礼论【登录】

ok8.org > 《荀子》 > 《礼论》 > 拼音版

礼(lǐ )起(qǐ )于(yú )何(hé )也(yě )?曰(yuē ):人(rén )生(shēng )而(ér )有(yǒu )欲(yù ),欲(yù )而(ér )不(bú )得(dé ),则(zé )不(bú )能(néng )无(wú )求(qiú )。求(qiú )而(ér )无(wú )度(dù )量(liàng )分(fèn )界(jiè ),则(zé )不(bú )能(néng )不(bú )争(zhēng );争(zhēng )则(zé )乱(luàn ),乱(luàn )则(zé )穷(qióng )。先(xiān )王(wáng )恶(è )其(qí )乱(luàn )也(yě ),故(gù )制(zhì )礼(lǐ )义(yì )以(yǐ )分(fèn )之(zhī ),以(yǐ )养(yǎng )人(rén )之(zhī )欲(yù ),给(gěi )人(rén )之(zhī )求(qiú )。使(shǐ )欲(yù )必(bì )不(bú )穷(qióng )于(yú )物(wù ),物(wù )必(bì )不(bú )屈(qū )于(yú )欲(yù )。两(liǎng )者(zhě )相(xiàng )持(chí )而(ér )长(zhǎng ),是(shì )礼(lǐ )之(zhī )所(suǒ )起(qǐ )也(yě )。

故(gù )礼(lǐ )者(zhě )养(yǎng )也(yě )。刍(chú )豢(huàn )稻(dào )梁(liáng ),五(wǔ )味(wèi )调(diào )香(xiāng ),所(suǒ )以(yǐ )养(yǎng )口(kǒu )也(yě );椒(jiāo )兰(lán )芬(fēn )苾(bì ),所(suǒ )以(yǐ )养(yǎng )鼻(bí )也(yě );雕(diāo )琢(zhuó )刻(kè )镂(lòu ),黼(fǔ )黻(fú )文(wén )章(zhāng ),所(suǒ )以(yǐ )养(yǎng )目(mù )也(yě );钟(zhōng )鼓(gǔ )管(guǎn )磬(qìng ),琴(qín )瑟(sè )竽(yú )笙(shēng ),所(suǒ )以(yǐ )养(yǎng )耳(ěr )也(yě );疏(shū )房(fáng )檖(suì )貌(mào ),越(yuè )席(xí )床(chuáng )笫(zǐ )几(jǐ )筵(yàn ),所(suǒ )以(yǐ )养(yǎng )体(tǐ )也(yě )。故(gù )礼(lǐ )者(zhě )养(yǎng )也(yě )。

君(jūn )子(zǐ )既(jì )得(dé )其(qí )养(yǎng ),又(yòu )好(hǎo )其(qí )别(bié )。曷(hé )谓(wèi )别(bié )?曰(yuē ):贵(guì )贱(jiàn )有(yǒu )等(děng ),长(zhǎng )幼(yòu )有(yǒu )差(chà ),贫(pín )富(fù )轻(qīng )重(zhòng )皆(jiē )有(yǒu )称(chēng )者(zhě )也(yě )。故(gù )天(tiān )子(zǐ )大(dà )路(lù )越(yuè )席(xí ),所(suǒ )以(yǐ )养(yǎng )体(tǐ )也(yě );侧(cè )载(zǎi )睪(yì )芷(zhǐ ),所(suǒ )以(yǐ )养(yǎng )鼻(bí )也(yě );前(qián )有(yǒu )错(cuò )衡(héng ),所(suǒ )以(yǐ )养(yǎng )目(mù )也(yě );和(hé )鸾(luán )之(zhī )声(shēng ),步(bù )中(zhōng )武(wǔ )象(xiàng ),趋(qū )中(zhōng )韶(sháo )护(hù ),所(suǒ )以(yǐ )养(yǎng )耳(ěr )也(yě );龙(lóng )旗(qí )九(jiǔ )斿(yóu ),所(suǒ )以(yǐ )养(yǎng )信(xìn )也(yě );寝(qǐn )兕(sì )持(chí )虎(hǔ ),蛟(jiāo )韅(xiǎn )、丝(sī )末(mò )、弥(mí )龙(lóng ),所(suǒ )以(yǐ )养(yǎng )威(wēi )也(yě );故(gù )大(dà )路(lù )之(zhī )马(mǎ )必(bì )信(xìn )至(zhì ),教(jiāo )顺(shùn ),然(rán )后(hòu )乘(chéng )之(zhī ),所(suǒ )以(yǐ )养(yǎng )安(ān )也(yě )。孰(shú )知(zhī )夫(fū )出(chū )死(sǐ )要(yào )节(jiē )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )养(yǎng )生(shēng )也(yě )!孰(shú )知(zhī )夫(fū )出(chū )费(fèi )用(yòng )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )养(yǎng )财(cái )也(yě )!孰(shú )知(zhī )夫(fū )恭(gōng )敬(jìng )辞(cí )让(ràng )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )养(yǎng )安(ān )也(yě )!孰(shú )知(zhī )夫(fū )礼(lǐ )义(yì )文(wén )理(lǐ )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )养(yǎng )情(qíng )也(yě )!故(gù )人(rén )苟(gǒu )生(shēng )之(zhī )为(wéi )见(jiàn ),若(ruò )者(zhě )必(bì )死(sǐ );苟(gǒu )利(lì )之(zhī )为(wéi )见(jiàn ),若(ruò )者(zhě )必(bì )害(hài );苟(gǒu )怠(dài )惰(duò )偷(tōu )懦(nuò )之(zhī )为(wéi )安(ān ),若(ruò )者(zhě )必(bì )危(wēi );苟(gǒu )情(qíng )说(shuō )之(zhī )为(wéi )乐(lè ),若(ruò )者(zhě )必(bì )灭(miè )。故(gù )人(rén )一(yī )之(zhī )于(yú )礼(lǐ )义(yì ),则(zé )两(liǎng )得(dé )之(zhī )矣(yǐ );一(yī )之(zhī )于(yú )情(qíng )性(xìng ),则(zé )两(liǎng )丧(sàng )之(zhī )矣(yǐ )。故(gù )儒(rú )者(zhě )将(jiāng )使(shǐ )人(rén )两(liǎng )得(dé )之(zhī )者(zhě )也(yě ),墨(mò )者(zhě )将(jiāng )使(shǐ )人(rén )两(liǎng )丧(sàng )之(zhī )者(zhě )也(yě ),是(shì )儒(rú )墨(mò )之(zhī )分(fèn )也(yě )。

礼(lǐ )有(yǒu )三(sān )本(běn ):天(tiān )地(dì )者(zhě ),生(shēng )之(zhī )本(běn )也(yě );先(xiān )祖(zǔ )者(zhě ),类(lèi )之(zhī )本(běn )也(yě );君(jūn )师(shī )者(zhě ),治(zhì )之(zhī )本(běn )也(yě )。无(wú )天(tiān )地(dì ),恶(è )生(shēng )?无(wú )先(xiān )祖(zǔ ),恶(è )出(chū )?无(wú )君(jūn )师(shī ),恶(è )治(zhì )?三(sān )者(zhě )偏(piān )亡(wáng ),焉(yān )无(wú )安(ān )人(rén )。故(gù )礼(lǐ )、上(shàng )事(shì )天(tiān ),下(xià )事(shì )地(dì ),尊(zūn )先(xiān )祖(zǔ ),而(ér )隆(lóng )君(jūn )师(shī )。是(shì )礼(lǐ )之(zhī )三(sān )本(běn )也(yě )。

