非韩篇【登录】

《论衡》 > 卷十 > 《非韩篇》 > 拼音版

韩(hán )子(zǐ )之(zhī )术(shù ),明(míng )法(fǎ )尚(shàng )功(gōng )。贤(xián )无(wú )益(yì )於(yú )国(guó )不(bú )加(jiā )赏(shǎng );不(bú )肖(xiāo )无(wú )害(hài )於(yú )治(zhì )不(bú )施(shī )罚(fá )。责(zé )功(gōng )重(zhòng )赏(shǎng ),任(rèn )刑(xíng )用(yòng )诛(zhū )。故(gù )其(qí )论(lùn )儒(rú )也(yě ),谓(wèi )之(zhī )不(bú )耕(gēng )而(ér )食(shí ),比(bǐ )之(zhī )於(yú )一(yī )蠹(dù );论(lùn )有(yǒu )益(yì )与(yǔ )无(wú )益(yì )也(yě ),比(bǐ )之(zhī )於(yú )鹿(lù )马(mǎ )。马(mǎ )之(zhī )似(sì )鹿(lù )者(zhě )千(qiān )金(jīn ),天(tiān )下(xià )有(yǒu )千(qiān )金(jīn )之(zhī )马(mǎ ),无(wú )千(qiān )金(jīn )之(zhī )鹿(lù ),鹿(lù )无(wú )益(yì ),马(mǎ )有(yǒu )用(yòng )也(yě )。儒(rú )者(zhě )犹(yóu )鹿(lù ),有(yǒu )用(yòng )之(zhī )吏(lì )犹(yóu )马(mǎ )也(yě )。

夫(fū )韩(hán )子(zǐ )知(zhī )以(yǐ )鹿(lù )马(mǎ )喻(yù ),不(bú )知(zhī )以(yǐ )冠(guàn )履(lǚ )譬(pì )。使(shǐ )韩(hán )子(zǐ )不(bú )冠(guàn ),徒(tú )履(lǚ )而(ér )朝(cháo ),吾(wú )将(jiāng )听(tīng )其(qí )言(yán )也(yě )。加(jiā )冠(guàn )於(yú )首(shǒu )而(ér )立(lì )於(yú )朝(cháo ),受(shòu )无(wú )益(yì )之(zhī )服(fú ),增(zēng )无(wú )益(yì )之(zhī )〔行(háng )〕,言(yán )与(yǔ )服(fú )相(xiàng )违(wéi ),行(háng )与(yǔ )术(shù )相(xiàng )反(fǎn ),吾(wú )是(shì )以(yǐ )非(fēi )其(qí )言(yán )而(ér )不(bú )用(yòng )其(qí )法(fǎ )也(yě )。烦(fán )劳(láo )人(rén )体(tǐ ),无(wú )益(yì )於(yú )人(rén )身(shēn ),莫(mò )过(guò )跪(guì )拜(bài )。使(shǐ )韩(hán )子(zǐ )逢(féng )人(rén )不(bú )拜(bài ),见(jiàn )君(jūn )父(fù )不(bú )谒(yè ),未(wèi )必(bì )有(yǒu )贼(zéi )於(yú )身(shēn )体(tǐ )也(yě )。然(rán )须(xū )拜(bài )谒(yè )以(yǐ )尊(zūn )亲(qīn )者(zhě ),礼(lǐ )义(yì )至(zhì )重(zhòng ),不(bú )可(kě )失(shī )也(yě )。故(gù )礼(lǐ )义(yì )在(zài )身(shēn ),身(shēn )未(wèi )必(bì )肥(féi );而(ér )礼(lǐ )义(yì )去(qù )身(shēn ),身(shēn )未(wèi )必(bì )瘠(jí )而(ér )化(huà )衰(shuāi )。以(yǐ )谓(wèi )有(yǒu )益(yì ),礼(lǐ )义(yì )不(bú )如(rú )饮(yǐn )食(shí )。使(shǐ )韩(hán )子(zǐ )赐(cì )食(shí )君(jūn )父(fù )之(zhī )前(qián ),不(bú )拜(bài )而(ér )用(yòng ),肯(kěn )为(wéi )之(zhī )乎(hū )?夫(fū )拜(bài )谒(yè ),礼(lǐ )义(yì )之(zhī )效(xiào ),非(fēi )益(yì )身(shēn )之(zhī )实(shí )也(yě ),然(rán )而(ér )韩(hán )子(zǐ )终(zhōng )不(bú )失(shī )者(zhě ),不(bú )废(fèi )礼(lǐ )义(yì )以(yǐ )苟(gǒu )益(yì )也(yě )。夫(fū )儒(rú )生(shēng ),礼(lǐ )义(yì )也(yě );耕(gēng )战(zhàn ),饮(yǐn )食(shí )也(yě )。贵(guì )耕(gēng )战(zhàn )而(ér )贱(jiàn )儒(rú )生(shēng ),是(shì )弃(qì )礼(lǐ )义(yì )求(qiú )饮(yǐn )食(shí )也(yě )。使(shǐ )礼(lǐ )义(yì )废(fèi ),纲(gāng )纪(jì )败(bài ),上(shàng )下(xià )乱(luàn )而(ér )阴(yīn )阳(yáng )缪(miù ),水(shuǐ )旱(hàn )失(shī )时(shí ),五(wǔ )谷(gǔ )不(bú )登(dēng ),万(wàn )民(mín )饥(jī )死(sǐ ),农(nóng )不(bú )得(dé )耕(gēng ),士(shì )不(bú )得(dé )战(zhàn )也(yě )。子(zǐ )贡(gòng )去(qù )告(gào )朔(shuò )之(zhī )饩(xì )羊(yáng ),孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“赐(cì )也(yě )!尔(ěr )爱(ài )其(qí )羊(yáng ),我(wǒ )爱(ài )其(qí )礼(lǐ )。”子(zǐ )贡(gòng )恶(è )费(fèi )羊(yáng ),孔(kǒng )子(zǐ )重(zhòng )废(fèi )礼(lǐ )也(yě )。故(gù )以(yǐ )旧(jiù )防(fáng )为(wéi )无(wú )益(yì )而(ér )去(qù )之(zhī ),必(bì )有(yǒu )水(shuǐ )灾(zāi );以(yǐ )旧(jiù )礼(lǐ )为(wéi )无(wú )补(bǔ )而(ér )去(qù )之(zhī ),必(bì )有(yǒu )乱(luàn )患(huàn )。

