周纪三【登录】

《资治通鉴》 > 《周纪》·五卷 > 《周纪三》 > 拼音版

起(qǐ )重(zhòng )光(guāng )赤(chì )奋(fèn )若(ruò ),尽(jìn )昭(zhāo )阳(yáng )大(dà )渊(yuān )献(xiàn ),凡(fán )二(èr )十(shí )三(sān )年(nián )。

慎(shèn )靓(liàng )王(wáng )元(yuán )年(nián )(辛(xīn )丑(chǒu ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )二(èr )零(líng )年(nián ))

卫(wèi )更(gèng )贬(biǎn )号(hào )曰(yuē )君(jūn )。

慎(shèn )靓(liàng )王(wáng )二(èr )年(nián )(壬(rén )寅(yín ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )一(yī )九(jiǔ )年(nián ))

秦(qín )伐(fá )魏(wèi ),取(qǔ )鄢(yān )。

魏(wèi )惠(huì )王(wáng )薨(hōng ),子(zǐ )襄(xiāng )王(wáng )立(lì )。孟(mèng )子(zǐ )入(rù )见(jiàn )而(ér )出(chū ),语(yǔ )人(rén )曰(yuē ):“望(wàng )之(zhī )不(bú )似(sì )人(rén )君(jūn ),就(jiù )之(zhī )而(ér )不(bú )见(jiàn )所(suǒ )畏(wèi )焉(yān )。卒(zú )然(rán )问(wèn )曰(yuē ):‘天(tiān )下(xià )恶(è )乎(hū )定(dìng )?’吾(wú )对(duì )曰(yuē ):‘定(dìng )于(yú )一(yī )。’‘孰(shú )能(néng )一(yī )之(zhī )?’对(duì )曰(yuē ):‘不(bú )嗜(shì )杀(shā )人(rén )者(zhě )能(néng )一(yī )之(zhī )。’‘孰(shú )能(néng )与(yǔ )之(zhī )?’对(duì )曰(yuē ):‘天(tiān )下(xià )莫(mò )不(bú )与(yǔ )也(yě )。王(wáng )知(zhī )夫(fū )苗(miáo )乎(hū )?七(qī )八(bā )月(yuè )之(zhī )间(jiān )旱(hàn ),则(zé )苗(miáo )槁(gǎo )矣(yǐ )。天(tiān )油(yóu )然(rán )作(zuò )云(yún ),沛(pèi )然(rán )下(xià )雨(yǔ ),则(zé )苗(miáo )浡(bó )然(rán )兴(xìng )之(zhī )矣(yǐ )。其(qí )如(rú )是(shì ),孰(shú )能(néng )御(yù )之(zhī )?’”

慎(shèn )靓(liàng )王(wáng )三(sān )年(nián )(癸(guǐ )卯(mǎo ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )一(yī )八(bā )年(nián ))

楚(chǔ )、赵(zhào )、魏(wèi )、韩(hán )、燕(yàn )同(tóng )伐(fá )秦(qín ),攻(gōng )函(hán )谷(gǔ )关(guān )。秦(qín )人(rén )出(chū )兵(bīng )逆(nì )之(zhī ),五(wǔ )国(guó )之(zhī )师(shī )皆(jiē )败(bài )走(zǒu )。

宋(sòng )初(chū )称(chēng )王(wáng )。

慎(shèn )靓(liàng )王(wáng )四(sì )年(nián )(甲(jiǎ )辰(chén ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )一(yī )七(qī )年(nián ))

秦(qín )败(bài )韩(hán )师(shī )于(yú )脩(yǒu )鱼(yú ),斩(zhǎn )首(shǒu )八(bā )万(wàn )级(jí ),虏(lǔ )其(qí )将(jiāng )叟(sǒu )、申(shēn )差(chà )于(yú )浊(zhuó )泽(zé )。诸(zhū )侯(hóu )振(zhèn )恐(kǒng )。

齐(qí )大(dà )夫(fū )与(yǔ )苏(sū )秦(qín )争(zhēng )宠(chǒng ),使(shǐ )人(rén )刺(cì )秦(qín ),杀(shā )之(zhī )。

张(zhāng )仪(yí )说(shuō )魏(wèi )襄(xiāng )王(wáng )曰(yuē ):“梁(liáng )地(dì )方(fāng )不(bú )至(zhì )千(qiān )里(lǐ ),卒(zú )不(bú )过(guò )三(sān )十(shí )万(wàn ),地(dì )四(sì )平(píng ),无(wú )名(míng )山(shān )大(dà )川(chuān )之(zhī )限(xiàn ),卒(zú )戍(shù )楚(chǔ )、韩(hán )、齐(qí )、赵(zhào )之(zhī )境(jìng ),宁(níng )亭(tíng )、障(zhàng )者(zhě )不(bú )下(xià )十(shí )万(wàn ),梁(liáng )之(zhī )地(dì )势(shì )固(gù )战(zhàn )场(chǎng )也(yě )。夫(fū )诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )约(yuē )从(cóng ),盟(méng )洹(huán )水(shuǐ )之(zhī )上(shàng ),结(jié )为(wéi )兄(xiōng )弟(dì )以(yǐ )相(xiàng )坚(jiān )也(yě )。今(jīn )亲(qīn )兄(xiōng )弟(dì )同(tóng )父(fù )母(mǔ ),尚(shàng )有(yǒu )争(zhēng )钱(qián )财(cái )相(xiàng )杀(shā )伤(shāng ),而(ér )欲(yù )恃(shì )反(fǎn )覆(fù )苏(sū )秦(qín )之(zhī )馀(yú )谋(móu ),其(qí )不(bú )可(kě )成(chéng )亦(yì )明(míng )矣(yǐ )。大(dà )王(wáng )不(bú )事(shì )秦(qín ),秦(qín )下(xià )兵(bīng )攻(gōng )河(hé )外(wài ),据(jù )卷(juàn )衍(yǎn )、酸(suān )枣(zǎo ),劫(jié )卫(wèi ),取(qǔ )阳(yáng )晋(jìn ),则(zé )赵(zhào )不(bú )南(nán ),赵(zhào )不(bú )南(nán )而(ér )梁(liáng )不(bú )北(běi ),梁(liáng )不(bú )北(běi )则(zé )从(cóng )道(dào )绝(jué ),从(cóng )道(dào )绝(jué )则(zé )大(dà )王(wáng )之(zhī )国(guó )欲(yù )毋(wú )危(wēi ),不(bú )可(kě )得(dé )也(yě )。故(gù )愿(yuàn )大(dà )王(wáng )审(shěn )定(dìng )计(jì )议(yì ),且(qiě )赐(cì )骸(hái )骨(gǔ )。”魏(wèi )王(wáng )乃(nǎi )倍(bèi )从(cóng )约(yuē ),而(ér )因(yīn )仪(yí )以(yǐ )请(qǐng )成(chéng )于(yú )秦(qín )。张(zhāng )仪(yí )归(guī ),复(fù )相(xiàng )秦(qín )。

鲁(lǔ )景(jǐng )公(gōng )薨(hōng ),子(zǐ )平(píng )公(gōng )旅(lǚ )立(lì )。

慎(shèn )靓(liàng )王(wáng )五(wǔ )年(nián )(乙(yǐ )巳(sì ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )一(yī )六(liù )年(nián ))

巴(bā )、蜀(shǔ )相(xiàng )攻(gōng )击(jī ),俱(jù )告(gào )急(jí )于(yú )秦(qín )。秦(qín )惠(huì )王(wáng )欲(yù )伐(fá )蜀(shǔ )。以(yǐ )为(wéi )道(dào )险(xiǎn )狭(xiá )难(nán )至(zhì ),而(ér )韩(hán )又(yòu )来(lái )侵(qīn ),犹(yóu )豫(yù )未(wèi )能(néng )决(jué )。司(sī )马(mǎ )错(cuò )请(qǐng )伐(fá )蜀(shǔ )。张(zhāng )仪(yí )曰(yuē ):“不(bú )如(rú )伐(fá )韩(hán )。”王(wáng )曰(yuē ):“请(qǐng )闻(wén )其(qí )说(shuō )。”仪(yí )曰(yuē ):“亲(qīn )魏(wèi ),善(shàn )楚(chǔ ),下(xià )兵(bīng )三(sān )川(chuān ),攻(gōng )新(xīn )城(chéng )、宜(yí )阳(yáng ),以(yǐ )临(lín )二(èr )周(zhōu )之(zhī )郊(jiāo ),据(jù )九(jiǔ )鼎(dǐng ),按(àn )图(tú )籍(jí ),挟(jiā )天(tiān )子(zǐ )以(yǐ )令(lìng )于(yú )天(tiān )下(xià ),天(tiān )下(xià )莫(mò )敢(gǎn )不(bú )听(tīng ),此(cǐ )王(wáng )业(yè )也(yě )。臣(chén )闻(wén )争(zhēng )名(míng )者(zhě )于(yú )朝(cháo ),争(zhēng )利(lì )者(zhě )于(yú )市(shì )。今(jīn )三(sān )川(chuān )、周(zhōu )室(shì ),天(tiān )下(xià )之(zhī )朝(cháo )、市(shì )也(yě ),而(ér )王(wáng )不(bú )争(zhēng )焉(yān ),顾(gù )争(zhēng )于(yú )戎(róng )翟(zhái ),去(qù )王(wáng )业(yè )远(yuǎn )矣(yǐ )!”司(sī )马(mǎ )错(cuò )曰(yuē ):“不(bú )然(rán ),臣(chén )闻(wén )之(zhī ),欲(yù )富(fù )国(guó )者(zhě )务(wù )广(guǎng )其(qí )地(dì ),欲(yù )强(qiáng )兵(bīng )者(zhě )务(wù )富(fù )其(qí )民(mín ),欲(yù )王(wáng )者(zhě )务(wù )博(bó )其(qí )德(dé ),三(sān )资(zī )者(zhě )备(bèi )而(ér )王(wáng )随(suí )之(zhī )矣(yǐ )。今(jīn )王(wáng )地(dì )小(xiǎo )民(mín )贫(pín ),故(gù )臣(chén )愿(yuàn )先(xiān )从(cóng )事(shì )于(yú )易(yì )。夫(fū )蜀(shǔ ),西(xī )僻(pì )之(zhī )国(guó )而(ér )戎(róng )翟(zhái )之(zhī )长(zhǎng )也(yě ),有(yǒu )桀(jié )、纣(zhòu )之(zhī )乱(luàn ),以(yǐ )秦(qín )攻(gōng )之(zhī ),譬(pì )如(rú )使(shǐ )豺(chái )狼(láng )逐(zhú )群(qún )羊(yáng )。得(dé )其(qí )地(dì )足(zú )以(yǐ )广(guǎng )国(guó ),取(qǔ )其(qí )财(cái )足(zú )以(yǐ )富(fù )民(mín ),缮(shàn )兵(bīng )不(bú )伤(shāng )众(zhòng )而(ér )彼(bǐ )已(yǐ )服(fú )焉(yān )。拔(bá )一(yī )国(guó )而(ér )天(tiān )下(xià )不(bú )以(yǐ )为(wéi )暴(bào ),利(lì )尽(jìn )西(xī )海(hǎi )而(ér )天(tiān )下(xià )不(bú )以(yǐ )为(wéi )贪(tān ),是(shì )我(wǒ )一(yī )举(jǔ )而(ér )名(míng )实(shí )附(fù )也(yě ),而(ér )又(yòu )有(yǒu )禁(jìn )暴(bào )止(zhǐ )乱(luàn )之(zhī )名(míng )。今(jīn )攻(gōng )韩(hán ),劫(jié )天(tiān )子(zǐ ),恶(è )名(míng )也(yě ),而(ér )未(wèi )必(bì )利(lì )也(yě ),又(yòu )有(yǒu )不(bú )义(yì )之(zhī )名(míng ),而(ér )攻(gōng )天(tiān )下(xià )所(suǒ )不(bú )欲(yù ),危(wēi )矣(yǐ )!臣(chén )请(qǐng )论(lùn )其(qí )故(gù )。周(zhōu ),天(tiān )下(xià )之(zhī )宗(zōng )室(shì )也(yě );齐(qí ),韩(hán )之(zhī )与(yǔ )国(guó )也(yě )。周(zhōu )自(zì )知(zhī )失(shī )九(jiǔ )鼎(dǐng ),韩(hán )自(zì )知(zhī )亡(wáng )三(sān )川(chuān ),将(jiāng )二(èr )国(guó )并(bìng )力(lì )合(hé )谋(móu ),以(yǐ )因(yīn )乎(hū )齐(qí )、赵(zhào )而(ér )求(qiú )解(jiě )乎(hū )楚(chǔ )、魏(wèi )。以(yǐ )鼎(dǐng )与(yǔ )楚(chǔ ),以(yǐ )地(dì )与(yǔ )魏(wèi ),王(wáng )弗(fú )能(néng )止(zhǐ )也(yě )。此(cǐ )臣(chén )之(zhī )所(suǒ )谓(wèi )危(wēi )也(yě )。不(bú )如(rú )伐(fá )蜀(shǔ )完(wán )。”王(wáng )从(cóng )错(cuò )计(jì ),起(qǐ )兵(bīng )伐(fá )蜀(shǔ )。十(shí )月(yuè )取(qǔ )之(zhī )。贬(biǎn )蜀(shǔ )王(wáng ),更(gèng )号(hào )为(wéi )侯(hóu ),而(ér )使(shǐ )陈(chén )庄(zhuāng )相(xiàng )蜀(shǔ )。蜀(shǔ )既(jì )属(shǔ )秦(qín ),秦(qín )以(yǐ )益(yì )强(qiáng ),富(fù )厚(hòu ),轻(qīng )诸(zhū )侯(hóu )。

