列传·第二十六章【登录】

《晋书》 > 列传 > 《列传·第二十六章》 > 拼音版

江(jiāng )统(tǒng ),字(zì )应(yīng )元(yuán ),陈(chén )留(liú )圉(yǔ )人(rén )也(yě )。祖(zǔ )蕤(ruí ),以(yǐ )义(yì )行(háng )称(chēng ),为(wéi )谯(qiáo )郡(jùn )太(tài )守(shǒu ),封(fēng )亢(kàng )父(fù )男(nán )。父(fù )祚(zuò ),南(nán )安(ān )太(tài )守(shǒu )。统(tǒng )静(jìng )默(mò )有(yǒu )远(yuǎn )志(zhì ),时(shí )人(rén )为(wéi )之(zhī )语(yǔ )曰(yuē ):“嶷(yí )然(rán )稀(xī )言(yán )江(jiāng )应(yīng )元(yuán )。”与(yǔ )乡(xiāng )人(rén )蔡(cài )克(kè )俱(jù )知(zhī )名(míng )。袭(xí )父(fù )爵(jué ),除(chú )山(shān )阴(yīn )令(lìng )。时(shí )关(guān )陇(lǒng )、屡(lǚ )为(wéi )氐(dī )、羌(qiāng )所(suǒ )扰(rǎo ),孟(mèng )观(guān )西(xī )讨(tǎo ),自(zì )擒(qín )氐(dī )帅(shuài )齐(qí )万(wàn )年(nián )。统(tǒng )深(shēn )惟(wéi )四(sì )夷(yí )乱(luàn )华(huá ),宜(yí )杜(dù )其(qí )萌(méng ),乃(nǎi )作(zuò )《徙(xǐ )戎(róng )论(lùn )》。其(qí )辞(cí )曰(yuē ):

夫(fū )夷(yí )蛮(mán )戎(róng )狄(dí ),谓(wèi )之(zhī )四(sì )夷(yí ),九(jiǔ )服(fú )之(zhī )制(zhì ),地(dì )在(zài )要(yào )荒(huāng )。《春(chūn )秋(qiū )》之(zhī )义(yì ),内(nèi )诸(zhū )夏(xià )而(ér )外(wài )夷(yí )狄(dí )。以(yǐ )其(qí )言(yán )语(yǔ )不(bú )通(tōng ),贽(zhì )币(bì )不(bú )同(tóng ),法(fǎ )俗(sú )诡(guǐ )异(yì ),种(zhǒng )类(lèi )乖(guāi )殊(shū );或(huò )居(jū )绝(jué )域(yù )之(zhī )外(wài ),山(shān )河(hé )之(zhī )表(biǎo ),崎(qí )岖(qū )川(chuān )谷(gǔ )阻(zǔ )险(xiǎn )之(zhī )地(dì ),与(yǔ )中(zhōng )国(guó )壤(rǎng )断(duàn )土(tǔ )隔(gé ),不(bú )相(xiàng )侵(qīn )涉(shè ),赋(fù )役(yì )不(bú )及(jí ),正(zhèng )朔(shuò )不(bú )加(jiā ),故(gù )曰(yuē )“天(tiān )子(zǐ )有(yǒu )道(dào ),守(shǒu )在(zài )四(sì )夷(yí )”。禹(yǔ )平(píng )九(jiǔ )土(tǔ ),而(ér )西(xī )戎(róng )即(jí )叙(xù )。其(qí )性(xìng )气(qì )贪(tān )婪(lán ),凶(xiōng )悍(hàn )不(bú )仁(rén ),四(sì )夷(yí )之(zhī )中(zhōng ),戎(róng )狄(dí )为(wéi )甚(shèn )。弱(ruò )则(zé )畏(wèi )服(fú ),强(qiáng )则(zé )侵(qīn )叛(pàn )。虽(suī )有(yǒu )贤(xián )圣(shèng )之(zhī )世(shì ),大(dà )德(dé )之(zhī )君(jūn ),咸(xián )未(wèi )能(néng )以(yǐ )通(tōng )化(huà )率(lǜ )导(dǎo ),而(ér )以(yǐ )恩(ēn )德(dé )柔(róu )怀(huái )也(yě )。当(dāng )其(qí )强(qiáng )也(yě ),以(yǐ )殷(yīn )之(zhī )高(gāo )宗(zōng )而(ér )惫(bèi )于(yú )鬼(guǐ )方(fāng ),有(yǒu )周(zhōu )文(wén )王(wáng )而(ér )患(huàn )昆(kūn )夷(yí )、猃(xiǎn )狁(yǔn ),高(gāo )祖(zǔ )困(kùn )于(yú )白(bái )登(dēng ),孝(xiào )文(wén )军(jūn )于(yú )霸(bà )上(shàng )。及(jí )其(qí )弱(ruò )也(yě ),周(zhōu )公(gōng )来(lái )九(jiǔ )译(yì )之(zhī )贡(gòng ),中(zhōng )宗(zōng )纳(nà )单(dān )于(yú )之(zhī )朝(cháo ),以(yǐ )元(yuán )成(chéng )之(zhī )微(wēi ),而(ér )犹(yóu )四(sì )夷(yí )宾(bīn )服(fú )。此(cǐ )其(qí )已(yǐ )然(rán )之(zhī )效(xiào )也(yě )。故(gù )匈(xiōng )奴(nú )求(qiú )守(shǒu )边(biān )塞(sāi ),而(ér )侯(hóu )应(yīng )陈(chén )其(qí )不(bú )可(kě ),单(dān )于(yú )屈(qū )膝(xī )未(wèi )央(yāng ),望(wàng )之(zhī )议(yì )以(yǐ )不(bú )臣(chén )。是(shì )以(yǐ )有(yǒu )道(dào )之(zhī )君(jūn )牧(mù )夷(yí )狄(dí )也(yě ),惟(wéi )以(yǐ )待(dài )之(zhī )有(yǒu )备(bèi ),御(yù )之(zhī )有(yǒu )常(cháng ),虽(suī )稽(jī )颡(sǎng )执(zhí )贽(zhì ),而(ér )边(biān )城(chéng )不(bú )弛(chí )固(gù )守(shǒu );为(wéi )寇(kòu )贼(zéi )强(qiáng )暴(bào ),而(ér )兵(bīng )甲(jiǎ )不(bú )加(jiā )远(yuǎn )征(zhēng ),期(qī )令(lìng )境(jìng )内(nèi )获(huò )安(ān ),疆(jiāng )埸(yì )不(bú )侵(qīn )而(ér )已(yǐ )。