儒(rú )者(zhě )之(zhī )在(zài )世(shì ),礼(lǐ )义(yì )之(zhī )旧(jiù )防(fáng )也(yě ),有(yǒu )之(zhī )无(wú )益(yì ),无(wú )之(zhī )有(yǒu )损(sǔn )。庠(xiáng )序(xù )之(zhī )设(shè ),自(zì )古(gǔ )有(yǒu )之(zhī )。重(zhòng )本(běn )尊(zūn )始(shǐ ),故(gù )立(lì )官(guān )置(zhì )吏(lì )。官(guān )不(bú )可(kě )废(fèi ),道(dào )不(bú )可(kě )弃(qì )。儒(rú )生(shēng ),道(dào )官(guān )之(zhī )吏(lì )也(yě ),以(yǐ )为(wéi )无(wú )益(yì )而(ér )废(fèi )之(zhī ),是(shì )弃(qì )道(dào )也(yě )。夫(fū )道(dào )无(wú )成(chéng )效(xiào )於(yú )人(rén ),成(chéng )效(xiào )者(zhě )须(xū )道(dào )而(ér )成(chéng )。然(rán )足(zú )蹈(dǎo )路(lù )而(ér )行(háng ),所(suǒ )蹈(dǎo )之(zhī )路(lù ),须(xū )不(bú )蹈(dǎo )者(zhě )。身(shēn )须(xū )手(shǒu )足(zú )而(ér )动(dòng ),待(dài )不(bú )动(dòng )者(zhě )。故(gù )事(shì )或(huò )无(wú )益(yì ),而(ér )益(yì )者(zhě )须(xū )之(zhī );无(wú )效(xiào ),而(ér )效(xiào )者(zhě )待(dài )之(zhī )。儒(rú )生(shēng ),耕(gēng )战(zhàn )所(suǒ )须(xū )待(dài )也(yě ),弃(qì )而(ér )不(bú )存(cún ),如(rú )何(hé )也(yě )?

韩(hán )子(zǐ )非(fēi )儒(rú ),谓(wèi )之(zhī )无(wú )益(yì )有(yǒu )损(sǔn ),盖(gài )谓(wèi )俗(sú )儒(rú )无(wú )行(háng )操(cāo ),举(jǔ )措(cuò )不(bú )重(zhòng )礼(lǐ ),以(yǐ )儒(rú )名(míng )而(ér )俗(sú )行(háng ),以(yǐ )实(shí )学(xué )而(ér )伪(wěi )说(shuō ),贪(tān )官(guān )尊(zūn )荣(róng ),故(gù )不(bú )足(zú )贵(guì )。夫(fū )志(zhì )洁(jié )行(háng )显(xiǎn ),不(bú )徇(xùn )爵(jué )禄(lù ),去(qù )卿(qīng )相(xiàng )之(zhī )位(wèi )若(ruò )脱(tuō )躧(xǐ )者(zhě ),居(jū )位(wèi )治(zhì )职(zhí ),功(gōng )虽(suī )不(bú )立(lì ),此(cǐ )礼(lǐ )义(yì )为(wéi )业(yè )者(zhě )也(yě )。国(guó )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )存(cún )者(zhě ),礼(lǐ )义(yì )也(yě )。民(mín )无(wú )礼(lǐ )义(yì ),倾(qīng )国(guó )危(wēi )主(zhǔ )。今(jīn )儒(rú )者(zhě )之(zhī )操(cāo ),重(zhòng )礼(lǐ )爱(ài )义(yì ),率(lǜ )无(wú )礼(lǐ )义(yì )士(shì ),激(jī )无(wú )义(yì )之(zhī )人(rén )。人(rén )民(mín )为(wéi )善(shàn ),爱(ài )其(qí )主(zhǔ )上(shàng ),此(cǐ )亦(yì )有(yǒu )益(yì )也(yě )。闻(wén )伯(bó )夷(yí )风(fēng )者(zhě ),贪(tān )夫(fū )廉(lián ),懦(nuò )夫(fū )有(yǒu )立(lì )志(zhì );闻(wén )柳(liǔ )下(xià )惠(huì )风(fēng )者(zhě ),薄(báo )夫(fū )敦(dūn ),鄙(bǐ )夫(fū )宽(kuān )。此(cǐ )上(shàng )化(huà )也(yě ),非(fēi )人(rén )所(suǒ )见(jiàn )。段(duàn )干(gàn )木(mù )阖(hé )门(mén )不(bú )出(chū ),魏(wèi )文(wén )敬(jìng )之(zhī ),表(biǎo )式(shì )其(qí )闾(lǘ ),秦(qín )军(jūn )闻(wén )之(zhī ),卒(zú )不(bú )攻(gōng )魏(wèi )。使(shǐ )魏(wèi )无(wú )干(gàn )木(mù ),秦(qín )兵(bīng )入(rù )境(jìng ),境(jìng )土(tǔ )危(wēi )亡(wáng )。秦(qín ),强(qiáng )国(guó )也(yě ),兵(bīng )无(wú )不(bú )胜(shèng ),兵(bīng )加(jiā )於(yú )魏(wèi ),魏(wèi )国(guó )必(bì )破(pò ),三(sān )军(jūn )兵(bīng )顿(dùn ),流(liú )血(xuè )千(qiān )里(lǐ )。今(jīn )魏(wèi )文(wén )式(shì )阖(hé )门(mén )之(zhī )士(shì ),却(què )强(qiáng )秦(qín )之(zhī )兵(bīng ),全(quán )魏(wèi )国(guó )之(zhī )境(jìng ),济(jì )三(sān )军(jūn )之(zhī )众(zhòng ),功(gōng )莫(mò )大(dà )焉(yān ),赏(shǎng )莫(mò )先(xiān )焉(yān )。齐(qí )有(yǒu )高(gāo )节(jiē )之(zhī )士(shì ),曰(yuē )狂(kuáng )谲(jué )、华(huá )士(shì ),二(èr )人(rén )昆(kūn )弟(dì )也(yě ),义(yì )不(bú )降(jiàng )志(zhì ),不(bú )仕(shì )非(fēi )其(qí )主(zhǔ )。太(tài )公(gōng )封(fēng )於(yú )齐(qí ),以(yǐ )此(cǐ )二(èr )子(zǐ )解(jiě )沮(jǔ )齐(qí )众(zhòng ),开(kāi )不(bú )为(wéi )上(shàng )用(yòng )之(zhī )路(lù ),同(tóng )时(shí )诛(zhū )之(zhī )。韩(hán )子(zǐ )善(shàn )之(zhī ),以(yǐ )为(wéi )二(èr )子(zǐ )无(wú )益(yì )而(ér )有(yǒu )损(sǔn )也(yě )。夫(fū )狂(kuáng )谲(jué )、华(huá )士(shì ),段(duàn )干(gàn )木(mù )之(zhī )类(lèi )也(yě ),太(tài )公(gōng )诛(zhū )之(zhī ),无(wú )所(suǒ )却(què )到(dào );魏(wèi )文(wén )侯(hóu )式(shì )之(zhī ),却(què )强(qiáng )秦(qín )而(ér )全(quán )魏(wèi )。功(gōng )孰(shú )大(dà )者(zhě )?使(shǐ )韩(hán )子(zǐ )善(shàn )干(gàn )木(mù )阖(hé )门(mén )高(gāo )节(jiē ),魏(wèi )文(wén )式(shì )之(zhī ),是(shì )也(yě );狂(kuáng )谲(jué )、华(huá )士(shì )之(zhī )操(cāo ),干(gàn )木(mù )之(zhī )节(jiē )也(yě ),善(shàn )太(tài )公(gōng )诛(zhū )之(zhī ),非(fēi )也(yě )。使(shǐ )韩(hán )子(zǐ )非(fēi )干(gàn )木(mù )之(zhī )行(háng ),下(xià )魏(wèi )文(wén )之(zhī )式(shì ),则(zé )干(gàn )木(mù )以(yǐ )此(cǐ )行(háng )而(ér )有(yǒu )益(yì ),魏(wèi )文(wén )用(yòng )式(shì )之(zhī )道(dào )为(wéi )有(yǒu )功(gōng );是(shì )韩(hán )子(zǐ )不(bú )赏(shǎng )功(gōng )尊(zūn )有(yǒu )益(yì )也(yě )。

