五蠹【登录】

ok8.org > 《韩非子》 > 《五蠹》 > 拼音版

上(shàng )古(gǔ )之(zhī )世(shì ),人(rén )民(mín )少(shǎo )而(ér )禽(qín )兽(shòu )众(zhòng ),人(rén )民(mín )不(bú )胜(shèng )禽(qín )兽(shòu )虫(chóng )蛇(shé )。有(yǒu )圣(shèng )人(rén )作(zuò ),构(gòu )木(mù )为(wéi )巢(cháo )以(yǐ )避(bì )群(qún )害(hài ),而(ér )民(mín )悦(yuè )之(zhī ),使(shǐ )王(wáng )天(tiān )下(xià ),号(hào )曰(yuē )有(yǒu )巢(cháo )氏(shì )。民(mín )食(shí )果(guǒ )蓏(luǒ )蚌(bàng )蛤(há ),腥(xīng )臊(sào )恶(è )臭(chòu )而(ér )伤(shāng )害(hài )腹(fù )胃(wèi ),民(mín )多(duō )疾(jí )病(bìng )。有(yǒu )圣(shèng )人(rén )作(zuò ),钻(zuàn )燧(suì )取(qǔ )火(huǒ )以(yǐ )化(huà )腥(xīng )臊(sào ),而(ér )民(mín )说(shuō )之(zhī ),使(shǐ )王(wáng )天(tiān )下(xià ),号(hào )之(zhī )曰(yuē )燧(suì )人(rén )氏(shì )。中(zhōng )古(gǔ )之(zhī )世(shì ),天(tiān )下(xià )大(dà )水(shuǐ ),而(ér )鲧(gǔn )、禹(yǔ )决(jué )渎(dú )。近(jìn )古(gǔ )之(zhī )世(shì ),桀(jié )、纣(zhòu )暴(bào )乱(luàn ),而(ér )汤(tāng )、武(wǔ )征(zhēng )伐(fá )。今(jīn )有(yǒu )构(gòu )木(mù )钻(zuàn )燧(suì )于(yú )夏(xià )后(hòu )氏(shì )之(zhī )世(shì )者(zhě ),必(bì )为(wéi )鲧(gǔn )、禹(yǔ )笑(xiào )矣(yǐ );有(yǒu )决(jué )渎(dú )于(yú )殷(yīn )、周(zhōu )之(zhī )世(shì )者(zhě ),必(bì )为(wéi )汤(tāng )、武(wǔ )笑(xiào )矣(yǐ )。然(rán )则(zé )今(jīn )有(yǒu )美(měi )尧(yáo )、舜(shùn )、汤(tāng )、武(wǔ )、禹(yǔ )之(zhī )道(dào )于(yú )当(dāng )今(jīn )之(zhī )世(shì )者(zhě ),必(bì )为(wéi )新(xīn )圣(shèng )笑(xiào )矣(yǐ )。是(shì )以(yǐ )圣(shèng )人(rén )不(bú )期(qī )修(xiū )古(gǔ ),不(bú )法(fǎ )常(cháng )可(kě ),论(lùn )世(shì )之(zhī )事(shì ),因(yīn )为(wéi )之(zhī )备(bèi )。宋(sòng )有(yǒu )人(rén )耕(gēng )田(tián )者(zhě ),田(tián )中(zhōng )有(yǒu )株(zhū ),兔(tù )走(zǒu )触(chù )株(zhū ),折(shé )颈(jǐng )而(ér )死(sǐ ),因(yīn )释(shì )其(qí )耒(lěi )而(ér )守(shǒu )株(zhū ),冀(jì )复(fù )得(dé )兔(tù ),兔(tù )不(bú )可(kě )复(fù )得(dé ),而(ér )身(shēn )为(wéi )宋(sòng )国(guó )笑(xiào )。今(jīn )欲(yù )以(yǐ )先(xiān )王(wáng )之(zhī )政(zhèng ),治(zhì )当(dāng )世(shì )之(zhī )民(mín ),皆(jiē )守(shǒu )株(zhū )之(zhī )类(lèi )也(yě )。

古(gǔ )者(zhě )丈(zhàng )夫(fū )不(bú )耕(gēng ),草(cǎo )木(mù )之(zhī )实(shí )足(zú )食(shí )也(yě );妇(fù )人(rén )不(bú )织(zhī ),禽(qín )兽(shòu )之(zhī )皮(pí )足(zú )衣(yī )也(yě )。不(bú )事(shì )力(lì )而(ér )养(yǎng )足(zú ),人(rén )民(mín )少(shǎo )而(ér )财(cái )有(yǒu )余(yú ),故(gù )民(mín )不(bú )争(zhēng )。是(shì )以(yǐ )厚(hòu )赏(shǎng )不(bú )行(háng ),重(zhòng )罚(fá )不(bú )用(yòng ),而(ér )民(mín )自(zì )治(zhì )。今(jīn )人(rén )有(yǒu )五(wǔ )子(zǐ )不(bú )为(wéi )多(duō ),子(zǐ )又(yòu )有(yǒu )五(wǔ )子(zǐ ),大(dà )父(fù )未(wèi )死(sǐ )而(ér )有(yǒu )二(èr )十(shí )五(wǔ )孙(sūn )。是(shì )以(yǐ )人(rén )民(mín )众(zhòng )而(ér )财(cái )寡(guǎ ),事(shì )力(lì )劳(láo )而(ér )供(gòng )养(yǎng )薄(báo ),故(gù )民(mín )争(zhēng ),虽(suī )倍(bèi )赏(shǎng )累(lèi )罚(fá )而(ér )不(bú )免(miǎn )于(yú )乱(luàn )。

