秦纪一【登录】

《资治通鉴》 > 《秦纪》·三卷 > 《秦纪一》 > 拼音版

起(qǐ )柔(róu )兆(zhào )敦(dūn )牂(zāng ),尽(jìn )昭(zhāo )阳(yáng )作(zuò )噩(è ),凡(fán )二(èr )十(shí )八(bā )年(nián )。

昭(zhāo )襄(xiāng )王(wáng )五(wǔ )十(shí )二(èr )年(nián )(丙(bǐng )午(wǔ ),公(gōng )元(yuán )前(qián )二(èr )五(wǔ )五(wǔ )年(nián ))

河(hé )东(dōng )守(shǒu )王(wáng )稽(jī )坐(zuò )与(yǔ )诸(zhū )侯(hóu )通(tōng ),弃(qì )市(shì )。应(yīng )侯(hóu )日(rì )以(yǐ )不(bú )怿(yì )。王(wáng )临(lín )朝(cháo )而(ér )叹(tàn ),应(yīng )侯(hóu )请(qǐng )其(qí )故(gù )。王(wáng )曰(yuē ):“今(jīn )武(wǔ )安(ān )君(jūn )死(sǐ ),而(ér )郑(zhèng )安(ān )平(píng )、王(wáng )稽(jī )等(děng )皆(jiē )畔(pàn ),内(nèi )无(wú )良(liáng )将(jiāng )而(ér )外(wài )多(duō )敌(dí )国(guó ),吾(wú )是(shì )以(yǐ )忧(yōu )。”应(yīng )侯(hóu )惧(jù ),不(bú )知(zhī )所(suǒ )出(chū )。燕(yàn )客(kè )蔡(cài )泽(zé )闻(wén )之(zhī ),西(xī )入(rù )秦(qín ),先(xiān )使(shǐ )人(rén )宣(xuān )言(yán )于(yú )应(yīng )侯(hóu )曰(yuē ):“蔡(cài )泽(zé ),天(tiān )下(xià )雄(xióng )辩(biàn )之(zhī )士(shì )。彼(bǐ )见(jiàn )王(wáng ),必(bì )困(kùn )君(jūn )而(ér )夺(duó )君(jūn )之(zhī )位(wèi )。”应(yīng )侯(hóu )怒(nù ),使(shǐ )人(rén )召(zhào )之(zhī )。蔡(cài )泽(zé )见(jiàn )应(yīng )侯(hóu ),礼(lǐ )又(yòu )倨(jù )。应(yīng )侯(hóu )不(bú )快(kuài ),因(yīn )让(ràng )之(zhī )曰(yuē ):“子(zǐ )宣(xuān )言(yán )欲(yù )代(dài )我(wǒ )相(xiàng ),请(qǐng )闻(wén )其(qí )说(shuō )。”蔡(cài )泽(zé )曰(yuē ):“吁(yù ),君(jūn )何(hé )见(jiàn )之(zhī )晚(wǎn )也(yě )!夫(fū )四(sì )时(shí )之(zhī )序(xù ),成(chéng )功(gōng )者(zhě )去(qù )。君(jūn )独(dú )不(bú )见(jiàn )夫(fū )秦(qín )之(zhī )商(shāng )君(jūn )、楚(chǔ )之(zhī )吴(wú )起(qǐ )、越(yuè )之(zhī )大(dà )夫(fū )种(zhǒng ),何(hé )足(zú )愿(yuàn )与(yǔ )?”应(yīng )侯(hóu )谬(miù )曰(yuē ):“何(hé )为(wéi )不(bú )可(kě )?!此(cǐ )三(sān )子(zǐ )者(zhě ),义(yì )之(zhī )至(zhì )也(yě ),忠(zhōng )之(zhī )尽(jìn )也(yě )。君(jūn )子(zǐ )有(yǒu )杀(shā )身(shēn )以(yǐ )成(chéng )名(míng ),死(sǐ )无(wú )所(suǒ )恨(hèn )!”蔡(cài )泽(zé )曰(yuē ):“夫(fū )人(rén )立(lì )功(gōng )岂(qǐ )不(bú )期(qī )于(yú )成(chéng )全(quán )邪(xié )?身(shēn )名(míng )俱(jù )全(quán )者(zhě ),上(shàng )也(yě );名(míng )可(kě )法(fǎ )而(ér )身(shēn )死(sǐ )者(zhě ),次(cì )也(yě );名(míng )僇(liáo )辱(rǔ )而(ér )身(shēn )全(quán )者(zhě ),下(xià )也(yě )。夫(fū )商(shāng )君(jūn )、吴(wú )起(qǐ )、大(dà )夫(fū )种(zhǒng ),其(qí )为(wéi )人(rén )臣(chén )尽(jìn )忠(zhōng )致(zhì )功(gōng ),则(zé )可(kě )愿(yuàn )矣(yǐ )。闳(hóng )夭(yāo )、周(zhōu )公(gōng ),岂(qǐ )不(bú )亦(yì )忠(zhōng )且(qiě )圣(shèng )乎(hū )?!三(sān )子(zǐ )之(zhī )可(kě )愿(yuàn ),孰(shú )与(yǔ )闳(hóng )夭(yāo )、周(zhōu )公(gōng )哉(zāi )?”应(yīng )侯(hóu )曰(yuē ):“善(shàn )。”蔡(cài )泽(zé )曰(yuē ):“然(rán )则(zé )君(jūn )之(zhī )主(zhǔ )惇(dūn )厚(hòu )旧(jiù )故(gù ),不(bú )倍(bèi )功(gōng )臣(chén ),孰(shú )与(yǔ )孝(xiào )公(gōng )、楚(chǔ )王(wáng )、越(yuè )王(wáng )?”曰(yuē ):“未(wèi )知(zhī )何(hé )如(rú )。”蔡(cài )泽(zé )曰(yuē ):“君(jūn )之(zhī )功(gōng )能(néng )孰(shú )与(yǔ )三(sān )子(zǐ )?”曰(yuē ):“不(bú )若(ruò )。”蔡(cài )泽(zé )曰(yuē ):“然(rán )则(zé )君(jūn )身(shēn )不(bú )退(tuì ),患(huàn )恐(kǒng )甚(shèn )于(yú )三(sān )子(zǐ )矣(yǐ )。语(yǔ )曰(yuē ):‘日(rì )中(zhōng )则(zé )移(yí ),月(yuè )满(mǎn )则(zé )亏(kuī )。’进(jìn )退(tuì )嬴(yíng )缩(suō ),与(yǔ )时(shí )变(biàn )化(huà ),圣(shèng )人(rén )之(zhī )道(dào )也(yě )。今(jīn )君(jūn )之(zhī )怨(yuàn )已(yǐ )雠(chóu )而(ér )德(dé )已(yǐ )报(bào ),意(yì )欲(yù )至(zhì )矣(yǐ )而(ér )无(wú )变(biàn )计(jì ),窃(qiè )为(wéi )君(jūn )危(wēi )之(zhī )。”应(yīng )侯(hóu )遂(suí )延(yán )以(yǐ )为(wéi )上(shàng )客(kè ),因(yīn )荐(jiàn )于(yú )王(wáng )。王(wáng )召(zhào )与(yǔ )语(yǔ ),大(dà )悦(yuè ),拜(bài )为(wéi )客(kè )卿(qīng )。应(yīng )侯(hóu )因(yīn )谢(xiè )病(bìng )免(miǎn )。王(wáng )新(xīn )悦(yuè )蔡(cài )泽(zé )计(jì )画(huà ),遂(suí )以(yǐ )为(wéi )相(xiàng )国(guó ),泽(zé )为(wéi )相(xiàng )数(shù )月(yuè ),免(miǎn )。

楚(chǔ )春(chūn )申(shēn )君(jūn )以(yǐ )荀(xún )卿(qīng )为(wéi )兰(lán )陵(líng )令(lìng )。荀(xún )卿(qīng )者(zhě ),赵(zhào )人(rén ),名(míng )况(kuàng ),尝(cháng )与(yǔ )临(lín )武(wǔ )君(jūn )论(lùn )兵(bīng )于(yú )赵(zhào )孝(xiào )成(chéng )王(wáng )之(zhī )前(qián )。王(wáng )曰(yuē ):“请(qǐng )问(wèn )兵(bīng )要(yào )。”临(lín )武(wǔ )君(jūn )对(duì )曰(yuē ):“上(shàng )得(dé )天(tiān )时(shí ),下(xià )得(dé )地(dì )利(lì ),观(guān )敌(dí )之(zhī )变(biàn )动(dòng ),后(hòu )之(zhī )发(fā ),先(xiān )之(zhī )至(zhì ),此(cǐ )用(yòng )兵(bīng )之(zhī )要(yào )术(shù )也(yě )。”荀(xún )卿(qīng )曰(yuē ):“不(bú )然(rán )。臣(chén )所(suǒ )闻(wén )古(gǔ )之(zhī )道(dào ),凡(fán )用(yòng )兵(bīng )攻(gōng )战(zhàn )之(zhī )本(běn ),在(zài )乎(hū )一(yī )民(mín )。弓(gōng )矢(shǐ )不(bú )调(diào ),则(zé )羿(yì )不(bú )能(néng )以(yǐ )中(zhōng );六(liù )马(mǎ )不(bú )和(hé ),则(zé )造(zào )父(fù )不(bú )能(néng )以(yǐ )致(zhì )远(yuǎn );士(shì )民(mín )不(bú )亲(qīn )附(fù ),则(zé )汤(tāng )、武(wǔ )不(bú )能(néng )以(yǐ )必(bì )胜(shèng )也(yě )。故(gù )善(shàn )附(fù )民(mín )者(zhě ),是(shì )乃(nǎi )善(shàn )用(yòng )兵(bīng )者(zhě )也(yě )。故(gù )兵(bīng )要(yào )在(zài )乎(hū )附(fù )民(mín )而(ér )已(yǐ )。”临(lín )武(wǔ )君(jūn )曰(yuē ):“不(bú )然(rán )。兵(bīng )之(zhī )所(suǒ )贵(guì )者(zhě )势(shì )利(lì )也(yě ),所(suǒ )行(háng )者(zhě )变(biàn )诈(zhà )也(yě )。善(shàn )用(yòng )兵(bīng )者(zhě )感(gǎn )忽(hū )悠(yōu )闇(ān ),莫(mò )知(zhī )所(suǒ )从(cóng )出(chū )。孙(sūn )吴(wú )用(yòng )之(zhī ),无(wú )敌(dí )于(yú )天(tiān )下(xià ),岂(qǐ )必(bì )待(dài )附(fù )民(mín )哉(zāi )!”荀(xún )卿(qīng )曰(yuē ):“不(bú )然(rán )。臣(chén )之(zhī )所(suǒ )道(dào ),仁(rén )人(rén )之(zhī )兵(bīng ),王(wáng )者(zhě )之(zhī )志(zhì )也(yě )。君(jūn )之(zhī )所(suǒ )贵(guì ),权(quán )谋(móu )势(shì )利(lì )也(yě )。仁(rén )人(rén )之(zhī )兵(bīng ),不(bú )可(kě )诈(zhà )也(yě )。彼(bǐ )可(kě )诈(zhà )者(zhě ),怠(dài )慢(màn )者(zhě )也(yě ),露(lù )袒(tǎn )者(zhě )也(yě ),君(jūn )臣(chén )上(shàng )下(xià )之(zhī )间(jiān )滑(huá )然(rán )有(yǒu )离(lí )德(dé )者(zhě )也(yě )。故(gù )以(yǐ )桀(jié )诈(zhà )桀(jié ),犹(yóu )巧(qiǎo )拙(zhuō )有(yǒu )幸(xìng )焉(yān )。以(yǐ )桀(jié )诈(zhà )尧(yáo ),譬(pì )之(zhī )以(yǐ )卵(luǎn )投(tóu )石(shí ),以(yǐ )指(zhǐ )桡(ráo )沸(fèi ),若(ruò )赴(fù )水(shuǐ )火(huǒ ),入(rù )焉(yān )焦(jiāo )没(méi )耳(ěr )。故(gù )仁(rén )人(rén )之(zhī )兵(bīng ),上(shàng )下(xià )一(yī )心(xīn ),三(sān )军(jūn )同(tóng )力(lì )。臣(chén )之(zhī )于(yú )君(jūn )也(yě ),下(xià )之(zhī )于(yú )上(shàng )也(yě ),若(ruò )子(zǐ )之(zhī )事(shì )父(fù ),弟(dì )之(zhī )事(shì )兄(xiōng ),若(ruò )手(shǒu )臂(bì )之(zhī )扞(gǎn )头(tóu )目(mù )而(ér )覆(fù )胸(xiōng )腹(fù )也(yě )。诈(zhà )而(ér )袭(xí )之(zhī ),与(yǔ )先(xiān )惊(jīng )而(ér )后(hòu )击(jī )之(zhī ),一(yī )也(yě )。且(qiě )仁(rén )人(rén )用(yòng )十(shí )里(lǐ )之(zhī )国(guó )则(zé )将(jiāng )有(yǒu )百(bǎi )里(lǐ )之(zhī )听(tīng ),用(yòng )百(bǎi )里(lǐ )之(zhī )国(guó )则(zé )将(jiāng )有(yǒu )千(qiān )里(lǐ )之(zhī )听(tīng ),用(yòng )千(qiān )里(lǐ )之(zhī )国(guó )则(zé )将(jiāng )有(yǒu )四(sì )海(hǎi )之(zhī )听(tīng ),必(bì )将(jiāng )聪(cōng )明(míng )警(jǐng )戒(jiè ),和(hé )傅(fù )而(ér )一(yī )。故(gù )仁(rén )人(rén )之(zhī )兵(bīng ),聚(jù )则(zé )成(chéng )卒(zú ),散(sàn )则(zé )成(chéng )列(liè ),延(yán )则(zé )若(ruò )莫(mò )耶(yē )之(zhī )长(zhǎng )刃(rèn ),婴(yīng )之(zhī )者(zhě )断(duàn );兑(duì )则(zé )若(ruò )莫(mò )耶(yē )之(zhī )利(lì )锋(fēng ),当(dāng )之(zhī )者(zhě )溃(kuì )。圜(huán )居(jū )而(ér )方(fāng )止(zhǐ ),则(zé )若(ruò )盘(pán )石(shí )然(rán ),触(chù )之(zhī )者(zhě )角(jiǎo )摧(cuī )而(ér )退(tuì )耳(ěr )。且(qiě )夫(fū )暴(bào )国(guó )之(zhī )君(jūn ),将(jiāng )谁(shuí )与(yǔ )至(zhì )哉(zāi )?彼(bǐ )其(qí )所(suǒ )与(yǔ )至(zhì )者(zhě ),必(bì )其(qí )民(mín )也(yě )。其(qí )民(mín )之(zhī )亲(qīn )我(wǒ )欢(huān )若(ruò )父(fù )母(mǔ ),其(qí )好(hǎo )我(wǒ )芬(fēn )若(ruò )椒(jiāo )兰(lán );彼(bǐ )反(fǎn )顾(gù )其(qí )上(shàng )则(zé )若(ruò )灼(zhuó )黥(qíng ),若(ruò )仇(chóu )雠(chóu );人(rén )之(zhī )情(qíng ),虽(suī )桀(jié )、跖(zhí ),岂(qǐ )有(yǒu )肯(kěn )为(wéi )其(qí )所(suǒ )恶(è ),贼(zéi )其(qí )所(suǒ )好(hǎo )者(zhě )哉(zāi )!是(shì )犹(yóu )使(shǐ )人(rén )之(zhī )子(zǐ )孙(sūn )自(zì )贼(zéi )其(qí )父(fù )母(mǔ )也(yě )。彼(bǐ )必(bì )将(jiāng )来(lái )告(gào )之(zhī ),夫(fū )又(yòu )何(hé )可(kě )诈(zhà )也(yě )!故(gù )仁(rén )人(rén )用(yòng )国(guó )日(rì )明(míng ),诸(zhū )侯(hóu )先(xiān )顺(shùn )者(zhě )安(ān ),后(hòu )顺(shùn )者(zhě )危(wēi ),敌(dí )之(zhī )者(zhě )削(xuē ),反(fǎn )之(zhī )者(zhě )亡(wáng )。《诗(shī )》曰(yuē ):‘武(wǔ )王(wáng )载(zǎi )发(fā ),有(yǒu )虔(qián )秉(bǐng )钺(yuè ),如(rú )火(huǒ )烈(liè )烈(liè ),则(zé )莫(mò )我(wǒ )敢(gǎn )遏(è ),’此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。”