论(lùn )者(zhě )或(huò )曰(yuē ):“魏(wèi )文(wén )式(shì )段(duàn )干(gàn )木(mù )之(zhī )闾(lǘ ),秦(qín )兵(bīng )为(wéi )之(zhī )不(bú )至(zhì ),非(fēi )法(fǎ )度(dù )之(zhī )功(gōng );一(yī )功(gōng )特(tè )然(rán ),不(bú )可(kě )常(cháng )行(háng ),虽(suī )全(quán )国(guó )有(yǒu )益(yì ),非(fēi )所(suǒ )贵(guì )也(yě )。”夫(fū )法(fǎ )度(dù )之(zhī )功(gōng )者(zhě ),谓(wèi )何(hé )等(děng )也(yě )?养(yǎng )三(sān )军(jūn )之(zhī )士(shì ),明(míng )赏(shǎng )罚(fá )之(zhī )命(mìng ),严(yán )刑(xíng )峻(jùn )法(fǎ ),富(fù )国(guó )强(qiáng )兵(bīng ),此(cǐ )法(fǎ )度(dù )也(yě )。案(àn )秦(qín )之(zhī )强(qiáng ),肯(kěn )为(wéi )此(cǐ )乎(hū )?六(liù )国(guó )之(zhī )亡(wáng ),皆(jiē )灭(miè )於(yú )秦(qín )兵(bīng )。六(liù )国(guó )之(zhī )兵(bīng )非(fēi )不(bú )锐(ruì ),士(shì )众(zhòng )之(zhī )力(lì )非(fēi )不(bú )劲(jìn )也(yě ),然(rán )而(ér )不(bú )胜(shèng ),至(zhì )於(yú )破(pò )亡(wáng )者(zhě ),强(qiáng )弱(ruò )不(bú )敌(dí ),众(zhòng )寡(guǎ )不(bú )同(tóng ),虽(suī )明(míng )法(fǎ )度(dù ),其(qí )何(hé )益(yì )哉(zāi )?使(shǐ )童(tóng )子(zǐ )变(biàn )孟(mèng )贲(bēn )之(zhī )意(yì ),孟(mèng )贲(bēn )怒(nù )之(zhī ),童(tóng )子(zǐ )操(cāo )刃(rèn )与(yǔ )孟(mèng )贲(bēn )战(zhàn ),童(tóng )子(zǐ )必(bì )不(bú )胜(shèng ),力(lì )不(bú )如(rú )也(yě )。孟(mèng )贲(bēn )怒(nù ),而(ér )童(tóng )子(zǐ )修(xiū )礼(lǐ )尽(jìn )敬(jìng ),孟(mèng )贲(bēn )不(bú )忍(rěn )犯(fàn )也(yě )。秦(qín )之(zhī )与(yǔ )魏(wèi ),孟(mèng )贲(bēn )之(zhī )与(yǔ )童(tóng )子(zǐ )也(yě )。魏(wèi )有(yǒu )法(fǎ )度(dù ),秦(qín )必(bì )不(bú )畏(wèi ),犹(yóu )童(tóng )子(zǐ )操(cāo )刃(rèn ),孟(mèng )贲(bēn )不(bú )避(bì )也(yě )。其(qí )尊(zūn )士(shì )式(shì )贤(xián )者(zhě )之(zhī )闾(lǘ ),非(fēi )徒(tú )童(tóng )子(zǐ )修(xiū )礼(lǐ )尽(jìn )敬(jìng )也(yě )。夫(fū )力(lì )少(shǎo )则(zé )修(xiū )德(dé ),兵(bīng )强(qiáng )则(zé )奋(fèn )威(wēi )。秦(qín )以(yǐ )兵(bīng )强(qiáng ),威(wēi )无(wú )不(bú )胜(shèng ),却(què )军(jūn )还(hái )众(zhòng ),不(bú )犯(fàn )魏(wèi )境(jìng )者(zhě ),贤(xián )干(gàn )木(mù )之(zhī )操(cāo ),高(gāo )魏(wèi )文(wén )之(zhī )礼(lǐ )也(yě )。夫(fū )敬(jìng )贤(xián ),弱(ruò )国(guó )之(zhī )法(fǎ )度(dù ),力(lì )少(shǎo )之(zhī )强(qiáng )助(zhù )也(yě )。谓(wèi )之(zhī )非(fēi )法(fǎ )度(dù )之(zhī )功(gōng ),如(rú )何(hé )?

高(gāo )皇(huáng )帝(dì )议(yì )欲(yù )废(fèi )太(tài )子(zǐ ),吕(lǚ )后(hòu )患(huàn )之(zhī ),即(jí )召(zhào )张(zhāng )子(zǐ )房(fáng )而(ér )取(qǔ )策(cè )。子(zǐ )房(fáng )教(jiāo )以(yǐ )敬(jìng )迎(yíng )四(sì )皓(hào )而(ér )厚(hòu )礼(lǐ )之(zhī ),高(gāo )祖(zǔ )见(jiàn )之(zhī ),心(xīn )消(xiāo )意(yì )沮(jǔ ),太(tài )子(zǐ )遂(suí )安(ān )。使(shǐ )韩(hán )子(zǐ )为(wéi )吕(lǚ )后(hòu )议(yì ),进(jìn )不(bú )过(guò )强(qiáng )谏(jiàn ),退(tuì )不(bú )过(guò )劲(jìn )力(lì )。以(yǐ )此(cǐ )自(zì )安(ān ),取(qǔ )诛(zhū )之(zhī )道(dào )也(yě ),岂(qǐ )徒(tú )易(yì )哉(zāi )?夫(fū )太(tài )子(zǐ )敬(jìng )厚(hòu )四(sì )皓(hào )以(yǐ )消(xiāo )高(gāo )帝(dì )之(zhī )议(yì ),犹(yóu )魏(wèi )文(wén )式(shì )段(duàn )干(gàn )木(mù )之(zhī )闾(lǘ ),却(què )强(qiáng )秦(qín )之(zhī )兵(bīng )也(yě )。