故(gù )王(wáng )者(zhě )天(tiān )太(tài )祖(zǔ ),诸(zhū )侯(hóu )不(bú )敢(gǎn )坏(huài ),大(dà )夫(fū )士(shì )有(yǒu )常(cháng )宗(zōng ),所(suǒ )以(yǐ )别(bié )贵(guì )始(shǐ );贵(guì )始(shǐ )得(dé )之(zhī )本(běn )也(yě )。郊(jiāo )止(zhǐ )乎(hū )天(tiān )子(zǐ ),而(ér )社(shè )止(zhǐ )于(yú )诸(zhū )侯(hóu ),道(dào )及(jí )士(shì )大(dà )夫(fū ),所(suǒ )以(yǐ )别(bié )尊(zūn )者(zhě )事(shì )尊(zūn ),卑(bēi )者(zhě )事(shì )卑(bēi ),宜(yí )大(dà )者(zhě )巨(jù ),宜(yí )小(xiǎo )者(zhě )小(xiǎo )也(yě )。故(gù )有(yǒu )天(tiān )下(xià )者(zhě )事(shì )七(qī )世(shì ),有(yǒu )一(yī )国(guó )者(zhě )事(shì )五(wǔ )世(shì ),有(yǒu )五(wǔ )乘(chéng )之(zhī )地(dì )者(zhě )事(shì )三(sān )世(shì ),有(yǒu )三(sān )乘(chéng )之(zhī )地(dì )者(zhě )事(shì )二(èr )世(shì ),持(chí )手(shǒu )而(ér )食(shí )者(zhě )不(bú )得(dé )立(lì )宗(zōng )庙(miào ),所(suǒ )以(yǐ )别(bié )积(jī )厚(hòu ),积(jī )厚(hòu )者(zhě )流(liú )泽(zé )广(guǎng ),积(jī )薄(báo )者(zhě )流(liú )泽(zé )狭(xiá )也(yě )。

大(dà )飨(xiǎng ),尚(shàng )玄(xuán )尊(zūn ),俎(zǔ )生(shēng )鱼(yú ),先(xiān )大(dà )羹(gēng ),贵(guì )食(shí )饮(yǐn )之(zhī )本(běn )也(yě )。飨(xiǎng ),尚(shàng )玄(xuán )尊(zūn )而(ér )用(yòng )酒(jiǔ )醴(lǐ ),先(xiān )黍(shǔ )稷(jì )而(ér )饭(fàn )稻(dào )粱(liáng )。祭(jì ),齐(qí )大(dà )羹(gēng )而(ér )饱(bǎo )庶(shù )羞(xiū ),贵(guì )本(běn )而(ér )亲(qīn )用(yòng )也(yě )。贵(guì )本(běn )之(zhī )谓(wèi )文(wén ),亲(qīn )用(yòng )之(zhī )谓(wèi )理(lǐ ),两(liǎng )者(zhě )合(hé )而(ér )成(chéng )文(wén ),以(yǐ )归(guī )大(dà )一(yī ),夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )大(dà )隆(lóng )。故(gù )尊(zūn )之(zhī )尚(shàng )玄(xuán )酒(jiǔ )也(yě ),俎(zǔ )之(zhī )尚(shàng )生(shēng )鱼(yú )也(yě ),豆(dòu )之(zhī )先(xiān )大(dà )羹(gēng )也(yě ),一(yī )也(yě )。利(lì )爵(jué )之(zhī )不(bú )醮(jiào )也(yě ),成(chéng )事(shì )之(zhī )俎(zǔ )不(bú )尝(cháng )也(yě ),三(sān )臭(chòu )之(zhī )不(bú )食(shí )也(yě ),一(yī )也(yě )。大(dà )昏(hūn )之(zhī )未(wèi )发(fā )齐(qí )也(yě ),太(tài )庙(miào )之(zhī )未(wèi )入(rù )尸(shī )也(yě ),始(shǐ )卒(zú )之(zhī )未(wèi )小(xiǎo )敛(liǎn )也(yě ),一(yī )也(yě )。大(dà )路(lù )之(zhī )素(sù )未(wèi )集(jí )也(yě ),郊(jiāo )之(zhī )麻(má )絻(wèn )也(yě ),丧(sàng )服(fú )之(zhī )先(xiān )散(sàn )麻(má )也(yě ),一(yī )也(yě )。三(sān )年(nián )之(zhī )丧(sàng ),哭(kū )之(zhī )不(bú )反(fǎn )也(yě ),清(qīng )庙(miào )之(zhī )歌(gē ),一(yī )唱(chàng )而(ér )三(sān )叹(tàn )也(yě ),县(xiàn )一(yī )钟(zhōng ),尚(shàng )拊(fǔ )膈(gé ),朱(zhū )弦(xián )而(ér )通(tōng )越(yuè )也(yě ),一(yī )也(yě )。

凡(fán )礼(lǐ ),始(shǐ )乎(hū )梲(zhuó ),成(chéng )乎(hū )文(wén ),终(zhōng )乎(hū )悦(yuè )校(xiào )。故(gù )至(zhì )备(bèi ),情(qíng )文(wén )俱(jù )尽(jìn );其(qí )次(cì ),情(qíng )文(wén )代(dài )胜(shèng );其(qí )下(xià )复(fù )情(qíng )以(yǐ )归(guī )大(dà )一(yī )也(yě )。天(tiān )地(dì )以(yǐ )合(hé ),日(rì )月(yuè )以(yǐ )明(míng ),四(sì )时(shí )以(yǐ )序(xù ),星(xīng )辰(chén )以(yǐ )行(háng ),江(jiāng )河(hé )以(yǐ )流(liú ),万(wàn )物(wù )以(yǐ )昌(chāng ),好(hǎo )恶(è )以(yǐ )节(jiē ),喜(xǐ )怒(nù )以(yǐ )当(dāng ),以(yǐ )为(wéi )下(xià )则(zé )顺(shùn ),以(yǐ )为(wéi )上(shàng )则(zé )明(míng ),万(wàn )变(biàn )不(bú )乱(luàn ),贰(èr )之(zhī )则(zé )丧(sàng )也(yě )。礼(lǐ )岂(qǐ )不(bú )至(zhì )矣(yǐ )哉(zāi )!立(lì )隆(lóng )以(yǐ )为(wéi )极(jí ),而(ér )天(tiān )下(xià )莫(mò )之(zhī )能(néng )损(sǔn )益(yì )也(yě )。本(běn )末(mò )相(xiàng )顺(shùn ),终(zhōng )始(shǐ )相(xiàng )应(yīng ),至(zhì )文(wén )以(yǐ )有(yǒu )别(bié ),至(zhì )察(chá )以(yǐ )有(yǒu )说(shuō ),天(tiān )下(xià )从(cóng )之(zhī )者(zhě )治(zhì ),不(bú )从(cóng )者(zhě )乱(luàn ),从(cóng )之(zhī )者(zhě )安(ān ),不(bú )从(cóng )者(zhě )危(wēi ),从(cóng )之(zhī )者(zhě )存(cún ),不(bú )从(cóng )者(zhě )亡(wáng ),小(xiǎo )人(rén )不(bú )能(néng )测(cè )也(yě )。

