ),在(zài )太(tài )阴(yīn )脉(mò )口(kǒu )而(ér )希(xī ),是(shì )水(shuǐ )气(qì )也(yě )。肾(shèn )固(gù )主(zhǔ )水(shuǐ ),故(gù )以(yǐ )此(cǐ )知(zhī )之(zhī )。失(shī )治(zhì )一(yī )时(shí ),即(jí )转(zhuǎn )为(wéi )寒(hán )热(rè )。

齐(qí )王(wáng )太(tài )后(hòu )病(bìng ),召(zhào )臣(chén )意(yì )入(rù )诊(zhěn )脉(mò ),曰(yuē ):“风(fēng )瘅(dān )客(kè )脬(pāo ),难(nán )於(yú )大(dà )小(xiǎo )溲(sōu ),溺(nì )赤(chì )。”臣(chén )意(yì )饮(yǐn )以(yǐ )火(huǒ )齐(qí )汤(tāng ),一(yī )饮(yǐn )即(jí )前(qián )後(hòu )溲(sōu ),再(zài )饮(yǐn )病(bìng )已(yǐ ),溺(nì )如(rú )故(gù )。病(bìng )得(dé )之(zhī )流(liú )汗(hàn )出(chū )氵(sān )循(xún )。氵(sān )循(xún )者(zhě ),去(qù )衣(yī )而(ér )汗(hàn )晞(xī )也(yě )。所(suǒ )以(yǐ )知(zhī )齐(qí )王(wáng )太(tài )后(hòu )病(bìng )者(zhě ),臣(chén )意(yì )诊(zhěn )其(qí )脉(mò ),切(qiē )其(qí )太(tài )阴(yīn )之(zhī )口(kǒu ),湿(shī )然(rán )风(fēng )气(qì )也(yě )。脉(mò )法(fǎ )曰(yuē )“沈(shěn )之(zhī )而(ér )大(dà )坚(jiān ),浮(fú )之(zhī )而(ér )大(dà )紧(jǐn )者(zhě ),病(bìng )主(zhǔ )在(zài )肾(shèn )”。肾(shèn )切(qiē )之(zhī )而(ér )相(xiàng )反(fǎn )也(yě ),脉(mò )大(dà )而(ér )躁(zào )。大(dà )者(zhě ),膀(bǎng )胱(guāng )气(qì )也(yě );躁(zào )者(zhě ),中(zhōng )有(yǒu )热(rè )而(ér )溺(nì )赤(chì )。

齐(qí )章(zhāng )武(wǔ )里(lǐ )曹(cáo )山(shān )跗(fū )病(bìng ),臣(chén )意(yì )诊(zhěn )其(qí )脉(mò ),曰(yuē ):“肺(fèi )消(xiāo )瘅(dān )也(yě ),加(jiā )以(yǐ )寒(hán )热(rè )。”即(jí )告(gào )其(qí )人(rén )曰(yuē ):“死(sǐ ),不(bú )治(zhì )。適(shì )其(qí )共(gòng )养(yǎng ),此(cǐ )不(bú )当(dāng )医(yī )治(zhì )。”法(fǎ )曰(yuē )“後(hòu )三(sān )日(rì )而(ér )当(dāng )狂(kuáng ),妄(wàng )起(qǐ )行(háng ),欲(yù )走(zǒu );後(hòu )五(wǔ )日(rì )死(sǐ )”。即(jí )如(rú )期(qī )死(sǐ )。山(shān )跗(fū )病(bìng )得(dé )之(zhī )盛(shèng )怒(nù )而(ér )以(yǐ )接(jiē )内(nèi )。所(suǒ )以(yǐ )知(zhī )山(shān )跗(fū )之(zhī )病(bìng )者(zhě ),臣(chén )意(yì )切(qiē )其(qí )脉(mò ),肺(fèi )气(qì )热(rè )也(yě )。脉(mò )法(fǎ )曰(yuē )“不(bú )平(píng )不(bú )鼓(gǔ ),形(xíng )弊(bì )”。此(cǐ )五(wǔ )藏(cáng )高(gāo )之(zhī )远(yuǎn )数(shù )以(yǐ )经(jīng )病(bìng )也(yě ),故(gù )切(qiē )之(zhī )时(shí )不(bú )平(píng )而(ér )代(dài )。不(bú )平(píng )者(zhě ),血(xuè )不(bú )居(jū )其(qí )处(chù );代(dài )者(zhě ),时(shí )参(cān )击(jī )并(bìng )至(zhì ),乍(zhà )躁(zào )乍(zhà )大(dà )也(yě )。此(cǐ )两(liǎng )络(luò )脉(mò )绝(jué ),故(gù )死(sǐ )不(bú )治(zhì )。所(suǒ )以(yǐ )加(jiā )寒(hán )热(rè )者(zhě ),言(yán )其(qí )人(rén )尸(shī )夺(duó )。尸(shī )夺(duó )者(zhě ),形(xíng )弊(bì );形(xíng )弊(bì )者(zhě ),不(bú )当(dāng )关(guān )灸(jiǔ )鑱(chán )石(shí )及(jí )饮(yǐn )毒(dú )药(yào )也(yě )。臣(chén )意(yì )未(wèi )往(wǎng )诊(zhěn )时(shí ),齐(qí )太(tài )医(yī )先(xiān )诊(zhěn )山(shān )跗(fū )病(bìng ),灸(jiǔ )其(qí )足(zú )少(shǎo )阳(yáng )脉(mò )口(kǒu ),而(ér )饮(yǐn )之(zhī )半(bàn )夏(xià )丸(wán ),病(bìng )者(zhě )即(jí )泄(xiè )注(zhù ),腹(fù )中(zhōng )虚(xū );又(yòu )灸(jiǔ )其(qí )少(shǎo )阴(yīn )脉(mò ),是(shì )坏(huài )肝(gān )刚(gāng )绝(jué )深(shēn ),如(rú )是(shì )重(zhòng )损(sǔn )病(bìng )者(zhě )气(qì ),以(yǐ )故(gù )加(jiā )寒(hán )热(rè )。所(suǒ )以(yǐ )後(hòu )三(sān )日(rì )而(ér )当(dāng )狂(kuáng )者(zhě ),肝(gān )一(yī )络(luò )连(lián )属(shǔ )结(jié )绝(jué )乳(rǔ )下(xià )阳(yáng )明(míng ),故(gù )络(luò )绝(jué ),开(kāi )阳(yáng )明(míng )脉(mò ),阳(yáng )明(míng )脉(mò )伤(shāng ),即(jí )当(dāng )狂(kuáng )走(zǒu )。後(hòu )五(wǔ )日(rì )死(sǐ )者(zhě ),肝(gān )与(yǔ )心(xīn )相(xiàng )去(qù )五(wǔ )分(fèn ),故(gù )曰(yuē )五(wǔ )日(rì )尽(jìn ),尽(jìn )即(jí )死(sǐ )矣(yǐ )。

齐(qí )中(zhōng )尉(wèi )潘(pān )满(mǎn )如(rú )病(bìng )少(shǎo )腹(fù )痛(tòng ),臣(chén )意(yì )诊(zhěn )其(qí )脉(mò ),曰(yuē ):“遗(yí )积(jī )瘕(jiǎ )也(yě )。”臣(chén )意(yì )即(jí )谓(wèi )齐(qí )太(tài )仆(pú )臣(chén )饶(ráo )、内(nèi )史(shǐ )臣(chén )繇(yáo )曰(yuē ):“中(zhōng )尉(wèi )不(bú )复(fù )自(zì )止(zhǐ )於(yú )内(nèi ),则(zé )三(sān )十(shí )日(rì )死(sǐ )。”後(hòu )二(èr )十(shí )馀(yú )日(rì ),溲(sōu )血(xuè )死(sǐ )。病(bìng )得(dé )之(zhī )酒(jiǔ )且(qiě )内(nèi )。所(suǒ )以(yǐ )知(zhī )潘(pān )满(mǎn )如(rú )病(bìng )者(zhě ),臣(chén )意(yì )切(qiē )其(qí )脉(mò )深(shēn )小(xiǎo )弱(ruò ),其(qí )卒(zú )然(rán )合(hé )合(hé )也(yě ),是(shì )脾(pí )气(qì )也(yě )。右(yòu )脉(mò )口(kǒu )气(qì )至(zhì )紧(jǐn )小(xiǎo ),见(jiàn )瘕(jiǎ )气(qì )也(yě )。以(yǐ )次(cì )相(xiàng )乘(chéng ),故(gù )三(sān )十(shí )日(rì )死(sǐ )。三(sān )阴(yīn )俱(jù )抟(tuán )者(zhě ),如(rú )法(fǎ );痘(dòu )俱(jù )抟(tuán )者(zhě ),决(jué )在(zài )急(jí )期(qī );一(yī )抟(tuán )一(yī )代(dài )者(zhě ),近(jìn )也(yě )。故(gù )其(qí )三(sān )阴(yīn )抟(tuán ),溲(sōu )血(xuè )如(rú )前(qián )止(zhǐ )。

阳(yáng )虚(xū )侯(hóu )相(xiàng )赵(zhào )章(zhāng )病(bìng ),召(zhào )臣(chén )意(yì )。众(zhòng )医(yī )皆(jiē )以(yǐ )为(wéi )寒(hán )中(zhōng ),臣(chén )意(yì )诊(zhěn )其(qí )脉(mò )曰(yuē ):“迵(dòng )风(fēng )。”迵(dòng )风(fēng )者(zhě ),饮(yǐn )食(shí )下(xià )嗌(ài )而(ér )辄(zhé )出(chū )不(bú )留(liú )。法(fǎ )曰(yuē )“五(wǔ )日(rì )死(sǐ )”,而(ér )後(hòu )十(shí )日(rì )乃(nǎi )死(sǐ )。病(bìng )得(dé )之(zhī )酒(jiǔ )。所(suǒ )以(yǐ )知(zhī )赵(zhào )章(zhāng )之(zhī )病(bìng )者(zhě ),臣(chén )意(yì )切(qiē )其(qí )脉(mò ),脉(mò )来(lái )滑(huá ),是(shì )内(nèi )风(fēng )气(qì )也(yě )。饮(yǐn )食(shí )下(xià )嗌(ài )而(ér )辄(zhé )出(chū )不(bú )留(liú )者(zhě ),法(fǎ )五(wǔ )日(rì )死(sǐ ),皆(jiē )为(wéi )前(qián )分(fèn )界(jiè )法(fǎ )。後(hòu )十(shí )日(rì )乃(nǎi )死(sǐ ),所(suǒ )以(yǐ )过(guò )期(qī )者(zhě ),其(qí )人(rén )嗜(shì )粥(zhōu ),故(gù )中(zhōng )藏(cáng )实(shí ),中(zhōng )藏(cáng )实(shí )故(gù )过(guò )期(qī )。师(shī )言(yán )曰(yuē )“安(ān )穀(yù )者(zhě )过(guò )期(qī ),不(bú )安(ān )穀(yù )者(zhě )不(bú )及(jí )期(qī )”。