孝(xiào )成(chéng )王(wáng )、临(lín )武(wǔ )君(jūn )曰(yuē ):“善(shàn )。请(qǐng )问(wèn )王(wáng )者(zhě )之(zhī )兵(bīng ),设(shè )何(hé )道(dào ),何(hé )行(háng )而(ér )可(kě )?”荀(xún )卿(qīng )曰(yuē ):“凡(fán )君(jūn )贤(xián )者(zhě )其(qí )国(guó )治(zhì ),君(jūn )不(bú )能(néng )者(zhě )其(qí )国(guó )乱(luàn );隆(lóng )礼(lǐ )贵(guì )义(yì )者(zhě )其(qí )国(guó )治(zhì ),简(jiǎn )礼(lǐ )贱(jiàn )义(yì )者(zhě )其(qí )国(guó )乱(luàn )。治(zhì )者(zhě )强(qiáng ),乱(luàn )者(zhě )弱(ruò ),是(shì )强(qiáng )弱(ruò )之(zhī )本(běn )也(yě )。上(shàng )足(zú )卬(áng )则(zé )下(xià )可(kě )用(yòng )也(yě ),上(shàng )不(bú )足(zú )卬(áng )则(zé )下(xià )不(bú )可(kě )用(yòng )也(yě )。下(xià )可(kě )用(yòng )则(zé )强(qiáng ),下(xià )不(bú )可(kě )用(yòng )则(zé )弱(ruò ),是(shì )强(qiáng )弱(ruò )之(zhī )常(cháng )也(yě )。好(hǎo )士(shì )者(zhě )强(qiáng ),不(bú )好(hǎo )士(shì )者(zhě )弱(ruò );爱(ài )民(mín )者(zhě )强(qiáng ),不(bú )爱(ài )民(mín )者(zhě )弱(ruò );政(zhèng )令(lìng )信(xìn )者(zhě )强(qiáng ),政(zhèng )令(lìng )不(bú )信(xìn )者(zhě )弱(ruò );重(zhòng )用(yòng )兵(bīng )者(zhě )强(qiáng ),轻(qīng )用(yòng )兵(bīng )者(zhě )弱(ruò );权(quán )出(chū )一(yī )者(zhě )强(qiáng ),权(quán )出(chū )二(èr )者(zhě )弱(ruò );是(shì )强(qiáng )弱(ruò )之(zhī )常(cháng )也(yě )。齐(qí )人(rén )隆(lóng )技(jì )击(jī ),其(qí )技(jì )也(yě ),得(dé )一(yī )首(shǒu )者(zhě )则(zé )赐(cì )赎(shú )锱(zī )金(jīn ),无(wú )本(běn )赏(shǎng )矣(yǐ )。是(shì )事(shì )小(xiǎo )敌(dí )毳(cuì ),则(zé )偷(tōu )可(kě )用(yòng )也(yě );事(shì )大(dà )敌(dí )坚(jiān ),则(zé )涣(huàn )焉(yān )离(lí )耳(ěr )。若(ruò )飞(fēi )鸟(niǎo )然(rán ),倾(qīng )侧(cè )反(fǎn )覆(fù )无(wú )日(rì ),是(shì )亡(wáng )国(guó )之(zhī )兵(bīng )也(yě ),兵(bīng )莫(mò )弱(ruò )是(shì )矣(yǐ ),是(shì )其(qí )去(qù )赁(lìn )市(shì )佣(yòng )而(ér )战(zhàn )之(zhī )几(jǐ )矣(yǐ )。魏(wèi )氏(shì )之(zhī )武(wǔ )卒(zú ),以(yǐ )度(dù )取(qǔ )之(zhī );衣(yī )三(sān )属(shǔ )之(zhī )甲(jiǎ ),操(cāo )十(shí )二(èr )石(shí )之(zhī )弩(nǔ ),负(fù )矢(shǐ )五(wǔ )十(shí )个(gè ),置(zhì )戈(gē )其(qí )上(shàng ),冠(guàn )胄(zhòu )带(dài )剑(jiàn ),赢(yíng )二(èr )日(rì )之(zhī )粮(liáng ),日(rì )中(zhōng )而(ér )趋(qū )百(bǎi )里(lǐ );中(zhōng )试(shì )则(zé )复(fù )其(qí )户(hù ),利(lì )其(qí )田(tián )宅(zhái )。是(shì )其(qí )气(qì )力(lì )数(shù )年(nián )而(ér )衰(shuāi ),而(ér )复(fù )利(lì )未(wèi )可(kě )夺(duó )也(yě ),改(gǎi )造(zào )则(zé )不(bú )易(yì )周(zhōu )也(yě ),是(shì )故(gù )地(dì )虽(suī )大(dà ),其(qí )税(shuì )必(bì )寡(guǎ ),是(shì )危(wēi )国(guó )之(zhī )兵(bīng )也(yě )。秦(qín )人(rén ),其(qí )生(shēng )民(mín )也(yě )狭(xiá )隘(ài ),其(qí )使(shǐ )民(mín )也(yě )酷(kù )烈(liè ),劫(jié )之(zhī )以(yǐ )势(shì ),隐(yǐn )之(zhī )以(yǐ )厄(è ),忸(niǔ )之(zhī )以(yǐ )庆(qìng )赏(shǎng ),之(zhī )以(yǐ )刑(xíng )罚(fá ),使(shǐ )民(mín )所(suǒ )以(yǐ )要(yào )利(lì )于(yú )上(shàng )者(zhě ),非(fēi )斗(dòu )无(wú )由(yóu )也(yě )。使(shǐ )以(yǐ )功(gōng )赏(shǎng )相(xiàng )长(zhǎng ),五(wǔ )甲(jiǎ )首(shǒu )而(ér )隶(lì )五(wǔ )家(jiā ),是(shì )最(zuì )为(wéi )众(zhòng )强(qiáng )长(zhǎng )久(jiǔ )之(zhī )道(dào )。故(gù )四(sì )世(shì )有(yǒu )胜(shèng ),非(fēi )幸(xìng )也(yě ),数(shù )也(yě )。故(gù )齐(qí )之(zhī )技(jì )击(jī )不(bú )可(kě )以(yǐ )遇(yù )魏(wèi )之(zhī )武(wǔ )卒(zú ),魏(wèi )之(zhī )武(wǔ )卒(zú )不(bú )可(kě )以(yǐ )遇(yù )秦(qín )之(zhī )锐(ruì )士(shì ),秦(qín )之(zhī )锐(ruì )士(shì )不(bú )可(kě )以(yǐ )当(dāng )桓(huán )、文(wén )之(zhī )节(jiē )制(zhì ),桓(huán )、文(wén )之(zhī )节(jiē )制(zhì )不(bú )可(kě )以(yǐ )当(dāng )汤(tāng )、武(wǔ )之(zhī )仁(rén )义(yì ),有(yǒu )遇(yù )之(zhī )者(zhě ),若(ruò )以(yǐ )焦(jiāo )熬(áo )投(tóu )石(shí )焉(yān )。兼(jiān )是(shì )数(shù )国(guó )者(zhě ),皆(jiē )干(gàn )赏(shǎng )蹈(dǎo )利(lì )之(zhī )兵(bīng )也(yě ),佣(yòng )徒(tú )鬻(yù )卖(mài )之(zhī )道(dào )也(yě ),未(wèi )有(yǒu )贵(guì )上(shàng )安(ān )制(zhì )綦(qí )节(jiē )之(zhī )理(lǐ )也(yě )。诸(zhū )侯(hóu )有(yǒu )能(néng )微(wēi )妙(miào )之(zhī )以(yǐ )节(jiē ),则(zé )作(zuò )而(ér )兼(jiān )殆(dài )之(zhī )耳(ěr )。故(gù )招(zhāo )延(yán )募(mù )选(xuǎn ),隆(lóng )势(shì )诈(zhà ),尚(shàng )功(gōng )利(lì ),是(shì )渐(jiàn )之(zhī )也(yě )。礼(lǐ )义(yì )教(jiāo )化(huà ),是(shì )齐(qí )之(zhī )也(yě )。故(gù )以(yǐ )诈(zhà )遇(yù )诈(zhà ),犹(yóu )有(yǒu )巧(qiǎo )拙(zhuō )焉(yān );以(yǐ )诈(zhà )遇(yù )齐(qí ),譬(pì )之(zhī )犹(yóu )以(yǐ )锥(zhuī )刀(dāo )堕(duò )太(tài )山(shān )也(yě )。故(gù )汤(tāng )、武(wǔ )之(zhī )诛(zhū )桀(jié )、纣(zhòu )也(yě ),拱(gǒng )挹(yì )指(zhǐ )麾(huī ),而(ér )强(qiáng )暴(bào )之(zhī )国(guó )莫(mò )不(bú )趋(qū )使(shǐ ),诛(zhū )桀(jié )、纣(zhòu )若(ruò )诛(zhū )独(dú )夫(fū )。故(gù )《泰(tài )誓(shì )》曰(yuē ):‘独(dú )夫(fū )纣(zhòu ),’此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。故(gù )兵(bīng )大(dà )齐(qí )则(zé )制(zhì )天(tiān )下(xià ),小(xiǎo )齐(qí )则(zé )治(zhì )邻(lín )敌(dí )。若(ruò )夫(fū )招(zhāo )延(yán )募(mù )选(xuǎn ),隆(lóng )势(shì )诈(zhà ),尚(shàng )功(gōng )利(lì )之(zhī )兵(bīng ),则(zé )胜(shèng )不(bú )胜(shèng )无(wú )常(cháng ),代(dài )翕(xī )代(dài )张(zhāng ),代(dài )存(cún )代(dài )亡(wáng ),相(xiàng )为(wéi )雌(cí )雄(xióng )耳(ěr )。夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )盗(dào )兵(bīng ),君(jūn )子(zǐ )不(bú )由(yóu )也(yě )。”

孝(xiào )成(chéng )王(wáng )、临(lín )武(wǔ )君(jūn )曰(yuē ):“善(shàn )。请(qǐng )问(wèn )为(wéi )将(jiāng )。”荀(xún )卿(qīng )曰(yuē ):“知(zhī )莫(mò )大(dà )乎(hū )弃(qì )疑(yí ),行(háng )莫(mò )大(dà )乎(hū )无(wú )过(guò ),事(shì )莫(mò )大(dà )乎(hū )无(wú )悔(huǐ )。事(shì )至(zhì )无(wú )悔(huǐ )而(ér )止(zhǐ )矣(yǐ ),不(bú )可(kě )必(bì )也(yě )。故(gù )制(zhì )号(hào )政(zhèng )令(lìng ),欲(yù )严(yán )以(yǐ )威(wēi );庆(qìng )赏(shǎng )刑(xíng )罚(fá ),欲(yù )必(bì )以(yǐ )信(xìn );处(chù )舍(shě )收(shōu )藏(cáng ),欲(yù )周(zhōu )以(yǐ )固(gù );徙(xǐ )举(jǔ )进(jìn )退(tuì ),欲(yù )安(ān )以(yǐ )重(zhòng ),欲(yù )疾(jí )以(yǐ )速(sù );窥(kuī )敌(dí )观(guān )变(biàn ),欲(yù )潜(qián )以(yǐ )深(shēn ),欲(yù )伍(wǔ )以(yǐ )参(cān );遇(yù )敌(dí )决(jué )战(zhàn ),必(bì )行(háng )吾(wú )所(suǒ )明(míng ),无(wú )行(háng )吾(wú )所(suǒ )疑(yí );夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )六(liù )术(shù )。无(wú )欲(yù )将(jiāng )而(ér )恶(è )废(fèi ),无(wú )怠(dài )胜(shèng )而(ér )忘(wàng )败(bài ),无(wú )威(wēi )内(nèi )而(ér )轻(qīng )外(wài ),无(wú )见(jiàn )其(qí )利(lì )而(ér )不(bú )顾(gù )其(qí )害(hài ),凡(fán )虑(lǜ )事(shì )欲(yù )熟(shú )而(ér )用(yòng )财(cái )欲(yù )泰(tài ),夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )五(wǔ )权(quán )。将(jiāng )所(suǒ )以(yǐ )不(bú )受(shòu )命(mìng )于(yú )主(zhǔ )有(yǒu )三(sān ),可(kě )杀(shā )而(ér )不(bú )可(kě )使(shǐ )处(chù )不(bú )完(wán ),可(kě )杀(shā )而(ér )不(bú )可(kě )使(shǐ )击(jī )不(bú )胜(shèng ),可(kě )杀(shā )而(ér )不(bú )可(kě )使(shǐ )欺(qī )百(bǎi )姓(xìng ),夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )三(sān )至(zhì )。凡(fán )受(shòu )命(mìng )于(yú )主(zhǔ )而(ér )行(háng )三(sān )军(jūn ),三(sān )军(jūn )既(jì )定(dìng ),百(bǎi )官(guān )得(dé )序(xù ),群(qún )物(wù )皆(jiē )正(zhèng ),则(zé )主(zhǔ )不(bú )能(néng )喜(xǐ ),敌(dí )不(bú )能(néng )怒(nù ),夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )至(zhì )臣(chén )。虑(lǜ )必(bì )先(xiān )事(shì )而(ér )申(shēn )之(zhī )以(yǐ )敬(jìng ),慎(shèn )终(zhōng )如(rú )始(shǐ ),始(shǐ )终(zhōng )如(rú )一(yī ),夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )大(dà )吉(jí )。凡(fán )百(bǎi )事(shì )之(zhī )成(chéng )也(yě )必(bì )在(zài )敬(jìng )之(zhī ),其(qí )败(bài )也(yě )必(bì )在(zài )慢(màn )之(zhī )。故(gù )敬(jìng )胜(shèng )怠(dài )则(zé )吉(jí ),怠(dài )胜(shèng )敬(jìng )则(zé )灭(miè );计(jì )胜(shèng )欲(yù )则(zé )从(cóng ),欲(yù )胜(shèng )计(jì )则(zé )凶(xiōng )。战(zhàn )如(rú )守(shǒu ),行(háng )如(rú )战(zhàn ),有(yǒu )功(gōng )如(rú )幸(xìng )。敬(jìng )谋(móu )无(wú )旷(kuàng ),敬(jìng )事(shì )无(wú )旷(kuàng ),敬(jìng )吏(lì )无(wú )旷(kuàng ),敬(jìng )众(zhòng )无(wú )旷(kuàng ),敬(jìng )敌(dí )无(wú )旷(kuàng ),夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )五(wǔ )无(wú )旷(kuàng )。慎(shèn )行(háng )此(cǐ )六(liù )术(shù )、五(wǔ )权(quán )、三(sān )至(zhì ),而(ér )处(chù )之(zhī )以(yǐ )恭(gōng )敬(jìng )、无(wú )旷(kuàng ),夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )天(tiān )下(xià )之(zhī )将(jiāng ),则(zé )通(tōng )于(yú )神(shén )明(míng )矣(yǐ )。”

临(lín )武(wǔ )君(jūn )曰(yuē ):“善(shàn )。请(qǐng )问(wèn )王(wáng )者(zhě )之(zhī )军(jūn )制(zhì )。”荀(xún )卿(qīng )曰(yuē ):“将(jiāng )死(sǐ )鼓(gǔ ),御(yù )死(sǐ )辔(pèi ),百(bǎi )吏(lì )死(sǐ )职(zhí ),士(shì )大(dà )夫(fū )死(sǐ )行(háng )列(liè )。闻(wén )鼓(gǔ )声(shēng )而(ér )进(jìn ),闻(wén )金(jīn )声(shēng )而(ér )退(tuì )。顺(shùn )命(mìng )为(wéi )上(shàng ),有(yǒu )功(gōng )次(cì )之(zhī )。令(lìng )不(bú )进(jìn )而(ér )进(jìn ),犹(yóu )令(lìng )不(bú )退(tuì )而(ér )退(tuì )也(yě ),其(qí )罪(zuì )惟(wéi )均(jūn )。不(bú )杀(shā )老(lǎo )弱(ruò ),不(bú )猎(liè )禾(hé )稼(jià ),服(fú )者(zhě )不(bú )禽(qín ),格(gé )者(zhě )不(bú )赦(shè ),奔(bēn )命(mìng )者(zhě )不(bú )获(huò )。凡(fán )诛(zhū ),非(fēi )诛(zhū )其(qí )百(bǎi )姓(xìng )也(yě ),诛(zhū )其(qí )乱(luàn )百(bǎi )姓(xìng )者(zhě )也(yě )。百(bǎi )姓(xìng )有(yǒu )捍(hàn )其(qí )贼(zéi ),则(zé )是(shì )亦(yì )贼(zéi )也(yě )。以(yǐ )故(gù )顺(shùn )刃(rèn )者(zhě )生(shēng ),傃(sù )刃(rèn )者(zhě )死(sǐ ),奔(bēn )命(mìng )者(zhě )贡(gòng )。微(wēi )子(zǐ )开(kāi )封(fēng )于(yú )宋(sòng ),曹(cáo )触(chù )龙(lóng )断(duàn )于(yú )军(jūn ),商(shāng )之(zhī )服(fú )民(mín ),所(suǒ )以(yǐ )养(yǎng )生(shēng )之(zhī )者(zhě )无(wú )异(yì )周(zhōu )人(rén ),故(gù )近(jìn )者(zhě )歌(gē )讴(ōu )而(ér )乐(lè )之(zhī ),远(yuǎn )者(zhě )竭(jié )蹶(juě )而(ér )趋(qū )之(zhī ),无(wú )幽(yōu )闲(xián )辟(pì )陋(lòu )之(zhī )国(guó ),莫(mò )不(bú )趋(qū )使(shǐ )而(ér )安(ān )乐(lè )之(zhī ),四(sì )海(hǎi )之(zhī )内(nèi )若(ruò )一(yī )家(jiā ),通(tōng )达(dá )之(zhī )属(shǔ )莫(mò )不(bú )从(cóng )服(fú ),夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )人(rén )师(shī )。《诗(shī )》曰(yuē ):‘自(zì )西(xī )自(zì )东(dōng ),自(zì )南(nán )自(zì )北(běi ),无(wú )思(sī )不(bú )服(fú )。’此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。王(wáng )者(zhě )有(yǒu )诛(zhū )而(ér )无(wú )战(zhàn ),城(chéng )守(shǒu )不(bú )攻(gōng ),兵(bīng )格(gé )不(bú )击(jī ),敌(dí )上(shàng )下(xià )相(xiàng )喜(xǐ )则(zé )庆(qìng )之(zhī ),不(bú )屠(tú )城(chéng ),不(bú )潜(qián )军(jūn ),不(bú )留(liú )众(zhòng ),师(shī )不(bú )越(yuè )时(shí ),故(gù )乱(luàn )者(zhě )乐(lè )其(qí )政(zhèng ),不(bú )安(ān )其(qí )上(shàng ),欲(yù )其(qí )至(zhì )也(yě )。”临(lín )武(wǔ )君(jūn )曰(yuē ):“善(shàn )。”