及(jí )至(zhì )周(zhōu )室(shì )失(shī )统(tǒng ),诸(zhū )侯(hóu )专(zhuān )征(zhēng ),以(yǐ )大(dà )兼(jiān )小(xiǎo ),转(zhuǎn )相(xiàng )残(cán )灭(miè ),封(fēng )疆(jiāng )不(bú )固(gù ),而(ér )利(lì )害(hài )异(yì )心(xīn )。戎(róng )狄(dí )乘(chéng )间(jiān ),得(dé )入(rù )中(zhōng )国(guó )。或(huò )招(zhāo )诱(yòu )安(ān )抚(fǔ ),以(yǐ )为(wéi )己(jǐ )用(yòng )。故(gù )申(shēn )、缯(zēng )之(zhī )祸(huò ),颠(diān )覆(fù )宗(zōng )周(zhōu );襄(xiāng )公(gōng )要(yào )秦(qín ),遽(jù )兴(xìng )姜(jiāng )戎(róng )。当(dāng )春(chūn )秋(qiū )时(shí ),义(yì )渠(qú )、大(dà )荔(lì )居(jū )秦(qín )、晋(jìn )之(zhī )域(yù ),陆(lù )浑(hún )、阴(yīn )戎(róng )处(chù )伊(yī )、洛(luò )之(zhī )间(jiān ),鄋(sōu )瞒(mán )之(zhī )属(shǔ )害(hài )及(jí )济(jì )东(dōng ),侵(qīn )入(rù )齐(qí )、宋(sòng ),陵(líng )虐(nuè )邢(xíng )、卫(wèi ),南(nán )夷(yí )与(yǔ )北(běi )狄(dí )交(jiāo )侵(qīn )中(zhōng )国(guó ),不(bú )绝(jué )若(ruò )线(xiàn )。齐(qí )桓(huán )攘(rǎng )之(zhī ),存(cún )亡(wáng )继(jì )绝(jué ),北(běi )伐(fá )山(shān )戎(róng ),以(yǐ )开(kāi )燕(yàn )路(lù )。故(gù )仲(zhòng )尼(ní )称(chēng )管(guǎn )仲(zhòng )之(zhī )力(lì ),嘉(jiā )左(zuǒ )衽(rèn )之(zhī )功(gōng )。逮(dǎi )至(zhì )春(chūn )秋(qiū )之(zhī )末(mò ),战(zhàn )国(guó )方(fāng )盛(shèng ),楚(chǔ )吞(tūn )蛮(mán )氏(shì ),晋(jìn )翦(jiǎn )陆(lù )浑(hún ),赵(zhào )武(wǔ )胡(hú )服(fú ),开(kāi )榆(yú )中(zhōng )之(zhī )地(dì ),秦(qín )雄(xióng )咸(xián )阳(yáng ),灭(miè )义(yì )渠(qú )之(zhī )等(děng )。始(shǐ )皇(huáng )之(zhī )并(bìng )天(tiān )下(xià )也(yě ),南(nán )兼(jiān )百(bǎi )越(yuè ),北(běi )走(zǒu )匈(xiōng )奴(nú ),五(wǔ )岭(lǐng )长(zhǎng )城(chéng ),戎(róng )卒(zú )亿(yì )计(jì )。虽(suī )师(shī )役(yì )烦(fán )殷(yīn ),寇(kòu )贼(zéi )横(héng )暴(bào ),然(rán )一(yī )世(shì )之(zhī )功(gōng ),戎(róng )虏(lǔ )奔(bēn )却(què ),当(dāng )时(shí )中(zhōng )国(guó )无(wú )复(fù )四(sì )夷(yí )也(yě )。