济(jì )北(běi )王(wáng )病(bìng ),召(zhào )臣(chén )意(yì )诊(zhěn )其(qí )脉(mò ),曰(yuē ):“风(fēng )蹶(juě )胸(xiōng )满(mǎn )。”即(jí )为(wéi )药(yào )酒(jiǔ ),尽(jìn )三(sān )石(shí ),病(bìng )已(yǐ )。得(dé )之(zhī )汗(hàn )出(chū )伏(fú )地(dì )。所(suǒ )以(yǐ )知(zhī )济(jì )北(běi )王(wáng )病(bìng )者(zhě ),臣(chén )意(yì )切(qiē )其(qí )脉(mò )时(shí ),风(fēng )气(qì )也(yě ),心(xīn )脉(mò )浊(zhuó )。病(bìng )法(fǎ )“过(guò )入(rù )其(qí )阳(yáng ),阳(yáng )气(qì )尽(jìn )而(ér )阴(yīn )气(qì )入(rù )”。阴(yīn )气(qì )入(rù )张(zhāng ),则(zé )寒(hán )气(qì )上(shàng )而(ér )热(rè )气(qì )下(xià ),故(gù )胸(xiōng )满(mǎn )。汗(hàn )出(chū )伏(fú )地(dì )者(zhě ),切(qiē )其(qí )脉(mò ),气(qì )阴(yīn )。阴(yīn )气(qì )者(zhě ),病(bìng )必(bì )入(rù )中(zhōng ),出(chū )及(jí )瀺(chán )水(shuǐ )也(yě )。

齐(qí )北(běi )宫(gōng )司(sī )空(kōng )命(mìng )妇(fù )出(chū )於(yú )病(bìng ),众(zhòng )医(yī )皆(jiē )以(yǐ )为(wéi )风(fēng )入(rù )中(zhōng ),病(bìng )主(zhǔ )在(zài )肺(fèi ),刺(cì )其(qí )足(zú )少(shǎo )阳(yáng )脉(mò )。臣(chén )意(yì )诊(zhěn )其(qí )脉(mò ),曰(yuē ):“病(bìng )气(qì )疝(shàn ),客(kè )於(yú )膀(bǎng )胱(guāng ),难(nán )於(yú )前(qián )後(hòu )溲(sōu ),而(ér )溺(nì )赤(chì )。病(bìng )见(jiàn )寒(hán )气(qì )则(zé )遗(yí )溺(nì ),使(shǐ )人(rén )腹(fù )肿(zhǒng )。”出(chū )於(yú )病(bìng )得(dé )之(zhī )欲(yù )溺(nì )不(bú )得(dé ),因(yīn )以(yǐ )接(jiē )内(nèi )。所(suǒ )以(yǐ )知(zhī )出(chū )於(yú )病(bìng )者(zhě ),切(qiē )其(qí )脉(mò )大(dà )而(ér )实(shí ),其(qí )来(lái )难(nán ),是(shì )蹶(juě )阴(yīn )之(zhī )动(dòng )也(yě )。脉(mò )来(lái )难(nán )者(zhě ),疝(shàn )气(qì )之(zhī )客(kè )於(yú )膀(bǎng )胱(guāng )也(yě )。腹(fù )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )肿(zhǒng )者(zhě ),言(yán )蹶(juě )阴(yīn )之(zhī )络(luò )结(jié )小(xiǎo )腹(fù )也(yě )。蹶(juě )阴(yīn )有(yǒu )过(guò )则(zé )脉(mò )结(jié )动(dòng ),动(dòng )则(zé )腹(fù )肿(zhǒng )。臣(chén )意(yì )即(jí )灸(jiǔ )其(qí )足(zú )蹶(juě )阴(yīn )之(zhī )脉(mò ),左(zuǒ )右(yòu )各(gè )一(yī )所(suǒ ),即(jí )不(bú )遗(yí )溺(nì )而(ér )溲(sōu )清(qīng ),小(xiǎo )腹(fù )痛(tòng )止(zhǐ )。即(jí )更(gèng )为(wéi )火(huǒ )齐(qí )汤(tāng )以(yǐ )饮(yǐn )之(zhī ),三(sān )日(rì )而(ér )疝(shàn )气(qì )散(sàn ),即(jí )愈(yù )。

故(gù )济(jì )北(běi )王(wáng )阿(ā )母(mǔ )自(zì )言(yán )足(zú )热(rè )而(ér )懑(mèn ),臣(chén )意(yì )告(gào )曰(yuē ):“热(rè )蹶(juě )也(yě )。”则(zé )刺(cì )其(qí )足(zú )心(xīn )各(gè )三(sān )所(suǒ ),案(àn )之(zhī )无(wú )出(chū )血(xuè ),病(bìng )旋(xuán )已(yǐ )。病(bìng )得(dé )之(zhī )饮(yǐn )酒(jiǔ )大(dà )醉(zuì )。

济(jì )北(běi )王(wáng )召(zhào )臣(chén )意(yì )诊(zhěn )脉(mò )诸(zhū )女(nǚ )子(zǐ )侍(shì )者(zhě ),至(zhì )女(nǚ )子(zǐ )竖(shù ),竖(shù )无(wú )病(bìng )。臣(chén )意(yì )告(gào )永(yǒng )巷(xiàng )长(zhǎng )曰(yuē ):“竖(shù )伤(shāng )脾(pí ),不(bú )可(kě )劳(láo ),法(fǎ )当(dāng )春(chūn )呕(ǒu )血(xuè )死(sǐ )。”臣(chén )意(yì )言(yán )王(wáng )曰(yuē ):“才(cái )人(rén )女(nǚ )子(zǐ )竖(shù )何(hé )能(néng )?”王(wáng )曰(yuē ):“是(shì )好(hǎo )为(wéi )方(fāng ),多(duō )伎(jì )能(néng ),为(wéi )所(suǒ )是(shì )案(àn )法(fǎ )新(xīn ),往(wǎng )年(nián )市(shì )之(zhī )民(mín )所(suǒ ),四(sì )百(bǎi )七(qī )十(shí )万(wàn ),曹(cáo )偶(ǒu )四(sì )人(rén )。”王(wáng )曰(yuē ):“得(dé )毋(wú )有(yǒu )病(bìng )乎(hū )?”臣(chén )意(yì )对(duì )曰(yuē ):“竖(shù )病(bìng )重(zhòng ),在(zài )死(sǐ )法(fǎ )中(zhōng )。”王(wáng )召(zhào )视(shì )之(zhī ),其(qí )颜(yán )色(sè )不(bú )变(biàn ),以(yǐ )为(wéi )不(bú )然(rán ),不(bú )卖(mài )诸(zhū )侯(hóu )所(suǒ )。至(zhì )春(chūn ),竖(shù )奉(fèng )剑(jiàn )从(cóng )王(wáng )之(zhī )厕(cè ),王(wáng )去(qù ),竖(shù )後(hòu ),王(wáng )令(lìng )人(rén )召(zhào )之(zhī ),即(jí )仆(pú )於(yú )厕(cè ),呕(ǒu )血(xuè )死(sǐ )。病(bìng )得(dé )之(zhī )流(liú )汗(hàn )。流(liú )汗(hàn )者(zhě ),法(fǎ )病(bìng )内(nèi )重(zhòng ),毛(máo )发(fā )而(ér )色(sè )泽(zé ),脉(mò )不(bú )衰(shuāi ),此(cǐ )亦(yì )内(nèi )之(zhī )病(bìng )也(yě )。

齐(qí )中(zhōng )大(dà )夫(fū )病(bìng )齲(qǔ )齿(chǐ ),臣(chén )意(yì )灸(jiǔ )其(qí )左(zuǒ )大(dà )阳(yáng )明(míng )脉(mò ),即(jí )为(wéi )苦(kǔ )参(cān )汤(tāng ),日(rì )嗽(sòu )三(sān )升(shēng ),出(chū )入(rù )五(wǔ )六(liù )日(rì ),病(bìng )已(yǐ )。得(dé )之(zhī )风(fēng ),及(jí )卧(wò )开(kāi )口(kǒu ),食(shí )而(ér )不(bú )嗽(sòu )。

菑(zī )川(chuān )王(wáng )美(měi )人(rén )怀(huái )子(zǐ )而(ér )不(bú )乳(rǔ ),来(lái )召(zhào )臣(chén )意(yì )。臣(chén )意(yì )往(wǎng ),饮(yǐn )以(yǐ )莨(làng )锽(huáng )药(yào )一(yī )撮(cuō ),以(yǐ )酒(jiǔ )饮(yǐn )之(zhī ),旋(xuán )乳(rǔ )。臣(chén )意(yì )复(fù )诊(zhěn )其(qí )脉(mò ),而(ér )脉(mò )躁(zào )。躁(zào )者(zhě )有(yǒu )馀(yú )病(bìng ),即(jí )饮(yǐn )以(yǐ )消(xiāo )石(shí )一(yī )齐(qí ),出(chū )血(xuè ),血(xuè )如(rú )豆(dòu )比(bǐ )五(wǔ )六(liù )枚(méi )。