治(zhì )国(guó )之(zhī )道(dào ),所(suǒ )养(yǎng )有(yǒu )二(èr ):一(yī )曰(yuē )养(yǎng )德(dé ),二(èr )曰(yuē )养(yǎng )力(lì )。养(yǎng )德(dé )者(zhě ),养(yǎng )名(míng )高(gāo )之(zhī )人(rén ),以(yǐ )示(shì )能(néng )敬(jìng )贤(xián );养(yǎng )力(lì )者(zhě ),养(yǎng )气(qì )力(lì )之(zhī )士(shì ),以(yǐ )明(míng )能(néng )用(yòng )兵(bīng )。此(cǐ )所(suǒ )谓(wèi )文(wén )武(wǔ )张(zhāng )设(shè ),德(dé )力(lì )具(jù )足(zú )者(zhě )也(yě ),事(shì )或(huò )可(kě )以(yǐ )德(dé )怀(huái ),或(huò )可(kě )以(yǐ )力(lì )摧(cuī )。外(wài )以(yǐ )德(dé )自(zì )立(lì ),内(nèi )以(yǐ )力(lì )自(zì )备(bèi )。慕(mù )德(dé )者(zhě )不(bú )战(zhàn )而(ér )服(fú ),犯(fàn )德(dé )者(zhě )畏(wèi )兵(bīng )而(ér )却(què )。徐(xú )偃(yǎn )王(wáng )修(xiū )行(háng )仁(rén )义(yì ),陆(lù )地(dì )朝(cháo )者(zhě )三(sān )十(shí )二(èr )国(guó ),强(qiáng )楚(chǔ )闻(wén )之(zhī ),举(jǔ )兵(bīng )而(ér )灭(miè )之(zhī )。此(cǐ )有(yǒu )德(dé )守(shǒu ),无(wú )力(lì )备(bèi )者(zhě )也(yě )。夫(fū )德(dé )不(bú )可(kě )独(dú )任(rèn )以(yǐ )治(zhì )国(guó ),力(lì )不(bú )可(kě )直(zhí )任(rèn )以(yǐ )御(yù )敌(dí )也(yě )。韩(hán )子(zǐ )之(zhī )术(shù )不(bú )养(yǎng )德(dé ),偃(yǎn )王(wáng )之(zhī )操(cāo )不(bú )任(rèn )力(lì )。二(èr )者(zhě )偏(piān )驳(bó ),各(gè )有(yǒu )不(bú )足(zú )。偃(yǎn )王(wáng )有(yǒu )无(wú )力(lì )之(zhī )祸(huò ),知(zhī )韩(hán )子(zǐ )必(bì )有(yǒu )无(wú )德(dé )之(zhī )患(huàn )。凡(fán )人(rén )禀(bǐng )性(xìng )也(yě ),清(qīng )浊(zhuó )贪(tān )廉(lián ),各(gè )有(yǒu )操(cāo )行(háng ),犹(yóu )草(cǎo )木(mù )异(yì )质(zhì ),不(bú )可(kě )复(fù )变(biàn )易(yì )也(yě )。狂(kuáng )谲(jué )、华(huá )士(shì )不(bú )仕(shì )於(yú )齐(qí ),犹(yóu )段(duàn )干(gàn )木(mù )不(bú )仕(shì )於(yú )魏(wèi )矣(yǐ )。性(xìng )行(háng )清(qīng )廉(lián ),不(bú )贪(tān )富(fù )贵(guì ),非(fēi )时(shí )疾(jí )世(shì ),义(yì )不(bú )苟(gǒu )仕(shì ),虽(suī )不(bú )诛(zhū )此(cǐ )人(rén ),此(cǐ )人(rén )行(háng )不(bú )可(kě )随(suí )也(yě )。太(tài )公(gōng )诛(zhū )之(zhī ),韩(hán )子(zǐ )是(shì )之(zhī ),是(shì )谓(wèi )人(rén )无(wú )性(xìng )行(háng ),草(cǎo )木(mù )无(wú )质(zhì )也(yě )。太(tài )公(gōng )诛(zhū )二(èr )子(zǐ ),使(shǐ )齐(qí )有(yǒu )二(èr )子(zǐ )之(zhī )类(lèi ),必(bì )不(bú )为(wéi )二(èr )子(zǐ )见(jiàn )诛(zhū )之(zhī )故(gù ),不(bú )清(qīng )其(qí )身(shēn );使(shǐ )无(wú )二(èr )子(zǐ )之(zhī )类(lèi ),虽(suī )养(yǎng )之(zhī ),终(zhōng )无(wú )其(qí )化(huà )。尧(yáo )不(bú )诛(zhū )许(xǔ )由(yóu ),唐(táng )民(mín )不(bú )皆(jiē )樔(chāo )处(chù );武(wǔ )王(wáng )不(bú )诛(zhū )伯(bó )夷(yí ),周(zhōu )民(mín )不(bú )皆(jiē )隐(yǐn )饿(è );魏(wèi )文(wén )侯(hóu )式(shì )段(duàn )干(gàn )木(mù )之(zhī )闾(lǘ ),魏(wèi )国(guó )不(bú )皆(jiē )阖(hé )门(mén )。由(yóu )此(cǐ )言(yán )之(zhī ),太(tài )公(gōng )不(bú )诛(zhū )二(èr )子(zǐ ),齐(qí )国(guó )亦(yì )不(bú )皆(jiē )不(bú )仕(shì )。何(hé )则(zé )?清(qīng )廉(lián )之(zhī )行(háng ),人(rén )所(suǒ )不(bú )能(néng )为(wéi )也(yě )。夫(fū )人(rén )所(suǒ )不(bú )能(néng )为(wéi ),养(yǎng )使(shǐ )为(wéi )之(zhī ),不(bú )能(néng )使(shǐ )劝(quàn );人(rén )所(suǒ )能(néng )为(wéi ),诛(zhū )以(yǐ )禁(jìn )之(zhī ),不(bú )能(néng )使(shǐ )止(zhǐ )。然(rán )则(zé )太(tài )公(gōng )诛(zhū )二(èr )子(zǐ ),无(wú )益(yì )於(yú )化(huà ),空(kōng )杀(shā )无(wú )辜(gū )之(zhī )民(mín )。赏(shǎng )无(wú )功(gōng ),杀(shā )无(wú )辜(gū ),韩(hán )子(zǐ )所(suǒ )非(fēi )也(yě )。太(tài )公(gōng )杀(shā )无(wú )辜(gū ),韩(hán )子(zǐ )是(shì )之(zhī ),以(yǐ )韩(hán )子(zǐ )之(zhī )术(shù )杀(shā )无(wú )辜(gū )也(yě )。夫(fū )执(zhí )不(bú )仕(shì )者(zhě ),未(wèi )必(bì )有(yǒu )正(zhèng )罪(zuì )也(yě ),太(tài )公(gōng )诛(zhū )之(zhī )。如(rú )出(chū )仕(shì )未(wèi )有(yǒu )功(gōng ),太(tài )公(gōng )肯(kěn )赏(shǎng )之(zhī )乎(hū )?赏(shǎng )须(xū )功(gōng )而(ér )加(jiā ),罚(fá )待(dài )罪(zuì )而(ér )施(shī )。使(shǐ )太(tài )公(gōng )不(bú )赏(shǎng )出(chū )仕(shì )未(wèi )有(yǒu )功(gōng )之(zhī )人(rén ),则(zé )其(qí )诛(zhū )不(bú )仕(shì )未(wèi )有(yǒu )罪(zuì )之(zhī )民(mín ),非(fēi )也(yě );而(ér )韩(hán )子(zǐ )是(shì )之(zhī ),失(shī )误(wù )之(zhī )言(yán )也(yě )。