汉(hàn )兴(xìng )而(ér )都(dōu )长(zhǎng )安(ān ),关(guān )中(zhōng )之(zhī )郡(jùn )号(hào )曰(yuē )三(sān )辅(fǔ ),《禹(yǔ )贡(gòng )》雍(yōng )州(zhōu ),宗(zōng )周(zhōu )丰(fēng )、镐(gǎo )之(zhī )旧(jiù )也(yě )。及(jí )至(zhì )王(wáng )莽(mǎng )之(zhī )败(bài ),赤(chì )眉(méi )因(yīn )之(zhī ),西(xī )都(dōu )荒(huāng )毁(huǐ ),百(bǎi )姓(xìng )流(liú )亡(wáng )。建(jiàn )武(wǔ )中(zhōng ),以(yǐ )马(mǎ )援(yuán )领(lǐng )陇(lǒng )西(xī )太(tài )守(shǒu ),讨(tǎo )叛(pàn )羌(qiāng ),徙(xǐ )其(qí )余(yú )种(zhǒng )于(yú )关(guān )中(zhōng ),居(jū )冯(féng )翊(yì )、河(hé )东(dōng )空(kōng )地(dì ),而(ér )与(yǔ )华(huá )人(rén )杂(zá )处(chù )。数(shù )岁(suì )之(zhī )后(hòu ),族(zú )类(lèi )蕃(fān )息(xī ),既(jì )恃(shì )其(qí )肥(féi )强(qiáng ),且(qiě )苦(kǔ )汉(hàn )人(rén )侵(qīn )之(zhī )。永(yǒng )初(chū )之(zhī )元(yuán ),骑(qí )都(dōu )尉(wèi )王(wáng )弘(hóng )使(shǐ )西(xī )域(yù ),发(fā )调(diào )羌(qiāng )、氏(shì ),以(yǐ )为(wéi )行(háng )卫(wèi )。于(yú )是(shì )群(qún )羌(qiāng )奔(bēn )骇(hài ),互(hù )相(xiàng )扇(shàn )动(dòng ),二(èr )州(zhōu )之(zhī )戎(róng ),一(yī )时(shí )俱(jù )发(fā ),覆(fù )没(méi )将(jiāng )守(shǒu ),屠(tú )破(pò )城(chéng )邑(yì )。邓(dèng )骘(zhì )之(zhī )征(zhēng ),弃(qì )甲(jiǎ )委(wěi )兵(bīng ),舆(yú )尸(shī )丧(sàng )师(shī ),前(qián )后(hòu )相(xiàng )继(jì ),诸(zhū )戎(róng )遂(suí )炽(chì ),至(zhì )于(yú )南(nán )入(rù )蜀(shǔ )汉(hàn ),东(dōng )掠(luě )赵(zhào )、魏(wèi ),唐(táng )突(tū )轵(zhǐ )关(guān ),侵(qīn )及(jí )河(hé )内(nèi )。及(jí )遣(qiǎn )北(běi )军(jūn )中(zhōng )候(hòu )硃(zhū )宠(chǒng )将(jiāng )五(wǔ )营(yíng )士(shì )于(yú )孟(mèng )津(jīn )距(jù )羌(qiāng ),十(shí )年(nián )之(zhī )中(zhōng ),夷(yí )夏(xià )俱(jù )毙(bì ),任(rèn )尚(shàng )、马(mǎ )贤(xián )仅(jǐn )乃(nǎi )克(kè )之(zhī )。此(cǐ )所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )害(hài )深(shēn )重(zhòng )、累(lèi )年(nián )不(bú )定(dìng )者(zhě ),虽(suī )由(yóu )御(yù )者(zhě )之(zhī )无(wú )方(fāng ),将(jiāng )非(fēi )其(qí )才(cái ),亦(yì )岂(qǐ )不(bú )以(yǐ )寇(kòu )发(fā )心(xīn )腹(fù ),害(hài )起(qǐ )肘(zhǒu )腋(yè ),疢(chèn )笃(dǔ )难(nán )疗(liáo ),疮(chuāng )大(dà )迟(chí )愈(yù )之(zhī )故(gù )哉(zāi )!自(zì )此(cǐ )之(zhī )后(hòu ),余(yú )烬(jìn )不(bú )尽(jìn ),小(xiǎo )有(yǒu )际(jì )会(huì ),辄(zhé )复(fù )侵(qīn )叛(pàn )。马(mǎ )贤(xián )忸(niǔ )忲(tài ),终(zhōng )于(yú )覆(fù )败(bài );段(duàn )颖(yǐng )临(lín )冲(chōng ),自(zì )西(xī )徂(cú )乐(lè )。雍(yōng )州(zhōu )之(zhī )戎(róng ),常(cháng )为(wéi )国(guó )患(huàn ),中(zhōng )世(shì )之(zhī )寇(kòu ),惟(wéi )此(cǐ )为(wéi )大(dà )。汉(hàn )末(mò )之(zhī )乱(luàn ),关(guān )中(zhōng )残(cán )灭(miè )。魏(wèi )兴(xìng )之(zhī )初(chū ),与(yǔ )蜀(shǔ )分(fèn )隔(gé ),疆(jiāng )埸(yì )之(zhī )戎(róng ),一(yī )彼(bǐ )一(yī )此(cǐ )。魏(wèi )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )令(lìng )将(jiāng )军(jūn )夏(xià )侯(hóu )妙(miào )才(cái )讨(tǎo )叛(pàn )氏(shì )阿(ā )贵(guì )、千(qiān )万(wàn )等(děng ),后(hòu )因(yīn )拔(bá )弃(qì )汉(hàn )中(zhōng ),遂(suí )徙(xǐ )武(wǔ )都(dōu )之(zhī )种(zhǒng )于(yú )秦(qín )川(chuān ),欲(yù )以(yǐ )弱(ruò )寇(kòu )强(qiáng )国(guó ),扞(gǎn )御(yù )蜀(shǔ )虏(lǔ )。此(cǐ )盖(gài )权(quán )宜(yí )之(zhī )计(jì ),一(yī )时(shí )之(zhī )势(shì ),非(fēi )所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )万(wàn )世(shì )之(zhī )利(lì )也(yě )。今(jīn )者(zhě )当(dāng )之(zhī ),已(yǐ )受(shòu )其(qí )弊(bì )矣(yǐ )。”

夫(fū )关(guān )中(zhōng )土(tǔ )沃(wò )物(wù )丰(fēng ),厥(jué )田(tián )上(shàng )上(shàng ),加(jiā )以(yǐ )泾(jīng )、渭(wèi )之(zhī )流(liú )溉(gài )其(qí )舄(xì )卤(lǔ ),郑(zhèng )国(guó )、白(bái )渠(qú )灌(guàn )浸(jìn )相(xiàng )通(tōng ),黍(shǔ )稷(jì )之(zhī )饶(ráo ),亩(mǔ )号(hào )一(yī )钟(zhōng ),百(bǎi )姓(xìng )谣(yáo )咏(yǒng )其(qí )殷(yīn )实(shí ),帝(dì )王(wáng )之(zhī )都(dōu )每(měi )以(yǐ )为(wéi )居(jū ),未(wèi )闻(wén )戎(róng )狄(dí )宜(yí )在(zài )此(cǐ )土(tǔ )也(yě )。非(fēi )我(wǒ )族(zú )类(lèi ),其(qí )心(xīn )必(bì )异(yì ),戎(róng )狄(dí )志(zhì )态(tài ),不(bú )与(yǔ )华(huá )同(tóng )。而(ér )因(yīn )其(qí )衰(shuāi )弊(bì ),迁(qiān )之(zhī )畿(jī )服(fú ),士(shì )庶(shù )玩(wán )习(xí ),侮(wǔ )其(qí )轻(qīng )弱(ruò ),使(shǐ )其(qí )怨(yuàn )恨(hèn )之(zhī )气(qì )毒(dú )于(yú )骨(gǔ )髓(suǐ )。至(zhì )于(yú )蕃(fān )育(yù )众(zhòng )盛(shèng ),则(zé )坐(zuò )生(shēng )其(qí )心(xīn )。以(yǐ )贪(tān )悍(hàn )之(zhī )性(xìng ),挟(jiā )愤(fèn )怒(nù )之(zhī )情(qíng ),候(hòu )隙(xì )乘(chéng )便(biàn ),辄(zhé )为(wéi )横(héng )逆(nì )。而(ér )居(jū )封(fēng )域(yù )之(zhī )内(nèi ),无(wú )障(zhàng )塞(sāi )之(zhī )隔(gé ),掩(yǎn )不(bú )备(bèi )之(zhī )人(rén ),收(shōu )散(sàn )野(yě )之(zhī )积(jī ),故(gù )能(néng )为(wéi )祸(huò )滋(zī )扰(rǎo ),暴(bào )害(hài )不(bú )测(cè )。此(cǐ )必(bì )然(rán )之(zhī )势(shì ),已(yǐ )验(yàn )之(zhī )事(shì )也(yě )。当(dāng )今(jīn )之(zhī )宜(yí ),宜(yí )及(jí )兵(bīng )威(wēi )方(fāng )盛(shèng ),众(zhòng )事(shì )未(wèi )罢(bà ),徙(xǐ )冯(féng )翊(yì )、北(běi )地(dì )、新(xīn )平(píng )、安(ān )定(dìng )界(jiè )内(nèi )诸(zhū )羌(qiāng ),著(zhe )先(xiān )零(líng )、罕(hǎn )并(bìng )、析(xī )支(zhī )之(zhī )地(dì );徙(xǐ )扶(fú )风(fēng )、始(shǐ )平(píng )、京(jīng )兆(zhào )之(zhī )氐(dī ),出(chū )还(hái )陇(lǒng )右(yòu ),著(zhe )阴(yīn )平(píng )、武(wǔ )都(dōu )之(zhī )界(jiè )。廪(lǐn )其(qí )道(dào )路(lù )之(zhī )粮(liáng ),令(lìng )足(zú )自(zì )致(zhì ),各(gè )附(fù )本(běn )种(zhǒng ),反(fǎn )其(qí )旧(jiù )土(tǔ ),使(shǐ )属(shǔ )国(guó )、抚(fǔ )夷(yí )就(jiù )安(ān )集(jí )之(zhī )。戎(róng )晋(jìn )不(bú )杂(zá ),并(bìng )得(dé )其(qí )所(suǒ ),上(shàng )合(hé )往(wǎng )古(gǔ )即(jí )叙(xù )之(zhī )义(yì ),下(xià )为(wéi )盛(shèng )世(shì )永(yǒng )久(jiǔ )之(zhī )规(guī )。纵(zòng )有(yǒu )猾(huá )夏(xià )之(zhī )心(xīn ),风(fēng )尘(chén )之(zhī )警(jǐng ),则(zé )绝(jué )远(yuǎn )中(zhōng )国(guó ),隔(gé )阂(hé )山(shān )河(hé ),虽(suī )为(wéi )寇(kòu )暴(bào ),所(suǒ )害(hài )不(bú )广(guǎng )。是(shì )以(yǐ )充(chōng )国(guó )、子(zǐ )明(míng )能(néng )以(yǐ )数(shù )万(wàn )之(zhī )众(zhòng )制(zhì )群(qún )羌(qiāng )之(zhī )命(mìng ),有(yǒu )征(zhēng )无(wú )战(zhàn ),全(quán )军(jūn )独(dú )克(kè ),虽(suī )有(yǒu )谋(móu )谟(mó )深(shēn )计(jì ),庙(miào )胜(shèng )远(yuǎn )图(tú ),岂(qǐ )不(bú )以(yǐ )华(huá )夷(yí )异(yì )处(chù ),戎(róng )夏(xià )区(qū )别(bié ),要(yào )塞(sāi )易(yì )守(shǒu )之(zhī )故(gù ),得(dé )成(chéng )其(qí )功(gōng )也(yě )哉(zāi )!

