富国【登录】

ok8.org > 《荀子》 > 《富国》 > 拼音版

万(wàn )物(wù )同(tóng )宇(yǔ )而(ér )异(yì )体(tǐ ),无(wú )宜(yí )而(ér )有(yǒu )用(yòng )为(wéi )人(rén ),数(shù )也(yě )。人(rén )伦(lún )并(bìng )处(chù ),同(tóng )求(qiú )而(ér )异(yì )道(dào ),同(tóng )欲(yù )而(ér )异(yì )知(zhī ),生(shēng )也(yě )。皆(jiē )有(yǒu )可(kě )也(yě ),知(zhī )愚(yú )同(tóng );所(suǒ )可(kě )异(yì )也(yě ),知(zhī )愚(yú )分(fèn )。埶(zhí )同(tóng )而(ér )知(zhī )异(yì ),行(háng )私(sī )而(ér )无(wú )祸(huò ),纵(zòng )欲(yù )而(ér )不(bú )穷(qióng ),则(zé )民(mín )心(xīn )奋(fèn )而(ér )不(bú )可(kě )说(shuō )也(yě )。如(rú )是(shì ),则(zé )知(zhī )者(zhě )未(wèi )得(dé )治(zhì )也(yě );知(zhī )者(zhě )未(wèi )得(dé )治(zhì ),则(zé )功(gōng )名(míng )未(wèi )成(chéng )也(yě );功(gōng )名(míng )未(wèi )成(chéng ),则(zé )群(qún )众(zhòng )未(wèi )县(xiàn )也(yě );群(qún )众(zhòng )未(wèi )县(xiàn ),则(zé )君(jūn )臣(chén )未(wèi )立(lì )也(yě )。无(wú )君(jūn )以(yǐ )制(zhì )臣(chén ),无(wú )上(shàng )以(yǐ )制(zhì )下(xià ),天(tiān )下(xià )害(hài )生(shēng )纵(zòng )欲(yù )。欲(yù )恶(è )同(tóng )物(wù ),欲(yù )多(duō )而(ér )物(wù )寡(guǎ ),寡(guǎ )则(zé )必(bì )争(zhēng )矣(yǐ )。故(gù )百(bǎi )技(jì )所(suǒ )成(chéng ),所(suǒ )以(yǐ )养(yǎng )一(yī )人(rén )也(yě )。而(ér )能(néng )不(bú )能(néng )兼(jiān )技(jì ),人(rén )不(bú )能(néng )兼(jiān )官(guān )。离(lí )居(jū )不(bú )相(xiàng )待(dài )则(zé )穷(qióng ),群(qún )居(jū )而(ér )无(wú )分(fèn )则(zé )争(zhēng );穷(qióng )者(zhě )患(huàn )也(yě ),争(zhēng )者(zhě )祸(huò )也(yě ),救(jiù )患(huàn )除(chú )祸(huò ),则(zé )莫(mò )若(ruò )明(míng )分(fèn )使(shǐ )群(qún )矣(yǐ )。强(qiáng )胁(xié )弱(ruò )也(yě ),知(zhī )惧(jù )愚(yú )也(yě ),民(mín )下(xià )违(wéi )上(shàng ),少(shǎo )陵(líng )长(zhǎng ),不(bú )以(yǐ )德(dé )为(wéi )政(zhèng ):如(rú )是(shì ),则(zé )老(lǎo )弱(ruò )有(yǒu )失(shī )养(yǎng )之(zhī )忧(yōu ),而(ér )壮(zhuàng )者(zhě )有(yǒu )分(fèn )争(zhēng )之(zhī )祸(huò )矣(yǐ )。事(shì )业(yè )所(suǒ )恶(è )也(yě ),功(gōng )利(lì )所(suǒ )好(hǎo )也(yě ),职(zhí )业(yè )无(wú )分(fèn ):如(rú )是(shì ),则(zé )人(rén )有(yǒu )树(shù )事(shì )之(zhī )患(huàn ),而(ér )有(yǒu )争(zhēng )功(gōng )之(zhī )祸(huò )矣(yǐ )。男(nán )女(nǚ )之(zhī )合(hé ),夫(fū )妇(fù )之(zhī )分(fèn ),婚(hūn )姻(yīn )娉(pīng )内(nèi ),送(sòng )逆(nì )无(wú )礼(lǐ ):如(rú )是(shì ),则(zé )人(rén )有(yǒu )失(shī )合(hé )之(zhī )忧(yōu ),而(ér )有(yǒu )争(zhēng )色(sè )之(zhī )祸(huò )矣(yǐ )。故(gù )知(zhī )者(zhě )为(wéi )之(zhī )分(fèn )也(yě )。

足(zú )国(guó )之(zhī )道(dào ):节(jiē )用(yòng )裕(yù )民(mín ),而(ér )善(shàn )臧(zāng )其(qí )余(yú )。节(jiē )用(yòng )以(yǐ )礼(lǐ ),裕(yù )民(mín )以(yǐ )政(zhèng )。彼(bǐ )裕(yù )民(mín ),故(gù )多(duō )余(yú )。裕(yù )民(mín )则(zé )民(mín )富(fù ),民(mín )富(fù )则(zé )田(tián )肥(féi )以(yǐ )易(yì ),田(tián )肥(féi )以(yǐ )易(yì )则(zé )出(chū )实(shí )百(bǎi )倍(bèi )。上(shàng )以(yǐ )法(fǎ )取(qǔ )焉(yān ),而(ér )下(xià )以(yǐ )礼(lǐ )节(jiē )用(yòng )之(zhī ),余(yú )若(ruò )丘(qiū )山(shān ),不(bú )时(shí )焚(fén )烧(shāo ),无(wú )所(suǒ )臧(zāng )之(zhī )。夫(fū )君(jūn )子(zǐ )奚(xī )患(huàn )乎(hū )无(wú )余(yú )?故(gù )知(zhī )节(jiē )用(yòng )裕(yù )民(mín ),则(zé )必(bì )有(yǒu )仁(rén )圣(shèng )贤(xián )良(liáng )之(zhī )名(míng ),而(ér )且(qiě )有(yǒu )富(fù )厚(hòu )丘(qiū )山(shān )之(zhī )积(jī )矣(yǐ )。此(cǐ )无(wú )他(tā )故(gù )焉(yān ),生(shēng )于(yú )节(jiē )用(yòng )裕(yù )民(mín )也(yě )。不(bú )知(zhī )节(jiē )用(yòng )裕(yù )民(mín )则(zé )民(mín )贫(pín ),民(mín )贫(pín )则(zé )田(tián )瘠(jí )以(yǐ )秽(huì ),田(tián )瘠(jí )以(yǐ )秽(huì )则(zé )出(chū )实(shí )不(bú )半(bàn );上(shàng )虽(suī )好(hǎo )取(qǔ )侵(qīn )夺(duó ),犹(yóu )将(jiāng )寡(guǎ )获(huò )也(yě )。而(ér )或(huò )以(yǐ )无(wú )礼(lǐ )节(jiē )用(yòng )之(zhī ),则(zé )必(bì )有(yǒu )贪(tān )利(lì )纠(jiū )譑(jiǎo )之(zhī )名(míng ),而(ér )且(qiě )有(yǒu )空(kōng )虚(xū )穷(qióng )乏(fá )之(zhī )实(shí )矣(yǐ )。此(cǐ )无(wú )他(tā )故(gù )焉(yān ),不(bú )知(zhī )节(jiē )用(yòng )裕(yù )民(mín )也(yě )。康(kāng )诰(gào )曰(yuē ):“弘(hóng )覆(fù )乎(hū )天(tiān ),若(ruò )德(dé )裕(yù )乃(nǎi )身(shēn )。”此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。