礼(lǐ )之(zhī )理(lǐ )诚(chéng )深(shēn )矣(yǐ ),“坚(jiān )白(bái )”“同(tóng )异(yì )”之(zhī )察(chá )入(rù )焉(yān )而(ér )溺(nì );其(qí )理(lǐ )诚(chéng )大(dà )矣(yǐ ),擅(shàn )作(zuò )典(diǎn )制(zhì )辟(pì )陋(lòu )之(zhī )说(shuō )入(rù )焉(yān )而(ér )丧(sàng );其(qí )理(lǐ )诚(chéng )高(gāo )矣(yǐ ),暴(bào )慢(màn )恣(zì )孳(zī )轻(qīng )俗(sú )以(yǐ )为(wéi )高(gāo )之(zhī )属(shǔ )入(rù )焉(yān )而(ér )队(duì )。故(gù )绳(shéng )墨(mò )诚(chéng )陈(chén )矣(yǐ ),则(zé )不(bú )可(kě )欺(qī )以(yǐ )曲(qǔ )直(zhí );衡(héng )诚(chéng )县(xiàn )矣(yǐ ),则(zé )不(bú )可(kě )欺(qī )以(yǐ )轻(qīng )重(zhòng );规(guī )矩(jǔ )诚(chéng )设(shè )矣(yǐ ),则(zé )不(bú )可(kě )欺(qī )以(yǐ )方(fāng )圆(yuán );君(jūn )子(zǐ )审(shěn )于(yú )礼(lǐ ),则(zé )不(bú )可(kě )欺(qī )以(yǐ )诈(zhà )伪(wěi )。故(gù )绳(shéng )者(zhě ),直(zhí )之(zhī )至(zhì );衡(héng )者(zhě ),平(píng )之(zhī )至(zhì );规(guī )矩(jǔ )者(zhě ),方(fāng )圆(yuán )之(zhī )至(zhì );礼(lǐ )者(zhě ),人(rén )道(dào )之(zhī )极(jí )也(yě )。然(rán )而(ér )不(bú )法(fǎ )礼(lǐ ),不(bú )足(zú )礼(lǐ ),谓(wèi )之(zhī )无(wú )方(fāng )之(zhī )民(mín );法(fǎ )礼(lǐ ),足(zú )礼(lǐ ),谓(wèi )之(zhī )有(yǒu )方(fāng )之(zhī )士(shì )。礼(lǐ )之(zhī )中(zhōng )焉(yān )能(néng )思(sī )索(suǒ ),谓(wèi )之(zhī )能(néng )虑(lǜ );礼(lǐ )之(zhī )中(zhōng )焉(yān )能(néng )勿(wù )易(yì ),谓(wèi )之(zhī )能(néng )固(gù )。能(néng )虑(lǜ )、能(néng )固(gù ),加(jiā )好(hǎo )者(zhě )焉(yān ),斯(sī )圣(shèng )人(rén )矣(yǐ )。故(gù )天(tiān )者(zhě ),高(gāo )之(zhī )极(jí )也(yě );地(dì )者(zhě ),下(xià )之(zhī )极(jí )也(yě );无(wú )穷(qióng )者(zhě ),广(guǎng )之(zhī )极(jí )也(yě );圣(shèng )人(rén )者(zhě ),人(rén )道(dào )之(zhī )极(jí )也(yě )。故(gù )学(xué )者(zhě ),固(gù )学(xué )为(wéi )圣(shèng )人(rén )也(yě ),非(fēi )特(tè )学(xué )无(wú )方(fāng )之(zhī )民(mín )也(yě )。

礼(lǐ )者(zhě ),以(yǐ )财(cái )物(wù )为(wéi )用(yòng ),以(yǐ )贵(guì )贱(jiàn )为(wéi )文(wén ),以(yǐ )多(duō )少(shǎo )为(wéi )异(yì ),以(yǐ )隆(lóng )杀(shā )为(wéi )要(yào )。文(wén )理(lǐ )繁(fán ),情(qíng )用(yòng )省(shěng ),是(shì )礼(lǐ )之(zhī )隆(lóng )也(yě )。文(wén )理(lǐ )省(shěng ),情(qíng )用(yòng )繁(fán ),是(shì )礼(lǐ )之(zhī )杀(shā )也(yě )。文(wén )理(lǐ )情(qíng )用(yòng )相(xiàng )为(wéi )内(nèi )外(wài )表(biǎo )墨(mò ),并(bìng )行(háng )而(ér )杂(zá ),是(shì )礼(lǐ )之(zhī )中(zhōng )流(liú )也(yě )。故(gù )君(jūn )子(zǐ )上(shàng )致(zhì )其(qí )隆(lóng ),下(xià )尽(jìn )其(qí )杀(shā ),而(ér )中(zhōng )处(chù )其(qí )中(zhōng )。步(bù )骤(zhòu )驰(chí )骋(chěng )厉(lì )鹜(wù )不(bú )外(wài )是(shì )矣(yǐ )。是(shì )君(jūn )子(zǐ )之(zhī )坛(tán )宇(yǔ )宫(gōng )廷(tíng )也(yě )。人(rén )有(yǒu )是(shì ),士(shì )君(jūn )子(zǐ )也(yě );外(wài )是(shì ),民(mín )也(yě );于(yú )是(shì )其(qí )中(zhōng )焉(yān ),方(fāng )皇(huáng )周(zhōu )挟(jiā ),曲(qǔ )得(dé )其(qí )次(cì )序(xù ),是(shì )圣(shèng )人(rén )也(yě )。故(gù )厚(hòu )者(zhě ),礼(lǐ )之(zhī )积(jī )也(yě );大(dà )者(zhě ),礼(lǐ )之(zhī )广(guǎng )也(yě );高(gāo )者(zhě ),礼(lǐ )之(zhī )隆(lóng )也(yě );明(míng )者(zhě ),礼(lǐ )之(zhī )尽(jìn )也(yě )。诗(shī )曰(yuē ):“礼(lǐ )仪(yí )卒(zú )度(dù ),笑(xiào )语(yǔ )卒(zú )获(huò )。”此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。