齐(qí )丞(chéng )相(xiàng )舍(shě )人(rén )奴(nú )从(cóng )朝(cháo )入(rù )宫(gōng ),臣(chén )意(yì )见(jiàn )之(zhī )食(shí )闺(guī )门(mén )外(wài ),望(wàng )其(qí )色(sè )有(yǒu )病(bìng )气(qì )。臣(chén )意(yì )即(jí )告(gào )宦(huàn )者(zhě )平(píng )。平(píng )好(hǎo )为(wéi )脉(mò ),学(xué )臣(chén )意(yì )所(suǒ ),臣(chén )意(yì )即(jí )示(shì )之(zhī )舍(shě )人(rén )奴(nú )病(bìng ),告(gào )之(zhī )曰(yuē ):“此(cǐ )伤(shāng )脾(pí )气(qì )也(yě ),当(dāng )至(zhì )春(chūn )鬲(gé )塞(sāi )不(bú )通(tōng ),不(bú )能(néng )食(shí )饮(yǐn ),法(fǎ )至(zhì )夏(xià )泄(xiè )血(xuè )死(sǐ )。”宦(huàn )者(zhě )平(píng )即(jí )往(wǎng )告(gào )相(xiàng )曰(yuē ):“君(jūn )之(zhī )舍(shě )人(rén )奴(nú )有(yǒu )病(bìng ),病(bìng )重(zhòng ),死(sǐ )期(qī )有(yǒu )日(rì )。”相(xiàng )君(jūn )曰(yuē ):“卿(qīng )何(hé )以(yǐ )知(zhī )之(zhī )?”曰(yuē ):“君(jūn )朝(cháo )时(shí )入(rù )宫(gōng ),君(jūn )之(zhī )舍(shě )人(rén )奴(nú )尽(jìn )食(shí )闺(guī )门(mén )外(wài ),平(píng )与(yǔ )仓(cāng )公(gōng )立(lì ),即(jí )示(shì )平(píng )曰(yuē ),病(bìng )如(rú )是(shì )者(zhě )死(sǐ )。”相(xiàng )即(jí )召(zhào )舍(shě )人(rén )而(ér )谓(wèi )之(zhī )曰(yuē ):“公(gōng )奴(nú )有(yǒu )病(bìng )不(bú )?”舍(shě )人(rén )曰(yuē ):“奴(nú )无(wú )病(bìng ),身(shēn )无(wú )痛(tòng )者(zhě )。”至(zhì )春(chūn )果(guǒ )病(bìng ),至(zhì )四(sì )月(yuè ),泄(xiè )血(xuè )死(sǐ )。所(suǒ )以(yǐ )知(zhī )奴(nú )病(bìng )者(zhě ),脾(pí )气(qì )周(zhōu )乘(chéng )五(wǔ )藏(cáng ),伤(shāng )部(bù )而(ér )交(jiāo ),故(gù )伤(shāng )脾(pí )之(zhī )色(sè )也(yě ),望(wàng )之(zhī )杀(shā )然(rán )黄(huáng ),察(chá )之(zhī )如(rú )死(sǐ )青(qīng )之(zhī )兹(zī )。众(zhòng )医(yī )不(bú )知(zhī ),以(yǐ )为(wéi )大(dà )蟲(chóng ),不(bú )知(zhī )伤(shāng )脾(pí )。所(suǒ )以(yǐ )至(zhì )春(chūn )死(sǐ )病(bìng )者(zhě ),胃(wèi )气(qì )黄(huáng ),黄(huáng )者(zhě )土(tǔ )气(qì )也(yě ),土(tǔ )不(bú )胜(shèng )木(mù ),故(gù )至(zhì )春(chūn )死(sǐ )。所(suǒ )以(yǐ )至(zhì )夏(xià )死(sǐ )者(zhě ),脉(mò )法(fǎ )曰(yuē )“病(bìng )重(zhòng )而(ér )脉(mò )顺(shùn )清(qīng )者(zhě )曰(yuē )内(nèi )关(guān )”,内(nèi )关(guān )之(zhī )病(bìng ),人(rén )不(bú )知(zhī )其(qí )所(suǒ )痛(tòng ),心(xīn )急(jí )然(rán )无(wú )苦(kǔ )。若(ruò )加(jiā )以(yǐ )一(yī )病(bìng ),死(sǐ )中(zhōng )春(chūn );一(yī )愈(yù )顺(shùn ),及(jí )一(yī )时(shí )。其(qí )所(suǒ )以(yǐ )四(sì )月(yuè )死(sǐ )者(zhě ),诊(zhěn )其(qí )人(rén )时(shí )愈(yù )顺(shùn )。愈(yù )顺(shùn )者(zhě ),人(rén )尚(shàng )肥(féi )也(yě )。奴(nú )之(zhī )病(bìng )得(dé )之(zhī )流(liú )汗(hàn )数(shù )出(chū ),於(yú )火(huǒ )而(ér )以(yǐ )出(chū )见(jiàn )大(dà )风(fēng )也(yě )。

菑(zī )川(chuān )王(wáng )病(bìng ),召(zhào )臣(chén )意(yì )诊(zhěn )脉(mò ),曰(yuē ):“蹶(juě )上(shàng )为(wéi )重(zhòng ),头(tóu )痛(tòng )身(shēn )热(rè ),使(shǐ )人(rén )烦(fán )懑(mèn )。”臣(chén )意(yì )即(jí )以(yǐ )寒(hán )水(shuǐ )拊(fǔ )其(qí )头(tóu ),刺(cì )足(zú )阳(yáng )明(míng )脉(mò ),左(zuǒ )右(yòu )各(gè )三(sān )所(suǒ ),病(bìng )旋(xuán )已(yǐ )。病(bìng )得(dé )之(zhī )沐(mù )发(fā )未(wèi )乾(qián )而(ér )卧(wò )。诊(zhěn )如(rú )前(qián ),所(suǒ )以(yǐ )蹶(juě ),头(tóu )热(rè )至(zhì )肩(jiān )。

齐(qí )王(wáng )黄(huáng )姬(jī )兄(xiōng )黄(huáng )长(zhǎng )卿(qīng )家(jiā )有(yǒu )酒(jiǔ )召(zhào )客(kè ),召(zhào )臣(chén )意(yì )。诸(zhū )客(kè )坐(zuò ),未(wèi )上(shàng )食(shí )。臣(chén )意(yì )望(wàng )见(jiàn )王(wáng )后(hòu )弟(dì )宋(sòng )建(jiàn ),告(gào )曰(yuē ):“君(jūn )有(yǒu )病(bìng ),往(wǎng )四(sì )五(wǔ )日(rì ),君(jūn )要(yào )胁(xié )痛(tòng )不(bú )可(kě )俯(fǔ )仰(yǎng ),又(yòu )不(bú )得(dé )小(xiǎo )溲(sōu )。不(bú )亟(jí )治(zhì ),病(bìng )即(jí )入(rù )濡(rú )肾(shèn )。及(jí )其(qí )未(wèi )舍(shě )五(wǔ )藏(cáng ),急(jí )治(zhì )之(zhī )。病(bìng )方(fāng )今(jīn )客(kè )肾(shèn )濡(rú ),此(cǐ )所(suǒ )谓(wèi )“肾(shèn )痺(bì )”也(yě )。”宋(sòng )建(jiàn )曰(yuē ):“然(rán ),建(jiàn )故(gù )有(yǒu )要(yào )脊(jǐ )痛(tòng )。往(wǎng )四(sì )五(wǔ )日(rì ),天(tiān )雨(yǔ ),黄(huáng )氏(shì )诸(zhū )倩(qiàn )见(jiàn )建(jiàn )家(jiā )京(jīng )下(xià )方(fāng )石(shí ),即(jí )弄(nòng )之(zhī ),建(jiàn )亦(yì )欲(yù )效(xiào )之(zhī ),效(xiào )之(zhī )不(bú )能(néng )起(qǐ ),即(jí )复(fù )置(zhì )之(zhī )。暮(mù ),要(yào )脊(jǐ )痛(tòng ),不(bú )得(dé )溺(nì ),至(zhì )今(jīn )不(bú )愈(yù )。”建(jiàn )病(bìng )得(dé )之(zhī )好(hǎo )持(chí )重(zhòng )。所(suǒ )以(yǐ )知(zhī )建(jiàn )病(bìng )者(zhě ),臣(chén )意(yì )见(jiàn )其(qí )色(sè ),太(tài )阳(yáng )色(sè )乾(qián ),肾(shèn )部(bù )上(shàng )及(jí )界(jiè )要(yào )以(yǐ )下(xià )者(zhě )枯(kū )四(sì )分(fèn )所(suǒ ),故(gù )以(yǐ )往(wǎng )四(sì )五(wǔ )日(rì )知(zhī )其(qí )发(fā )也(yě )。臣(chén )意(yì )即(jí )为(wéi )柔(róu )汤(tāng )使(shǐ )服(fú )之(zhī ),十(shí )八(bā )日(rì )所(suǒ )而(ér )病(bìng )愈(yù )。

济(jì )北(běi )王(wáng )侍(shì )者(zhě )韩(hán )女(nǚ )病(bìng )要(yào )背(bèi )痛(tòng ),寒(hán )热(rè ),众(zhòng )医(yī )皆(jiē )以(yǐ )为(wéi )寒(hán )热(rè )也(yě )。臣(chén )意(yì )诊(zhěn )脉(mò ),曰(yuē ):“内(nèi )寒(hán ),月(yuè )事(shì )不(bú )下(xià )也(yě )。”即(jí )窜(cuàn )以(yǐ )药(yào ),旋(xuán )下(xià ),病(bìng )已(yǐ )。病(bìng )得(dé )之(zhī )欲(yù )男(nán )子(zǐ )而(ér )不(bú )可(kě )得(dé )也(yě )。所(suǒ )以(yǐ )知(zhī )韩(hán )女(nǚ )之(zhī )病(bìng )者(zhě ),诊(zhěn )其(qí )脉(mò )时(shí ),切(qiē )之(zhī ),肾(shèn )脉(mò )也(yě ),啬(sè )而(ér )不(bú )属(shǔ )。啬(sè )而(ér )不(bú )属(shǔ )者(zhě ),其(qí )来(lái )难(nán ),坚(jiān ),故(gù )曰(yuē )月(yuè )不(bú )下(xià )。肝(gān )脉(mò )弦(xián ),出(chū )左(zuǒ )口(kǒu ),故(gù )曰(yuē )欲(yù )男(nán )子(zǐ )不(bú )可(kě )得(dé )也(yě )。