苏(sū )秦(qín )既(jì )死(sǐ ),秦(qín )弟(dì )代(dài )、厉(lì )亦(yì )以(yǐ )游(yóu )说(shuō )显(xiǎn )于(yú )诸(zhū )侯(hóu )。燕(yàn )相(xiàng )子(zǐ )之(zhī )与(yǔ )苏(sū )代(dài )婚(hūn ),欲(yù )得(dé )燕(yàn )权(quán )。苏(sū )代(dài )使(shǐ )于(yú )齐(qí )而(ér )还(hái ),燕(yàn )王(wáng )哙(kuài )问(wèn )曰(yuē ):“齐(qí )王(wáng )其(qí )霸(bà )乎(hū )?”对(duì )曰(yuē ):“不(bú )能(néng )。”王(wáng )曰(yuē ):“何(hé )故(gù )?”对(duì )曰(yuē ):“不(bú )信(xìn )其(qí )臣(chén )。”于(yú )是(shì )燕(yàn )王(wáng )专(zhuān )任(rèn )子(zǐ )之(zhī )。鹿(lù )毛(máo )寿(shòu )谓(wèi )燕(yàn )王(wáng )曰(yuē ):“人(rén )之(zhī )谓(wèi )尧(yáo )贤(xián )者(zhě ),以(yǐ )其(qí )能(néng )让(ràng )天(tiān )下(xià )也(yě )。今(jīn )王(wáng )以(yǐ )国(guó )让(ràng )子(zǐ )之(zhī ),是(shì )王(wáng )与(yǔ )尧(yáo )同(tóng )名(míng )也(yě )。”燕(yàn )王(wáng )因(yīn )属(shǔ )国(guó )于(yú )子(zǐ )之(zhī ),子(zǐ )之(zhī )大(dà )重(zhòng )。或(huò )曰(yuē ):“禹(yǔ )荐(jiàn )益(yì )而(ér )以(yǐ )启(qǐ )人(rén )为(wéi )吏(lì ),及(jí )老(lǎo )而(ér )以(yǐ )启(qǐ )为(wéi )不(bú )足(zú )任(rèn )天(tiān )下(xià ),传(chuán )之(zhī )于(yú )益(yì )。启(qǐ )与(yǔ )交(jiāo )党(dǎng )攻(gōng )益(yì ),夺(duó )之(zhī ),天(tiān )下(xià )谓(wèi )禹(yǔ )名(míng )传(chuán )天(tiān )下(xià )于(yú )益(yì )而(ér )实(shí )令(lìng )启(qǐ )自(zì )取(qǔ )之(zhī )。今(jīn )王(wáng )言(yán )属(shǔ )国(guó )于(yú )子(zǐ )之(zhī )而(ér )吏(lì )无(wú )非(fēi )太(tài )子(zǐ )人(rén )者(zhě ),是(shì )名(míng )属(shǔ )子(zǐ )之(zhī )而(ér )实(shí )太(tài )子(zǐ )用(yòng )事(shì )也(yě )。”王(wáng )因(yīn )收(shōu )印(yìn )绶(shòu ),自(zì )三(sān )百(bǎi )石(shí )吏(lì )已(yǐ )上(shàng )而(ér )效(xiào )之(zhī )子(zǐ )之(zhī )。子(zǐ )之(zhī )南(nán )面(miàn )行(háng )王(wáng )事(shì ),而(ér )哙(kuài )老(lǎo ),不(bú )听(tīng )政(zhèng ),顾(gù )为(wéi )臣(chén ),国(guó )事(shì )皆(jiē )决(jué )于(yú )子(zǐ )之(zhī )。

慎(shèn )靓(liàng )王(wáng )六(liù )年(nián )(丙(bǐng )午(wǔ ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )一(yī )五(wǔ )年(nián ))

王(wáng )崩(bēng ),子(zǐ )赧(nǎn )王(wáng )延(yán )立(lì )。

赧(nǎn )王(wáng )上(shàng )

赧(nǎn )王(wáng )元(yuán )年(nián )(丁(dīng )未(wèi ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )一(yī )四(sì )年(nián ))

秦(qín )人(rén )侵(qīn )义(yì )渠(qú ),得(dé )二(èr )十(shí )五(wǔ )城(chéng )。

魏(wèi )人(rén )叛(pàn )秦(qín )。秦(qín )人(rén )伐(fá )魏(wèi ),取(qǔ )曲(qǔ )沃(wò )而(ér )归(guī )其(qí )人(rén )。又(yòu )败(bài )韩(hán )于(yú )岸(àn )门(mén ),韩(hán )太(tài )子(zǐ )仓(cāng )入(rù )质(zhì )于(yú )秦(qín )以(yǐ )和(hé )。

燕(yàn )子(zǐ )之(zhī )为(wéi )王(wáng )三(sān )年(nián ),国(guó )内(nèi )大(dà )乱(luàn )。将(jiāng )军(jūn )市(shì )被(bèi )与(yǔ )太(tài )子(zǐ )平(píng )谋(móu )攻(gōng )子(zǐ )之(zhī )。齐(qí )王(wáng )令(lìng )人(rén )谓(wèi )燕(yàn )太(tài )子(zǐ )曰(yuē ):“寡(guǎ )人(rén )闻(wén )太(tài )子(zǐ )将(jiāng )饬(chì )君(jūn )臣(chén )之(zhī )义(yì ),明(míng )父(fù )子(zǐ )之(zhī )位(wèi ),寡(guǎ )人(rén )之(zhī )国(guó )虽(suī )小(xiǎo ),唯(wéi )太(tài )子(zǐ )所(suǒ )以(yǐ )令(lìng )之(zhī )。”太(tài )子(zǐ )因(yīn )要(yào )党(dǎng )聚(jù )众(zhòng ),使(shǐ )市(shì )被(bèi )攻(gōng )子(zǐ )之(zhī ),不(bú )克(kè )。市(shì )被(bèi )反(fǎn )攻(gōng )太(tài )子(zǐ )。构(gòu )难(nán )数(shù )月(yuè ),死(sǐ )者(zhě )数(shù )万(wàn )人(rén ),百(bǎi )姓(xìng )恫(dòng )恐(kǒng )。齐(qí )王(wáng )令(lìng )章(zhāng )子(zǐ )将(jiāng )五(wǔ )都(dōu )之(zhī )兵(bīng ),因(yīn )北(běi )地(dì )之(zhī )众(zhòng )以(yǐ )伐(fá )燕(yàn )。燕(yàn )士(shì )卒(zú )不(bú )战(zhàn ),城(chéng )门(mén )不(bú )闭(bì )。齐(qí )人(rén )取(qǔ )子(zǐ )之(zhī ),醢(hǎi )之(zhī ),遂(suí )杀(shā )燕(yàn )王(wáng )哙(kuài )。

齐(qí )王(wáng )问(wèn )孟(mèng )子(zǐ )曰(yuē ):“或(huò )谓(wèi )寡(guǎ )人(rén )勿(wù )取(qǔ )燕(yàn ),或(huò )谓(wèi )寡(guǎ )人(rén )取(qǔ )之(zhī )。以(yǐ )万(wàn )乘(chéng )之(zhī )国(guó )伐(fá )万(wàn )乘(chéng )之(zhī )国(guó ),五(wǔ )旬(xún )而(ér )举(jǔ )之(zhī ),人(rén )力(lì )不(bú )至(zhì )于(yú )此(cǐ );不(bú )取(qǔ ),必(bì )有(yǒu )天(tiān )殃(yāng )。取(qǔ )之(zhī )何(hé )如(rú )?”孟(mèng )子(zǐ )对(duì )曰(yuē ):“取(qǔ )之(zhī )而(ér )燕(yàn )民(mín )悦(yuè )由(yóu )取(qǔ )之(zhī ),古(gǔ )之(zhī )人(rén )有(yǒu )行(háng )之(zhī )者(zhě ),武(wǔ )王(wáng )是(shì )也(yě );取(qǔ )之(zhī )而(ér )燕(yàn )民(mín )不(bú )悦(yuè )则(zé )勿(wù )取(qǔ ),古(gǔ )之(zhī )人(rén )有(yǒu )行(háng )之(zhī )者(zhě ),文(wén )王(wáng )是(shì )也(yě )。以(yǐ )万(wàn )乘(chéng )之(zhī )国(guó )伐(fá )万(wàn )乘(chéng )之(zhī )国(guó ),箪(dān )食(shí )壶(hú )浆(jiāng )以(yǐ )迎(yíng )王(wáng )师(shī ),岂(qǐ )有(yǒu )他(tā )哉(zāi )?避(bì )水(shuǐ )火(huǒ )也(yě )。如(rú )水(shuǐ )益(yì )深(shēn ),如(rú )火(huǒ )益(yì )热(rè ),亦(yì )运(yùn )而(ér )已(yǐ )矣(yǐ )!”诸(zhū )侯(hóu )将(jiāng )谋(móu )救(jiù )燕(yàn )。齐(qí )王(wáng )谓(wèi )孟(mèng )子(zǐ )曰(yuē ):“诸(zhū )侯(hóu )多(duō )谋(móu )伐(fá )寡(guǎ )人(rén )者(zhě ),何(hé )以(yǐ )待(dài )之(zhī )?”对(duì )曰(yuē ):“臣(chén )闻(wén )七(qī )十(shí )里(lǐ )为(wéi )政(zhèng )于(yú )天(tiān )下(xià )者(zhě ),汤(tāng )是(shì )也(yě )。未(wèi )闻(wén )以(yǐ )千(qiān )里(lǐ )畏(wèi )人(rén )者(zhě )也(yě )。《书(shū )》曰(yuē ):‘徯(xī )我(wǒ )后(hòu ),后(hòu )来(lái )其(qí )苏(sū )。’今(jīn )燕(yàn )虐(nuè )其(qí )民(mín ),王(wáng )往(wǎng )而(ér )征(zhēng )之(zhī ),民(mín )以(yǐ )为(wéi )将(jiāng )拯(zhěng )己(jǐ )于(yú )水(shuǐ )火(huǒ )之(zhī )中(zhōng )也(yě ),箪(dān )食(shí )壶(hú )浆(jiāng )以(yǐ )迎(yíng )王(wáng )师(shī )。若(ruò )杀(shā )其(qí )父(fù )兄(xiōng ),系(xì )累(lèi )其(qí )子(zǐ )弟(dì ),毁(huǐ )其(qí )宗(zōng )庙(miào ),迁(qiān )其(qí )重(zhòng )器(qì ),如(rú )之(zhī )何(hé )其(qí )可(kě )也(yě )!天(tiān )下(xià )固(gù )畏(wèi )齐(qí )之(zhī )强(qiáng )也(yě ),今(jīn )又(yòu )倍(bèi )地(dì )而(ér )不(bú )行(háng )仁(rén )政(zhèng ),是(shì )动(dòng )天(tiān )下(xià )之(zhī )兵(bīng )也(yě )。王(wáng )速(sù )出(chū )令(lìng ),反(fǎn )其(qí )旄(máo )倪(ní ),止(zhǐ )其(qí )重(zhòng )器(qì ),谋(móu )于(yú )燕(yàn )众(zhòng ),置(zhì )君(jūn )而(ér )后(hòu )去(qù )之(zhī ),则(zé )犹(yóu )可(kě )及(jí )止(zhǐ )也(yě )。”齐(qí )王(wáng )不(bú )听(tīng )。已(yǐ )而(ér )燕(yàn )人(rén )叛(pàn )。齐(qí )王(wáng )曰(yuē ):“吾(wú )甚(shèn )惭(cán )于(yú )孟(mèng )子(zǐ )。”陈(chén )贾(jiǎ )曰(yuē ):“王(wáng )无(wú )患(huàn )焉(yān )。”乃(nǎi )见(jiàn )孟(mèng )子(zǐ ),问(wèn )曰(yuē ):“周(zhōu )公(gōng )何(hé )人(rén )也(yě )?”曰(yuē ):“古(gǔ )圣(shèng )人(rén )也(yě )。”陈(chén )贾(jiǎ )曰(yuē ):“周(zhōu )公(gōng )使(shǐ )管(guǎn )叔(shū )监(jiān )商(shāng ),管(guǎn )叔(shū )以(yǐ )商(shāng )畔(pàn )也(yě )。周(zhōu )公(gōng )知(zhī )其(qí )将(jiāng )畔(pàn )而(ér )使(shǐ )之(zhī )与(yǔ )?”曰(yuē ):“不(bú )知(zhī )也(yě )。”陈(chén )贾(jiǎ )曰(yuē ):“然(rán )则(zé )圣(shèng )人(rén )亦(yì )有(yǒu )过(guò )与(yǔ )?”曰(yuē ):“周(zhōu )公(gōng ),弟(dì )也(yě );管(guǎn )叔(shū ),兄(xiōng )也(yě ),周(zhōu )公(gōng )之(zhī )过(guò )不(bú )亦(yì )宜(yí )乎(hū )!且(qiě )古(gǔ )之(zhī )君(jūn )子(zǐ ),过(guò )则(zé )改(gǎi )之(zhī );今(jīn )之(zhī )君(jūn )子(zǐ ),过(guò )则(zé )顺(shùn )之(zhī )。古(gǔ )之(zhī )君(jūn )子(zǐ ),其(qí )过(guò )也(yě )如(rú )日(rì )月(yuè )之(zhī )食(shí ),民(mín )皆(jiē )见(jiàn )之(zhī )。及(jí )其(qí )更(gèng )也(yě ),民(mín )皆(jiē )仰(yǎng )之(zhī )。今(jīn )之(zhī )君(jūn )子(zǐ ),岂(qǐ )徒(tú )顺(shùn )之(zhī ),又(yòu )从(cóng )为(wéi )之(zhī )辞(cí )!”