难(nán )者(zhě )曰(yuē ):方(fāng )今(jīn )关(guān )中(zhōng )之(zhī )祸(huò ),暴(bào )兵(bīng )二(èr )载(zǎi ),征(zhēng )戍(shù )之(zhī )劳(láo ),老(lǎo )师(shī )十(shí )万(wàn ),水(shuǐ )旱(hàn )之(zhī )害(hài ),荐(jiàn )饥(jī )累(lèi )荒(huāng ),疫(yì )疠(lì )之(zhī )灾(zāi ),札(zhá )瘥(chài )夭(yāo )昏(hūn )。凶(xiōng )逆(nì )既(jì )戮(lù ),悔(huǐ )恶(è )初(chū )附(fù ),且(qiě )款(kuǎn )且(qiě )畏(wèi ),咸(xián )怀(huái )危(wēi )惧(jù ),百(bǎi )姓(xìng )愁(chóu )苦(kǔ ),异(yì )人(rén )同(tóng )虑(lǜ ),望(wàng )宁(níng )息(xī )之(zhī )有(yǒu )期(qī ),若(ruò )枯(kū )旱(hàn )之(zhī )思(sī )雨(yǔ )露(lù ),诚(chéng )宜(yí )镇(zhèn )之(zhī )以(yǐ )安(ān )豫(yù )。而(ér )子(zǐ )方(fāng )欲(yù )作(zuò )役(yì )起(qǐ )徒(tú ),兴(xìng )功(gōng )造(zào )事(shì ),使(shǐ )疲(pí )悴(cuì )之(zhī )众(zhòng ),徙(xǐ )自(zì )猜(cāi )之(zhī )寇(kòu ),以(yǐ )无(wú )谷(gǔ )之(zhī )人(rén ),迁(qiān )乏(fá )食(shí )之(zhī )虏(lǔ ),恐(kǒng )势(shì )尽(jìn )力(lì )屈(qū ),绪(xù )业(yè )不(bú )卒(zú ),羌(qiāng )戎(róng )离(lí )散(sàn ),心(xīn )不(bú )可(kě )一(yī ),前(qián )害(hài )未(wèi )及(jí )弭(mǐ ),而(ér )后(hòu )变(biàn )复(fù )横(héng )出(chū )矣(yǐ )。