临(lín )菑(zī )氾(fán )里(lǐ )女(nǚ )子(zǐ )薄(báo )吾(wú )病(bìng )甚(shèn ),众(zhòng )医(yī )皆(jiē )以(yǐ )为(wéi )寒(hán )热(rè )笃(dǔ ),当(dāng )死(sǐ ),不(bú )治(zhì )。臣(chén )意(yì )诊(zhěn )其(qí )脉(mò ),曰(yuē ):“蛲(náo )瘕(jiǎ )。”蛲(náo )瘕(jiǎ )为(wéi )病(bìng ),腹(fù )大(dà ),上(shàng )肤(fū )黄(huáng )粗(cū ),循(xún )之(zhī )戚(qī )戚(qī )然(rán )。臣(chén )意(yì )饮(yǐn )以(yǐ )芫(yuán )华(huá )一(yī )撮(cuō ),即(jí )出(chū )蛲(náo )可(kě )数(shù )升(shēng ),病(bìng )已(yǐ ),三(sān )十(shí )日(rì )如(rú )故(gù )。病(bìng )蛲(náo )得(dé )之(zhī )於(yú )寒(hán )湿(shī ),寒(hán )湿(shī )气(qì )宛(wǎn )笃(dǔ )不(bú )发(fā ),化(huà )为(wéi )蟲(chóng )。臣(chén )意(yì )所(suǒ )以(yǐ )知(zhī )薄(báo )吾(wú )病(bìng )者(zhě ),切(qiē )其(qí )脉(mò ),循(xún )其(qí )尺(chǐ ),其(qí )尺(chǐ )索(suǒ )刺(cì )粗(cū ),而(ér )毛(máo )美(měi )奉(fèng )发(fā ),是(shì )蟲(chóng )气(qì )也(yě )。其(qí )色(sè )泽(zé )者(zhě ),中(zhōng )藏(cáng )无(wú )邪(xié )气(qì )及(jí )重(zhòng )病(bìng )。

齐(qí )淳(chún )于(yú )司(sī )马(mǎ )病(bìng ),臣(chén )意(yì )切(qiē )其(qí )脉(mò ),告(gào )曰(yuē ):“当(dāng )病(bìng )迵(dòng )风(fēng )。迵(dòng )风(fēng )之(zhī )状(zhuàng ),饮(yǐn )食(shí )下(xià )嗌(ài )辄(zhé )後(hòu )之(zhī )。病(bìng )得(dé )之(zhī )饱(bǎo )食(shí )而(ér )疾(jí )走(zǒu )。”淳(chún )于(yú )司(sī )马(mǎ )曰(yuē ):“我(wǒ )之(zhī )王(wáng )家(jiā )食(shí )马(mǎ )肝(gān ),食(shí )饱(bǎo )甚(shèn ),见(jiàn )酒(jiǔ )来(lái ),即(jí )走(zǒu )去(qù ),驱(qū )疾(jí )至(zhì )舍(shě ),即(jí )泄(xiè )数(shù )十(shí )出(chū )。”臣(chén )意(yì )告(gào )曰(yuē ):“为(wéi )火(huǒ )齐(qí )米(mǐ )汁(zhī )饮(yǐn )之(zhī ),七(qī )八(bā )日(rì )而(ér )当(dāng )愈(yù )。”时(shí )医(yī )秦(qín )信(xìn )在(zài )旁(páng ),臣(chén )意(yì )去(qù ),信(xìn )谓(wèi )左(zuǒ )右(yòu )阁(gé )都(dōu )尉(wèi )曰(yuē ):“意(yì )以(yǐ )淳(chún )于(yú )司(sī )马(mǎ )病(bìng )为(wéi )何(hé )?”曰(yuē ):“以(yǐ )为(wéi )迵(dòng )风(fēng ),可(kě )治(zhì )。”信(xìn )即(jí )笑(xiào )曰(yuē ):“是(shì )不(bú )知(zhī )也(yě )。淳(chún )于(yú )司(sī )马(mǎ )病(bìng ),法(fǎ )当(dāng )後(hòu )九(jiǔ )日(rì )死(sǐ )。”即(jí )後(hòu )九(jiǔ )日(rì )不(bú )死(sǐ ),其(qí )家(jiā )复(fù )召(zhào )臣(chén )意(yì )。臣(chén )意(yì )往(wǎng )问(wèn )之(zhī ),尽(jìn )如(rú )意(yì )诊(zhěn )。臣(chén )即(jí )为(wéi )一(yī )火(huǒ )齐(qí )米(mǐ )汁(zhī ),使(shǐ )服(fú )之(zhī ),七(qī )八(bā )日(rì )病(bìng )已(yǐ )。所(suǒ )以(yǐ )知(zhī )之(zhī )者(zhě ),诊(zhěn )其(qí )脉(mò )时(shí ),切(qiē )之(zhī ),尽(jìn )如(rú )法(fǎ )。其(qí )病(bìng )顺(shùn ),故(gù )不(bú )死(sǐ )。

齐(qí )中(zhōng )郎(láng )破(pò )石(shí )病(bìng ),臣(chén )意(yì )诊(zhěn )其(qí )脉(mò ),告(gào )曰(yuē ):“肺(fèi )伤(shāng ),不(bú )治(zhì ),当(dāng )後(hòu )十(shí )日(rì )丁(dīng )亥(hài )溲(sōu )血(xuè )死(sǐ )。”即(jí )後(hòu )十(shí )一(yī )日(rì ),溲(sōu )血(xuè )而(ér )死(sǐ )。破(pò )石(shí )之(zhī )病(bìng ),得(dé )之(zhī )堕(duò )马(mǎ )僵(jiāng )石(shí )上(shàng )。所(suǒ )以(yǐ )知(zhī )破(pò )石(shí )之(zhī )病(bìng )者(zhě ),切(qiē )其(qí )脉(mò ),得(dé )肺(fèi )阴(yīn )气(qì ),其(qí )来(lái )散(sàn ),数(shù )道(dào )至(zhì )而(ér )不(bú )一(yī )也(yě )。色(sè )又(yòu )乘(chéng )之(zhī )。所(suǒ )以(yǐ )知(zhī )其(qí )堕(duò )马(mǎ )者(zhě ),切(qiē )之(zhī )得(dé )番(fān )阴(yīn )脉(mò )。番(fān )阴(yīn )脉(mò )入(rù )虚(xū )里(lǐ ),乘(chéng )肺(fèi )脉(mò )。肺(fèi )脉(mò )散(sàn )者(zhě ),固(gù )色(sè )变(biàn )也(yě )乘(chéng )也(yě )。所(suǒ )以(yǐ )不(bú )中(zhōng )期(qī )死(sǐ )者(zhě ),师(shī )言(yán )曰(yuē ):“病(bìng )者(zhě )安(ān )穀(yù )即(jí )过(guò )期(qī ),不(bú )安(ān )穀(yù )则(zé )不(bú )及(jí )期(qī )”。其(qí )人(rén )嗜(shì )黍(shǔ ),黍(shǔ )主(zhǔ )肺(fèi ),故(gù )过(guò )期(qī )。所(suǒ )以(yǐ )溲(sōu )血(xuè )者(zhě ),诊(zhěn )脉(mò )法(fǎ )曰(yuē )“病(bìng )养(yǎng )喜(xǐ )阴(yīn )处(chù )者(zhě )顺(shùn )死(sǐ ),养(yǎng )喜(xǐ )阳(yáng )处(chù )者(zhě )逆(nì )死(sǐ )”。其(qí )人(rén )喜(xǐ )自(zì )静(jìng ),不(bú )躁(zào ),又(yòu )久(jiǔ )安(ān )坐(zuò ),伏(fú )几(jǐ )而(ér )寐(mèi ),故(gù )血(xuè )下(xià )泄(xiè )。