是(shì )岁(suì ),齐(qí )宣(xuān )王(wáng )薨(hōng ),子(zǐ )湣(mǐn )王(wáng )地(dì )立(lì )。

赧(nǎn )王(wáng )二(èr )年(nián )(戊(wù )申(shēn ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )一(yī )三(sān )年(nián ))

秦(qín )右(yòu )更(gèng )疾(jí )伐(fá )赵(zhào )。拔(bá )蔺(lìn ),虏(lǔ )其(qí )将(jiāng )庄(zhuāng )豹(bào )。

秦(qín )王(wáng )欲(yù )伐(fá )齐(qí ),患(huàn )齐(qí )、楚(chǔ )之(zhī )从(cóng )亲(qīn ),乃(nǎi )使(shǐ )张(zhāng )仪(yí )至(zhì )楚(chǔ ),说(shuō )楚(chǔ )王(wáng )曰(yuē ):“大(dà )王(wáng )诚(chéng )能(néng )听(tīng )臣(chén ),闭(bì )关(guān )绝(jué )约(yuē )于(yú )齐(qí ),臣(chén )请(qǐng )献(xiàn )商(shāng )於(yú )之(zhī )地(dì )六(liù )百(bǎi )里(lǐ ),使(shǐ )秦(qín )女(nǚ )得(dé )为(wéi )大(dà )王(wáng )箕(jī )帚(zhǒu )之(zhī )妾(qiè ),秦(qín )、楚(chǔ )娶(qǔ )妇(fù )嫁(jià )女(nǚ ),长(zhǎng )为(wéi )兄(xiōng )弟(dì )之(zhī )国(guó )。”楚(chǔ )王(wáng )说(shuō )而(ér )许(xǔ )之(zhī )。君(jūn )臣(chén )皆(jiē )贺(hè ),陈(chén )轸(zhěn )独(dú )吊(diào )。王(wáng )怒(nù )曰(yuē ):“寡(guǎ )人(rén )不(bú )兴(xìng )师(shī )而(ér )得(dé )六(liù )百(bǎi )里(lǐ )地(dì ),何(hé )吊(diào )也(yě )?”对(duì )曰(yuē ):“不(bú )然(rán )。以(yǐ )臣(chén )观(guān )之(zhī ),商(shāng )於(yú )之(zhī )地(dì )不(bú )可(kě )得(dé )而(ér )齐(qí )、秦(qín )合(hé )。齐(qí )、秦(qín )合(hé )则(zé )患(huàn )必(bì )至(zhì )矣(yǐ )!”王(wáng )曰(yuē ):“有(yǒu )说(shuō )乎(hū )?”对(duì )曰(yuē ):“夫(fū )秦(qín )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )重(zhòng )楚(chǔ )者(zhě ),以(yǐ )其(qí )有(yǒu )齐(qí )也(yě )。今(jīn )闭(bì )关(guān )绝(jué )约(yuē )于(yú )齐(qí ),则(zé )楚(chǔ )孤(gū ),秦(qín )奚(xī )贪(tān )夫(fū )孤(gū )国(guó ),而(ér )与(yǔ )之(zhī )商(shāng )於(yú )之(zhī )地(dì )六(liù )百(bǎi )里(lǐ )?张(zhāng )仪(yí )至(zhì )秦(qín ),必(bì )负(fù )王(wáng )。是(shì )王(wáng )北(běi )绝(jué )齐(qí )交(jiāo ),西(xī )生(shēng )患(huàn )于(yú )秦(qín )也(yě )。两(liǎng )国(guó )之(zhī )兵(bīng )必(bì )俱(jù )至(zhì )。为(wéi )王(wáng )计(jì )者(zhě ),不(bú )若(ruò )阴(yīn )合(hé )而(ér )阳(yáng )绝(jué )于(yú )齐(qí ),使(shǐ )人(rén )随(suí )张(zhāng )仪(yí )。苟(gǒu )与(yǔ )吾(wú )地(dì ),绝(jué )齐(qí )未(wèi )晚(wǎn )也(yě )。”王(wáng )曰(yuē )“愿(yuàn )陈(chén )子(zǐ )闭(bì )口(kǒu ),毋(wú )复(fù )言(yán ),以(yǐ )待(dài )寡(guǎ )人(rén )得(dé )地(dì )!”乃(nǎi )以(yǐ )相(xiàng )印(yìn )授(shòu )张(zhāng )仪(yí ),厚(hòu )赐(cì )之(zhī )。遂(suí )闭(bì )关(guān )绝(jué )约(yuē )于(yú )齐(qí ),使(shǐ )一(yī )将(jiāng )军(jūn )随(suí )张(zhāng )仪(yí )至(zhì )秦(qín )。张(zhāng )仪(yí )佯(yáng )堕(duò )车(chē ),不(bú )朝(cháo )三(sān )月(yuè )。楚(chǔ )王(wáng )闻(wén )之(zhī ),曰(yuē ):“仪(yí )以(yǐ )寡(guǎ )人(rén )绝(jué )齐(qí )未(wèi )甚(shèn )邪(xié )?”乃(nǎi )使(shǐ )勇(yǒng )士(shì )宋(sòng )遗(yí )借(jiè )宋(sòng )之(zhī )符(fú ),北(běi )骂(mà )齐(qí )王(wáng )。齐(qí )王(wáng )大(dà )怒(nù ),折(shé )节(jiē )而(ér )事(shì )秦(qín ),齐(qí )、秦(qín )之(zhī )交(jiāo )合(hé )。张(zhāng )仪(yí )乃(nǎi )朝(cháo ),见(jiàn )楚(chǔ )使(shǐ )者(zhě )曰(yuē ):“子(zǐ )何(hé )不(bú )受(shòu )地(dì )?从(cóng )某(mǒu )至(zhì )某(mǒu ),广(guǎng )袤(mào )六(liù )里(lǐ )。”使(shǐ )者(zhě )怒(nù ),还(hái )报(bào )楚(chǔ )王(wáng )。楚(chǔ )王(wáng )大(dà )怒(nù ),欲(yù )发(fā )兵(bīng )而(ér )攻(gōng )秦(qín )。陈(chén )轸(zhěn )曰(yuē ):“轸(zhěn )可(kě )发(fā )口(kǒu )言(yán )乎(hū )?攻(gōng )之(zhī )不(bú )如(rú )因(yīn )赂(lù )以(yǐ )一(yī )名(míng )都(dōu ),与(yǔ )之(zhī )并(bìng )兵(bīng )而(ér )攻(gōng )齐(qí ),是(shì )我(wǒ )亡(wáng )地(dì )于(yú )秦(qín ),取(qǔ )偿(cháng )于(yú )齐(qí )也(yě )。今(jīn )王(wáng )已(yǐ )绝(jué )于(yú )齐(qí )而(ér )责(zé )欺(qī )于(yú )秦(qín ),是(shì )吾(wú )合(hé )秦(qín )、齐(qí )之(zhī )交(jiāo )而(ér )来(lái )天(tiān )下(xià )之(zhī )兵(bīng )也(yě ),国(guó )必(bì )大(dà )伤(shāng )矣(yǐ )!”楚(chǔ )王(wáng )不(bú )听(tīng ),使(shǐ )屈(qū )匄(gài )帅(shuài )师(shī )伐(fá )秦(qín )。秦(qín )亦(yì )发(fā )兵(bīng )使(shǐ )庶(shù )长(zhǎng )章(zhāng )击(jī )之(zhī )。

赧(nǎn )王(wáng )三(sān )年(nián )(己(jǐ )酉(yǒu ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )一(yī )二(èr )年(nián ))

春(chūn ),秦(qín )师(shī )及(jí )楚(chǔ )战(zhàn )于(yú )丹(dān )杨(yáng ),楚(chǔ )师(shī )大(dà )败(bài ),斩(zhǎn )甲(jiǎ )士(shì )八(bā )万(wàn ),虏(lǔ )屈(qū )匄(gài )及(jí )列(liè )侯(hóu )、执(zhí )珪(guī )七(qī )十(shí )馀(yú )人(rén ),遂(suí )取(qǔ )汉(hàn )中(zhōng )郡(jùn )。楚(chǔ )王(wáng )悉(xī )发(fā )国(guó )内(nèi )兵(bīng )以(yǐ )复(fù )袭(xí )秦(qín ),战(zhàn )于(yú )蓝(lán )田(tián ),楚(chǔ )师(shī )大(dà )败(bài )。韩(hán )、魏(wèi )闻(wén )楚(chǔ )之(zhī )困(kùn ),南(nán )袭(xí )楚(chǔ ),至(zhì )邓(dèng )。楚(chǔ )人(rén )闻(wén )之(zhī ),乃(nǎi )引(yǐn )兵(bīng )归(guī ),割(gē )两(liǎng )城(chéng )以(yǐ )请(qǐng )平(píng )于(yú )秦(qín )。

燕(yàn )人(rén )共(gòng )立(lì )太(tài )子(zǐ )平(píng ),是(shì )为(wéi )昭(zhāo )王(wáng ),昭(zhāo )王(wáng )于(yú )破(pò )燕(yàn )之(zhī )后(hòu )即(jí )位(wèi ),吊(diào )死(sǐ )问(wèn )孤(gū ),与(yǔ )百(bǎi )姓(xìng )同(tóng )甘(gān )苦(kǔ ),卑(bēi )身(shēn )厚(hòu )币(bì )以(yǐ )招(zhāo )贤(xián )者(zhě )。谓(wèi )郭(guō )隗(wěi )曰(yuē ):“齐(qí )因(yīn )孤(gū )之(zhī )国(guó )乱(luàn )而(ér )袭(xí )破(pò )燕(yàn ),孤(gū )极(jí )知(zhī )燕(yàn )小(xiǎo )力(lì )少(shǎo ),不(bú )足(zú )以(yǐ )报(bào )。然(rán )诚(chéng )得(dé )贤(xián )士(shì )与(yǔ )共(gòng )国(guó ),以(yǐ )雪(xuě )先(xiān )王(wáng )之(zhī )耻(chǐ ),孤(gū )之(zhī )愿(yuàn )也(yě )。先(xiān )生(shēng )视(shì )可(kě )者(zhě ),得(dé )身(shēn )事(shì )之(zhī )!”郭(guō )隗(wěi )曰(yuē ):“古(gǔ )之(zhī )人(rén )君(jūn )有(yǒu )以(yǐ )千(qiān )金(jīn )使(shǐ )涓(juān )人(rén )求(qiú )千(qiān )里(lǐ )马(mǎ )者(zhě ),马(mǎ )已(yǐ )死(sǐ ),买(mǎi )其(qí )首(shǒu )五(wǔ )百(bǎi )金(jīn )而(ér )返(fǎn )。君(jūn )大(dà )怒(nù ),涓(juān )人(rén )曰(yuē ):‘死(sǐ )马(mǎ )且(qiě )买(mǎi )之(zhī ),况(kuàng )生(shēng )者(zhě )乎(hū )?马(mǎ )今(jīn )至(zhì )矣(yǐ )。’不(bú )期(qī )年(nián ),千(qiān )里(lǐ )之(zhī )马(mǎ )至(zhì )者(zhě )三(sān )。今(jīn )王(wáng )必(bì )欲(yù )致(zhì )士(shì ),先(xiān )从(cóng )隗(wěi )始(shǐ )。况(kuàng )贤(xián )于(yú )隗(wěi )者(zhě ),岂(qǐ )远(yuǎn )千(qiān )里(lǐ )哉(zāi )?”于(yú )是(shì )昭(zhāo )王(wáng )为(wéi )隗(wěi )改(gǎi )筑(zhù )宫(gōng )而(ér )师(shī )事(shì )之(zhī )。于(yú )是(shì )士(shì )争(zhēng )趣(qù )燕(yàn )。乐(lè )毅(yì )自(zì )魏(wèi )往(wǎng ),剧(jù )辛(xīn )自(zì )赵(zhào )往(wǎng )。昭(zhāo )王(wáng )以(yǐ )乐(lè )毅(yì )为(wéi )亚(yà )卿(qīng ),任(rèn )以(yǐ )国(guó )政(zhèng )。