礼(lǐ )者(zhě ),贵(guì )贱(jiàn )有(yǒu )等(děng );长(zhǎng )幼(yòu )有(yǒu )差(chà ),贫(pín )富(fù )轻(qīng )重(zhòng )皆(jiē )有(yǒu )称(chēng )者(zhě )也(yě )。故(gù )天(tiān )子(zǐ )袾(zhū )裷(yuān )衣(yī )冕(miǎn ),诸(zhū )侯(hóu )玄(xuán )裷(yuān )衣(yī )冕(miǎn ),大(dà )夫(fū )裨(bì )冕(miǎn ),士(shì )皮(pí )弁(biàn )服(fú )。德(dé )必(bì )称(chēng )位(wèi ),位(wèi )必(bì )称(chēng )禄(lù ),禄(lù )必(bì )称(chēng )用(yòng ),由(yóu )士(shì )以(yǐ )上(shàng )则(zé )必(bì )以(yǐ )礼(lǐ )乐(lè )节(jiē )之(zhī ),众(zhòng )庶(shù )百(bǎi )姓(xìng )则(zé )必(bì )以(yǐ )法(fǎ )数(shù )制(zhì )之(zhī )。量(liàng )地(dì )而(ér )立(lì )国(guó ),计(jì )利(lì )而(ér )畜(chù )民(mín ),度(dù )人(rén )力(lì )而(ér )授(shòu )事(shì ),使(shǐ )民(mín )必(bì )胜(shèng )事(shì ),事(shì )必(bì )出(chū )利(lì ),利(lì )足(zú )以(yǐ )生(shēng )民(mín ),皆(jiē )使(shǐ )衣(yī )食(shí )百(bǎi )用(yòng )出(chū )入(rù )相(xiàng )揜(yǎn ),必(bì )时(shí )臧(zāng )余(yú ),谓(wèi )之(zhī )称(chēng )数(shù )。故(gù )自(zì )天(tiān )子(zǐ )通(tōng )于(yú )庶(shù )人(rén ),事(shì )无(wú )大(dà )小(xiǎo )多(duō )少(shǎo ),由(yóu )是(shì )推(tuī )之(zhī )。故(gù )曰(yuē ):“朝(cháo )无(wú )幸(xìng )位(wèi ),民(mín )无(wú )幸(xìng )生(shēng )。”此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。轻(qīng )田(tián )野(yě )之(zhī )赋(fù ),平(píng )关(guān )市(shì )之(zhī )征(zhēng ),省(shěng )商(shāng )贾(jiǎ )之(zhī )数(shù ),罕(hǎn )兴(xìng )力(lì )役(yì ),无(wú )夺(duó )农(nóng )时(shí ),如(rú )是(shì )则(zé )国(guó )富(fù )矣(yǐ )。夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )以(yǐ )政(zhèng )裕(yù )民(mín )。

人(rén )之(zhī )生(shēng )不(bú )能(néng )无(wú )群(qún ),群(qún )而(ér )无(wú )分(fèn )则(zé )争(zhēng ),争(zhēng )则(zé )乱(luàn ),乱(luàn )则(zé )穷(qióng )矣(yǐ )。故(gù )无(wú )分(fèn )者(zhě ),人(rén )之(zhī )大(dà )害(hài )也(yě );有(yǒu )分(fèn )者(zhě ),天(tiān )下(xià )之(zhī )本(běn )利(lì )也(yě );而(ér )人(rén )君(jūn )者(zhě ),所(suǒ )以(yǐ )管(guǎn )分(fèn )之(zhī )枢(shū )要(yào )也(yě )。故(gù )美(měi )之(zhī )者(zhě ),是(shì )美(měi )天(tiān )下(xià )之(zhī )本(běn )也(yě );安(ān )之(zhī )者(zhě ),是(shì )安(ān )天(tiān )下(xià )之(zhī )本(běn )也(yě );贵(guì )之(zhī )者(zhě ),是(shì )贵(guì )天(tiān )下(xià )之(zhī )本(běn )也(yě )。古(gǔ )者(zhě )先(xiān )王(wáng )分(fèn )割(gē )而(ér )等(děng )异(yì )之(zhī )也(yě ),故(gù )使(shǐ )或(huò )美(měi ),或(huò )恶(è ),或(huò )厚(hòu ),或(huò )薄(báo ),或(huò )佚(yì )或(huò )乐(lè ),或(huò )劬(qú )或(huò )劳(láo ),非(fēi )特(tè )以(yǐ )为(wéi )淫(yín )泰(tài )夸(kuā )丽(lì )之(zhī )声(shēng ),将(jiāng )以(yǐ )明(míng )仁(rén )之(zhī )文(wén ),通(tōng )仁(rén )之(zhī )顺(shùn )也(yě )。故(gù )为(wéi )之(zhī )雕(diāo )琢(zhuó )、刻(kè )镂(lòu )、黼(fǔ )黻(fú )文(wén )章(zhāng ),使(shǐ )足(zú )以(yǐ )辨(biàn )贵(guì )贱(jiàn )而(ér )已(yǐ ),不(bú )求(qiú )其(qí )观(guān );为(wéi )之(zhī )钟(zhōng )鼓(gǔ )、管(guǎn )磬(qìng )、琴(qín )瑟(sè )、竽(yú )笙(shēng ),使(shǐ )足(zú )以(yǐ )辨(biàn )吉(jí )凶(xiōng )、合(hé )欢(huān )、定(dìng )和(hé )而(ér )已(yǐ ),不(bú )求(qiú )其(qí )余(yú );为(wéi )之(zhī )宫(gōng )室(shì )、台(tái )榭(xiè ),使(shǐ )足(zú )以(yǐ )避(bì )燥(zào )湿(shī )、养(yǎng )德(dé )、辨(biàn )轻(qīng )重(zhòng )而(ér )已(yǐ ),不(bú )求(qiú )其(qí )外(wài )。诗(shī )曰(yuē ):“雕(diāo )琢(zhuó )其(qí )章(zhāng ),金(jīn )玉(yù )其(qí )相(xiàng ),亹(wěi )亹(wěi )我(wǒ )王(wáng ),纲(gāng )纪(jì )四(sì )方(fāng )。”此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。