答(dá )曰(yuē ):羌(qiāng )戎(róng )狡(jiǎo )猾(huá ),擅(shàn )相(xiàng )号(hào )署(shǔ ),攻(gōng )城(chéng )野(yě )战(zhàn ),伤(shāng )害(hài )牧(mù )守(shǒu ),连(lián )兵(bīng )聚(jù )众(zhòng ),载(zǎi )离(lí )寒(hán )暑(shǔ )矣(yǐ )。而(ér )今(jīn )异(yì )类(lèi )瓦(wǎ )解(jiě ),同(tóng )种(zhǒng )土(tǔ )崩(bēng ),老(lǎo )幼(yòu )系(xì )虏(lǔ ),丁(dīng )壮(zhuàng )降(jiàng )散(sàn ),禽(qín )离(lí )兽(shòu )迸(bèng ),不(bú )能(néng )相(xiàng )一(yī )。子(zǐ )以(yǐ )此(cǐ )等(děng )为(wéi )尚(shàng )挟(jiā )余(yú )资(zī ),悔(huǐ )恶(è )反(fǎn )善(shàn ),怀(huái )我(wǒ )德(dé )惠(huì )而(ér )来(lái )柔(róu )附(fù )乎(hū )?将(jiāng )势(shì )穷(qióng )道(dào )尽(jìn ),智(zhì )力(lì )俱(jù )困(kùn ),惧(jù )我(wǒ )兵(bīng )诛(zhū )以(yǐ )至(zhì )于(yú )此(cǐ )乎(hū )?曰(yuē ),无(wú )有(yǒu )余(yú )力(lì ),势(shì )穷(qióng )道(dào )尽(jìn )故(gù )也(yě )。然(rán )则(zé )我(wǒ )能(néng )制(zhì )其(qí )短(duǎn )长(zhǎng )之(zhī )命(mìng ),而(ér )令(lìng )其(qí )进(jìn )退(tuì )由(yóu )己(jǐ )矣(yǐ )。夫(fū )乐(lè )其(qí )业(yè )者(zhě )不(bú )易(yì )事(shì ),安(ān )其(qí )居(jū )者(zhě )无(wú )迁(qiān )志(zhì )。方(fāng )其(qí )自(zì )疑(yí )危(wēi )惧(jù ),畏(wèi )怖(bù )促(cù )遽(jù ),故(gù )可(kě )制(zhì )以(yǐ )兵(bīng )威(wēi ),使(shǐ )之(zhī )左(zuǒ )右(yòu )无(wú )违(wéi )也(yě )。迨(dài )其(qí )死(sǐ )亡(wáng )散(sàn )流(liú ),离(lí )逷(tì )未(wèi )鸠(jiū ),与(yǔ )关(guān )中(zhōng )之(zhī )人(rén ),户(hù )皆(jiē )为(wéi )仇(chóu ),故(gù )可(kě )遐(xiá )迁(qiān )远(yuǎn )处(chù ),令(lìng )其(qí )心(xīn )不(bú )怀(huái )土(tǔ )也(yě )。夫(fū )圣(shèng )贤(xián )之(zhī )谋(móu )事(shì )也(yě ),为(wéi )之(zhī )于(yú )未(wèi )有(yǒu ),理(lǐ )之(zhī )于(yú )未(wèi )乱(luàn ),道(dào )不(bú )著(zhe )而(ér )平(píng ),德(dé )不(bú )显(xiǎn )而(ér )成(chéng )。其(qí )次(cì )则(zé )能(néng )转(zhuǎn )祸(huò )为(wéi )福(fú ),因(yīn )败(bài )为(wéi )功(gōng ),值(zhí )困(kùn )必(bì )济(jì ),遇(yù )否(fǒu )能(néng )通(tōng )。今(jīn )子(zǐ )遭(zāo )弊(bì )事(shì )之(zhī )终(zhōng )而(ér )不(bú )图(tú )更(gèng )制(zhì )之(zhī )始(shǐ ),爱(ài )易(yì )辙(zhé )之(zhī )勤(qín )而(ér )得(dé )覆(fù )车(chē )之(zhī )轨(guǐ ),何(hé )哉(zāi )?且(qiě )关(guān )中(zhōng )之(zhī )人(rén )百(bǎi )余(yú )万(wàn )口(kǒu ),率(lǜ )其(qí )少(shǎo )多(duō ),戎(róng )狄(dí )居(jū )半(bàn ),处(chù )之(zhī )与(yǔ )迁(qiān ),必(bì )须(xū )口(kǒu )实(shí )。若(ruò )有(yǒu )穷(qióng )乏(fá )糁(shēn )粒(lì )不(bú )继(jì )者(zhě ),故(gù )当(dāng )倾(qīng )关(guān )中(zhōng )之(zhī )谷(gǔ )以(yǐ )全(quán )其(qí )生(shēng )生(shēng )之(zhī )计(jì ),必(bì )无(wú )挤(jǐ )于(yú )沟(gōu )壑(hè )而(ér )不(bú )为(wéi )侵(qīn )掠(luě )之(zhī )害(hài )也(yě )。今(jīn )我(wǒ )迁(qiān )之(zhī ),传(chuán )食(shí )而(ér )至(zhì ),附(fù )其(qí )种(zhǒng )族(zú ),自(zì )使(shǐ )相(xiàng )赡(shàn ),而(ér )秦(qín )地(dì )之(zhī )人(rén )得(dé )其(qí )半(bàn )谷(gǔ ),此(cǐ )为(wéi )济(jì )行(háng )者(zhě )以(yǐ )廪(lǐn )粮(liáng ),遗(yí )居(jū )者(zhě )以(yǐ )积(jī )仓(cāng ),宽(kuān )关(guān )中(zhōng )之(zhī )逼(bī ),去(qù )盗(dào )贼(zéi )之(zhī )原(yuán ),除(chú )旦(dàn )夕(xī )之(zhī )损(sǔn ),建(jiàn )终(zhōng )年(nián )之(zhī )益(yì )。若(ruò )惮(dàn )暂(zàn )举(jǔ )之(zhī )小(xiǎo )劳(láo ),而(ér )忘(wàng )永(yǒng )逸(yì )之(zhī )弘(hóng )策(cè );惜(xī )日(rì )月(yuè )之(zhī )烦(fán )苦(kǔ ),而(ér )遗(yí )累(lèi )世(shì )之(zhī )寇(kòu )敌(dí ),非(fēi )所(suǒ )谓(wèi )能(néng )开(kāi )物(wù )成(chéng )务(wù ),创(chuàng )业(yè )垂(chuí )统(tǒng ),崇(chóng )其(qí )拓(tuò )迹(jì ),谋(móu )及(jí )子(zǐ )孙(sūn )者(zhě )也(yě )。