韩(hán )宣(xuān )惠(huì )王(wáng )薨(hōng ),子(zǐ )襄(xiāng )王(wáng )仓(cāng )立(lì )。

赧(nǎn )王(wáng )四(sì )年(nián )(庚(gēng )戌(xū ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )一(yī )一(yī )年(nián ))

蜀(shǔ )相(xiàng )杀(shā )蜀(shǔ )侯(hóu )。

秦(qín )惠(huì )王(wáng )使(shǐ )人(rén )告(gào )楚(chǔ )怀(huái )王(wáng ),请(qǐng )以(yǐ )武(wǔ )关(guān )之(zhī )外(wài )易(yì )黔(qián )中(zhōng )地(dì )。楚(chǔ )王(wáng )曰(yuē ):“不(bú )愿(yuàn )易(yì )地(dì ),愿(yuàn )得(dé )张(zhāng )仪(yí )而(ér )献(xiàn )黔(qián )中(zhōng )地(dì )。”张(zhāng )仪(yí )闻(wén )之(zhī ),请(qǐng )行(háng )。王(wáng )曰(yuē ):“楚(chǔ )将(jiāng )甘(gān )心(xīn )于(yú )子(zǐ ),奈(nài )何(hé )行(háng )?”张(zhāng )仪(yí )曰(yuē ):“秦(qín )强(qiáng )楚(chǔ )弱(ruò ),大(dà )王(wáng )在(zài ),楚(chǔ )不(bú )宜(yí )敢(gǎn )取(qǔ )臣(chén )。且(qiě )臣(chén )善(shàn )其(qí )嬖(bì )臣(chén )靳(jìn )尚(shàng ),靳(jìn )尚(shàng )得(dé )事(shì )幸(xìng )姬(jī )郑(zhèng )袖(xiù ),袖(xiù )之(zhī )言(yán ),王(wáng )无(wú )不(bú )听(tīng )者(zhě )。”遂(suí )往(wǎng )。楚(chǔ )王(wáng )囚(qiú ),将(jiāng )杀(shā )之(zhī )。靳(jìn )尚(shàng )谓(wèi )郑(zhèng )袖(xiù )曰(yuē ):“秦(qín )王(wáng )甚(shèn )爱(ài )张(zhāng )仪(yí ),将(jiāng )以(yǐ )上(shàng )庸(yōng )六(liù )县(xiàn )及(jí )美(měi )女(nǚ )赎(shú )之(zhī )。王(wáng )重(zhòng )地(dì )尊(zūn )秦(qín ),秦(qín )女(nǚ )必(bì )贵(guì )而(ér )夫(fū )人(rén )斥(chì )矣(yǐ )。”于(yú )是(shì )郑(zhèng )袖(xiù )日(rì )夜(yè )泣(qì )于(yú )楚(chǔ )王(wáng )曰(yuē ):“臣(chén )各(gè )为(wéi )其(qí )主(zhǔ )耳(ěr )。今(jīn )杀(shā )张(zhāng )仪(yí ),秦(qín )必(bì )大(dà )怒(nù )。妾(qiè )请(qǐng )子(zǐ )母(mǔ )俱(jù )迁(qiān )江(jiāng )南(nán ),毋(wú )为(wéi )秦(qín )所(suǒ )鱼(yú )肉(ròu )也(yě )!”王(wáng )乃(nǎi )赦(shè )张(zhāng )仪(yí )而(ér )厚(hòu )礼(lǐ )之(zhī )。张(zhāng )仪(yí )因(yīn )说(shuō )楚(chǔ )王(wáng )曰(yuē ):“夫(fū )为(wéi )从(cóng )者(zhě )无(wú )以(yǐ )异(yì )于(yú )驱(qū )群(qún )羊(yáng )而(ér )攻(gōng )猛(měng )虎(hǔ ),不(bú )格(gé )明(míng )矣(yǐ )。今(jīn )王(wáng )不(bú )事(shì )秦(qín ),秦(qín )劫(jié )韩(hán )驱(qū )梁(liáng )而(ér )攻(gōng )楚(chǔ ),则(zé )楚(chǔ )危(wēi )矣(yǐ )。秦(qín )西(xī )有(yǒu )巴(bā )、蜀(shǔ ),治(zhì )船(chuán )积(jī )粟(sù ),浮(fú )岷(mín )江(jiāng )而(ér )下(xià ),一(yī )日(rì )行(háng )五(wǔ )百(bǎi )馀(yú )里(lǐ ),不(bú )至(zhì )十(shí )日(rì )而(ér )拒(jù )扞(gǎn )关(guān ),扞(gǎn )关(guān )惊(jīng )则(zé )从(cóng )境(jìng )以(yǐ )东(dōng )尽(jìn )城(chéng )守(shǒu )矣(yǐ ),黔(qián )中(zhōng )、巫(wū )郡(jùn )非(fēi )王(wáng )之(zhī )有(yǒu )。秦(qín )举(jǔ )甲(jiǎ )出(chū )武(wǔ )关(guān ),则(zé )北(běi )地(dì )绝(jué )。秦(qín )兵(bīng )之(zhī )攻(gōng )楚(chǔ )也(yě ),危(wēi )难(nán )在(zài )三(sān )月(yuè )之(zhī )内(nèi ),而(ér )楚(chǔ )待(dài )诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )救(jiù )在(zài )半(bàn )岁(suì )之(zhī )外(wài )。夫(fū )待(dài )弱(ruò )国(guó )之(zhī )救(jiù ),忘(wàng )强(qiáng )秦(qín )之(zhī )祸(huò ),此(cǐ )臣(chén )所(suǒ )为(wéi )大(dà )王(wáng )患(huàn )也(yě )。大(dà )王(wáng )诚(chéng )能(néng )听(tīng )臣(chén ),请(qǐng )令(lìng )秦(qín )、楚(chǔ )长(zhǎng )为(wéi )兄(xiōng )弟(dì )之(zhī )国(guó ),无(wú )相(xiàng )攻(gōng )伐(fá )。”楚(chǔ )王(wáng )已(yǐ )得(dé )张(zhāng )仪(yí )而(ér )重(zhòng )出(chū )黔(qián )中(zhōng )地(dì ),乃(nǎi )许(xǔ )之(zhī )。张(zhāng )仪(yí )遂(suí )之(zhī )韩(hán ),说(shuō )韩(hán )王(wáng )曰(yuē ):“韩(hán )地(dì )险(xiǎn )恶(è )山(shān )居(jū ),五(wǔ )谷(gǔ )所(suǒ )生(shēng ),非(fēi )菽(shū )而(ér )麦(mài ),国(guó )无(wú )二(èr )岁(suì )之(zhī )食(shí ),见(jiàn )卒(zú )不(bú )过(guò )二(èr )十(shí )万(wàn )。秦(qín )被(bèi )甲(jiǎ )百(bǎi )馀(yú )万(wàn )。山(shān )东(dōng )之(zhī )士(shì )被(bèi )甲(jiǎ )蒙(méng )胄(zhòu )而(ér )会(huì )战(zhàn ),秦(qín )人(rén )捐(juān )甲(jiǎ )徒(tú )裼(tì )以(yǐ )趋(qū )敌(dí ),左(zuǒ )挈(qiè )人(rén )头(tóu ),右(yòu )挟(jiā )生(shēng )虏(lǔ )。夫(fū )战(zhàn )孟(mèng )贲(bēn )、乌(wū )获(huò )之(zhī )士(shì )以(yǐ )攻(gōng )不(bú )服(fú )之(zhī )弱(ruò )国(guó ),无(wú )异(yì )垂(chuí )千(qiān )钧(jūn )之(zhī )重(zhòng )于(yú )鸟(niǎo )卵(luǎn )之(zhī )上(shàng ),必(bì )无(wú )幸(xìng )矣(yǐ )。大(dà )王(wáng )不(bú )事(shì )秦(qín ),秦(qín )下(xià )甲(jiǎ )据(jù )宜(yí )阳(yáng ),塞(sāi )成(chéng )皋(gāo ),则(zé )王(wáng )之(zhī )国(guó )分(fèn )矣(yǐ )。鸿(hóng )台(tái )之(zhī )宫(gōng ),桑(sāng )林(lín )之(zhī )宛(wǎn ),非(fēi )王(wáng )之(zhī )有(yǒu )也(yě )。为(wéi )大(dà )王(wáng )计(jì ),莫(mò )如(rú )事(shì )秦(qín )而(ér )攻(gōng )楚(chǔ ),以(yǐ )转(zhuǎn )祸(huò )而(ér )悦(yuè )秦(qín )。计(jì )无(wú )便(biàn )于(yú )此(cǐ )者(zhě )。”韩(hán )王(wáng )许(xǔ )之(zhī )。

张(zhāng )仪(yí )归(guī )报(bào ),秦(qín )王(wáng )封(fēng )以(yǐ )六(liù )邑(yì ),号(hào )武(wǔ )信(xìn )君(jūn )。复(fù )使(shǐ )东(dōng )说(shuō )齐(qí )王(wáng )曰(yuē ):“从(cóng )人(rén )说(shuō )大(dà )王(wáng )者(zhě )必(bì )曰(yuē ):‘齐(qí )蔽(bì )于(yú )三(sān )晋(jìn ),地(dì )广(guǎng )民(mín )众(zhòng ),兵(bīng )强(qiáng )士(shì )勇(yǒng ),虽(suī )有(yǒu )百(bǎi )秦(qín ),将(jiāng )无(wú )奈(nài )齐(qí )何(hé )。’大(dà )王(wáng )贤(xián )其(qí )说(shuō )而(ér )不(bú )计(jì )其(qí )实(shí )。今(jīn )秦(qín )、楚(chǔ )嫁(jià )女(nǚ )娶(qǔ )妇(fù ),为(wéi )昆(kūn )弟(dì )之(zhī )国(guó );韩(hán )献(xiàn )宜(yí )阳(yáng );梁(liáng )效(xiào )河(hé )外(wài );赵(zhào )王(wáng )入(rù )朝(cháo ),割(gē )河(hé )间(jiān )以(yǐ )事(shì )秦(qín )。大(dà )王(wáng )不(bú )事(shì )秦(qín ),秦(qín )驱(qū )韩(hán )、梁(liáng )攻(gōng )齐(qí )之(zhī )南(nán )地(dì ),悉(xī )赵(zhào )兵(bīng ),渡(dù )清(qīng )河(hé ),指(zhǐ )博(bó )关(guān ),临(lín )菑(zī )、即(jí )墨(mò )非(fēi )王(wáng )之(zhī )有(yǒu )也(yě )!国(guó )一(yī )日(rì )见(jiàn )攻(gōng ),虽(suī )欲(yù )事(shì )秦(qín ),不(bú )可(kě )得(dé )也(yě )!”齐(qí )王(wáng )许(xǔ )张(zhāng )仪(yí )。张(zhāng )仪(yí )去(qù ),西(xī )说(shuō )赵(zhào )王(wáng )曰(yuē ):“大(dà )王(wáng )收(shōu )率(lǜ )天(tiān )下(xià )以(yǐ )摈(bìn )秦(qín ),秦(qín )兵(bīng )不(bú )敢(gǎn )出(chū )函(hán )谷(gǔ )关(guān )十(shí )五(wǔ )年(nián )。大(dà )王(wáng )之(zhī )威(wēi )行(háng )于(yú )山(shān )东(dōng ),敝(bì )邑(yì )恐(kǒng )惧(jù ),缮(shàn )甲(jiǎ )厉(lì )兵(bīng ),力(lì )田(tián )积(jī )粟(sù ),愁(chóu )居(jū )慑(shè )处(chù ),不(bú )敢(gǎn )动(dòng )摇(yáo ),唯(wéi )大(dà )王(wáng )有(yǒu )意(yì )督(dū )过(guò )之(zhī )也(yě )。今(jīn )以(yǐ )大(dà )王(wáng )之(zhī )力(lì ),举(jǔ )巴(bā )、蜀(shǔ ),并(bìng )汉(hàn )中(zhōng ),包(bāo )两(liǎng )周(zhōu ),守(shǒu )白(bái )马(mǎ )之(zhī )津(jīn )。秦(qín )虽(suī )僻(pì )远(yuǎn ),然(rán )而(ér )心(xīn )忿(fèn )含(hán )怒(nù )之(zhī )日(rì )久(jiǔ )矣(yǐ )。今(jīn )秦(qín )有(yǒu )敝(bì )甲(jiǎ )凋(diāo )兵(bīng )军(jūn )于(yú )渑(miǎn )池(chí ),愿(yuàn )渡(dù )河(hé ),逾(yú )漳(zhāng ),据(jù )番(fān )吾(wú ),会(huì )邯(hán )郸(dān )之(zhī )下(xià ),愿(yuàn )以(yǐ )甲(jiǎ )子(zǐ )合(hé )战(zhàn ),正(zhèng )殷(yīn )纣(zhòu )之(zhī )事(shì )。谨(jǐn )使(shǐ )使(shǐ )臣(chén )先(xiān )闻(wén )左(zuǒ )右(yòu )。今(jīn )楚(chǔ )与(yǔ )秦(qín )为(wéi )昆(kūn )弟(dì )之(zhī )国(guó ),而(ér )韩(hán )、梁(liáng )称(chēng )东(dōng )籓(bān )之(zhī )臣(chén ),齐(qí )献(xiàn )鱼(yú )盐(yán )之(zhī )地(dì ),此(cǐ )断(duàn )赵(zhào )之(zhī )右(yòu )肩(jiān )也(yě )。夫(fū )断(duàn )右(yòu )肩(jiān )而(ér )与(yǔ )人(rén )斗(dòu ),失(shī )其(qí )党(dǎng )而(ér )孤(gū )居(jū ),求(qiú )欲(yù )毋(wú )危(wēi ),得(dé )乎(hū )?今(jīn )秦(qín )发(fā )三(sān )将(jiāng )军(jūn ),其(qí )一(yī )军(jūn )塞(sāi )午(wǔ )道(dào ),告(gào )齐(qí )使(shǐ )渡(dù )清(qīng )河(hé ),军(jūn )于(yú )邯(hán )郸(dān )之(zhī )东(dōng );一(yī )军(jūn )军(jūn )成(chéng )皋(gāo ),驱(qū )韩(hán )、梁(liáng )军(jūn )于(yú )河(hé )外(wài );一(yī )军(jūn )军(jūn )于(yú )渑(miǎn )池(chí ),约(yuē )四(sì )国(guó )为(wéi )一(yī )以(yǐ )攻(gōng )赵(zhào ),赵(zhào )服(fú )必(bì )四(sì )分(fèn )其(qí )地(dì )。臣(chén )窃(qiè )为(wéi )大(dà )王(wáng )计(jì ),莫(mò )如(rú )与(yǔ )秦(qín )王(wáng )面(miàn )相(xiàng )约(yuē )而(ér )口(kǒu )相(xiàng )结(jié ),常(cháng )为(wéi )兄(xiōng )弟(dì )之(zhī )国(guó )也(yě )。”赵(zhào )王(wáng )许(xǔ )之(zhī )。张(zhāng )仪(yí )乃(nǎi )北(běi )之(zhī )燕(yàn ),说(shuō )燕(yàn )王(wáng )曰(yuē ):“今(jīn )赵(zhào )王(wáng )已(yǐ )入(rù )朝(cháo ),效(xiào )河(hé )间(jiān )以(yǐ )事(shì )秦(qín )。大(dà )王(wáng )不(bú )事(shì )秦(qín ),秦(qín )下(xià )甲(jiǎ )云(yún )中(zhōng )、九(jiǔ )原(yuán ),驱(qū )赵(zhào )而(ér )攻(gōng )燕(yàn ),则(zé )易(yì )水(shuǐ )、长(zhǎng )城(chéng )非(fēi )大(dà )王(wáng )之(zhī )有(yǒu )也(yě )。且(qiě )今(jīn )时(shí )齐(qí )、赵(zhào )之(zhī )于(yú )秦(qín ),犹(yóu )郡(jùn )县(xiàn )也(yě ),不(bú )敢(gǎn )妄(wàng )举(jǔ )师(shī )以(yǐ )攻(gōng )伐(fá )。今(jīn )王(wáng )事(shì )秦(qín ),长(zhǎng )无(wú )齐(qí )、赵(zhào )之(zhī )患(huàn )矣(yǐ )。”燕(yàn )王(wáng )请(qǐng )献(xiàn )常(cháng )山(shān )之(zhī )尾(wěi )五(wǔ )城(chéng )以(yǐ )和(hé )。