若(ruò )夫(fū )重(zhòng )色(sè )而(ér )衣(yī )之(zhī ),重(zhòng )味(wèi )而(ér )食(shí )之(zhī ),重(zhòng )财(cái )物(wù )而(ér )制(zhì )之(zhī ),合(hé )天(tiān )下(xià )而(ér )君(jūn )之(zhī ),非(fēi )特(tè )以(yǐ )为(wéi )淫(yín )泰(tài )也(yě ),固(gù )以(yǐ )为(wéi )主(zhǔ )天(tiān )下(xià ),治(zhì )万(wàn )变(biàn ),材(cái )万(wàn )物(wù ),养(yǎng )万(wàn )民(mín ),兼(jiān )制(zhì )天(tiān )下(xià )者(zhě ),为(wéi )莫(mò )若(ruò )仁(rén )人(rén )之(zhī )善(shàn )也(yě )夫(fū )。故(gù )其(qí )知(zhī )虑(lǜ )足(zú )以(yǐ )治(zhì )之(zhī ),其(qí )仁(rén )厚(hòu )足(zú )以(yǐ )安(ān )之(zhī ),其(qí )德(dé )音(yīn )足(zú )以(yǐ )化(huà )之(zhī ),得(dé )之(zhī )则(zé )治(zhì ),失(shī )之(zhī )则(zé )乱(luàn )。百(bǎi )姓(xìng )诚(chéng )赖(lài )其(qí )知(zhī )也(yě ),故(gù )相(xiàng )率(lǜ )而(ér )为(wéi )之(zhī )劳(láo )苦(kǔ )以(yǐ )务(wù )佚(yì )之(zhī ),以(yǐ )养(yǎng )其(qí )知(zhī )也(yě );诚(chéng )美(měi )其(qí )厚(hòu )也(yě ),故(gù )为(wéi )之(zhī )出(chū )死(sǐ )断(duàn )亡(wáng )以(yǐ )覆(fù )救(jiù )之(zhī ),以(yǐ )养(yǎng )其(qí )厚(hòu )也(yě );诚(chéng )美(měi )其(qí )德(dé )也(yě ),故(gù )为(wéi )之(zhī )雕(diāo )琢(zhuó )、刻(kè )镂(lòu )、黼(fǔ )黻(fú )、文(wén )章(zhāng )以(yǐ )藩(fān )饰(shì )之(zhī ),以(yǐ )养(yǎng )其(qí )德(dé )也(yě )。故(gù )仁(rén )人(rén )在(zài )上(shàng ),百(bǎi )姓(xìng )贵(guì )之(zhī )如(rú )帝(dì ),亲(qīn )之(zhī )如(rú )父(fù )母(mǔ ),为(wéi )之(zhī )出(chū )死(sǐ )断(duàn )亡(wáng )而(ér )愉(yú )者(zhě ),无(wú )它(tā )故(gù )焉(yān ),其(qí )所(suǒ )是(shì )焉(yān )诚(chéng )美(měi ),其(qí )所(suǒ )得(dé )焉(yān )诚(chéng )大(dà ),其(qí )所(suǒ )利(lì )焉(yān )诚(chéng )多(duō )。诗(shī )曰(yuē ):“我(wǒ )任(rèn )我(wǒ )辇(niǎn ),我(wǒ )车(chē )我(wǒ )牛(niú ),我(wǒ )行(háng )既(jì )集(jí ),盖(gài )云(yún )归(guī )哉(zāi )!”此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。

故(gù )曰(yuē ):君(jūn )子(zǐ )以(yǐ )德(dé ),小(xiǎo )人(rén )以(yǐ )力(lì );力(lì )者(zhě ),德(dé )之(zhī )役(yì )也(yě )。百(bǎi )姓(xìng )之(zhī )力(lì ),待(dài )之(zhī )而(ér )后(hòu )功(gōng );百(bǎi )姓(xìng )之(zhī )群(qún ),待(dài )之(zhī )而(ér )后(hòu )和(hé );百(bǎi )姓(xìng )之(zhī )财(cái ),待(dài )之(zhī )而(ér )后(hòu )聚(jù );百(bǎi )姓(xìng )之(zhī )埶(zhí ),待(dài )之(zhī )而(ér )后(hòu )安(ān );百(bǎi )姓(xìng )之(zhī )寿(shòu ),待(dài )之(zhī )而(ér )后(hòu )长(zhǎng );父(fù )子(zǐ )不(bú )得(dé )不(bú )亲(qīn ),兄(xiōng )弟(dì )不(bú )得(dé )不(bú )顺(shùn ),男(nán )女(nǚ )不(bú )得(dé )不(bú )欢(huān )。少(shǎo )者(zhě )以(yǐ )长(zhǎng ),老(lǎo )者(zhě )以(yǐ )养(yǎng )。故(gù )曰(yuē ):“天(tiān )地(dì )生(shēng )之(zhī ),圣(shèng )人(rén )成(chéng )之(zhī )。”此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。

今(jīn )之(zhī )世(shì )而(ér )不(bú )然(rán ):厚(hòu )刀(dāo )布(bù )之(zhī )敛(liǎn ),以(yǐ )夺(duó )之(zhī )财(cái );重(zhòng )田(tián )野(yě )之(zhī )赋(fù ),以(yǐ )夺(duó )之(zhī )食(shí );苛(kē )关(guān )市(shì )之(zhī )征(zhēng ),以(yǐ )难(nán )其(qí )事(shì )。不(bú )然(rán )而(ér )已(yǐ )矣(yǐ ):有(yǒu )掎(jǐ )絜(jié )伺(sì )诈(zhà ),权(quán )谋(móu )倾(qīng )覆(fù ),以(yǐ )相(xiàng )颠(diān )倒(dǎo ),以(yǐ )靡(mí )敝(bì )之(zhī )。百(bǎi )姓(xìng )晓(xiǎo )然(rán )皆(jiē )知(zhī )其(qí )污(wū )漫(màn )暴(bào )乱(luàn ),而(ér )将(jiāng )大(dà )危(wēi )亡(wáng )也(yě )。是(shì )以(yǐ )臣(chén )或(huò )弒(shì )其(qí )君(jūn ),下(xià )或(huò )杀(shā )其(qí )上(shàng ),粥(zhōu )其(qí )城(chéng ),倍(bèi )其(qí )节(jiē ),而(ér )不(bú )死(sǐ )其(qí )事(shì )者(zhě ),无(wú )他(tā )故(gù )焉(yān ),人(rén )主(zhǔ )自(zì )取(qǔ )之(zhī )。诗(shī )曰(yuē ):“无(wú )言(yán )不(bú )雠(chóu ),无(wú )德(dé )不(bú )报(bào )。”此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。

兼(jiān )足(zú )天(tiān )下(xià )之(zhī )道(dào )在(zài )明(míng )分(fèn ):掩(yǎn )地(dì )表(biǎo )亩(mǔ ),刺(cì )屮(chū )殖(zhí )谷(gǔ ),多(duō )粪(fèn )肥(féi )田(tián ),是(shì )农(nóng )夫(fū )众(zhòng )庶(shù )之(zhī )事(shì )也(yě )。守(shǒu )时(shí )力(lì )民(mín ),进(jìn )事(shì )长(zhǎng )功(gōng ),和(hé )齐(qí )百(bǎi )姓(xìng ),使(shǐ )人(rén )不(bú )偷(tōu ),是(shì )将(jiāng )率(lǜ )之(zhī )事(shì )也(yě )。高(gāo )者(zhě )不(bú )旱(hàn ),下(xià )者(zhě )不(bú )水(shuǐ ),寒(hán )暑(shǔ )和(hé )节(jiē ),而(ér )五(wǔ )谷(gǔ )以(yǐ )时(shí )孰(shú ),是(shì )天(tiān )之(zhī )事(shì )也(yě )。若(ruò )夫(fū )兼(jiān )而(ér )覆(fù )之(zhī ),兼(jiān )而(ér )爱(ài )之(zhī ),兼(jiān )而(ér )制(zhì )之(zhī ),岁(suì )虽(suī )凶(xiōng )败(bài )水(shuǐ )旱(hàn ),使(shǐ )百(bǎi )姓(xìng )无(wú )冻(dòng )餧(wèi )之(zhī )患(huàn ),则(zé )是(shì )圣(shèng )君(jūn )贤(xián )相(xiàng )之(zhī )事(shì )也(yě )。

