汉纪二【登录】

《资治通鉴》 > 《汉纪》·六十卷 > 《汉纪二》 > 拼音版

起(qǐ )强(qiáng )圉(yǔ )作(zuò )噩(è ),尽(jìn )著(zhe )雍(yōng )阉(yān )茂(mào ),凡(fán )二(èr )年(nián )。

太(tài )祖(zǔ )高(gāo )皇(huáng )帝(dì )上(shàng )之(zhī )下(xià )三(sān )年(nián )(丁(dīng )酉(yǒu ),公(gōng )元(yuán )前(qián )二(èr )零(líng )四(sì )年(nián ))

冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),韩(hán )信(xìn )、张(zhāng )耳(ěr )以(yǐ )兵(bīng )数(shù )万(wàn )东(dōng )击(jī )赵(zhào )。赵(zhào )王(wáng )及(jí )成(chéng )安(ān )君(jūn )陈(chén )馀(yú )闻(wén )之(zhī ),聚(jù )兵(bīng )井(jǐng )陉(xíng )口(kǒu ),号(hào )二(èr )十(shí )万(wàn )。

广(guǎng )武(wǔ )君(jūn )李(lǐ )左(zuǒ )车(chē )说(shuō )成(chéng )安(ān )君(jūn )曰(yuē ):“韩(hán )信(xìn )、张(zhāng )耳(ěr )乘(chéng )胜(shèng )而(ér )去(qù )国(guó )远(yuǎn )斗(dòu ),其(qí )锋(fēng )不(bú )可(kě )当(dāng )。臣(chén )闻(wén )‘千(qiān )里(lǐ )馈(kuì )粮(liáng ),士(shì )有(yǒu )饥(jī )色(sè );樵(qiáo )苏(sū )后(hòu )爨(cuàn ),师(shī )不(bú )宿(xiǔ )饱(bǎo )。’今(jīn )井(jǐng )陉(xíng )之(zhī )道(dào ),车(chē )不(bú )得(dé )方(fāng )轨(guǐ ),骑(qí )不(bú )得(dé )成(chéng )列(liè );行(háng )数(shù )百(bǎi )里(lǐ ),其(qí )势(shì )粮(liáng )食(shí )必(bì )在(zài )其(qí )后(hòu )。愿(yuàn )足(zú )下(xià )假(jiǎ )臣(chén )奇(qí )兵(bīng )三(sān )万(wàn )人(rén ),从(cóng )间(jiān )路(lù )绝(jué )其(qí )辎(zī )重(zhòng );足(zú )下(xià )深(shēn )沟(gōu )高(gāo )垒(lěi )勿(wù )与(yǔ )战(zhàn )。彼(bǐ )前(qián )不(bú )得(dé )斗(dòu ),退(tuì )不(bú )得(dé )还(hái ),野(yě )无(wú )所(suǒ )掠(luě ),不(bú )至(zhì )十(shí )日(rì ),而(ér )两(liǎng )将(jiāng )之(zhī )头(tóu )可(kě )致(zhì )于(yú )麾(huī )下(xià );否(fǒu )则(zé )必(bì )为(wéi )二(èr )子(zǐ )所(suǒ )擒(qín )矣(yǐ )。”成(chéng )安(ān )君(jūn )尝(cháng )自(zì )称(chēng )义(yì )兵(bīng ),不(bú )用(yòng )诈(zhà )谋(móu )奇(qí )计(jì ),曰(yuē ):“韩(hán )信(xìn )兵(bīng )少(shǎo )而(ér )疲(pí ),如(rú )此(cǐ )避(bì )而(ér )不(bú )击(jī ),则(zé )诸(zhū )侯(hóu )谓(wèi )吾(wú )怯(qiè )而(ér )轻(qīng )来(lái )伐(fá )我(wǒ )矣(yǐ )。”

韩(hán )信(xìn )使(shǐ )人(rén )间(jiān )视(shì ),知(zhī )其(qí )不(bú )用(yòng )广(guǎng )武(wǔ )君(jūn )策(cè ),则(zé )大(dà )喜(xǐ ),乃(nǎi )敢(gǎn )引(yǐn )兵(bīng )遂(suí )下(xià )。未(wèi )至(zhì )井(jǐng )陉(xíng )口(kǒu )三(sān )十(shí )里(lǐ ),止(zhǐ )舍(shě )。夜(yè )半(bàn ),传(chuán )发(fā ),选(xuǎn )轻(qīng )骑(qí )二(èr )千(qiān )人(rén ),人(rén )持(chí )一(yī )赤(chì )帜(zhì ),从(cóng )间(jiān )道(dào )萆(bì )山(shān )而(ér )望(wàng )赵(zhào )军(jūn )。诫(jiè )曰(yuē ):“赵(zhào )见(jiàn )我(wǒ )走(zǒu ),必(bì )空(kōng )壁(bì )逐(zhú )我(wǒ );若(ruò )疾(jí )入(rù )赵(zhào )壁(bì ),拔(bá )赵(zhào )帜(zhì ),立(lì )汉(hàn )赤(chì )帜(zhì )。”令(lìng )其(qí )裨(bì )将(jiāng )传(chuán )餐(cān ),曰(yuē ):“今(jīn )日(rì )破(pò )赵(zhào )会(huì )食(shí )!”诸(zhū )将(jiāng )皆(jiē )莫(mò )信(xìn ),佯(yáng )应(yīng )曰(yuē ):“诺(nuò )。”信(xìn )曰(yuē ):“赵(zhào )已(yǐ )先(xiān )据(jù )便(biàn )地(dì )为(wéi )壁(bì );且(qiě )彼(bǐ )未(wèi )见(jiàn )吾(wú )大(dà )将(jiāng )旗(qí )鼓(gǔ ),未(wèi )肯(kěn )击(jī )前(qián )行(háng ),恐(kǒng )吾(wú )至(zhì )阻(zǔ )险(xiǎn )而(ér )还(hái )也(yě )。”乃(nǎi )使(shǐ )万(wàn )人(rén )先(xiān )行(háng ),出(chū ),背(bèi )水(shuǐ )陈(chén )。赵(zhào )军(jūn )望(wàng )见(jiàn )而(ér )大(dà )笑(xiào )。平(píng )旦(dàn ),信(xìn )建(jiàn )大(dà )将(jiāng )旗(qí )鼓(gǔ ),鼓(gǔ )行(háng )出(chū )井(jǐng )陉(xíng )口(kǒu );赵(zhào )开(kāi )壁(bì )击(jī )之(zhī ),大(dà )战(zhàn )良(liáng )久(jiǔ )。于(yú )是(shì )信(xìn )与(yǔ )张(zhāng )耳(ěr )佯(yáng )弃(qì )鼓(gǔ )旗(qí ),走(zǒu )水(shuǐ )上(shàng )军(jūn );水(shuǐ )上(shàng )军(jūn )开(kāi )入(rù )之(zhī ),复(fù )疾(jí )战(zhàn )。赵(zhào )果(guǒ )空(kōng )壁(bì )争(zhēng )汉(hàn )旗(qí )、鼓(gǔ ),逐(zhú )信(xìn )、耳(ěr )。信(xìn )、耳(ěr )已(yǐ )入(rù )水(shuǐ )上(shàng )军(jūn ),军(jūn )皆(jiē )殊(shū )死(sǐ )战(zhàn ),不(bú )可(kě )败(bài )。信(xìn )所(suǒ )出(chū )奇(qí )兵(bīng )二(èr )千(qiān )骑(qí )共(gòng )候(hòu )赵(zhào )空(kōng )壁(bì )逐(zhú )利(lì ),则(zé )驰(chí )入(rù )赵(zhào )壁(bì ),皆(jiē )拔(bá )赵(zhào )旗(qí ),立(lì )汉(hàn )赤(chì )帜(zhì )二(èr )千(qiān )。赵(zhào )军(jūn )已(yǐ )不(bú )能(néng )得(dé )信(xìn )等(děng ),欲(yù )还(hái )归(guī )壁(bì );壁(bì )皆(jiē )汉(hàn )赤(chì )帜(zhì ),见(jiàn )而(ér )大(dà )惊(jīng ),以(yǐ )为(wéi )汉(hàn )皆(jiē )已(yǐ )得(dé )赵(zhào )王(wáng )将(jiāng )矣(yǐ ),兵(bīng )遂(suí )乱(luàn ),遁(dùn )走(zǒu ),赵(zhào )将(jiāng )虽(suī )斩(zhǎn )之(zhī ),不(bú )能(néng )禁(jìn )也(yě )。于(yú )是(shì )汉(hàn )兵(bīng )夹(jiá )击(jī ),大(dà )破(pò )赵(zhào )军(jūn ),斩(zhǎn )成(chéng )安(ān )君(jūn )泜(dǐ )水(shuǐ )上(shàng ),禽(qín )赵(zhào )王(wáng )歇(xiē )。诸(zhū )将(jiāng )效(xiào )首(shǒu )虏(lǔ ),休(xiū ),毕(bì )贺(hè ),因(yīn )问(wèn )信(xìn )曰(yuē ):“兵(bīng )法(fǎ ):‘右(yòu )倍(bèi )山(shān )陵(líng ),前(qián )左(zuǒ )水(shuǐ )泽(zé )。’今(jīn )者(zhě )将(jiāng )军(jūn )令(lìng )臣(chén )等(děng )反(fǎn )背(bèi )水(shuǐ )陈(chén ),曰(yuē )‘破(pò )赵(zhào )会(huì )食(shí )’,臣(chén )等(děng )不(bú )服(fú ),然(rán )竟(jìng )以(yǐ )胜(shèng ),此(cǐ )何(hé )术(shù )也(yě )?”信(xìn )曰(yuē ):“此(cǐ )在(zài )兵(bīng )法(fǎ ),顾(gù )诸(zhū )君(jūn )不(bú )察(chá )耳(ěr )!兵(bīng )法(fǎ )不(bú )曰(yuē )‘陷(xiàn )之(zhī )死(sǐ )地(dì )而(ér )后(hòu )生(shēng ),置(zhì )之(zhī )亡(wáng )地(dì )而(ér )后(hòu )存(cún )’?且(qiě )信(xìn )非(fēi )得(dé )素(sù )拊(fǔ )循(xún )士(shì )大(dà )夫(fū )也(yě ),此(cǐ )所(suǒ )谓(wèi )‘驱(qū )市(shì )人(rén )而(ér )战(zhàn )之(zhī )’,其(qí )势(shì )非(fēi )置(zhì )之(zhī )死(sǐ )地(dì ),使(shǐ )人(rén )人(rén )自(zì )为(wéi )战(zhàn )。今(jīn )予(yǔ )之(zhī )生(shēng )地(dì ),皆(jiē )走(zǒu ),宁(níng )尚(shàng )可(kě )得(dé )而(ér )用(yòng )之(zhī )乎(hū )?!”诸(zhū )将(jiāng )皆(jiē )服(fú ),曰(yuē ):“善(shàn )!非(fēi )臣(chén )所(suǒ )及(jí )也(yě )。”