张(zhāng )仪(yí )归(guī )报(bào ),未(wèi )至(zhì )咸(xián )阳(yáng ),秦(qín )惠(huì )王(wáng )薨(hōng ),子(zǐ )武(wǔ )王(wáng )立(lì )。武(wǔ )王(wáng )自(zì )为(wéi )太(tài )子(zǐ )时(shí ),不(bú )说(shuō )张(zhāng )仪(yí ),及(jí )即(jí )位(wèi ),群(qún )臣(chén )多(duō )毁(huǐ )短(duǎn )之(zhī )。诸(zhū )侯(hóu )闻(wén )仪(yí )与(yǔ )秦(qín )王(wáng )有(yǒu )隙(xì ),皆(jiē )畔(pàn )衡(héng ),复(fù )合(hé )从(cóng )。

赧(nǎn )王(wáng )五(wǔ )年(nián )(辛(xīn )亥(hài ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )一(yī )零(líng )年(nián ))

张(zhāng )仪(yí )说(shuō )秦(qín )武(wǔ )王(wáng )曰(yuē ):“为(wéi )王(wáng )计(jì )者(zhě ),东(dōng )方(fāng )有(yǒu )变(biàn ),然(rán )后(hòu )王(wáng )可(kě )以(yǐ )多(duō )割(gē )得(dé )地(dì )也(yě )。臣(chén )闻(wén )齐(qí )王(wáng )甚(shèn )憎(zēng )臣(chén ),臣(chén )之(zhī )所(suǒ )在(zài ),齐(qí )必(bì )伐(fá )之(zhī )。臣(chén )愿(yuàn )乞(qǐ )其(qí )不(bú )肖(xiāo )之(zhī )身(shēn )以(yǐ )之(zhī )梁(liáng ),齐(qí )必(bì )伐(fá )梁(liáng ),齐(qí )、梁(liáng )交(jiāo )兵(bīng )而(ér )不(bú )能(néng )相(xiàng )去(qù ),王(wáng )以(yǐ )其(qí )间(jiān )伐(fá )韩(hán ),入(rù )三(sān )川(chuān ),挟(jiā )天(tiān )子(zǐ ),案(àn )图(tú )籍(jí ),此(cǐ )王(wáng )业(yè )也(yě )。”王(wáng )许(xǔ )之(zhī )。齐(qí )王(wáng )果(guǒ )伐(fá )梁(liáng ),梁(liáng )王(wáng )恐(kǒng )。张(zhāng )仪(yí )曰(yuē ):“王(wáng )勿(wù )患(huàn )也(yě )。请(qǐng )令(lìng )齐(qí )罢(bà )兵(bīng )。”乃(nǎi )使(shǐ )其(qí )舍(shě )人(rén )之(zhī )楚(chǔ ),借(jiè )使(shǐ )谓(wèi )齐(qí )王(wáng )曰(yuē ):“甚(shèn )矣(yǐ ),王(wáng )之(zhī )托(tuō )仪(yí )于(yú )秦(qín )也(yě )!”齐(qí )王(wáng )曰(yuē ):“何(hé )故(gù )?”楚(chǔ )使(shǐ )者(zhě )曰(yuē ):“张(zhāng )仪(yí )之(zhī )去(qù )秦(qín )也(yě ),固(gù )与(yǔ )秦(qín )王(wáng )谋(móu )矣(yǐ ),欲(yù )齐(qí )、梁(liáng )相(xiàng )攻(gōng )而(ér )令(lìng )秦(qín )取(qǔ )三(sān )川(chuān )也(yě )。今(jīn )王(wáng )果(guǒ )伐(fá )梁(liáng ),是(shì )王(wáng )内(nèi )罢(bà )国(guó )而(ér )外(wài )伐(fá )与(yǔ )国(guó ),以(yǐ )信(xìn )仪(yí )于(yú )秦(qín )王(wáng )也(yě )。”齐(qí )王(wáng )乃(nǎi )解(jiě )兵(bīng )还(hái )。张(zhāng )仪(yí )相(xiàng )魏(wèi )一(yī )岁(suì ),卒(zú )。仪(yí )与(yǔ )苏(sū )秦(qín )皆(jiē )以(yǐ )纵(zòng )横(héng )之(zhī )术(shù )游(yóu )诸(zhū )侯(hóu ),致(zhì )位(wèi )富(fù )贵(guì ),天(tiān )下(xià )争(zhēng )慕(mù )效(xiào )之(zhī )。又(yòu )有(yǒu )魏(wèi )人(rén )公(gōng )孙(sūn )衍(yǎn )者(zhě ),号(hào )曰(yuē )犀(xī )首(shǒu ),亦(yì )以(yǐ )谈(tán )说(shuō )显(xiǎn )名(míng )。其(qí )馀(yú )苏(sū )代(dài )、苏(sū )厉(lì )、周(zhōu )最(zuì )、楼(lóu )缓(huǎn )之(zhī )徒(tú ),纷(fēn )纭(yún )遍(biàn )于(yú )天(tiān )下(xià ),务(wù )以(yǐ )辩(biàn )诈(zhà )相(xiàng )高(gāo ),不(bú )可(kě )胜(shèng )纪(jì )。而(ér )仪(yí )、秦(qín )、衍(yǎn )最(zuì )著(zhe )。

《孟(mèng )子(zǐ )》论(lùn )之(zhī )曰(yuē ):或(huò )谓(wèi ):“张(zhāng )仪(yí )、公(gōng )孙(sūn )衍(yǎn ),岂(qǐ )不(bú )大(dà )丈(zhàng )夫(fū )哉(zāi )!一(yī )怒(nù )而(ér )诸(zhū )侯(hóu )惧(jù ),安(ān )居(jū )而(ér )天(tiān )下(xià )熄(xī )。”孟(mèng )子(zǐ )曰(yuē ):“是(shì )恶(è )足(zú )以(yǐ )为(wéi )大(dà )丈(zhàng )夫(fū )哉(zāi )?君(jūn )子(zǐ )立(lì )天(tiān )下(xià )之(zhī )正(zhèng )位(wèi ),行(háng )天(tiān )下(xià )之(zhī )正(zhèng )道(dào ),得(dé )志(zhì )则(zé )与(yǔ )民(mín )由(yóu )之(zhī ),不(bú )得(dé )志(zhì )则(zé )独(dú )行(háng )其(qí )道(dào ),富(fù )贵(guì )不(bú )能(néng )淫(yín ),贫(pín )贱(jiàn )不(bú )能(néng )移(yí ),威(wēi )武(wǔ )不(bú )能(néng )诎(qū ),是(shì )之(zhī )谓(wèi )大(dà )丈(zhàng )夫(fū )。”

扬(yáng )子(zǐ )《法(fǎ )言(yán )》曰(yuē ):或(huò )问(wèn ):“仪(yí )、秦(qín )学(xué )乎(hū )鬼(guǐ )谷(gǔ )术(shù )而(ér )习(xí )乎(hū )纵(zòng )横(héng )言(yán ),安(ān )中(zhōng )国(guó )者(zhě )各(gè )十(shí )馀(yú )年(nián ),是(shì )夫(fū )?”曰(yuē ):“诈(zhà )人(rén )也(yě )。圣(shèng )人(rén )恶(è )诸(zhū )。”曰(yuē ):“孔(kǒng )子(zǐ )读(dú )而(ér )仪(yí )、秦(qín )行(háng ),何(hé )如(rú )也(yě )?”曰(yuē ):“甚(shèn )矣(yǐ )凤(fèng )鸣(míng )而(ér )鸷(zhì )翰(hàn )也(yě )!”“然(rán )则(zé )子(zǐ )贡(gòng )不(bú )为(wéi )欤(yú )?”曰(yuē ):“乱(luàn )而(ér )不(bú )解(jiě ),子(zǐ )贡(gòng )耻(chǐ )诸(zhū )。说(shuō )而(ér )不(bú )富(fù )贵(guì ),仪(yí )、秦(qín )耻(chǐ )诸(zhū )。”或(huò )曰(yuē ):“仪(yí )、秦(qín )其(qí )才(cái )矣(yǐ )乎(hū ),迹(jì )不(bú )蹈(dǎo )已(yǐ )?”曰(yuē ):“昔(xī )在(zài )任(rèn )人(rén ),帝(dì )而(ér )难(nán )之(zhī ),不(bú )以(yǐ )才(cái )矣(yǐ )。才(cái )乎(hū )才(cái ),非(fēi )吾(wú )徒(tú )之(zhī )才(cái )也(yě )。”

秦(qín )王(wáng )使(shǐ )甘(gān )茂(mào )诛(zhū )蜀(shǔ )相(xiàng )庄(zhuāng )。

秦(qín )王(wáng )、魏(wèi )王(wáng )会(huì )于(yú )临(lín )晋(jìn )。

赵(zhào )武(wǔ )灵(líng )王(wáng )纳(nà )吴(wú )广(guǎng )之(zhī )女(nǚ )孟(mèng )姚(yáo ),有(yǒu )宠(chǒng ),是(shì )为(wéi )惠(huì )后(hòu )。生(shēng )子(zǐ )何(hé )。

赧(nǎn )王(wáng )六(liù )年(nián )(壬(rén )子(zǐ ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )零(líng )九(jiǔ )年(nián ))