墨(mò )子(zǐ )之(zhī )言(yán )昭(zhāo )昭(zhāo )然(rán )为(wéi )天(tiān )下(xià )忧(yōu )不(bú )足(zú )。夫(fū )不(bú )足(zú )非(fēi )天(tiān )下(xià )之(zhī )公(gōng )患(huàn )也(yě ),特(tè )墨(mò )子(zǐ )之(zhī )私(sī )忧(yōu )过(guò )计(jì )也(yě )。今(jīn )是(shì )土(tǔ )之(zhī )生(shēng )五(wǔ )谷(gǔ )也(yě ),人(rén )善(shàn )治(zhì )之(zhī ),则(zé )亩(mǔ )数(shù )盆(pén ),一(yī )岁(suì )而(ér )再(zài )获(huò )之(zhī )。然(rán )后(hòu )瓜(guā )桃(táo )枣(zǎo )李(lǐ )一(yī )本(běn )数(shù )以(yǐ )盆(pén )鼓(gǔ );然(rán )后(hòu )荤(hūn )菜(cài )百(bǎi )疏(shū )以(yǐ )泽(zé )量(liàng );然(rán )后(hòu )六(liù )畜(chù )禽(qín )兽(shòu )一(yī )而(ér )剸(tuán )车(chē );鼋(yuán )、鼍(tuó )、鱼(yú )、鳖(biē )、鳅(qiū )、鳣(zhān )以(yǐ )时(shí )别(bié ),一(yī )而(ér )成(chéng )群(qún );然(rán )后(hòu )飞(fēi )鸟(niǎo )、凫(fú )、雁(yàn )若(ruò )烟(yān )海(hǎi );然(rán )后(hòu )昆(kūn )虫(chóng )万(wàn )物(wù )生(shēng )其(qí )间(jiān ),可(kě )以(yǐ )相(xiàng )食(shí )养(yǎng )者(zhě ),不(bú )可(kě )胜(shèng )数(shù )也(yě )。夫(fū )天(tiān )地(dì )之(zhī )生(shēng )万(wàn )物(wù )也(yě ),固(gù )有(yǒu )余(yú ),足(zú )以(yǐ )食(shí )人(rén )矣(yǐ );麻(má )葛(gě )茧(jiǎn )丝(sī )、鸟(niǎo )兽(shòu )之(zhī )羽(yǔ )毛(máo )齿(chǐ )革(gé )也(yě ),固(gù )有(yǒu )余(yú ),足(zú )以(yǐ )衣(yī )人(rén )矣(yǐ )。夫(fū )有(yǒu )余(yú )不(bú )足(zú ),非(fēi )天(tiān )下(xià )之(zhī )公(gōng )患(huàn )也(yě ),特(tè )墨(mò )子(zǐ )之(zhī )私(sī )忧(yōu )过(guò )计(jì )也(yě )。

天(tiān )下(xià )之(zhī )公(gōng )患(huàn ),乱(luàn )伤(shāng )之(zhī )也(yě )。胡(hú )不(bú )尝(cháng )试(shì )相(xiàng )与(yǔ )求(qiú )乱(luàn )之(zhī )者(zhě )谁(shuí )也(yě )?我(wǒ )以(yǐ )墨(mò )子(zǐ )之(zhī )“非(fēi )乐(lè )”也(yě ),则(zé )使(shǐ )天(tiān )下(xià )乱(luàn );墨(mò )子(zǐ )之(zhī )“节(jiē )用(yòng )”也(yě ),则(zé )使(shǐ )天(tiān )下(xià )贫(pín ),非(fēi )将(jiāng )堕(duò )之(zhī )也(yě ),说(shuō )不(bú )免(miǎn )焉(yān )。墨(mò )子(zǐ )大(dà )有(yǒu )天(tiān )下(xià ),小(xiǎo )有(yǒu )一(yī )国(guó ),将(jiāng )蹙(cù )然(rán )衣(yī )粗(cū )食(shí )恶(è ),忧(yōu )戚(qī )而(ér )非(fēi )乐(lè )。若(ruò )是(shì )则(zé )瘠(jí ),瘠(jí )则(zé )不(bú )足(zú )欲(yù );不(bú )足(zú )欲(yù )则(zé )赏(shǎng )不(bú )行(háng )。墨(mò )子(zǐ )大(dà )有(yǒu )天(tiān )下(xià ),小(xiǎo )有(yǒu )一(yī )国(guó ),将(jiāng )少(shǎo )人(rén )徒(tú ),省(shěng )官(guān )职(zhí ),上(shàng )功(gōng )劳(láo )苦(kǔ ),与(yǔ )百(bǎi )姓(xìng )均(jūn )事(shì )业(yè ),齐(qí )功(gōng )劳(láo )。若(ruò )是(shì )则(zé )不(bú )威(wēi );不(bú )威(wēi )则(zé )罚(fá )不(bú )行(háng )。赏(shǎng )不(bú )行(háng ),则(zé )贤(xián )者(zhě )不(bú )可(kě )得(dé )而(ér )进(jìn )也(yě );罚(fá )不(bú )行(háng ),则(zé )不(bú )肖(xiāo )者(zhě )不(bú )可(kě )得(dé )而(ér )退(tuì )也(yě )。贤(xián )者(zhě )不(bú )可(kě )得(dé )而(ér )进(jìn )也(yě ),不(bú )肖(xiāo )者(zhě )不(bú )可(kě )得(dé )而(ér )退(tuì )也(yě ),则(zé )能(néng )不(bú )能(néng )不(bú )可(kě )得(dé )而(ér )官(guān )也(yě )。若(ruò )是(shì ),则(zé )万(wàn )物(wù )失(shī )宜(yí ),事(shì )变(biàn )失(shī )应(yīng ),上(shàng )失(shī )天(tiān )时(shí ),下(xià )失(shī )地(dì )利(lì ),中(zhōng )失(shī )人(rén )和(hé ),天(tiān )下(xià )敖(áo )然(rán ),若(ruò )烧(shāo )若(ruò )焦(jiāo ),墨(mò )子(zǐ )虽(suī )为(wéi )之(zhī )衣(yī )褐(hè )带(dài )索(suǒ ),嚽(chuò )菽(shū )饮(yǐn )水(shuǐ ),恶(è )能(néng )足(zú )之(zhī )乎(hū )?既(jì )以(yǐ )伐(fá )其(qí )本(běn ),竭(jié )其(qí )原(yuán ),而(ér )焦(jiāo )天(tiān )下(xià )矣(yǐ )。