信(xìn )募(mù )生(shēng )得(dé )广(guǎng )武(wǔ )君(jūn )者(zhě )予(yǔ )千(qiān )金(jīn )。有(yǒu )缚(fù )致(zhì )麾(huī )下(xià )者(zhě ),信(xìn )解(jiě )其(qí )缚(fù ),东(dōng )乡(xiāng )坐(zuò ),师(shī )事(shì )之(zhī )。问(wèn )曰(yuē ):“仆(pú )欲(yù )北(běi )攻(gōng )燕(yàn ),东(dōng )代(dài )齐(qí ),何(hé )若(ruò )而(ér )有(yǒu )功(gōng )?”广(guǎng )武(wǔ )君(jūn )辞(cí )谢(xiè )曰(yuē ):“臣(chén )败(bài )亡(wáng )之(zhī )虏(lǔ ),何(hé )足(zú )以(yǐ )权(quán )大(dà )事(shì )乎(hū )!”信(xìn )曰(yuē ):“仆(pú )闻(wén )之(zhī ),百(bǎi )里(lǐ )奚(xī )居(jū )虞(yú )而(ér )虞(yú )亡(wáng ),在(zài )秦(qín )而(ér )秦(qín )霸(bà );非(fēi )愚(yú )于(yú )虞(yú )而(ér )智(zhì )于(yú )秦(qín )也(yě ),用(yòng )与(yǔ )不(bú )用(yòng ),听(tīng )与(yǔ )不(bú )听(tīng )也(yě )。诚(chéng )令(lìng )成(chéng )安(ān )君(jūn )听(tīng )足(zú )下(xià )计(jì ),若(ruò )信(xìn )者(zhě )亦(yì )已(yǐ )为(wéi )禽(qín )矣(yǐ )。以(yǐ )不(bú )用(yòng )足(zú )下(xià ),故(gù )信(xìn )得(dé )侍(shì )耳(ěr )。今(jīn )仆(pú )委(wěi )心(xīn )归(guī )计(jì ),愿(yuàn )足(zú )下(xià )勿(wù )辞(cí )。”广(guǎng )武(wǔ )君(jūn )曰(yuē ):“今(jīn )将(jiāng )军(jūn )涉(shè )西(xī )河(hé ),虏(lǔ )魏(wèi )王(wáng ),禽(qín )夏(xià )说(shuō );东(dōng )下(xià )井(jǐng )陉(xíng ),不(bú )终(zhōng )朝(cháo )而(ér )破(pò )赵(zhào )二(èr )十(shí )万(wàn )众(zhòng ),诛(zhū )成(chéng )安(ān )君(jūn );名(míng )闻(wén )海(hǎi )内(nèi ),威(wēi )震(zhèn )天(tiān )下(xià ),农(nóng )夫(fū )莫(mò )不(bú )辍(chuò )耕(gēng )释(shì )耒(lěi ),褕(yú )衣(yī )甘(gān )食(shí ),倾(qīng )耳(ěr )以(yǐ )待(dài )命(mìng )者(zhě ),此(cǐ )将(jiāng )军(jūn )之(zhī )所(suǒ )长(zhǎng )也(yě )。然(rán )而(ér )众(zhòng )劳(láo )卒(zú )罢(bà ),其(qí )实(shí )难(nán )用(yòng )。今(jīn )将(jiāng )军(jūn )欲(yù )举(jǔ )倦(juàn )敝(bì )之(zhī )兵(bīng ),顿(dùn )之(zhī )燕(yàn )坚(jiān )城(chéng )之(zhī )下(xià ),欲(yù )战(zhàn )不(bú )得(dé ),攻(gōng )之(zhī )不(bú )拔(bá ),情(qíng )见(jiàn )势(shì )屈(qū );旷(kuàng )日(rì )持(chí )久(jiǔ ),粮(liáng )食(shí )单(dān )竭(jié )。燕(yàn )既(jì )不(bú )服(fú ),齐(qí )必(bì )距(jù )境(jìng )以(yǐ )自(zì )强(qiáng )。燕(yàn )、齐(qí )相(xiàng )持(chí )而(ér )不(bú )下(xià ),则(zé )刘(liú )、项(xiàng )之(zhī )权(quán )未(wèi )有(yǒu )所(suǒ )分(fèn )也(yě ),此(cǐ )将(jiāng )军(jūn )所(suǒ )短(duǎn )也(yě )。善(shàn )用(yòng )兵(bīng )者(zhě ),不(bú )以(yǐ )短(duǎn )击(jī )长(zhǎng )而(ér )以(yǐ )长(zhǎng )击(jī )短(duǎn )。”韩(hán )信(xìn )曰(yuē ):“然(rán )则(zé )何(hé )由(yóu )?”广(guǎng )武(wǔ )君(jūn )对(duì )曰(yuē ):“方(fāng )今(jīn )为(wéi )将(jiāng )军(jūn )计(jì ),莫(mò )如(rú )按(àn )甲(jiǎ )休(xiū )兵(bīng ),镇(zhèn )抚(fǔ )赵(zhào )民(mín ),百(bǎi )里(lǐ )之(zhī )内(nèi ),牛(niú )酒(jiǔ )日(rì )至(zhì ),以(yǐ )飨(xiǎng )士(shì )大(dà )夫(fū );北(běi )首(shǒu )燕(yàn )路(lù ),而(ér )后(hòu )遣(qiǎn )辨(biàn )士(shì )奉(fèng )咫(zhǐ )尺(chǐ )之(zhī )书(shū ),暴(bào )其(qí )所(suǒ )长(zhǎng )于(yú )燕(yàn ),燕(yàn )必(bì )不(bú )敢(gǎn )不(bú )听(tīng )从(cóng )。燕(yàn )已(yǐ )从(cóng )而(ér )东(dōng )临(lín )齐(qí ),虽(suī )有(yǒu )智(zhì )者(zhě ),亦(yì )不(bú )知(zhī )为(wéi )齐(qí )计(jì )矣(yǐ )。如(rú )是(shì ),则(zé )天(tiān )下(xià )事(shì )皆(jiē )可(kě )图(tú )也(yě )。兵(bīng )固(gù )有(yǒu )先(xiān )声(shēng )而(ér )后(hòu )实(shí )者(zhě ),此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。”韩(hán )信(xìn )曰(yuē ):“善(shàn )!”从(cóng )其(qí )策(cè ),发(fā )使(shǐ )使(shǐ )燕(yàn ),燕(yàn )从(cóng )风(fēng )而(ér )靡(mí );遣(qiǎn )使(shǐ )报(bào )汉(hàn ),且(qiě )请(qǐng )以(yǐ )张(zhāng )耳(ěr )王(wáng )赵(zhào ),汉(hàn )王(wáng )许(xǔ )之(zhī )。楚(chǔ )数(shù )使(shǐ )奇(qí )兵(bīng )渡(dù )河(hé )击(jī )赵(zhào ),张(zhāng )耳(ěr )、韩(hán )信(xìn )往(wǎng )来(lái )救(jiù )赵(zhào ),因(yīn )行(háng )定(dìng )赵(zhào )城(chéng )邑(yì ),发(fā )兵(bīng )诣(yì )汉(hàn )。

甲(jiǎ )戌(xū )晦(huì ),日(rì )有(yǒu )食(shí )之(zhī )。十(shí )一(yī )月(yuè ),癸(guǐ )卯(mǎo )晦(huì ),日(rì )有(yǒu )食(shí )之(zhī )。

随(suí )何(hé )至(zhì )九(jiǔ )江(jiāng ),九(jiǔ )江(jiāng )太(tài )宰(zǎi )主(zhǔ )之(zhī ),三(sān )日(rì )不(bú )得(dé )见(jiàn )。随(suí )何(hé )说(shuō )太(tài )宰(zǎi )曰(yuē ):“王(wáng )之(zhī )不(bú )见(jiàn )何(hé ),必(bì )以(yǐ )楚(chǔ )为(wéi )强(qiáng ),以(yǐ )汉(hàn )为(wéi )弱(ruò )也(yě )。此(cǐ )臣(chén )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )使(shǐ )。使(shǐ )何(hé )得(dé )见(jiàn ),言(yán )之(zhī )而(ér )是(shì ),大(dà )王(wáng )所(suǒ )欲(yù )闻(wén )也(yě );言(yán )之(zhī )而(ér )非(fēi ),使(shǐ )何(hé )等(děng )二(èr )十(shí )人(rén )伏(fú )斧(fǔ )质(zhì )九(jiǔ )江(jiāng )市(shì ),足(zú )以(yǐ )明(míng )王(wáng )倍(bèi )汉(hàn )而(ér )与(yǔ )楚(chǔ )也(yě )。”太(tài )宰(zǎi )乃(nǎi )言(yán )之(zhī )王(wáng )。王(wáng )见(jiàn )之(zhī )。随(suí )何(hé )曰(yuē ):“汉(hàn )王(wáng )使(shǐ )臣(chén )敬(jìng )进(jìn )书(shū )大(dà )王(wáng )御(yù )者(zhě ),窃(qiè )怪(guài )大(dà )王(wáng )与(yǔ )楚(chǔ )何(hé )亲(qīn )也(yě )!”九(jiǔ )江(jiāng )王(wáng )曰(yuē ):“寡(guǎ )人(rén )北(běi )乡(xiāng )而(ér )臣(chén )事(shì )之(zhī )。”随(suí )何(hé )曰(yuē ):“大(dà )王(wáng )与(yǔ )项(xiàng )王(wáng )俱(jù )列(liè )为(wéi )诸(zhū )侯(hóu ),北(běi )乡(xiāng )而(ér )臣(chén )事(shì )之(zhī )者(zhě ),必(bì )以(yǐ )楚(chǔ )为(wéi )强(qiáng ),可(kě )以(yǐ )托(tuō )国(guó )也(yě )。项(xiàng )王(wáng )伐(fá )齐(qí ),身(shēn )负(fù )版(bǎn )筑(zhù ),为(wéi )士(shì )卒(zú )先(xiān )。大(dà )王(wáng )宜(yí )悉(xī )九(jiǔ )江(jiāng )之(zhī )众(zhòng ),身(shēn )自(zì )将(jiāng )之(zhī ),为(wéi )楚(chǔ )前(qián )锋(fēng );今(jīn )乃(nǎi )发(fā )四(sì )千(qiān )人(rén )以(yǐ )助(zhù )楚(chǔ )。夫(fū )北(běi )面(miàn )而(ér )臣(chén )事(shì )人(rén )者(zhě ),固(gù )若(ruò )是(shì )乎(hū )?汉(hàn )王(wáng )入(rù )彭(péng )城(chéng ),项(xiàng )王(wáng )未(wèi )出(chū )齐(qí )也(yě )。大(dà )王(wáng )宜(yí )悉(xī )九(jiǔ )江(jiāng )之(zhī )兵(bīng )渡(dù )淮(huái ),日(rì )夜(yè )会(huì )战(zhàn )彭(péng )城(chéng )下(xià );大(dà )王(wáng )乃(nǎi )抚(fǔ )万(wàn )人(rén )之(zhī )众(zhòng ),无(wú )一(yī )人(rén )渡(dù )淮(huái )者(zhě ),垂(chuí )拱(gǒng )而(ér )观(guān )其(qí )孰(shú )胜(shèng )。夫(fū )托(tuō )国(guó )于(yú )人(rén )者(zhě ),固(gù )若(ruò )是(shì )乎(hū )?大(dà )王(wáng )提(tí )空(kōng )名(míng )以(yǐ )乡(xiāng )楚(chǔ )而(ér )欲(yù )厚(hòu )自(zì )托(tuō ),臣(chén )窃(qiè )为(wéi )大(dà )王(wáng )不(bú )取(qǔ )也(yě )!然(rán )而(ér )大(dà )王(wáng )不(bú )背(bèi )楚(chǔ )者(zhě ),以(yǐ )汉(hàn )为(wéi )弱(ruò )也(yě )。夫(fū )楚(chǔ )兵(bīng )虽(suī )强(qiáng ),天(tiān )下(xià )负(fù )之(zhī )以(yǐ )不(bú )义(yì )之(zhī )名(míng ),以(yǐ )其(qí )背(bèi )盟(méng )约(yuē )而(ér )杀(shā )义(yì )帝(dì )也(yě )。汉(hàn )王(wáng )收(shōu )诸(zhū )侯(hóu ),还(hái )守(shǒu )成(chéng )皋(gāo )、荥(yíng )阳(yáng ),下(xià )蜀(shǔ )、汉(hàn )之(zhī )粟(sù ),深(shēn )沟(gōu )壁(bì )垒(lěi ),分(fèn )卒(zú )守(shǒu )徼(jiǎo )乘(chéng )塞(sāi )。楚(chǔ )人(rén )深(shēn )入(rù )敌(dí )国(guó )八(bā )九(jiǔ )百(bǎi )里(lǐ ),老(lǎo )弱(ruò )转(zhuǎn )粮(liáng )千(qiān )里(lǐ )之(zhī )外(wài )。汉(hàn )坚(jiān )守(shǒu )而(ér )不(bú )动(dòng ),楚(chǔ )进(jìn )则(zé )不(bú )得(dé )攻(gōng ),退(tuì )则(zé )不(bú )能(néng )解(jiě ),故(gù )曰(yuē )楚(chǔ )兵(bīng )不(bú )足(zú )恃(shì )也(yě )。使(shǐ )楚(chǔ )胜(shèng )汉(hàn ),则(zé )诸(zhū )侯(hóu )自(zì )危(wēi )惧(jù )而(ér )相(xiàng )救(jiù )。夫(fū )楚(chǔ )之(zhī )强(qiáng ),适(shì )足(zú )以(yǐ )致(zhì )天(tiān )下(xià )之(zhī )兵(bīng )耳(ěr )。故(gù )楚(chǔ )不(bú )如(rú )汉(hàn ),其(qí )势(shì )易(yì )见(jiàn )也(yě )。今(jīn )大(dà )王(wáng )不(bú )与(yǔ )万(wàn )全(quán )之(zhī )汉(hàn )而(ér )自(zì )托(tuō )于(yú )危(wēi )亡(wáng )之(zhī )楚(chǔ ),臣(chén )窃(qiè )为(wéi )大(dà )王(wáng )惑(huò )之(zhī )!臣(chén )非(fēi )以(yǐ )九(jiǔ )江(jiāng )之(zhī )兵(bīng )足(zú )以(yǐ )亡(wáng )楚(chǔ )也(yě );大(dà )王(wáng )发(fā )兵(bīng )而(ér )倍(bèi )楚(chǔ ),项(xiàng )王(wáng )必(bì )留(liú );留(liú )数(shù )月(yuè ),汉(hàn )之(zhī )取(qǔ )天(tiān )下(xià )可(kě )以(yǐ )万(wàn )全(quán )。臣(chén )请(qǐng )与(yǔ )大(dà )王(wáng )提(tí )剑(jiàn )而(ér )归(guī )汉(hàn ),汉(hàn )王(wáng )必(bì )裂(liè )地(dì )而(ér )封(fēng )大(dà )王(wáng );又(yòu )况(kuàng )九(jiǔ )江(jiāng )必(bì )大(dà )王(wáng )有(yǒu )也(yě )。”九(jiǔ )江(jiāng )王(wáng )曰(yuē ):“请(qǐng )奉(fèng )命(mìng )。”阴(yīn )许(xǔ )畔(pàn )楚(chǔ )与(yǔ )汉(hàn ),未(wèi )敢(gǎn )泄(xiè )也(yě )。

楚(chǔ )使(shǐ )者(zhě )在(zài )九(jiǔ )江(jiāng ),舍(shě )传(chuán )舍(shě ),方(fāng )急(jí )责(zé )布(bù )发(fā )兵(bīng )。随(suí )何(hé )直(zhí )入(rù ),坐(zuò )楚(chǔ )使(shǐ )者(zhě )上(shàng ),曰(yuē ):“九(jiǔ )江(jiāng )王(wáng )已(yǐ )归(guī )汉(hàn ),楚(chǔ )何(hé )以(yǐ )得(dé )发(fā )兵(bīng )?”布(bù )愕(è )然(rán )。楚(chǔ )使(shǐ )者(zhě )起(qǐ )。何(hé )因(yīn )说(shuō )布(bù )曰(yuē ):“事(shì )已(yǐ )构(gòu ),可(kě )遂(suí )杀(shā )楚(chǔ )使(shǐ )者(zhě ),无(wú )使(shǐ )归(guī ),而(ér )疾(jí )走(zǒu )汉(hàn )并(bìng )力(lì )。”布(bù )曰(yuē ):“如(rú )使(shǐ )者(zhě )教(jiāo )。”于(yú )是(shì )杀(shā )楚(chǔ )使(shǐ )者(zhě ),因(yīn )起(qǐ )兵(bīng )而(ér )攻(gōng )楚(chǔ )。