齐(qí )王(wáng )侍(shì )医(yī )遂(suí )病(bìng ),自(zì )练(liàn )五(wǔ )石(shí )服(fú )之(zhī )。臣(chén )意(yì )往(wǎng )过(guò )之(zhī ),遂(suí )谓(wèi )意(yì )曰(yuē ):“不(bú )肖(xiāo )有(yǒu )病(bìng ),幸(xìng )诊(zhěn )遂(suí )也(yě )。”臣(chén )意(yì )即(jí )诊(zhěn )之(zhī ),告(gào )曰(yuē ):“公(gōng )病(bìng )中(zhōng )热(rè )。论(lùn )曰(yuē )“中(zhōng )热(rè )不(bú )溲(sōu )者(zhě ),不(bú )可(kě )服(fú )五(wǔ )石(shí )”。石(shí )之(zhī )为(wéi )药(yào )精(jīng )悍(hàn ),公(gōng )服(fú )之(zhī )不(bú )得(dé )数(shù )溲(sōu ),亟(jí )勿(wù )服(fú )。色(sè )将(jiāng )发(fā )臃(yōng )。”遂(suí )曰(yuē ):“扁(biǎn )鹊(què )曰(yuē )“阴(yīn )石(shí )以(yǐ )治(zhì )阴(yīn )病(bìng ),阳(yáng )石(shí )以(yǐ )治(zhì )阳(yáng )病(bìng )”。夫(fū )药(yào )石(shí )者(zhě )有(yǒu )阴(yīn )阳(yáng )水(shuǐ )火(huǒ )之(zhī )齐(qí ),故(gù )中(zhōng )热(rè ),即(jí )为(wéi )阴(yīn )石(shí )柔(róu )齐(qí )治(zhì )之(zhī );中(zhōng )寒(hán ),即(jí )为(wéi )阳(yáng )石(shí )刚(gāng )齐(qí )治(zhì )之(zhī )。”臣(chén )意(yì )曰(yuē ):“公(gōng )所(suǒ )论(lùn )远(yuǎn )矣(yǐ )。扁(biǎn )鹊(què )虽(suī )言(yán )若(ruò )是(shì ),然(rán )必(bì )审(shěn )诊(zhěn ),起(qǐ )度(dù )量(liàng ),立(lì )规(guī )矩(jǔ ),称(chēng )权(quán )衡(héng ),合(hé )色(sè )脉(mò )表(biǎo )里(lǐ )有(yǒu )馀(yú )不(bú )足(zú )顺(shùn )逆(nì )之(zhī )法(fǎ ),参(cān )其(qí )人(rén )动(dòng )静(jìng )与(yǔ )息(xī )相(xiàng )应(yīng ),乃(nǎi )可(kě )以(yǐ )论(lùn )。论(lùn )曰(yuē )“阳(yáng )疾(jí )处(chù )内(nèi ),阴(yīn )形(xíng )应(yīng )外(wài )者(zhě ),不(bú )加(jiā )悍(hàn )药(yào )及(jí )鑱(chán )石(shí )”。夫(fū )悍(hàn )药(yào )入(rù )中(zhōng ),则(zé )邪(xié )气(qì )辟(pì )矣(yǐ ),而(ér )宛(wǎn )气(qì )愈(yù )深(shēn )。诊(zhěn )法(fǎ )曰(yuē )“二(èr )阴(yīn )应(yīng )外(wài ),一(yī )阳(yáng )接(jiē )内(nèi )者(zhě ),不(bú )可(kě )以(yǐ )刚(gāng )药(yào )”。刚(gāng )药(yào )入(rù )则(zé )动(dòng )阳(yáng ),阴(yīn )病(bìng )益(yì )衰(shuāi ),阳(yáng )病(bìng )益(yì )箸(zhù ),邪(xié )气(qì )流(liú )行(háng ),为(wéi )重(zhòng )困(kùn )於(yú )俞(yú ),忿(fèn )发(fā )为(wéi )疽(jū )。”意(yì )告(gào )之(zhī )後(hòu )百(bǎi )馀(yú )日(rì ),果(guǒ )为(wéi )疽(jū )发(fā )乳(rǔ )上(shàng ),入(rù )缺(quē )盆(pén ),死(sǐ )。此(cǐ )谓(wèi )论(lùn )之(zhī )大(dà )体(tǐ )也(yě ),必(bì )有(yǒu )经(jīng )纪(jì )。拙(zhuō )工(gōng )有(yǒu )一(yī )不(bú )习(xí ),文(wén )理(lǐ )阴(yīn )阳(yáng )失(shī )矣(yǐ )。

齐(qí )王(wáng )故(gù )为(wéi )阳(yáng )虚(xū )侯(hóu )时(shí ),病(bìng )甚(shèn ),众(zhòng )医(yī )皆(jiē )以(yǐ )为(wéi )蹶(juě )。臣(chén )意(yì )诊(zhěn )脉(mò ),以(yǐ )为(wéi )痺(bì ),根(gēn )在(zài )右(yòu )胁(xié )下(xià ),大(dà )如(rú )覆(fù )杯(bēi ),令(lìng )人(rén )喘(chuǎn ),逆(nì )气(qì )不(bú )能(néng )食(shí )。臣(chén )意(yì )即(jí )以(yǐ )火(huǒ )齐(qí )粥(zhōu )且(qiě )饮(yǐn ),六(liù )日(rì )气(qì )下(xià );即(jí )令(lìng )更(gèng )服(fú )丸(wán )药(yào ),出(chū )入(rù )六(liù )日(rì ),病(bìng )已(yǐ )。病(bìng )得(dé )之(zhī )内(nèi )。诊(zhěn )之(zhī )时(shí )不(bú )能(néng )识(shí )其(qí )经(jīng )解(jiě ),大(dà )识(shí )其(qí )病(bìng )所(suǒ )在(zài )。

臣(chén )意(yì )尝(cháng )诊(zhěn )安(ān )阳(yáng )武(wǔ )都(dōu )里(lǐ )成(chéng )开(kāi )方(fāng ),开(kāi )方(fāng )自(zì )言(yán )以(yǐ )为(wéi )不(bú )病(bìng ),臣(chén )意(yì )谓(wèi )之(zhī )病(bìng )苦(kǔ )沓(tà )风(fēng ),三(sān )岁(suì )四(sì )支(zhī )不(bú )能(néng )自(zì )用(yòng ),使(shǐ )人(rén )瘖(yīn ),瘖(yīn )即(jí )死(sǐ )。今(jīn )闻(wén )其(qí )四(sì )支(zhī )不(bú )能(néng )用(yòng ),瘖(yīn )而(ér )未(wèi )死(sǐ )也(yě )。病(bìng )得(dé )之(zhī )数(shù )饮(yǐn )酒(jiǔ )以(yǐ )见(jiàn )大(dà )风(fēng )气(qì )。所(suǒ )以(yǐ )知(zhī )成(chéng )开(kāi )方(fāng )病(bìng )者(zhě ),诊(zhěn )之(zhī ),其(qí )脉(mò )法(fǎ )奇(qí )咳(ké )言(yán )曰(yuē )“藏(cáng )气(qì )相(xiàng )反(fǎn )者(zhě )死(sǐ )”。切(qiē )之(zhī ),得(dé )肾(shèn )反(fǎn )肺(fèi ),法(fǎ )曰(yuē )“三(sān )岁(suì )死(sǐ )”也(yě )。

安(ān )陵(líng )阪(bǎn )里(lǐ )公(gōng )乘(chéng )项(xiàng )处(chù )病(bìng ),臣(chén )意(yì )诊(zhěn )脉(mò ),曰(yuē ):“牡(mǔ )疝(shàn )。”牡(mǔ )疝(shàn )在(zài )鬲(gé )下(xià ),上(shàng )连(lián )肺(fèi )。病(bìng )得(dé )之(zhī )内(nèi )。臣(chén )意(yì )谓(wèi )之(zhī ):“慎(shèn )毋(wú )为(wéi )劳(láo )力(lì )事(shì ),为(wéi )劳(láo )力(lì )事(shì )则(zé )必(bì )呕(ǒu )血(xuè )死(sǐ )。”处(chù )後(hòu )蹴(cù )踘(jū ),要(yào )蹶(juě )寒(hán ),汗(hàn )出(chū )多(duō ),即(jí )呕(ǒu )血(xuè )。臣(chén )意(yì )复(fù )诊(zhěn )之(zhī ),曰(yuē ):“当(dāng )旦(dàn )日(rì )日(rì )夕(xī )死(sǐ )。”即(jí )死(sǐ )。病(bìng )得(dé )之(zhī )内(nèi )。所(suǒ )以(yǐ )知(zhī )项(xiàng )处(chù )病(bìng )者(zhě ),切(qiē )其(qí )脉(mò )得(dé )番(fān )阳(yáng )。番(fān )阳(yáng )入(rù )虚(xū )里(lǐ ),处(chù )旦(dàn )日(rì )死(sǐ )。一(yī )番(fān )一(yī )络(luò )者(zhě ),牡(mǔ )疝(shàn )也(yě )。

臣(chén )意(yì )曰(yuē ):他(tā )所(suǒ )诊(zhěn )期(qī )决(jué )死(sǐ )生(shēng )及(jí )所(suǒ )治(zhì )已(yǐ )病(bìng )众(zhòng )多(duō ),久(jiǔ )颇(pō )忘(wàng )之(zhī ),不(bú )能(néng )尽(jìn )识(shí ),不(bú )敢(gǎn )以(yǐ )对(duì )。

问(wèn )臣(chén )意(yì ):“所(suǒ )诊(zhěn )治(zhì )病(bìng ),病(bìng )名(míng )多(duō )同(tóng )而(ér )诊(zhěn )异(yì ),或(huò )死(sǐ )或(huò )不(bú )死(sǐ ),何(hé )也(yě )?”对(duì )曰(yuē ):“病(bìng )名(míng )多(duō )相(xiàng )类(lèi ),不(bú )可(kě )知(zhī ),故(gù )古(gǔ )圣(shèng )人(rén )为(wéi )之(zhī )脉(mò )法(fǎ ),以(yǐ )起(qǐ )度(dù )量(liàng ),立(lì )规(guī )矩(jǔ ),县(xiàn )权(quán )衡(héng ),案(àn )绳(shéng )墨(mò ),调(diào )阴(yīn )阳(yáng ),别(bié )人(rén )之(zhī )脉(mò )各(gè )名(míng )之(zhī ),与(yǔ )天(tiān )地(dì )相(xiàng )应(yīng ),参(cān )合(hé )於(yú )人(rén ),故(gù )乃(nǎi )别(bié )百(bǎi )病(bìng )以(yǐ )异(yì )之(zhī ),有(yǒu )数(shù )者(zhě )能(néng )异(yì )之(zhī ),无(wú )数(shù )者(zhě )同(tóng )之(zhī )。然(rán )脉(mò )法(fǎ )不(bú )可(kě )胜(shèng )验(yàn ),诊(zhěn )疾(jí )人(rén )以(yǐ )度(dù )异(yì )之(zhī ),乃(nǎi )可(kě )别(bié )同(tóng )名(míng ),命(mìng )病(bìng )主(zhǔ )在(zài )所(suǒ )居(jū )。今(jīn )臣(chén )意(yì )所(suǒ )诊(zhěn )者(zhě ),皆(jiē )有(yǒu )诊(zhěn )籍(jí )。所(suǒ )以(yǐ )别(bié )之(zhī )者(zhě ),臣(chén )意(yì )所(suǒ )受(shòu )师(shī )方(fāng )適(shì )成(chéng ),师(shī )死(sǐ ),以(yǐ )故(gù )表(biǎo )籍(jí )所(suǒ )诊(zhěn ),期(qī )决(jué )死(sǐ )生(shēng ),观(guān )所(suǒ )失(shī )所(suǒ )得(dé )者(zhě )合(hé )脉(mò )法(fǎ ),以(yǐ )故(gù )至(zhì )今(jīn )知(zhī )之(zhī )。”

问(wèn )臣(chén )意(yì )曰(yuē ):“所(suǒ )期(qī )病(bìng )决(jué )死(sǐ )生(shēng ),或(huò )不(bú )应(yīng )期(qī ),何(hé )故(gù )?”对(duì )曰(yuē ):“此(cǐ )皆(jiē )饮(yǐn )食(shí )喜(xǐ )怒(nù )不(bú )节(jiē ),或(huò )不(bú )当(dāng )饮(yǐn )药(yào ),或(huò )不(bú )当(dāng )针(zhēn )灸(jiǔ ),以(yǐ )故(gù )不(bú )中(zhōng )期(qī )死(sǐ )也(yě )。”