故(gù )先(xiān )王(wáng )圣(shèng )人(rén )为(wéi )之(zhī )不(bú )然(rán ):知(zhī )夫(fū )为(wéi )人(rén )主(zhǔ )上(shàng )者(zhě ),不(bú )美(měi )不(bú )饰(shì )之(zhī )不(bú )足(zú )以(yǐ )一(yī )民(mín )也(yě ),不(bú )富(fù )不(bú )厚(hòu )之(zhī )不(bú )足(zú )以(yǐ )管(guǎn )下(xià )也(yě ),不(bú )威(wēi )不(bú )强(qiáng )之(zhī )不(bú )足(zú )以(yǐ )禁(jìn )暴(bào )胜(shèng )悍(hàn )也(yě ),故(gù )必(bì )将(jiāng )撞(zhuàng )大(dà )钟(zhōng ),击(jī )鸣(míng )鼓(gǔ ),吹(chuī )笙(shēng )竽(yú ),弹(dàn )琴(qín )瑟(sè ),以(yǐ )塞(sāi )其(qí )耳(ěr );必(bì )将(jiāng )錭(diāo )琢(zhuó )刻(kè )镂(lòu ),黼(fǔ )黻(fú )文(wén )章(zhāng ),以(yǐ )塞(sāi )其(qí )目(mù );必(bì )将(jiāng )刍(chú )豢(huàn )稻(dào )粱(liáng ),五(wǔ )味(wèi )芬(fēn )芳(fāng ),以(yǐ )塞(sāi )其(qí )口(kǒu )。然(rán )后(hòu )众(zhòng )人(rén )徒(tú ),备(bèi )官(guān )职(zhí ),渐(jiàn )庆(qìng )赏(shǎng ),严(yán )刑(xíng )罚(fá ),以(yǐ )戒(jiè )其(qí )心(xīn )。使(shǐ )天(tiān )下(xià )生(shēng )民(mín )之(zhī )属(shǔ ),皆(jiē )知(zhī )己(jǐ )之(zhī )所(suǒ )愿(yuàn )欲(yù )之(zhī )举(jǔ )在(zài )是(shì )于(yú )也(yě ),故(gù )其(qí )赏(shǎng )行(háng );皆(jiē )知(zhī )己(jǐ )之(zhī )所(suǒ )畏(wèi )恐(kǒng )之(zhī )举(jǔ )在(zài )是(shì )于(yú )也(yě ),故(gù )其(qí )罚(fá )威(wēi )。赏(shǎng )行(háng )罚(fá )威(wēi ),则(zé )贤(xián )者(zhě )可(kě )得(dé )而(ér )进(jìn )也(yě ),不(bú )肖(xiāo )者(zhě )可(kě )得(dé )而(ér )退(tuì )也(yě ),能(néng )不(bú )能(néng )可(kě )得(dé )而(ér )官(guān )也(yě )。若(ruò )是(shì )则(zé )万(wàn )物(wù )得(dé )宜(yí ),事(shì )变(biàn )得(dé )应(yīng ),上(shàng )得(dé )天(tiān )时(shí ),下(xià )得(dé )地(dì )利(lì ),中(zhōng )得(dé )人(rén )和(hé ),则(zé )财(cái )货(huò )浑(hún )浑(hún )如(rú )泉(quán )源(yuán ),汸(pāng )汸(pāng )如(rú )河(hé )海(hǎi ),暴(bào )暴(bào )如(rú )丘(qiū )山(shān ),不(bú )时(shí )焚(fén )烧(shāo ),无(wú )所(suǒ )臧(zāng )之(zhī )。夫(fū )天(tiān )下(xià )何(hé )患(huàn )乎(hū )不(bú )足(zú )也(yě )?故(gù )儒(rú )术(shù )诚(chéng )行(háng ),则(zé )天(tiān )下(xià )而(ér )大(dà )富(fù ),使(shǐ )而(ér )功(gōng ),撞(zhuàng )钟(zhōng )击(jī )鼓(gǔ )而(ér )和(hé )。诗(shī )曰(yuē ):“钟(zhōng )鼓(gǔ )喤(huáng )喤(huáng ),管(guǎn )磬(qìng )玱(qiāng )玱(qiāng ),降(jiàng )福(fú )穰(ráng )穰(ráng ),降(jiàng )福(fú )简(jiǎn )简(jiǎn ),威(wēi )仪(yí )反(fǎn )反(fǎn )。既(jì )醉(zuì )既(jì )饱(bǎo ),福(fú )禄(lù )来(lái )反(fǎn )。”此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。故(gù )墨(mò )术(shù )诚(chéng )行(háng ),则(zé )天(tiān )下(xià )尚(shàng )俭(jiǎn )而(ér )弥(mí )贫(pín ),非(fēi )斗(dòu )而(ér )日(rì )争(zhēng ),劳(láo )苦(kǔ )顿(dùn )萃(cuì ),而(ér )愈(yù )无(wú )功(gōng ),愀(qiǎo )然(rán )忧(yōu )戚(qī )非(fēi )乐(lè ),而(ér )日(rì )不(bú )和(hé )。诗(shī )曰(yuē ):“天(tiān )方(fāng )荐(jiàn )瘥(chài ),丧(sàng )乱(luàn )弘(hóng )多(duō ),民(mín )言(yán )无(wú )嘉(jiā ),憯(cǎn )莫(mò )惩(chéng )嗟(jiē )。”此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。

垂(chuí )事(shì )养(yǎng )民(mín ),拊(fǔ )循(xún )之(zhī ),唲(ér )呕(ǒu )之(zhī ),冬(dōng )日(rì )则(zé )为(wéi )之(zhī )饘(zhān )粥(zhōu ),夏(xià )日(rì )则(zé )为(wéi )之(zhī )瓜(guā )麮(qù ),以(yǐ )偷(tōu )取(qǔ )少(shǎo )顷(qǐng )之(zhī )誉(yù )焉(yān ),是(shì )偷(tōu )道(dào )也(yě )。可(kě )以(yǐ )少(shǎo )顷(qǐng )得(dé )奸(jiān )民(mín )之(zhī )誉(yù ),然(rán )而(ér )非(fēi )长(zhǎng )久(jiǔ )之(zhī )道(dào )也(yě );事(shì )必(bì )不(bú )就(jiù ),功(gōng )必(bì )不(bú )立(lì ),是(shì )奸(jiān )治(zhì )者(zhě )也(yě )。傮(zāo )然(rán )要(yào )时(shí )务(wù )民(mín ),进(jìn )事(shì )长(zhǎng )功(gōng ),轻(qīng )非(fēi )誉(yù )而(ér )恬(tián )失(shī )民(mín ),事(shì )进(jìn )矣(yǐ ),而(ér )百(bǎi )姓(xìng )疾(jí )之(zhī ),是(shì )又(yòu )偷(tōu )偏(piān )者(zhě )也(yě )。徙(xǐ )坏(huài )堕(duò )落(luò ),必(bì )反(fǎn )无(wú )功(gōng )。故(gù )垂(chuí )事(shì )养(yǎng )誉(yù ),不(bú )可(kě );以(yǐ )遂(suí )功(gōng )而(ér )忘(wàng )民(mín ),亦(yì )不(bú )可(kě )。皆(jiē )奸(jiān )道(dào )也(yě )。

故(gù )古(gǔ )人(rén )为(wéi )之(zhī )不(bú )然(rán ):使(shǐ )民(mín )夏(xià )不(bú )宛(wǎn )喝(hē ),冬(dōng )不(bú )冻(dòng )寒(hán ),急(jí )不(bú )伤(shāng )力(lì ),缓(huǎn )不(bú )后(hòu )时(shí ),事(shì )成(chéng )功(gōng )立(lì ),上(shàng )下(xià )俱(jù )富(fù );而(ér )百(bǎi )姓(xìng )皆(jiē )爱(ài )其(qí )上(shàng ),人(rén )归(guī )之(zhī )如(rú )流(liú )水(shuǐ ),亲(qīn )之(zhī )欢(huān )如(rú )父(fù )母(mǔ ),为(wéi )之(zhī )出(chū )死(sǐ )断(duàn )亡(wáng )而(ér )愉(yú )者(zhě ),无(wú )它(tā )故(gù )焉(yān ),忠(zhōng )信(xìn )、调(diào )和(hé )、均(jūn )辨(biàn )之(zhī )至(zhì )也(yě )。故(gù )国(guó )君(jūn )长(zhǎng )民(mín )者(zhě ),欲(yù )趋(qū )时(shí )遂(suí )功(gōng ),则(zé )和(hé )调(diào )累(lèi )解(jiě ),速(sù )乎(hū )急(jí )疾(jí );忠(zhōng )信(xìn )均(jūn )辨(biàn ),说(shuō )乎(hū )庆(qìng )赏(shǎng )矣(yǐ );必(bì )先(xiān )修(xiū )正(zhèng )其(qí )在(zài )我(wǒ )者(zhě ),然(rán )后(hòu )徐(xú )责(zé )其(qí )在(zài )人(rén )者(zhě ),威(wēi )乎(hū )刑(xíng )罚(fá )。三(sān )德(dé )者(zhě )诚(chéng )乎(hū )上(shàng ),则(zé )下(xià )应(yīng )之(zhī )如(rú )景(jǐng )向(xiàng ),虽(suī )欲(yù )无(wú )明(míng )达(dá ),得(dé )乎(hū )哉(zāi )!书(shū )曰(yuē ):“乃(nǎi )大(dà )明(míng )服(fú ),惟(wéi )民(mín )其(qí )力(lì )懋(mào ),和(hé )而(ér )有(yǒu )疾(jí )。”此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。