并(bìng )州(zhōu )之(zhī )胡(hú ),本(běn )实(shí )匈(xiōng )奴(nú )桀(jié )恶(è )之(zhī )寇(kòu )也(yě )。汉(hàn )宣(xuān )之(zhī )世(shì ),冻(dòng )馁(něi )残(cán )破(pò ),国(guó )内(nèi )五(wǔ )裂(liè ),后(hòu )合(hé )为(wéi )二(èr ),呼(hū )韩(hán )邪(xié )遂(suí )衰(shuāi )弱(ruò )孤(gū )危(wēi ),不(bú )能(néng )自(zì )存(cún ),依(yī )阻(zǔ )塞(sāi )下(xià ),委(wěi )质(zhì )柔(róu )服(fú )。建(jiàn )武(wǔ )中(zhōng ),南(nán )单(dān )于(yú )复(fù )来(lái )降(jiàng )附(fù ),遂(suí )令(lìng )入(rù )塞(sāi ),居(jū )于(yú )漠(mò )南(nán ),数(shù )世(shì )之(zhī )后(hòu ),亦(yì )辄(zhé )叛(pàn )戾(lì ),故(gù )何(hé )熙(xī )、梁(liáng )槿(jǐn )戎(róng )车(chē )屡(lǚ )征(zhēng )。中(zhōng )平(píng )中(zhōng ),以(yǐ )黄(huáng )巾(jīn )贼(zéi )起(qǐ ),发(fā )调(diào )其(qí )兵(bīng ),部(bù )众(zhòng )不(bú )从(cóng ),而(ér )杀(shā )羌(qiāng )渠(qú )。由(yóu )是(shì )於(yú )弥(mí )扶(fú )罗(luó )求(qiú )助(zhù )于(yú )汉(hàn ),以(yǐ )讨(tǎo )其(qí )贼(zéi )。仍(réng )值(zhí )世(shì )丧(sàng )乱(luàn ),遂(suí )乘(chéng )衅(xìn )而(ér )作(zuò ),卤(lǔ )掠(luě )赵(zhào )、魏(wèi ),寇(kòu )至(zhì )河(hé )南(nán )。建(jiàn )安(ān )中(zhōng ),又(yòu )使(shǐ )右(yòu )贤(xián )王(wáng )去(qù )卑(bēi )诱(yòu )质(zhì )呼(hū )厨(chú )泉(quán ),听(tīng )其(qí )部(bù )落(luò )散(sàn )居(jū )六(liù )郡(jùn )。咸(xián )熙(xī )之(zhī )际(jì ),以(yǐ )一(yī )部(bù )太(tài )强(qiáng ),分(fèn )为(wéi )三(sān )率(lǜ )。泰(tài )始(shǐ )之(zhī )初(chū ),又(yòu )增(zēng )为(wéi )四(sì )。于(yú )是(shì )刘(liú )猛(měng )内(nèi )叛(pàn ),连(lián )结(jié )外(wài )虏(lǔ )。近(jìn )者(zhě )郝(hǎo )散(sàn )之(zhī )变(biàn ),发(fā )于(yú )谷(gǔ )远(yuǎn )。今(jīn )五(wǔ )部(bù )之(zhī )众(zhòng ),户(hù )至(zhì )数(shù )万(wàn ),人(rén )口(kǒu )之(zhī )盛(shèng ),过(guò )于(yú )西(xī )戎(róng )。然(rán )其(qí )天(tiān )性(xìng )骁(xiāo )勇(yǒng ),弓(gōng )马(mǎ )便(biàn )利(lì ),倍(bèi )于(yú )氐(dī )、羌(qiāng )。若(ruò )有(yǒu )不(bú )虞(yú )风(fēng )尘(chén )之(zhī )虑(lǜ ),则(zé )并(bìng )州(zhōu )之(zhī )域(yù )可(kě )为(wéi )寒(hán )心(xīn )。荥(yíng )阳(yáng )句(jù )骊(lí )本(běn )居(jū )辽(liáo )东(dōng )塞(sāi )外(wài ),正(zhèng )始(shǐ )中(zhōng ),幽(yōu )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )毋(wú )丘(qiū )俭(jiǎn )伐(fá )其(qí )叛(pàn )者(zhě ),徙(xǐ )其(qí )余(yú )种(zhǒng )。始(shǐ )徙(xǐ )之(zhī )时(shí ),户(hù )落(luò )百(bǎi )数(shù ),子(zǐ )孙(sūn )孳(zī )息(xī ),今(jīn )以(yǐ )千(qiān )计(jì ),数(shù )世(shì )之(zhī )后(hòu ),必(bì )至(zhì )殷(yīn )炽(chì )。今(jīn )百(bǎi )姓(xìng )失(shī )职(zhí ),犹(yóu )或(huò )亡(wáng )叛(pàn ),犬(quǎn )马(mǎ )肥(féi )充(chōng ),则(zé )有(yǒu )噬(shì )啮(niè ),况(kuàng )于(yú )夷(yí )狄(dí ),能(néng )不(bú )为(wéi )变(biàn )!但(dàn )顾(gù )其(qí )微(wēi )弱(ruò )势(shì )力(lì )不(bú )陈(chén )耳(ěr )。

夫(fū )为(wéi )邦(bāng )者(zhě ),患(huàn )不(bú )在(zài )贫(pín )而(ér )在(zài )不(bú )均(jūn ),忧(yōu )不(bú )在(zài )寡(guǎ )而(ér )在(zài )不(bú )安(ān )。以(yǐ )四(sì )海(hǎi )之(zhī )广(guǎng ),士(shì )庶(shù )之(zhī )富(fù ),岂(qǐ )须(xū )夷(yí )虏(lǔ )在(zài )内(nèi ),然(rán )后(hòu )取(qǔ )足(zú )哉(zāi )!此(cǐ )等(děng )皆(jiē )可(kě )申(shēn )谕(yù )发(fā )遣(qiǎn ),还(hái )其(qí )本(běn )域(yù ),慰(wèi )彼(bǐ )羁(jī )旅(lǚ )怀(huái )土(tǔ )之(zhī )思(sī ),释(shì )我(wǒ )华(huá )夏(xià )纤(xiān )介(jiè )之(zhī )忧(yōu )。惠(huì )此(cǐ )中(zhōng )国(guó ),以(yǐ )绥(suí )四(sì )方(fāng ),德(dé )施(shī )永(yǒng )世(shì ),于(yú )计(jì )为(wéi )长(zhǎng )。

帝(dì )不(bú )能(néng )用(yòng )。未(wèi )及(jí )十(shí )年(nián ),而(ér )夷(yí )狄(dí )乱(luàn )华(huá ),时(shí )服(fú )其(qí )深(shēn )识(shí )。

迁(qiān )中(zhōng )郎(láng )。选(xuǎn )司(sī )以(yǐ )统(tǒng )叔(shū )父(fù )春(chūn )为(wéi )宜(yí )春(chūn )令(lìng ),统(tǒng )因(yīn )上(shàng )疏(shū )曰(yuē ):“故(gù )事(shì ),父(fù )祖(zǔ )与(yǔ )官(guān )职(zhí )同(tóng )名(míng ),皆(jiē )得(dé )改(gǎi )选(xuǎn ),而(ér )未(wèi )有(yǒu )身(shēn )与(yǔ )官(guān )职(zhí )同(tóng )名(míng ),不(bú )在(zài )改(gǎi )选(xuǎn )之(zhī )例(lì )。臣(chén )以(yǐ )为(wéi )父(fù )祖(zǔ )改(gǎi )选(xuǎn )者(zhě ),盖(gài )为(wéi )臣(chén )子(zǐ )开(kāi )地(dì ),不(bú )为(wéi )父(fù )祖(zǔ )之(zhī )身(shēn )也(yě )。而(ér )身(shēn )名(míng )所(suǒ )加(jiā ),亦(yì )施(shī )于(yú )臣(chén )子(zǐ )。佐(zuǒ )吏(lì )系(xì )属(shǔ ),朝(cháo )夕(xī )从(cóng )事(shì ),官(guān )位(wèi )之(zhī )号(hào ),发(fā )言(yán )所(suǒ )称(chēng ),若(ruò )指(zhǐ )实(shí )而(ér )语(yǔ ),则(zé )违(wéi )经(jīng )礼(lǐ )讳(huì )尊(zūn )之(zhī )义(yì );若(ruò )诡(guǐ )辞(cí )避(bì )回(huí ),则(zé )为(wéi )废(fèi )官(guān )擅(shàn )犯(fàn )宪(xiàn )制(zhì )。今(jīn )以(yǐ )四(sì )海(hǎi )之(zhī )广(guǎng ),职(zhí )位(wèi )之(zhī )众(zhòng ),名(míng )号(hào )繁(fán )多(duō ),士(shì )人(rén )殷(yīn )富(fù ),至(zhì )使(shǐ )有(yǒu )受(shòu )宠(chǒng )皇(huáng )朝(cháo ),出(chū )身(shēn )宰(zǎi )牧(mù ),而(ér )令(lìng )佐(zuǒ )吏(lì )不(bú )得(dé )表(biǎo )其(qí )官(guān )称(chēng ),子(zǐ )孙(sūn )不(bú )得(dé )言(yán )其(qí )位(wèi )号(hào ),所(suǒ )以(yǐ )上(shàng )严(yán )君(jūn )父(fù ),下(xià )为(wéi )臣(chén )子(zǐ ),体(tǐ )例(lì )不(bú )通(tōng )。若(ruò )易(yì )私(sī )名(míng )以(yǐ )避(bì )官(guān )职(zhí ),则(zé )违(wéi )《春(chūn )秋(qiū )》不(bú )夺(duó )人(rén )亲(qīn )之(zhī )义(yì )。臣(chén )以(yǐ )为(wéi )身(shēn )名(míng )与(yǔ )官(guān )职(zhí )同(tóng )者(zhě ),宜(yí )与(yǔ )触(chù )父(fù )祖(zǔ )名(míng )为(wéi )比(bǐ ),体(tǐ )例(lì )既(jì )全(quán ),于(yú )义(yì )为(wéi )弘(hóng )。”朝(cháo )廷(tíng )从(cóng )之(zhī )。