楚(chǔ )使(shǐ )项(xiàng )声(shēng )、龙(lóng )且(qiě )攻(gōng )九(jiǔ )江(jiāng ),数(shù )月(yuè ),龙(lóng )且(qiě )破(pò )九(jiǔ )江(jiāng )军(jūn )。布(bù )欲(yù )引(yǐn )兵(bīng )走(zǒu )汉(hàn ),恐(kǒng )楚(chǔ )兵(bīng )杀(shā )之(zhī ),乃(nǎi )间(jiān )行(háng )与(yǔ )何(hé )俱(jù )归(guī )汉(hàn )。十(shí )二(èr )月(yuè ),九(jiǔ )江(jiāng )王(wáng )至(zhì )汉(hàn )。汉(hàn )王(wáng )方(fāng )踞(jù )床(chuáng )洗(xǐ )足(zú ),召(zhào )布(bù )入(rù )见(jiàn )。布(bù )大(dà )怒(nù ),悔(huǐ )来(lái ),欲(yù )自(zì )杀(shā );及(jí )出(chū )就(jiù )舍(shě ),帐(zhàng )御(yù )、饮(yǐn )食(shí )、从(cóng )官(guān )皆(jiē )如(rú )汉(hàn )王(wáng )居(jū ),布(bù )又(yòu )大(dà )喜(xǐ )过(guò )望(wàng )。于(yú )是(shì )乃(nǎi )使(shǐ )人(rén )入(rù )九(jiǔ )江(jiāng );楚(chǔ )已(yǐ )使(shǐ )项(xiàng )伯(bó )收(shōu )九(jiǔ )江(jiāng )兵(bīng ),尽(jìn )杀(shā )布(bù )妻(qī )子(zǐ ),布(bù )使(shǐ )者(zhě )颇(pō )得(dé )故(gù )人(rén )、幸(xìng )臣(chén ),将(jiāng )众(zhòng )数(shù )千(qiān )人(rén )归(guī )汉(hàn )。汉(hàn )益(yì )九(jiǔ )江(jiāng )王(wáng )兵(bīng ),与(yǔ )俱(jù )屯(tún )成(chéng )皋(gāo )。

楚(chǔ )数(shù )侵(qīn )夺(duó )汉(hàn )甬(yǒng )道(dào ),汉(hàn )军(jūn )乏(fá )食(shí )。汉(hàn )王(wáng )与(yǔ )郦(lì )食(shí )其(qí )谋(móu )桡(ráo )楚(chǔ )权(quán )。食(shí )其(qí )曰(yuē ):“昔(xī )汤(tāng )伐(fá )桀(jié ),封(fēng )其(qí )后(hòu )于(yú )杞(qǐ );武(wǔ )王(wáng )伐(fá )纣(zhòu ),封(fēng )其(qí )后(hòu )于(yú )宋(sòng )。今(jīn )秦(qín )失(shī )德(dé )弃(qì )义(yì ),侵(qīn )伐(fá )诸(zhū )侯(hóu ),灭(miè )其(qí )社(shè )稷(jì ),使(shǐ )无(wú )立(lì )锥(zhuī )之(zhī )地(dì ),陛(bì )下(xià )诚(chéng )能(néng )复(fù )立(lì )六(liù )国(guó )之(zhī )后(hòu ),此(cǐ )其(qí )君(jūn )臣(chén )、百(bǎi )姓(xìng )必(bì )皆(jiē )戴(dài )陛(bì )下(xià )之(zhī )德(dé ),莫(mò )不(bú )乡(xiāng )风(fēng )慕(mù )义(yì ),愿(yuàn )为(wéi )臣(chén )妾(qiè )。德(dé )义(yì )已(yǐ )行(háng ),陛(bì )下(xià )南(nán )乡(xiāng )称(chēng )霸(bà ),楚(chǔ )必(bì )敛(liǎn )衽(rèn )而(ér )朝(cháo )。”汉(hàn )王(wáng )曰(yuē ):“善(shàn )!趣(qù )刻(kè )印(yìn ),先(xiān )生(shēng )因(yīn )行(háng )佩(pèi )之(zhī )矣(yǐ )。”食(shí )其(qí )未(wèi )行(háng ),张(zhāng )良(liáng )从(cóng )外(wài )来(lái )谒(yè )。汉(hàn )王(wáng )方(fāng )食(shí ),曰(yuē ):“子(zǐ )房(fáng )前(qián )!客(kè )有(yǒu )为(wéi )我(wǒ )计(jì )桡(ráo )楚(chǔ )权(quán )者(zhě )。”具(jù )以(yǐ )郦(lì )生(shēng )语(yǔ )告(gào )良(liáng ),曰(yuē ):“何(hé )如(rú )?”良(liáng )曰(yuē ):“谁(shuí )为(wéi )陛(bì )下(xià )画(huà )此(cǐ )计(jì )者(zhě )?陛(bì )下(xià )事(shì )去(qù )矣(yǐ )!”汉(hàn )王(wáng )曰(yuē ):“何(hé )哉(zāi )?”对(duì )曰(yuē ):“臣(chén )请(qǐng )借(jiè )前(qián )箸(zhù ),为(wéi )大(dà )王(wáng )筹(chóu )之(zhī )。昔(xī )汤(tāng )、武(wǔ )封(fēng )桀(jié )、纣(zhòu )之(zhī )后(hòu )者(zhě ),度(dù )能(néng )制(zhì )其(qí )死(sǐ )生(shēng )之(zhī )命(mìng )也(yě );今(jīn )陛(bì )下(xià )能(néng )制(zhì )项(xiàng )籍(jí )之(zhī )死(sǐ )命(mìng )乎(hū )?其(qí )不(bú )可(kě )一(yī )也(yě )。武(wǔ )王(wáng )入(rù )殷(yīn ),表(biǎo )商(shāng )容(róng )之(zhī )闾(lǘ ),释(shì )箕(jī )子(zǐ )之(zhī )囚(qiú ),封(fēng )比(bǐ )干(gàn )之(zhī )墓(mù ),今(jīn )陛(bì )下(xià )能(néng )乎(hū )?其(qí )不(bú )可(kě )二(èr )也(yě )。发(fā )巨(jù )桥(qiáo )之(zhī )粟(sù ),散(sàn )鹿(lù )台(tái )之(zhī )钱(qián ),以(yǐ )赐(cì )贫(pín )穷(qióng ),今(jīn )陛(bì )下(xià )能(néng )乎(hū )?其(qí )不(bú )可(kě )三(sān )也(yě )。殷(yīn )事(shì )已(yǐ )毕(bì ),偃(yǎn )革(gé )为(wéi )轩(xuān ),倒(dǎo )载(zǎi )干(gàn )戈(gē ),示(shì )天(tiān )下(xià )不(bú )复(fù )用(yòng )兵(bīng ),今(jīn )陛(bì )下(xià )能(néng )乎(hū )?其(qí )不(bú )可(kě )四(sì )也(yě )。休(xiū )马(mǎ )华(huá )山(shān )之(zhī )阳(yáng ),示(shì )以(yǐ )无(wú )为(wéi ),今(jīn )陛(bì )下(xià )能(néng )乎(hū )?其(qí )不(bú )可(kě )五(wǔ )也(yě )。放(fàng )牛(niú )桃(táo )林(lín )之(zhī )阴(yīn ),以(yǐ )示(shì )不(bú )复(fù )输(shū )积(jī ),今(jīn )陛(bì )下(xià )能(néng )乎(hū )?其(qí )不(bú )可(kě )六(liù )也(yě )。天(tiān )下(xià )游(yóu )士(shì ),离(lí )其(qí )亲(qīn )戚(qī ),弃(qì )坟(fén )墓(mù ),去(qù )故(gù )旧(jiù ),从(cóng )陛(bì )下(xià )游(yóu )者(zhě ),徒(tú )欲(yù )日(rì )夜(yè )望(wàng )咫(zhǐ )尺(chǐ )之(zhī )地(dì );今(jīn )复(fù )立(lì )六(liù )国(guó )之(zhī )后(hòu ),天(tiān )下(xià )游(yóu )士(shì )各(gè )归(guī )事(shì )其(qí )主(zhǔ ),从(cóng )其(qí )亲(qīn )戚(qī ),反(fǎn )其(qí )故(gù )旧(jiù )、坟(fén )墓(mù ),陛(bì )下(xià )与(yǔ )谁(shuí )取(qǔ )天(tiān )下(xià )乎(hū )?其(qí )不(bú )可(kě )七(qī )也(yě )。且(qiě )夫(fū )楚(chǔ )唯(wéi )无(wú )强(qiáng ),六(liù )国(guó )立(lì )者(zhě )复(fù )桡(ráo )而(ér )从(cóng )之(zhī ),陛(bì )下(xià )焉(yān )得(dé )而(ér )臣(chén )之(zhī )?其(qí )不(bú )可(kě )八(bā )也(yě )。诚(chéng )用(yòng )客(kè )之(zhī )谋(móu ),陛(bì )下(xià )事(shì )去(qù )矣(yǐ )!”汉(hàn )王(wáng )辍(chuò )食(shí ),吐(tǔ )哺(bǔ ),骂(mà )曰(yuē ):“竖(shù )儒(rú )几(jǐ )败(bài )而(ér )公(gōng )事(shì )!”令(lìng )趣(qù )销(xiāo )印(yìn )。

荀(xún )悦(yuè )论(lùn )曰(yuē ):夫(fū )立(lì )策(cè )决(jué )胜(shèng )之(zhī )术(shù ),其(qí )要(yào )有(yǒu )三(sān ):一(yī )曰(yuē )形(xíng ),二(èr )曰(yuē )势(shì ),三(sān )曰(yuē )情(qíng )。形(xíng )者(zhě ),言(yán )其(qí )大(dà )体(tǐ )得(dé )失(shī )之(zhī )数(shù )也(yě );势(shì )者(zhě ),言(yán )其(qí )临(lín )时(shí )之(zhī )宜(yí )、进(jìn )退(tuì )之(zhī )机(jī )也(yě );情(qíng )者(zhě ),言(yán )其(qí )心(xīn )志(zhì )可(kě )否(fǒu )之(zhī )实(shí )也(yě )。故(gù )策(cè )同(tóng )、事(shì )等(děng )而(ér )功(gōng )殊(shū )者(zhě ),三(sān )术(shù )不(bú )同(tóng )也(yě )。

初(chū ),张(zhāng )耳(ěr )、陈(chén )馀(yú )说(shuō )陈(chén )涉(shè )以(yǐ )复(fù )六(liù )国(guó ),自(zì )为(wéi )树(shù )党(dǎng );郦(lì )生(shēng )亦(yì )说(shuō )汉(hàn )王(wáng )。所(suǒ )以(yǐ )说(shuō )者(zhě )同(tóng )而(ér )得(dé )失(shī )异(yì )者(zhě ),陈(chén )涉(shè )之(zhī )起(qǐ ),天(tiān )下(xià )皆(jiē )欲(yù )亡(wáng )秦(qín );而(ér )楚(chǔ )、汉(hàn )之(zhī )分(fèn )未(wèi )有(yǒu )所(suǒ )定(dìng ),今(jīn )天(tiān )下(xià )未(wèi )必(bì )欲(yù )亡(wáng )项(xiàng )也(yě )。故(gù )立(lì )六(liù )国(guó ),于(yú )陈(chén )涉(shè ),所(suǒ )谓(wèi )多(duō )己(jǐ )之(zhī )党(dǎng )而(ér )益(yì )秦(qín )之(zhī )敌(dí )也(yě );且(qiě )陈(chén )涉(shè )未(wèi )能(néng )专(zhuān )天(tiān )下(xià )之(zhī )地(dì )也(yě ),所(suǒ )谓(wèi )取(qǔ )非(fēi )其(qí )有(yǒu )以(yǐ )与(yǔ )于(yú )人(rén ),行(háng )虚(xū )惠(huì )而(ér )获(huò )实(shí )福(fú )也(yě )。立(lì )六(liù )国(guó ),于(yú )汉(hàn )王(wáng ),所(suǒ )谓(wèi )割(gē )己(jǐ )之(zhī )有(yǒu )而(ér )以(yǐ )资(zī )敌(dí ),设(shè )虚(xū )名(míng )而(ér )受(shòu )实(shí )祸(huò )也(yě )。此(cǐ )同(tóng )事(shì )而(ér )异(yì )形(xíng )者(zhě )也(yě )。

及(jí )宋(sòng )义(yì )待(dài )秦(qín )、赵(zhào )之(zhī )毙(bì ),与(yǔ )昔(xī )卞(biàn )庄(zhuāng )刺(cì )虎(hǔ )同(tóng )说(shuō )者(zhě )也(yě )。施(shī )之(zhī )战(zhàn )国(guó )之(zhī )时(shí ),邻(lín )国(guó )相(xiàng )攻(gōng ),无(wú )临(lín )时(shí )之(zhī )急(jí ),则(zé )可(kě )也(yě )。战(zhàn )国(guó )之(zhī )立(lì ),其(qí )日(rì )久(jiǔ )矣(yǐ ),一(yī )战(zhàn )胜(shèng )败(bài ),未(wèi )必(bì )以(yǐ )存(cún )亡(wáng )也(yě );其(qí )势(shì )非(fēi )能(néng )急(jí )于(yú )亡(wáng )敌(dí )国(guó )也(yě );进(jìn )乘(chéng )利(lì ),退(tuì )自(zì )保(bǎo ),故(gù )累(lèi )力(lì )待(dài )时(shí ),承(chéng )敌(dí )之(zhī )毙(bì ),其(qí )势(shì )然(rán )也(yě )。今(jīn )楚(chǔ )、赵(zhào )所(suǒ )起(qǐ ),其(qí )与(yǔ )秦(qín )势(shì )不(bú )并(bìng )立(lì ),安(ān )危(wēi )之(zhī )机(jī ),呼(hū )吸(xī )成(chéng )变(biàn ),进(jìn )则(zé )定(dìng )功(gōng ),退(tuì )则(zé )受(shòu )祸(huò )。此(cǐ )同(tóng )事(shì )而(ér )异(yì )势(shì )者(zhě )也(yě )。