尧(yáo )之(zhī )王(wáng )天(tiān )下(xià )也(yě ),茅(máo )茨(cí )不(bú )翦(jiǎn ),采(cǎi )椽(chuán )不(bú )斫(zhuó );粝(lì )粢(zī )之(zhī )食(shí ),藜(lí )藿(huò )之(zhī )羹(gēng );冬(dōng )日(rì )麑(ní )裘(qiú ),夏(xià )日(rì )葛(gě )衣(yī );虽(suī )监(jiān )门(mén )之(zhī )服(fú )养(yǎng ),不(bú )亏(kuī )于(yú )此(cǐ )矣(yǐ )。禹(yǔ )之(zhī )王(wáng )天(tiān )下(xià )也(yě ),身(shēn )执(zhí )耒(lěi )歃(shà )以(yǐ )为(wéi )民(mín )先(xiān ),股(gǔ )无(wú )肢(zhī ),胫(jìng )不(bú )生(shēng )毛(máo ),虽(suī )臣(chén )虏(lǔ )之(zhī )劳(láo ),不(bú )苦(kǔ )于(yú )此(cǐ )矣(yǐ )。以(yǐ )是(shì )言(yán )之(zhī ),夫(fū )古(gǔ )之(zhī )让(ràng )天(tiān )子(zǐ )者(zhě ),是(shì )去(qù )监(jiān )门(mén )之(zhī )养(yǎng ),而(ér )离(lí )臣(chén )虏(lǔ )之(zhī )劳(láo )也(yě ),古(gǔ )传(chuán )天(tiān )下(xià )而(ér )不(bú )足(zú )多(duō )也(yě )。今(jīn )之(zhī )县(xiàn )令(lìng ),一(yī )日(rì )身(shēn )死(sǐ ),子(zǐ )孙(sūn )累(lèi )世(shì )絜(jié )驾(jià ),故(gù )人(rén )重(zhòng )之(zhī )。是(shì )以(yǐ )人(rén )之(zhī )于(yú )让(ràng )也(yě ),轻(qīng )辞(cí )古(gǔ )之(zhī )天(tiān )子(zǐ ),难(nán )去(qù )今(jīn )之(zhī )县(xiàn )令(lìng )者(zhě ),薄(báo )厚(hòu )之(zhī )实(shí )异(yì )也(yě )。夫(fū )山(shān )居(jū )而(ér )谷(gǔ )汲(jí )者(zhě ),腊(là )而(ér )相(xiàng )遗(yí )以(yǐ )水(shuǐ );泽(zé )居(jū )苦(kǔ )水(shuǐ )者(zhě ),买(mǎi )庸(yōng )而(ér )决(jué )窦(dòu )。故(gù )饥(jī )岁(suì )之(zhī )春(chūn ),幼(yòu )弟(dì )不(bú )饷(xiǎng );穰(ráng )岁(suì )之(zhī )秋(qiū ),疏(shū )客(kè )必(bì )食(shí )。非(fēi )疏(shū )骨(gǔ )肉(ròu )爱(ài )过(guò )客(kè )也(yě ),多(duō )少(shǎo )之(zhī )实(shí )异(yì )也(yě )。是(shì )以(yǐ )古(gǔ )之(zhī )易(yì )财(cái ),非(fēi )仁(rén )也(yě ),财(cái )多(duō )也(yě );今(jīn )之(zhī )争(zhēng )夺(duó ),非(fēi )鄙(bǐ )也(yě ),财(cái )寡(guǎ )也(yě )。轻(qīng )辞(cí )天(tiān )子(zǐ ),非(fēi )高(gāo )也(yě ),势(shì )薄(báo )也(yě );争(zhēng )士(shì )橐(tuó ),非(fēi )下(xià )也(yě ),权(quán )重(zhòng )也(yě )。故(gù )圣(shèng )人(rén )议(yì )多(duō )少(shǎo )、论(lùn )薄(báo )厚(hòu )为(wéi )之(zhī )政(zhèng )。故(gù )罚(fá )薄(báo )不(bú )为(wéi )慈(cí ),诛(zhū )严(yán )不(bú )为(wéi )戾(lì ),称(chēng )俗(sú )而(ér )行(háng )也(yě )。故(gù )事(shì )因(yīn )于(yú )世(shì ),而(ér )备(bèi )适(shì )于(yú )事(shì )。

古(gǔ )者(zhě )文(wén )王(wáng )处(chù )丰(fēng )、镐(gǎo )之(zhī )间(jiān ),地(dì )方(fāng )百(bǎi )里(lǐ ),行(háng )仁(rén )义(yì )而(ér )怀(huái )西(xī )戎(róng ),遂(suí )王(wáng )天(tiān )下(xià )。徐(xú )偃(yǎn )王(wáng )处(chù )汉(hàn )东(dōng ),地(dì )方(fāng )五(wǔ )百(bǎi )里(lǐ ),行(háng )仁(rén )义(yì ),割(gē )地(dì )而(ér )朝(cháo )者(zhě )三(sān )十(shí )有(yǒu )六(liù )国(guó )。荆(jīng )文(wén )王(wáng )恐(kǒng )其(qí )害(hài )己(jǐ )也(yě ),举(jǔ )兵(bīng )伐(fá )徐(xú ),遂(suí )灭(miè )之(zhī )。故(gù )文(wén )王(wáng )行(háng )仁(rén )义(yì )而(ér )王(wáng )天(tiān )下(xià ),偃(yǎn )王(wáng )行(háng )仁(rén )义(yì )而(ér )丧(sàng )其(qí )国(guó ),是(shì )仁(rén )义(yì )用(yòng )于(yú )古(gǔ )不(bú )用(yòng )于(yú )今(jīn )也(yě )。故(gù )曰(yuē ):世(shì )异(yì )则(zé )事(shì )异(yì )。当(dāng )舜(shùn )之(zhī )时(shí ),有(yǒu )苗(miáo )不(bú )服(fú ),禹(yǔ )将(jiāng )伐(fá )之(zhī )。舜(shùn )曰(yuē ):“不(bú )可(kě )。上(shàng )德(dé )不(bú )厚(hòu )而(ér )行(háng )武(wǔ ),非(fēi )道(dào )也(yě )。”乃(nǎi )修(xiū )教(jiāo )三(sān )年(nián ),执(zhí )干(gàn )戚(qī )舞(wǔ ),有(yǒu )苗(miáo )乃(nǎi )服(fú )。共(gòng )工(gōng )之(zhī )战(zhàn ),铁(tiě )铦(tiǎn )矩(jǔ )者(zhě )及(jí )乎(hū )敌(dí ),铠(kǎi )甲(jiǎ )不(bú )坚(jiān )者(zhě )伤(shāng )乎(hū )体(tǐ )。是(shì )干(gàn )戚(qī )用(yòng )于(yú )古(gǔ )不(bú )用(yòng )于(yú )今(jīn )也(yě )。故(gù )曰(yuē ):事(shì )异(yì )则(zé )备(bèi )变(biàn )。上(shàng )古(gǔ )竞(jìng )于(yú )道(dào )德(dé ),中(zhōng )世(shì )逐(zhú )于(yú )智(zhì )谋(móu ),当(dāng )今(jīn )争(zhēng )于(yú )气(qì )力(lì )。齐(qí )将(jiāng )攻(gōng )鲁(lǔ ),鲁(lǔ )使(shǐ )子(zǐ )贡(gòng )说(shuō )之(zhī )。齐(qí )人(rén )曰(yuē ):“子(zǐ )言(yán )非(fēi )不(bú )辩(biàn )也(yě ),吾(wú )所(suǒ )欲(yù )者(zhě )土(tǔ )地(dì )也(yě ),非(fēi )斯(sī )言(yán )所(suǒ )谓(wèi )也(yě )。”遂(suí )举(jǔ )兵(bīng )伐(fá )鲁(lǔ ),去(qù )门(mén )十(shí )里(lǐ )以(yǐ )为(wéi )界(jiè )。故(gù )偃(yǎn )王(wáng )仁(rén )义(yì )而(ér )徐(xú )亡(wáng ),子(zǐ )贡(gòng )辩(biàn )智(zhì )而(ér )鲁(lǔ )削(xuē )。以(yǐ )是(shì )言(yán )之(zhī ),夫(fū )仁(rén )义(yì )辩(biàn )智(zhì ),非(fēi )所(suǒ )以(yǐ )持(chí )国(guó )也(yě )。去(qù )偃(yǎn )王(wáng )之(zhī )仁(rén ),息(xī )子(zǐ )贡(gòng )之(zhī )智(zhì ),循(xún )徐(xú )、鲁(lǔ )之(zhī )力(lì )使(shǐ )敌(dí )万(wàn )乘(chéng ),则(zé )齐(qí )、荆(jīng )之(zhī )欲(yù )不(bú )得(dé )行(háng )于(yú )二(èr )国(guó )矣(yǐ )。