礼(lǐ )者(zhě ),谨(jǐn )于(yú )治(zhì )生(shēng )死(sǐ )者(zhě )也(yě )。生(shēng )、人(rén )之(zhī )始(shǐ )也(yě ),死(sǐ )、人(rén )之(zhī )终(zhōng )也(yě ),终(zhōng )始(shǐ )俱(jù )善(shàn ),人(rén )道(dào )毕(bì )矣(yǐ )。故(gù )君(jūn )子(zǐ )敬(jìng )始(shǐ )而(ér )慎(shèn )终(zhōng ),终(zhōng )始(shǐ )如(rú )一(yī ),是(shì )君(jūn )子(zǐ )之(zhī )道(dào ),礼(lǐ )义(yì )之(zhī )文(wén )也(yě )。夫(fū )厚(hòu )其(qí )生(shēng )而(ér )薄(báo )其(qí )死(sǐ ),是(shì )敬(jìng )其(qí )有(yǒu )知(zhī ),而(ér )慢(màn )其(qí )无(wú )知(zhī )也(yě ),是(shì )奸(jiān )人(rén )之(zhī )道(dào )而(ér )倍(bèi )叛(pàn )之(zhī )心(xīn )也(yě )。君(jūn )子(zǐ )以(yǐ )倍(bèi )叛(pàn )之(zhī )心(xīn )接(jiē )臧(zāng )谷(gǔ ),犹(yóu )且(qiě )羞(xiū )之(zhī ),而(ér )况(kuàng )以(yǐ )事(shì )其(qí )所(suǒ )隆(lóng )亲(qīn )乎(hū )!故(gù )死(sǐ )之(zhī )为(wéi )道(dào )也(yě ),一(yī )而(ér )不(bú )可(kě )得(dé )再(zài )复(fù )也(yě ),臣(chén )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )致(zhì )重(zhòng )其(qí )君(jūn ),子(zǐ )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )致(zhì )重(zhòng )其(qí )亲(qīn ),于(yú )是(shì )尽(jìn )矣(yǐ )。故(gù )事(shì )生(shēng )不(bú )忠(zhōng )厚(hòu ),不(bú )敬(jìng )文(wén ),谓(wèi )之(zhī )野(yě );送(sòng )死(sǐ )不(bú )忠(zhōng )厚(hòu ),不(bú )敬(jìng )文(wén ),谓(wèi )之(zhī )瘠(jí )。君(jūn )子(zǐ )贱(jiàn )野(yě )而(ér )羞(xiū )瘠(jí ),故(gù )天(tiān )子(zǐ )棺(guān )椁(guǒ )七(qī )重(zhòng ),诸(zhū )侯(hóu )五(wǔ )重(zhòng ),大(dà )夫(fū )三(sān )重(zhòng ),士(shì )再(zài )重(zhòng )。然(rán )后(hòu )皆(jiē )有(yǒu )衣(yī )衾(qīn )多(duō )少(shǎo )厚(hòu )薄(báo )之(zhī )数(shù ),皆(jiē )有(yǒu )翣(shà )菨(jiē )文(wén )章(zhāng )之(zhī )等(děng ),以(yǐ )敬(jìng )饰(shì )之(zhī ),使(shǐ )生(shēng )死(sǐ )终(zhōng )始(shǐ )若(ruò )一(yī );一(yī )足(zú )以(yǐ )为(wéi )人(rén )愿(yuàn ),是(shì )先(xiān )王(wáng )之(zhī )道(dào ),忠(zhōng )臣(chén )孝(xiào )子(zǐ )之(zhī )极(jí )也(yě )。天(tiān )子(zǐ )之(zhī )丧(sàng )动(dòng )四(sì )海(hǎi ),属(shǔ )诸(zhū )侯(hóu );诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )丧(sàng )动(dòng )通(tōng )国(guó ),属(shǔ )大(dà )夫(fū );大(dà )夫(fū )之(zhī )丧(sàng )动(dòng )一(yī )国(guó ),属(shǔ )修(xiū )士(shì );修(xiū )士(shì )之(zhī )丧(sàng )动(dòng )一(yī )乡(xiāng ),属(shǔ )朋(péng )友(yǒu );庶(shù )人(rén )之(zhī )丧(sàng )合(hé )族(zú )党(dǎng ),动(dòng )州(zhōu )里(lǐ );刑(xíng )余(yú )罪(zuì )人(rén )之(zhī )丧(sàng ),不(bú )得(dé )合(hé )族(zú )党(dǎng ),独(dú )属(shǔ )妻(qī )子(zǐ ),棺(guān )椁(guǒ )三(sān )寸(cùn ),衣(yī )衾(qīn )三(sān )领(lǐng ),不(bú )得(dé )饰(shì )棺(guān ),不(bú )得(dé )昼(zhòu )行(háng ),以(yǐ )昏(hūn )殣(jìn ),凡(fán )缘(yuán )而(ér )往(wǎng )埋(mái )之(zhī ),反(fǎn )无(wú )哭(kū )泣(qì )之(zhī )节(jiē ),无(wú )衰(shuāi )麻(má )之(zhī )服(fú ),无(wú )亲(qīn )疏(shū )月(yuè )数(shù )之(zhī )等(děng ),各(gè )反(fǎn )其(qí )平(píng ),各(gè )复(fù )其(qí )始(shǐ ),已(yǐ )葬(zàng )埋(mái ),若(ruò )无(wú )丧(sàng )者(zhě )而(ér )止(zhǐ ),夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )至(zhì )辱(rǔ )。

礼(lǐ )者(zhě ),谨(jǐn )于(yú )吉(jí )凶(xiōng )不(bú )相(xiàng )厌(yàn )者(zhě )也(yě )。紸(zhù )纩(kuàng )听(tīng )息(xī )之(zhī )时(shí ),则(zé )夫(fū )忠(zhōng )臣(chén )孝(xiào )子(zǐ )亦(yì )知(zhī )其(qí )闵(mǐn )矣(yǐ ),然(rán )而(ér )殡(bìn )敛(liǎn )之(zhī )具(jù ),未(wèi )有(yǒu )求(qiú )也(yě );垂(chuí )涕(tì )恐(kǒng )惧(jù ),然(rán )而(ér )幸(xìng )生(shēng )之(zhī )心(xīn )未(wèi )已(yǐ ),持(chí )生(shēng )之(zhī )事(shì )未(wèi )辍(chuò )也(yě )。卒(zú )矣(yǐ ),然(rán )后(hòu )作(zuò )具(jù )之(zhī )。故(gù )虽(suī )备(bèi )家(jiā )必(bì )踰(yáo )日(rì )然(rán )后(hòu )能(néng )殡(bìn ),三(sān )日(rì )而(ér )成(chéng )服(fú )。然(rán )后(hòu )告(gào )远(yuǎn )者(zhě )出(chū )矣(yǐ ),备(bèi )物(wù )者(zhě )作(zuò )矣(yǐ )。故(gù )殡(bìn )久(jiǔ )不(bú )过(guò )七(qī )十(shí )日(rì ),速(sù )不(bú )损(sǔn )五(wǔ )十(shí )日(rì )。是(shì )何(hé )也(yě )?曰(yuē ):远(yuǎn )者(zhě )可(kě )以(yǐ )至(zhì )矣(yǐ ),百(bǎi )求(qiú )可(kě )以(yǐ )得(dé )矣(yǐ ),百(bǎi )事(shì )可(kě )以(yǐ )成(chéng )矣(yǐ );其(qí )忠(zhōng )至(zhì )矣(yǐ ),其(qí )节(jiē )大(dà )矣(yǐ ),其(qí )文(wén )备(bèi )矣(yǐ )。然(rán )后(hòu )月(yuè )朝(cháo )卜(bo )日(rì ),月(yuè )夕(xī )卜(bo )宅(zhái ),然(rán )后(hòu )葬(zàng )也(yě )。当(dāng )是(shì )时(shí )也(yě ),其(qí )义(yì )止(zhǐ ),谁(shuí )得(dé )行(háng )之(zhī )?其(qí )义(yì )行(háng ),谁(shuí )得(dé )止(zhǐ )之(zhī )?故(gù )三(sān )月(yuè )之(zhī )葬(zàng ),其(qí )貌(mào )以(yǐ )生(shēng )设(shè )饰(shì )死(sǐ )者(zhě )也(yě ),殆(dài )非(fēi )直(zhí )留(liú )死(sǐ )者(zhě )以(yǐ )安(ān )生(shēng )也(yě ),是(shì )致(zhì )隆(lóng )思(sī )慕(mù )之(zhī )义(yì )也(yě )。

丧(sàng )礼(lǐ )之(zhī )凡(fán ),变(biàn )而(ér )饰(shì ),动(dòng )而(ér )远(yuǎn ),久(jiǔ )而(ér )平(píng )。故(gù )死(sǐ )之(zhī )为(wéi )道(dào )也(yě ),不(bú )饰(shì )则(zé )恶(è ),恶(è )则(zé )不(bú )哀(āi );尒(ěr )则(zé )翫(wàn ),翫(wàn )则(zé )厌(yàn ),厌(yàn )则(zé )忘(wàng ),忘(wàng )则(zé )不(bú )敬(jìng )。一(yī )朝(cháo )而(ér )丧(sàng )其(qí )严(yán )亲(qīn ),而(ér )所(suǒ )以(yǐ )送(sòng )葬(zàng )之(zhī )者(zhě ),不(bú )哀(āi )不(bú )敬(jìng ),则(zé )嫌(xián )于(yú )禽(qín )兽(shòu )矣(yǐ ),君(jūn )子(zǐ )耻(chǐ )之(zhī )。故(gù )变(biàn )而(ér )饰(shì ),所(suǒ )以(yǐ )灭(miè )恶(è )也(yě );动(dòng )而(ér )远(yuǎn ),所(suǒ )以(yǐ )遂(suí )敬(jìng )也(yě );久(jiǔ )而(ér )平(píng ),所(suǒ )以(yǐ )优(yōu )生(shēng )也(yě )。