伐(fá )赵(zhào )之(zhī )役(yì ),韩(hán )信(xìn )军(jūn )于(yú )泜(dǐ )水(shuǐ )之(zhī )上(shàng )而(ér )赵(zhào )不(bú )能(néng )败(bài )。彭(péng )城(chéng )之(zhī )难(nán ),汉(hàn )王(wáng )战(zhàn )于(yú )睢(suī )水(shuǐ )之(zhī )上(shàng ),士(shì )卒(zú )皆(jiē )赴(fù )入(rù )睢(suī )水(shuǐ )而(ér )楚(chǔ )兵(bīng )大(dà )胜(shèng )。何(hé )则(zé )?赵(zhào )兵(bīng )出(chū )国(guó )迎(yíng )战(zhàn ),见(jiàn )可(kě )而(ér )进(jìn ),知(zhī )难(nán )而(ér )退(tuì ),怀(huái )内(nèi )顾(gù )之(zhī )心(xīn ),无(wú )出(chū )死(sǐ )之(zhī )计(jì );韩(hán )信(xìn )军(jūn )孤(gū )在(zài )水(shuǐ )上(shàng ),士(shì )卒(zú )必(bì )死(sǐ ),无(wú )有(yǒu )二(èr )心(xīn ),此(cǐ )信(xìn )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )胜(shèng )也(yě )。汉(hàn )王(wáng )深(shēn )入(rù )敌(dí )国(guó ),置(zhì )酒(jiǔ )高(gāo )会(huì ),士(shì )卒(zú )逸(yì )豫(yù ),战(zhàn )心(xīn )不(bú )固(gù );楚(chǔ )以(yǐ )强(qiáng )大(dà )之(zhī )威(wēi )而(ér )丧(sàng )其(qí )国(guó )都(dōu ),士(shì )卒(zú )皆(jiē )有(yǒu )愤(fèn )激(jī )之(zhī )气(qì ),救(jiù )败(bài )赴(fù )亡(wáng )之(zhī )急(jí ),以(yǐ )决(jué )一(yī )旦(dàn )之(zhī )命(mìng ),此(cǐ )汉(hàn )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )败(bài )也(yě )。且(qiě )韩(hán )信(xìn )选(xuǎn )精(jīng )兵(bīng )以(yǐ )守(shǒu ),而(ér )赵(zhào )以(yǐ )内(nèi )顾(gù )之(zhī )士(shì )攻(gōng )之(zhī );项(xiàng )羽(yǔ )选(xuǎn )精(jīng )兵(bīng )以(yǐ )攻(gōng ),而(ér )汉(hàn )以(yǐ )怠(dài )惰(duò )之(zhī )卒(zú )应(yīng )之(zhī ),此(cǐ )同(tóng )事(shì )而(ér )异(yì )情(qíng )者(zhě )也(yě )。

故(gù )曰(yuē ):权(quán )不(bú )可(kě )豫(yù )设(shè ),变(biàn )不(bú )可(kě )先(xiān )图(tú )。与(yǔ )时(shí )迁(qiān )移(yí ),应(yīng )物(wù )变(biàn )化(huà ),设(shè )策(cè )之(zhī )机(jī )也(yě )。

汉(hàn )王(wáng )谓(wèi )陈(chén )平(píng )曰(yuē ):“天(tiān )下(xià )纷(fēn )纷(fēn ),何(hé )时(shí )定(dìng )乎(hū )?”陈(chén )平(píng )曰(yuē ):“项(xiàng )王(wáng )骨(gǔ )鲠(gěng )之(zhī )臣(chén )亚(yà )父(fù )、钟(zhōng )离(lí )昩(mò )、龙(lóng )且(qiě )、周(zhōu )殷(yīn )之(zhī )属(shǔ ),不(bú )过(guò )数(shù )人(rén )耳(ěr )。大(dà )王(wáng )诚(chéng )能(néng )捐(juān )数(shù )万(wàn )斤(jīn )金(jīn ),行(háng )反(fǎn )间(jiān ),间(jiān )其(qí )君(jūn )臣(chén ),以(yǐ )疑(yí )其(qí )心(xīn )。项(xiàng )王(wáng )为(wéi )人(rén ),意(yì )忌(jì )信(xìn )谗(chán ),必(bì )内(nèi )相(xiàng )诛(zhū ),汉(hàn )因(yīn )举(jǔ )兵(bīng )而(ér )攻(gōng )之(zhī ),破(pò )楚(chǔ )必(bì )矣(yǐ )。”汉(hàn )王(wáng )曰(yuē ):“善(shàn )!”乃(nǎi )出(chū )黄(huáng )金(jīn )四(sì )万(wàn )斤(jīn )与(yǔ )平(píng ),恣(zì )所(suǒ )为(wéi ),不(bú )问(wèn )其(qí )出(chū )入(rù )。平(píng )多(duō )以(yǐ )金(jīn )纵(zòng )反(fǎn )间(jiān )于(yú )楚(chǔ )军(jūn ),宣(xuān )言(yán ):“诸(zhū )将(jiāng )钟(zhōng )离(lí )昩(mò )等(děng )为(wéi )项(xiàng )王(wáng )将(jiāng ),功(gōng )多(duō )矣(yǐ ),然(rán )而(ér )终(zhōng )不(bú )得(dé )裂(liè )地(dì )而(ér )王(wáng ),欲(yù )与(yǔ )汉(hàn )为(wéi )一(yī ),以(yǐ )灭(miè )项(xiàng )氏(shì )而(ér )分(fèn )王(wáng )其(qí )地(dì )。”项(xiàng )王(wáng )果(guǒ )意(yì )不(bú )信(xìn )钟(zhōng )离(lí )昩(mò )等(děng )。

夏(xià ),四(sì )月(yuè ),楚(chǔ )围(wéi )汉(hàn )王(wáng )于(yú )荥(yíng )阳(yáng ),急(jí );汉(hàn )王(wáng )请(qǐng )和(hé ),割(gē )荥(yíng )阳(yáng )以(yǐ )西(xī )者(zhě )为(wéi )汉(hàn )。亚(yà )父(fù )劝(quàn )羽(yǔ )急(jí )攻(gōng )荥(yíng )阳(yáng );汉(hàn )王(wáng )患(huàn )之(zhī )。项(xiàng )羽(yǔ )使(shǐ )使(shǐ )至(zhì )汉(hàn ),陈(chén )平(píng )使(shǐ )为(wéi )太(tài )牢(láo )具(jù )。举(jǔ )进(jìn ),见(jiàn )楚(chǔ )使(shǐ ),即(jí )佯(yáng )惊(jīng )曰(yuē ):“吾(wú )以(yǐ )为(wéi )亚(yà )父(fù )使(shǐ ),乃(nǎi )项(xiàng )王(wáng )使(shǐ )!”复(fù )持(chí )去(qù ),更(gèng )以(yǐ )恶(è )草(cǎo )具(jù )进(jìn )楚(chǔ )使(shǐ )。楚(chǔ )使(shǐ )归(guī ),具(jù )以(yǐ )报(bào )项(xiàng )王(wáng ),项(xiàng )王(wáng )果(guǒ )大(dà )疑(yí )亚(yà )父(fù )。亚(yà )父(fù )欲(yù )急(jí )攻(gōng )下(xià )荥(yíng )阳(yáng )城(chéng ),项(xiàng )王(wáng )不(bú )信(xìn ),不(bú )肯(kěn )听(tīng )。亚(yà )父(fù )闻(wén )项(xiàng )王(wáng )疑(yí )之(zhī ),乃(nǎi )怒(nù )曰(yuē ):“天(tiān )下(xià )事(shì )大(dà )定(dìng )矣(yǐ ),君(jūn )王(wáng )自(zì )为(wéi )之(zhī ),愿(yuàn )请(qǐng )骸(hái )骨(gǔ )!”归(guī ),未(wèi )至(zhì )彭(péng )城(chéng ),疽(jū )发(fā )背(bèi )而(ér )死(sǐ )。

五(wǔ )月(yuè ),将(jiāng )军(jūn )纪(jì )信(xìn )言(yán )于(yú )汉(hàn )王(wáng )曰(yuē ):“事(shì )急(jí )矣(yǐ )!臣(chén )请(qǐng )诳(kuáng )楚(chǔ ),王(wáng )可(kě )以(yǐ )间(jiān )出(chū )。”于(yú )是(shì )陈(chén )平(píng )夜(yè )出(chū )女(nǚ )子(zǐ )东(dōng )门(mén )二(èr )千(qiān )馀(yú )人(rén ),楚(chǔ )因(yīn )而(ér )四(sì )面(miàn )击(jī )之(zhī )。纪(jì )信(xìn )乃(nǎi )乘(chéng )王(wáng )车(chē ),黄(huáng )屋(wū )左(zuǒ )纛(dào ),曰(yuē ):“食(shí )尽(jìn ),汉(hàn )王(wáng )降(jiàng )楚(chǔ )。”楚(chǔ )皆(jiē )呼(hū )万(wàn )岁(suì ),之(zhī )城(chéng )东(dōng )观(guān )。以(yǐ )故(gù )汉(hàn )王(wáng )得(dé )与(yǔ )数(shù )十(shí )骑(qí )出(chū )西(xī )门(mén )遁(dùn )去(qù ),令(lìng )韩(hán )王(wáng )信(xìn )与(yǔ )周(zhōu )苛(kē )、魏(wèi )豹(bào )、枞(cōng )公(gōng )守(shǒu )荥(yíng )阳(yáng )。羽(yǔ )见(jiàn )纪(jì )信(xìn ),问(wèn ):“汉(hàn )王(wáng )安(ān )在(zài )?”曰(yuē ):“已(yǐ )出(chū )去(qù )矣(yǐ )。”羽(yǔ )烧(shāo )杀(shā )信(xìn )。周(zhōu )苛(kē )、枞(cōng )公(gōng )相(xiàng )谓(wèi )曰(yuē ):“反(fǎn )国(guó )之(zhī )王(wáng ),难(nán )与(yǔ )守(shǒu )城(chéng )!”因(yīn )杀(shā )魏(wèi )豹(bào )。

汉(hàn )王(wáng )出(chū )荥(yíng )阳(yáng ),至(zhì )成(chéng )皋(gāo ),入(rù )关(guān ),收(shōu )兵(bīng )欲(yù )复(fù )东(dōng )。辕(yuán )生(shēng )说(shuō )汉(hàn )王(wáng )曰(yuē ):“汉(hàn )与(yǔ )楚(chǔ )相(xiàng )距(jù )荥(yíng )阳(yáng )数(shù )岁(suì ),汉(hàn )常(cháng )困(kùn )。愿(yuàn )君(jūn )王(wáng )出(chū )武(wǔ )关(guān ),项(xiàng )王(wáng )必(bì )引(yǐn )兵(bīng )南(nán )走(zǒu )。王(wáng )深(shēn )壁(bì )勿(wù )战(zhàn ),令(lìng )荥(yíng )阳(yáng )、成(chéng )皋(gāo )间(jiān )且(qiě )得(dé )休(xiū )息(xī ),使(shǐ )韩(hán )信(xìn )等(děng )得(dé )安(ān )辑(jí )河(hé )北(běi )赵(zhào )地(dì ),连(lián )燕(yàn )、齐(qí ),君(jūn )王(wáng )乃(nǎi )复(fù )走(zǒu )荥(yíng )阳(yáng )。如(rú )此(cǐ ),则(zé )楚(chǔ )所(suǒ )备(bèi )者(zhě )多(duō ),力(lì )分(fèn );汉(hàn )得(dé )休(xiū )息(xī ),复(fù )与(yǔ )之(zhī )战(zhàn ),破(pò )之(zhī )必(bì )矣(yǐ )!”汉(hàn )王(wáng )从(cóng )其(qí )计(jì ),出(chū )军(jūn )宛(wǎn )、叶(yè )间(jiān )。与(yǔ )黥(qíng )布(bù )行(háng )收(shōu )兵(bīng )。羽(yǔ )闻(wén )汉(hàn )王(wáng )在(zài )宛(wǎn ),果(guǒ )引(yǐn )兵(bīng )南(nán );汉(hàn )王(wáng )坚(jiān )壁(bì )不(bú )与(yǔ )战(zhàn )。

汉(hàn )王(wáng )之(zhī )败(bài )彭(péng )城(chéng ),解(jiě )而(ér )西(xī )也(yě ),彭(péng )越(yuè )皆(jiē )亡(wáng )其(qí )所(suǒ )下(xià )城(chéng ),独(dú )将(jiāng )其(qí )兵(bīng )北(běi )居(jū )河(hé )上(shàng ),常(cháng )往(wǎng )来(lái )为(wéi )汉(hàn )游(yóu )兵(bīng )击(jī )楚(chǔ ),绝(jué )其(qí )后(hòu )粮(liáng )。是(shì )月(yuè ),彭(péng )越(yuè )渡(dù )睢(suī ),与(yǔ )项(xiàng )声(shēng )、薛(xuē )公(gōng )战(zhàn )下(xià )邳(pī ),破(pò ),杀(shā )薛(xuē )公(gōng )。羽(yǔ )乃(nǎi )使(shǐ )终(zhōng )公(gōng )守(shǒu )成(chéng )皋(gāo ),而(ér )自(zì )东(dōng )击(jī )彭(péng )越(yuè )。汉(hàn )王(wáng )引(yǐn )兵(bīng )北(běi ),击(jī )破(pò )终(zhōng )公(gōng ),复(fù )军(jūn )成(chéng )皋(gāo )。