夫(fū )古(gǔ )今(jīn )异(yì )俗(sú ),新(xīn )故(gù )异(yì )备(bèi )。如(rú )欲(yù )以(yǐ )宽(kuān )缓(huǎn )之(zhī )政(zhèng ),治(zhì )急(jí )世(shì )之(zhī )民(mín ),犹(yóu )无(wú )辔(pèi )策(cè )而(ér )御(yù )駻(hàn )马(mǎ ),此(cǐ )不(bú )知(zhī )之(zhī )患(huàn )也(yě )。今(jīn )儒(rú )、墨(mò )皆(jiē )称(chēng )先(xiān )王(wáng )兼(jiān )爱(ài )天(tiān )下(xià ),则(zé )视(shì )民(mín )如(rú )父(fù )母(mǔ )。何(hé )以(yǐ )明(míng )其(qí )然(rán )也(yě )?曰(yuē ):“司(sī )寇(kòu )行(háng )刑(xíng ),君(jūn )为(wéi )之(zhī )不(bú )举(jǔ )乐(lè );闻(wén )死(sǐ )刑(xíng )之(zhī )报(bào ),君(jūn )为(wéi )流(liú )涕(tì )。”此(cǐ )所(suǒ )举(jǔ )先(xiān )王(wáng )也(yě )。夫(fū )以(yǐ )君(jūn )臣(chén )为(wéi )如(rú )父(fù )子(zǐ )则(zé )必(bì )治(zhì ),推(tuī )是(shì )言(yán )之(zhī ),是(shì )无(wú )乱(luàn )父(fù )子(zǐ )也(yě )。人(rén )之(zhī )情(qíng )性(xìng )莫(mò )先(xiān )于(yú )父(fù )母(mǔ ),皆(jiē )见(jiàn )爱(ài )而(ér )未(wèi )必(bì )治(zhì )也(yě ),虽(suī )厚(hòu )爱(ài )矣(yǐ ),奚(xī )遽(jù )不(bú )乱(luàn )?今(jīn )先(xiān )王(wáng )之(zhī )爱(ài )民(mín ),不(bú )过(guò )父(fù )母(mǔ )之(zhī )爱(ài )子(zǐ ),子(zǐ )未(wèi )必(bì )不(bú )乱(luàn )也(yě ),则(zé )民(mín )奚(xī )遽(jù )治(zhì )哉(zāi )?且(qiě )夫(fū )以(yǐ )法(fǎ )行(háng )刑(xíng ),而(ér )君(jūn )为(wéi )之(zhī )流(liú )涕(tì ),此(cǐ )以(yǐ )效(xiào )仁(rén ),非(fēi )以(yǐ )为(wéi )治(zhì )也(yě )。夫(fū )垂(chuí )泣(qì )不(bú )欲(yù )刑(xíng )者(zhě ),仁(rén )也(yě );然(rán )而(ér )不(bú )可(kě )不(bú )刑(xíng )者(zhě ),法(fǎ )也(yě )。先(xiān )王(wáng )胜(shèng )其(qí )法(fǎ ),不(bú )听(tīng )其(qí )泣(qì ),则(zé )仁(rén )之(zhī )不(bú )可(kě )以(yǐ )为(wéi )治(zhì )亦(yì )明(míng )矣(yǐ )。

且(qiě )民(mín )者(zhě )固(gù )服(fú )于(yú )势(shì ),寡(guǎ )能(néng )怀(huái )于(yú )义(yì )。仲(zhòng )尼(ní ),天(tiān )下(xià )圣(shèng )人(rén )也(yě ),修(xiū )行(háng )明(míng )道(dào )以(yǐ )游(yóu )海(hǎi )内(nèi ),海(hǎi )内(nèi )说(shuō )其(qí )仁(rén )、美(měi )其(qí )义(yì )而(ér )为(wéi )服(fú )役(yì )者(zhě )七(qī )十(shí )人(rén )。盖(gài )贵(guì )仁(rén )者(zhě )寡(guǎ ),能(néng )义(yì )者(zhě )难(nán )也(yě )。故(gù )以(yǐ )天(tiān )下(xià )之(zhī )大(dà ),而(ér )为(wéi )服(fú )役(yì )者(zhě )七(qī )十(shí )人(rén ),而(ér )仁(rén )义(yì )者(zhě )一(yī )人(rén )。鲁(lǔ )哀(āi )公(gōng ),下(xià )主(zhǔ )也(yě ),南(nán )面(miàn )君(jūn )国(guó ),境(jìng )内(nèi )之(zhī )民(mín )莫(mò )敢(gǎn )不(bú )臣(chén )。民(mín )者(zhě )固(gù )服(fú )于(yú )势(shì ),诚(chéng )易(yì )以(yǐ )服(fú )人(rén ),故(gù )仲(zhòng )尼(ní )反(fǎn )为(wéi )臣(chén )而(ér )哀(āi )公(gōng )顾(gù )为(wéi )君(jūn )。仲(zhòng )尼(ní )非(fēi )怀(huái )其(qí )义(yì ),服(fú )其(qí )势(shì )也(yě )。故(gù )以(yǐ )义(yì )则(zé )仲(zhòng )尼(ní )不(bú )服(fú )于(yú )哀(āi )公(gōng ),乘(chéng )势(shì )则(zé )哀(āi )公(gōng )臣(chén )仲(zhòng )尼(ní )。今(jīn )学(xué )者(zhě )之(zhī )说(shuō )人(rén )主(zhǔ )也(yě ),不(bú )乘(chéng )必(bì )胜(shèng )之(zhī )势(shì ),而(ér )务(wù )行(háng )仁(rén )义(yì )则(zé )可(kě )以(yǐ )王(wáng ),是(shì )求(qiú )人(rén )主(zhǔ )之(zhī )必(bì )及(jí )仲(zhòng )尼(ní ),而(ér )以(yǐ )世(shì )之(zhī )凡(fán )民(mín )皆(jiē )如(rú )列(liè )徒(tú ),此(cǐ )必(bì )不(bú )得(dé )之(zhī )数(shù )也(yě )。

今(jīn )有(yǒu )不(bú )才(cái )之(zhī )子(zǐ ),父(fù )母(mǔ )怒(nù )之(zhī )弗(fú )为(wéi )改(gǎi ),乡(xiāng )人(rén )谯(qiáo )之(zhī )弗(fú )为(wéi )动(dòng ),师(shī )长(zhǎng )教(jiāo )之(zhī )弗(fú )为(wéi )变(biàn )。夫(fū )以(yǐ )父(fù )母(mǔ )之(zhī )爱(ài )、乡(xiāng )人(rén )之(zhī )行(háng )、师(shī )长(zhǎng )之(zhī )智(zhì ),三(sān )美(měi )加(jiā )焉(yān ),而(ér )终(zhōng )不(bú )动(dòng ),其(qí )胫(jìng )毛(máo )不(bú )改(gǎi )。州(zhōu )部(bù )之(zhī )吏(lì ),操(cāo )官(guān )兵(bīng ),推(tuī )公(gōng )法(fǎ ),而(ér )求(qiú )索(suǒ )奸(jiān )人(rén ),然(rán )后(hòu )恐(kǒng )惧(jù ),变(biàn )其(qí )节(jiē ),易(yì )其(qí )行(háng )矣(yǐ )。故(gù )父(fù )母(mǔ )之(zhī )爱(ài )不(bú )足(zú )以(yǐ )教(jiāo )子(zǐ ),必(bì )待(dài )州(zhōu )部(bù )之(zhī )严(yán )刑(xíng )者(zhě ),民(mín )固(gù )骄(jiāo )于(yú )爱(ài )、听(tīng )于(yú )威(wēi )矣(yǐ )。故(gù )十(shí )仞(rèn )之(zhī )城(chéng ),楼(lóu )季(jì )弗(fú )能(néng )逾(yú )者(zhě ),峭(qiào )也(yě );千(qiān )仞(rèn )之(zhī )山(shān ),跛(bǒ )牂(zāng )易(yì )牧(mù )者(zhě ),夷(yí )也(yě )。故(gù )明(míng )王(wáng )峭(qiào )其(qí )法(fǎ )而(ér )严(yán )其(qí )刑(xíng )也(yě )。布(bù )帛(bó )寻(xún )常(cháng ),庸(yōng )人(rén )不(bú )释(shì );铄(shuò )金(jīn )百(bǎi )溢(yì ),盗(dào )跖(zhí )不(bú )掇(duō )。不(bú )必(bì )害(hài ),则(zé )不(bú )释(shì )寻(xún )常(cháng );必(bì )害(hài )手(shǒu ),则(zé )不(bú )掇(duō )百(bǎi )溢(yì )。故(gù )明(míng )主(zhǔ )必(bì )其(qí )诛(zhū )也(yě )。是(shì )以(yǐ )赏(shǎng )莫(mò )如(rú )厚(hòu )而(ér )信(xìn ),使(shǐ )民(mín )利(lì )之(zhī );罚(fá )莫(mò )如(rú )重(zhòng )而(ér )必(bì ),使(shǐ )民(mín )畏(wèi )之(zhī );法(fǎ )莫(mò )如(rú )一(yī )而(ér )固(gù ),使(shǐ )民(mín )知(zhī )之(zhī )。故(gù )主(zhǔ )施(shī )赏(shǎng )不(bú )迁(qiān ),行(háng )诛(zhū )无(wú )赦(shè ),誉(yù )辅(fǔ )其(qí )赏(shǎng ),毁(huǐ )随(suí )其(qí )罚(fá ),则(zé )贤(xián )、不(bú )肖(xiāo )俱(jù )尽(jìn )其(qí )力(lì )矣(yǐ )。