故(gù )不(bú )教(jiāo )而(ér )诛(zhū ),则(zé )刑(xíng )繁(fán )而(ér )邪(xié )不(bú )胜(shèng );教(jiāo )而(ér )不(bú )诛(zhū ),则(zé )奸(jiān )民(mín )不(bú )惩(chéng );诛(zhū )而(ér )不(bú )赏(shǎng ),则(zé )勤(qín )厉(lì )之(zhī )民(mín )不(bú )劝(quàn );诛(zhū )赏(shǎng )而(ér )不(bú )类(lèi ),则(zé )下(xià )疑(yí )俗(sú )险(xiǎn )而(ér )百(bǎi )姓(xìng )不(bú )一(yī )。故(gù )先(xiān )王(wáng )明(míng )礼(lǐ )义(yì )以(yǐ )壹(yī )之(zhī ),致(zhì )忠(zhōng )信(xìn )以(yǐ )爱(ài )之(zhī ),尚(shàng )贤(xián )使(shǐ )能(néng )以(yǐ )次(cì )之(zhī ),爵(jué )服(fú )庆(qìng )赏(shǎng )以(yǐ )申(shēn )重(zhòng )之(zhī ),时(shí )其(qí )事(shì ),轻(qīng )其(qí )任(rèn ),以(yǐ )调(diào )齐(qí )之(zhī ),潢(huáng )然(rán )兼(jiān )覆(fù )之(zhī ),养(yǎng )长(zhǎng )之(zhī ),如(rú )保(bǎo )赤(chì )子(zǐ )。若(ruò )是(shì ),故(gù )奸(jiān )邪(xié )不(bú )作(zuò ),盗(dào )贼(zéi )不(bú )起(qǐ ),而(ér )化(huà )善(shàn )者(zhě )劝(quàn )勉(miǎn )矣(yǐ )。是(shì )何(hé )邪(xié )?则(zé )其(qí )道(dào )易(yì ),其(qí )塞(sāi )固(gù ),其(qí )政(zhèng )令(lìng )一(yī ),其(qí )防(fáng )表(biǎo )明(míng )。故(gù )曰(yuē ):上(shàng )一(yī )则(zé )下(xià )一(yī )矣(yǐ ),上(shàng )二(èr )则(zé )下(xià )二(èr )矣(yǐ )。辟(pì )之(zhī )若(ruò )屮(chū )木(mù )枝(zhī )叶(yè )必(bì )类(lèi )本(běn )。此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。

不(bú )利(lì )而(ér )利(lì )之(zhī ),不(bú )如(rú )利(lì )而(ér )后(hòu )利(lì )之(zhī )之(zhī )利(lì )也(yě )。不(bú )爱(ài )而(ér )用(yòng )之(zhī ),不(bú )如(rú )爱(ài )而(ér )后(hòu )用(yòng )之(zhī )之(zhī )功(gōng )也(yě )。利(lì )而(ér )后(hòu )利(lì )之(zhī ),不(bú )如(rú )利(lì )而(ér )不(bú )利(lì )者(zhě )之(zhī )利(lì )也(yě )。爱(ài )而(ér )后(hòu )用(yòng )之(zhī ),不(bú )如(rú )爱(ài )而(ér )不(bú )用(yòng )者(zhě )之(zhī )功(gōng )也(yě )。利(lì )而(ér )不(bú )利(lì )也(yě ),爱(ài )而(ér )不(bú )用(yòng )也(yě )者(zhě ),取(qǔ )天(tiān )下(xià )者(zhě )也(yě )。利(lì )而(ér )后(hòu )利(lì )之(zhī ),爱(ài )而(ér )后(hòu )用(yòng )之(zhī )者(zhě ),保(bǎo )社(shè )稷(jì )者(zhě )也(yě )。不(bú )利(lì )而(ér )利(lì )之(zhī ),不(bú )爱(ài )而(ér )用(yòng )之(zhī )者(zhě ),危(wēi )国(guó )家(jiā )者(zhě )也(yě )。

观(guān )国(guó )之(zhī )治(zhì )乱(luàn )臧(zāng )否(fǒu ),至(zhì )于(yú )疆(jiāng )易(yì )而(ér )端(duān )已(yǐ )见(jiàn )矣(yǐ )。其(qí )候(hòu )缴(jiǎo )支(zhī )缭(liáo ),其(qí )竟(jìng )关(guān )之(zhī )政(zhèng )尽(jìn )察(chá )--是(shì )乱(luàn )国(guó )已(yǐ )。入(rù )其(qí )境(jìng ),其(qí )田(tián )畴(chóu )秽(huì ),都(dōu )邑(yì )露(lù )--是(shì )贪(tān )主(zhǔ )已(yǐ )。观(guān )其(qí )朝(cháo )廷(tíng ),则(zé )其(qí )贵(guì )者(zhě )不(bú )贤(xián );观(guān )其(qí )官(guān )职(zhí ),则(zé )其(qí )治(zhì )者(zhě )不(bú )能(néng );观(guān )其(qí )便(biàn )嬖(bì ),则(zé )其(qí )信(xìn )者(zhě )不(bú )悫(què )--是(shì )闇(ān )主(zhǔ )已(yǐ )。凡(fán )主(zhǔ )相(xiàng )臣(chén )下(xià )百(bǎi )吏(lì )之(zhī )属(shǔ ),其(qí )于(yú )货(huò )财(cái )取(qǔ )与(yǔ )计(jì )数(shù )也(yě ),顺(shùn )孰(shú )尽(jìn )察(chá );其(qí )礼(lǐ )义(yì )节(jiē )奏(zòu )也(yě ),芒(máng )轫(rèn )僈(mán )楛(kǔ )--是(shì )辱(rǔ )国(guó )已(yǐ )。其(qí )耕(gēng )者(zhě )乐(lè )田(tián ),其(qí )战(zhàn )士(shì )安(ān )难(nán ),其(qí )百(bǎi )吏(lì )好(hǎo )法(fǎ ),其(qí )朝(cháo )廷(tíng )隆(lóng )礼(lǐ ),其(qí )卿(qīng )相(xiàng )调(diào )议(yì )--是(shì )治(zhì )国(guó )已(yǐ )。观(guān )其(qí )朝(cháo )廷(tíng ),则(zé )其(qí )贵(guì )者(zhě )贤(xián );观(guān )其(qí )官(guān )职(zhí ),则(zé )其(qí )治(zhì )者(zhě )能(néng );观(guān )其(qí )便(biàn )嬖(bì ),则(zé )其(qí )信(xìn )者(zhě )悫(què )--是(shì )明(míng )主(zhǔ )已(yǐ )。凡(fán )主(zhǔ )相(xiàng )臣(chén )下(xià )百(bǎi )吏(lì )之(zhī )属(shǔ ),其(qí )于(yú )货(huò )财(cái )取(qǔ )与(yǔ )计(jì )数(shù )也(yě ),宽(kuān )饶(ráo )简(jiǎn )易(yì );其(qí )于(yú )礼(lǐ )义(yì )节(jiē )奏(zòu )也(yě ),陵(líng )谨(jǐn )尽(jìn )察(chá )--是(shì )荣(róng )国(guó )已(yǐ )。贤(xián )齐(qí )则(zé )其(qí )亲(qīn )者(zhě )先(xiān )贵(guì ),能(néng )齐(qí )则(zé )其(qí )故(gù )者(zhě )先(xiān )官(guān ),其(qí )臣(chén )下(xià )百(bǎi )吏(lì ),污(wū )者(zhě )皆(jiē )化(huà )而(ér )修(xiū ),悍(hàn )者(zhě )皆(jiē )化(huà )而(ér )愿(yuàn ),躁(zào )者(zhě )皆(jiē )化(huà )而(ér )悫(què )--是(shì )明(míng )主(zhǔ )之(zhī )功(gōng )已(yǐ )。