问(wèn )臣(chén )意(yì ):“意(yì )方(fāng )能(néng )知(zhī )病(bìng )死(sǐ )生(shēng ),论(lùn )药(yào )用(yòng )所(suǒ )宜(yí ),诸(zhū )侯(hóu )王(wáng )大(dà )臣(chén )有(yǒu )尝(cháng )问(wèn )意(yì )者(zhě )不(bú )?及(jí )文(wén )王(wáng )病(bìng )时(shí ),不(bú )求(qiú )意(yì )诊(zhěn )治(zhì ),何(hé )故(gù )?”对(duì )曰(yuē ):“赵(zhào )王(wáng )、胶(jiāo )西(xī )王(wáng )、济(jì )南(nán )王(wáng )、吴(wú )王(wáng )皆(jiē )使(shǐ )人(rén )来(lái )召(zhào )臣(chén )意(yì ),臣(chén )意(yì )不(bú )敢(gǎn )往(wǎng )。文(wén )王(wáng )病(bìng )时(shí ),臣(chén )意(yì )家(jiā )贫(pín ),欲(yù )为(wéi )人(rén )治(zhì )病(bìng ),诚(chéng )恐(kǒng )吏(lì )以(yǐ )除(chú )拘(jū )臣(chén )意(yì )也(yě ),故(gù )移(yí )名(míng )数(shù ),左(zuǒ )右(yòu )不(bú )脩(yǒu )家(jiā )生(shēng ),出(chū )行(háng )游(yóu )国(guó )中(zhōng ),问(wèn )善(shàn )为(wéi )方(fāng )数(shù )者(zhě )事(shì )之(zhī )久(jiǔ )矣(yǐ ),见(jiàn )事(shì )数(shù )师(shī ),悉(xī )受(shòu )其(qí )要(yào )事(shì ),尽(jìn )其(qí )方(fāng )书(shū )意(yì ),及(jí )解(jiě )论(lùn )之(zhī )。身(shēn )居(jū )阳(yáng )虚(xū )侯(hóu )国(guó ),因(yīn )事(shì )侯(hóu )。侯(hóu )入(rù )朝(cháo ),臣(chén )意(yì )从(cóng )之(zhī )长(zhǎng )安(ān ),以(yǐ )故(gù )得(dé )诊(zhěn )安(ān )陵(líng )项(xiàng )处(chù )等(děng )病(bìng )也(yě )。”

问(wèn )臣(chén )意(yì ):“知(zhī )文(wén )王(wáng )所(suǒ )以(yǐ )得(dé )病(bìng )不(bú )起(qǐ )之(zhī )状(zhuàng )?”臣(chén )意(yì )对(duì )曰(yuē ):“不(bú )见(jiàn )文(wén )王(wáng )病(bìng ),然(rán )窃(qiè )闻(wén )文(wén )王(wáng )病(bìng )喘(chuǎn ),头(tóu )痛(tòng ),目(mù )不(bú )明(míng )。臣(chén )意(yì )心(xīn )论(lùn )之(zhī ),以(yǐ )为(wéi )非(fēi )病(bìng )也(yě )。以(yǐ )为(wéi )肥(féi )而(ér )蓄(xù )精(jīng ),身(shēn )体(tǐ )不(bú )得(dé )摇(yáo ),骨(gǔ )肉(ròu )不(bú )相(xiàng )任(rèn ),故(gù )喘(chuǎn ),不(bú )当(dāng )医(yī )治(zhì )。脉(mò )法(fǎ )曰(yuē )“年(nián )二(èr )十(shí )脉(mò )气(qì )当(dāng )趋(qū ),年(nián )三(sān )十(shí )当(dāng )疾(jí )步(bù ),年(nián )四(sì )十(shí )当(dāng )安(ān )坐(zuò ),年(nián )五(wǔ )十(shí )当(dāng )安(ān )卧(wò ),年(nián )六(liù )十(shí )已(yǐ )上(shàng )气(qì )当(dāng )大(dà )董(dǒng )”。文(wén )王(wáng )年(nián )未(wèi )满(mǎn )二(èr )十(shí ),方(fāng )脉(mò )气(qì )之(zhī )趋(qū )也(yě )而(ér )徐(xú )之(zhī ),不(bú )应(yīng )天(tiān )道(dào )四(sì )时(shí )。後(hòu )闻(wén )医(yī )灸(jiǔ )之(zhī )即(jí )笃(dǔ ),此(cǐ )论(lùn )病(bìng )之(zhī )过(guò )也(yě )。臣(chén )意(yì )论(lùn )之(zhī ),以(yǐ )为(wéi )神(shén )气(qì )争(zhēng )而(ér )邪(xié )气(qì )入(rù ),非(fēi )年(nián )少(shǎo )所(suǒ )能(néng )复(fù )之(zhī )也(yě ),以(yǐ )故(gù )死(sǐ )。所(suǒ )谓(wèi )气(qì )者(zhě ),当(dāng )调(diào )饮(yǐn )食(shí ),择(zé )晏(yàn )日(rì ),车(chē )步(bù )广(guǎng )志(zhì ),以(yǐ )適(shì )筋(jīn )骨(gǔ )肉(ròu )血(xuè )脉(mò ),以(yǐ )泻(xiè )气(qì )。故(gù )年(nián )二(èr )十(shí ),是(shì )谓(wèi )“易(yì )

”。法(fǎ )不(bú )当(dāng )砭(biān )灸(jiǔ ),砭(biān )灸(jiǔ )至(zhì )气(qì )逐(zhú )。”

问(wèn )臣(chén )意(yì ):“师(shī )庆(qìng )安(ān )受(shòu )之(zhī )?闻(wén )於(yú )齐(qí )诸(zhū )侯(hóu )不(bú )?”对(duì )曰(yuē ):“不(bú )知(zhī )庆(qìng )所(suǒ )师(shī )受(shòu )。庆(qìng )家(jiā )富(fù ),善(shàn )为(wéi )医(yī ),不(bú )肯(kěn )为(wéi )人(rén )治(zhì )病(bìng ),当(dāng )以(yǐ )此(cǐ )故(gù )不(bú )闻(wén )。庆(qìng )又(yòu )告(gào )臣(chén )意(yì )曰(yuē ):“慎(shèn )毋(wú )令(lìng )我(wǒ )子(zǐ )孙(sūn )知(zhī )若(ruò )学(xué )我(wǒ )方(fāng )也(yě )。””

问(wèn )臣(chén )意(yì ):“师(shī )庆(qìng )何(hé )见(jiàn )於(yú )意(yì )而(ér )爱(ài )意(yì ),欲(yù )悉(xī )教(jiāo )意(yì )方(fāng )?”对(duì )曰(yuē ):“臣(chén )意(yì )不(bú )闻(wén )师(shī )庆(qìng )为(wéi )方(fāng )善(shàn )也(yě )。意(yì )所(suǒ )以(yǐ )知(zhī )庆(qìng )者(zhě ),意(yì )少(shǎo )时(shí )好(hǎo )诸(zhū )方(fāng )事(shì ),臣(chén )意(yì )试(shì )其(qí )方(fāng ),皆(jiē )多(duō )验(yàn ),精(jīng )良(liáng )。臣(chén )意(yì )闻(wén )菑(zī )川(chuān )唐(táng )里(lǐ )公(gōng )孙(sūn )光(guāng )善(shàn )为(wéi )古(gǔ )传(chuán )方(fāng ),臣(chén )意(yì )即(jí )往(wǎng )谒(yè )之(zhī )。得(dé )见(jiàn )事(shì )之(zhī ),受(shòu )方(fāng )化(huà )阴(yīn )阳(yáng )及(jí )传(chuán )语(yǔ )法(fǎ ),臣(chén )意(yì )悉(xī )受(shòu )书(shū )之(zhī )。臣(chén )意(yì )欲(yù )尽(jìn )受(shòu )他(tā )精(jīng )方(fāng ),公(gōng )孙(sūn )光(guāng )曰(yuē ):“吾(wú )方(fāng )尽(jìn )矣(yǐ ),不(bú )为(wéi )爱(ài )公(gōng )所(suǒ )。吾(wú )身(shēn )已(yǐ )衰(shuāi ),无(wú )所(suǒ )复(fù )事(shì )之(zhī )。是(shì )吾(wú )年(nián )少(shǎo )所(suǒ )受(shòu )妙(miào )方(fāng )也(yě ),悉(xī )与(yǔ )公(gōng ),毋(wú )以(yǐ )教(jiāo )人(rén )。”臣(chén )意(yì )曰(yuē ):“得(dé )见(jiàn )事(shì )侍(shì )公(gōng )前(qián ),悉(xī )得(dé )禁(jìn )方(fāng ),幸(xìng )甚(shèn )。意(yì )死(sǐ )不(bú )敢(gǎn )妄(wàng )传(chuán )人(rén )。”居(jū )有(yǒu )间(jiān ),公(gōng )孙(sūn )光(guāng )间(jiān )处(chù ),臣(chén )意(yì )深(shēn )论(lùn )方(fāng ),见(jiàn )言(yán )百(bǎi )世(shì )为(wéi )之(zhī )精(jīng )也(yě )。师(shī )光(guāng )喜(xǐ )曰(yuē ):“公(gōng )必(bì )为(wéi )国(guó )工(gōng )。吾(wú )有(yǒu )所(suǒ )善(shàn )者(zhě )皆(jiē )疏(shū ),同(tóng )产(chǎn )处(chù )临(lín )菑(zī ),善(shàn )为(wéi )方(fāng ),吾(wú )不(bú )若(ruò ),其(qí )方(fāng )甚(shèn )奇(qí ),非(fēi )世(shì )之(zhī )所(suǒ )闻(wén )也(yě )。吾(wú )年(nián )中(zhōng )时(shí ),尝(cháng )欲(yù )受(shòu )其(qí )方(fāng ),杨(yáng )中(zhōng )倩(qiàn )不(bú )肯(kěn ),曰(yuē )“若(ruò )非(fēi )其(qí )人(rén )也(yě )”。胥(xū )与(yǔ )公(gōng )往(wǎng )见(jiàn )之(zhī ),当(dāng )知(zhī )公(gōng )喜(xǐ )方(fāng )也(yě )。其(qí )人(rén )亦(yì )老(lǎo )矣(yǐ ),其(qí )家(jiā )给(gěi )富(fù )。”时(shí )者(zhě )未(wèi )往(wǎng ),会(huì )庆(qìng )子(zǐ )男(nán )殷(yīn )来(lái )献(xiàn )马(mǎ ),因(yīn )师(shī )光(guāng )奏(zòu )马(mǎ )王(wáng )所(suǒ ),意(yì )以(yǐ )故(gù )得(dé )与(yǔ )殷(yīn )善(shàn )。光(guāng )又(yòu )属(shǔ )意(yì )於(yú )殷(yīn )曰(yuē ):“意(yì )好(hǎo )数(shù ),公(gōng )必(bì )谨(jǐn )遇(yù )之(zhī ),其(qí )人(rén )圣(shèng )儒(rú )。”即(jí )为(wéi )书(shū )以(yǐ )意(yì )属(shǔ )阳(yáng )庆(qìng ),以(yǐ )故(gù )知(zhī )庆(qìng )。臣(chén )意(yì )事(shì )庆(qìng )谨(jǐn ),以(yǐ )故(gù )爱(ài )意(yì )也(yě )。”