陈(chén )嚣(xiāo )问(wèn )荀(xún )卿(qīng )曰(yuē ):“先(xiān )生(shēng )议(yì )兵(bīng ),常(cháng )以(yǐ )仁(rén )义(yì )为(wéi )本(běn )。仁(rén )者(zhě )爱(ài )人(rén ),义(yì )者(zhě )循(xún )理(lǐ ),然(rán )则(zé )又(yòu )何(hé )以(yǐ )兵(bīng )为(wéi )?凡(fán )所(suǒ )为(wéi )有(yǒu )兵(bīng )者(zhě ),为(wéi )争(zhēng )夺(duó )也(yě )。”荀(xún )卿(qīng )曰(yuē ):“非(fēi )汝(rǔ )所(suǒ )知(zhī )也(yě )。彼(bǐ )仁(rén )者(zhě )爱(ài )人(rén ),爱(ài )人(rén ),故(gù )恶(è )人(rén )之(zhī )害(hài )之(zhī )也(yě );义(yì )者(zhě )循(xún )理(lǐ ),循(xún )理(lǐ ),故(gù )恶(è )人(rén )之(zhī )乱(luàn )之(zhī )也(yě )。彼(bǐ )兵(bīng )者(zhě ),所(suǒ )以(yǐ )禁(jìn )暴(bào )除(chú )害(hài )也(yě ),非(fēi )争(zhēng )夺(duó )也(yě )。”

燕(yàn )孝(xiào )王(wáng )薨(hōng ),子(zǐ )喜(xǐ )立(lì )。

周(zhōu )民(mín )东(dōng )亡(wáng )。秦(qín )人(rén )取(qǔ )其(qí )宝(bǎo )器(qì ),迁(qiān )西(xī )周(zhōu )公(gōng )于(yú )惮(dàn )狐(hú )之(zhī )聚(jù )。

楚(chǔ )人(rén )迁(qiān )鲁(lǔ )于(yú )莒(jǔ )而(ér )取(qǔ )其(qí )地(dì )。

昭(zhāo )襄(xiāng )王(wáng )五(wǔ )十(shí )三(sān )年(nián )(丁(dīng )未(wèi ),公(gōng )元(yuán )前(qián )二(èr )五(wǔ )四(sì )年(nián ))

摎(jiū )伐(fá )魏(wèi ),取(qǔ )吴(wú )城(chéng )。韩(hán )王(wáng )入(rù )朝(cháo )。魏(wèi )举(jǔ )国(guó )听(tīng )令(lìng )。

昭(zhāo )襄(xiāng )王(wáng )五(wǔ )十(shí )四(sì )年(nián )(戊(wù )申(shēn ),公(gōng )元(yuán )前(qián )二(èr )五(wǔ )三(sān )年(nián ))

王(wáng )郊(jiāo )见(jiàn )上(shàng )帝(dì )于(yú )雍(yōng )。

楚(chǔ )迁(qiān )于(yú )巨(jù )阳(yáng )。

昭(zhāo )襄(xiāng )王(wáng )五(wǔ )十(shí )五(wǔ )年(nián )(己(jǐ )酉(yǒu ),公(gōng )元(yuán )前(qián )二(èr )五(wǔ )二(èr )年(nián ))

卫(wèi )怀(huái )君(jūn )朝(cháo )于(yú )魏(wèi ),魏(wèi )人(rén )执(zhí )而(ér )杀(shā )之(zhī );更(gèng )立(lì )其(qí )弟(dì ),是(shì )为(wéi )元(yuán )君(jūn )。元(yuán )君(jūn ),魏(wèi )婿(xù )也(yě )。

昭(zhāo )襄(xiāng )王(wáng )五(wǔ )十(shí )六(liù )年(nián )(庚(gēng )戌(xū ),公(gōng )元(yuán )前(qián )二(èr )五(wǔ )一(yī )年(nián ))

秋(qiū ),王(wáng )薨(hōng ),孝(xiào )文(wén )王(wáng )立(lì )。尊(zūn )唐(táng )八(bā )子(zǐ )为(wéi )唐(táng )太(tài )后(hòu ),以(yǐ )子(zǐ )楚(chǔ )为(wéi )太(tài )子(zǐ )。赵(zhào )人(rén )奉(fèng )子(zǐ )楚(chǔ )妻(qī )子(zǐ )归(guī )之(zhī )。韩(hán )王(wáng )衰(shuāi )绖(dié )入(rù )吊(diào )祠(cí )。

燕(yàn )王(wáng )喜(xǐ )使(shǐ )栗(lì )腹(fù )约(yuē )欢(huān )于(yú )赵(zhào ),以(yǐ )五(wǔ )百(bǎi )金(jīn )为(wéi )赵(zhào )王(wáng )酒(jiǔ )。反(fǎn )而(ér )言(yán )于(yú )燕(yàn )王(wáng )曰(yuē ):“赵(zhào )壮(zhuàng )者(zhě )皆(jiē )死(sǐ )长(zhǎng )平(píng ),其(qí )孤(gū )未(wèi )壮(zhuàng ),可(kě )伐(fá )也(yě )。”王(wáng )召(zhào )昌(chāng )国(guó )君(jūn )乐(lè )闲(xián )问(wèn )之(zhī ),对(duì )曰(yuē ):“赵(zhào )四(sì )战(zhàn )之(zhī )国(guó ),其(qí )民(mín )习(xí )兵(bīng ),不(bú )可(kě )。”王(wáng )曰(yuē ):“吾(wú )以(yǐ )五(wǔ )而(ér )伐(fá )一(yī )。”对(duì )曰(yuē ):“不(bú )可(kě )。”王(wáng )怒(nù )。群(qún )臣(chén )皆(jiē )以(yǐ )为(wéi )可(kě ),乃(nǎi )发(fā )二(èr )千(qiān )乘(chéng ),栗(lì )腹(fù )将(jiāng )而(ér )攻(gōng )鄗(hào ),卿(qīng )秦(qín )攻(gōng )代(dài )。将(jiāng )渠(qú )曰(yuē ):“与(yǔ )人(rén )通(tōng )关(guān )约(yuē )交(jiāo ),以(yǐ )五(wǔ )百(bǎi )金(jīn )饮(yǐn )人(rén )之(zhī )王(wáng ),使(shǐ )者(zhě )报(bào )而(ér )攻(gōng )之(zhī ),不(bú )祥(xiáng ),师(shī )必(bì )无(wú )功(gōng )。”王(wáng )不(bú )听(tīng ),自(zì )将(jiāng )偏(piān )军(jūn )随(suí )之(zhī )。将(jiāng )渠(qú )引(yǐn )王(wáng )之(zhī )绶(shòu ),王(wáng )以(yǐ )足(zú )蹙(cù )之(zhī )。将(jiāng )渠(qú )泣(qì )曰(yuē ):“臣(chén )非(fēi )自(zì )为(wéi ),为(wéi )王(wáng )也(yě )!”燕(yàn )师(shī )至(zhì )宋(sòng )子(zǐ ),赵(zhào )廉(lián )颇(pō )为(wéi )将(jiāng ),逆(nì )击(jī )之(zhī ),败(bài )栗(lì )腹(fù )于(yú )鄗(hào ),败(bài )卿(qīng )秦(qín )、乐(lè )乘(chéng )于(yú )代(dài ),追(zhuī )北(běi )五(wǔ )百(bǎi )馀(yú )里(lǐ ),遂(suí )围(wéi )燕(yàn )。燕(yàn )人(rén )请(qǐng )和(hé ),赵(zhào )人(rén )曰(yuē ):“必(bì )令(lìng )将(jiāng )渠(qú )处(chù )和(hé )。”燕(yàn )王(wáng )以(yǐ )将(jiāng )渠(qú )为(wéi )相(xiàng )而(ér )处(chù )和(hé ),赵(zhào )师(shī )乃(nǎi )解(jiě )去(qù )。

赵(zhào )平(píng )原(yuán )君(jūn )卒(zú )。

秦(qín )孝(xiào )文(wén )王(wáng )

孝(xiào )文(wén )王(wáng )元(yuán )年(nián )(辛(xīn )亥(hài ),公(gōng )元(yuán )前(qián )二(èr )五(wǔ )零(líng )年(nián ))

冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),已(yǐ )亥(hài ),王(wáng )即(jí )位(wèi );三(sān )日(rì )薨(hōng )。子(zǐ )楚(chǔ )立(lì ),是(shì )为(wéi )庄(zhuāng )襄(xiāng )王(wáng )。尊(zūn )华(huá )阳(yáng )夫(fū )人(rén )为(wéi )华(huá )阳(yáng )太(tài )后(hòu ),夏(xià )姬(jī )为(wéi )夏(xià )太(tài )后(hòu )。

燕(yàn )将(jiāng )攻(gōng )齐(qí )聊(liáo )城(chéng ),拔(bá )之(zhī )。或(huò )谮(zèn )之(zhī )燕(yàn )王(wáng ),燕(yàn )将(jiāng )保(bǎo )聊(liáo )城(chéng ),不(bú )敢(gǎn )归(guī )。齐(qí )田(tián )单(dān )攻(gōng )之(zhī ),岁(suì )馀(yú )不(bú )下(xià ),鲁(lǔ )仲(zhòng )连(lián )乃(nǎi )为(wéi )书(shū ),约(yuē )之(zhī )矢(shǐ )以(yǐ )射(shè )城(chéng )中(zhōng ),遗(yí )燕(yàn )将(jiāng ),为(wéi )陈(chén )利(lì )害(hài )曰(yuē ):“为(wéi )公(gōng )计(jì )者(zhě ),不(bú )归(guī )燕(yàn )则(zé )归(guī )齐(qí )。今(jīn )独(dú )守(shǒu )孤(gū )城(chéng ),齐(qí )兵(bīng )日(rì )益(yì )而(ér )燕(yàn )救(jiù )不(bú )至(zhì ),将(jiāng )何(hé )为(wéi )乎(hū )?”燕(yàn )将(jiāng )见(jiàn )书(shū ),泣(qì )三(sān )日(rì ),犹(yóu )豫(yù )不(bú )能(néng )自(zì )决(jué ),欲(yù )归(guī )燕(yàn ),已(yǐ )有(yǒu )隙(xì );欲(yù )降(jiàng )齐(qí ),所(suǒ )杀(shā )虏(lǔ )于(yú )齐(qí )甚(shèn )众(zhòng ),恐(kǒng )已(yǐ )降(jiàng )而(ér )后(hòu )见(jiàn )辱(rǔ )。喟(kuì )然(rán )叹(tàn )曰(yuē ):“与(yǔ )人(rén )刃(rèn )我(wǒ ),宁(níng )我(wǒ )自(zì )刃(rèn )!”遂(suí )自(zì )杀(shā )。聊(liáo )城(chéng )乱(luàn ),田(tián )单(dān )克(kè )聊(liáo )城(chéng )。归(guī ),言(yán )鲁(lǔ )仲(zhòng )连(lián )于(yú )齐(qí )王(wáng ),欲(yù )爵(jué )之(zhī )。仲(zhòng )连(lián )逃(táo )之(zhī )海(hǎi )上(shàng ),曰(yuē ):“吾(wú )富(fù )贵(guì )而(ér )诎(qū )于(yú )人(rén ),宁(níng )贫(pín )贱(jiàn )而(ér )轻(qīng )世(shì )肆(sì )志(zhì )焉(yān )!”

魏(wèi )安(ān )釐(lí )王(wáng )问(wèn )天(tiān )下(xià )之(zhī )高(gāo )士(shì )于(yú )子(zǐ )顺(shùn ),子(zǐ )顺(shùn )曰(yuē ):“世(shì )无(wú )其(qí )人(rén )也(yě );抑(yì )可(kě )以(yǐ )为(wéi )次(cì ),其(qí )鲁(lǔ )仲(zhòng )连(lián )乎(hū )!”王(wáng )曰(yuē ):“鲁(lǔ )仲(zhòng )连(lián )强(qiáng )作(zuò )之(zhī )者(zhě ),非(fēi )体(tǐ )自(zì )然(rán )也(yě )。”子(zǐ )顺(shùn )曰(yuē ):“人(rén )皆(jiē )作(zuò )之(zhī )。作(zuò )之(zhī )不(bú )止(zhǐ ),乃(nǎi )成(chéng )君(jūn )子(zǐ );作(zuò )之(zhī )不(bú )变(biàn ),习(xí )与(yǔ )体(tǐ )成(chéng );习(xí )与(yǔ )体(tǐ )成(chéng ),则(zé )自(zì )然(rán )也(yě )。”

秦(qín )庄(zhuāng )襄(xiāng )王(wáng )

庄(zhuāng )襄(xiāng )王(wáng )元(yuán )年(nián )(壬(rén )子(zǐ ),公(gōng )元(yuán )前(qián )二(èr )四(sì )九(jiǔ )年(nián ))

吕(lǚ )不(bú )韦(wéi )为(wéi )相(xiàng )国(guó )。

东(dōng )周(zhōu )君(jūn )为(wéi )诸(zhū )侯(hóu )谋(móu )伐(fá )秦(qín ),王(wáng )使(shǐ )相(xiàng )国(guó )帅(shuài )师(shī )讨(tǎo )灭(miè )之(zhī ),迁(qiān )东(dōng )周(zhōu )君(jūn )于(yú )阳(yáng )人(rén )聚(jù )。周(zhōu )既(jì )不(bú )祀(sì )。周(zhōu )比(bǐ )亡(wáng ),凡(fán )有(yǒu )七(qī )邑(yì ):河(hé )南(nán )、洛(luò )阳(yáng )、穀(yù )城(chéng )、平(píng )阴(yīn )、偃(yǎn )师(shī )、巩(gǒng )、缑(gōu )氏(shì )。

以(yǐ )河(hé )南(nán )、洛(luò )阳(yáng )十(shí )万(wàn )户(hù )封(fēng )相(xiàng )国(guó )不(bú )韦(wéi )为(wéi )文(wén )信(xìn )侯(hóu )。

蒙(méng )骜(ào )伐(fá )韩(hán ),取(qǔ )成(chéng )皋(gāo )、荥(yíng )阳(yáng ),初(chū )置(zhì )三(sān )川(chuān )郡(jùn )。

楚(chǔ )灭(miè )鲁(lǔ ),迁(qiān )鲁(lǔ )顷(qǐng )公(gōng )于(yú )卞(biàn ),为(wéi )家(jiā )人(rén )。

庄(zhuāng )襄(xiāng )王(wáng )二(èr )年(nián )(癸(guǐ )丑(chǒu ),公(gōng )元(yuán )前(qián )二(èr )四(sì )八(bā )年(nián ))

日(rì )有(yǒu )食(shí )之(zhī )。

蒙(méng )骜(ào )伐(fá )赵(zhào ),定(dìng )太(tài )原(yuán ),取(qǔ )榆(yú )次(cì )、狼(láng )孟(mèng )等(děng )三(sān )十(shí )七(qī )城(chéng )。

楚(chǔ )春(chūn )申(shēn )君(jūn )言(yán )于(yú )楚(chǔ )王(wáng )曰(yuē ):“淮(huái )北(běi )地(dì )边(biān )于(yú )齐(qí ),其(qí )事(shì )急(jí ),请(qǐng )以(yǐ )为(wéi )郡(jùn )而(ér )封(fēng )于(yú )江(jiāng )东(dōng )。”楚(chǔ )王(wáng )许(xǔ )之(zhī )。春(chūn )申(shēn )君(jūn )因(yīn )城(chéng )吴(wú )故(gù )墟(xū )以(yǐ )为(wéi )都(dōu )邑(yì ),宫(gōng )室(shì )极(jí )盛(shèng )。

庄(zhuāng )襄(xiāng )王(wáng )三(sān )年(nián )(甲(jiǎ )寅(yín ),公(gōng )元(yuán )前(qián )二(èr )四(sì )七(qī )年(nián ))

王(wáng )龁(hé )攻(gōng )上(shàng )党(dǎng )诸(zhū )城(chéng ),悉(xī )拔(bá )之(zhī ),初(chū )置(zhì )太(tài )原(yuán )郡(jùn )。