今(jīn )则(zé )不(bú )然(rán )。其(qí )有(yǒu )功(gōng )也(yě )爵(jué )之(zhī ),而(ér )卑(bēi )其(qí )士(shì )官(guān )也(yě );以(yǐ )其(qí )耕(gēng )作(zuò )也(yě )赏(shǎng )之(zhī ),而(ér )少(shǎo )其(qí )家(jiā )业(yè )也(yě );以(yǐ )其(qí )不(bú )收(shōu )也(yě )外(wài )之(zhī ),而(ér )高(gāo )其(qí )轻(qīng )世(shì )也(yě );以(yǐ )其(qí )犯(fàn )禁(jìn )罪(zuì )之(zhī ),而(ér )多(duō )其(qí )有(yǒu )勇(yǒng )也(yě )。毁(huǐ )誉(yù )、赏(shǎng )罚(fá )之(zhī )所(suǒ )加(jiā )者(zhě ),相(xiàng )与(yǔ )悖(bèi )缪(miù )也(yě ),故(gù )法(fǎ )禁(jìn )坏(huài )而(ér )民(mín )愈(yù )乱(luàn )。今(jīn )兄(xiōng )弟(dì )被(bèi )侵(qīn ),必(bì )攻(gōng )者(zhě ),廉(lián )也(yě );知(zhī )友(yǒu )辱(rǔ ),随(suí )仇(chóu )者(zhě ),贞(zhēn )也(yě )。廉(lián )贞(zhēn )之(zhī )行(háng )成(chéng ),而(ér )君(jūn )上(shàng )之(zhī )法(fǎ )犯(fàn )矣(yǐ )。人(rén )主(zhǔ )尊(zūn )贞(zhēn )廉(lián )之(zhī )行(háng ),而(ér )忘(wàng )犯(fàn )禁(jìn )之(zhī )罪(zuì ),故(gù )民(mín )程(chéng )于(yú )勇(yǒng ),而(ér )吏(lì )不(bú )能(néng )胜(shèng )也(yě )。不(bú )事(shì )力(lì )而(ér )衣(yī )食(shí ),谓(wèi )之(zhī )能(néng );不(bú )战(zhàn )功(gōng )而(ér )尊(zūn ),则(zé )谓(wèi )之(zhī )贤(xián )。贤(xián )能(néng )之(zhī )行(háng )成(chéng ),而(ér )兵(bīng )弱(ruò )而(ér )地(dì )荒(huāng )矣(yǐ )。人(rén )主(zhǔ )说(shuō )贤(xián )能(néng )之(zhī )行(háng ),而(ér )忘(wàng )兵(bīng )弱(ruò )地(dì )荒(huāng )之(zhī )祸(huò ),则(zé )私(sī )行(háng )立(lì )而(ér )公(gōng )利(lì )灭(miè )矣(yǐ )。

儒(rú )以(yǐ )文(wén )乱(luàn )法(fǎ ),侠(xiá )以(yǐ )武(wǔ )犯(fàn )禁(jìn ),而(ér )人(rén )主(zhǔ )兼(jiān )礼(lǐ )之(zhī ),此(cǐ )所(suǒ )以(yǐ )乱(luàn )也(yě )。夫(fū )离(lí )法(fǎ )者(zhě )罪(zuì ),而(ér )诸(zhū )先(xiān )生(shēng )以(yǐ )文(wén )学(xué )取(qǔ );犯(fàn )禁(jìn )者(zhě )诛(zhū ),而(ér )群(qún )侠(xiá )以(yǐ )私(sī )剑(jiàn )养(yǎng )。故(gù )法(fǎ )之(zhī )所(suǒ )非(fēi ),君(jūn )之(zhī )所(suǒ )取(qǔ );吏(lì )之(zhī )所(suǒ )诛(zhū ),上(shàng )之(zhī )所(suǒ )养(yǎng )也(yě )。法(fǎ )、趣(qù )、上(shàng )、下(xià ),四(sì )相(xiàng )反(fǎn )也(yě ),而(ér )无(wú )所(suǒ )定(dìng ),虽(suī )有(yǒu )十(shí )黄(huáng )帝(dì )不(bú )能(néng )治(zhì )也(yě )。故(gù )行(háng )仁(rén )义(yì )者(zhě )非(fēi )所(suǒ )誉(yù ),誉(yù )之(zhī )则(zé )害(hài )功(gōng );文(wén )学(xué )者(zhě )非(fēi )所(suǒ )用(yòng ),用(yòng )之(zhī )则(zé )乱(luàn )法(fǎ )。楚(chǔ )之(zhī )有(yǒu )直(zhí )躬(gōng ),其(qí )父(fù )窃(qiè )羊(yáng ),而(ér )谒(yè )之(zhī )吏(lì )。令(lìng )尹(yǐn )曰(yuē ):“杀(shā )之(zhī )!”以(yǐ )为(wéi )直(zhí )于(yú )君(jūn )而(ér )曲(qǔ )于(yú )父(fù ),报(bào )而(ér )罪(zuì )之(zhī )。以(yǐ )是(shì )观(guān )之(zhī ),夫(fū )君(jūn )之(zhī )直(zhí )臣(chén ),父(fù )之(zhī )暴(bào )子(zǐ )也(yě )。鲁(lǔ )人(rén )从(cóng )君(jūn )战(zhàn ),三(sān )战(zhàn )三(sān )北(běi )。仲(zhòng )尼(ní )问(wèn )其(qí )故(gù ),对(duì )曰(yuē ):“吾(wú )有(yǒu )老(lǎo )父(fù ),身(shēn )死(sǐ )莫(mò )之(zhī )养(yǎng )也(yě )。”仲(zhòng )尼(ní )以(yǐ )为(wéi )孝(xiào ),举(jǔ )而(ér )上(shàng )之(zhī )。以(yǐ )是(shì )观(guān )之(zhī ),夫(fū )父(fù )之(zhī )孝(xiào )子(zǐ ),君(jūn )之(zhī )背(bèi )臣(chén )也(yě )。故(gù )令(lìng )尹(yǐn )诛(zhū )而(ér )楚(chǔ )奸(jiān )不(bú )上(shàng )闻(wén ),仲(zhòng )尼(ní )赏(shǎng )而(ér )鲁(lǔ )民(mín )易(yì )降(jiàng )北(běi )。上(shàng )下(xià )之(zhī )利(lì ),若(ruò )是(shì )其(qí )异(yì )也(yě ),而(ér )人(rén )主(zhǔ )兼(jiān )举(jǔ )匹(pǐ )夫(fū )之(zhī )行(háng ),而(ér )求(qiú )致(zhì )社(shè )稷(jì )之(zhī )福(fú ),必(bì )不(bú )几(jǐ )矣(yǐ )。