观(guān )国(guó )之(zhī )强(qiáng )弱(ruò )贫(pín )富(fù )有(yǒu )征(zhēng )验(yàn ):上(shàng )不(bú )隆(lóng )礼(lǐ )则(zé )兵(bīng )弱(ruò ),上(shàng )不(bú )爱(ài )民(mín )则(zé )兵(bīng )弱(ruò ),已(yǐ )诺(nuò )不(bú )信(xìn )则(zé )兵(bīng )弱(ruò ),庆(qìng )赏(shǎng )不(bú )渐(jiàn )则(zé )兵(bīng )弱(ruò ),将(jiāng )率(lǜ )不(bú )能(néng )则(zé )兵(bīng )弱(ruò )。上(shàng )好(hǎo )功(gōng )则(zé )国(guó )贫(pín ),上(shàng )好(hǎo )利(lì )则(zé )国(guó )贫(pín ),士(shì )大(dà )夫(fū )众(zhòng )则(zé )国(guó )贫(pín ),工(gōng )商(shāng )众(zhòng )则(zé )国(guó )贫(pín ),无(wú )制(zhì )数(shù )度(dù )量(liàng )则(zé )国(guó )贫(pín )。下(xià )贫(pín )则(zé )上(shàng )贫(pín ),下(xià )富(fù )则(zé )上(shàng )富(fù )。故(gù )田(tián )野(yě )县(xiàn )鄙(bǐ )者(zhě ),财(cái )之(zhī )本(běn )也(yě );垣(yuán )窌(pào )仓(cāng )廪(lǐn )者(zhě ),财(cái )之(zhī )末(mò )也(yě )。百(bǎi )姓(xìng )时(shí )和(hé ),事(shì )业(yè )得(dé )叙(xù )者(zhě ),货(huò )之(zhī )源(yuán )也(yě );等(děng )赋(fù )府(fǔ )库(kù )者(zhě ),货(huò )之(zhī )流(liú )也(yě )。故(gù )明(míng )主(zhǔ )必(bì )谨(jǐn )养(yǎng )其(qí )和(hé ),节(jiē )其(qí )流(liú ),开(kāi )其(qí )源(yuán ),而(ér )时(shí )斟(zhēn )酌(zhuó )焉(yān )。潢(huáng )然(rán )使(shǐ )天(tiān )下(xià )必(bì )有(yǒu )余(yú ),而(ér )上(shàng )不(bú )忧(yōu )不(bú )足(zú )。如(rú )是(shì ),则(zé )上(shàng )下(xià )俱(jù )富(fù ),交(jiāo )无(wú )所(suǒ )藏(cáng )之(zhī )。是(shì )知(zhī )国(guó )计(jì )之(zhī )极(jí )也(yě )。故(gù )禹(yǔ )十(shí )年(nián )水(shuǐ ),汤(tāng )七(qī )年(nián )旱(hàn ),而(ér )天(tiān )下(xià )无(wú )菜(cài )色(sè )者(zhě ),十(shí )年(nián )之(zhī )后(hòu ),年(nián )谷(gǔ )复(fù )熟(shú ),而(ér )陈(chén )积(jī )有(yǒu )余(yú )。是(shì )无(wú )它(tā )故(gù )焉(yān ),知(zhī )本(běn )末(mò )源(yuán )流(liú )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。故(gù )田(tián )野(yě )荒(huāng )而(ér )仓(cāng )廪(lǐn )实(shí ),百(bǎi )姓(xìng )虚(xū )而(ér )府(fǔ )库(kù )满(mǎn ),夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )国(guó )蹶(juě )。伐(fá )其(qí )本(běn ),竭(jié )其(qí )源(yuán ),而(ér )并(bìng )之(zhī )其(qí )末(mò ),然(rán )而(ér )主(zhǔ )相(xiàng )不(bú )知(zhī )恶(è )也(yě ),则(zé )其(qí )倾(qīng )覆(fù )灭(miè )亡(wáng )可(kě )立(lì )而(ér )待(dài )也(yě )。以(yǐ )国(guó )持(chí )之(zhī ),而(ér )不(bú )足(zú )以(yǐ )容(róng )其(qí )身(shēn ),夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )至(zhì )贫(pín ),是(shì )愚(yú )主(zhǔ )之(zhī )极(jí )也(yě )。将(jiāng )以(yǐ )取(qǔ )富(fù )而(ér )丧(sàng )其(qí )国(guó ),将(jiāng )以(yǐ )取(qǔ )利(lì )而(ér )危(wēi )其(qí )身(shēn ),古(gǔ )有(yǒu )万(wàn )国(guó ),今(jīn )有(yǒu )十(shí )数(shù )焉(yān ),是(shì )无(wú )它(tā )故(gù )焉(yān ),其(qí )所(suǒ )以(yǐ )失(shī )之(zhī )一(yī )也(yě )。君(jūn )人(rén )者(zhě )亦(yì )可(kě )以(yǐ )觉(jiào )矣(yǐ )。百(bǎi )里(lǐ )之(zhī )国(guó ),足(zú )以(yǐ )独(dú )立(lì )矣(yǐ )。