蒙(méng )骜(ào )帅(shuài )师(shī )伐(fá )魏(wèi ),取(qǔ )高(gāo )都(dōu )、汲(jí )。魏(wèi )师(shī )数(shù )败(bài ),魏(wèi )王(wáng )患(huàn )之(zhī ),乃(nǎi )使(shǐ )人(rén )请(qǐng )信(xìn )陵(líng )君(jūn )于(yú )赵(zhào )。信(xìn )陵(líng )君(jūn )畏(wèi )得(dé )罪(zuì ),不(bú )肯(kěn )还(hái ),诫(jiè )门(mén )下(xià )曰(yuē ):“有(yǒu )敢(gǎn )为(wéi )魏(wèi )使(shǐ )通(tōng )者(zhě )死(sǐ )!”宾(bīn )客(kè )莫(mò )敢(gǎn )谏(jiàn )。毛(máo )公(gōng )、薛(xuē )公(gōng )见(jiàn )信(xìn )陵(líng )君(jūn )曰(yuē ):“公(gōng )子(zǐ )所(suǒ )以(yǐ )重(zhòng )于(yú )诸(zhū )侯(hóu )者(zhě ),徒(tú )以(yǐ )有(yǒu )魏(wèi )也(yě )。今(jīn )魏(wèi )急(jí )而(ér )公(gōng )子(zǐ )不(bú )恤(xù ),一(yī )旦(dàn )秦(qín )人(rén )克(kè )大(dà )梁(liáng ),夷(yí )先(xiān )王(wáng )之(zhī )宗(zōng )庙(miào ),公(gōng )子(zǐ )当(dāng )何(hé )面(miàn )目(mù )立(lì )天(tiān )下(xià )乎(hū )!”语(yǔ )未(wèi )卒(zú ),信(xìn )陵(líng )君(jūn )色(sè )变(biàn ),趣(qù )驾(jià )还(hái )魏(wèi )。魏(wèi )王(wáng )持(chí )信(xìn )陵(líng )君(jūn )而(ér )泣(qì ),以(yǐ )为(wéi )上(shàng )将(jiāng )军(jūn )。信(xìn )陵(líng )君(jūn )使(shǐ )人(rén )求(qiú )援(yuán )于(yú )诸(zhū )侯(hóu )。诸(zhū )侯(hóu )闻(wén )信(xìn )陵(líng )君(jūn )复(fù )为(wéi )魏(wèi )将(jiāng ),皆(jiē )遣(qiǎn )兵(bīng )救(jiù )魏(wèi )。信(xìn )陵(líng )君(jūn )率(lǜ )五(wǔ )国(guó )之(zhī )师(shī )败(bài )蒙(méng )骜(ào )于(yú )河(hé )外(wài ),蒙(méng )骜(ào )遁(dùn )走(zǒu )。信(xìn )陵(líng )君(jūn )追(zhuī )至(zhì )函(hán )谷(gǔ )关(guān ),抑(yì )之(zhī )而(ér )还(hái )。安(ān )陵(líng )人(rén )缩(suō )高(gāo )之(zhī )子(zǐ )仕(shì )于(yú )秦(qín ),秦(qín )使(shǐ )之(zhī )守(shǒu )管(guǎn )。信(xìn )陵(líng )君(jūn )攻(gōng )之(zhī )不(bú )下(xià ),使(shǐ )人(rén )谓(wèi )安(ān )陵(líng )君(jūn )曰(yuē ):“君(jūn )其(qí )遣(qiǎn )缩(suō )高(gāo ),吾(wú )将(jiāng )仕(shì )之(zhī )以(yǐ )五(wǔ )大(dà )夫(fū ),使(shǐ )为(wéi )执(zhí )节(jiē )尉(wèi )。”安(ān )陵(líng )君(jūn )曰(yuē ):“安(ān )陵(líng ),小(xiǎo )国(guó )也(yě ),不(bú )能(néng )必(bì )使(shǐ )其(qí )民(mín )。使(shǐ )者(zhě )自(zì )往(wǎng )请(qǐng )之(zhī )。”使(shǐ )吏(lì )导(dǎo )使(shǐ )者(zhě )至(zhì )缩(suō )高(gāo )之(zhī )所(suǒ )。使(shǐ )者(zhě )致(zhì )信(xìn )陵(líng )君(jūn )之(zhī )命(mìng ),缩(suō )高(gāo )曰(yuē ):“君(jūn )之(zhī )幸(xìng )高(gāo )也(yě ),将(jiāng )使(shǐ )高(gāo )攻(gōng )管(guǎn )也(yě )。夫(fū )父(fù )攻(gōng )子(zǐ )守(shǒu ),人(rén )之(zhī )笑(xiào )也(yě );见(jiàn )臣(chén )而(ér )下(xià ),是(shì )倍(bèi )主(zhǔ )也(yě )。父(fù )教(jiāo )子(zǐ )倍(bèi ),亦(yì )非(fēi )君(jūn )之(zhī )所(suǒ )喜(xǐ )。敢(gǎn )再(zài )拜(bài )辞(cí )!”使(shǐ )者(zhě )以(yǐ )报(bào )信(xìn )陵(líng )君(jūn )。信(xìn )陵(líng )君(jūn )大(dà )怒(nù ),遣(qiǎn )使(shǐ )之(zhī )安(ān )陵(líng )君(jūn )所(suǒ )曰(yuē ):“安(ān )陵(líng )之(zhī )地(dì ),亦(yì )犹(yóu )魏(wèi )也(yě )。今(jīn )吾(wú )攻(gōng )管(guǎn )而(ér )不(bú )下(xià ),则(zé )秦(qín )兵(bīng )及(jí )我(wǒ ),社(shè )稷(jì )必(bì )危(wēi )矣(yǐ )。愿(yuàn )君(jūn )生(shēng )束(shù )缩(suō )高(gāo )而(ér )致(zhì )之(zhī )!若(ruò )君(jūn )弗(fú )致(zhì ),无(wú )忌(jì )将(jiāng )发(fā )十(shí )万(wàn )之(zhī )师(shī )以(yǐ )造(zào )安(ān )陵(líng )之(zhī )城(chéng )下(xià )!”安(ān )陵(líng )君(jūn )曰(yuē ):“吾(wú )先(xiān )君(jūn )成(chéng )侯(hóu )受(shòu )诏(zhào )襄(xiāng )王(wáng )以(yǐ )守(shǒu )此(cǐ )城(chéng )也(yě ),手(shǒu )授(shòu )太(tài )府(fǔ )之(zhī )宪(xiàn ),宪(xiàn )之(zhī )上(shàng )篇(piān )曰(yuē ):‘子(zǐ )弑(shì )父(fù ),臣(chén )弑(shì )君(jūn ),有(yǒu )常(cháng )不(bú )赦(shè )。国(guó )虽(suī )大(dà )赦(shè ),降(jiàng )城(chéng )亡(wáng )子(zǐ )不(bú )得(dé )与(yǔ )焉(yān )。’今(jīn )缩(suō )高(gāo )辞(cí )大(dà )位(wèi )以(yǐ )全(quán )父(fù )子(zǐ )之(zhī )义(yì ),而(ér )君(jūn )曰(yuē )‘必(bì )生(shēng )致(zhì )之(zhī )’,是(shì )使(shǐ )我(wǒ )负(fù )襄(xiāng )王(wáng )之(zhī )诏(zhào )而(ér )废(fèi )太(tài )府(fǔ )之(zhī )宪(xiàn )也(yě ),虽(suī )死(sǐ ),终(zhōng )不(bú )敢(gǎn )行(háng )!”缩(suō )高(gāo )闻(wén )之(zhī )曰(yuē ):“信(xìn )陵(líng )君(jūn )为(wéi )人(rén ),悍(hàn )猛(měng )而(ér )自(zì )用(yòng ),此(cǐ )辞(cí )反(fǎn )必(bì )为(wéi )国(guó )祸(huò )。吾(wú )已(yǐ )全(quán )己(jǐ ),无(wú )违(wéi )人(rén )臣(chén )之(zhī )义(yì )矣(yǐ ),岂(qǐ )可(kě )使(shǐ )吾(wú )君(jūn )有(yǒu )魏(wèi )患(huàn )乎(hū )!”乃(nǎi )之(zhī )使(shǐ )者(zhě )之(zhī )舍(shě ),刎(wěn )颈(jǐng )而(ér )死(sǐ )。信(xìn )陵(líng )君(jūn )闻(wén )之(zhī ),缟(gǎo )素(sù )辟(pì )舍(shě ),使(shǐ )使(shǐ )者(zhě )谢(xiè )安(ān )陵(líng )君(jūn )曰(yuē ):“无(wú )忌(jì ),小(xiǎo )人(rén )也(yě ),困(kùn )于(yú )思(sī )虑(lǜ ),失(shī )信(xìn )于(yú )君(jūn ),请(qǐng )再(zài )拜(bài )辞(cí )罪(zuì )!”

王(wáng )使(shǐ )人(rén )行(háng )万(wàn )金(jīn )于(yú )魏(wèi )以(yǐ )间(jiān )信(xìn )陵(líng )君(jūn ),求(qiú )得(dé )晋(jìn )鄙(bǐ )客(kè ),令(lìng )说(shuō )魏(wèi )王(wáng )曰(yuē ):“公(gōng )子(zǐ )亡(wáng )在(zài )外(wài )十(shí )年(nián )矣(yǐ ),今(jīn )复(fù )为(wéi )将(jiāng ),诸(zhū )侯(hóu )皆(jiē )属(shǔ ),天(tiān )下(xià )徒(tú )闻(wén )信(xìn )陵(líng )君(jūn )而(ér )不(bú )闻(wén )魏(wèi )王(wáng )矣(yǐ )。”王(wáng )又(yòu )数(shù )使(shǐ )人(rén )贺(hè )信(xìn )陵(líng )君(jūn ):“得(dé )为(wéi )魏(wèi )王(wáng )未(wèi )也(yě )?”魏(wèi )王(wáng )日(rì )闻(wén )其(qí )毁(huǐ ),不(bú )能(néng )不(bú )信(xìn ),乃(nǎi )使(shǐ )人(rén )代(dài )信(xìn )陵(líng )君(jūn )将(jiāng )兵(bīng )。信(xìn )陵(líng )君(jūn )自(zì )知(zhī )再(zài )以(yǐ )毁(huǐ )废(fèi ),乃(nǎi )谢(xiè )病(bìng )不(bú )朝(cháo ),日(rì )夜(yè )以(yǐ )酒(jiǔ )色(sè )自(zì )娱(yú ),凡(fán )四(sì )岁(suì )而(ér )卒(zú )。韩(hán )王(wáng )往(wǎng )吊(diào ),其(qí )子(zǐ )荣(róng )之(zhī ),以(yǐ )告(gào )子(zǐ )顺(shùn )。子(zǐ )顺(shùn )曰(yuē ):“必(bì )辞(cí )之(zhī )以(yǐ )礼(lǐ )。‘邻(lín )国(guó )君(jūn )吊(diào ),君(jūn )为(wéi )之(zhī )主(zhǔ )。’今(jīn )君(jūn )不(bú )命(mìng )子(zǐ ),则(zé )子(zǐ )无(wú )所(suǒ )受(shòu )韩(hán )君(jūn )也(yě )。”其(qí )子(zǐ )辞(cí )之(zhī )。

五(wǔ )月(yuè ),丙(bǐng )午(wǔ ),王(wáng )薨(hōng )。太(tài )子(zǐ )政(zhèng )立(lì ),生(shēng )十(shí )三(sān )年(nián )矣(yǐ ),国(guó )事(shì )皆(jiē )委(wěi )于(yú )文(wén )信(xìn )侯(hóu ),号(hào )称(chēng )仲(zhòng )父(fù )。

晋(jìn )阳(yáng )反(fǎn )。

始(shǐ )皇(huáng )帝(dì )上(shàng )元(yuán )年(nián )(乙(yǐ )卯(mǎo ),公(gōng )元(yuán )前(qián )二(èr )四(sì )六(liù )年(nián ))

蒙(méng )骜(ào )击(jī )定(dìng )之(zhī )。

韩(hán )欲(yù )疲(pí )秦(qín )人(rén ),使(shǐ )无(wú )东(dōng )伐(fá ),乃(nǎi )使(shǐ )水(shuǐ )工(gōng )郑(zhèng )国(guó )为(wéi )间(jiān )于(yú )秦(qín ),凿(záo )泾(jīng )水(shuǐ )自(zì )仲(zhòng )山(shān )为(wéi )渠(qú ),并(bìng )北(běi )山(shān ),东(dōng )注(zhù )洛(luò )。中(zhōng )作(zuò )而(ér )觉(jiào ),秦(qín )人(rén )欲(yù )杀(shā )之(zhī )。郑(zhèng )国(guó )曰(yuē ):“臣(chén )为(wéi )韩(hán )延(yán )数(shù )年(nián )之(zhī )命(mìng ),然(rán )渠(qú )成(chéng ),亦(yì )秦(qín )万(wàn )世(shì )之(zhī )利(lì )也(yě )。”乃(nǎi )使(shǐ )卒(zú )为(wéi )之(zhī )。注(zhù )填(tián )阏(è )之(zhī )水(shuǐ )溉(gài )舄(xì )卤(lǔ )之(zhī )地(dì )四(sì )万(wàn )馀(yú )顷(qǐng ),收(shōu )皆(jiē )亩(mǔ )一(yī )钟(zhōng ),关(guān )中(zhōng )由(yóu )是(shì )益(yì )富(fù )饶(ráo )。

始(shǐ )皇(huáng )帝(dì )上(shàng )二(èr )年(nián )(丙(bǐng )辰(chén ),公(gōng )元(yuán )前(qián )二(èr )四(sì )五(wǔ )年(nián ))

麃(biāo )公(gōng )将(jiāng )卒(zú )攻(gōng )卷(juàn ),斩(zhǎn )首(shǒu )三(sān )万(wàn )。

赵(zhào )以(yǐ )廉(lián )颇(pō )为(wéi )假(jiǎ )相(xiàng )国(guó ),伐(fá )魏(wèi ),取(qǔ )繁(fán )阳(yáng )。赵(zhào )孝(xiào )成(chéng )王(wáng )薨(hōng ),子(zǐ )悼(dào )襄(xiāng )王(wáng )立(lì ),使(shǐ )武(wǔ )襄(xiāng )君(jūn )乐(lè )乘(chéng )代(dài )廉(lián )颇(pō )。廉(lián )颇(pō )怒(nù ),攻(gōng )武(wǔ )襄(xiāng )君(jūn ),武(wǔ )襄(xiāng )君(jūn )走(zǒu ),廉(lián )颇(pō )出(chū )奔(bēn )魏(wèi )。久(jiǔ )之(zhī ),魏(wèi )不(bú )能(néng )信(xìn )用(yòng )。赵(zhào )师(shī )数(shù )困(kùn )于(yú )秦(qín ),赵(zhào )王(wáng )思(sī )复(fù )得(dé )廉(lián )颇(pō ),廉(lián )颇(pō )亦(yì )思(sī )复(fù )用(yòng )于(yú )赵(zhào )。赵(zhào )王(wáng )使(shǐ )使(shǐ )者(zhě )视(shì )廉(lián )颇(pō )尚(shàng )可(kě )用(yòng )否(fǒu )。廉(lián )颇(pō )之(zhī )仇(chóu )郭(guō )开(kāi )多(duō )与(yǔ )使(shǐ )者(zhě )金(jīn ),令(lìng )毁(huǐ )之(zhī )。廉(lián )颇(pō )见(jiàn )使(shǐ )者(zhě ),一(yī )饭(fàn )斗(dòu )米(mǐ ),肉(ròu )十(shí )斤(jīn ),被(bèi )甲(jiǎ )上(shàng )马(mǎ ),以(yǐ )示(shì )可(kě )用(yòng )。使(shǐ )者(zhě )还(hái )报(bào )曰(yuē ):“廉(lián )将(jiāng )军(jūn )虽(suī )老(lǎo ),尚(shàng )善(shàn )饭(fàn );然(rán )与(yǔ )臣(chén )坐(zuò ),顷(qǐng )之(zhī )三(sān )遗(yí )矢(shǐ )矣(yǐ )。”赵(zhào )王(wáng )以(yǐ )为(wéi )老(lǎo ),遂(suí )不(bú )召(zhào )。楚(chǔ )人(rén )阴(yīn )使(shǐ )迎(yíng )之(zhī )。廉(lián )颇(pō )一(yī )为(wéi )楚(chǔ )将(jiāng ),无(wú )功(gōng ),曰(yuē ):“我(wǒ )思(sī )用(yòng )赵(zhào )人(rén )。”卒(zú )死(sǐ )于(yú )寿(shòu )春(chūn )。

始(shǐ )皇(huáng )帝(dì )上(shàng )三(sān )年(nián )(丁(dīng )巳(sì ),公(gōng )元(yuán )前(qián )二(èr )四(sì )四(sì )年(nián ))