礼(lǐ )者(zhě )、断(duàn )长(zhǎng )续(xù )短(duǎn ),损(sǔn )有(yǒu )余(yú ),益(yì )不(bú )足(zú ),达(dá )爱(ài )敬(jìng )之(zhī )文(wén ),而(ér )滋(zī )成(chéng )行(háng )义(yì )之(zhī )美(měi )者(zhě )也(yě )。故(gù )文(wén )饰(shì )、麤(cū )恶(è ),声(shēng )乐(lè )、哭(kū )泣(qì ),恬(tián )愉(yú )、忧(yōu )戚(qī );是(shì )反(fǎn )也(yě );然(rán )而(ér )礼(lǐ )兼(jiān )而(ér )用(yòng )之(zhī ),时(shí )举(jǔ )而(ér )代(dài )御(yù )。故(gù )文(wén )饰(shì )、声(shēng )乐(lè )、恬(tián )愉(yú ),所(suǒ )以(yǐ )持(chí )平(píng )奉(fèng )吉(jí )也(yě );麤(cū )恶(è )、哭(kū )泣(qì )、忧(yōu )戚(qī ),所(suǒ )以(yǐ )持(chí )险(xiǎn )奉(fèng )凶(xiōng )也(yě )。故(gù )其(qí )立(lì )文(wén )饰(shì )也(yě ),不(bú )至(zhì )于(yú )窕(tiǎo )冶(yě );其(qí )立(lì )麤(cū )恶(è )也(yě ),不(bú )至(zhì )于(yú )瘠(jí )弃(qì );其(qí )立(lì )声(shēng )乐(lè )、恬(tián )愉(yú )也(yě ),不(bú )至(zhì )于(yú )流(liú )淫(yín )、惰(duò )慢(màn );其(qí )立(lì )哭(kū )泣(qì )、哀(āi )戚(qī )也(yě ),不(bú )至(zhì )于(yú )隘(ài )慑(shè )伤(shāng )生(shēng ),是(shì )礼(lǐ )之(zhī )中(zhōng )流(liú )也(yě )。

故(gù )情(qíng )貌(mào )之(zhī )变(biàn ),足(zú )以(yǐ )别(bié )吉(jí )凶(xiōng ),明(míng )贵(guì )贱(jiàn )亲(qīn )疏(shū )之(zhī )节(jiē ),期(qī )止(zhǐ )矣(yǐ )。外(wài )是(shì ),奸(jiān )也(yě );虽(suī )难(nán ),君(jūn )子(zǐ )贱(jiàn )之(zhī )。故(gù )量(liàng )食(shí )而(ér )食(shí )之(zhī ),量(liàng )要(yào )而(ér )带(dài )之(zhī ),相(xiàng )高(gāo )以(yǐ )毁(huǐ )瘠(jí ),是(shì )奸(jiān )人(rén )之(zhī )道(dào ),非(fēi )礼(lǐ )义(yì )之(zhī )文(wén )也(yě ),非(fēi )孝(xiào )子(zǐ )之(zhī )情(qíng )也(yě ),将(jiāng )以(yǐ )有(yǒu )为(wéi )者(zhě )也(yě )。故(gù )说(shuō )豫(yù )、娩(miǎn )泽(zé ),忧(yōu )戚(qī )、萃(cuì )恶(è ),是(shì )吉(jí )凶(xiōng )忧(yōu )愉(yú )之(zhī )情(qíng )发(fā )于(yú )颜(yán )色(sè )者(zhě )也(yě )。歌(gē )谣(yáo )、謷(áo )笑(xiào )、哭(kū )泣(qì )、谛(dì )号(hào ),是(shì )吉(jí )凶(xiōng )忧(yōu )愉(yú )之(zhī )情(qíng )发(fā )于(yú )声(shēng )音(yīn )者(zhě )也(yě )。刍(chú )豢(huàn )、稻(dào )梁(liáng )、酒(jiǔ )醴(lǐ ),餰(jiān )鬻(yù )、鱼(yú )肉(ròu )、菽(shū )藿(huò )、酒(jiǔ )浆(jiāng ),是(shì )吉(jí )凶(xiōng )忧(yōu )愉(yú )之(zhī )情(qíng )发(fā )于(yú )食(shí )饮(yǐn )者(zhě )也(yě )。卑(bēi )絻(wèn )、黼(fǔ )黻(fú )、文(wén )织(zhī ),资(zī )麤(cū )、衰(shuāi )绖(dié )、菲(fēi )繐(suì )、菅(jiān )屦(jù ),是(shì )吉(jí )凶(xiōng )忧(yōu )愉(yú )之(zhī )情(qíng )发(fā )于(yú )衣(yī )服(fú )者(zhě )也(yě )。疏(shū )房(fáng )、檖(suì )貌(mào )、越(yuè )席(xí )、床(chuáng )笫(zǐ )、几(jǐ )筵(yàn ),属(shǔ )茨(cí )、倚(yǐ )庐(lú )、席(xí )薪(xīn )、枕(zhěn )块(kuài ),是(shì )吉(jí )凶(xiōng )忧(yōu )愉(yú )之(zhī )情(qíng )发(fā )于(yú )居(jū )处(chù )者(zhě )也(yě )。两(liǎng )情(qíng )者(zhě ),人(rén )生(shēng )固(gù )有(yǒu )端(duān )焉(yān )。若(ruò )夫(fū )断(duàn )之(zhī )继(jì )之(zhī ),博(bó )之(zhī )浅(qiǎn )之(zhī ),益(yì )之(zhī )损(sǔn )之(zhī ),类(lèi )之(zhī )尽(jìn )之(zhī ),盛(shèng )之(zhī )美(měi )之(zhī ),使(shǐ )本(běn )末(mò )终(zhōng )始(shǐ ),莫(mò )不(bú )顺(shùn )比(bǐ ),足(zú )以(yǐ )为(wéi )万(wàn )世(shì )则(zé ),则(zé )是(shì )礼(lǐ )也(yě )。非(fēi )顺(shùn )孰(shú )修(xiū )为(wéi )之(zhī )君(jūn )子(zǐ ),莫(mò )之(zhī )能(néng )知(zhī )也(yě )。

故(gù )曰(yuē ):性(xìng )者(zhě )、本(běn )始(shǐ )材(cái )朴(pǔ )也(yě );伪(wěi )者(zhě )、文(wén )理(lǐ )隆(lóng )盛(shèng )也(yě )。无(wú )性(xìng )则(zé )伪(wěi )之(zhī )无(wú )所(suǒ )加(jiā ),无(wú )伪(wěi )则(zé )性(xìng )不(bú )能(néng )自(zì )美(měi )。性(xìng )伪(wěi )合(hé ),然(rán )后(hòu )成(chéng )圣(shèng )人(rén )之(zhī )名(míng ),一(yī )天(tiān )下(xià )之(zhī )功(gōng )于(yú )是(shì )就(jiù )也(yě )。故(gù )曰(yuē ):天(tiān )地(dì )合(hé )而(ér )万(wàn )物(wù )生(shēng ),阴(yīn )阳(yáng )接(jiē )而(ér )变(biàn )化(huà )起(qǐ ),性(xìng )伪(wěi )合(hé )而(ér )天(tiān )下(xià )治(zhì )。天(tiān )能(néng )生(shēng )物(wù ),不(bú )能(néng )辨(biàn )物(wù )也(yě ),地(dì )能(néng )载(zǎi )人(rén ),不(bú )能(néng )治(zhì )人(rén )也(yě );宇(yǔ )中(zhōng )万(wàn )物(wù )生(shēng )人(rén )之(zhī )属(shǔ ),待(dài )圣(shèng )人(rén )然(rán )后(hòu )分(fèn )也(yě )。诗(shī )曰(yuē ):“怀(huái )柔(róu )百(bǎi )神(shén ),及(jí )河(hé )乔(qiáo )岳(yuè )。”此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。