问(wèn )臣(chén )意(yì )曰(yuē ):“吏(lì )民(mín )尝(cháng )有(yǒu )事(shì )学(xué )意(yì )方(fāng ),及(jí )毕(bì )尽(jìn )得(dé )意(yì )方(fāng )不(bú )?何(hé )县(xiàn )里(lǐ )人(rén )?”对(duì )曰(yuē ):“临(lín )菑(zī )人(rén )宋(sòng )邑(yì )。邑(yì )学(xué ),臣(chén )意(yì )教(jiāo )以(yǐ )五(wǔ )诊(zhěn ),岁(suì )馀(yú )。济(jì )北(běi )王(wáng )遣(qiǎn )太(tài )医(yī )高(gāo )期(qī )、王(wáng )禹(yǔ )学(xué ),臣(chén )意(yì )教(jiāo )以(yǐ )经(jīng )脉(mò )高(gāo )下(xià )及(jí )奇(qí )络(luò )结(jié ),当(dāng )论(lùn )俞(yú )所(suǒ )居(jū ),及(jí )气(qì )当(dāng )上(shàng )下(xià )出(chū )入(rù )邪(xié )逆(nì )顺(shùn ),以(yǐ )宜(yí )鑱(chán )石(shí ),定(dìng )砭(biān )灸(jiǔ )处(chù ),岁(suì )馀(yú )。菑(zī )川(chuān )王(wáng )时(shí )遣(qiǎn )太(tài )仓(cāng )马(mǎ )长(zhǎng )冯(féng )信(xìn )正(zhèng )方(fāng ),臣(chén )意(yì )教(jiāo )以(yǐ )案(àn )法(fǎ )逆(nì )顺(shùn ),论(lùn )药(yào )法(fǎ ),定(dìng )五(wǔ )味(wèi )及(jí )和(hé )齐(qí )汤(tāng )法(fǎ )。高(gāo )永(yǒng )侯(hóu )家(jiā )丞(chéng )杜(dù )信(xìn ),喜(xǐ )脉(mò ),来(lái )学(xué ),臣(chén )意(yì )教(jiāo )以(yǐ )上(shàng )下(xià )经(jīng )脉(mò )五(wǔ )诊(zhěn ),二(èr )岁(suì )馀(yú )。临(lín )菑(zī )召(zhào )里(lǐ )唐(táng )安(ān )来(lái )学(xué ),臣(chén )意(yì )教(jiāo )以(yǐ )五(wǔ )诊(zhěn )上(shàng )下(xià )经(jīng )脉(mò ),奇(qí )咳(ké ),四(sì )时(shí )应(yīng )阴(yīn )阳(yáng )重(zhòng ),未(wèi )成(chéng ),除(chú )为(wéi )齐(qí )王(wáng )侍(shì )医(yī )。”

问(wèn )臣(chén )意(yì ):“诊(zhěn )病(bìng )决(jué )死(sǐ )生(shēng ),能(néng )全(quán )无(wú )失(shī )乎(hū )?”臣(chén )意(yì )对(duì )曰(yuē ):“意(yì )治(zhì )病(bìng )人(rén ),必(bì )先(xiān )切(qiē )其(qí )脉(mò ),乃(nǎi )治(zhì )之(zhī )。败(bài )逆(nì )者(zhě )不(bú )可(kě )治(zhì ),其(qí )顺(shùn )者(zhě )乃(nǎi )治(zhì )之(zhī )。心(xīn )不(bú )精(jīng )脉(mò ),所(suǒ )期(qī )死(sǐ )生(shēng )视(shì )可(kě )治(zhì ),时(shí )时(shí )失(shī )之(zhī ),臣(chén )意(yì )不(bú )能(néng )全(quán )也(yě )。”

太(tài )史(shǐ )公(gōng )曰(yuē ):女(nǚ )无(wú )美(měi )恶(è ),居(jū )宫(gōng )见(jiàn )妒(dù );士(shì )无(wú )贤(xián )不(bú )肖(xiāo ),入(rù )朝(cháo )见(jiàn )疑(yí )。故(gù )扁(biǎn )鹊(què )以(yǐ )其(qí )伎(jì )见(jiàn )殃(yāng ),仓(cāng )公(gōng )乃(nǎi )匿(nì )迹(jì )自(zì )隐(yǐn )而(ér )当(dāng )刑(xíng )。缇(tí )萦(yíng )通(tōng )尺(chǐ )牍(dú ),父(fù )得(dé )以(yǐ )後(hòu )宁(níng )。故(gù )老(lǎo )子(zǐ )曰(yuē )“美(měi )好(hǎo )者(zhě )不(bú )祥(xiáng )之(zhī )器(qì )”,岂(qǐ )谓(wèi )扁(biǎn )鹊(què )等(děng )邪(xié )?若(ruò )仓(cāng )公(gōng )者(zhě ),可(kě )谓(wèi )近(jìn )之(zhī )矣(yǐ )。