大(dà )饥(jī )。

蒙(méng )骜(ào )伐(fá )韩(hán ),取(qǔ )十(shí )二(èr )城(chéng )。

赵(zhào )王(wáng )以(yǐ )李(lǐ )牧(mù )为(wéi )将(jiāng ),伐(fá )燕(yàn ),取(qǔ )武(wǔ )遂(suí )、方(fāng )城(chéng )。李(lǐ )牧(mù )者(zhě ),赵(zhào )之(zhī )北(běi )边(biān )良(liáng )将(jiāng )也(yě ),尝(cháng )居(jū )代(dài )、雁(yàn )门(mén )备(bèi )匈(xiōng )奴(nú ),以(yǐ )便(biàn )宜(yí )置(zhì )吏(lì ),市(shì )租(zū )皆(jiē )输(shū )入(rù )莫(mò )府(fǔ ),为(wéi )士(shì )卒(zú )费(fèi ),日(rì )击(jī )数(shù )牛(niú )飨(xiǎng )士(shì );习(xí )骑(qí )射(shè ),谨(jǐn )烽(fēng )火(huǒ ),多(duō )间(jiān )谍(dié ),为(wéi )约(yuē )曰(yuē ):“匈(xiōng )奴(nú )即(jí )入(rù )盗(dào ),急(jí )入(rù )收(shōu )保(bǎo )。有(yǒu )敢(gǎn )捕(bǔ )虏(lǔ )者(zhě )斩(zhǎn )!”匈(xiōng )奴(nú )每(měi )入(rù ),烽(fēng )火(huǒ )谨(jǐn ),辄(zhé )入(rù )收(shōu )保(bǎo )不(bú )战(zhàn )。如(rú )是(shì )数(shù )岁(suì ),亦(yì )不(bú )亡(wáng )失(shī )。匈(xiōng )奴(nú )皆(jiē )以(yǐ )为(wéi )怯(qiè ),虽(suī )赵(zhào )边(biān )兵(bīng )亦(yì )以(yǐ )为(wéi )吾(wú )将(jiāng )怯(qiè )。赵(zhào )王(wáng )让(ràng )之(zhī ),李(lǐ )牧(mù )如(rú )故(gù )。王(wáng )怒(nù ),使(shǐ )他(tā )人(rén )代(dài )之(zhī )。岁(suì )馀(yú ),屡(lǚ )出(chū )战(zhàn ),不(bú )利(lì ),多(duō )失(shī )亡(wáng ),边(biān )不(bú )得(dé )田(tián )畜(chù )。王(wáng )复(fù )请(qǐng )李(lǐ )牧(mù ),李(lǐ )牧(mù )杜(dù )门(mén )称(chēng )病(bìng )不(bú )出(chū )。王(wáng )强(qiáng )起(qǐ )之(zhī ),李(lǐ )牧(mù )曰(yuē ):“必(bì )用(yòng )臣(chén ),臣(chén )如(rú )前(qián ),乃(nǎi )敢(gǎn )奉(fèng )令(lìng )。”王(wáng )许(xǔ )之(zhī )。

李(lǐ )牧(mù )至(zhì )边(biān ),如(rú )约(yuē )。匈(xiōng )奴(nú )数(shù )岁(suì )无(wú )所(suǒ )得(dé ),终(zhōng )以(yǐ )为(wéi )怯(qiè )。边(biān )士(shì )日(rì )得(dé )赏(shǎng )赐(cì )而(ér )不(bú )用(yòng ),皆(jiē )愿(yuàn )一(yī )战(zhàn )。于(yú )是(shì )乃(nǎi )具(jù )选(xuǎn )车(chē )得(dé )千(qiān )三(sān )百(bǎi )乘(chéng ),选(xuǎn )骑(qí )得(dé )万(wàn )三(sān )千(qiān )匹(pǐ ),百(bǎi )金(jīn )之(zhī )士(shì )五(wǔ )万(wàn )人(rén ),彀(gòu )者(zhě )十(shí )万(wàn )人(rén ),悉(xī )勒(lè )习(xí )战(zhàn );大(dà )纵(zòng )畜(chù )牧(mù )、人(rén )民(mín )满(mǎn )野(yě )。匈(xiōng )奴(nú )小(xiǎo )入(rù ),佯(yáng )北(běi )不(bú )胜(shèng ),以(yǐ )数(shù )十(shí )人(rén )委(wěi )之(zhī )。单(dān )于(yú )闻(wén )之(zhī ),大(dà )率(lǜ )众(zhòng )来(lái )入(rù )。李(lǐ )牧(mù )多(duō )为(wéi )奇(qí )陈(chén ),张(zhāng )左(zuǒ )、右(yòu )翼(yì )击(jī )之(zhī ),大(dà )破(pò )之(zhī ),杀(shā )匈(xiōng )奴(nú )十(shí )馀(yú )万(wàn )骑(qí ),灭(miè )衤(yī )詹(zhān )褴(lán ),破(pò )东(dōng )胡(hú ),降(jiàng )林(lín )胡(hú )。单(dān )于(yú )奔(bēn )走(zǒu ),十(shí )馀(yú )岁(suì )不(bú )敢(gǎn )近(jìn )赵(zhào )边(biān )。

先(xiān )是(shì )时(shí ),天(tiān )下(xià )冠(guàn )带(dài )之(zhī )国(guó )七(qī ),而(ér )三(sān )国(guó )边(biān )于(yú )戎(róng )狄(dí ):秦(qín )自(zì )陇(lǒng )以(yǐ )西(xī )有(yǒu )绵(mián )诸(zhū )、绲(gǔn )戎(róng )、翟(zhái )、之(zhī )戎(róng ),岐(qí )、梁(liáng )、泾(jīng )、漆(qī )之(zhī )北(běi )有(yǒu )义(yì )渠(qú )、大(dà )荔(lì )、乌(wū )氏(shì )、朐(qú )衍(yǎn )之(zhī )戎(róng );而(ér )赵(zhào )北(běi )有(yǒu )林(lín )胡(hú )、楼(lóu )烦(fán )之(zhī )戎(róng );燕(yàn )北(běi )有(yǒu )东(dōng )胡(hú )、山(shān )戎(róng );各(gè )分(fèn )散(sàn )居(jū )溪(xī )谷(gǔ ),自(zì )有(yǒu )君(jūn )长(zhǎng ),往(wǎng )往(wǎng )而(ér )聚(jù )者(zhě )百(bǎi )有(yǒu )馀(yú )戎(róng ),然(rán )莫(mò )能(néng )相(xiàng )一(yī )。其(qí )后(hòu )义(yì )渠(qú )筑(zhù )城(chéng )郭(guō )以(yǐ )自(zì )守(shǒu ),而(ér )秦(qín )稍(shāo )蚕(cán )食(shí )之(zhī ),至(zhì )惠(huì )王(wáng )遂(suí )拔(bá )义(yì )渠(qú )二(èr )十(shí )五(wǔ )城(chéng )。昭(zhāo )王(wáng )之(zhī )时(shí ),宣(xuān )太(tài )后(hòu )诱(yòu )义(yì )渠(qú )王(wáng ),杀(shā )诸(zhū )甘(gān )泉(quán ),遂(suí )发(fā )兵(bīng )伐(fá )义(yì )渠(qú ),灭(miè )之(zhī );始(shǐ )于(yú )陇(lǒng )西(xī )、北(běi )地(dì )、上(shàng )郡(jùn )筑(zhù )长(zhǎng )城(chéng )以(yǐ )拒(jù )胡(hú )。赵(zhào )武(wǔ )灵(líng )王(wáng )北(běi )破(pò )林(lín )胡(hú )、楼(lóu )烦(fán ),筑(zhù )长(zhǎng )城(chéng ),自(zì )代(dài )并(bìng )阴(yīn )山(shān )下(xià ),至(zhì )高(gāo )阙(què )为(wéi )塞(sāi ),而(ér )置(zhì )云(yún )中(zhōng )、雁(yàn )门(mén )、代(dài )郡(jùn )。其(qí )后(hòu )燕(yàn )将(jiāng )秦(qín )开(kāi )为(wéi )质(zhì )于(yú )胡(hú ),胡(hú )甚(shèn )信(xìn )之(zhī );归(guī )而(ér )袭(xí )破(pò )东(dōng )胡(hú ),东(dōng )胡(hú )却(què )千(qiān )馀(yú )里(lǐ );燕(yàn )亦(yì )筑(zhù )长(zhǎng )城(chéng ),自(zì )造(zào )阳(yáng )至(zhì )襄(xiāng )平(píng ),置(zhì )上(shàng )谷(gǔ )、渔(yú )阳(yáng )、右(yòu )北(běi )平(píng )、辽(liáo )东(dōng )郡(jùn )以(yǐ )距(jù )胡(hú )。及(jí )战(zhàn )国(guó )之(zhī )末(mò )而(ér )匈(xiōng )奴(nú )始(shǐ )大(dà )。

始(shǐ )皇(huáng )帝(dì )上(shàng )四(sì )年(nián )(戊(wù )午(wǔ ),公(gōng )元(yuán )前(qián )二(èr )四(sì )三(sān )年(nián ))

春(chūn ),蒙(méng )骜(ào )伐(fá )魏(wèi ),取(qǔ )旸(yáng )、有(yǒu )诡(guǐ )。三(sān )月(yuè ),军(jūn )罢(bà )。

秦(qín )质(zhì )子(zǐ )归(guī )自(zì )赵(zhào );赵(zhào )太(tài )子(zǐ )出(chū )归(guī )国(guó )。

七(qī )月(yuè ),蝗(huáng ),疫(yì )。令(lìng )百(bǎi )姓(xìng )纳(nà )粟(sù )千(qiān )石(shí ),拜(bài )爵(jué )一(yī )级(jí )。

魏(wèi )安(ān )釐(lí )王(wáng )薨(hōng ),子(zǐ )景(jǐng )湣(mǐn )王(wáng )立(lì )。

始(shǐ )皇(huáng )帝(dì )上(shàng )五(wǔ )年(nián )(己(jǐ )未(wèi ),公(gōng )元(yuán )前(qián )二(èr )四(sì )二(èr )年(nián ))

蒙(méng )骜(ào )伐(fá )魏(wèi ),取(qǔ )酸(suān )枣(zǎo )、燕(yàn )、虚(xū )、长(zhǎng )平(píng )、雍(yōng )丘(qiū )、山(shān )阳(yáng )等(děng )二(èr )十(shí )城(chéng );初(chū )置(zhì )东(dōng )郡(jùn )。

初(chū ),剧(jù )辛(xīn )在(zài )赵(zhào )与(yǔ )庞(páng )爰(yuán )善(shàn ),已(yǐ )而(ér )仕(shì )燕(yàn )。燕(yàn )王(wáng )见(jiàn )赵(zhào )数(shù )困(kùn )于(yú )秦(qín ),廉(lián )颇(pō )去(qù )而(ér )庞(páng )爰(yuán )为(wéi )将(jiāng ),欲(yù )因(yīn )其(qí )敝(bì )而(ér )攻(gōng )之(zhī ),问(wèn )于(yú )剧(jù )辛(xīn ),对(duì )曰(yuē ):“庞(páng )爰(yuán )易(yì )与(yǔ )耳(ěr )。”燕(yàn )王(wáng )使(shǐ )剧(jù )辛(xīn )将(jiāng )而(ér )伐(fá )赵(zhào )。赵(zhào )庞(páng )爰(yuán )御(yù )之(zhī ),杀(shā )剧(jù )辛(xīn ),取(qǔ )燕(yàn )师(shī )二(èr )万(wàn )。

诸(zhū )侯(hóu )患(huàn )秦(qín )攻(gōng )伐(fá )无(wú )已(yǐ )时(shí )。

始(shǐ )皇(huáng )帝(dì )上(shàng )六(liù )年(nián )(庚(gēng )申(shēn ),公(gōng )元(yuán )前(qián )二(èr )四(sì )一(yī )年(nián ))

楚(chǔ )、赵(zhào )、魏(wèi )、韩(hán )、卫(wèi )合(hé )从(cóng )以(yǐ )伐(fá )秦(qín ),楚(chǔ )王(wáng )为(wéi )从(cóng )长(zhǎng ),春(chūn )申(shēn )君(jūn )用(yòng )事(shì ),取(qǔ )寿(shòu )陵(líng )。至(zhì )函(hán )谷(gǔ ),秦(qín )师(shī )出(chū ),五(wǔ )国(guó )之(zhī )师(shī )皆(jiē )败(bài )走(zǒu )。楚(chǔ )王(wáng )以(yǐ )咎(jiù )春(chūn )申(shēn )君(jūn ),春(chūn )申(shēn )君(jūn )以(yǐ )此(cǐ )益(yì )疏(shū )。观(guān )津(jīn )人(rén )硃(zhū )英(yīng )谓(wèi )春(chūn )申(shēn )君(jūn )曰(yuē ):“人(rén )皆(jiē )以(yǐ )楚(chǔ )为(wéi )强(qiáng ),君(jūn )用(yòng )之(zhī )而(ér )弱(ruò )。其(qí )于(yú )英(yīng )不(bú )然(rán )。先(xiān )君(jūn )时(shí ),秦(qín )善(shàn )楚(chǔ ),二(èr )十(shí )年(nián )而(ér )不(bú )攻(gōng )楚(chǔ ),何(hé )也(yě )?秦(qín )逾(yú )黾(miǎn )厄(è )之(zhī )塞(sāi )而(ér )攻(gōng )楚(chǔ ),不(bú )便(biàn );假(jiǎ )道(dào )于(yú )两(liǎng )周(zhōu ),背(bèi )韩(hán )、魏(wèi )而(ér )攻(gōng )楚(chǔ ),不(bú )可(kě )。今(jīn )则(zé )不(bú )然(rán )。魏(wèi )旦(dàn )暮(mù )亡(wáng ),不(bú )能(néng )爱(ài )许(xǔ )、鄢(yān )陵(líng ),魏(wèi )割(gē )以(yǐ )与(yǔ )秦(qín ),秦(qín )兵(bīng )去(qù )陈(chén )百(bǎi )六(liù )十(shí )里(lǐ )。臣(chén )之(zhī )所(suǒ )观(guān )者(zhě ),见(jiàn )秦(qín )、楚(chǔ )之(zhī )日(rì )斗(dòu )也(yě )。”楚(chǔ )于(yú )是(shì )去(qù )陈(chén ),徙(xǐ )寿(shòu )春(chūn ),命(mìng )曰(yuē )郢(yǐng )。春(chūn )申(shēn )君(jūn )就(jiù )封(fēng )于(yú )吴(wú ),行(háng )相(xiàng )事(shì )。

秦(qín )拔(bá )魏(wèi )朝(cháo )歌(gē ),及(jí )卫(wèi )濮(pú )阳(yáng )。卫(wèi )元(yuán )君(jūn )率(lǜ )其(qí )支(zhī )属(shǔ )徙(xǐ )居(jū )野(yě )王(wáng ),阻(zǔ )其(qí )山(shān )以(yǐ )保(bǎo )魏(wèi )之(zhī )河(hé )内(nèi )。

始(shǐ )皇(huáng )帝(dì )上(shàng )七(qī )年(nián )(辛(xīn )酉(yǒu ),公(gōng )元(yuán )前(qián )二(èr )四(sì )零(líng )年(nián ))

伐(fá )魏(wèi ),取(qǔ )汲(jí )。

夏(xià )太(tài )后(hòu )薨(hōng )。

蒙(méng )骜(ào )卒(zú )。

始(shǐ )皇(huáng )帝(dì )上(shàng )八(bā )年(nián )(壬(rén )戌(xū ),公(gōng )元(yuán )前(qián )二(èr )三(sān )九(jiǔ )年(nián ))

魏(wèi )与(yǔ )赵(zhào )鄴(yè )。

韩(hán )桓(huán )惠(huì )王(wáng )薨(hōng ),子(zǐ )安(ān )立(lì )。

始(shǐ )皇(huáng )帝(dì )上(shàng )九(jiǔ )年(nián )(癸(guǐ )亥(hài ),公(gōng )元(yuán )前(qián )二(èr )三(sān )八(bā )年(nián ))