丧(sàng )礼(lǐ )者(zhě ),以(yǐ )生(shēng )者(zhě )饰(shì )死(sǐ )者(zhě )也(yě ),大(dà )象(xiàng )其(qí )生(shēng )以(yǐ )送(sòng )其(qí )死(sǐ )也(yě )。故(gù )事(shì )死(sǐ )如(rú )生(shēng ),事(shì )亡(wáng )如(rú )存(cún ),终(zhōng )始(shǐ )一(yī )也(yě )。始(shǐ )卒(zú ),沐(mù )浴(yù )、鬠(kuò )体(tǐ )、饭(fàn )唅(hán ),象(xiàng )生(shēng )执(zhí )也(yě )。不(bú )沐(mù )则(zé )濡(rú )栉(zhì )三(sān )律(lǜ )而(ér )止(zhǐ ),不(bú )浴(yù )则(zé )濡(rú )巾(jīn )三(sān )式(shì )而(ér )止(zhǐ )。充(chōng )耳(ěr )而(ér )设(shè )瑱(tiàn ),饭(fàn )以(yǐ )生(shēng )稻(dào ),唅(hán )以(yǐ )槁(gǎo )骨(gǔ ),反(fǎn )生(shēng )术(shù )矣(yǐ )。设(shè )亵(xiè )衣(yī ),袭(xí )三(sān )称(chēng ),缙(jìn )绅(shēn )而(ér )无(wú )钩(gōu )带(dài )矣(yǐ )。设(shè )掩(yǎn )面(miàn )儇(xuān )目(mù ),鬠(kuò )而(ér )不(bú )冠(guàn )笄(jī )矣(yǐ )。书(shū )其(qí )名(míng ),置(zhì )于(yú )其(qí )重(zhòng ),则(zé )名(míng )不(bú )见(jiàn )而(ér )柩(jiù )独(dú )明(míng )矣(yǐ )。荐(jiàn )器(qì ):则(zé )冠(guàn )有(yǒu )鍪(móu )而(ér )毋(wú )縰(xǐ ),瓮(wèng )庑(wǔ )虚(xū )而(ér )不(bú )实(shí ),有(yǒu )簟(diàn )席(xí )而(ér )无(wú )床(chuáng )笫(zǐ ),木(mù )器(qì )不(bú )成(chéng )斲(zhuó ),陶(táo )器(qì )不(bú )成(chéng )物(wù ),薄(báo )器(qì )不(bú )成(chéng )内(nèi ),笙(shēng )竽(yú )具(jù )而(ér )不(bú )和(hé ),琴(qín )瑟(sè )张(zhāng )而(ér )不(bú )均(jūn ),舆(yú )藏(cáng )而(ér )马(mǎ )反(fǎn ),告(gào )不(bú )用(yòng )也(yě )。具(jù )生(shēng )器(qì )以(yǐ )适(shì )墓(mù ),象(xiàng )徙(xǐ )道(dào )也(yě )。略(luè )而(ér )不(bú )尽(jìn ),貌(mào )而(ér )不(bú )功(gōng ),趋(qū )舆(yú )而(ér )藏(cáng )之(zhī ),金(jīn )革(gé )辔(pèi )靷(yǐn )而(ér )不(bú )入(rù ),明(míng )不(bú )用(yòng )也(yě )。象(xiàng )徙(xǐ )道(dào ),又(yòu )明(míng )不(bú )用(yòng )也(yě ),是(shì )皆(jiē )所(suǒ )以(yǐ )重(zhòng )哀(āi )也(yě )。故(gù )生(shēng )器(qì )文(wén )而(ér )不(bú )功(gōng ),明(míng )器(qì )貌(mào )而(ér )不(bú )用(yòng )。凡(fán )礼(lǐ ),事(shì )生(shēng ),饰(shì )欢(huān )也(yě );送(sòng )死(sǐ ),饰(shì )哀(āi )也(yě );祭(jì )祀(sì ),饰(shì )敬(jìng )也(yě );师(shī )旅(lǚ ),饰(shì )威(wēi )也(yě )。是(shì )百(bǎi )王(wáng )之(zhī )所(suǒ )同(tóng ),古(gǔ )今(jīn )之(zhī )所(suǒ )一(yī )也(yě ),未(wèi )有(yǒu )知(zhī )其(qí )所(suǒ )由(yóu )来(lái )者(zhě )也(yě )。故(gù )圹(kuàng )垄(lǒng )、其(qí )貌(mào )象(xiàng )室(shì )屋(wū )也(yě );棺(guān )椁(guǒ )、其(qí )貌(mào )象(xiàng )版(bǎn )盖(gài )斯(sī )象(xiàng )拂(fú )也(yě );无(wú )帾(dǔ )丝(sī )歶(yú )缕(lǚ )翣(shà ),其(qí )貌(mào )以(yǐ )象(xiàng )菲(fēi )帷(wéi )帱(dào )尉(wèi )也(yě )。抗(kàng )折(shé ),其(qí )貌(mào )以(yǐ )象(xiàng )槾(mán )茨(cí )番(fān )阏(è )也(yě )。故(gù )丧(sàng )礼(lǐ )者(zhě ),无(wú )他(tā )焉(yān ),明(míng )死(sǐ )生(shēng )之(zhī )义(yì ),送(sòng )以(yǐ )哀(āi )敬(jìng ),而(ér )终(zhōng )周(zhōu )藏(cáng )也(yě )。故(gù )葬(zàng )埋(mái ),敬(jìng )藏(cáng )其(qí )形(xíng )也(yě );祭(jì )祀(sì ),敬(jìng )事(shì )其(qí )神(shén )也(yě );其(qí )铭(míng )诔(lěi )系(xì )世(shì ),敬(jìng )传(chuán )其(qí )名(míng )也(yě )。事(shì )生(shēng ),饰(shì )始(shǐ )也(yě );送(sòng )死(sǐ ),饰(shì )终(zhōng )也(yě );终(zhōng )始(shǐ )具(jù ),而(ér )孝(xiào )子(zǐ )之(zhī )事(shì )毕(bì ),圣(shèng )人(rén )之(zhī )道(dào )备(bèi )矣(yǐ )。刻(kè )死(sǐ )而(ér )附(fù )生(shēng )谓(wèi )之(zhī )墨(mò ),刻(kè )生(shēng )而(ér )附(fù )死(sǐ )谓(wèi )之(zhī )惑(huò ),杀(shā )生(shēng )而(ér )送(sòng )死(sǐ )谓(wèi )之(zhī )贼(zéi )。大(dà )象(xiàng )其(qí )生(shēng )以(yǐ )送(sòng )其(qí )死(sǐ ),使(shǐ )死(sǐ )生(shēng )终(zhōng )始(shǐ )莫(mò )不(bú )称(chēng )宜(yí )而(ér )好(hǎo )善(shàn ),是(shì )礼(lǐ )义(yì )之(zhī )法(fǎ )式(shì )也(yě ),儒(rú )者(zhě )是(shì )矣(yǐ )。