古(gǔ )者(zhě )苍(cāng )颉(jié )之(zhī )作(zuò )书(shū )也(yě ),自(zì )环(huán )者(zhě )谓(wèi )之(zhī )私(sī ),背(bèi )私(sī )谓(wèi )之(zhī )公(gōng ),公(gōng )私(sī )之(zhī )相(xiàng )背(bèi )也(yě ),乃(nǎi )苍(cāng )颉(jié )固(gù )以(yǐ )知(zhī )之(zhī )矣(yǐ )。今(jīn )以(yǐ )为(wéi )同(tóng )利(lì )者(zhě ),不(bú )察(chá )之(zhī )患(huàn )也(yě ),然(rán )则(zé )为(wéi )匹(pǐ )夫(fū )计(jì )者(zhě ),莫(mò )如(rú )修(xiū )行(háng )义(yì )而(ér )习(xí )文(wén )学(xué )。行(háng )义(yì )修(xiū )则(zé )见(jiàn )信(xìn ),见(jiàn )信(xìn )则(zé )受(shòu )事(shì );文(wén )学(xué )习(xí )则(zé )为(wéi )明(míng )师(shī ),为(wéi )明(míng )师(shī )则(zé )显(xiǎn )荣(róng ):此(cǐ )匹(pǐ )夫(fū )之(zhī )美(měi )也(yě )。然(rán )则(zé )无(wú )功(gōng )而(ér )受(shòu )事(shì ),无(wú )爵(jué )而(ér )显(xiǎn )荣(róng ),为(wéi )有(yǒu )政(zhèng )如(rú )此(cǐ ),则(zé )国(guó )必(bì )乱(luàn ),主(zhǔ )必(bì )危(wēi )矣(yǐ )。故(gù )不(bú )相(xiàng )容(róng )之(zhī )事(shì ),不(bú )两(liǎng )立(lì )也(yě )。斩(zhǎn )敌(dí )者(zhě )受(shòu )赏(shǎng ),而(ér )高(gāo )慈(cí )惠(huì )之(zhī )行(háng );拔(bá )城(chéng )者(zhě )受(shòu )爵(jué )禄(lù ),而(ér )信(xìn )廉(lián )爱(ài )之(zhī )说(shuō );坚(jiān )甲(jiǎ )厉(lì )兵(bīng )以(yǐ )备(bèi )难(nán ),而(ér )美(měi )荐(jiàn )绅(shēn )之(zhī )饰(shì );富(fù )国(guó )以(yǐ )农(nóng ),距(jù )敌(dí )恃(shì )卒(zú ),而(ér )贵(guì )文(wén )学(xué )之(zhī )士(shì );废(fèi )敬(jìng )上(shàng )畏(wèi )法(fǎ )之(zhī )民(mín ),而(ér )养(yǎng )游(yóu )侠(xiá )私(sī )剑(jiàn )之(zhī )属(shǔ )。举(jǔ )行(háng )如(rú )此(cǐ ),治(zhì )强(qiáng )不(bú )可(kě )得(dé )也(yě )。国(guó )平(píng )养(yǎng )儒(rú )侠(xiá ),难(nán )至(zhì )用(yòng )介(jiè )士(shì ),所(suǒ )利(lì )非(fēi )所(suǒ )用(yòng ),所(suǒ )用(yòng )非(fēi )所(suǒ )利(lì )。是(shì )故(gù )服(fú )事(shì )者(zhě )简(jiǎn )其(qí )业(yè ),而(ér )于(yú )游(yóu )学(xué )者(zhě )日(rì )众(zhòng ),是(shì )世(shì )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )乱(luàn )也(yě )。

且(qiě )世(shì )之(zhī )所(suǒ )谓(wèi )贤(xián )者(zhě ),贞(zhēn )信(xìn )之(zhī )行(háng )也(yě );所(suǒ )谓(wèi )智(zhì )者(zhě ),微(wēi )妙(miào )之(zhī )言(yán )也(yě )。微(wēi )妙(miào )之(zhī )言(yán ),上(shàng )智(zhì )之(zhī )所(suǒ )难(nán )知(zhī )也(yě )。今(jīn )为(wéi )众(zhòng )人(rén )法(fǎ ),而(ér )以(yǐ )上(shàng )智(zhì )之(zhī )所(suǒ )难(nán )知(zhī ),则(zé )民(mín )无(wú )从(cóng )识(shí )之(zhī )矣(yǐ )。故(gù )糟(zāo )糠(kāng )不(bú )饱(bǎo )者(zhě )不(bú )务(wù )粱(liáng )肉(ròu ),短(duǎn )褐(hè )不(bú )完(wán )者(zhě )不(bú )待(dài )文(wén )绣(xiù )。夫(fū )治(zhì )世(shì )之(zhī )事(shì ),急(jí )者(zhě )不(bú )得(dé ),则(zé )缓(huǎn )者(zhě )非(fēi )所(suǒ )务(wù )也(yě )。今(jīn )所(suǒ )治(zhì )之(zhī )政(zhèng ),民(mín )间(jiān )之(zhī )事(shì ),夫(fū )妇(fù )所(suǒ )明(míng )知(zhī )者(zhě )不(bú )用(yòng ),而(ér )慕(mù )上(shàng )知(zhī )之(zhī )论(lùn ),则(zé )其(qí )于(yú )治(zhì )反(fǎn )矣(yǐ )。故(gù )微(wēi )妙(miào )之(zhī )言(yán ),非(fēi )民(mín )务(wù )也(yě )。若(ruò )夫(fū )贤(xián )良(liáng )贞(zhēn )信(xìn )之(zhī )行(háng )者(zhě ),必(bì )将(jiāng )贵(guì )不(bú )欺(qī )之(zhī )士(shì );不(bú )欺(qī )之(zhī )士(shì )者(zhě ),亦(yì )无(wú )不(bú )欺(qī )之(zhī )术(shù )也(yě )。布(bù )衣(yī )相(xiàng )与(yǔ )交(jiāo ),无(wú )富(fù )厚(hòu )以(yǐ )相(xiàng )利(lì ),无(wú )威(wēi )势(shì )以(yǐ )相(xiàng )惧(jù )也(yě ),故(gù )求(qiú )不(bú )欺(qī )之(zhī )士(shì )。今(jīn )人(rén )主(zhǔ )处(chù )制(zhì )人(rén )之(zhī )势(shì ),有(yǒu )一(yī )国(guó )之(zhī )厚(hòu ),重(zhòng )赏(shǎng )严(yán )诛(zhū ),得(dé )操(cāo )其(qí )柄(bǐng ),以(yǐ )修(xiū )明(míng )术(shù )之(zhī )所(suǒ )烛(zhú ),虽(suī )有(yǒu )田(tián )常(cháng )、子(zǐ )罕(hǎn )之(zhī )臣(chén ),不(bú )敢(gǎn )欺(qī )也(yě ),奚(xī )待(dài )于(yú )不(bú )欺(qī )之(zhī )士(shì )?今(jīn )贞(zhēn )信(xìn )之(zhī )士(shì )不(bú )盈(yíng )于(yú )十(shí ),而(ér )境(jìng )内(nèi )之(zhī )官(guān )以(yǐ )百(bǎi )数(shù ),必(bì )任(rèn )贞(zhēn )信(xìn )之(zhī )士(shì ),则(zé )人(rén )不(bú )足(zú )官(guān )。人(rén )不(bú )足(zú )官(guān ),则(zé )治(zhì )者(zhě )寡(guǎ )而(ér )乱(luàn )者(zhě )众(zhòng )矣(yǐ )。故(gù )明(míng )主(zhǔ )之(zhī )道(dào ),一(yī )法(fǎ )而(ér )不(bú )求(qiú )智(zhì ),固(gù )术(shù )而(ér )不(bú )慕(mù )信(xìn ),故(gù )法(fǎ )不(bú )败(bài ),而(ér )群(qún )官(guān )无(wú )奸(jiān )诈(zhà )矣(yǐ )。