秦(qín )初(chū )置(zhì )丞(chéng )相(xiàng ),以(yǐ )樗(chū )里(lǐ )疾(jí )为(wéi )右(yòu )丞(chéng )相(xiàng )。

赧(nǎn )王(wáng )七(qī )年(nián )(癸(guǐ )丑(chǒu ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )零(líng )八(bā )年(nián ))

秦(qín )、魏(wèi )会(huì )于(yú )应(yīng )。

秦(qín )王(wáng )使(shǐ )甘(gān )茂(mào )约(yuē )魏(wèi )以(yǐ )伐(fá )韩(hán ),而(ér )令(lìng )向(xiàng )寿(shòu )辅(fǔ )行(háng )。甘(gān )茂(mào )至(zhì )魏(wèi ),令(lìng )向(xiàng )寿(shòu )还(hái ),谓(wèi )王(wáng )曰(yuē ):“魏(wèi )听(tīng )臣(chén )矣(yǐ ),然(rán )愿(yuàn )王(wáng )勿(wù )伐(fá )!”王(wáng )迎(yíng )甘(gān )茂(mào )于(yú )息(xī )壤(rǎng )而(ér )问(wèn )其(qí )故(gù )。对(duì )曰(yuē ):“宜(yí )阳(yáng )大(dà )县(xiàn ),其(qí )实(shí )郡(jùn )也(yě )。今(jīn )王(wáng )倍(bèi )数(shù )险(xiǎn ),行(háng )千(qiān )里(lǐ ),攻(gōng )之(zhī )难(nán )。鲁(lǔ )人(rén )有(yǒu )与(yǔ )曾(céng )参(cān )同(tóng )姓(xìng )名(míng )者(zhě )杀(shā )人(rén ),人(rén )告(gào )其(qí )母(mǔ ),其(qí )母(mǔ )织(zhī )自(zì )若(ruò )也(yě )。及(jí )三(sān )人(rén )告(gào )之(zhī ),其(qí )母(mǔ )投(tóu )杼(zhù )下(xià )机(jī ),逾(yú )墙(qiáng )而(ér )走(zǒu )。臣(chén )之(zhī )贤(xián )不(bú )若(ruò )曾(céng )参(cān ),王(wáng )之(zhī )信(xìn )臣(chén )又(yòu )不(bú )如(rú )其(qí )母(mǔ ),疑(yí )臣(chén )者(zhě )非(fēi )特(tè )三(sān )人(rén ),臣(chén )恐(kǒng )大(dà )王(wáng )之(zhī )投(tóu )杼(zhù )也(yě )。魏(wèi )文(wén )侯(hóu )令(lìng )乐(lè )羊(yáng )将(jiāng )而(ér )攻(gōng )中(zhōng )山(shān ),三(sān )年(nián )而(ér )拔(bá )之(zhī )。反(fǎn )而(ér )论(lùn )功(gōng ),文(wén )侯(hóu )示(shì )之(zhī )谤(bàng )书(shū )一(yī )箧(qiè )。乐(lè )羊(yáng )再(zài )拜(bài )稽(jī )首(shǒu )曰(yuē ):‘此(cǐ )非(fēi )臣(chén )之(zhī )功(gōng ),君(jūn )之(zhī )力(lì )也(yě )。’今(jīn )臣(chén ),羁(jī )旅(lǚ )之(zhī )臣(chén )也(yě ),樗(chū )里(lǐ )子(zǐ )、公(gōng )孙(sūn )奭(shì )挟(jiā )韩(hán )而(ér )议(yì )之(zhī ),王(wáng )必(bì )听(tīng )之(zhī ),是(shì )王(wáng )欺(qī )魏(wèi )王(wáng )而(ér )臣(chén )受(shòu )公(gōng )仲(zhòng )侈(chǐ )之(zhī )怨(yuàn )也(yě )。”王(wáng )曰(yuē ):“寡(guǎ )人(rén )弗(fú )听(tīng )也(yě ),请(qǐng )与(yǔ )子(zǐ )盟(méng )。”乃(nǎi )盟(méng )于(yú )息(xī )壤(rǎng )。秋(qiū ),甘(gān )茂(mào )、长(zhǎng )封(fēng )帅(shuài )师(shī )伐(fá )宜(yí )阳(yáng )。

赧(nǎn )王(wáng )八(bā )年(nián )(甲(jiǎ )寅(yín ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )零(líng )七(qī )年(nián ))

甘(gān )茂(mào )攻(gōng )宜(yí )阳(yáng ),五(wǔ )月(yuè )而(ér )不(bú )拔(bá )。樗(chū )里(lǐ )子(zǐ )、公(gōng )孙(sūn )奭(shì )果(guǒ )争(zhēng )之(zhī )。秦(qín )王(wáng )召(zhào )甘(gān )茂(mào ),欲(yù )罢(bà )兵(bīng )。甘(gān )茂(mào )曰(yuē ):“息(xī )壤(rǎng )在(zài )彼(bǐ )。”王(wáng )曰(yuē ):“有(yǒu )之(zhī )。”因(yīn )大(dà )悉(xī )起(qǐ )兵(bīng )以(yǐ )佐(zuǒ )甘(gān )茂(mào )。斩(zhǎn )首(shǒu )六(liù )万(wàn ),遂(suí )拔(bá )宜(yí )阳(yáng )。韩(hán )公(gōng )仲(zhòng )侈(chǐ )入(rù )谢(xiè )于(yú )秦(qín )以(yǐ )请(qǐng )平(píng )。

秦(qín )武(wǔ )王(wáng )好(hǎo )以(yǐ )力(lì )戏(xì ),力(lì )士(shì )任(rèn )鄙(bǐ )、乌(wū )获(huò )、孟(mèng )说(shuō )皆(jiē )至(zhì )大(dà )官(guān )。八(bā )月(yuè ),王(wáng )与(yǔ )孟(mèng )说(shuō )举(jǔ )鼎(dǐng ),绝(jué )脉(mò )而(ér )薨(hōng )。族(zú )孟(mèng )说(shuō )。武(wǔ )王(wáng )无(wú )子(zǐ ),异(yì )母(mǔ )弟(dì )稷(jì )为(wéi )质(zhì )于(yú )燕(yàn )。国(guó )人(rén )逆(nì )而(ér )立(lì )之(zhī ),是(shì )为(wéi )昭(zhāo )襄(xiāng )王(wáng )。昭(zhāo )襄(xiāng )王(wáng )母(mǔ )羋(mǐ )八(bā )子(zǐ ),楚(chǔ )女(nǚ )也(yě ),实(shí )宣(xuān )太(tài )后(hòu )。

赵(zhào )武(wǔ )灵(líng )王(wáng )北(běi )略(luè )中(zhōng )山(shān )之(zhī )地(dì ),至(zhì )房(fáng )子(zǐ ),遂(suí )之(zhī )代(dài ),北(běi )至(zhì )无(wú )穷(qióng ),西(xī )至(zhì )河(hé ),登(dēng )黄(huáng )华(huá )之(zhī )上(shàng )。与(yǔ )肥(féi )义(yì )谋(móu )胡(hú )服(fú )骑(qí )射(shè )以(yǐ )教(jiāo )百(bǎi )姓(xìng ),曰(yuē ):“愚(yú )者(zhě )所(suǒ )笑(xiào ),贤(xián )者(zhě )察(chá )焉(yān )。虽(suī )驱(qū )世(shì )以(yǐ )笑(xiào )我(wǒ ),胡(hú )地(dì )、中(zhōng )山(shān ),吾(wú )必(bì )有(yǒu )之(zhī )!”遂(suí )胡(hú )服(fú )。国(guó )人(rén )皆(jiē )不(bú )欲(yù ),公(gōng )子(zǐ )成(chéng )称(chēng )疾(jí )不(bú )朝(cháo )。王(wáng )使(shǐ )人(rén )请(qǐng )之(zhī )曰(yuē ):“家(jiā )听(tīng )于(yú )亲(qīn ),国(guó )听(tīng )于(yú )君(jūn )。今(jīn )寡(guǎ )人(rén )作(zuò )教(jiāo )易(yì )服(fú )而(ér )公(gōng )叔(shū )不(bú )服(fú ),吾(wú )恐(kǒng )天(tiān )下(xià )议(yì )之(zhī )也(yě )。制(zhì )国(guó )有(yǒu )常(cháng ),利(lì )民(mín )为(wéi )本(běn );从(cóng )政(zhèng )有(yǒu )经(jīng ),令(lìng )行(háng )为(wéi )上(shàng )。明(míng )德(dé )先(xiān )论(lùn )于(yú )贱(jiàn ),而(ér )从(cóng )政(zhèng )先(xiān )信(xìn )于(yú )贵(guì ),故(gù )愿(yuàn )慕(mù )公(gōng )叔(shū )之(zhī )义(yì )以(yǐ )成(chéng )胡(hú )服(fú )之(zhī )功(gōng )也(yě )。”公(gōng )子(zǐ )成(chéng )再(zài )拜(bài )稽(jī )首(shǒu )曰(yuē ):“臣(chén )闻(wén )中(zhōng )国(guó )者(zhě ),圣(shèng )贤(xián )之(zhī )所(suǒ )教(jiāo )也(yě ),礼(lǐ )乐(lè )之(zhī )所(suǒ )用(yòng )也(yě ),远(yuǎn )方(fāng )之(zhī )所(suǒ )观(guān )赴(fù )也(yě ),蛮(mán )夷(yí )之(zhī )所(suǒ )则(zé )效(xiào )也(yě )。今(jīn )王(wáng )舍(shě )此(cǐ )而(ér )袭(xí )远(yuǎn )方(fāng )之(zhī )服(fú ),变(biàn )古(gǔ )之(zhī )道(dào ),逆(nì )人(rén )之(zhī )心(xīn ),臣(chén )愿(yuàn )王(wáng )熟(shú )图(tú )之(zhī )也(yě )!”使(shǐ )者(zhě )以(yǐ )报(bào )。王(wáng )自(zì )往(wǎng )请(qǐng )之(zhī ),曰(yuē ):“吾(wú )国(guó )东(dōng )有(yǒu )齐(qí )、中(zhōng )山(shān ),北(běi )有(yǒu )燕(yàn )、东(dōng )胡(hú ),西(xī )有(yǒu )楼(lóu )烦(fán )、秦(qín )、韩(hán )之(zhī )边(biān )。今(jīn )无(wú )骑(qí )射(shè )之(zhī )备(bèi ),则(zé )何(hé )以(yǐ )守(shǒu )之(zhī )哉(zāi )?先(xiān )时(shí )中(zhōng )山(shān )负(fù )齐(qí )之(zhī )强(qiáng )兵(bīng ),侵(qīn )暴(bào )吾(wú )地(dì ),系(xì )累(lèi )吾(wú )民(mín ),引(yǐn )水(shuǐ )围(wéi )鄗(hào );微(wēi )社(shè )稷(jì )之(zhī )神(shén )灵(líng ),则(zé )鄗(hào )几(jǐ )于(yú )不(bú )守(shǒu )也(yě ),先(xiān )君(jūn )丑(chǒu )之(zhī )。故(gù )寡(guǎ )人(rén )变(biàn )服(fú )骑(qí )射(shè ),欲(yù )以(yǐ )备(bèi )四(sì )境(jìng )之(zhī )难(nán ),报(bào )中(zhōng )山(shān )之(zhī )怨(yuàn )。而(ér )叔(shū )顺(shùn )中(zhōng )国(guó )之(zhī )俗(sú ),恶(è )变(biàn )服(fú )之(zhī )名(míng ),以(yǐ )忘(wàng )鄗(hào )事(shì )之(zhī )丑(chǒu ),非(fēi )寡(guǎ )人(rén )之(zhī )所(suǒ )望(wàng )也(yě )。”公(gōng )子(zǐ )成(chéng )听(tīng )命(mìng ),乃(nǎi )赐(cì )胡(hú )服(fú ),明(míng )日(rì )服(fú )而(ér )朝(cháo )。于(yú )是(shì )始(shǐ )出(chū )胡(hú )服(fú )令(lìng ),而(ér )招(zhāo )骑(qí )射(shè )焉(yān )。

赧(nǎn )王(wáng )九(jiǔ )年(nián )(乙(yǐ )卯(mǎo ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )零(líng )六(liù )年(nián ))

秦(qín )昭(zhāo )王(wáng )使(shǐ )向(xiàng )寿(shòu )平(píng )宜(yí )阳(yáng ),而(ér )使(shǐ )樗(chū )里(lǐ )子(zǐ )、甘(gān )茂(mào )伐(fá )魏(wèi )。甘(gān )茂(mào )言(yán )于(yú )王(wáng ),以(yǐ )武(wǔ )遂(suí )复(fù )归(guī )之(zhī )韩(hán )。向(xiàng )寿(shòu )、公(gōng )孙(sūn )奭(shì )争(zhēng )之(zhī ),不(bú )能(néng )得(dé ),由(yóu )此(cǐ )怨(yuàn )谗(chán )甘(gān )茂(mào )。茂(mào )惧(jù ),辍(chuò )伐(fá )魏(wèi )蒲(pú )阪(bǎn ),亡(wáng )去(qù )。樗(chū )里(lǐ )子(zǐ )与(yǔ )魏(wèi )讲(jiǎng )而(ér )罢(bà )兵(bīng )。甘(gān )茂(mào )奔(bēn )齐(qí )。