且(qiě )不(bú )仕(shì )之(zhī )民(mín ),性(xìng )廉(lián )寡(guǎ )欲(yù );好(hǎo )仕(shì )之(zhī )民(mín ),性(xìng )贪(tān )多(duō )利(lì )。利(lì )欲(yù )不(bú )存(cún )於(yú )心(xīn ),则(zé )视(shì )爵(jué )禄(lù )犹(yóu )粪(fèn )土(tǔ )矣(yǐ )。廉(lián )则(zé )约(yuē )省(shěng )无(wú )极(jí ),贪(tān )则(zé )奢(shē )泰(tài )不(bú )止(zhǐ );奢(shē )泰(tài )不(bú )止(zhǐ ),则(zé )其(qí )所(suǒ )欲(yù )不(bú )避(bì )其(qí )主(zhǔ )。案(àn )古(gǔ )篡(cuàn )畔(pàn )之(zhī )臣(chén ),希(xī )清(qīng )白(bái )廉(lián )洁(jié )之(zhī )人(rén )。贪(tān ),故(gù )能(néng )立(lì )功(gōng );骄(jiāo ),故(gù )能(néng )轻(qīng )生(shēng )。积(jī )功(gōng )以(yǐ )取(qǔ )大(dà )赏(shǎng ),奢(shē )泰(tài )以(yǐ )贪(tān )主(zhǔ )位(wèi )。太(tài )公(gōng )遗(yí )此(cǐ )法(fǎ )而(ér )去(qù ),故(gù )齐(qí )有(yǒu )陈(chén )氏(shì )劫(jié )杀(shā )之(zhī )患(huàn )。太(tài )公(gōng )之(zhī )术(shù ),致(zhì )劫(jié )杀(shā )之(zhī )法(fǎ )也(yě );韩(hán )子(zǐ )善(shàn )之(zhī ),是(shì )韩(hán )子(zǐ )之(zhī )术(shù )亦(yì )危(wēi )亡(wáng )也(yě )。

周(zhōu )公(gōng )闻(wén )太(tài )公(gōng )诛(zhū )二(èr )子(zǐ ),非(fēi )而(ér )不(bú )是(shì ),然(rán )而(ér )身(shēn )执(zhí )贽(zhì )以(yǐ )下(xià )白(bái )屋(wū )之(zhī )士(shì )。白(bái )屋(wū )之(zhī )士(shì ),二(èr )子(zǐ )之(zhī )类(lèi )也(yě ),周(zhōu )公(gōng )礼(lǐ )之(zhī ),太(tài )公(gōng )诛(zhū )之(zhī ),二(èr )子(zǐ )之(zhī )操(cāo ),孰(shú )为(wéi )是(shì )者(zhě )?宋(sòng )人(rén )有(yǒu )御(yù )马(mǎ )者(zhě )不(bú )进(jìn ),拔(bá )剑(jiàn )刭(jǐng )而(ér )弃(qì )之(zhī )於(yú )沟(gōu )中(zhōng );又(yòu )驾(jià )一(yī )马(mǎ ),马(mǎ )又(yòu )不(bú )进(jìn ),又(yòu )刭(jǐng )而(ér )弃(qì )之(zhī )於(yú )沟(gōu )。若(ruò )是(shì )者(zhě )三(sān )。以(yǐ )此(cǐ )威(wēi )马(mǎ ),至(zhì )矣(yǐ ),然(rán )非(fēi )王(wáng )良(liáng )之(zhī )法(fǎ )也(yě )。王(wáng )良(liáng )登(dēng )车(chē ),马(mǎ )无(wú )罢(bà )驽(nú )。尧(yáo )、舜(shùn )治(zhì )世(shì ),民(mín )无(wú )狂(kuáng )悖(bèi )。王(wáng )良(liáng )驯(xùn )马(mǎ )之(zhī )心(xīn ),尧(yáo )、舜(shùn )顺(shùn )民(mín )之(zhī )意(yì )。人(rén )同(tóng )性(xìng ),马(mǎ )殊(shū )类(lèi )也(yě )。王(wáng )良(liáng )能(néng )调(diào )殊(shū )类(lèi )之(zhī )马(mǎ ),太(tài )公(gōng )不(bú )能(néng )率(lǜ )同(tóng )性(xìng )之(zhī )士(shì )。然(rán )则(zé )周(zhōu )公(gōng )之(zhī )所(suǒ )下(xià )白(bái )屋(wū ),王(wáng )良(liáng )之(zhī )驯(xùn )马(mǎ )也(yě );太(tài )公(gōng )之(zhī )诛(zhū )二(èr )子(zǐ ),宋(sòng )人(rén )之(zhī )刭(jǐng )马(mǎ )也(yě )。举(jǔ )王(wáng )良(liáng )之(zhī )法(fǎ )与(yǔ )宋(sòng )人(rén )之(zhī )操(cāo ),使(shǐ )韩(hán )子(zǐ )平(píng )之(zhī ),韩(hán )子(zǐ )必(bì )是(shì )王(wáng )良(liáng )而(ér )非(fēi )宋(sòng )人(rén )矣(yǐ )。王(wáng )良(liáng )全(quán )马(mǎ ),宋(sòng )人(rén )贼(zéi )马(mǎ )也(yě )。马(mǎ )之(zhī )贼(zéi ),则(zé )不(bú )若(ruò )其(qí )全(quán );然(rán )则(zé ),民(mín )之(zhī )死(sǐ ),不(bú )若(ruò )其(qí )生(shēng )。使(shǐ )韩(hán )子(zǐ )非(fēi )王(wáng )良(liáng ),自(zì )同(tóng )於(yú )宋(sòng )人(rén ),贼(zéi )善(shàn )人(rén )矣(yǐ )。如(rú )非(fēi )宋(sòng )人(rén ),宋(sòng )人(rén )之(zhī )术(shù )与(yǔ )太(tài )公(gōng )同(tóng )。非(fēi )宋(sòng )人(rén ),是(shì )太(tài )公(gōng ),韩(hán )子(zǐ )好(hǎo )恶(è )无(wú )定(dìng )矣(yǐ )。

治(zhì )国(guó )犹(yóu )治(zhì )身(shēn )也(yě )。治(zhì )一(yī )身(shēn ),省(shěng )恩(ēn )德(dé )之(zhī )行(háng ),多(duō )伤(shāng )害(hài )之(zhī )操(cāo ),则(zé )交(jiāo )党(dǎng )疏(shū )绝(jué ),耻(chǐ )辱(rǔ )至(zhì )身(shēn )。推(tuī )治(zhì )身(shēn )以(yǐ )况(kuàng )治(zhì )国(guó ),治(zhì )国(guó )之(zhī )道(dào )当(dāng )任(rèn )德(dé )也(yě )。韩(hán )子(zǐ )任(rèn )刑(xíng )独(dú )以(yǐ )治(zhì )世(shì ),是(shì )则(zé )治(zhì )身(shēn )之(zhī )人(rén )任(rèn )伤(shāng )害(hài )也(yě )。韩(hán )子(zǐ )岂(qǐ )不(bú )知(zhī )任(rèn )德(dé )之(zhī )为(wéi )善(shàn )哉(zāi )?以(yǐ )为(wéi )世(shì )衰(shuāi )事(shì )变(biàn ),民(mín )心(xīn )靡(mí )薄(báo ),故(gù )作(zuò )法(fǎ )术(shù ),专(zhuān )意(yì )於(yú )刑(xíng )也(yě )。夫(fū )世(shì )不(bú )乏(fá )於(yú )德(dé ),犹(yóu )岁(suì )不(bú )绝(jué )於(yú )春(chūn )也(yě )。谓(wèi )世(shì )衰(shuāi )难(nán )以(yǐ )德(dé )治(zhì ),可(kě )谓(wèi )岁(suì )乱(luàn )不(bú )可(kě )以(yǐ )春(chūn )生(shēng )乎(hū )?人(rén )君(jūn )治(zhì )一(yī )国(guó ),犹(yóu )天(tiān )地(dì )生(shēng )万(wàn )物(wù )。天(tiān )地(dì )不(bú )为(wéi )乱(luàn )岁(suì )去(qù )春(chūn ),人(rén )君(jūn )不(bú )以(yǐ )衰(shuāi )世(shì )屏(píng )德(dé )。孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“斯(sī )民(mín )也(yě ),三(sān )代(dài )所(suǒ )以(yǐ )直(zhí )道(dào )而(ér )行(háng )也(yě )。”