今(jīn )人(rén )主(zhǔ )之(zhī )于(yú )言(yán )也(yě ),说(shuō )其(qí )辩(biàn )而(ér )不(bú )求(qiú )其(qí )当(dāng )焉(yān );其(qí )用(yòng )于(yú )行(háng )也(yě ),美(měi )其(qí )声(shēng )而(ér )不(bú )责(zé )其(qí )功(gōng )。是(shì )以(yǐ )天(tiān )下(xià )之(zhī )众(zhòng ),其(qí )谈(tán )言(yán )者(zhě )务(wù )为(wéi )辨(biàn )而(ér )不(bú )周(zhōu )于(yú )用(yòng ),故(gù )举(jǔ )先(xiān )王(wáng )言(yán )仁(rén )义(yì )者(zhě )盈(yíng )廷(tíng ),而(ér )政(zhèng )不(bú )免(miǎn )于(yú )乱(luàn );行(háng )身(shēn )者(zhě )竞(jìng )于(yú )为(wéi )高(gāo )而(ér )不(bú )合(hé )于(yú )功(gōng ),故(gù )智(zhì )士(shì )退(tuì )处(chù )岩(yán )穴(xué ),归(guī )禄(lù )不(bú )受(shòu ),而(ér )兵(bīng )不(bú )免(miǎn )于(yú )弱(ruò ),政(zhèng )不(bú )免(miǎn )于(yú )乱(luàn ),此(cǐ )其(qí )故(gù )何(hé )也(yě )?民(mín )之(zhī )所(suǒ )誉(yù ),上(shàng )之(zhī )所(suǒ )礼(lǐ ),乱(luàn )国(guó )之(zhī )术(shù )也(yě )。今(jīn )境(jìng )内(nèi )之(zhī )民(mín )皆(jiē )言(yán )治(zhì ),藏(cáng )商(shāng )、管(guǎn )之(zhī )法(fǎ )者(zhě )家(jiā )有(yǒu )之(zhī ),而(ér )国(guó )贫(pín ),言(yán )耕(gēng )者(zhě )众(zhòng ),执(zhí )耒(lěi )者(zhě )寡(guǎ )也(yě );境(jìng )内(nèi )皆(jiē )言(yán )兵(bīng ),藏(cáng )孙(sūn )、吴(wú )之(zhī )书(shū )者(zhě )家(jiā )有(yǒu )之(zhī ),而(ér )兵(bīng )愈(yù )弱(ruò ),言(yán )战(zhàn )者(zhě )多(duō ),被(bèi )甲(jiǎ )者(zhě )少(shǎo )也(yě )。故(gù )明(míng )主(zhǔ )用(yòng )其(qí )力(lì ),不(bú )听(tīng )其(qí )言(yán );赏(shǎng )其(qí )功(gōng ),伐(fá )禁(jìn )无(wú )用(yòng )。故(gù )民(mín )尽(jìn )死(sǐ )力(lì )以(yǐ )从(cóng )其(qí )上(shàng )。夫(fū )耕(gēng )之(zhī )用(yòng )力(lì )也(yě )劳(láo ),而(ér )民(mín )为(wéi )之(zhī )者(zhě ),曰(yuē ):可(kě )得(dé )以(yǐ )富(fù )也(yě )。战(zhàn )之(zhī )事(shì )也(yě )危(wēi ),而(ér )民(mín )为(wéi )之(zhī )者(zhě ),曰(yuē ):可(kě )得(dé )以(yǐ )贵(guì )也(yě )。今(jīn )修(xiū )文(wén )学(xué ),习(xí )言(yán )谈(tán ),则(zé )无(wú )耕(gēng )之(zhī )劳(láo )而(ér )有(yǒu )富(fù )之(zhī )实(shí ),无(wú )战(zhàn )之(zhī )危(wēi )而(ér )有(yǒu )贵(guì )之(zhī )尊(zūn ),则(zé )人(rén )孰(shú )不(bú )为(wéi )也(yě )?是(shì )以(yǐ )百(bǎi )人(rén )事(shì )智(zhì )而(ér )一(yī )人(rén )用(yòng )力(lì )。事(shì )智(zhì )者(zhě )众(zhòng ),则(zé )法(fǎ )败(bài );用(yòng )力(lì )者(zhě )寡(guǎ ),则(zé )国(guó )贫(pín ):此(cǐ )世(shì )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )乱(luàn )也(yě )。>>>>故(gù )明(míng )主(zhǔ )之(zhī )国(guó ),无(wú )书(shū )简(jiǎn )之(zhī )文(wén ),以(yǐ )法(fǎ )为(wéi )教(jiāo );无(wú )先(xiān )王(wáng )之(zhī )语(yǔ ),以(yǐ )吏(lì )为(wéi )师(shī );无(wú )私(sī )剑(jiàn )之(zhī )捍(hàn ),以(yǐ )斩(zhǎn )首(shǒu )为(wéi )勇(yǒng )。是(shì )境(jìng )内(nèi )之(zhī )民(mín ),其(qí )言(yán )谈(tán )者(zhě )必(bì )轨(guǐ )于(yú )法(fǎ ),动(dòng )作(zuò )者(zhě )归(guī )之(zhī )于(yú )功(gōng ),为(wéi )勇(yǒng )者(zhě )尽(jìn )之(zhī )于(yú )军(jūn )。是(shì )故(gù )无(wú )事(shì )则(zé )国(guó )富(fù ),有(yǒu )事(shì )则(zé )兵(bīng )强(qiáng ),此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )王(wáng )资(zī )。既(jì )畜(chù )王(wáng )资(zī )而(ér )承(chéng )敌(dí )国(guó )之(zhī )儥(yù )超(chāo )五(wǔ )帝(dì )侔(móu )三(sān )王(wáng )者(zhě ),必(bì )此(cǐ )法(fǎ )也(yě )。