三(sān )年(nián )之(zhī )丧(sàng ),何(hé )也(yě )?曰(yuē ):称(chēng )情(qíng )而(ér )立(lì )文(wén ),因(yīn )以(yǐ )饰(shì )群(qún ),别(bié )亲(qīn )疏(shū )贵(guì )贱(jiàn )之(zhī )节(jiē ),而(ér )不(bú )可(kě )益(yì )损(sǔn )也(yě )。故(gù )曰(yuē ):无(wú )适(shì )不(bú )易(yì )之(zhī )术(shù )也(yě )。创(chuàng )巨(jù )者(zhě )其(qí )日(rì )久(jiǔ ),痛(tòng )甚(shèn )者(zhě )其(qí )愈(yù )迟(chí ),三(sān )年(nián )之(zhī )丧(sàng ),称(chēng )情(qíng )而(ér )立(lì )文(wén ),所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )至(zhì )痛(tòng )极(jí )也(yě )。齐(qí )衰(shuāi )、苴(jū )杖(zhàng )、居(jū )庐(lú )、食(shí )粥(zhōu )、席(xí )薪(xīn )、枕(zhěn )块(kuài ),所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )至(zhì )痛(tòng )饰(shì )也(yě )。三(sān )年(nián )之(zhī )丧(sàng ),二(èr )十(shí )五(wǔ )月(yuè )而(ér )毕(bì ),哀(āi )痛(tòng )未(wèi )尽(jìn ),思(sī )慕(mù )未(wèi )忘(wàng ),然(rán )而(ér )礼(lǐ )以(yǐ )是(shì )断(duàn )之(zhī )者(zhě ),岂(qǐ )不(bú )以(yǐ )送(sòng )死(sǐ )有(yǒu )已(yǐ ),复(fù )生(shēng )有(yǒu )节(jiē )也(yě )哉(zāi )!凡(fán )生(shēng )天(tiān )地(dì )之(zhī )间(jiān )者(zhě ),有(yǒu )血(xuè )气(qì )之(zhī )属(shǔ )必(bì )有(yǒu )知(zhī ),有(yǒu )知(zhī )之(zhī )属(shǔ )莫(mò )不(bú )爱(ài )其(qí )类(lèi )。今(jīn )夫(fū )大(dà )鸟(niǎo )兽(shòu )则(zé )失(shī )亡(wáng )其(qí )群(qún )匹(pǐ ),越(yuè )月(yuè )踰(yáo )时(shí ),则(zé )必(bì )反(fǎn )铅(qiān );过(guò )故(gù )乡(xiāng ),则(zé )必(bì )徘(pái )徊(huái )焉(yān ),鸣(míng )号(hào )焉(yān ),踯(zhí )躅(zhú )焉(yān ),踟(chí )蹰(chú )焉(yān ),然(rán )后(hòu )能(néng )去(qù )之(zhī )也(yě )。小(xiǎo )者(zhě )是(shì )燕(yàn )爵(jué ),犹(yóu )有(yǒu )啁(zhōu )焦(jiāo )之(zhī )顷(qǐng )焉(yān ),然(rán )后(hòu )能(néng )去(qù )之(zhī )。故(gù )有(yǒu )血(xuè )气(qì )之(zhī )属(shǔ )莫(mò )知(zhī )于(yú )人(rén ),故(gù )人(rén )之(zhī )于(yú )其(qí )亲(qīn )也(yě ),至(zhì )死(sǐ )无(wú )穷(qióng )。将(jiāng )由(yóu )夫(fū )愚(yú )陋(lòu )淫(yín )邪(xié )之(zhī )人(rén )与(yǔ ),则(zé )彼(bǐ )朝(cháo )死(sǐ )而(ér )夕(xī )忘(wàng )之(zhī );然(rán )而(ér )纵(zòng )之(zhī ),则(zé )是(shì )曾(céng )鸟(niǎo )兽(shòu )之(zhī )不(bú )若(ruò )也(yě ),彼(bǐ )安(ān )能(néng )相(xiàng )与(yǔ )群(qún )居(jū )而(ér )无(wú )乱(luàn )乎(hū )!将(jiāng )由(yóu )夫(fū )修(xiū )饰(shì )之(zhī )君(jūn )子(zǐ )与(yǔ ),则(zé )三(sān )年(nián )之(zhī )丧(sàng ),二(èr )十(shí )五(wǔ )月(yuè )而(ér )毕(bì ),若(ruò )驷(sì )之(zhī )过(guò )隙(xì ),然(rán )而(ér )遂(suí )之(zhī ),则(zé )是(shì )无(wú )穷(qióng )也(yě )。故(gù )先(xiān )王(wáng )圣(shèng )人(rén )安(ān )为(wéi )之(zhī )立(lì )中(zhōng )制(zhì )节(jiē ),一(yī )使(shǐ )足(zú )以(yǐ )成(chéng )文(wén )理(lǐ ),则(zé )舍(shě )之(zhī )矣(yǐ )。

然(rán )则(zé )何(hé )以(yǐ )分(fèn )之(zhī )?曰(yuē ):至(zhì )亲(qīn )以(yǐ )期(qī )断(duàn )。是(shì )何(hé )也(yě )?曰(yuē ):天(tiān )地(dì )则(zé )已(yǐ )易(yì )矣(yǐ ),四(sì )时(shí )则(zé )已(yǐ )无(wú )矣(yǐ ),其(qí )在(zài )宇(yǔ )中(zhōng )者(zhě )莫(mò )不(bú )更(gèng )始(shǐ )矣(yǐ ),故(gù )先(xiān )王(wáng )案(àn )以(yǐ )此(cǐ )象(xiàng )之(zhī )也(yě )。然(rán )则(zé )三(sān )年(nián )何(hé )也(yě )?曰(yuē ):加(jiā )隆(lóng )焉(yān ),案(àn )使(shǐ )倍(bèi )之(zhī ),故(gù )再(zài )期(qī )也(yě )。由(yóu )九(jiǔ )月(yuè )以(yǐ )下(xià )何(hé )也(yě )?曰(yuē ):案(àn )使(shǐ )不(bú )及(jí )也(yě )。故(gù )三(sān )年(nián )以(yǐ )为(wéi )隆(lóng ),缌(sī )麻(má )、小(xiǎo )功(gōng )以(yǐ )为(wéi )杀(shā ),期(qī )、九(jiǔ )月(yuè )以(yǐ )为(wéi )间(jiān )。上(shàng )取(qǔ )象(xiàng )于(yú )天(tiān ),下(xià )取(qǔ )象(xiàng )于(yú )地(dì ),中(zhōng )取(qǔ )则(zé )于(yú )人(rén ),人(rén )所(suǒ )以(yǐ )群(qún )居(jū )和(hé )一(yī )之(zhī )理(lǐ )尽(jìn )矣(yǐ )。故(gù )三(sān )年(nián )之(zhī )丧(sàng ),人(rén )道(dào )之(zhī )至(zhì )文(wén )者(zhě )也(yě ),夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )至(zhì )隆(lóng )。是(shì )百(bǎi )王(wáng )之(zhī )所(suǒ )同(tóng )也(yě ),古(gǔ )今(jīn )之(zhī )所(suǒ )一(yī )也(yě )。

君(jūn )之(zhī )丧(sàng ),所(suǒ )以(yǐ )取(qǔ )三(sān )年(nián ),何(hé )也(yě )?曰(yuē ):君(jūn )者(zhě )、治(zhì )辨(biàn )之(zhī )主(zhǔ )也(yě ),文(wén )理(lǐ )之(zhī )原(yuán )也(yě ),情(qíng )貌(mào )之(zhī )尽(jìn )也(yě ),相(xiàng )率(lǜ )而(ér )致(zhì )隆(lóng )之(zhī ),不(bú )亦(yì )可(kě )乎(hū )?诗(shī )曰(yuē ):“恺(kǎi )悌(tì )君(jūn )子(zǐ ),民(mín )之(zhī )父(fù )母(mǔ )。”彼(bǐ )君(jūn )子(zǐ )者(zhě ),固(gù )有(yǒu )为(wéi )民(mín )父(fù )母(mǔ )之(zhī )说(shuō )焉(yān )。父(fù )能(néng )生(shēng )之(zhī ),不(bú )能(néng )养(yǎng )之(zhī );母(mǔ )能(néng )食(shí )之(zhī ),不(bú )能(néng )教(jiāo )诲(huì )之(zhī );君(jūn )者(zhě ),已(yǐ )能(néng )食(shí )之(zhī )矣(yǐ ),又(yòu )善(shàn )教(jiāo )诲(huì )之(zhī )者(zhě )也(yě )。三(sān )年(nián )毕(bì )矣(yǐ )哉(zāi )!乳(rǔ )母(mǔ )、饮(yǐn )食(shí )之(zhī )者(zhě )也(yě ),而(ér )三(sān )月(yuè );慈(cí )母(mǔ )、衣(yī )被(bèi )之(zhī )者(zhě )也(yě ),而(ér )九(jiǔ )月(yuè );君(jūn )曲(qǔ )备(bèi )之(zhī )者(zhě )也(yě ),三(sān )年(nián )毕(bì )乎(hū )哉(zāi )!得(dé )之(zhī )则(zé )治(zhì ),失(shī )之(zhī )则(zé )乱(luàn ),文(wén )之(zhī )至(zhì )也(yě )。得(dé )之(zhī )则(zé )安(ān ),失(shī )之(zhī )则(zé )危(wēi ),情(qíng )之(zhī )至(zhì )也(yě )。两(liǎng )至(zhì )者(zhě )俱(jù )积(jī )焉(yān ),以(yǐ )三(sān )年(nián )事(shì )之(zhī ),犹(yóu )未(wèi )足(zú )也(yě ),直(zhí )无(wú )由(yóu )进(jìn )之(zhī )耳(ěr )。故(gù )社(shè ),祭(jì )社(shè )也(yě );稷(jì )、祭(jì )稷(jì )也(yě );郊(jiāo )者(zhě ),并(bìng )百(bǎi )王(wáng )于(yú )上(shàng )天(tiān )而(ér )祭(jì )祀(sì )之(zhī )也(yě )。