六(liù )月(yuè ),羽(yǔ )已(yǐ )破(pò )走(zǒu )彭(péng )越(yuè ),闻(wén )汉(hàn )复(fù )军(jūn )成(chéng )皋(gāo ),乃(nǎi )引(yǐn )兵(bīng )西(xī )拔(bá )荥(yíng )阳(yáng )城(chéng ),生(shēng )得(dé )周(zhōu )苛(kē )。羽(yǔ )谓(wèi )苛(kē ):“为(wéi )我(wǒ )将(jiāng ),以(yǐ )公(gōng )为(wéi )上(shàng )将(jiāng )军(jūn ),封(fēng )三(sān )万(wàn )户(hù )。”周(zhōu )苛(kē )骂(mà )曰(yuē ):“若(ruò )不(bú )趋(qū )降(jiàng )汉(hàn ),今(jīn )为(wéi )虏(lǔ )矣(yǐ );若(ruò )非(fēi )汉(hàn )王(wáng )敌(dí )也(yě )!”羽(yǔ )烹(pēng )周(zhōu )苛(kē ),并(bìng )杀(shā )枞(cōng )公(gōng )而(ér )虏(lǔ )韩(hán )王(wáng )信(xìn ),遂(suí )围(wéi )成(chéng )皋(gāo )。汉(hàn )王(wáng )逃(táo ),独(dú )与(yǔ )滕(téng )公(gōng )共(gòng )车(chē )出(chū )成(chéng )皋(gāo )玉(yù )门(mén ),北(běi )渡(dù )河(hé ),宿(xiǔ )小(xiǎo )脩(yǒu )武(wǔ )传(chuán )舍(shě )。晨(chén ),自(zì )称(chēng )汉(hàn )使(shǐ ),驰(chí )入(rù )赵(zhào )壁(bì )。张(zhāng )耳(ěr )、韩(hán )信(xìn )未(wèi )起(qǐ ),即(jí )其(qí )卧(wò )内(nèi ),夺(duó )其(qí )印(yìn )符(fú )以(yǐ )麾(huī )召(zhào )诸(zhū )将(jiāng ),易(yì )置(zhì )之(zhī )。信(xìn )、耳(ěr )起(qǐ ),乃(nǎi )知(zhī )汉(hàn )王(wáng )来(lái ),大(dà )惊(jīng )。汉(hàn )王(wáng )既(jì )夺(duó )两(liǎng )人(rén )军(jūn ),即(jí )令(lìng )张(zhāng )耳(ěr )徇(xùn )行(háng ),备(bèi )守(shǒu )赵(zhào )地(dì )。拜(bài )韩(hán )信(xìn )为(wéi )相(xiàng )国(guó ),收(shōu )赵(zhào )兵(bīng )未(wèi )发(fā )者(zhě )击(jī )齐(qí )。诸(zhū )将(jiāng )稍(shāo )稍(shāo )得(dé )出(chū )成(chéng )皋(gāo )从(cóng )汉(hàn )王(wáng )。楚(chǔ )拔(bá )成(chéng )皋(gāo ),欲(yù )西(xī );汉(hàn )使(shǐ )兵(bīng )距(jù )之(zhī )巩(gǒng ),令(lìng )其(qí )不(bú )得(dé )西(xī )。

秋(qiū ),七(qī )月(yuè ),有(yǒu )星(xīng )孛(bó )于(yú )大(dà )角(jiǎo )。

临(lín )江(jiāng )王(wáng )龙(lóng )薨(hōng ),子(zǐ )尉(wèi )嗣(sì )。

汉(hàn )王(wáng )得(dé )韩(hán )信(xìn )军(jūn ),复(fù )大(dà )振(zhèn )。八(bā )月(yuè ),引(yǐn )兵(bīng )临(lín )河(hé ),南(nán )乡(xiāng ),军(jūn )小(xiǎo )脩(yǒu )武(wǔ ),欲(yù )复(fù )与(yǔ )楚(chǔ )战(zhàn )。郎(láng )中(zhōng )郑(zhèng )忠(zhōng )说(shuō )止(zhǐ )汉(hàn )王(wáng ),使(shǐ )高(gāo )垒(lěi )深(shēn )堑(qiàn )勿(wù )与(yǔ )战(zhàn )。汉(hàn )王(wáng )听(tīng )其(qí )计(jì ),使(shǐ )将(jiāng )军(jūn )刘(liú )贾(jiǎ )、卢(lú )绾(wǎn )将(jiāng )卒(zú )二(èr )万(wàn )人(rén ),骑(qí )数(shù )百(bǎi ),度(dù )白(bái )马(mǎ )津(jīn ),入(rù )楚(chǔ )地(dì ),佐(zuǒ )彭(péng )越(yuè ),烧(shāo )楚(chǔ )积(jī )聚(jù ),以(yǐ )破(pò )其(qí )业(yè ),无(wú )以(yǐ )给(gěi )项(xiàng )王(wáng )军(jūn )食(shí )而(ér )已(yǐ )。楚(chǔ )兵(bīng )击(jī )刘(liú )贾(jiǎ ),贾(jiǎ )辄(zhé )坚(jiān )壁(bì )不(bú )肯(kěn )与(yǔ )战(zhàn ),而(ér )与(yǔ )彭(péng )越(yuè )相(xiàng )保(bǎo )。

彭(péng )越(yuè )攻(gōng )徇(xùn )梁(liáng )地(dì ),下(xià )睢(suī )阳(yáng )、外(wài )黄(huáng )等(děng )十(shí )七(qī )城(chéng )。九(jiǔ )月(yuè ),项(xiàng )王(wáng )谓(wèi )大(dà )司(sī )马(mǎ )曹(cáo )咎(jiù )曰(yuē ):“谨(jǐn )守(shǒu )成(chéng )皋(gāo )。即(jí )汉(hàn )王(wáng )欲(yù )挑(tiāo )战(zhàn ),慎(shèn )勿(wù )与(yǔ )战(zhàn ),勿(wù )令(lìng )得(dé )东(dōng )而(ér )已(yǐ )。我(wǒ )十(shí )五(wǔ )日(rì )必(bì )定(dìng )梁(liáng )地(dì ),复(fù )从(cóng )将(jiāng )军(jūn )。”羽(yǔ )引(yǐn )兵(bīng )东(dōng )行(háng ),击(jī )陈(chén )留(liú )、外(wài )黄(huáng )、睢(suī )阳(yáng )等(děng )城(chéng ),皆(jiē )下(xià )之(zhī )。

汉(hàn )王(wáng )欲(yù )捐(juān )成(chéng )皋(gāo )以(yǐ )东(dōng ),屯(tún )巩(gǒng )、洛(luò )以(yǐ )距(jù )楚(chǔ )。郦(lì )生(shēng )曰(yuē ):“臣(chén )闻(wén )‘知(zhī )天(tiān )之(zhī )天(tiān )者(zhě ),王(wáng )事(shì )可(kě )成(chéng )’,王(wáng )者(zhě )以(yǐ )民(mín )为(wéi )天(tiān ),而(ér )民(mín )以(yǐ )食(shí )为(wéi )天(tiān )。夫(fū )敖(áo )仓(cāng ),天(tiān )下(xià )转(zhuǎn )输(shū )久(jiǔ )矣(yǐ ),臣(chén )闻(wén )其(qí )下(xià )乃(nǎi )有(yǒu )藏(cáng )粟(sù )甚(shèn )多(duō )。楚(chǔ )人(rén )拔(bá )荥(yíng )阳(yáng ),不(bú )坚(jiān )守(shǒu )敖(áo )仓(cāng ),乃(nǎi )引(yǐn )而(ér )东(dōng ),令(lìng )適(shì )卒(zú )分(fèn )守(shǒu )成(chéng )皋(gāo ),此(cǐ )乃(nǎi )天(tiān )所(suǒ )以(yǐ )资(zī )汉(hàn )也(yě )。方(fāng )今(jīn )楚(chǔ )易(yì )取(qǔ )而(ér )汉(hàn )反(fǎn )却(què ),自(zì )夺(duó )其(qí )便(biàn ),臣(chén )窃(qiè )以(yǐ )为(wéi )过(guò )矣(yǐ )。且(qiě )两(liǎng )雄(xióng )不(bú )俱(jù )立(lì ),楚(chǔ )、汉(hàn )久(jiǔ )相(xiàng )持(chí )不(bú )决(jué ),海(hǎi )内(nèi )摇(yáo )荡(dàng ),农(nóng )夫(fū )释(shì )耒(lěi ),红(hóng )女(nǚ )下(xià )机(jī ),天(tiān )下(xià )之(zhī )心(xīn )未(wèi )有(yǒu )所(suǒ )定(dìng )也(yě )。愿(yuàn )足(zú )下(xià )急(jí )复(fù )进(jìn )兵(bīng ),收(shōu )取(qǔ )荥(yíng )阳(yáng ),据(jù )敖(áo )仓(cāng )之(zhī )粟(sù ),塞(sāi )成(chéng )皋(gāo )之(zhī )险(xiǎn ),杜(dù )太(tài )行(háng )之(zhī )道(dào ),距(jù )蜚(fēi )狐(hú )之(zhī )口(kǒu ),守(shǒu )白(bái )马(mǎ )之(zhī )津(jīn ),以(yǐ )示(shì )诸(zhū )侯(hóu )形(xíng )制(zhì )之(zhī )势(shì ),则(zé )天(tiān )下(xià )知(zhī )所(suǒ )归(guī )矣(yǐ )。”王(wáng )从(cóng )之(zhī ),乃(nǎi )复(fù )谋(móu )取(qǔ )敖(áo )仓(cāng )。食(shí )其(qí )又(yòu )说(shuō )王(wáng )曰(yuē ):“方(fāng )今(jīn )燕(yàn )、赵(zhào )已(yǐ )定(dìng ),唯(wéi )齐(qí )未(wèi )下(xià ),诸(zhū )田(tián )宗(zōng )强(qiáng ),负(fù )海(hǎi )、岱(dài ),阻(zǔ )河(hé )、济(jì ),南(nán )近(jìn )于(yú )楚(chǔ ),人(rén )多(duō )变(biàn )诈(zhà );足(zú )下(xià )虽(suī )遣(qiǎn )数(shù )万(wàn )师(shī ),未(wèi )可(kě )以(yǐ )岁(suì )月(yuè )破(pò )也(yě )。臣(chén )请(qǐng )得(dé )奉(fèng )明(míng )诏(zhào )说(shuō )齐(qí )王(wáng ),使(shǐ )为(wéi )汉(hàn )而(ér )称(chēng )东(dōng )籓(bān )。”上(shàng )曰(yuē ):“善(shàn )!”乃(nǎi )使(shǐ )郦(lì )生(shēng )说(shuō )齐(qí )王(wáng )曰(yuē ):“王(wáng )知(zhī )天(tiān )下(xià )之(zhī )所(suǒ )归(guī )乎(hū )?”王(wáng )曰(yuē ):“不(bú )知(zhī )也(yě )。天(tiān )下(xià )何(hé )所(suǒ )归(guī )?”郦(lì )生(shēng )曰(yuē ):“归(guī )汉(hàn )。”曰(yuē ):“先(xiān )生(shēng )何(hé )以(yǐ )言(yán )之(zhī )?”曰(yuē ):“汉(hàn )王(wáng )先(xiān )入(rù )咸(xián )阳(yáng ),项(xiàng )王(wáng )负(fù )约(yuē ),王(wáng )之(zhī )汉(hàn )中(zhōng )。项(xiàng )王(wáng )迁(qiān )杀(shā )义(yì )帝(dì ),汉(hàn )王(wáng )闻(wén )之(zhī ),起(qǐ )蜀(shǔ )、汉(hàn )之(zhī )兵(bīng )击(jī )三(sān )秦(qín ),出(chū )关(guān )而(ér )责(zé )义(yì )帝(dì )之(zhī )处(chù )。收(shōu )天(tiān )下(xià )之(zhī )兵(bīng ),立(lì )诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )后(hòu );降(jiàng )城(chéng )即(jí )以(yǐ )侯(hóu )其(qí )将(jiāng ),得(dé )赂(lù )即(jí )以(yǐ )分(fèn )其(qí )士(shì );与(yǔ )天(tiān )下(xià )同(tóng )其(qí )利(lì ),豪(háo )英(yīng )贤(xián )才(cái )皆(jiē )乐(lè )为(wéi )之(zhī )用(yòng )。项(xiàng )王(wáng )有(yǒu )倍(bèi )约(yuē )之(zhī )名(míng ),杀(shā )义(yì )帝(dì )之(zhī )实(shí );于(yú )人(rén )之(zhī )功(gōng )无(wú )所(suǒ )记(jì ),于(yú )人(rén )之(zhī )罪(zuì )无(wú )所(suǒ )忘(wàng );战(zhàn )胜(shèng )而(ér )不(bú )得(dé )其(qí )赏(shǎng ),拔(bá )城(chéng )而(ér )不(bú )得(dé )其(qí )封(fēng ),非(fēi )项(xiàng )氏(shì )莫(mò )得(dé )用(yòng )事(shì );天(tiān )下(xià )畔(pàn )之(zhī ),贤(xián )才(cái )怨(yuàn )之(zhī ),而(ér )莫(mò )为(wéi )之(zhī )用(yòng )。故(gù )天(tiān )下(xià )之(zhī )事(shì )归(guī )于(yú )汉(hàn )王(wáng ),可(kě )坐(zuò )而(ér )策(cè )也(yě )!夫(fū )汉(hàn )王(wáng )发(fā )蜀(shǔ )、汉(hàn ),定(dìng )三(sān )秦(qín );涉(shè )西(xī )河(hé ),破(pò )北(běi )魏(wèi );出(chū )井(jǐng )陉(xíng ),诛(zhū )成(chéng )安(ān )君(jūn );此(cǐ )非(fēi )人(rén )之(zhī )力(lì )也(yě ),天(tiān )之(zhī )福(fú )也(yě )!今(jīn )已(yǐ )据(jù )敖(áo )仓(cāng )之(zhī )粟(sù ),塞(sāi )成(chéng )皋(gāo )之(zhī )险(xiǎn ),守(shǒu )白(bái )马(mǎ )之(zhī )津(jīn ),杜(dù )太(tài )行(háng )之(zhī )阪(bǎn ),距(jù )蜚(fēi )狐(hú )之(zhī )口(kǒu );天(tiān )下(xià )后(hòu )服(fú )者(zhě )先(xiān )亡(wáng )矣(yǐ )。王(wáng )疾(jí )先(xiān )下(xià )汉(hàn )王(wáng ),齐(qí )国(guó )可(kě )得(dé )而(ér )保(bǎo )也(yě );不(bú )然(rán ),危(wēi )亡(wáng )可(kě )立(lì )而(ér )待(dài )也(yě )!”先(xiān )是(shì ),齐(qí )闻(wén )韩(hán )信(xìn )且(qiě )东(dōng )兵(bīng ),使(shǐ )华(huá )无(wú )伤(shāng )、田(tián )解(jiě )将(jiāng )重(zhòng )兵(bīng )屯(tún )历(lì )下(xià )以(yǐ )距(jù )汉(hàn )。及(jí )纳(nà )郦(lì )生(shēng )之(zhī )言(yán ),遣(qiǎn )使(shǐ )与(yǔ )汉(hàn )平(píng ),乃(nǎi )罢(bà )历(lì )下(xià )守(shǒu )战(zhàn )备(bèi ),与(yǔ )郦(lì )生(shēng )日(rì )纵(zòng )酒(jiǔ )为(wéi )乐(lè )。韩(hán )信(xìn )引(yǐn )兵(bīng )东(dōng ),未(wèi )度(dù )平(píng )原(yuán ),闻(wén )郦(lì )食(shí )其(qí )已(yǐ )说(shuō )下(xià )齐(qí ),欲(yù )止(zhǐ )。辨(biàn )士(shì )蒯(kuǎi )彻(chè )说(shuō )信(xìn )曰(yuē ):“将(jiāng )军(jūn )受(shòu )诏(zhào )击(jī )齐(qí ),而(ér )汉(hàn )独(dú )发(fā )间(jiān )使(shǐ )下(xià )齐(qí ),宁(níng )有(yǒu )诏(zhào )止(zhǐ )将(jiāng )军(jūn )乎(hū )?何(hé )以(yǐ )得(dé )毋(wú )行(háng )也(yě )?且(qiě )郦(lì )生(shēng ),一(yī )士(shì ),伏(fú )轼(shì )掉(diào )三(sān )寸(cùn )之(zhī )舌(shé ),下(xià )齐(qí )七(qī )十(shí )馀(yú )城(chéng ),将(jiāng )军(jūn )以(yǐ )数(shù )万(wàn )众(zhòng ),岁(suì )馀(yú )乃(nǎi )下(xià )赵(zhào )五(wǔ )十(shí )馀(yú )城(chéng )。为(wéi )将(jiāng )数(shù )岁(suì ),反(fǎn )不(bú )如(rú )一(yī )竖(shù )儒(rú )之(zhī )功(gōng )乎(hū )!”于(yú )是(shì )信(xìn )然(rán )之(zhī ),遂(suí )渡(dù )河(hé )。