今(jīn )则(zé )不(bú )然(rán ),士(shì )民(mín )纵(zòng )恣(zì )于(yú )内(nèi ),言(yán )谈(tán )者(zhě )为(wéi )势(shì )于(yú )外(wài ),外(wài )内(nèi )称(chēng )恶(è ),以(yǐ )待(dài )强(qiáng )敌(dí ),不(bú )亦(yì )殆(dài )乎(hū )!故(gù )群(qún )臣(chén )之(zhī )言(yán )外(wài )事(shì )者(zhě ),非(fēi )有(yǒu )分(fèn )于(yú )从(cóng )衡(héng )之(zhī )党(dǎng ),则(zé )有(yǒu )仇(chóu )雠(chóu )之(zhī )忠(zhōng ),而(ér )借(jiè )力(lì )于(yú )国(guó )也(yě )。从(cóng )者(zhě ),合(hé )众(zhòng )弱(ruò )以(yǐ )攻(gōng )一(yī )强(qiáng )也(yě );而(ér )衡(héng )者(zhě ),事(shì )一(yī )强(qiáng )以(yǐ )攻(gōng )众(zhòng )弱(ruò )也(yě ):皆(jiē )非(fēi )所(suǒ )以(yǐ )持(chí )国(guó )也(yě )。今(jīn )人(rén )臣(chén )之(zhī )言(yán )衡(héng )者(zhě ),皆(jiē )曰(yuē ):“不(bú )事(shì )大(dà ),则(zé )遇(yù )敌(dí )受(shòu )祸(huò )矣(yǐ )。”事(shì )大(dà )未(wèi )必(bì )有(yǒu )实(shí ),则(zé )举(jǔ )图(tú )而(ér )委(wěi ),效(xiào )玺(xǐ )而(ér )请(qǐng )兵(bīng )矣(yǐ )。献(xiàn )图(tú )则(zé )地(dì )削(xuē ),效(xiào )玺(xǐ )则(zé )名(míng )卑(bēi ),地(dì )削(xuē )则(zé )国(guó )削(xuē ),名(míng )卑(bēi )则(zé )政(zhèng )乱(luàn )矣(yǐ )。事(shì )大(dà )为(wéi )衡(héng ),未(wèi )见(jiàn )其(qí )利(lì )也(yě ),而(ér )亡(wáng )地(dì )乱(luàn )政(zhèng )矣(yǐ )。人(rén )臣(chén )之(zhī )言(yán )从(cóng )者(zhě ),皆(jiē )曰(yuē ):“不(bú )救(jiù )小(xiǎo )而(ér )伐(fá )大(dà ),则(zé )失(shī )天(tiān )下(xià ),失(shī )天(tiān )下(xià )则(zé )国(guó )危(wēi ),国(guó )危(wēi )而(ér )主(zhǔ )卑(bēi )。”救(jiù )小(xiǎo )未(wèi )必(bì )有(yǒu )实(shí ),则(zé )起(qǐ )兵(bīng )而(ér )敌(dí )大(dà )矣(yǐ )。救(jiù )小(xiǎo )未(wèi )必(bì )能(néng )存(cún ),而(ér )交(jiāo )大(dà )未(wèi )必(bì )不(bú )有(yǒu )疏(shū ),有(yǒu )疏(shū )则(zé )为(wéi )强(qiáng )国(guó )制(zhì )矣(yǐ )。出(chū )兵(bīng )则(zé )军(jūn )败(bài ),退(tuì )守(shǒu )则(zé )城(chéng )拔(bá )。救(jiù )小(xiǎo )为(wéi )从(cóng ),未(wèi )见(jiàn )其(qí )利(lì ),而(ér )亡(wáng )地(dì )败(bài )军(jūn )矣(yǐ )。是(shì )故(gù )事(shì )强(qiáng ),则(zé )以(yǐ )外(wài )权(quán )士(shì )官(guān )于(yú )内(nèi );求(qiú )小(xiǎo ),则(zé )以(yǐ )内(nèi )重(zhòng )求(qiú )利(lì )于(yú )外(wài )。国(guó )利(lì )未(wèi )立(lì ),封(fēng )土(tǔ )厚(hòu )禄(lù )至(zhì )矣(yǐ );主(zhǔ )上(shàng )虽(suī )卑(bēi ),人(rén )臣(chén )尊(zūn )矣(yǐ );国(guó )地(dì )虽(suī )削(xuē ),私(sī )家(jiā )富(fù )矣(yǐ )。事(shì )成(chéng ),则(zé )以(yǐ )权(quán )长(zhǎng )重(zhòng );事(shì )败(bài ),则(zé )以(yǐ )富(fù )退(tuì )处(chù )。人(rén )主(zhǔ )之(zhī )于(yú )其(qí )听(tīng )说(shuō )也(yě )于(yú )其(qí )臣(chén ),事(shì )未(wèi )成(chéng )则(zé )爵(jué )禄(lù )已(yǐ )尊(zūn )矣(yǐ );事(shì )败(bài )而(ér )弗(fú )诛(zhū ),则(zé )游(yóu )说(shuō )之(zhī )士(shì )孰(shú )不(bú )为(wéi )用(yòng )缴(jiǎo )之(zhī )说(shuō )而(ér )侥(yáo )幸(xìng )其(qí )后(hòu )?故(gù )破(pò )国(guó )亡(wáng )主(zhǔ )以(yǐ )听(tīng )言(yán )谈(tán )者(zhě )之(zhī )浮(fú )说(shuō )。此(cǐ )其(qí )故(gù )何(hé )也(yě )?是(shì )人(rén )君(jūn )不(bú )明(míng )乎(hū )公(gōng )私(sī )之(zhī )利(lì ),不(bú )察(chá )当(dāng )否(fǒu )之(zhī )言(yán ),而(ér )诛(zhū )罚(fá )不(bú )必(bì )其(qí )后(hòu )也(yě )。皆(jiē )曰(yuē ):“外(wài )事(shì ),大(dà )可(kě )以(yǐ )王(wáng ),小(xiǎo )可(kě )以(yǐ )安(ān )。”夫(fū )王(wáng )者(zhě ),能(néng )攻(gōng )人(rén )者(zhě )也(yě );而(ér )安(ān ),则(zé )不(bú )可(kě )攻(gōng )也(yě )。强(qiáng ),则(zé )能(néng )攻(gōng )人(rén )者(zhě )也(yě );治(zhì ),则(zé )不(bú )可(kě )攻(gōng )也(yě )。治(zhì )强(qiáng )不(bú )可(kě )责(zé )于(yú )外(wài ),内(nèi )政(zhèng )之(zhī )有(yǒu )也(yě )。今(jīn )不(bú )行(háng )法(fǎ )术(shù )于(yú )内(nèi ),而(ér )事(shì )智(zhì )于(yú )外(wài ),则(zé )不(bú )至(zhì )于(yú )治(zhì )强(qiáng )矣(yǐ )。