转(zhuǎn )太(tài )子(zǐ )洗(xǐ )马(mǎ )。在(zài )东(dōng )宫(gōng )累(lèi )年(nián ),甚(shèn )被(bèi )亲(qīn )礼(lǐ )。太(tài )子(zǐ )颇(pō )阙(què )朝(cháo )觐(jìn ),又(yòu )奢(shē )费(fèi )过(guò )度(dù ),多(duō )诸(zhū )禁(jìn )忌(jì ),统(tǒng )上(shàng )书(shū )谏(jiàn )曰(yuē ):

臣(chén )闻(wén )古(gǔ )之(zhī )为(wéi )臣(chén )者(zhě ),进(jìn )思(sī )尽(jìn )忠(zhōng ),退(tuì )思(sī )补(bǔ )过(guò ),献(xiàn )可(kě )替(tì )否(fǒu ),拾(shí )遗(yí )补(bǔ )阙(què )。是(shì )以(yǐ )人(rén )主(zhǔ )得(dé )以(yǐ )举(jǔ )无(wú )失(shī )行(háng ),言(yán )无(wú )口(kǒu )过(guò ),德(dé )音(yīn )发(fā )闻(wén ),扬(yáng )名(míng )后(hòu )世(shì )。臣(chén )等(děng )不(bú )逮(dǎi ),无(wú )能(néng )云(yún )补(bǔ ),思(sī )竭(jié )愚(yú )诚(chéng ),谨(jǐn )陈(chén )五(wǔ )事(shì )如(rú )左(zuǒ ),惟(wéi )蒙(méng )一(yī )省(shěng )再(zài )省(shěng ),少(shǎo )垂(chuí )察(chá )纳(nà )。

其(qí )一(yī )曰(yuē ),六(liù )行(háng )之(zhī )义(yì ),以(yǐ )孝(xiào )为(wéi )首(shǒu ),虞(yú )舜(shùn )之(zhī )德(dé ),以(yǐ )孝(xiào )为(wéi )称(chēng ),故(gù )太(tài )子(zǐ )以(yǐ )朝(cháo )夕(xī )视(shì )君(jūn )膳(shàn )为(wéi )职(zhí ),左(zuǒ )右(yòu )就(jiù )养(yǎng )无(wú )方(fāng )。文(wén )王(wáng )之(zhī )为(wéi )世(shì )子(zǐ ),可(kě )谓(wèi )笃(dǔ )于(yú )事(shì )亲(qīn )者(zhě )也(yě ),故(gù )能(néng )擅(shàn )三(sān )代(dài )之(zhī )美(měi ),为(wéi )百(bǎi )王(wáng )之(zhī )宗(zōng )。自(zì )顷(qǐng )圣(shèng )体(tǐ )屡(lǚ )有(yǒu )疾(jí )患(huàn ),数(shù )阙(què )朝(cháo )侍(shì ),远(yuǎn )近(jìn )观(guān )听(tīng )者(zhě )不(bú )能(néng )深(shēn )知(zhī )其(qí )故(gù ),以(yǐ )致(zhì )疑(yí )惑(huò )。伏(fú )愿(yuàn )殿(diàn )下(xià )虽(suī )有(yǒu )微(wēi )苦(kǔ ),可(kě )堪(kān )扶(fú )舆(yú ),则(zé )宜(yí )自(zì )力(lì )。《易(yì )》曰(yuē ):“君(jūn )子(zǐ )终(zhōng )日(rì )乾(qián )乾(qián )。”盖(gài )自(zì )勉(miǎn )强(qiáng )不(bú )息(xī )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。

其(qí )二(èr )曰(yuē ),古(gǔ )之(zhī )人(rén )君(jūn )虽(suī )有(yǒu )聪(cōng )明(míng )之(zhī )姿(zī ),睿(ruì )喆(zhé )之(zhī )质(zhì ),必(bì )须(xū )辅(fǔ )弼(bì )之(zhī )助(zhù ),相(xiàng )导(dǎo )之(zhī )功(gōng ),故(gù )虞(yú )舜(shùn )以(yǐ )五(wǔ )臣(chén )兴(xìng ),周(zhōu )文(wén )以(yǐ )四(sì )友(yǒu )隆(lóng )。及(jí )成(chéng )王(wáng )之(zhī )为(wéi )太(tài )子(zǐ )也(yě ),则(zé )周(zhōu )、召(zhào )为(wéi )保(bǎo )傅(fù ),史(shǐ )佚(yì )昭(zhāo )文(wén )章(zhāng ),故(gù )能(néng )闻(wén )道(dào )早(zǎo )备(bèi ),登(dēng )崇(chóng )大(dà )业(yè ),刑(xíng )措(cuò )不(bú )用(yòng ),流(liú )声(shēng )洋(yáng )溢(yì )。伏(fú )惟(wéi )殿(diàn )下(xià )天(tiān )授(shòu )逸(yì )才(cái ),聪(cōng )鉴(jiàn )特(tè )达(dá ),臣(chén )谓(wèi )犹(yóu )宜(yí )时(shí )发(fā )圣(shèng )令(lìng ),宣(xuān )扬(yáng )德(dé )音(yīn ),谘(zī )询(xún )保(bǎo )傅(fù ),访(fǎng )逮(dǎi )侍(shì )臣(chén ),觐(jìn )见(jiàn )宾(bīn )客(kè ),得(dé )令(lìng )接(jiē )尽(jìn ),壅(yōng )否(fǒu )之(zhī )情(qíng )沛(pèi )然(rán )交(jiāo )泰(tài ),殿(diàn )下(xià )之(zhī )美(měi )焕(huàn )然(rán )光(guāng )明(míng )。如(rú )此(cǐ ),则(zé )高(gāo )朗(lǎng )之(zhī )风(fēng ),扇(shàn )于(yú )前(qián )人(rén );弘(hóng )范(fàn )令(lìng )轨(guǐ ),永(yǒng )为(wéi )后(hòu )式(shì )。