赵(zhào )王(wáng )略(luè )中(zhōng )山(shān )地(dì ),至(zhì )宁(níng )葭(jiā );西(xī )略(luè )胡(hú )地(dì ),至(zhì )榆(yú )中(zhōng )。林(lín )胡(hú )王(wáng )献(xiàn )马(mǎ )。归(guī ),使(shǐ )楼(lóu )缓(huǎn )之(zhī )秦(qín ),仇(chóu )液(yè )之(zhī )韩(hán ),王(wáng )贲(bēn )之(zhī )楚(chǔ ),富(fù )丁(dīng )之(zhī )魏(wèi ),赵(zhào )爵(jué )之(zhī )齐(qí )。代(dài )相(xiàng )赵(zhào )固(gù )主(zhǔ )胡(hú ),致(zhì )其(qí )兵(bīng )。

楚(chǔ )王(wáng )与(yǔ )齐(qí )、韩(hán )合(hé )从(cóng )。

赧(nǎn )王(wáng )十(shí )年(nián )(丙(bǐng )辰(chén ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )零(líng )五(wǔ )年(nián ))

彗(huì )星(xīng )见(jiàn )。

赵(zhào )王(wáng )伐(fá )中(zhōng )山(shān ),取(qǔ )丹(dān )丘(qiū )、爽(shuǎng )阳(yáng )、鸿(hóng )之(zhī )塞(sāi ),又(yòu )取(qǔ )鄗(hào )、石(shí )邑(yì )、封(fēng )龙(lóng )、东(dōng )垣(yuán )。中(zhōng )山(shān )献(xiàn )四(sì )邑(yì )以(yǐ )和(hé )。

秦(qín )宣(xuān )太(tài )后(hòu )异(yì )父(fù )弟(dì )曰(yuē )穰(ráng )侯(hóu )魏(wèi )冉(rǎn ),同(tóng )父(fù )弟(dì )曰(yuē )华(huá )阳(yáng )君(jūn )羋(mǐ )戎(róng );王(wáng )之(zhī )同(tóng )母(mǔ )弟(dì )曰(yuē )高(gāo )陵(líng )君(jūn )、泾(jīng )阳(yáng )君(jūn )。魏(wèi )冉(rǎn )最(zuì )贤(xián ),自(zì )惠(huì )王(wáng )、武(wǔ )王(wáng )时(shí ),任(rèn )职(zhí )用(yòng )事(shì )。武(wǔ )王(wáng )薨(hōng ),诸(zhū )弟(dì )争(zhēng )立(lì ),唯(wéi )魏(wèi )冉(rǎn )力(lì )能(néng )立(lì )昭(zhāo )王(wáng )。昭(zhāo )王(wáng )即(jí )位(wèi ),以(yǐ )冉(rǎn )为(wéi )将(jiāng )军(jūn ),卫(wèi )咸(xián )阳(yáng )。是(shì )岁(suì ),庶(shù )长(zhǎng )壮(zhuàng )及(jí )大(dà )臣(chén )、诸(zhū )公(gōng )子(zǐ )谋(móu )作(zuò )乱(luàn ),魏(wèi )冉(rǎn )诛(zhū )之(zhī );及(jí )惠(huì )文(wén )后(hòu )皆(jiē )不(bú )得(dé )良(liáng )死(sǐ ),悼(dào )武(wǔ )王(wáng )后(hòu )出(chū )归(guī )于(yú )魏(wèi ),王(wáng )兄(xiōng )弟(dì )不(bú )善(shàn )者(zhě ),魏(wèi )冉(rǎn )皆(jiē )灭(miè )之(zhī )。王(wáng )少(shǎo ),宣(xuān )太(tài )后(hòu )自(zì )治(zhì )事(shì ),任(rèn )魏(wèi )冉(rǎn )为(wéi )政(zhèng ),威(wēi )震(zhèn )秦(qín )国(guó )。

赧(nǎn )王(wáng )十(shí )一(yī )年(nián )(丁(dīng )巳(sì ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )零(líng )四(sì )年(nián ))

秦(qín )王(wáng )、楚(chǔ )王(wáng )盟(méng )于(yú )黄(huáng )棘(jí )。秦(qín )复(fù )与(yǔ )楚(chǔ )上(shàng )庸(yōng )。

赧(nǎn )王(wáng )十(shí )二(èr )年(nián )(戊(wù )午(wǔ ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )零(líng )三(sān )年(nián ))

彗(huì )星(xīng )见(jiàn )。

秦(qín )取(qǔ )魏(wèi )蒲(pú )阪(bǎn )、晋(jìn )阳(yáng )、封(fēng )陵(líng ),又(yòu )取(qǔ )韩(hán )武(wǔ )遂(suí )。

齐(qí )、韩(hán )、魏(wèi )以(yǐ )楚(chǔ )负(fù )其(qí )从(cóng )亲(qīn ),合(hé )兵(bīng )伐(fá )楚(chǔ )。楚(chǔ )王(wáng )使(shǐ )太(tài )子(zǐ )横(héng )为(wéi )质(zhì )于(yú )秦(qín )而(ér )请(qǐng )救(jiù )。秦(qín )客(kè )卿(qīng )通(tōng )将(jiāng )兵(bīng )救(jiù )楚(chǔ ),三(sān )国(guó )引(yǐn )兵(bīng )去(qù )。

赧(nǎn )王(wáng )十(shí )三(sān )年(nián )(己(jǐ )未(wèi ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )零(líng )二(èr )年(nián ))

秦(qín )王(wáng )、魏(wèi )王(wáng )、韩(hán )太(tài )子(zǐ )婴(yīng )会(huì )于(yú )临(lín )晋(jìn ),韩(hán )太(tài )子(zǐ )至(zhì )咸(xián )阳(yáng )而(ér )归(guī );秦(qín )复(fù )与(yǔ )魏(wèi )蒲(pú )阪(bǎn )。

秦(qín )大(dà )夫(fū )有(yǒu )私(sī )与(yǔ )楚(chǔ )太(tài )子(zǐ )斗(dòu )者(zhě ),太(tài )子(zǐ )杀(shā )之(zhī ),亡(wáng )归(guī )。

赧(nǎn )王(wáng )十(shí )四(sì )年(nián )(庚(gēng )申(shēn ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )零(líng )一(yī )年(nián ))

日(rì )有(yǒu )食(shí )之(zhī ),既(jì )。

秦(qín )人(rén )取(qǔ )韩(hán )穰(ráng )。蜀(shǔ )宁(níng )煇(huí )叛(pàn )秦(qín ),秦(qín )司(sī )马(mǎ )错(cuò )往(wǎng )诛(zhū )之(zhī )。

秦(qín )庶(shù )长(zhǎng )奂(huàn )会(huì )韩(hán )、魏(wèi )、齐(qí )兵(bīng )伐(fá )楚(chǔ ),败(bài )其(qí )师(shī )于(yú )重(zhòng )丘(qiū ),杀(shā )其(qí )将(jiāng )唐(táng )昧(mèi );遂(suí )取(qǔ )重(zhòng )丘(qiū )。

赵(zhào )王(wáng )伐(fá )中(zhōng )山(shān ),中(zhōng )山(shān )君(jūn )奔(bēn )齐(qí )。

赧(nǎn )王(wáng )十(shí )五(wǔ )年(nián )(辛(xīn )酉(yǒu ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )零(líng )零(líng )年(nián ))

秦(qín )泾(jīng )阳(yáng )君(jūn )为(wéi )质(zhì )于(yú )齐(qí )。

秦(qín )华(huá )阳(yáng )君(jūn )伐(fá )楚(chǔ ),大(dà )破(pò )楚(chǔ )师(shī ),斩(zhǎn )首(shǒu )三(sān )万(wàn ),杀(shā )其(qí )将(jiāng )景(jǐng )缺(quē ),取(qǔ )楚(chǔ )襄(xiāng )城(chéng )。楚(chǔ )王(wáng )恐(kǒng ),使(shǐ )太(tài )子(zǐ )为(wéi )质(zhì )于(yú )齐(qí )以(yǐ )请(qǐng )平(píng )。

秦(qín )樗(chū )里(lǐ )疾(jí )卒(zú ),以(yǐ )赵(zhào )人(rén )楼(lóu )缓(huǎn )为(wéi )丞(chéng )相(xiàng )。

赵(zhào )武(wǔ )灵(líng )王(wáng )爱(ài )少(shǎo )子(zǐ )何(hé ),欲(yù )及(jí )其(qí )生(shēng )而(ér )立(lì )之(zhī )。

赧(nǎn )王(wáng )十(shí )六(liù )年(nián )(壬(rén )戌(xū ),公(gōng )元(yuán )前(qián )二(èr )九(jiǔ )九(jiǔ )年(nián ))

五(wǔ )月(yuè )戊(wù )申(shēn ),大(dà )朝(cháo )东(dōng )宫(gōng ),传(chuán )国(guó )于(yú )何(hé )。王(wáng )庙(miào )见(jiàn )礼(lǐ )毕(bì ),出(chū )临(lín )朝(cháo ),大(dà )夫(fū )悉(xī )为(wéi )臣(chén )。肥(féi )义(yì )为(wéi )相(xiàng )国(guó ),并(bìng )傅(fù )王(wáng )。武(wǔ )灵(líng )王(wáng )自(zì )号(hào )“主(zhǔ )父(fù )”。主(zhǔ )父(fù )欲(yù )使(shǐ )子(zǐ )治(zhì )国(guó ),身(shēn )胡(hú )服(fú ),将(jiāng )士(shì )大(dà )夫(fū )西(xī )北(běi )略(luè )胡(hú )地(dì )。将(jiāng )自(zì )云(yún )中(zhōng )、九(jiǔ )原(yuán )南(nán )袭(xí )咸(xián )阳(yáng ),于(yú )是(shì )诈(zhà )自(zì )为(wéi )使(shǐ )者(zhě ),入(rù )秦(qín ),欲(yù )以(yǐ )观(guān )秦(qín )地(dì )形(xíng )及(jí )秦(qín )王(wáng )之(zhī )为(wéi )人(rén )。秦(qín )王(wáng )不(bú )知(zhī ),已(yǐ )而(ér )怪(guài )其(qí )状(zhuàng )甚(shèn )伟(wěi ),非(fēi )人(rén )臣(chén )之(zhī )度(dù ),使(shǐ )人(rén )逐(zhú )之(zhī ),主(zhǔ )父(fù )行(háng )已(yǐ )脱(tuō )关(guān )矣(yǐ )。审(shěn )问(wèn )之(zhī ),乃(nǎi )主(zhǔ )父(fù )也(yě )。秦(qín )人(rén )大(dà )惊(jīng )。