鄙(bǐ )谚(yàn )曰(yuē ):“长(zhǎng )袖(xiù )善(shàn )舞(wǔ ),多(duō )钱(qián )善(shàn )贾(jiǎ )。”此(cǐ )言(yán )多(duō )资(zī )之(zhī )易(yì )为(wéi )工(gōng )也(yě )。故(gù )治(zhì )强(qiáng )易(yì )为(wéi )谋(móu ),弱(ruò )乱(luàn )难(nán )为(wéi )计(jì )。故(gù )用(yòng )于(yú )秦(qín )者(zhě ),十(shí )变(biàn )而(ér )谋(móu )希(xī )失(shī );用(yòng )于(yú )燕(yàn )者(zhě ),一(yī )变(biàn )而(ér )计(jì )希(xī )得(dé )。非(fēi )用(yòng )于(yú )秦(qín )者(zhě )必(bì )智(zhì ),用(yòng )于(yú )燕(yàn )者(zhě )必(bì )愚(yú )也(yě ),盖(gài )治(zhì )乱(luàn )之(zhī )资(zī )异(yì )也(yě )。故(gù )周(zhōu )去(qù )秦(qín )为(wéi )从(cóng ),期(qī )年(nián )而(ér )举(jǔ );卫(wèi )离(lí )魏(wèi )为(wéi )衡(héng ),半(bàn )岁(suì )而(ér )亡(wáng )。是(shì )周(zhōu )灭(miè )于(yú )从(cóng ),卫(wèi )亡(wáng )于(yú )衡(héng )也(yě )。使(shǐ )周(zhōu )、卫(wèi )缓(huǎn )其(qí )从(cóng )衡(héng )之(zhī )计(jì ),而(ér )严(yán )其(qí )境(jìng )内(nèi )之(zhī )治(zhì ),明(míng )其(qí )法(fǎ )禁(jìn ),必(bì )其(qí )赏(shǎng )罚(fá ),尽(jìn )其(qí )地(dì )力(lì )以(yǐ )多(duō )其(qí )积(jī ),致(zhì )其(qí )民(mín )死(sǐ )以(yǐ )坚(jiān )其(qí )城(chéng )守(shǒu ),天(tiān )下(xià )得(dé )其(qí )地(dì )则(zé )其(qí )利(lì )少(shǎo ),攻(gōng )其(qí )国(guó )则(zé )其(qí )伤(shāng )大(dà ),万(wàn )乘(chéng )之(zhī )国(guó )莫(mò )敢(gǎn )自(zì )顿(dùn )于(yú )坚(jiān )城(chéng )之(zhī )下(xià ),而(ér )使(shǐ )强(qiáng )敌(dí )裁(cái )其(qí )弊(bì )也(yě ),此(cǐ )必(bì )不(bú )亡(wáng )之(zhī )术(shù )也(yě )。舍(shě )必(bì )不(bú )亡(wáng )之(zhī )术(shù )而(ér )道(dào )必(bì )灭(miè )之(zhī )事(shì ),治(zhì )国(guó )者(zhě )之(zhī )过(guò )也(yě )。智(zhì )困(kùn )于(yú )内(nèi )而(ér )政(zhèng )乱(luàn )于(yú )外(wài ),则(zé )亡(wáng )不(bú )可(kě )振(zhèn )也(yě )。

民(mín )之(zhī )政(zhèng )计(jì ),皆(jiē )就(jiù )安(ān )利(lì )如(rú )辟(pì )危(wēi )穷(qióng )。今(jīn )为(wéi )之(zhī )攻(gōng )战(zhàn ),进(jìn )则(zé )死(sǐ )于(yú )敌(dí ),退(tuì )则(zé )死(sǐ )于(yú )诛(zhū ),则(zé )危(wēi )矣(yǐ )。弃(qì )私(sī )家(jiā )之(zhī )事(shì )而(ér )必(bì )汗(hàn )马(mǎ )之(zhī )劳(láo ),家(jiā )困(kùn )而(ér )上(shàng )弗(fú )论(lùn ),则(zé )穷(qióng )矣(yǐ )。穷(qióng )危(wēi )之(zhī )所(suǒ )在(zài )也(yě ),民(mín )安(ān )得(dé )勿(wù )避(bì )?故(gù )事(shì )私(sī )门(mén )而(ér )完(wán )解(jiě )舍(shě ),解(jiě )舍(shě )完(wán )则(zé )远(yuǎn )战(zhàn ),远(yuǎn )战(zhàn )则(zé )安(ān )。行(háng )货(huò )赂(lù )而(ér )袭(xí )当(dāng )涂(tú )者(zhě )则(zé )求(qiú )得(dé ),求(qiú )得(dé )则(zé )私(sī )安(ān ),私(sī )安(ān )则(zé )利(lì )之(zhī )所(suǒ )在(zài ),安(ān )得(dé )勿(wù )就(jiù )?是(shì )以(yǐ )公(gōng )民(mín )少(shǎo )而(ér )私(sī )人(rén )众(zhòng )矣(yǐ )。

夫(fū )明(míng )王(wáng )治(zhì )国(guó )之(zhī )政(zhèng ),使(shǐ )其(qí )商(shāng )工(gōng )游(yóu )食(shí )之(zhī )民(mín )少(shǎo )而(ér )名(míng )卑(bēi ),以(yǐ )寡(guǎ )趣(qù )本(běn )务(wù )而(ér )趋(qū )末(mò )作(zuò )。今(jīn )世(shì )近(jìn )习(xí )之(zhī )请(qǐng )行(háng ),则(zé )官(guān )爵(jué )可(kě )买(mǎi );官(guān )爵(jué )可(kě )买(mǎi ),则(zé )商(shāng )工(gōng )不(bú )卑(bēi )也(yě )矣(yǐ )。奸(jiān )财(cái )货(huò )贾(jiǎ )得(dé )用(yòng )于(yú )市(shì ),则(zé )商(shāng )人(rén )不(bú )少(shǎo )矣(yǐ )。聚(jù )敛(liǎn )倍(bèi )农(nóng )而(ér )致(zhì )尊(zūn )过(guò )耕(gēng )战(zhàn )之(zhī )士(shì ),则(zé )耿(gěng )介(jiè )之(zhī )士(shì )寡(guǎ )而(ér )高(gāo )价(jià )之(zhī )民(mín )多(duō )矣(yǐ )。

是(shì )故(gù )乱(luàn )国(guó )之(zhī )俗(sú ):其(qí )学(xué )者(zhě ),则(zé )称(chēng )先(xiān )王(wáng )之(zhī )道(dào )以(yǐ )籍(jí )仁(rén )义(yì ),盛(shèng )容(róng )服(fú )而(ér )饰(shì )辩(biàn )说(shuō ),以(yǐ )疑(yí )当(dāng )世(shì )之(zhī )法(fǎ ),而(ér )贰(èr )人(rén )主(zhǔ )之(zhī )心(xīn )。其(qí )言(yán )古(gǔ )者(zhě ),为(wéi )设(shè )诈(zhà )称(chēng ),借(jiè )于(yú )外(wài )力(lì ),以(yǐ )成(chéng )其(qí )私(sī ),而(ér )遗(yí )社(shè )稷(jì )之(zhī )利(lì )。其(qí )带(dài )剑(jiàn )者(zhě ),聚(jù )徒(tú )属(shǔ ),立(lì )节(jiē )操(cāo ),以(yǐ )显(xiǎn )其(qí )名(míng ),而(ér )犯(fàn )五(wǔ )官(guān )之(zhī )禁(jìn )。其(qí )患(huàn )御(yù )者(zhě ),积(jī )于(yú )私(sī )门(mén ),尽(jìn )货(huò )赂(lù ),而(ér )用(yòng )重(zhòng )人(rén )之(zhī )谒(yè ),退(tuì )汗(hàn )马(mǎ )之(zhī )劳(láo )。其(qí )商(shāng )工(gōng )之(zhī )民(mín ),修(xiū )治(zhì )苦(kǔ )窳(yǔ )之(zhī )器(qì ),聚(jù )弗(fú )靡(mí )之(zhī )财(cái ),蓄(xù )积(jī )待(dài )时(shí ),而(ér )侔(móu )农(nóng )夫(fū )之(zhī )利(lì )。此(cǐ )五(wǔ )者(zhě ),邦(bāng )之(zhī )蠹(dù )也(yě )。人(rén )主(zhǔ )不(bú )除(chú )此(cǐ )五(wǔ )蠹(dù )之(zhī )民(mín ),不(bú )养(yǎng )耿(gěng )介(jiè )之(zhī )士(shì ),则(zé )海(hǎi )内(nèi )虽(suī )有(yǒu )破(pò )亡(wáng )之(zhī )国(guó ),削(xuē )灭(miè )之(zhī )朝(cháo ),亦(yì )勿(wù )怪(guài )矣(yǐ )。

阅读:33337

打赏捐助〔Donate〕>>>

《五蠹》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库