伐(fá )魏(wèi ),取(qǔ )垣(yuán )、浦(pǔ )。

夏(xià ),四(sì )月(yuè ),寒(hán ),民(mín )有(yǒu )冻(dòng )死(sǐ )者(zhě )。

王(wáng )宿(xiǔ )雍(yōng )。

己(jǐ )酉(yǒu ),王(wáng )冠(guàn ),带(dài )剑(jiàn )。

杨(yáng )端(duān )和(hé )伐(fá )魏(wèi ),取(qǔ )衍(yǎn )氏(shì )。

初(chū ),王(wáng )即(jí )位(wèi ),年(nián )少(shǎo ),太(tài )后(hòu )时(shí )时(shí )与(yǔ )文(wén )信(xìn )侯(hóu )私(sī )通(tōng )。王(wáng )益(yì )壮(zhuàng ),文(wén )信(xìn )侯(hóu )恐(kǒng )事(shì )觉(jiào ),祸(huò )及(jí )己(jǐ ),乃(nǎi )诈(zhà )以(yǐ )舍(shě )人(rén )嫪(láo )毐(ǎi )为(wéi )宦(huàn )者(zhě ),进(jìn )于(yú )太(tài )后(hòu )。太(tài )后(hòu )幸(xìng )之(zhī ),生(shēng )二(èr )子(zǐ ),封(fēng )毐(ǎi )为(wéi )长(zhǎng )信(xìn )侯(hóu ),以(yǐ )太(tài )原(yuán )为(wéi )毐(ǎi )国(guó ),政(zhèng )事(shì )皆(jiē )决(jué )于(yú )毐(ǎi );客(kè )求(qiú )为(wéi )毐(ǎi )舍(shě )人(rén )者(zhě )甚(shèn )众(zhòng )。王(wáng )左(zuǒ )右(yòu )有(yǒu )与(yǔ )毐(ǎi )争(zhēng )言(yán )者(zhě ),告(gào )毐(ǎi )实(shí )非(fēi )宦(huàn )者(zhě ),王(wáng )下(xià )吏(lì )治(zhì )毐(ǎi )。毐(ǎi )惧(jù ),矫(jiǎo )王(wáng )御(yù )玺(xǐ )发(fā )兵(bīng ),欲(yù )攻(gōng )蕲(qí )年(nián )宫(gōng )为(wéi )乱(luàn )。王(wáng )使(shǐ )相(xiàng )国(guó )昌(chāng )平(píng )君(jūn )、昌(chāng )文(wén )君(jūn )发(fā )卒(zú )攻(gōng )毐(ǎi ),战(zhàn )咸(xián )阳(yáng ),斩(zhǎn )首(shǒu )数(shù )百(bǎi );毐(ǎi )败(bài )走(zǒu ),获(huò )之(zhī )。秋(qiū ),九(jiǔ )月(yuè ),夷(yí )毐(ǎi )三(sān )族(zú );党(dǎng )与(yǔ )皆(jiē )车(chē )裂(liè )灭(miè )宗(zōng );舍(shě )人(rén )罪(zuì )轻(qīng )者(zhě )徙(xǐ )蜀(shǔ ),凡(fán )四(sì )千(qiān )馀(yú )家(jiā )。迁(qiān )太(tài )后(hòu )于(yú )雍(yōng )萯(fù )阳(yáng )宫(gōng ),杀(shā )其(qí )二(èr )子(zǐ )。下(xià )令(lìng )曰(yuē ):“敢(gǎn )以(yǐ )太(tài )后(hòu )事(shì )谏(jiàn )者(zhě ),戮(lù )而(ér )杀(shā )之(zhī ),断(duàn )其(qí )四(sì )支(zhī ),积(jī )之(zhī )阙(què )下(xià )!”死(sǐ )者(zhě )二(èr )十(shí )七(qī )人(rén )。齐(qí )客(kè )茅(máo )焦(jiāo )上(shàng )谒(yè )请(qǐng )谏(jiàn )。王(wáng )使(shǐ )谓(wèi )之(zhī )曰(yuē ):“若(ruò )不(bú )见(jiàn )夫(fū )积(jī )阙(què )下(xià )者(zhě )邪(xié )?”对(duì )曰(yuē ):“臣(chén )闻(wén )天(tiān )有(yǒu )二(èr )十(shí )八(bā )宿(xiǔ ),今(jīn )死(sǐ )者(zhě )二(èr )十(shí )七(qī )人(rén ),臣(chén )之(zhī )来(lái )固(gù )欲(yù )满(mǎn )其(qí )数(shù )耳(ěr )。臣(chén )非(fēi )畏(wèi )死(sǐ )者(zhě )也(yě )!”使(shǐ )者(zhě )走(zǒu )入(rù )白(bái )之(zhī )。茅(máo )焦(jiāo )邑(yì )子(zǐ )同(tóng )食(shí )者(zhě ),尽(jìn )负(fù )其(qí )衣(yī )物(wù )而(ér )逃(táo )王(wáng )。王(wáng )大(dà )怒(nù )曰(yuē ):“是(shì )人(rén )也(yě ),故(gù )来(lái )犯(fàn )吾(wú ),趣(qù )召(zhào )镬(huò )烹(pēng )之(zhī ),是(shì )安(ān )得(dé )积(jī )阙(què )下(xià )哉(zāi )!”王(wáng )按(àn )剑(jiàn )怒(nù )而(ér )坐(zuò ),口(kǒu )正(zhèng )沫(mò )出(chū )。使(shǐ )者(zhě )召(zhào )之(zhī )入(rù ),茅(máo )焦(jiāo )徐(xú )行(háng )至(zhì )前(qián ),再(zài )拜(bài )谒(yè )起(qǐ ),称(chēng )曰(yuē ):“臣(chén )闻(wén )有(yǒu )生(shēng )者(zhě )不(bú )讳(huì )死(sǐ ),有(yǒu )国(guó )者(zhě )不(bú )讳(huì )亡(wáng )。讳(huì )死(sǐ )者(zhě )不(bú )可(kě )以(yǐ )得(dé )生(shēng ),讳(huì )亡(wáng )者(zhě )不(bú )可(kě )以(yǐ )得(dé )存(cún )。死(sǐ )生(shēng )存(cún )亡(wáng ),圣(shèng )主(zhǔ )所(suǒ )欲(yù )急(jí )闻(wén )也(yě ),陛(bì )下(xià )欲(yù )闻(wén )之(zhī )乎(hū )?”王(wáng )曰(yuē ):“何(hé )谓(wèi )也(yě )?”茅(máo )焦(jiāo )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )有(yǒu )狂(kuáng )悖(bèi )之(zhī )行(háng ),不(bú )自(zì )知(zhī )邪(xié )?车(chē )裂(liè )假(jiǎ )父(fù ),囊(náng )扑(pū )二(èr )弟(dì ),迁(qiān )母(mǔ )于(yú )雍(yōng ),残(cán )戮(lù )谏(jiàn )士(shì ),桀(jié )、纣(zhòu )之(zhī )行(háng )不(bú )至(zhì )于(yú )是(shì )矣(yǐ )。令(lìng )天(tiān )下(xià )闻(wén )之(zhī ),尽(jìn )瓦(wǎ )解(jiě ),无(wú )向(xiàng )秦(qín )者(zhě ),臣(chén )窃(qiè )为(wéi )陛(bì )下(xià )危(wēi )之(zhī )!臣(chén )言(yán )已(yǐ )矣(yǐ )!”乃(nǎi )解(jiě )衣(yī )伏(fú )质(zhì )。王(wáng )下(xià )殿(diàn ),手(shǒu )自(zì )接(jiē )之(zhī )曰(yuē ):“先(xiān )生(shēng )起(qǐ )就(jiù )衣(yī ),今(jīn )愿(yuàn )受(shòu )事(shì )!”乃(nǎi )爵(jué )之(zhī )上(shàng )卿(qīng )。王(wáng )自(zì )驾(jià ),虚(xū )左(zuǒ )方(fāng ),往(wǎng )迎(yíng )太(tài )后(hòu ),归(guī )于(yú )咸(xián )阳(yáng ),复(fù )为(wéi )母(mǔ )子(zǐ )如(rú )初(chū )。

楚(chǔ )考(kǎo )烈(liè )王(wáng )无(wú )子(zǐ ),春(chūn )申(shēn )君(jūn )患(huàn )之(zhī ),求(qiú )妇(fù )人(rén )宜(yí )子(zǐ )者(zhě )甚(shèn )众(zhòng ),进(jìn )之(zhī ),卒(zú )无(wú )子(zǐ )。赵(zhào )人(rén )李(lǐ )园(yuán )持(chí )其(qí )妹(mèi )欲(yù )进(jìn )诸(zhū )楚(chǔ )王(wáng ),闻(wén )其(qí )不(bú )宜(yí )子(zǐ ),恐(kǒng )久(jiǔ )无(wú )宠(chǒng ),乃(nǎi )求(qiú )为(wéi )春(chūn )申(shēn )君(jūn )舍(shě )人(rén )。已(yǐ )而(ér )谒(yè )归(guī ),故(gù )失(shī )期(qī )而(ér )还(hái )。春(chūn )申(shēn )君(jūn )问(wèn )之(zhī ),李(lǐ )园(yuán )曰(yuē ):“齐(qí )王(wáng )使(shǐ )人(rén )求(qiú )臣(chén )之(zhī )妹(mèi ),与(yǔ )其(qí )使(shǐ )者(zhě )饮(yǐn ),故(gù )失(shī )期(qī )。”春(chūn )申(shēn )君(jūn )曰(yuē ):“聘(pìn )入(rù )乎(hū )?”曰(yuē ):“未(wèi )也(yě )。”春(chūn )申(shēn )君(jūn )遂(suí )纳(nà )之(zhī )。既(jì )而(ér )有(yǒu )娠(shēn ),李(lǐ )园(yuán )使(shǐ )其(qí )妹(mèi )说(shuō )春(chūn )申(shēn )君(jūn )曰(yuē ):“楚(chǔ )王(wáng )贵(guì )幸(xìng )君(jūn ),虽(suī )兄(xiōng )弟(dì )不(bú )如(rú )也(yě )。今(jīn )君(jūn )相(xiàng )楚(chǔ )二(èr )十(shí )馀(yú )年(nián )而(ér )王(wáng )无(wú )子(zǐ ),即(jí )百(bǎi )岁(suì )后(hòu )将(jiāng )更(gèng )立(lì )兄(xiōng )弟(dì ),彼(bǐ )亦(yì )各(gè )贵(guì )其(qí )故(gù )所(suǒ )亲(qīn ),君(jūn )又(yòu )安(ān )得(dé )常(cháng )保(bǎo )此(cǐ )宠(chǒng )乎(hū )!非(fēi )徒(tú )然(rán )也(yě ),君(jūn )贵(guì ),用(yòng )事(shì )久(jiǔ ),多(duō )失(shī )礼(lǐ )于(yú )王(wáng )之(zhī )兄(xiōng )弟(dì ),兄(xiōng )弟(dì )立(lì ),祸(huò )且(qiě )及(jí )身(shēn )矣(yǐ )。今(jīn )妾(qiè )有(yǒu )娠(shēn )而(ér )人(rén )莫(mò )知(zhī ),妾(qiè )幸(xìng )君(jūn )未(wèi )久(jiǔ ),诚(chéng )以(yǐ )君(jūn )之(zhī )重(zhòng ),进(jìn )妾(qiè )于(yú )王(wáng ),王(wáng )必(bì )幸(xìng )之(zhī )。妾(qiè )赖(lài )天(tiān )而(ér )有(yǒu )男(nán ),则(zé )是(shì )君(jūn )之(zhī )子(zǐ )为(wéi )王(wáng )也(yě )。楚(chǔ )国(guó )尽(jìn )可(kě )得(dé ),孰(shú )与(yǔ )身(shēn )临(lín )不(bú )测(cè )之(zhī )祸(huò )哉(zāi )!”春(chūn )申(shēn )君(jūn )大(dà )然(rán )之(zhī )。乃(nǎi )出(chū )李(lǐ )园(yuán )妹(mèi ),谨(jǐn )舍(shě )而(ér )言(yán )诸(zhū )楚(chǔ )王(wáng )。王(wáng )召(zhào )入(rù ),幸(xìng )之(zhī ),遂(suí )生(shēng )男(nán ),立(lì )为(wéi )太(tài )子(zǐ )。

李(lǐ )园(yuán )妹(mèi )为(wéi )王(wáng )后(hòu ),李(lǐ )园(yuán )亦(yì )贵(guì )用(yòng )事(shì ),而(ér )恐(kǒng )春(chūn )申(shēn )君(jūn )泄(xiè )其(qí )语(yǔ ),阴(yīn )养(yǎng )死(sǐ )士(shì ),欲(yù )杀(shā )春(chūn )申(shēn )君(jūn )以(yǐ )灭(miè )口(kǒu );国(guó )人(rén )颇(pō )有(yǒu )知(zhī )之(zhī )者(zhě )。楚(chǔ )王(wáng )病(bìng ),硃(zhū )英(yīng )谓(wèi )春(chūn )申(shēn )君(jūn )曰(yuē ):“世(shì )有(yǒu )无(wú )望(wàng )之(zhī )福(fú ),亦(yì )有(yǒu )无(wú )望(wàng )之(zhī )祸(huò )。今(jīn )君(jūn )处(chù )无(wú )望(wàng )之(zhī )世(shì ),事(shì )无(wú )望(wàng )之(zhī )主(zhǔ ),安(ān )可(kě )以(yǐ )无(wú )无(wú )望(wàng )之(zhī )人(rén )乎(hū )!”春(chūn )申(shēn )君(jūn )曰(yuē ):“何(hé )谓(wèi )无(wú )望(wàng )之(zhī )福(fú )?”曰(yuē ):“君(jūn )相(xiàng )楚(chǔ )二(èr )十(shí )馀(yú )年(nián )矣(yǐ ),虽(suī )名(míng )相(xiàng )国(guó ),其(qí )实(shí )王(wáng )也(yě )。王(wáng )今(jīn )病(bìng ),旦(dàn )暮(mù )薨(hōng ),薨(hōng )而(ér )君(jūn )相(xiàng )幼(yòu )主(zhǔ ),因(yīn )而(ér )当(dāng )国(guó ),王(wáng )长(zhǎng )而(ér )反(fǎn )政(zhèng ),不(bú )即(jí )遂(suí )南(nán )面(miàn )称(chēng )孤(gū ),此(cǐ )所(suǒ )谓(wèi )无(wú )望(wàng )之(zhī )福(fú )也(yě )。”“何(hé )谓(wèi )无(wú )望(wàng )之(zhī )祸(huò )?”曰(yuē ):“李(lǐ )园(yuán )不(bú )治(zhì )国(guó )而(ér )君(jūn )之(zhī )仇(chóu )也(yě ),不(bú )为(wéi )兵(bīng )而(ér )养(yǎng )死(sǐ )士(shì )之(zhī )日(rì )久(jiǔ )矣(yǐ )。王(wáng )薨(hōng ),李(lǐ )园(yuán )必(bì )先(xiān )入(rù ),据(jù )权(quán )而(ér )杀(shā )君(jūn )以(yǐ )灭(miè )口(kǒu ),此(cǐ )所(suǒ )谓(wèi )无(wú )望(wàng )之(zhī )祸(huò )也(yě )。”“何(hé )谓(wèi )无(wú )望(wàng )之(zhī )人(rén )?”曰(yuē ):“君(jūn )置(zhì )臣(chén )郎(láng )中(zhōng ),王(wáng )薨(hōng ),李(lǐ )园(yuán )先(xiān )入(rù ),臣(chén )为(wéi )君(jūn )杀(shā )之(zhī ),此(cǐ )所(suǒ )谓(wèi )无(wú )望(wàng )之(zhī )人(rén )也(yě )。”春(chūn )申(shēn )君(jūn )曰(yuē ):“足(zú )下(xià )置(zhì )之(zhī )。李(lǐ )园(yuán ),弱(ruò )人(rén )也(yě ),仆(pú )又(yòu )善(shàn )之(zhī )。且(qiě )何(hé )至(zhì )此(cǐ )!”硃(zhū )英(yīng )知(zhī )言(yán )不(bú )用(yòng ),惧(jù )而(ér )亡(wáng )去(qù )。后(hòu )十(shí )七(qī )日(rì ),楚(chǔ )王(wáng )薨(hōng ),李(lǐ )园(yuán )果(guǒ )先(xiān )入(rù ),伏(fú )死(sǐ )士(shì )于(yú )棘(jí )门(mén )之(zhī )内(nèi )。春(chūn )申(shēn )君(jūn )入(rù ),死(sǐ )士(shì )侠(xiá )刺(cì )之(zhī ),投(tóu )其(qí )首(shǒu )于(yú )棘(jí )门(mén )之(zhī )外(wài );于(yú )是(shì )使(shǐ )吏(lì )尽(jìn )捕(bǔ )诛(zhū )春(chūn )申(shēn )君(jūn )之(zhī )家(jiā )。太(tài )子(zǐ )立(lì ),是(shì )为(wéi )幽(yōu )王(wáng )。

扬(yáng )子(zǐ )《法(fǎ )言(yán )》曰(yuē ):或(huò )问(wèn ):“信(xìn )陵(líng )、平(píng )原(yuán )、孟(mèng )尝(cháng )、春(chūn )申(shēn )益(yì )乎(hū )?”曰(yuē ):“上(shàng )失(shī )其(qí )政(zhèng ),奸(jiān )臣(chén )窃(qiè )国(guó )命(mìng ),何(hé )其(qí )益(yì )乎(hū )!”