凡(fán )攻(gōng )人(rén )者(zhě ),非(fēi )以(yǐ )为(wéi )名(míng ),则(zé )案(àn )以(yǐ )为(wéi )利(lì )也(yě );不(bú )然(rán )则(zé )忿(fèn )之(zhī )也(yě )。仁(rén )人(rén )之(zhī )用(yòng )国(guó ),将(jiāng )修(xiū )志(zhì )意(yì ),正(zhèng )身(shēn )行(háng ),伉(kàng )隆(lóng )高(gāo ),致(zhì )忠(zhōng )信(xìn ),期(qī )文(wén )理(lǐ )。布(bù )衣(yī )紃(xún )屦(jù )之(zhī )士(shì )诚(chéng )是(shì ),则(zé )虽(suī )在(zài )穷(qióng )阎(yán )漏(lòu )屋(wū ),而(ér )王(wáng )公(gōng )不(bú )能(néng )与(yǔ )之(zhī )争(zhēng )名(míng );以(yǐ )国(guó )载(zǎi )之(zhī ),则(zé )天(tiān )下(xià )莫(mò )之(zhī )能(néng )隐(yǐn )匿(nì )也(yě )。若(ruò )是(shì )则(zé )为(wéi )名(míng )者(zhě )不(bú )攻(gōng )也(yě )。将(jiāng )辟(pì )田(tián )野(yě ),实(shí )仓(cāng )廪(lǐn ),便(biàn )备(bèi )用(yòng ),上(shàng )下(xià )一(yī )心(xīn ),三(sān )军(jūn )同(tóng )力(lì ),与(yǔ )之(zhī )远(yuǎn )举(jǔ )极(jí )战(zhàn )则(zé )不(bú )可(kě );境(jìng )内(nèi )之(zhī )聚(jù )也(yě )保(bǎo )固(gù );视(shì )可(kě ),午(wǔ )其(qí )军(jūn ),取(qǔ )其(qí )将(jiāng ),若(ruò )拨(bō )麷(fēng )。彼(bǐ )得(dé )之(zhī ),不(bú )足(zú )以(yǐ )药(yào )伤(shāng )补(bǔ )败(bài )。彼(bǐ )爱(ài )其(qí )爪(zhǎo )牙(yá ),畏(wèi )其(qí )仇(chóu )敌(dí ),若(ruò )是(shì )则(zé )为(wéi )利(lì )者(zhě )不(bú )攻(gōng )也(yě )。将(jiāng )修(xiū )大(dà )小(xiǎo )强(qiáng )弱(ruò )之(zhī )义(yì ),以(yǐ )持(chí )慎(shèn )之(zhī ),礼(lǐ )节(jiē )将(jiāng )甚(shèn )文(wén ),圭(guī )璧(bì )将(jiāng )甚(shèn )硕(shuò ),货(huò )赂(lù )将(jiāng )甚(shèn )厚(hòu ),所(suǒ )以(yǐ )说(shuō )之(zhī )者(zhě ),必(bì )将(jiāng )雅(yǎ )文(wén )辩(biàn )慧(huì )之(zhī )君(jūn )子(zǐ )也(yě )。彼(bǐ )苟(gǒu )有(yǒu )人(rén )意(yì )焉(yān ),夫(fū )谁(shuí )能(néng )忿(fèn )之(zhī )?若(ruò )是(shì ),则(zé )忿(fèn )之(zhī )者(zhě )不(bú )攻(gōng )也(yě )。为(wéi )名(míng )者(zhě )否(fǒu ),为(wéi )利(lì )者(zhě )否(fǒu ),为(wéi )忿(fèn )者(zhě )否(fǒu ),则(zé )国(guó )安(ān )于(yú )盘(pán )石(shí ),寿(shòu )于(yú )旗(qí )翼(yì )。人(rén )皆(jiē )乱(luàn ),我(wǒ )独(dú )治(zhì );人(rén )皆(jiē )危(wēi ),我(wǒ )独(dú )安(ān );人(rén )皆(jiē )丧(sàng )失(shī )之(zhī ),我(wǒ )按(àn )起(qǐ )而(ér )治(zhì )之(zhī )。故(gù )仁(rén )人(rén )之(zhī )用(yòng )国(guó ),非(fēi )特(tè )将(jiāng )持(chí )其(qí )有(yǒu )而(ér )已(yǐ )也(yě ),又(yòu )将(jiāng )兼(jiān )人(rén )。诗(shī )曰(yuē ):“淑(shū )人(rén )君(jūn )子(zǐ ),其(qí )仪(yí )不(bú )忒(tuī );其(qí )仪(yí )不(bú )忒(tuī ),正(zhèng )是(shì )四(sì )国(guó )。”此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。

持(chí )国(guó )之(zhī )难(nán )易(yì ):事(shì )强(qiáng )暴(bào )之(zhī )国(guó )难(nán ),使(shǐ )强(qiáng )暴(bào )之(zhī )国(guó )事(shì )我(wǒ )易(yì )。事(shì )之(zhī )以(yǐ )货(huò )宝(bǎo ),则(zé )货(huò )宝(bǎo )单(dān ),而(ér )交(jiāo )不(bú )结(jié );约(yuē )信(xìn )盟(méng )誓(shì ),则(zé )约(yuē )定(dìng )而(ér )畔(pàn )无(wú )日(rì );割(gē )国(guó )之(zhī )锱(zī )铢(zhū )以(yǐ )赂(lù )之(zhī ),则(zé )割(gē )定(dìng )而(ér )欲(yù )无(wú )厌(yàn )。事(shì )之(zhī )弥(mí )烦(fán ),其(qí )侵(qīn )人(rén )愈(yù )甚(shèn ),必(bì )至(zhì )于(yú )资(zī )单(dān )国(guó )举(jǔ )然(rán )后(hòu )已(yǐ )。虽(suī )左(zuǒ )尧(yáo )而(ér )右(yòu )舜(shùn ),未(wèi )有(yǒu )能(néng )以(yǐ )此(cǐ )道(dào )得(dé )免(miǎn )焉(yān )者(zhě )也(yě )。譬(pì )之(zhī )是(shì )犹(yóu )使(shǐ )处(chù )女(nǚ )婴(yīng )宝(bǎo )珠(zhū ),佩(pèi )宝(bǎo )玉(yù ),负(fù )戴(dài )黄(huáng )金(jīn ),而(ér )遇(yù )中(zhōng )山(shān )之(zhī )盗(dào )也(yě ),虽(suī )为(wéi )之(zhī )逢(féng )蒙(méng )视(shì ),诎(qū )要(yào )挠(náo )腘(guó ),君(jūn )卢(lú )屋(wū )妾(qiè ),由(yóu )将(jiāng )不(bú )足(zú )以(yǐ )免(miǎn )也(yě )。故(gù )非(fēi )有(yǒu )一(yī )人(rén )之(zhī )道(dào )也(yě ),直(zhí )将(jiāng )巧(qiǎo )繁(fán )拜(bài )请(qǐng )而(ér )畏(wèi )事(shì )之(zhī ),则(zé )不(bú )足(zú )以(yǐ )持(chí )国(guó )安(ān )身(shēn )。故(gù )明(míng )君(jūn )不(bú )道(dào )也(yě )。必(bì )将(jiāng )修(xiū )礼(lǐ )以(yǐ )齐(qí )朝(cháo ),正(zhèng )法(fǎ )以(yǐ )齐(qí )官(guān ),平(píng )政(zhèng )以(yǐ )齐(qí )民(mín );然(rán )后(hòu )节(jiē )奏(zòu )齐(qí )于(yú )朝(cháo ),百(bǎi )事(shì )齐(qí )于(yú )官(guān ),众(zhòng )庶(shù )齐(qí )于(yú )下(xià )。如(rú )是(shì ),则(zé )近(jìn )者(zhě )竞(jìng )亲(qīn ),远(yuǎn )方(fāng )致(zhì )愿(yuàn ),上(shàng )下(xià )一(yī )心(xīn ),三(sān )军(jūn )同(tóng )力(lì ),名(míng )声(shēng )足(zú )以(yǐ )暴(bào )炙(zhì )之(zhī ),威(wēi )强(qiáng )足(zú )以(yǐ )捶(chuí )笞(chī )之(zhī ),拱(gǒng )揖(yī )指(zhǐ )挥(huī ),而(ér )强(qiáng )暴(bào )之(zhī )国(guó )莫(mò )不(bú )趋(qū )使(shǐ ),譬(pì )之(zhī )是(shì )犹(yóu )乌(wū )获(huò )与(yǔ )焦(jiāo )侥(yáo )搏(bó )也(yě )。故(gù )曰(yuē ):事(shì )强(qiáng )暴(bào )之(zhī )国(guó )难(nán ),使(shǐ )强(qiáng )暴(bào )之(zhī )国(guó )事(shì )我(wǒ )易(yì )。此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。

阅读:25719

打赏捐助〔Donate〕>>>

《富国》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库