周(zhōu )穆(mù )王(wáng )之(zhī )世(shì ),可(kě )谓(wèi )衰(shuāi )矣(yǐ ),任(rèn )刑(xíng )治(zhì )政(zhèng ),乱(luàn )而(ér )无(wú )功(gōng )。甫(fǔ )侯(hóu )谏(jiàn )之(zhī ),穆(mù )王(wáng )存(cún )德(dé ),享(xiǎng )国(guó )久(jiǔ )长(zhǎng ),功(gōng )传(chuán )於(yú )世(shì )。夫(fū )穆(mù )王(wáng )之(zhī )治(zhì ),初(chū )乱(luàn )终(zhōng )治(zhì ),非(fēi )知(zhī )昏(hūn )於(yú )前(qián ),才(cái )妙(miào )於(yú )後(hòu )也(yě ),前(qián )任(rèn )蚩(chī )尤(yóu )之(zhī )刑(xíng ),後(hòu )用(yòng )甫(fǔ )侯(hóu )之(zhī )言(yán )也(yě )。夫(fū )治(zhì )人(rén )不(bú )能(néng )舍(shě )恩(ēn ),治(zhì )国(guó )不(bú )能(néng )废(fèi )德(dé ),治(zhì )物(wù )不(bú )能(néng )去(qù )春(chūn )。韩(hán )子(zǐ )欲(yù )独(dú )任(rèn )刑(xíng )用(yòng )诛(zhū ),如(rú )何(hé )?

鲁(lǔ )缪(miù )公(gōng )问(wèn )於(yú )子(zǐ )思(sī )曰(yuē ):“吾(wú )闻(wén )庞(páng )扪(mén )是(shì )子(zǐ )不(bú )孝(xiào ),不(bú )孝(xiào )其(qí )行(háng )奚(xī )如(rú )?”子(zǐ )思(sī )对(duì )曰(yuē ):“君(jūn )子(zǐ )尊(zūn )贤(xián )以(yǐ )崇(chóng )德(dé ),举(jǔ )善(shàn )以(yǐ )劝(quàn )民(mín )。若(ruò )夫(fū )过(guò )行(háng ),是(shì )细(xì )人(rén )之(zhī )所(suǒ )识(shí )也(yě ),臣(chén )不(bú )知(zhī )也(yě )。”子(zǐ )思(sī )出(chū ),子(zǐ )服(fú )厉(lì )伯(bó )见(jiàn )。君(jūn )问(wèn )庞(páng )是(shì )子(zǐ ),子(zǐ )服(fú )厉(lì )伯(bó )对(duì )以(yǐ )其(qí )过(guò ),皆(jiē )君(jūn )〔之(zhī )〕所(suǒ )未(wèi )曾(céng )闻(wén )。自(zì )是(shì )之(zhī )後(hòu ),君(jūn )贵(guì )子(zǐ )思(sī )而(ér )贱(jiàn )子(zǐ )服(fú )厉(lì )伯(bó )。韩(hán )子(zǐ )闻(wén )之(zhī ),以(yǐ )非(fēi )缪(miù )公(gōng ),以(yǐ )为(wéi )明(míng )君(jūn )求(qiú )奸(jiān )而(ér )诛(zhū )之(zhī ),子(zǐ )思(sī )不(bú )以(yǐ )奸(jiān )闻(wén ),而(ér )厉(lì )伯(bó )以(yǐ )奸(jiān )对(duì ),厉(lì )伯(bó )宜(yí )贵(guì ),子(zǐ )思(sī )宜(yí )贱(jiàn )。今(jīn )缪(miù )公(gōng )贵(guì )子(zǐ )思(sī ),贱(jiàn )厉(lì )伯(bó ),失(shī )贵(guì )贱(jiàn )之(zhī )宜(yí ),故(gù )非(fēi )之(zhī )也(yě )。

夫(fū )韩(hán )子(zǐ )所(suǒ )尚(shàng )者(zhě ),法(fǎ )度(dù )也(yě )。人(rén )为(wéi )善(shàn ),法(fǎ )度(dù )赏(shǎng )之(zhī );恶(è ),法(fǎ )度(dù )罚(fá )之(zhī )。虽(suī )不(bú )闻(wén )善(shàn )恶(è )於(yú )外(wài ),善(shàn )恶(è )有(yǒu )所(suǒ )制(zhì )矣(yǐ )。夫(fū )闻(wén )恶(è )不(bú )可(kě )以(yǐ )行(háng )罚(fá ),犹(yóu )闻(wén )善(shàn )不(bú )可(kě )以(yǐ )行(háng )赏(shǎng )也(yě )。非(fēi )人(rén )不(bú )举(jǔ )奸(jiān )者(zhě ),非(fēi )韩(hán )子(zǐ )之(zhī )术(shù )也(yě )。使(shǐ )韩(hán )子(zǐ )闻(wén )善(shàn ),必(bì )将(jiāng )试(shì )之(zhī );试(shì )之(zhī )有(yǒu )功(gōng ),乃(nǎi )肯(kěn )赏(shǎng )之(zhī )。夫(fū )闻(wén )善(shàn )不(bú )辄(zhé )加(jiā )赏(shǎng ),虚(xū )言(yán )未(wèi )必(bì )可(kě )信(xìn )也(yě )。若(ruò )此(cǐ ),闻(wén )善(shàn )与(yǔ )不(bú )闻(wén ),无(wú )以(yǐ )异(yì )也(yě )。夫(fū )闻(wén )善(shàn )不(bú )辄(zhé )赏(shǎng ),则(zé )闻(wén )恶(è )不(bú )辄(zhé )罚(fá )矣(yǐ )。闻(wén )善(shàn )必(bì )试(shì )之(zhī ),闻(wén )恶(è )必(bì )考(kǎo )之(zhī )。试(shì )有(yǒu )功(gōng )乃(nǎi )加(jiā )赏(shǎng ),考(kǎo )有(yǒu )验(yàn )乃(nǎi )加(jiā )罚(fá )。虚(xū )闻(wén )空(kōng )见(jiàn ),实(shí )试(shì )未(wèi )立(lì ),赏(shǎng )罚(fá )未(wèi )加(jiā )。赏(shǎng )罚(fá )未(wèi )加(jiā ),善(shàn )恶(è )未(wèi )定(dìng ),未(wèi )定(dìng )之(zhī )事(shì ),须(xū )术(shù )乃(nǎi )立(lì ),则(zé )欲(yù )耳(ěr )闻(wén )之(zhī ),非(fēi )也(yě )。