王(wáng )以(yǐ )文(wén )信(xìn )侯(hóu )奉(fèng )先(xiān )王(wáng )功(gōng )大(dà ),不(bú )忍(rěn )诛(zhū )。

始(shǐ )皇(huáng )帝(dì )上(shàng )十(shí )年(nián )(甲(jiǎ )子(zǐ ),公(gōng )元(yuán )前(qián )二(èr )三(sān )七(qī )年(nián ))

冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),文(wén )信(xìn )侯(hóu )免(miǎn )相(xiàng ),出(chū )就(jiù )国(guó )。

宗(zōng )室(shì )大(dà )臣(chén )议(yì )曰(yuē ):“诸(zhū )侯(hóu )人(rén )来(lái )仕(shì )者(zhě ),皆(jiē )为(wéi )其(qí )主(zhǔ )游(yóu )间(jiān )耳(ěr ),请(qǐng )一(yī )切(qiē )逐(zhú )之(zhī )。”于(yú )是(shì )大(dà )索(suǒ ),逐(zhú )客(kè )。客(kè )卿(qīng )楚(chǔ )人(rén )李(lǐ )斯(sī )亦(yì )在(zài )逐(zhú )中(zhōng ),行(háng ),且(qiě )上(shàng )书(shū )曰(yuē ):“昔(xī )穆(mù )公(gōng )求(qiú )士(shì ),西(xī )取(qǔ )由(yóu )余(yú )于(yú )戎(róng ),东(dōng )得(dé )百(bǎi )里(lǐ )奚(xī )于(yú )宛(wǎn ),迎(yíng )蹇(jiǎn )叔(shū )于(yú )宋(sòng ),求(qiú )丕(pī )豹(bào )、公(gōng )孙(sūn )支(zhī )于(yú )晋(jìn ),并(bìng )国(guó )二(èr )十(shí ),遂(suí )霸(bà )西(xī )戎(róng )。孝(xiào )公(gōng )用(yòng )商(shāng )鞅(yāng )之(zhī )法(fǎ ),诸(zhū )侯(hóu )亲(qīn )服(fú ),至(zhì )今(jīn )治(zhì )强(qiáng )。惠(huì )王(wáng )用(yòng )张(zhāng )仪(yí )之(zhī )计(jì ),散(sàn )六(liù )国(guó )之(zhī )从(cóng ),使(shǐ )之(zhī )事(shì )秦(qín )。昭(zhāo )王(wáng )得(dé )范(fàn )雎(jū ),强(qiáng )公(gōng )室(shì ),杜(dù )私(sī )门(mén )。此(cǐ )四(sì )君(jūn )者(zhě ),皆(jiē )以(yǐ )客(kè )之(zhī )功(gōng )。由(yóu )此(cǐ )观(guān )之(zhī ),客(kè )何(hé )负(fù )于(yú )秦(qín )哉(zāi )!夫(fū )色(sè )、乐(lè )、珠(zhū )、玉(yù )不(bú )产(chǎn )于(yú )秦(qín )而(ér )王(wáng )服(fú )御(yù )者(zhě )众(zhòng ),取(qǔ )人(rén )则(zé )不(bú )然(rán ),不(bú )问(wèn )可(kě )否(fǒu ),不(bú )论(lùn )曲(qǔ )直(zhí ),非(fēi )秦(qín )者(zhě )去(qù ),为(wéi )客(kè )者(zhě )逐(zhú )。是(shì )所(suǒ )重(zhòng )者(zhě )在(zài )乎(hū )色(sè )、乐(lè )、珠(zhū )、玉(yù ),而(ér )所(suǒ )轻(qīng )者(zhě )在(zài )乎(hū )人(rén )民(mín )也(yě )。臣(chén )闻(wén )太(tài )山(shān )不(bú )让(ràng )土(tǔ )壤(rǎng ),故(gù )能(néng )成(chéng )其(qí )大(dà );河(hé )海(hǎi )不(bú )择(zé )细(xì )流(liú ),故(gù )能(néng )就(jiù )其(qí )深(shēn );王(wáng )者(zhě )不(bú )却(què )众(zhòng )庶(shù ),故(gù )能(néng )明(míng )其(qí )德(dé )。此(cǐ )五(wǔ )帝(dì )、三(sān )王(wáng )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )无(wú )敌(dí )也(yě )。今(jīn )乃(nǎi )弃(qì )黔(qián )首(shǒu )以(yǐ )资(zī )敌(dí )国(guó ),却(què )宾(bīn )客(kè )以(yǐ )业(yè )诸(zhū )侯(hóu ),所(suǒ )谓(wèi )藉(jiè )寇(kòu )兵(bīng )而(ér )赍(jī )盗(dào )粮(liáng )者(zhě )也(yě )。”王(wáng )乃(nǎi )召(zhào )李(lǐ )斯(sī ),复(fù )其(qí )官(guān ),除(chú )逐(zhú )客(kè )之(zhī )令(lìng )。李(lǐ )斯(sī )至(zhì )骊(lí )邑(yì )而(ér )还(hái )。王(wáng )卒(zú )用(yòng )李(lǐ )斯(sī )之(zhī )谋(móu ),阴(yīn )遣(qiǎn )辩(biàn )士(shì )赍(jī )金(jīn )玉(yù )游(yóu )说(shuō )诸(zhū )侯(hóu ),诸(zhū )侯(hóu )名(míng )士(shì )可(kě )下(xià )以(yǐ )财(cái )者(zhě )厚(hòu )遗(yí )结(jié )之(zhī ),不(bú )肯(kěn )者(zhě )利(lì )剑(jiàn )刺(cì )之(zhī ),离(lí )其(qí )君(jūn )臣(chén )之(zhī )计(jì ),然(rán )后(hòu )使(shǐ )良(liáng )将(jiāng )随(suí )其(qí )后(hòu ),数(shù )年(nián )之(zhī )中(zhōng ),卒(zú )兼(jiān )天(tiān )下(xià )。

始(shǐ )皇(huáng )帝(dì )上(shàng )十(shí )一(yī )年(nián )(乙(yǐ )丑(chǒu ),公(gōng )元(yuán )前(qián )二(èr )三(sān )六(liù )年(nián ))

赵(zhào )人(rén )伐(fá )燕(yàn ),取(qǔ )狸(lí )阳(yáng )。兵(bīng )未(wèi )罢(bà ),将(jiāng )军(jūn )王(wáng )翦(jiǎn )、桓(huán )齮(yǐ )、杨(yáng )端(duān )和(hé )伐(fá )赵(zhào ),攻(gōng )鄴(yè ),取(qǔ )九(jiǔ )城(chéng )。王(wáng )翦(jiǎn )攻(gōng )阏(è )与(yǔ )、轑(láo )阳(yáng ),桓(huán )齮(yǐ )取(qǔ )鄴(yè )、安(ān )阳(yáng )。

赵(zhào )悼(dào )襄(xiāng )王(wáng )薨(hōng ),子(zǐ )幽(yōu )缪(miù )王(wáng )迁(qiān )立(lì )。其(qí )母(mǔ ),倡(chàng )也(yě ),嬖(bì )于(yú )悼(dào )襄(xiāng )王(wáng ),悼(dào )襄(xiāng )王(wáng )废(fèi )嫡(dí )子(zǐ )嘉(jiā )而(ér )立(lì )之(zhī )。迁(qiān )素(sù )以(yǐ )无(wú )行(háng )闻(wén )于(yú )国(guó )。

文(wén )信(xìn )侯(hóu )就(jiù )国(guó )岁(suì )馀(yú ),诸(zhū )侯(hóu )宾(bīn )客(kè )使(shǐ )者(zhě )相(xiàng )望(wàng )于(yú )道(dào ),请(qǐng )之(zhī )。王(wáng )恐(kǒng )其(qí )为(wéi )变(biàn ),乃(nǎi )赐(cì )文(wén )信(xìn )侯(hóu )书(shū )曰(yuē ):“君(jūn )何(hé )功(gōng )于(yú )秦(qín ),封(fēng )君(jūn )河(hé )南(nán ),食(shí )十(shí )万(wàn )户(hù )?何(hé )亲(qīn )于(yú )秦(qín ),号(hào )称(chēng )仲(zhòng )父(fù )?其(qí )与(yǔ )家(jiā )属(shǔ )徙(xǐ )处(chù )蜀(shǔ )!”文(wén )信(xìn )侯(hóu )自(zì )知(zhī )稍(shāo )侵(qīn ),恐(kǒng )诛(zhū )。

始(shǐ )皇(huáng )帝(dì )上(shàng )十(shí )二(èr )年(nián )(丙(bǐng )寅(yín ),公(gōng )元(yuán )前(qián )二(èr )三(sān )五(wǔ )年(nián ))

文(wén )信(xìn )侯(hóu )饮(yǐn )酖(dān )死(sǐ ),窃(qiè )葬(zàng )。其(qí )舍(shě )人(rén )临(lín )者(zhě ),皆(jiē )逐(zhú )迁(qiān )之(zhī )。且(qiě )曰(yuē ):“自(zì )今(jīn )以(yǐ )来(lái ),操(cāo )国(guó )事(shì )不(bú )道(dào )如(rú )嫪(láo )毐(ǎi )、不(bú )韦(wéi )者(zhě ),籍(jí )其(qí )门(mén ),视(shì )此(cǐ )!”

扬(yáng )子(zǐ )《法(fǎ )言(yán )》曰(yuē ):或(huò )问(wèn ):“吕(lǚ )不(bú )韦(wéi )其(qí )智(zhì )矣(yǐ )乎(hū )?以(yǐ )人(rén )易(yì )货(huò )。”曰(yuē ):“谁(shuí )谓(wèi )不(bú )韦(wéi )智(zhì )者(zhě )欤(yú )?以(yǐ )国(guó )易(yì )宗(zōng )。吕(lǚ )不(bú )韦(wéi )之(zhī )盗(dào ),穿(chuān )窬(yú )之(zhī )雄(xióng )乎(hū )!穿(chuān )窬(yú )也(yě )者(zhě ),吾(wú )见(jiàn )担(dān )石(shí )矣(yǐ ),未(wèi )见(jiàn )雒(luò )阳(yáng )也(yě )。”

自(zì )六(liù )月(yuè )不(bú )雨(yǔ ),至(zhì )于(yú )八(bā )月(yuè )。

发(fā )四(sì )郡(jùn )兵(bīng )助(zhù )魏(wèi )伐(fá )楚(chǔ )。

始(shǐ )皇(huáng )帝(dì )上(shàng )十(shí )三(sān )年(nián )(丁(dīng )卯(mǎo ),公(gōng )元(yuán )前(qián )二(èr )三(sān )四(sì )年(nián ))

桓(huán )齮(yǐ )伐(fá )赵(zhào ),败(bài )赵(zhào )将(jiāng )扈(hù )輙(zhé )于(yú )平(píng )阳(yáng ),斩(zhǎn )首(shǒu )十(shí )万(wàn ),杀(shā )扈(hù )輙(zhé )。赵(zhào )王(wáng )以(yǐ )李(lǐ )牧(mù )为(wéi )大(dà )将(jiāng )军(jūn ),复(fù )战(zhàn )于(yú )宜(yí )安(ān )、肥(féi )下(xià ),秦(qín )师(shī )败(bài )绩(jì ),桓(huán )齮(yǐ )奔(bēn )还(hái )。赵(zhào )封(fēng )李(lǐ )牧(mù )为(wéi )武(wǔ )安(ān )君(jūn )。

始(shǐ )皇(huáng )帝(dì )上(shàng )十(shí )四(sì )年(nián )(戊(wù )辰(chén ),公(gōng )元(yuán )前(qián )二(èr )三(sān )三(sān )年(nián ))

桓(huán )齮(yǐ )伐(fá )赵(zhào ),取(qǔ )宜(yí )安(ān )、平(píng )阳(yáng )、武(wǔ )城(chéng )。

韩(hán )王(wáng )纳(nà )地(dì )效(xiào )玺(xǐ ),请(qǐng )为(wéi )籓(bān )臣(chén ),使(shǐ )韩(hán )非(fēi )来(lái )聘(pìn )。韩(hán )非(fēi )者(zhě ),韩(hán )之(zhī )诸(zhū )公(gōng )子(zǐ )也(yě ),善(shàn )刑(xíng )名(míng )法(fǎ )术(shù )之(zhī )学(xué ),见(jiàn )韩(hán )之(zhī )削(xuē )弱(ruò ),数(shù )以(yǐ )书(shū )干(gàn )韩(hán )王(wáng ),王(wáng )不(bú )能(néng )用(yòng )。于(yú )是(shì )韩(hán )非(fēi )疾(jí )治(zhì )国(guó )不(bú )务(wù )求(qiú )人(rén )任(rèn )贤(xián ),反(fǎn )举(jǔ )浮(fú )淫(yín )之(zhī )蠹(dù )而(ér )加(jiā )之(zhī )功(gōng )实(shí )之(zhī )上(shàng ),宽(kuān )则(zé )宠(chǒng )名(míng )誉(yù )之(zhī )人(rén ),急(jí )则(zé )用(yòng )介(jiè )胄(zhòu )之(zhī )士(shì ),所(suǒ )养(yǎng )非(fēi )所(suǒ )用(yòng ),所(suǒ )用(yòng )非(fēi )所(suǒ )养(yǎng )。悲(bēi )廉(lián )直(zhí )不(bú )容(róng )于(yú )邪(xié )枉(wǎng )之(zhī )臣(chén ),观(guān )往(wǎng )者(zhě )得(dé )失(shī )之(zhī )变(biàn ),作(zuò )《孤(gū )愤(fèn )》、《五(wǔ )蠹(dù )》、《内(nèi )、外(wài )储(chǔ )》、《说(shuō )林(lín )》、《说(shuō )难(nán )》五(wǔ )十(shí )六(liù )篇(piān ),十(shí )馀(yú )万(wàn )言(yán )。

王(wáng )闻(wén )其(qí )贤(xián ),欲(yù )见(jiàn )之(zhī )。非(fēi )为(wéi )韩(hán )使(shǐ )于(yú )秦(qín ),因(yīn )上(shàng )书(shū )说(shuō )王(wáng )曰(yuē ):“今(jīn )秦(qín )地(dì )方(fāng )数(shù )千(qiān )里(lǐ ),师(shī )名(míng )百(bǎi )万(wàn ),号(hào )令(lìng )赏(shǎng )罚(fá ),天(tiān )下(xià )不(bú )如(rú )。臣(chén )昧(mèi )死(sǐ )愿(yuàn )望(wàng )见(jiàn )大(dà )王(wáng ),言(yán )所(suǒ )以(yǐ )破(pò )天(tiān )下(xià )从(cóng )之(zhī )计(jì )。大(dà )王(wáng )诚(chéng )听(tīng )臣(chén )说(shuō ),一(yī )举(jǔ )而(ér )天(tiān )下(xià )之(zhī )从(cóng )不(bú )破(pò ),赵(zhào )不(bú )举(jǔ ),韩(hán )不(bú )亡(wáng ),荆(jīng )、魏(wèi )不(bú )臣(chén ),齐(qí )、燕(yàn )不(bú )亲(qīn ),霸(bà )王(wáng )之(zhī )名(míng )不(bú )成(chéng ),四(sì )邻(lín )诸(zhū )侯(hóu )不(bú )朝(cháo ),大(dà )王(wáng )斩(zhǎn )臣(chén )以(yǐ )徇(xùn )国(guó ),以(yǐ )戒(jiè )为(wéi )王(wáng )谋(móu )不(bú )忠(zhōng )者(zhě )也(yě )。”王(wáng )悦(yuè )之(zhī ),未(wèi )任(rèn )用(yòng )。李(lǐ )斯(sī )嫉(jí )之(zhī ),曰(yuē ):“韩(hán )非(fēi ),韩(hán )之(zhī )诸(zhū )公(gōng )子(zǐ )也(yě )。今(jīn )欲(yù )并(bìng )诸(zhū )侯(hóu ),非(fēi )终(zhōng )为(wéi )韩(hán )不(bú )为(wéi )秦(qín ),此(cǐ )人(rén )情(qíng )也(yě )。今(jīn )王(wáng )不(bú )用(yòng ),又(yòu )留(liú )而(ér )归(guī )之(zhī ),此(cǐ )自(zì )遗(yí )患(huàn )也(yě )。不(bú )如(rú )以(yǐ )法(fǎ )诛(zhū )之(zhī )。”王(wáng )以(yǐ )为(wéi )然(rán ),下(xià )吏(lì )治(zhì )非(fēi )。李(lǐ )斯(sī )使(shǐ )人(rén )遗(yí )非(fēi )药(yào ),令(lìng )早(zǎo )自(zì )杀(shā )。韩(hán )非(fēi )欲(yù )自(zì )陈(chén ),不(bú )得(dé )见(jiàn )。王(wáng )后(hòu )悔(huǐ ),使(shǐ )赦(shè )之(zhī ),非(fēi )已(yǐ )死(sǐ )矣(yǐ )。

扬(yáng )子(zǐ )《法(fǎ )言(yán )》曰(yuē ):或(huò )问(wèn ):“韩(hán )非(fēi )作(zuò )《说(shuō )难(nán )》之(zhī )书(shū )而(ér )卒(zú )死(sǐ )乎(hū )说(shuō )难(nán ),敢(gǎn )问(wèn )何(hé )反(fǎn )也(yě )?”曰(yuē ):“《说(shuō )难(nán )》盖(gài )其(qí )所(suǒ )以(yǐ )死(sǐ )乎(hū )!”曰(yuē ):“何(hé )也(yě )?”“君(jūn )子(zǐ )以(yǐ )礼(lǐ )动(dòng ),以(yǐ )义(yì )止(zhǐ ),合(hé )则(zé )进(jìn ),否(fǒu )则(zé )退(tuì ),确(què )乎(hū )不(bú )忧(yōu )其(qí )不(bú )合(hé )也(yě )。夫(fū )说(shuō )人(rén )而(ér )忧(yōu )其(qí )不(bú )合(hé ),则(zé )亦(yì )无(wú )所(suǒ )不(bú )至(zhì )矣(yǐ )。”或(huò )曰(yuē ):“非(fēi )忧(yōu )说(shuō )之(zhī )不(bú )合(hé ),非(fēi )邪(xié )?”曰(yuē ):“说(shuō )不(bú )由(yóu )道(dào ),忧(yōu )也(yě )。由(yóu )道(dào )而(ér )不(bú )合(hé ),非(fēi )忧(yōu )也(yě )。”

臣(chén )光(guāng )曰(yuē ):臣(chén )闻(wén )君(jūn )子(zǐ )亲(qīn )其(qí )亲(qīn )以(yǐ )及(jí )人(rén )之(zhī )亲(qīn ),爱(ài )其(qí )国(guó )以(yǐ )及(jí )人(rén )之(zhī )国(guó ),是(shì )以(yǐ )功(gōng )大(dà )名(míng )美(měi )而(ér )享(xiǎng )有(yǒu )百(bǎi )福(fú )也(yě )。今(jīn )非(fēi )为(wéi )秦(qín )画(huà )谋(móu ),而(ér )首(shǒu )欲(yù )覆(fù )其(qí )宗(zōng )国(guó ),以(yǐ )售(shòu )其(qí )言(yán ),罪(zuì )固(gù )不(bú )容(róng )于(yú )死(sǐ )矣(yǐ ),乌(wū )足(zú )愍(mǐn )哉(zāi )!