三(sān )月(yuè )之(zhī )殡(bìn ),何(hé )也(yě )?曰(yuē ):大(dà )之(zhī )也(yě ),重(zhòng )之(zhī )也(yě )。所(suǒ )致(zhì )隆(lóng )也(yě ),所(suǒ )致(zhì )亲(qīn )也(yě ),将(jiāng )举(jǔ )措(cuò )之(zhī ),迁(qiān )徙(xǐ )之(zhī ),离(lí )宫(gōng )室(shì )而(ér )归(guī )丘(qiū )陵(líng )也(yě ),先(xiān )王(wáng )恐(kǒng )其(qí )不(bú )文(wén )也(yě ),是(shì )以(yǐ )繇(yáo )其(qí )期(qī ),足(zú )之(zhī )日(rì )也(yě )。故(gù )天(tiān )子(zǐ )七(qī )月(yuè ),诸(zhū )侯(hóu )五(wǔ )月(yuè ),大(dà )夫(fū )三(sān )月(yuè ),皆(jiē )使(shǐ )其(qí )须(xū )足(zú )以(yǐ )容(róng )事(shì ),事(shì )足(zú )以(yǐ )容(róng )成(chéng ),成(chéng )足(zú )以(yǐ )容(róng )文(wén ),文(wén )足(zú )以(yǐ )容(róng )备(bèi ),曲(qǔ )容(róng )备(bèi )物(wù )之(zhī )谓(wèi )道(dào )矣(yǐ )。

祭(jì )者(zhě )、志(zhì )意(yì )思(sī )慕(mù )之(zhī )情(qíng )也(yě )。愅(gé )诡(guǐ )唈(yì )僾(ài )而(ér )不(bú )能(néng )无(wú )时(shí )至(zhì )焉(yān )。故(gù )人(rén )之(zhī )欢(huān )欣(xīn )和(hé )合(hé )之(zhī )时(shí ),则(zé )夫(fū )忠(zhōng )臣(chén )孝(xiào )子(zǐ )亦(yì )愅(gé )诡(guǐ )而(ér )有(yǒu )所(suǒ )至(zhì )矣(yǐ )。彼(bǐ )其(qí )所(suǒ )至(zhì )者(zhě ),甚(shèn )大(dà )动(dòng )也(yě );案(àn )屈(qū )然(rán )已(yǐ ),则(zé )其(qí )于(yú )志(zhì )意(yì )之(zhī )情(qíng )者(zhě )惆(chóu )然(rán )不(bú )嗛(qiàn ),其(qí )于(yú )礼(lǐ )节(jiē )者(zhě )阙(què )然(rán )不(bú )具(jù )。故(gù )先(xiān )王(wáng )案(àn )为(wéi )之(zhī )立(lì )文(wén ),尊(zūn )尊(zūn )亲(qīn )亲(qīn )之(zhī )义(yì )至(zhì )矣(yǐ )。故(gù )曰(yuē ):祭(jì )者(zhě )、志(zhì )意(yì )思(sī )慕(mù )之(zhī )情(qíng )也(yě )。忠(zhōng )信(xìn )爱(ài )敬(jìng )之(zhī )至(zhì )矣(yǐ ),礼(lǐ )节(jiē )文(wén )貌(mào )之(zhī )盛(shèng )矣(yǐ ),苟(gǒu )非(fēi )圣(shèng )人(rén ),莫(mò )之(zhī )能(néng )知(zhī )也(yě )。圣(shèng )人(rén )明(míng )知(zhī )之(zhī ),士(shì )君(jūn )子(zǐ )安(ān )行(háng )之(zhī ),官(guān )人(rén )以(yǐ )为(wéi )守(shǒu ),百(bǎi )姓(xìng )以(yǐ )成(chéng )俗(sú );其(qí )在(zài )君(jūn )子(zǐ )以(yǐ )为(wéi )人(rén )道(dào )也(yě ),其(qí )在(zài )百(bǎi )姓(xìng )以(yǐ )为(wéi )鬼(guǐ )事(shì )也(yě )。故(gù )钟(zhōng )鼓(gǔ )管(guǎn )磬(qìng ),琴(qín )瑟(sè )竽(yú )笙(shēng ),韶(sháo )夏(xià )护(hù )武(wǔ ),汋(yuè )桓(huán )箾(xiāo )简(jiǎn )象(xiàng ),是(shì )君(jūn )子(zǐ )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )愅(gé )诡(guǐ )其(qí )所(suǒ )喜(xǐ )乐(lè )之(zhī )文(wén )也(yě )。齐(qí )衰(shuāi )、苴(jū )杖(zhàng )、居(jū )庐(lú )、食(shí )粥(zhōu )、席(xí )薪(xīn )、枕(zhěn )块(kuài ),是(shì )君(jūn )子(zǐ )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )愅(gé )诡(guǐ )其(qí )所(suǒ )哀(āi )痛(tòng )之(zhī )文(wén )也(yě )。师(shī )旅(lǚ )有(yǒu )制(zhì ),刑(xíng )法(fǎ )有(yǒu )等(děng ),莫(mò )不(bú )称(chēng )罪(zuì ),是(shì )君(jūn )子(zǐ )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )愅(gé )诡(guǐ )其(qí )所(suǒ )敦(dūn )恶(è )之(zhī )文(wén )也(yě )。卜(bo )筮(shì )视(shì )日(rì )、斋(zhāi )戒(jiè )、修(xiū )涂(tú )、几(jǐ )筵(yàn )、馈(kuì )荐(jiàn )、告(gào )祝(zhù ),如(rú )或(huò )飨(xiǎng )之(zhī )。物(wù )取(qǔ )而(ér )皆(jiē )祭(jì )之(zhī ),如(rú )或(huò )尝(cháng )之(zhī )。毋(wú )利(lì )举(jǔ )爵(jué ),主(zhǔ )人(rén )有(yǒu )尊(zūn ),如(rú )或(huò )觞(shāng )之(zhī )。宾(bīn )出(chū ),主(zhǔ )人(rén )拜(bài )送(sòng ),反(fǎn )易(yì )服(fú ),即(jí )位(wèi )而(ér )哭(kū ),如(rú )或(huò )去(qù )之(zhī )。哀(āi )夫(fū )!敬(jìng )夫(fū )!事(shì )死(sǐ )如(rú )事(shì )生(shēng ),事(shì )亡(wáng )如(rú )事(shì )存(cún ),状(zhuàng )乎(hū )无(wú )形(xíng ),影(yǐng )然(rán )而(ér )成(chéng )文(wén )。

阅读:26466

打赏捐助〔Donate〕>>>

《礼论》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库