太(tài )祖(zǔ )高(gāo )皇(huáng )帝(dì )上(shàng )之(zhī )下(xià )四(sì )年(nián )(戊(wù )戌(xū ),公(gōng )元(yuán )前(qián )二(èr )零(líng )三(sān )年(nián ))

冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),信(xìn )袭(xí )破(pò )齐(qí )历(lì )下(xià )军(jūn ),遂(suí )至(zhì )临(lín )淄(zī )。齐(qí )王(wáng )以(yǐ )郦(lì )生(shēng )为(wéi )卖(mài )己(jǐ ),乃(nǎi )烹(pēng )之(zhī );引(yǐn )兵(bīng )东(dōng )走(zǒu )高(gāo )密(mì ),使(shǐ )使(shǐ )之(zhī )楚(chǔ )请(qǐng )救(jiù )。田(tián )横(héng )走(zǒu )博(bó )阳(yáng ),守(shǒu )相(xiàng )田(tián )光(guāng )走(zǒu )城(chéng )阳(yáng ),将(jiāng )军(jūn )田(tián )既(jì )军(jūn )于(yú )胶(jiāo )东(dōng )。

楚(chǔ )大(dà )司(sī )马(mǎ )咎(jiù )守(shǒu )成(chéng )皋(gāo ),汉(hàn )数(shù )挑(tiāo )战(zhàn ),楚(chǔ )军(jūn )不(bú )出(chū )。使(shǐ )人(rén )辱(rǔ )之(zhī ),数(shù )日(rì ),咎(jiù )怒(nù ),渡(dù )兵(bīng )汜(sì )水(shuǐ )。士(shì )卒(zú )半(bàn )渡(dù ),汉(hàn )击(jī )之(zhī ),大(dà )破(pò )楚(chǔ )军(jūn ),尽(jìn )得(dé )楚(chǔ )国(guó )金(jīn )玉(yù )、货(huò )赂(lù ),咎(jiù )及(jí )司(sī )马(mǎ )欣(xīn )皆(jiē )自(zì )刭(jǐng )汜(sì )水(shuǐ )上(shàng )。汉(hàn )王(wáng )引(yǐn )兵(bīng )渡(dù )河(hé ),复(fù )取(qǔ )成(chéng )皋(gāo ),军(jūn )广(guǎng )武(wǔ ),就(jiù )敖(áo )仓(cāng )食(shí )。

项(xiàng )羽(yǔ )下(xià )梁(liáng )地(dì )十(shí )馀(yú )城(chéng ),闻(wén )成(chéng )皋(gāo )破(pò ),乃(nǎi )引(yǐn )兵(bīng )还(hái )。汉(hàn )军(jūn )方(fāng )围(wéi )钟(zhōng )离(lí )昩(mò )于(yú )荥(yíng )阳(yáng )东(dōng ),闻(wén )羽(yǔ )至(zhì ),尽(jìn )走(zǒu )险(xiǎn )阻(zǔ )。羽(yǔ )亦(yì )军(jūn )广(guǎng )武(wǔ ),与(yǔ )汉(hàn )相(xiàng )守(shǒu )。数(shù )月(yuè ),楚(chǔ )军(jūn )食(shí )少(shǎo )。项(xiàng )王(wáng )患(huàn )之(zhī ),为(wéi )高(gāo )俎(zǔ ),置(zhì )太(tài )公(gōng )其(qí )上(shàng ),告(gào )汉(hàn )王(wáng )曰(yuē ):“今(jīn )不(bú )急(jí )下(xià ),吾(wú )烹(pēng )太(tài )公(gōng )!”汉(hàn )王(wáng )曰(yuē ):“吾(wú )与(yǔ )羽(yǔ )俱(jù )北(běi )面(miàn )受(shòu )命(mìng )怀(huái )王(wáng ),约(yuē )为(wéi )兄(xiōng )弟(dì ),吾(wú )翁(wēng )即(jí )若(ruò )翁(wēng );必(bì )欲(yù )烹(pēng )而(ér )翁(wēng ),幸(xìng )分(fèn )我(wǒ )一(yī )杯(bēi )羹(gēng )!”项(xiàng )王(wáng )怒(nù ),欲(yù )杀(shā )之(zhī )。项(xiàng )伯(bó )曰(yuē ):“天(tiān )下(xià )事(shì )未(wèi )可(kě )知(zhī )。且(qiě )为(wéi )天(tiān )下(xià )者(zhě )不(bú )顾(gù )家(jiā ),虽(suī )杀(shā )之(zhī ),无(wú )益(yì ),只(zhī )益(yì )祸(huò )耳(ěr )!”项(xiàng )王(wáng )从(cóng )之(zhī )。项(xiàng )王(wáng )谓(wèi )汉(hàn )王(wáng )曰(yuē ):“天(tiān )下(xià )匈(xiōng )匈(xiōng )数(shù )岁(suì )者(zhě ),徒(tú )以(yǐ )吾(wú )两(liǎng )人(rén )耳(ěr )。愿(yuàn )与(yǔ )汉(hàn )王(wáng )挑(tiāo )战(zhàn ),决(jué )雌(cí )雄(xióng ),毋(wú )徒(tú )苦(kǔ )天(tiān )下(xià )之(zhī )民(mín )父(fù )子(zǐ )为(wéi )也(yě )!”汉(hàn )王(wáng )笑(xiào )谢(xiè )曰(yuē );“吾(wú )宁(níng )斗(dòu )智(zhì ),不(bú )能(néng )斗(dòu )力(lì )!”项(xiàng )王(wáng )三(sān )令(lìng )壮(zhuàng )士(shì )出(chū )挑(tiāo )战(zhàn ),汉(hàn )有(yǒu )善(shàn )骑(qí )射(shè )者(zhě )楼(lóu )烦(fán )辄(zhé )射(shè )杀(shā )之(zhī )。项(xiàng )王(wáng )大(dà )怒(nù ),乃(nǎi )自(zì )被(bèi )甲(jiǎ )持(chí )戟(jǐ )挑(tiāo )战(zhàn )。楼(lóu )烦(fán )欲(yù )射(shè )之(zhī ),项(xiàng )王(wáng )嗔(chēn )目(mù )叱(chì )之(zhī ),楼(lóu )烦(fán )目(mù )不(bú )敢(gǎn )视(shì ),手(shǒu )不(bú )敢(gǎn )发(fā ),遂(suí )走(zǒu )还(hái )入(rù )壁(bì ),不(bú )敢(gǎn )复(fù )出(chū )。汉(hàn )王(wáng )使(shǐ )人(rén )间(jiān )问(wèn )之(zhī ),乃(nǎi )项(xiàng )王(wáng )也(yě ),汉(hàn )王(wáng )大(dà )惊(jīng )。于(yú )是(shì )项(xiàng )王(wáng )乃(nǎi )即(jí )汉(hàn )王(wáng ),相(xiàng )与(yǔ )临(lín )广(guǎng )武(wǔ )间(jiān )而(ér )语(yǔ )。羽(yǔ )欲(yù )与(yǔ )汉(hàn )王(wáng )独(dú )身(shēn )挑(tiāo )战(zhàn )。汉(hàn )王(wáng )数(shù )羽(yǔ )曰(yuē ):“羽(yǔ )负(fù )约(yuē ),王(wáng )我(wǒ )于(yú )蜀(shǔ )、汉(hàn ),罪(zuì )一(yī );矫(jiǎo )杀(shā )卿(qīng )子(zǐ )冠(guàn )军(jūn ),罪(zuì )二(èr );救(jiù )赵(zhào )不(bú )还(hái )报(bào ),而(ér )擅(shàn )劫(jié )诸(zhū )侯(hóu )兵(bīng )入(rù )关(guān ),罪(zuì )三(sān );烧(shāo )秦(qín )宫(gōng )室(shì ),掘(jué )始(shǐ )皇(huáng )帝(dì )冢(zhǒng ),收(shōu )私(sī )其(qí )财(cái ),罪(zuì )四(sì );杀(shā )秦(qín )降(jiàng )王(wáng )子(zǐ )婴(yīng ),罪(zuì )五(wǔ );诈(zhà )坑(kēng )秦(qín )子(zǐ )弟(dì )新(xīn )安(ān )二(èr )十(shí )万(wàn ),罪(zuì )六(liù );王(wáng )诸(zhū )将(jiāng )善(shàn )地(dì )而(ér )徙(xǐ )逐(zhú )故(gù )主(zhǔ ),罪(zuì )七(qī );出(chū )逐(zhú )义(yì )帝(dì )彭(péng )城(chéng ),自(zì )都(dōu )之(zhī ),夺(duó )韩(hán )王(wáng )地(dì ),并(bìng )王(wáng )梁(liáng )、楚(chǔ ),多(duō )自(zì )与(yǔ ),罪(zuì )八(bā );使(shǐ )人(rén )阴(yīn )杀(shā )义(yì )帝(dì )江(jiāng )南(nán ),罪(zuì )九(jiǔ );为(wéi )政(zhèng )不(bú )平(píng ),王(wáng )约(yuē )不(bú )信(xìn ),天(tiān )下(xià )所(suǒ )不(bú )容(róng ),大(dà )逆(nì )无(wú )道(dào ),罪(zuì )十(shí )也(yě )。吾(wú )以(yǐ )义(yì )兵(bīng )从(cóng )诸(zhū )侯(hóu )诛(zhū )残(cán )贼(zéi ),使(shǐ )刑(xíng )馀(yú )罪(zuì )人(rén )击(jī )公(gōng ),何(hé )苦(kǔ )乃(nǎi )与(yǔ )公(gōng )挑(tiāo )战(zhàn )!”羽(yǔ )大(dà )怒(nù ),伏(fú )弩(nǔ )射(shè )中(zhōng )汉(hàn )王(wáng )。汉(hàn )王(wáng )伤(shāng )胸(xiōng ),乃(nǎi )扪(mén )足(zú )曰(yuē ):“虏(lǔ )中(zhōng )吾(wú )指(zhǐ )。”汉(hàn )王(wáng )病(bìng )创(chuàng )卧(wò ),张(zhāng )良(liáng )强(qiáng )请(qǐng )汉(hàn )王(wáng )起(qǐ )行(háng )劳(láo )军(jūn ),以(yǐ )安(ān )士(shì )卒(zú ),毋(wú )令(lìng )楚(chǔ )乘(chéng )胜(shèng )。汉(hàn )王(wáng )出(chū )行(háng )军(jūn ),疾(jí )甚(shèn ),因(yīn )驰(chí )入(rù )成(chéng )皋(gāo )。韩(hán )信(xìn )已(yǐ )定(dìng )临(lín )淄(zī ),遂(suí )东(dōng )追(zhuī )齐(qí )王(wáng )。项(xiàng )王(wáng )使(shǐ )龙(lóng )且(qiě )将(jiāng )兵(bīng ),号(hào )二(èr )十(shí )万(wàn ),以(yǐ )救(jiù )齐(qí ),与(yǔ )齐(qí )王(wáng )合(hé )军(jūn )高(gāo )密(mì )。客(kè )或(huò )说(shuō )龙(lóng )且(qiě )曰(yuē ):“汉(hàn )兵(bīng )远(yuǎn )斗(dòu )穷(qióng )战(zhàn ),其(qí )锋(fēng )不(bú )可(kě )当(dāng )。齐(qí )、楚(chǔ )自(zì )居(jū )其(qí )地(dì ),兵(bīng )易(yì )败(bài )散(sàn )。不(bú )如(rú )深(shēn )壁(bì ),令(lìng )齐(qí )王(wáng )使(shǐ )其(qí )信(xìn )臣(chén )招(zhāo )所(suǒ )亡(wáng )城(chéng );亡(wáng )城(chéng )闻(wén )王(wáng )在(zài ),楚(chǔ )来(lái )救(jiù ),必(bì )反(fǎn )汉(hàn )。汉(hàn )兵(bīng )二(èr )千(qiān )里(lǐ )客(kè )居(jū )齐(qí )地(dì ),齐(qí )城(chéng )皆(jiē )反(fǎn )之(zhī ),其(qí )势(shì )无(wú )所(suǒ )得(dé )食(shí ),可(kě )无(wú )战(zhàn )而(ér )降(jiàng )也(yě )。”龙(lóng )且(qiě )曰(yuē ):“吾(wú )平(píng )生(shēng )知(zhī )韩(hán )信(xìn )为(wéi )人(rén ),易(yì )与(yǔ )耳(ěr )!寄(jì )食(shí )于(yú )漂(piāo )母(mǔ ),无(wú )资(zī )身(shēn )之(zhī )策(cè );受(shòu )辱(rǔ )于(yú )袴(kù )下(xià ),无(wú )兼(jiān )人(rén )之(zhī )勇(yǒng ),不(bú )足(zú )畏(wèi )也(yě )。且(qiě )夫(fū )救(jiù )齐(qí ),不(bú )战(zhàn )而(ér )降(jiàng )之(zhī ),吾(wú )何(hé )功(gōng )!今(jīn )战(zhàn )而(ér )胜(shèng )之(zhī ),齐(qí )之(zhī )半(bàn )可(kě )得(dé )也(yě )。”十(shí )一(yī )月(yuè ),齐(qí )、楚(chǔ )与(yǔ )汉(hàn )夹(jiá )潍(wéi )水(shuǐ )而(ér )陈(chén )。韩(hán )信(xìn )储(chǔ )夜(yè )令(lìng )人(rén )为(wéi )万(wàn )馀(yú )囊(náng ),满(mǎn )盛(shèng )沙(shā ),壅(yōng )水(shuǐ )上(shàng )流(liú );引(yǐn )军(jūn )半(bàn )渡(dù )击(jī )龙(lóng )且(qiě ),佯(yáng )不(bú )胜(shèng ),还(hái )走(zǒu )。龙(lóng )且(qiě )果(guǒ )喜(xǐ )曰(yuē ):“固(gù )知(zhī )信(xìn )怯(qiè )也(yě )!”遂(suí )追(zhuī )信(xìn )。信(xìn )使(shǐ )人(rén )决(jué )壅(yōng )囊(náng ),水(shuǐ )大(dà )至(zhì ),龙(lóng )且(qiě )军(jūn )太(tài )半(bàn )不(bú )得(dé )渡(dù )。即(jí )急(jí )击(jī )杀(shā )龙(lóng )且(qiě ),水(shuǐ )东(dōng )军(jūn )散(sàn )走(zǒu ),齐(qí )王(wáng )广(guǎng )亡(wáng )去(qù )。信(xìn )遂(suí )追(zhuī )北(běi )至(zhì )成(chéng )阳(yáng ),虏(lǔ )齐(qí )王(wáng )广(guǎng )。汉(hàn )将(jiāng )灌(guàn )婴(yīng )追(zhuī )得(dé )齐(qí )守(shǒu )相(xiàng )田(tián )光(guāng ),进(jìn )至(zhì )博(bó )阳(yáng )。田(tián )横(héng )闻(wén )齐(qí )王(wáng )死(sǐ ),自(zì )立(lì )为(wéi )齐(qí )王(wáng ),还(hái )击(jī )婴(yīng ),婴(yīng )败(bài )横(héng )军(jūn )于(yú )嬴(yíng )下(xià )。田(tián )横(héng )亡(wáng )走(zǒu )梁(liáng ),归(guī )彭(péng )越(yuè )。婴(yīng )进(jìn )击(jī )齐(qí )将(jiāng )田(tián )吸(xī )于(yú )千(qiān )乘(chéng ),曹(cáo )参(cān )击(jī )田(tián )既(jì )于(yú )胶(jiāo )东(dōng ),皆(jiē )杀(shā )之(zhī ),尽(jìn )定(dìng )齐(qí )地(dì )。