始(shǐ )皇(huáng )帝(dì )上(shàng )十(shí )五(wǔ )年(nián )(己(jǐ )巳(sì ),公(gōng )元(yuán )前(qián )二(èr )三(sān )二(èr )年(nián ))

王(wáng )大(dà )兴(xìng )师(shī )伐(fá )赵(zhào ),一(yī )军(jūn )抵(dǐ )鄴(yè ),一(yī )军(jūn )抵(dǐ )太(tài )原(yuán ),取(qǔ )狼(láng )孟(mèng )、番(fān )吾(wú );遇(yù )李(lǐ )牧(mù )而(ér )还(hái )。

初(chū ),燕(yàn )太(tài )子(zǐ )丹(dān )尝(cháng )质(zhì )于(yú )赵(zhào ),与(yǔ )王(wáng )善(shàn )。王(wáng )即(jí )位(wèi ),丹(dān )为(wéi )质(zhì )于(yú )秦(qín ),王(wáng )不(bú )礼(lǐ )焉(yān )。丹(dān )怒(nù ),亡(wáng )归(guī )。

始(shǐ )皇(huáng )帝(dì )上(shàng )十(shí )六(liù )年(nián )(庚(gēng )午(wǔ ),公(gōng )元(yuán )前(qián )二(èr )三(sān )一(yī )年(nián ))

韩(hán )献(xiàn )南(nán )阳(yáng )地(dì )。九(jiǔ )月(yuè ),发(fā )卒(zú )受(shòu )地(dì )于(yú )韩(hán )。

魏(wèi )人(rén )献(xiàn )地(dì )。

代(dài )地(dì )震(zhèn ),自(zì )乐(lè )徐(xú )以(yǐ )西(xī ),北(běi )至(zhì )平(píng )阴(yīn );台(tái )屋(wū )墙(qiáng )垣(yuán )太(tài )半(bàn )坏(huài ),地(dì )坼(chè )东(dōng )西(xī )百(bǎi )三(sān )十(shí )步(bù )。

始(shǐ )皇(huáng )帝(dì )上(shàng )十(shí )七(qī )年(nián )(辛(xīn )未(wèi ),公(gōng )元(yuán )前(qián )二(èr )三(sān )零(líng )年(nián ))

内(nèi )史(shǐ )胜(shèng )灭(miè )韩(hán ),虏(lǔ )韩(hán )王(wáng )安(ān ),以(yǐ )其(qí )地(dì )置(zhì )颖(yǐng )川(chuān )郡(jùn )。

华(huá )阳(yáng )太(tài )后(hòu )薨(hōng )。

赵(zhào )大(dà )饥(jī )。

卫(wèi )元(yuán )君(jūn )薨(hōng ),子(zǐ )角(jiǎo )立(lì )。

始(shǐ )皇(huáng )帝(dì )上(shàng )十(shí )八(bā )年(nián )(壬(rén )申(shēn ),公(gōng )元(yuán )前(qián )二(èr )二(èr )九(jiǔ )年(nián ))

王(wáng )翦(jiǎn )将(jiāng )上(shàng )地(dì )兵(bīng )下(xià )井(jǐng )陉(xíng ),端(duān )和(hé )将(jiāng )河(hé )内(nèi )兵(bīng )共(gòng )伐(fá )赵(zhào )。赵(zhào )李(lǐ )牧(mù )、司(sī )马(mǎ )尚(shàng )御(yù )之(zhī )。秦(qín )人(rén )多(duō )与(yǔ )赵(zhào )王(wáng )嬖(bì )臣(chén )郭(guō )开(kāi )金(jīn ),使(shǐ )毁(huǐ )牧(mù )及(jí )尚(shàng ),言(yán )其(qí )欲(yù )反(fǎn )。赵(zhào )王(wáng )使(shǐ )赵(zhào )葱(cōng )及(jí )齐(qí )将(jiāng )颜(yán )聚(jù )代(dài )之(zhī )。李(lǐ )牧(mù )不(bú )受(shòu )命(mìng ),赵(zhào )人(rén )捕(bǔ )而(ér )杀(shā )之(zhī );废(fèi )司(sī )马(mǎ )尚(shàng )。

始(shǐ )皇(huáng )帝(dì )上(shàng )十(shí )九(jiǔ )年(nián )(癸(guǐ )酉(yǒu ),公(gōng )元(yuán )前(qián )二(èr )二(èr )八(bā )年(nián ))

王(wáng )翦(jiǎn )击(jī )赵(zhào )军(jūn ),大(dà )破(pò )之(zhī ),杀(shā )赵(zhào )葱(cōng ),颜(yán )聚(jù )亡(wáng ),遂(suí )克(kè )邯(hán )郸(dān ),虏(lǔ )赵(zhào )王(wáng )迁(qiān )。王(wáng )如(rú )邯(hán )郸(dān ),故(gù )与(yǔ )母(mǔ )家(jiā )有(yǒu )仇(chóu )怨(yuàn )者(zhě )皆(jiē )杀(shā )之(zhī )。还(hái ),从(cóng )太(tài )原(yuán )、上(shàng )郡(jùn )归(guī )。

太(tài )后(hòu )薨(hōng )。

王(wáng )翦(jiǎn )屯(tún )中(zhōng )山(shān )以(yǐ )临(lín )燕(yàn )。赵(zhào )公(gōng )子(zǐ )嘉(jiā )帅(shuài )其(qí )宗(zōng )族(zú )百(bǎi )人(rén )奔(bēn )代(dài ),自(zì )立(lì )为(wéi )代(dài )王(wáng ),赵(zhào )之(zhī )亡(wáng ),大(dà )夫(fū )稍(shāo )稍(shāo )归(guī )之(zhī ),与(yǔ )燕(yàn )合(hé )兵(bīng ),军(jūn )上(shàng )谷(gǔ )。

楚(chǔ )幽(yōu )王(wáng )薨(hōng ),国(guó )人(rén )立(lì )其(qí )弟(dì )郝(hǎo )。三(sān )月(yuè ),郝(hǎo )庶(shù )兄(xiōng )负(fù )刍(chú )杀(shā )之(zhī ),自(zì )立(lì )。

魏(wèi )景(jǐng )湣(mǐn )王(wáng )薨(hōng ),子(zǐ )假(jiǎ )立(lì )。

燕(yàn )太(tài )子(zǐ )丹(dān )怨(yuàn )王(wáng ),欲(yù )报(bào )之(zhī ),以(yǐ )问(wèn )其(qí )傅(fù )鞠(jū )武(wǔ )。鞠(jū )武(wǔ )请(qǐng )西(xī )约(yuē )三(sān )晋(jìn ),南(nán )连(lián )齐(qí )、楚(chǔ ),北(běi )媾(gòu )匈(xiōng )奴(nú )以(yǐ )图(tú )秦(qín )。太(tài )子(zǐ )曰(yuē ):“太(tài )傅(fù )之(zhī )计(jì ),旷(kuàng )日(rì )弥(mí )久(jiǔ ),令(lìng )人(rén )心(xīn )惽(hūn )然(rán ),恐(kǒng )不(bú )能(néng )须(xū )也(yě )。”顷(qǐng )之(zhī ),将(jiāng )军(jūn )樊(fán )於(yú )期(qī )得(dé )罪(zuì ),亡(wáng )之(zhī )燕(yàn );太(tài )子(zǐ )受(shòu )而(ér )舍(shě )之(zhī )。鞠(jū )武(wǔ )谏(jiàn )曰(yuē ):“夫(fū )以(yǐ )秦(qín )王(wáng )之(zhī )暴(bào )而(ér )积(jī )怒(nù )于(yú )燕(yàn ),足(zú )为(wéi )寒(hán )心(xīn ),又(yòu )况(kuàng )闻(wén )樊(fán )将(jiāng )军(jūn )之(zhī )所(suǒ )在(zài )乎(hū )!是(shì )谓(wèi )委(wěi )肉(ròu )当(dāng )饿(è )虎(hǔ )之(zhī )蹊(qī )也(yě )。愿(yuàn )太(tài )子(zǐ )疾(jí )遣(qiǎn )樊(fán )将(jiāng )军(jūn )入(rù )匈(xiōng )奴(nú )。”太(tài )子(zǐ )曰(yuē ):“樊(fán )将(jiāng )军(jūn )穷(qióng )困(kùn )于(yú )天(tiān )下(xià ),归(guī )身(shēn )于(yú )丹(dān ),是(shì )固(gù )丹(dān )命(mìng )卒(zú )之(zhī )时(shí )也(yě ),愿(yuàn )更(gèng )虑(lǜ )之(zhī )!”鞠(jū )武(wǔ )曰(yuē ):“夫(fū )行(háng )危(wēi )以(yǐ )求(qiú )安(ān ),造(zào )祸(huò )以(yǐ )为(wéi )福(fú ),计(jì )浅(qiǎn )而(ér )怨(yuàn )深(shēn ),乃(nǎi )连(lián )结(jié )一(yī )人(rén )之(zhī )后(hòu )交(jiāo ),不(bú )顾(gù )国(guó )家(jiā )之(zhī )大(dà )害(hài ),所(suǒ )谓(wèi )资(zī )怨(yuàn )而(ér )助(zhù )祸(huò )矣(yǐ )!”太(tài )子(zǐ )不(bú )听(tīng )。

太(tài )子(zǐ )闻(wén )卫(wèi )人(rén )荆(jīng )轲(kē )之(zhī )贤(xián ),卑(bēi )辞(cí )厚(hòu )礼(lǐ )而(ér )请(qǐng )见(jiàn )之(zhī )。谓(wèi )轲(kē )曰(yuē ):“今(jīn )秦(qín )已(yǐ )虏(lǔ )韩(hán )王(wáng ),又(yòu )举(jǔ )兵(bīng )南(nán )伐(fá )楚(chǔ ),北(běi )临(lín )赵(zhào )。赵(zhào )不(bú )能(néng )支(zhī )秦(qín ),则(zé )祸(huò )必(bì )至(zhì )于(yú )燕(yàn )。燕(yàn )小(xiǎo )弱(ruò ),数(shù )困(kùn )于(yú )兵(bīng ),何(hé )足(zú )以(yǐ )当(dāng )秦(qín )!诸(zhū )侯(hóu )服(fú )秦(qín ),莫(mò )敢(gǎn )合(hé )从(cóng )。丹(dān )之(zhī )私(sī )计(jì )愚(yú ),以(yǐ )为(wéi )诚(chéng )得(dé )天(tiān )下(xià )之(zhī )勇(yǒng )士(shì )使(shǐ )于(yú )秦(qín ),劫(jié )秦(qín )王(wáng ),使(shǐ )悉(xī )反(fǎn )诸(zhū )侯(hóu )侵(qīn )地(dì ),若(ruò )曹(cáo )沫(mò )之(zhī )与(yǔ )齐(qí )桓(huán )公(gōng ),则(zé )大(dà )善(shàn )矣(yǐ );则(zé )不(bú )可(kě ),因(yīn )而(ér )刺(cì )杀(shā )之(zhī ),彼(bǐ )大(dà )将(jiāng )擅(shàn )兵(bīng )于(yú )外(wài )而(ér )内(nèi )有(yǒu )乱(luàn ),则(zé )君(jūn )臣(chén )相(xiàng )疑(yí ),以(yǐ )其(qí )间(jiān ),诸(zhū )侯(hóu )得(dé )合(hé )从(cóng ),其(qí )破(pò )秦(qín )必(bì )矣(yǐ )。唯(wéi )荆(jīng )卿(qīng )留(liú )意(yì )焉(yān )!”荆(jīng )轲(kē )许(xǔ )之(zhī )。于(yú )是(shì )舍(shě )荆(jīng )卿(qīng )于(yú )上(shàng )舍(shě ),太(tài )子(zǐ )日(rì )造(zào )门(mén )下(xià ),所(suǒ )以(yǐ )奉(fèng )养(yǎng )荆(jīng )轲(kē ),无(wú )所(suǒ )不(bú )至(zhì )。及(jí )王(wáng )翦(jiǎn )灭(miè )赵(zhào ),太(tài )子(zǐ )闻(wén )之(zhī )惧(jù ),欲(yù )遣(qiǎn )荆(jīng )轲(kē )行(háng )。荆(jīng )轲(kē )曰(yuē ):“今(jīn )行(háng )而(ér )无(wú )信(xìn ),则(zé )秦(qín )未(wèi )可(kě )亲(qīn )也(yě )。诚(chéng )得(dé )樊(fán )将(jiāng )军(jūn )首(shǒu )与(yǔ )燕(yàn )督(dū )亢(kàng )之(zhī )地(dì )图(tú ),奉(fèng )献(xiàn )秦(qín )王(wáng ),秦(qín )王(wáng )必(bì )说(shuō )见(jiàn )臣(chén ),臣(chén )乃(nǎi )有(yǒu )以(yǐ )报(bào )。”太(tài )子(zǐ )曰(yuē ):“樊(fán )将(jiāng )军(jūn )穷(qióng )困(kùn )来(lái )归(guī )丹(dān ),丹(dān )不(bú )忍(rěn )也(yě )!”荆(jīng )轲(kē )乃(nǎi )私(sī )见(jiàn )樊(fán )於(yú )期(qī )曰(yuē ):“秦(qín )之(zhī )遇(yù )将(jiāng )军(jūn ),可(kě )谓(wèi )深(shēn )矣(yǐ ),父(fù )母(mǔ )宗(zōng )族(zú )皆(jiē )为(wéi )戮(lù )没(méi )!今(jīn )闻(wén )购(gòu )将(jiāng )军(jūn )首(shǒu ),金(jīn )千(qiān )斤(jīn ),邑(yì )万(wàn )家(jiā ),将(jiāng )奈(nài )何(hé )?”於(yú )期(qī )太(tài )息(xī )流(liú )涕(tì )曰(yuē ):“计(jì )将(jiāng )安(ān )出(chū )?”荆(jīng )卿(qīng )曰(yuē ):“愿(yuàn )得(dé )将(jiāng )军(jūn )之(zhī )首(shǒu )以(yǐ )献(xiàn )秦(qín )王(wáng ),秦(qín )王(wáng )必(bì )喜(xǐ )而(ér )见(jiàn )臣(chén ),臣(chén )左(zuǒ )手(shǒu )把(bǎ )其(qí )袖(xiù ),右(yòu )手(shǒu )揕(zhēn )其(qí )胸(xiōng ),则(zé )将(jiāng )军(jūn )之(zhī )仇(chóu )报(bào )而(ér )燕(yàn )见(jiàn )陵(líng )之(zhī )愧(kuì )除(chú )矣(yǐ )!”樊(fán )於(yú )期(qī )曰(yuē ):“此(cǐ )臣(chén )之(zhī )日(rì )夜(yè )切(qiē )齿(chǐ )腐(fǔ )心(xīn )也(yě )!”遂(suí )自(zì )刎(wěn )。太(tài )子(zǐ )闻(wén )之(zhī ),奔(bēn )往(wǎng )伏(fú )哭(kū ),然(rán )已(yǐ )无(wú )奈(nài )何(hé ),遂(suí )以(yǐ )函(hán )盛(shèng )其(qí )首(shǒu )。太(tài )子(zǐ )豫(yù )求(qiú )天(tiān )下(xià )之(zhī )利(lì )匕(bǐ )首(shǒu ),使(shǐ )工(gōng )以(yǐ )药(yào )焠(cuì )之(zhī ),以(yǐ )试(shì )人(rén ),血(xuè )濡(rú )缕(lǚ ),人(rén )无(wú )不(bú )立(lì )死(sǐ )者(zhě )。乃(nǎi )装(zhuāng )为(wéi )遣(qiǎn )荆(jīng )轲(kē ),以(yǐ )燕(yàn )勇(yǒng )士(shì )秦(qín )舞(wǔ )阳(yáng )为(wéi )之(zhī )副(fù ),使(shǐ )入(rù )秦(qín )。

阅读:25670

打赏捐助〔Donate〕>>>

《秦纪一》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库