郑(zhèng )子(zǐ )产(chǎn )晨(chén )出(chū ),过(guò )东(dōng )匠(jiàng )之(zhī )宫(gōng ),闻(wén )妇(fù )人(rén )之(zhī )哭(kū )也(yě ),抚(fǔ )其(qí )仆(pú )之(zhī )手(shǒu )而(ér )听(tīng )之(zhī )。有(yǒu )间(jiān ),使(shǐ )吏(lì )执(zhí )而(ér )问(wèn )之(zhī );手(shǒu )杀(shā )其(qí )夫(fū )者(zhě )也(yě )。翼(yì )日(rì ),其(qí )仆(pú )问(wèn )曰(yuē ):“夫(fū )子(zǐ )何(hé )以(yǐ )知(zhī )之(zhī )?”子(zǐ )产(chǎn )曰(yuē ):“其(qí )声(shēng )不(bú )恸(tòng )。凡(fán )人(rén )於(yú )其(qí )所(suǒ )亲(qīn )爱(ài )也(yě ),知(zhī )病(bìng )而(ér )忧(yōu ),临(lín )死(sǐ )而(ér )惧(jù ),已(yǐ )死(sǐ )而(ér )哀(āi )。今(jīn )哭(kū )夫(fū )已(yǐ )死(sǐ ),不(bú )哀(āi )而(ér )惧(jù ),是(shì )以(yǐ )知(zhī )其(qí )有(yǒu )奸(jiān )也(yě )。”韩(hán )子(zǐ )闻(wén )而(ér )非(fēi )之(zhī )曰(yuē ):“子(zǐ )产(chǎn )不(bú )亦(yì )多(duō )事(shì )乎(hū )?奸(jiān )必(bì )待(dài )耳(ěr )目(mù )之(zhī )所(suǒ )及(jí )而(ér )後(hòu )知(zhī )之(zhī ),则(zé )郑(zhèng )国(guó )之(zhī )得(dé )奸(jiān )寡(guǎ )矣(yǐ )。不(bú )任(rèn )典(diǎn )城(chéng )之(zhī )吏(lì ),察(chá )参(cān )伍(wǔ )之(zhī )正(zhèng ),不(bú )明(míng )度(dù )量(liàng ),待(dài )尽(jìn )聪(cōng )明(míng )、劳(láo )知(zhī )虑(lǜ )而(ér )以(yǐ )知(zhī )奸(jiān ),不(bú )亦(yì )无(wú )术(shù )乎(hū )!”韩(hán )子(zǐ )之(zhī )非(fēi )子(zǐ )产(chǎn ),是(shì )也(yě )。其(qí )非(fēi )缪(miù )公(gōng ),非(fēi )也(yě )。夫(fū )妇(fù )人(rén )之(zhī )不(bú )哀(āi ),犹(yóu )庞(páng )〔是(shì )〕子(zǐ )不(bú )孝(xiào )也(yě )。非(fēi )子(zǐ )产(chǎn )持(chí )耳(ěr )目(mù )以(yǐ )知(zhī )奸(jiān ),独(dú )欲(yù )缪(miù )公(gōng )须(xū )问(wèn )以(yǐ )定(dìng )邪(xié )。子(zǐ )产(chǎn )不(bú )任(rèn )典(diǎn )城(chéng )之(zhī )吏(lì ),而(ér )以(yǐ )耳(ěr )〔闻(wén )〕定(dìng )实(shí );缪(miù )公(gōng )亦(yì )不(bú )任(rèn )吏(lì ),而(ér )以(yǐ )口(kǒu )问(wèn )立(lì )诚(chéng )。夫(fū )耳(ěr )闻(wén )口(kǒu )问(wèn ),一(yī )实(shí )也(yě ),俱(jù )不(bú )任(rèn )吏(lì ),皆(jiē )不(bú )参(cān )伍(wǔ )。厉(lì )伯(bó )之(zhī )对(duì )不(bú )可(kě )以(yǐ )立(lì )实(shí ),犹(yóu )妇(fù )人(rén )之(zhī )哭(kū )不(bú )可(kě )以(yǐ )定(dìng )诚(chéng )矣(yǐ )。不(bú )可(kě )定(dìng )诚(chéng ),使(shǐ )吏(lì )执(zhí )而(ér )问(wèn )之(zhī )。不(bú )可(kě )以(yǐ )立(lì )实(shí ),不(bú )使(shǐ )吏(lì )考(kǎo ),独(dú )信(xìn )厉(lì )伯(bó )口(kǒu ),以(yǐ )罪(zuì )不(bú )考(kǎo )之(zhī )奸(jiān ),如(rú )何(hé )?

韩(hán )子(zǐ )曰(yuē ):“子(zǐ )思(sī )不(bú )以(yǐ )过(guò )闻(wén ),缪(miù )公(gōng )贵(guì )之(zhī )。子(zǐ )服(fú )厉(lì )伯(bó )以(yǐ )奸(jiān )闻(wén ),缪(miù )公(gōng )贱(jiàn )之(zhī )。人(rén )情(qíng )皆(jiē )喜(xǐ )贵(guì )而(ér )恶(è )贱(jiàn ),故(gù )季(jì )氏(shì )之(zhī )乱(luàn )成(chéng )而(ér )不(bú )上(shàng )闻(wén )。此(cǐ )鲁(lǔ )君(jūn )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )劫(jié )也(yě )。”夫(fū )鲁(lǔ )君(jūn )所(suǒ )以(yǐ )劫(jié )者(zhě ),以(yǐ )不(bú )明(míng )法(fǎ )度(dù )邪(xié ),以(yǐ )不(bú )早(zǎo )闻(wén )奸(jiān )也(yě )?夫(fū )法(fǎ )度(dù )明(míng ),虽(suī )不(bú )闻(wén )奸(jiān ),奸(jiān )无(wú )由(yóu )生(shēng );法(fǎ )度(dù )不(bú )明(míng ),虽(suī )日(rì )求(qiú )奸(jiān ),决(jué )其(qí )源(yuán )鄣(zhāng )之(zhī )以(yǐ )掌(zhǎng )也(yě )。御(yù )者(zhě )无(wú )衔(xián ),见(jiàn )马(mǎ )且(qiě )奔(bēn ),无(wú )以(yǐ )制(zhì )也(yě )。使(shǐ )王(wáng )良(liáng )持(chí )辔(pèi ),马(mǎ )无(wú )欲(yù )奔(bēn )之(zhī )心(xīn ),御(yù )之(zhī )有(yǒu )数(shù )也(yě )。今(jīn )不(bú )言(yán )鲁(lǔ )君(jūn )无(wú )术(shù ),而(ér )曰(yuē )“不(bú )闻(wén )奸(jiān )”;不(bú )言(yán )〔不(bú )〕审(shěn )法(fǎ )度(dù ),而(ér )曰(yuē )“不(bú )通(tōng )下(xià )情(qíng )”,韩(hán )子(zǐ )之(zhī )非(fēi )缪(miù )公(gōng )也(yě ),与(yǔ )术(shù )意(yì )而(ér )相(xiàng )违(wéi )矣(yǐ )。