立(lì )张(zhāng )耳(ěr )为(wéi )赵(zhào )王(wáng )。

汉(hàn )王(wáng )疾(jí )愈(yù ),西(xī )入(rù )关(guān )。至(zhì )栎(lì )阳(yáng ),枭(xiāo )故(gù )塞(sāi )王(wáng )欣(xīn )头(tóu )栎(lì )阳(yáng )市(shì )。留(liú )四(sì )日(rì ),复(fù )如(rú )军(jūn ),军(jūn )广(guǎng )武(wǔ )。

韩(hán )信(xìn )使(shǐ )人(rén )言(yán )汉(hàn )王(wáng )曰(yuē ):“齐(qí )伪(wěi )诈(zhà )多(duō )变(biàn ),反(fǎn )覆(fù )之(zhī )国(guó )也(yě );南(nán )边(biān )楚(chǔ )。请(qǐng )为(wéi )假(jiǎ )王(wáng )以(yǐ )镇(zhèn )之(zhī )。”汉(hàn )王(wáng )发(fā )书(shū ),大(dà )怒(nù ),骂(mà )曰(yuē ):“吾(wú )困(kùn )于(yú )此(cǐ ),旦(dàn )暮(mù )望(wàng )若(ruò )来(lái )佐(zuǒ )我(wǒ ),乃(nǎi )欲(yù )自(zì )立(lì )为(wéi )王(wáng )!”张(zhāng )良(liáng )、陈(chén )平(píng )蹑(niè )汉(hàn )王(wáng )足(zú ),因(yīn )附(fù )耳(ěr )语(yǔ )曰(yuē ):“汉(hàn )方(fāng )不(bú )利(lì ),宁(níng )能(néng )禁(jìn )信(xìn )之(zhī )自(zì )王(wáng )乎(hū )!不(bú )如(rú )因(yīn )而(ér )立(lì )之(zhī ),善(shàn )遇(yù ),使(shǐ )自(zì )为(wéi )守(shǒu )。不(bú )然(rán ),变(biàn )生(shēng )。”汉(hàn )王(wáng )亦(yì )悟(wù ),因(yīn )复(fù )骂(mà )曰(yuē ):“大(dà )丈(zhàng )夫(fū )定(dìng )诸(zhū )侯(hóu ),即(jí )为(wéi )真(zhēn )王(wáng )耳(ěr ),何(hé )以(yǐ )假(jiǎ )为(wéi )!”春(chūn ),二(èr )月(yuè ),遣(qiǎn )张(zhāng )良(liáng )操(cāo )印(yìn )立(lì )韩(hán )信(xìn )为(wéi )齐(qí )王(wáng ),征(zhēng )其(qí )兵(bīng )击(jī )楚(chǔ )。

项(xiàng )王(wáng )闻(wén )龙(lóng )且(qiě )死(sǐ ),大(dà )惧(jù ),使(shǐ )盱(xū )台(tái )人(rén )涉(shè )往(wǎng )说(shuō )齐(qí )王(wáng )信(xìn )曰(yuē ):“天(tiān )下(xià )共(gòng )苦(kǔ )秦(qín )久(jiǔ )矣(yǐ ),相(xiàng )与(yǔ )戮(lù )力(lì )击(jī )秦(qín )。秦(qín )已(yǐ )破(pò ),计(jì )功(gōng )割(gē )地(dì ),分(fèn )土(tǔ )而(ér )王(wáng )之(zhī ),以(yǐ )休(xiū )士(shì )卒(zú )。今(jīn )汉(hàn )王(wáng )复(fù )兴(xìng )兵(bīng )而(ér )东(dōng ),侵(qīn )人(rén )之(zhī )分(fèn ),夺(duó )人(rén )之(zhī )地(dì );已(yǐ )破(pò )三(sān )秦(qín ),引(yǐn )兵(bīng )出(chū )关(guān ),收(shōu )诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )兵(bīng )以(yǐ )东(dōng )击(jī )楚(chǔ ),其(qí )意(yì )非(fēi )尽(jìn )吞(tūn )天(tiān )下(xià )者(zhě )不(bú )休(xiū ),其(qí )不(bú )知(zhī )厌(yàn )足(zú )如(rú )是(shì )甚(shèn )也(yě )!且(qiě )汉(hàn )王(wáng )不(bú )可(kě )必(bì ),身(shēn )居(jū )项(xiàng )王(wáng )掌(zhǎng )握(wò )中(zhōng )数(shù )矣(yǐ ),项(xiàng )王(wáng )怜(lián )而(ér )活(huó )之(zhī );然(rán )得(dé )脱(tuō ),辄(zhé )倍(bèi )约(yuē ),复(fù )击(jī )项(xiàng )王(wáng ),其(qí )不(bú )可(kě )亲(qīn )信(xìn )如(rú )此(cǐ )。今(jīn )足(zú )下(xià )虽(suī )自(zì )以(yǐ )与(yǔ )汉(hàn )王(wáng )为(wéi )厚(hòu )交(jiāo ),为(wéi )之(zhī )尽(jìn )力(lì )用(yòng )兵(bīng ),必(bì )终(zhōng )为(wéi )所(suǒ )禽(qín )矣(yǐ )。足(zú )下(xià )所(suǒ )以(yǐ )得(dé )须(xū )臾(yú )至(zhì )今(jīn )者(zhě ),以(yǐ )项(xiàng )王(wáng )尚(shàng )存(cún )也(yě )。当(dāng )今(jīn )二(èr )王(wáng )之(zhī )事(shì ),权(quán )在(zài )足(zú )下(xià ),足(zú )下(xià )右(yòu )投(tóu )则(zé )汉(hàn )王(wáng )胜(shèng ),左(zuǒ )投(tóu )则(zé )项(xiàng )王(wáng )胜(shèng )。项(xiàng )王(wáng )今(jīn )日(rì )亡(wáng ),则(zé )次(cì )取(qǔ )足(zú )下(xià )。足(zú )下(xià )与(yǔ )项(xiàng )王(wáng )有(yǒu )故(gù ),何(hé )不(bú )反(fǎn )汉(hàn )与(yǔ )楚(chǔ )连(lián )和(hé ),参(cān )分(fèn )天(tiān )下(xià )王(wáng )之(zhī )!今(jīn )释(shì )此(cǐ )时(shí )而(ér )自(zì )必(bì )于(yú )汉(hàn )以(yǐ )击(jī )楚(chǔ ),且(qiě )为(wéi )智(zhì )者(zhě )固(gù )若(ruò )此(cǐ )乎(hū )?!”韩(hán )信(xìn )谢(xiè )曰(yuē ):“臣(chén )事(shì )项(xiàng )王(wáng ),官(guān )不(bú )过(guò )郎(láng )中(zhōng ),位(wèi )不(bú )过(guò )执(zhí )戟(jǐ );言(yán )不(bú )听(tīng ),画(huà )不(bú )用(yòng ),故(gù )倍(bèi )楚(chǔ )而(ér )归(guī )汉(hàn )。汉(hàn )王(wáng )授(shòu )我(wǒ )上(shàng )将(jiāng )军(jūn )印(yìn ),予(yǔ )我(wǒ )数(shù )万(wàn )众(zhòng ),解(jiě )衣(yī )衣(yī )我(wǒ ),推(tuī )食(shí )食(shí )我(wǒ ),言(yán )听(tīng )计(jì )用(yòng ),故(gù )吾(wú )得(dé )以(yǐ )至(zhì )于(yú )此(cǐ )。夫(fū )人(rén )深(shēn )亲(qīn )我(wǒ ),我(wǒ )倍(bèi )之(zhī )不(bú )祥(xiáng );虽(suī )死(sǐ )不(bú )易(yì )!幸(xìng )为(wéi )信(xìn )谢(xiè )项(xiàng )王(wáng )!”