齐(qí )王(wáng )、魏(wèi )王(wáng )会(huì )于(yú )韩(hán )。

秦(qín )人(rén )伐(fá )楚(chǔ ),取(qǔ )八(bā )城(chéng )。秦(qín )王(wáng )遗(yí )楚(chǔ )王(wáng )书(shū )曰(yuē ):“始(shǐ )寡(guǎ )人(rén )与(yǔ )王(wáng )约(yuē )为(wéi )兄(xiōng )弟(dì ),盟(méng )于(yú )黄(huáng )棘(jí ),太(tài )子(zǐ )入(rù )质(zhì ),至(zhì )欢(huān )也(yě )。太(tài )子(zǐ )陵(líng )杀(shā )寡(guǎ )人(rén )之(zhī )重(zhòng )臣(chén ),不(bú )谢(xiè )而(ér )亡(wáng )去(qù )。寡(guǎ )人(rén )诚(chéng )不(bú )胜(shèng )怒(nù ),使(shǐ )兵(bīng )侵(qīn )君(jūn )王(wáng )之(zhī )边(biān )。今(jīn )闻(wén )君(jūn )王(wáng )乃(nǎi )令(lìng )太(tài )子(zǐ )质(zhì )于(yú )齐(qí )以(yǐ )求(qiú )平(píng )。寡(guǎ )人(rén )与(yǔ )楚(chǔ )接(jiē )境(jìng ),婚(hūn )姻(yīn )相(xiàng )亲(qīn )。而(ér )今(jīn )秦(qín )、楚(chǔ )不(bú )欢(huān ),则(zé )无(wú )以(yǐ )令(lìng )诸(zhū )侯(hóu )。寡(guǎ )人(rén )愿(yuàn )与(yǔ )君(jūn )王(wáng )会(huì )武(wǔ )关(guān ),面(miàn )相(xiàng )约(yuē ),结(jié )盟(méng )而(ér )去(qù ),寡(guǎ )人(rén )之(zhī )愿(yuàn )也(yě )!”楚(chǔ )王(wáng )患(huàn )之(zhī ),欲(yù )往(wǎng ),恐(kǒng )见(jiàn )欺(qī ),欲(yù )不(bú )往(wǎng ),恐(kǒng )秦(qín )益(yì )怒(nù )。昭(zhāo )睢(suī )曰(yuē ):“毋(wú )行(háng )而(ér )发(fā )兵(bīng )自(zì )守(shǒu )耳(ěr )!秦(qín ),虎(hǔ )狼(láng )也(yě ),有(yǒu )并(bìng )诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )心(xīn ),不(bú )可(kě )信(xìn )也(yě )!”怀(huái )王(wáng )之(zhī )子(zǐ )子(zǐ )兰(lán )劝(quàn )王(wáng )行(háng ),王(wáng )乃(nǎi )入(rù )秦(qín )。秦(qín )王(wáng )令(lìng )一(yī )将(jiāng )军(jūn )诈(zhà )为(wéi )王(wáng ),伏(fú )兵(bīng )武(wǔ )关(guān ),楚(chǔ )王(wáng )至(zhì )则(zé )闭(bì )关(guān )劫(jié )之(zhī ),与(yǔ )俱(jù )西(xī ),至(zhì )咸(xián )阳(yáng ),朝(cháo )章(zhāng )台(tái ),如(rú )籓(bān )臣(chén )礼(lǐ ),要(yào )以(yǐ )割(gē )巫(wū )、黔(qián )中(zhōng )郡(jùn )。楚(chǔ )王(wáng )欲(yù )盟(méng ),秦(qín )王(wáng )欲(yù )先(xiān )得(dé )地(dì )。楚(chǔ )王(wáng )怒(nù )曰(yuē ):“秦(qín )诈(zhà )我(wǒ ),而(ér )又(yòu )强(qiáng )要(yào )我(wǒ )以(yǐ )地(dì )!”因(yīn )不(bú )复(fù )许(xǔ ),秦(qín )人(rén )留(liú )之(zhī )。楚(chǔ )大(dà )臣(chén )患(huàn )之(zhī ),乃(nǎi )相(xiàng )与(yǔ )谋(móu )曰(yuē ):“吾(wú )王(wáng )在(zài )秦(qín )不(bú )得(dé )还(hái ),要(yào )以(yǐ )割(gē )地(dì ),而(ér )太(tài )子(zǐ )为(wéi )质(zhì )于(yú )齐(qí )。齐(qí )、秦(qín )合(hé )谋(móu ),则(zé )楚(chǔ )无(wú )国(guó )矣(yǐ )。”欲(yù )立(lì )王(wáng )子(zǐ )之(zhī )在(zài )国(guó )者(zhě )。昭(zhāo )睢(suī )曰(yuē ):“王(wáng )与(yǔ )太(tài )子(zǐ )俱(jù )困(kùn )于(yú )诸(zhū )侯(hóu ),而(ér )今(jīn )又(yòu )倍(bèi )王(wáng )命(mìng )而(ér )立(lì )其(qí )庶(shù )子(zǐ ),不(bú )宜(yí )!”乃(nǎi )诈(zhà )赴(fù )于(yú )齐(qí )。齐(qí )湣(mǐn )王(wáng )召(zhào )群(qún )臣(chén )谋(móu )之(zhī ),或(huò )曰(yuē ):“不(bú )若(ruò )留(liú )太(tài )子(zǐ )以(yǐ )求(qiú )楚(chǔ )之(zhī )淮(huái )北(běi )。”齐(qí )相(xiàng )曰(yuē ):“不(bú )可(kě )。郢(yǐng )中(zhōng )立(lì )王(wáng ),是(shì )吾(wú )抱(bào )空(kōng )质(zhì )而(ér )行(háng )不(bú )义(yì )于(yú )天(tiān )下(xià )也(yě )。”其(qí )人(rén )曰(yuē ):“不(bú )然(rán )。郢(yǐng )中(zhōng )立(lì )王(wáng ),因(yīn )与(yǔ )其(qí )新(xīn )王(wáng )市(shì )曰(yuē ):‘予(yǔ )我(wǒ )下(xià )东(dōng )国(guó ),吾(wú )为(wéi )王(wáng )杀(shā )太(tài )子(zǐ )。不(bú )然(rán ),将(jiāng )与(yǔ )三(sān )国(guó )共(gòng )立(lì )之(zhī )。’”齐(qí )王(wáng )卒(zú )用(yòng )其(qí )相(xiàng )计(jì )而(ér )归(guī )楚(chǔ )太(tài )子(zǐ )。楚(chǔ )人(rén )立(lì )之(zhī )。秦(qín )王(wáng )闻(wén )孟(mèng )尝(cháng )君(jūn )之(zhī )贤(xián ),使(shǐ )泾(jīng )阳(yáng )君(jūn )为(wéi )质(zhì )于(yú )齐(qí )以(yǐ )请(qǐng )。孟(mèng )尝(cháng )君(jūn )来(lái )入(rù )秦(qín ),秦(qín )王(wáng )以(yǐ )为(wéi )丞(chéng )相(xiàng )。

赧(nǎn )王(wáng )十(shí )七(qī )年(nián )(癸(guǐ )亥(hài ),公(gōng )元(yuán )前(qián )二(èr )九(jiǔ )八(bā )年(nián ))

或(huò )谓(wèi )秦(qín )王(wáng )曰(yuē ):“孟(mèng )尝(cháng )君(jūn )相(xiàng )秦(qín ),必(bì )先(xiān )齐(qí )而(ér )后(hòu )秦(qín )。秦(qín )其(qí )危(wēi )哉(zāi )!”秦(qín )王(wáng )乃(nǎi )以(yǐ )楼(lóu )缓(huǎn )为(wéi )相(xiàng ),囚(qiú )孟(mèng )尝(cháng )君(jūn ),欲(yù )杀(shā )之(zhī )。孟(mèng )尝(cháng )君(jūn )使(shǐ )人(rén )求(qiú )解(jiě )于(yú )秦(qín )王(wáng )幸(xìng )姬(jī ),姬(jī )曰(yuē ):“愿(yuàn )得(dé )君(jūn )狐(hú )白(bái )裘(qiú )。”孟(mèng )尝(cháng )君(jūn )有(yǒu )狐(hú )白(bái )裘(qiú ),已(yǐ )献(xiàn )之(zhī )秦(qín )王(wáng ),无(wú )以(yǐ )应(yīng )姬(jī )求(qiú )。客(kè )有(yǒu )善(shàn )为(wéi )狗(gǒu )盗(dào )者(zhě ),入(rù )秦(qín )藏(cáng )中(zhōng ),盗(dào )狐(hú )白(bái )裘(qiú )以(yǐ )献(xiàn )姬(jī )。姬(jī )乃(nǎi )为(wéi )之(zhī )言(yán )于(yú )王(wáng )而(ér )遣(qiǎn )之(zhī )。王(wáng )后(hòu )悔(huǐ ),使(shǐ )追(zhuī )之(zhī )。孟(mèng )尝(cháng )君(jūn )至(zhì )关(guān )。关(guān )法(fǎ ):鸡(jī )鸣(míng )而(ér )出(chū )客(kè )。时(shí )尚(shàng )蚤(zǎo ),追(zhuī )者(zhě )将(jiāng )至(zhì ),客(kè )有(yǒu )善(shàn )为(wéi )鸡(jī )鸣(míng )者(zhě ),野(yě )鸡(jī )闻(wén )之(zhī )皆(jiē )鸣(míng )。孟(mèng )尝(cháng )君(jūn )乃(nǎi )得(dé )脱(tuō )归(guī )。

楚(chǔ )人(rén )告(gào )于(yú )秦(qín )曰(yuē ):“赖(lài )社(shè )稷(jì )神(shén )灵(líng ),国(guó )有(yǒu )王(wáng )矣(yǐ )!”秦(qín )王(wáng )怒(nù ),发(fā )兵(bīng )出(chū )武(wǔ )关(guān )击(jī )楚(chǔ ),斩(zhǎn )首(shǒu )五(wǔ )万(wàn ),取(qǔ )十(shí )六(liù )城(chéng )。

赵(zhào )王(wáng )封(fēng )其(qí )弟(dì )胜(shèng )为(wéi )平(píng )原(yuán )君(jūn )。平(píng )原(yuán )君(jūn )好(hǎo )士(shì ),食(shí )客(kè )常(cháng )数(shù )千(qiān )人(rén )。有(yǒu )公(gōng )孙(sūn )龙(lóng )者(zhě ),善(shàn )为(wéi )坚(jiān )白(bái )同(tóng )异(yì )之(zhī )辩(biàn ),平(píng )原(yuán )君(jūn )客(kè )之(zhī )。孔(kǒng )穿(chuān )自(zì )鲁(lǔ )适(shì )赵(zhào ),与(yǔ )公(gōng )孙(sūn )龙(lóng )论(lùn )臧(zāng )三(sān )耳(ěr ),龙(lóng )甚(shèn )辩(biàn )析(xī )。子(zǐ )高(gāo )弗(fú )应(yīng ),俄(é )而(ér )辞(cí )出(chū ),明(míng )日(rì )复(fù )见(jiàn )平(píng )原(yuán )君(jūn )。平(píng )原(yuán )君(jūn )曰(yuē ):“畴(chóu )昔(xī )公(gōng )孙(sūn )之(zhī )言(yán )信(xìn )辩(biàn )也(yě ),先(xiān )生(shēng )以(yǐ )为(wéi )何(hé )如(rú )?”对(duì )曰(yuē ):“然(rán )。几(jǐ )能(néng )令(lìng )臧(zāng )三(sān )耳(ěr )矣(yǐ )。虽(suī )然(rán ),实(shí )难(nán )!仆(pú )愿(yuàn )得(dé )又(yòu )问(wèn )于(yú )君(jūn ):今(jīn )谓(wèi )三(sān )耳(ěr )甚(shèn )难(nán )而(ér )实(shí )非(fēi )也(yě ),谓(wèi )两(liǎng )耳(ěr )甚(shèn )易(yì )而(ér )实(shí )是(shì )也(yě ),不(bú )知(zhī )君(jūn )将(jiāng )从(cóng )易(yì )而(ér )是(shì )者(zhě )乎(hū ),其(qí )亦(yì )从(cóng )难(nán )而(ér )非(fēi )者(zhě )乎(hū )?”平(píng )原(yuán )君(jūn )无(wú )以(yǐ )应(yīng )。明(míng )日(rì ),谓(wèi )公(gōng )孙(sūn )龙(lóng )曰(yuē ):“公(gōng )无(wú )复(fù )与(yǔ )孔(kǒng )子(zǐ )高(gāo )辩(biàn )事(shì )也(yě )!其(qí )人(rén )理(lǐ )胜(shèng )于(yú )辞(cí ),公(gōng )辞(cí )胜(shèng )于(yú )理(lǐ )。辞(cí )胜(shèng )于(yú )理(lǐ ),终(zhōng )必(bì )受(shòu )诎(qū )。”齐(qí )邹(zōu )衍(yǎn )过(guò )赵(zhào ),平(píng )原(yuán )君(jūn )使(shǐ )与(yǔ )公(gōng )孙(sūn )龙(lóng )论(lùn )白(bái )马(mǎ )非(fēi )马(mǎ )之(zhī )说(shuō )。邹(zōu )子(zǐ )曰(yuē ):“不(bú )可(kě )。夫(fū )辩(biàn )者(zhě ),别(bié )殊(shū )类(lèi )使(shǐ )不(bú )相(xiàng )害(hài ),序(xù )异(yì )端(duān )使(shǐ )不(bú )相(xiàng )乱(luàn )。抒(shū )意(yì )通(tōng )指(zhǐ ),明(míng )其(qí )所(suǒ )谓(wèi ),使(shǐ )人(rén )与(yǔ )知(zhī )焉(yān ),不(bú )务(wù )相(xiàng )迷(mí )也(yě )。故(gù )胜(shèng )者(zhě )不(bú )失(shī )其(qí )所(suǒ )守(shǒu ),不(bú )胜(shèng )者(zhě )得(dé )其(qí )所(suǒ )求(qiú )。若(ruò )是(shì ),故(gù )辩(biàn )可(kě )为(wéi )也(yě )。及(jí )至(zhì )烦(fán )文(wén )以(yǐ )相(xiàng )假(jiǎ ),饰(shì )辞(cí )以(yǐ )相(xiàng )惇(dūn ),巧(qiǎo )譬(pì )以(yǐ )相(xiàng )移(yí ),引(yǐn )人(rén )使(shǐ )不(bú )得(dé )及(jí )其(qí )意(yì ),如(rú )此(cǐ )害(hài )大(dà )道(dào )。夫(fū )缴(jiǎo )纷(fēn )争(zhēng )言(yán )而(ér )竞(jìng )后(hòu )息(xī ),不(bú )能(néng )无(wú )害(hài )君(jūn )子(zǐ ),衍(yǎn )不(bú )为(wéi )也(yě )。”座(zuò )皆(jiē )称(chēng )善(shàn )。公(gōng )孙(sūn )龙(lóng )由(yóu )是(shì )遂(suí )绌(chù )。

阅读:25467

打赏捐助〔Donate〕>>>

《周纪三》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库