庞(páng )扪(mén )是(shì )子(zǐ )不(bú )孝(xiào ),子(zǐ )思(sī )不(bú )言(yán ),缪(miù )公(gōng )贵(guì )之(zhī )。韩(hán )子(zǐ )非(fēi )之(zhī ),以(yǐ )为(wéi )明(míng )君(jūn )求(qiú )善(shàn )而(ér )赏(shǎng )之(zhī ),求(qiú )奸(jiān )而(ér )诛(zhū )之(zhī )。夫(fū )不(bú )孝(xiào )之(zhī )人(rén ),下(xià )愚(yú )之(zhī )才(cái )也(yě )。下(xià )愚(yú )无(wú )礼(lǐ ),顺(shùn )情(qíng )从(cóng )欲(yù ),与(yǔ )鸟(niǎo )兽(shòu )同(tóng ),谓(wèi )之(zhī )恶(è ),可(kě )也(yě ),谓(wèi )奸(jiān ),非(fēi )也(yě )。奸(jiān )人(rén )外(wài )善(shàn )内(nèi )恶(è ),色(sè )厉(lì )内(nèi )荏(rěn ),作(zuò )为(wéi )操(cāo )止(zhǐ )象(xiàng )类(lèi )贤(xián )行(háng ),以(yǐ )取(qǔ )升(shēng )进(jìn ),容(róng )媚(mèi )於(yú )上(shàng ),安(ān )肯(kěn )作(zuò )不(bú )孝(xiào )、著(zhe )身(shēn )为(wéi )恶(è ),以(yǐ )取(qǔ )弃(qì )殉(xùn )之(zhī )咎(jiù )乎(hū )?庞(páng )扪(mén )是(shì )子(zǐ )可(kě )谓(wèi )不(bú )孝(xiào ),不(bú )可(kě )谓(wèi )奸(jiān )。韩(hán )子(zǐ )谓(wèi )之(zhī )奸(jiān ),失(shī )奸(jiān )之(zhī )实(shí )矣(yǐ )。

韩(hán )子(zǐ )曰(yuē ):“布(bù )帛(bó )寻(xún )常(cháng ),庸(yōng )人(rén )不(bú )择(zé );烁(shuò )金(jīn )百(bǎi )镒(yì ),盗(dào )跖(zhí )不(bú )搏(bó )。”以(yǐ )此(cǐ )言(yán )之(zhī ),法(fǎ )明(míng ),民(mín )不(bú )敢(gǎn )犯(fàn )也(yě )。设(shè )明(míng )法(fǎ )於(yú )邦(bāng ),有(yǒu )盗(dào )贼(zéi )之(zhī )心(xīn ),不(bú )敢(gǎn )犯(fàn )矣(yǐ );不(bú )测(cè )之(zhī )者(zhě ),不(bú )敢(gǎn )发(fā )矣(yǐ )。奸(jiān )心(xīn )藏(cáng )於(yú )胸(xiōng )中(zhōng ),不(bú )敢(gǎn )以(yǐ )犯(fàn )罪(zuì )法(fǎ ),罪(zuì )法(fǎ )恐(kǒng )之(zhī )也(yě )。明(míng )法(fǎ )恐(kǒng )之(zhī ),则(zé )不(bú )须(xū )考(kǎo )奸(jiān )求(qiú )邪(xié )於(yú )下(xià )矣(yǐ )。使(shǐ )法(fǎ )峻(jùn ),民(mín )无(wú )奸(jiān )者(zhě );使(shǐ )法(fǎ )不(bú )峻(jùn ),民(mín )多(duō )为(wéi )奸(jiān )。而(ér )不(bú )言(yán )明(míng )王(wáng )之(zhī )严(yán )刑(xíng )峻(jùn )法(fǎ ),而(ér )云(yún )求(qiú )奸(jiān )而(ér )诛(zhū )之(zhī )。言(yán )求(qiú )奸(jiān ),是(shì )法(fǎ )不(bú )峻(jùn ),民(mín )或(huò )犯(fàn )之(zhī )也(yě )。世(shì )不(bú )专(zhuān )意(yì )於(yú )明(míng )法(fǎ ),而(ér )专(zhuān )心(xīn )求(qiú )奸(jiān )。韩(hán )子(zǐ )之(zhī )言(yán ),与(yǔ )法(fǎ )相(xiàng )违(wéi )。

人(rén )之(zhī )释(shì )沟(gōu )渠(qú )也(yě ),知(zhī )者(zhě )必(bì )溺(nì )身(shēn )。不(bú )塞(sāi )沟(gōu )渠(qú )而(ér )缮(shàn )船(chuán )楫(jí )者(zhě ),知(zhī )水(shuǐ )之(zhī )性(xìng )不(bú )可(kě )阏(è ),其(qí )势(shì )必(bì )溺(nì )人(rén )也(yě )。臣(chén )子(zǐ )之(zhī )性(xìng )欲(yù )奸(jiān )君(jūn )父(fù ),犹(yóu )水(shuǐ )之(zhī )性(xìng )溺(nì )人(rén )也(yě )。不(bú )教(jiāo )所(suǒ )以(yǐ )防(fáng )奸(jiān ),而(ér )非(fēi )其(qí )不(bú )闻(wén )知(zhī ),是(shì )犹(yóu )不(bú )备(bèi )水(shuǐ )之(zhī )具(jù ),而(ér )徒(tú )欲(yù )早(zǎo )知(zhī )水(shuǐ )之(zhī )溺(nì )人(rén )也(yě )。溺(nì )於(yú )水(shuǐ ),不(bú )责(zé )水(shuǐ )而(ér )咎(jiù )己(jǐ )者(zhě ),己(jǐ )失(shī )防(fáng )备(bèi )也(yě )。然(rán )则(zé )人(rén )君(jūn )劫(jié )於(yú )臣(chén ),己(jǐ )失(shī )法(fǎ )也(yě )。备(bèi )溺(nì )不(bú )阏(è )水(shuǐ )源(yuán ),防(fáng )劫(jié )不(bú )求(qiú )臣(chén )奸(jiān ),韩(hán )子(zǐ )所(suǒ )宜(yí )用(yòng )教(jiāo )己(jǐ )也(yě )。水(shuǐ )之(zhī )性(xìng )胜(shèng )火(huǒ ),如(rú )裹(guǒ )之(zhī )以(yǐ )釜(fǔ ),水(shuǐ )煎(jiān )而(ér )不(bú )得(dé )胜(shèng ),必(bì )矣(yǐ )。夫(fū )君(jūn )犹(yóu )火(huǒ )也(yě ),臣(chén )犹(yóu )水(shuǐ )也(yě ),法(fǎ )度(dù )釜(fǔ )也(yě )。火(huǒ )不(bú )求(qiú )水(shuǐ )之(zhī )奸(jiān ),君(jūn )亦(yì )不(bú )宜(yí )求(qiú )臣(chén )之(zhī )罪(zuì )也(yě )。

阅读:25566

打赏捐助〔Donate〕>>>

《非韩篇》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库