武(wǔ )涉(shè )已(yǐ )去(qù ),蒯(kuǎi )彻(chè )知(zhī )天(tiān )下(xià )权(quán )在(zài )信(xìn ),乃(nǎi )以(yǐ )相(xiàng )人(rén )之(zhī )术(shù )说(shuō )信(xìn )曰(yuē ):“仆(pú )相(xiàng )君(jūn )之(zhī )面(miàn ),不(bú )过(guò )封(fēng )侯(hóu ),又(yòu )危(wēi )不(bú )安(ān );相(xiàng )君(jūn )之(zhī )背(bèi ),贵(guì )乃(nǎi )不(bú )可(kě )言(yán )。”韩(hán )信(xìn )曰(yuē ):“何(hé )谓(wèi )也(yě )?”蒯(kuǎi )彻(chè )曰(yuē ):“天(tiān )下(xià )初(chū )发(fā )难(nán )也(yě ),忧(yōu )在(zài )亡(wáng )秦(qín )而(ér )已(yǐ )。今(jīn )楚(chǔ )、汉(hàn )分(fèn )争(zhēng ),使(shǐ )天(tiān )下(xià )之(zhī )人(rén )肝(gān )胆(dǎn )涂(tú )地(dì ),父(fù )子(zǐ )暴(bào )骸(hái )骨(gǔ )于(yú )中(zhōng )野(yě ),不(bú )可(kě )胜(shèng )数(shù )。楚(chǔ )人(rén )起(qǐ )彭(péng )城(chéng ),转(zhuǎn )斗(dòu )逐(zhú )北(běi ),乘(chéng )利(lì )席(xí )卷(juàn ),威(wēi )震(zhèn )天(tiān )下(xià );然(rán )兵(bīng )困(kùn )于(yú )京(jīng )、索(suǒ )之(zhī )间(jiān ),迫(pò )西(xī )山(shān )而(ér )不(bú )能(néng )进(jìn )者(zhě ),三(sān )年(nián )于(yú )此(cǐ )矣(yǐ )。汉(hàn )王(wáng )将(jiāng )数(shù )十(shí )万(wàn )之(zhī )众(zhòng ),距(jù )巩(gǒng )、雒(luò ),阻(zǔ )山(shān )河(hé )之(zhī )险(xiǎn ),一(yī )日(rì )数(shù )战(zhàn ),无(wú )尺(chǐ )寸(cùn )之(zhī )功(gōng ),折(shé )北(běi )不(bú )救(jiù )。此(cǐ )所(suǒ )谓(wèi )智(zhì )勇(yǒng )俱(jù )困(kùn )者(zhě )也(yě )。百(bǎi )姓(xìng )罢(bà )极(jí )怨(yuàn )望(wàng ),无(wú )所(suǒ )归(guī )倚(yǐ )。以(yǐ )臣(chén )料(liào )之(zhī ),其(qí )势(shì )非(fēi )天(tiān )下(xià )之(zhī )贤(xián )圣(shèng )固(gù )不(bú )能(néng )息(xī )天(tiān )下(xià )之(zhī )祸(huò )。当(dāng )今(jīn )两(liǎng )主(zhǔ )之(zhī )命(mìng ),县(xiàn )于(yú )足(zú )下(xià ),足(zú )下(xià )为(wéi )汉(hàn )则(zé )汉(hàn )胜(shèng ),与(yǔ )楚(chǔ )则(zé )楚(chǔ )胜(shèng )。诚(chéng )能(néng )听(tīng )臣(chén )之(zhī )计(jì ),莫(mò )若(ruò )两(liǎng )利(lì )而(ér )俱(jù )存(cún )之(zhī ),参(cān )分(fèn )天(tiān )下(xià ),鼎(dǐng )足(zú )而(ér )居(jū ),其(qí )势(shì )莫(mò )敢(gǎn )先(xiān )动(dòng )。夫(fū )以(yǐ )足(zú )下(xià )之(zhī )贤(xián )圣(shèng ),有(yǒu )甲(jiǎ )兵(bīng )之(zhī )聚(jù ),据(jù )强(qiáng )齐(qí ),从(cóng )赵(zhào )、燕(yàn ),出(chū )空(kōng )虚(xū )之(zhī )地(dì )而(ér )制(zhì )其(qí )后(hòu ),因(yīn )民(mín )之(zhī )欲(yù ),西(xī )乡(xiāng )为(wéi )百(bǎi )姓(xìng )请(qǐng )命(mìng ),则(zé )天(tiān )下(xià )风(fēng )走(zǒu )而(ér )响(xiǎng )应(yīng )矣(yǐ ),孰(shú )敢(gǎn )不(bú )听(tīng )!割(gē )大(dà )弱(ruò )强(qiáng )以(yǐ )立(lì )诸(zhū )侯(hóu ),诸(zhū )侯(hóu )已(yǐ )立(lì ),天(tiān )下(xià )服(fú )听(tīng ),而(ér )归(guī )德(dé )于(yú )齐(qí )。案(àn )齐(qí )之(zhī )故(gù ),有(yǒu )胶(jiāo )、泗(sì )之(zhī )地(dì ),深(shēn )拱(gǒng )揖(yī )让(ràng ),则(zé )天(tiān )下(xià )之(zhī )君(jūn )王(wáng )相(xiàng )率(lǜ )而(ér )朝(cháo )于(yú )齐(qí )矣(yǐ )。盖(gài )闻(wén )‘天(tiān )与(yǔ )弗(fú )取(qǔ ),反(fǎn )受(shòu )其(qí )咎(jiù );时(shí )至(zhì )不(bú )行(háng ),反(fǎn )受(shòu )其(qí )殃(yāng )’。愿(yuàn )足(zú )下(xià )熟(shú )虑(lǜ )之(zhī )!”韩(hán )信(xìn )曰(yuē ):“汉(hàn )王(wáng )遇(yù )我(wǒ )甚(shèn )厚(hòu ),吾(wú )岂(qǐ )可(kě )乡(xiāng )利(lì )而(ér )倍(bèi )义(yì )乎(hū )!”蒯(kuǎi )生(shēng )曰(yuē ):“始(shǐ )常(cháng )山(shān )王(wáng )、成(chéng )安(ān )君(jūn )为(wéi )布(bù )衣(yī )时(shí ),相(xiàng )与(yǔ )为(wéi )刎(wěn )颈(jǐng )之(zhī )交(jiāo );后(hòu )争(zhēng )张(zhāng )黡(yǎn )、陈(chén )泽(zé )之(zhī )事(shì ),常(cháng )山(shān )王(wáng )杀(shā )成(chéng )安(ān )君(jūn )泜(dǐ )水(shuǐ )之(zhī )南(nán ),头(tóu )足(zú )异(yì )处(chù )。此(cǐ )二(èr )人(rén )相(xiàng )与(yǔ ),天(tiān )下(xià )至(zhì )欢(huān )也(yě ),然(rán )而(ér )卒(zú )相(xiàng )禽(qín )者(zhě ),何(hé )也(yě )?患(huàn )生(shēng )于(yú )多(duō )欲(yù )而(ér )人(rén )心(xīn )难(nán )测(cè )也(yě )。今(jīn )足(zú )下(xià )欲(yù )行(háng )忠(zhōng )信(xìn )以(yǐ )交(jiāo )于(yú )汉(hàn )王(wáng ),必(bì )不(bú )能(néng )固(gù )于(yú )二(èr )君(jūn )之(zhī )相(xiàng )与(yǔ )也(yě ),而(ér )事(shì )多(duō )大(dà )于(yú )张(zhāng )黡(yǎn )、陈(chén )泽(zé )者(zhě );故(gù )臣(chén )以(yǐ )为(wéi )足(zú )下(xià )必(bì )汉(hàn )王(wáng )之(zhī )不(bú )危(wēi )己(jǐ ),亦(yì )误(wù )矣(yǐ )!大(dà )夫(fū )种(zhǒng )存(cún )亡(wáng )越(yuè ),霸(bà )句(jù )践(jiàn ),立(lì )功(gōng )成(chéng )名(míng )而(ér )身(shēn )死(sǐ )亡(wáng ),野(yě )兽(shòu )尽(jìn )而(ér )猎(liè )狗(gǒu )烹(pēng )。夫(fū )以(yǐ )交(jiāo )友(yǒu )言(yán )之(zhī ),则(zé )不(bú )如(rú )张(zhāng )耳(ěr )之(zhī )与(yǔ )成(chéng )安(ān )君(jūn )者(zhě )也(yě );以(yǐ )忠(zhōng )信(xìn )言(yán )之(zhī ),则(zé )不(bú )过(guò )大(dà )夫(fū )种(zhǒng )之(zhī )于(yú )句(jù )践(jiàn )也(yě ),此(cǐ )二(èr )者(zhě )足(zú )以(yǐ )观(guān )矣(yǐ )!愿(yuàn )足(zú )下(xià )深(shēn )虑(lǜ )之(zhī )。且(qiě )臣(chén )闻(wén )‘勇(yǒng )略(luè )震(zhèn )主(zhǔ )者(zhě )身(shēn )危(wēi ),功(gōng )盖(gài )天(tiān )下(xià )者(zhě )不(bú )赏(shǎng )’。今(jīn )足(zú )下(xià )戴(dài )震(zhèn )主(zhǔ )之(zhī )威(wēi ),挟(jiā )不(bú )赏(shǎng )之(zhī )功(gōng ),归(guī )楚(chǔ ),楚(chǔ )人(rén )不(bú )信(xìn );归(guī )汉(hàn ),汉(hàn )人(rén )震(zhèn )恐(kǒng )。足(zú )下(xià )欲(yù )持(chí )是(shì )安(ān )归(guī )乎(hū )?”韩(hán )信(xìn )谢(xiè )曰(yuē ):“先(xiān )生(shēng )且(qiě )休(xiū )矣(yǐ ),吾(wú )将(jiāng )念(niàn )。”后(hòu )数(shù )日(rì ),蒯(kuǎi )彻(chè )复(fù )说(shuō )曰(yuē ):“夫(fū )听(tīng )者(zhě ),事(shì )之(zhī )候(hòu )也(yě );计(jì )者(zhě ),事(shì )之(zhī )机(jī )也(yě );听(tīng )过(guò )计(jì )失(shī )而(ér )能(néng )久(jiǔ )安(ān )者(zhě )鲜(xiān )矣(yǐ )!故(gù )知(zhī )者(zhě ),决(jué )之(zhī )断(duàn )也(yě );疑(yí )者(zhě ),事(shì )之(zhī )害(hài )也(yě )。审(shěn )豪(háo )厘(lí )之(zhī )小(xiǎo )计(jì ),遗(yí )天(tiān )下(xià )之(zhī )大(dà )数(shù ),智(zhì )诚(chéng )知(zhī )之(zhī ),决(jué )弗(fú )敢(gǎn )行(háng )者(zhě ),百(bǎi )事(shì )之(zhī )祸(huò )也(yě )。夫(fū )功(gōng )者(zhě ),难(nán )成(chéng )而(ér )易(yì )败(bài );时(shí )者(zhě ),难(nán )得(dé )而(ér )易(yì )失(shī )也(yě );时(shí )乎(hū )时(shí ),不(bú )再(zài )来(lái )!”韩(hán )信(xìn )犹(yóu )豫(yù ),不(bú )忍(rěn )倍(bèi )汉(hàn );又(yòu )自(zì )以(yǐ )功(gōng )多(duō ),汉(hàn )终(zhōng )不(bú )夺(duó )我(wǒ )齐(qí ),遂(suí )谢(xiè )。蒯(kuǎi )彻(chè )因(yīn )去(qù ),佯(yáng )狂(kuáng )为(wéi )巫(wū )。

秋(qiū ),七(qī )月(yuè ),立(lì )黥(qíng )布(bù )为(wéi )淮(huái )南(nán )王(wáng )。

八(bā )月(yuè ),北(běi )貉(mò )燕(yàn )人(rén )来(lái )致(zhì )枭(xiāo )骑(qí )助(zhù )汉(hàn )。

汉(hàn )王(wáng )下(xià )令(lìng ):军(jūn )士(shì )不(bú )幸(xìng )死(sǐ )者(zhě ),吏(lì )为(wéi )衣(yī )衾(qīn )棺(guān )敛(liǎn ),转(zhuǎn )送(sòng )其(qí )家(jiā )。四(sì )方(fāng )归(guī )心(xīn )焉(yān )。

是(shì )岁(suì ),以(yǐ )中(zhōng )尉(wèi )周(zhōu )昌(chāng )为(wéi )御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū )。昌(chāng ),苛(kē )从(cóng )弟(dì )也(yě )。

项(xiàng )羽(yǔ )自(zì )知(zhī )少(shǎo )助(zhù );食(shí )尽(jìn ),韩(hán )信(xìn )又(yòu )进(jìn )兵(bīng )击(jī )楚(chǔ ),羽(yǔ )患(huàn )之(zhī )。汉(hàn )遣(qiǎn )侯(hóu )公(gōng )说(shuō )羽(yǔ )请(qǐng )太(tài )公(gōng )。羽(yǔ )乃(nǎi )与(yǔ )汉(hàn )约(yuē ),中(zhōng )分(fèn )天(tiān )下(xià ),割(gē )洪(hóng )沟(gōu )以(yǐ )西(xī )为(wéi )汉(hàn ),以(yǐ )东(dōng )为(wéi )楚(chǔ )。九(jiǔ )月(yuè ),楚(chǔ )归(guī )太(tài )公(gōng )、吕(lǚ )后(hòu ),引(yǐn )兵(bīng )解(jiě )而(ér )东(dōng )归(guī )。汉(hàn )王(wáng )欲(yù )西(xī )归(guī ),张(zhāng )良(liáng )、陈(chén )平(píng )说(shuō )曰(yuē ):“汉(hàn )有(yǒu )天(tiān )下(xià )太(tài )半(bàn ),而(ér )诸(zhū )侯(hóu )皆(jiē )附(fù );楚(chǔ )兵(bīng )疲(pí )食(shí )尽(jìn ),此(cǐ )天(tiān )亡(wáng )之(zhī )时(shí )也(yě )。今(jīn )释(shì )弗(fú )击(jī ),此(cǐ )所(suǒ )谓(wèi )养(yǎng )虎(hǔ )自(zì )遗(yí )患(huàn )也(yě )。”汉(hàn )王(wáng )从(cóng )之(zhī )。

阅读:24869

打赏捐助〔Donate〕>>>

《汉纪二》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库