上(shàng )池(chí )祕(bì )术(shù ),长(zhǎng )桑(sāng )所(suǒ )传(chuán )。始(shǐ )候(hòu )赵(zhào )简(jiǎn ),知(zhī )梦(mèng )钧(jūn )天(tiān )。言(yán )占(zhàn )虢(guó )嗣(sì ),尸(shī )蹶(juě )起(qǐ )焉(yān )。仓(cāng )公(gōng )赎(shú )罪(zuì ),阳(yáng )庆(qìng )推(tuī )贤(xián )。效(xiào )验(yàn )多(duō )状(zhuàng ),式(shì )具(jù )于(yú )篇(piān )。正(zhèng )义(yì )胃(wèi )大(dà )一(yī )尺(chǐ )五(wǔ )寸(cùn ),径(jìng )五(wǔ )寸(cùn ),长(zhǎng )二(èr )尺(chǐ )六(liù )寸(cùn ),横(héng )尺(chǐ ),受(shòu )水(shuǐ )穀(yù )三(sān )斗(dòu )五(wǔ )升(shēng ),其(qí )中(zhōng )常(cháng )留(liú )穀(yù )二(èr )斗(dòu ),水(shuǐ )一(yī )斗(dòu )五(wǔ )升(shēng )。小(xiǎo )肠(cháng )大(dà )二(èr )寸(cùn )半(bàn ),径(jìng )八(bā )分(fèn )分(fèn )之(zhī )少(shǎo )半(bàn ),长(zhǎng )三(sān )丈(zhàng )二(èr )尺(chǐ ),受(shòu )穀(yù )二(èr )斗(dòu )四(sì )升(shēng ),水(shuǐ )六(liù )升(shēng )三(sān )合(hé )合(hé )之(zhī )大(dà )半(bàn )。回(huí )肠(cháng )大(dà )四(sì )寸(cùn ),径(jìng )一(yī )寸(cùn )半(bàn ),长(zhǎng )二(èr )丈(zhàng )二(èr )尺(chǐ ),受(shòu )穀(yù )一(yī )斗(dòu ),水(shuǐ )七(qī )升(shēng )半(bàn )。广(guǎng )肠(cháng )大(dà )八(bā )寸(cùn ),径(jìng )二(èr )寸(cùn )半(bàn ),长(zhǎng )二(èr )尺(chǐ )八(bā )寸(cùn ),受(shòu )穀(yù )九(jiǔ )升(shēng )三(sān )合(hé )八(bā )分(fèn )合(hé )之(zhī )一(yī )。故(gù )肠(cháng )胃(wèi )凡(fán )长(zhǎng )五(wǔ )账(zhàng )八(bā )尺(chǐ )四(sì )寸(cùn ),合(hé )受(shòu )水(shuǐ )穀(yù )八(bā )斗(dòu )七(qī )升(shēng )六(liù )合(hé )八(bā )分(fèn )合(hé )之(zhī )一(yī ),此(cǐ )肠(cháng )胃(wèi )长(zhǎng )短(duǎn )受(shòu )水(shuǐ )穀(yù )之(zhī )数(shù )也(yě )。肝(gān )重(zhòng )四(sì )斤(jīn )四(sì )两(liǎng ),左(zuǒ )三(sān )叶(yè ),右(yòu )四(sì )叶(yè ),凡(fán )七(qī )叶(yè ),主(zhǔ )藏(cáng )魂(hún )。心(xīn )重(zhòng )十(shí )二(èr )两(liǎng ),中(zhōng )有(yǒu )七(qī )孔(kǒng ),三(sān )毛(máo ),盛(shèng )精(jīng )汁(zhī )三(sān )合(hé ),主(zhǔ )藏(cáng )神(shén )。脾(pí )重(zhòng )二(èr )斤(jīn )三(sān )两(liǎng ),扁(biǎn )广(guǎng )三(sān )寸(cùn ),长(zhǎng )五(wǔ )寸(cùn ),有(yǒu )散(sàn )膏(gāo )半(bàn )斤(jīn ),主(zhǔ )血(xuè )温(wēn )五(wǔ )藏(cáng ),主(zhǔ )藏(cáng )意(yì )#肺(fèi )重(zhòng )三(sān )斤(jīn )三(sān )两(liǎng ),六(liù )叶(yè )两(liǎng )耳(ěr ),凡(fán )八(bā )叶(yè ),主(zhǔ )藏(cáng )魂(hún )魄(pò )。肾(shèn )有(yǒu )两(liǎng )枚(méi ),重(zhòng )一(yī )斤(jīn )一(yī )两(liǎng ),主(zhǔ )藏(cáng )志(zhì )。胆(dǎn )在(zài )肝(gān )之(zhī )短(duǎn )叶(yè )间(jiān ),重(zhòng )三(sān )两(liǎng )三(sān )铢(zhū ),盛(shèng )精(jīng )汁(zhī )三(sān )合(hé )。胃(wèi )重(zhòng )二(èr )斤(jīn )十(shí )四(sì )两(liǎng ),纡(yū )曲(qǔ )屈(qū )申(shēn ),长(zhǎng )二(èr )尺(chǐ )六(liù )寸(cùn ),大(dà )一(yī )尺(chǐ )五(wǔ )寸(cùn ),径(jìng )五(wǔ )寸(cùn ),盛(shèng )穀(yù )二(èr )斗(dòu ),水(shuǐ )一(yī )斗(dòu )五(wǔ )升(shēng )。小(xiǎo )肠(cháng )重(zhòng )二(èr )斤(jīn )十(shí )四(sì )两(liǎng ),长(zhǎng )三(sān )丈(zhàng )二(èr )尺(chǐ ),广(guǎng )二(èr )寸(cùn )半(bàn ),径(jìng )八(bā )分(fèn )分(fèn )之(zhī )少(shǎo )半(bàn ),回(huí )积(jī )十(shí )六(liù )曲(qǔ ),盛(shèng )穀(yù )二(èr )斗(dòu )四(sì )升(shēng ),水(shuǐ )六(liù )升(shēng )三(sān )合(hé )合(hé )之(zhī )大(dà )半(bàn )。大(dà )肠(cháng )重(zhòng )三(sān )斤(jīn )十(shí )二(èr )两(liǎng ),长(zhǎng )二(èr )丈(zhàng )一(yī )尺(chǐ ),广(guǎng )四(sì )寸(cùn ),径(jìng )一(yī )寸(cùn )半(bàn ),当(dāng )齐(qí ),右(yòu )回(huí )十(shí )六(liù )曲(qǔ ),盛(shèng )穀(yù )一(yī )斗(dòu )水(shuǐ )七(qī )升(shēng )半(bàn )。膀(bǎng )胱(guāng )重(zhòng )九(jiǔ )两(liǎng )二(èr )铢(zhū ),纵(zòng )广(guǎng )九(jiǔ )寸(cùn ),盛(shèng )溺(nì )九(jiǔ )升(shēng )九(jiǔ )合(hé )。口(kǒu )广(guǎng )二(èr )寸(cùn )半(bàn )。脣(chún )至(zhì )齿(chǐ )长(zhǎng )九(jiǔ )分(fèn )。齿(chǐ )已(yǐ )後(hòu )至(zhì )会(huì )厌(yàn ),深(shēn )三(sān )寸(cùn )半(bàn ),大(dà )容(róng )五(wǔ )合(hé )也(yě )。舌(shé )重(zhòng )十(shí )两(liǎng ),长(zhǎng )七(qī )寸(cùn ),广(guǎng )二(èr )寸(cùn )半(bàn )。咽(yān )门(mén )重(zhòng )十(shí )两(liǎng ),广(guǎng )二(èr )寸(cùn )半(bàn ),至(zhì )胃(wèi )长(zhǎng )一(yī )尺(chǐ )六(liù )寸(cùn )。喉(hóu )咙(lóng )重(zhòng )十(shí )二(èr )两(liǎng ),广(guǎng )二(èr )寸(cùn ),长(zhǎng )一(yī )尺(chǐ )二(èr )寸(cùn )九(jiǔ )节(jiē )。肛(gāng )门(mén )重(zhòng )十(shí )二(èr )两(liǎng ),大(dà )八(bā )寸(cùn ),径(jìng )二(èr )寸(cùn )太(tài )半(bàn ),长(zhǎng )二(èr )尺(chǐ )八(bā )寸(cùn ),受(shòu )穀(yù )九(jiǔ )升(shēng )三(sān )合(hé )八(bā )分(fèn )合(hé )之(zhī )一(yī )。

手(shǒu )三(sān )阳(yáng )之(zhī )脉(mò ),从(cóng )手(shǒu )至(zhì )头(tóu )长(zhǎng )五(wǔ )尺(chǐ ),五(wǔ )六(liù )合(hé )三(sān )丈(zhàng )。手(shǒu )三(sān )阴(yīn )之(zhī )脉(mò ),从(cóng )手(shǒu )至(zhì )胸(xiōng )中(zhōng )长(zhǎng )三(sān )尺(chǐ )五(wǔ )寸(cùn ),三(sān )六(liù )一(yī )丈(zhàng )八(bā )尺(chǐ ),五(wǔ )六(liù )三(sān )尺(chǐ ),合(hé )二(èr )丈(zhàng )一(yī )尺(chǐ )。足(zú )三(sān )阳(yáng )之(zhī )脉(mò ),从(cóng )足(zú )至(zhì )头(tóu )长(zhǎng )八(bā )尺(chǐ ),六(liù )八(bā )合(hé )四(sì )丈(zhàng )八(bā )尺(chǐ )。足(zú )三(sān )阴(yīn )之(zhī )脉(mò ),从(cóng )足(zú )至(zhì )胸(xiōng )长(zhǎng )六(liù )尺(chǐ )五(wǔ )寸(cùn ),六(liù )六(liù )三(sān )丈(zhàng )六(liù )尺(chǐ ),五(wǔ )六(liù )三(sān )尺(chǐ ),合(hé )三(sān )丈(zhàng )九(jiǔ )尺(chǐ )。人(rén )两(liǎng )足(zú )蹻(jiǎo )脉(mò ),从(cóng )足(zú )至(zhì )目(mù )长(zhǎng )七(qī )尺(chǐ )五(wǔ )寸(cùn ),二(èr )七(qī )一(yī )丈(zhàng )四(sì )尺(chǐ ),二(èr )五(wǔ )一(yī )尺(chǐ )合(hé )一(yī )丈(zhàng )五(wǔ )尺(chǐ )。督(dū )任(rèn )脉(mò )各(gè )长(zhǎng )四(sì )尺(chǐ )五(wǔ )寸(cùn ),二(èr )四(sì )八(bā )尺(chǐ ),二(èr )五(wǔ )一(yī )尺(chǐ ),合(hé )九(jiǔ )尺(chǐ )。凡(fán )脉(mò )长(zhǎng )一(yī )十(shí )六(liù )丈(zhàng )二(èr )尺(chǐ )也(yě ),此(cǐ )所(suǒ )谓(wèi )十(shí )二(èr )经(jīng )脉(mò )长(zhǎng )短(duǎn )之(zhī )数(shù )也(yě )。寸(cùn )口(kǒu ),脉(mò )之(zhī )大(dà )会(huì ),手(shǒu )太(tài )阴(yīn )之(zhī )动(dòng )也(yě )。人(rén )一(yī )呼(hū )脉(mò )行(háng )三(sān )寸(cùn ),一(yī )吸(xī )脉(mò )行(háng )三(sān )寸(cùn ),呼(hū )吸(xī )定(dìng )息(xī ),脉(mò )行(háng )六(liù )寸(cùn )。人(rén )一(yī )日(rì )一(yī )夜(yè )凡(fán )一(yī )万(wàn )三(sān )千(qiān )五(wǔ )百(bǎi )息(xī )。脉(mò )行(háng )五(wǔ )十(shí )周(zhōu )於(yú )身(shēn ),漏(lòu )水(shuǐ )下(xià )百(bǎi )刻(kè )。营(yíng )卫(wèi )行(háng )阳(yáng )二(èr )十(shí )五(wǔ )度(dù ),行(háng )阴(yīn )二(èr )十(shí )五(wǔ )度(dù )。度(dù )为(wéi )一(yī )周(zhōu )也(yě ),故(gù )五(wǔ )十(shí )度(dù )复(fù )会(huì )於(yú )手(shǒu )太(tài )阴(yīn )。寸(cùn )口(kǒu )者(zhě ),五(wǔ )藏(cáng )六(liù )府(fǔ )之(zhī )所(suǒ )终(zhōng )始(shǐ ),故(gù )法(fǎ )於(yú )寸(cùn )口(kǒu )也(yě )。

肺(fèi )气(qì )通(tōng )於(yú )鼻(bí ),鼻(bí )和(hé )则(zé )知(zhī )臭(chòu )香(xiāng )矣(yǐ )。肝(gān )气(qì )通(tōng )於(yú )目(mù ),目(mù )和(hé )则(zé )知(zhī )白(bái )黑(hēi )矣(yǐ )。脾(pí )气(qì )通(tōng )於(yú )口(kǒu ),口(kǒu )和(hé )则(zé )知(zhī )穀(yù )味(wèi )矣(yǐ )。心(xīn )气(qì )通(tōng )於(yú )舌(shé ),舌(shé )和(hé )则(zé )知(zhī )五(wǔ )味(wèi )矣(yǐ )。肾(shèn )气(qì )通(tōng )於(yú )耳(ěr ),耳(ěr )和(hé )则(zé )闻(wén )五(wǔ )音(yīn )矣(yǐ )。五(wǔ )藏(cáng )不(bú )和(hé ),则(zé )九(jiǔ )窍(qiào )不(bú )通(tōng );六(liù )府(fǔ )不(bú )和(hé ),则(zé )留(liú )为(wéi )痈(yōng )也(yě )。

阅读:27407

打赏捐助〔Donate〕>>>

《扁鹊仓公列传》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库