其(qí )三(sān )曰(yuē ),古(gǔ )之(zhī )圣(shèng )王(wáng )莫(mò )不(bú )以(yǐ )俭(jiǎn )为(wéi )德(dé ),故(gù )尧(yáo )称(chēng )采(cǎi )椽(chuán )茅(máo )茨(cí ),禹(yǔ )称(chēng )卑(bēi )宫(gōng )恶(è )服(fú ),汉(hàn )文(wén )身(shēn )衣(yī )弋(yì )绨(tí ),足(zú )履(lǚ )革(gé )舄(xì ),以(yǐ )身(shēn )先(xiān )物(wù ),政(zhèng )致(zhì )太(tài )平(píng ),存(cún )为(wéi )明(míng )王(wáng ),没(méi )见(jiàn )宗(zōng )祀(sì )。及(jí )诸(zhū )侯(hóu )修(xiū )之(zhī )者(zhě ),鲁(lǔ )僖(xī )以(yǐ )躬(gōng )俭(jiǎn )节(jiē )用(yòng ),声(shēng )列(liè )《雅(yǎ )颂(sòng )》;蚡(fén )冒(mào )以(yǐ )筚(bì )路(lù )蓝(lán )缕(lǚ ),用(yòng )张(zhāng )楚(chǔ )国(guó )。大(dà )夫(fū )修(xiū )之(zhī )者(zhě ),文(wén )子(zǐ )相(xiàng )鲁(lǔ ),妾(qiè )不(bú )衣(yī )帛(bó );晏(yàn )婴(yīng )相(xiàng )齐(qí ),鹿(lù )裘(qiú )不(bú )补(bǔ ),亦(yì )能(néng )匡(kuāng )君(jūn )济(jì )俗(sú ),兴(xìng )国(guó )隆(lóng )家(jiā )。庶(shù )人(rén )修(xiū )之(zhī )者(zhě ),颜(yán )回(huí )以(yǐ )箪(dān )食(shí )瓢(piáo )饮(yǐn ),扬(yáng )其(qí )仁(rén )声(shēng );原(yuán )宪(xiàn )以(yǐ )蓬(péng )户(hù )绳(shéng )枢(shū ),迈(mài )其(qí )清(qīng )德(dé )。此(cǐ )皆(jiē )圣(shèng )主(zhǔ )明(míng )君(jūn )贤(xián )臣(chén )智(zhì )士(shì )之(zhī )所(suǒ )履(lǚ )行(háng )也(yě )。故(gù )能(néng )悬(xuán )名(míng )日(rì )月(yuè ),永(yǒng )世(shì )不(bú )朽(xiǔ ),盖(gài )俭(jiǎn )之(zhī )福(fú )也(yě )。及(jí )到(dào )末(mò )世(shì ),以(yǐ )奢(shē )失(shī )之(zhī )者(zhě ),帝(dì )王(wáng )则(zé )有(yǒu )瑶(yáo )台(tái )琼(qióng )室(shì ),玉(yù )怀(huái )象(xiàng )箸(zhù ),肴(yáo )膳(shàn )之(zhī )珍(zhēn )则(zé )熊(xióng )蹯(fán )豹(bào )胎(tāi ),酒(jiǔ )池(chí )肉(ròu )林(lín )。诸(zhū )侯(hóu )为(wéi )之(zhī )者(zhě ),至(zhì )于(yú )丹(dān )楹(yíng )刻(kè )桷(jué ),饩(xì )征(zhēng )百(bǎi )牢(láo )。大(dà )夫(fū )有(yǒu )琼(qióng )弁(biàn )玉(yù )缨(yīng ),庶(shù )人(rén )有(yǒu )击(jī )钟(zhōng )鼎(dǐng )食(shí )。亦(yì )罔(wǎng )不(bú )亡(wáng )国(guó )丧(sàng )宗(zōng ),破(pò )家(jiā )失(shī )身(shēn ),丑(chǒu )名(míng )彰(zhāng )闻(wén ),以(yǐ )为(wéi )后(hòu )戒(jiè )。窃(qiè )闻(wén )后(hòu )园(yuán )镂(lòu )饰(shì )金(jīn )银(yín ),刻(kè )磨(mó )犀(xī )象(xiàng ),画(huà )室(shì )之(zhī )巧(qiǎo ),课(kè )试(shì )日(rì )精(jīng )。臣(chén )等(děng )以(yǐ )为(wéi )今(jīn )四(sì )海(hǎi )之(zhī )广(guǎng ),万(wàn )物(wù )之(zhī )富(fù ),以(yǐ )今(jīn )方(fāng )古(gǔ ),不(bú )足(zú )为(wéi )侈(chǐ )也(yě )。然(rán )上(shàng )之(zhī )所(suǒ )好(hǎo ),下(xià )必(bì )从(cóng )之(zhī ),是(shì )故(gù )居(jū )上(shàng )者(zhě )必(bì )慎(shèn )其(qí )所(suǒ )好(hǎo )也(yě )。昔(xī )汉(hàn )光(guāng )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )时(shí ),有(yǒu )献(xiàn )千(qiān )里(lǐ )马(mǎ )及(jí )宝(bǎo )剑(jiàn )者(zhě ),马(mǎ )以(yǐ )驾(jià )鼓(gǔ )车(chē ),剑(jiàn )以(yǐ )赐(cì )骑(qí )士(shì )。世(shì )祖(zǔ )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )有(yǒu )上(shàng )雉(zhì )头(tóu )裘(qiú )者(zhě ),即(jí )诏(zhào )有(yǒu )司(sī )焚(fén )之(zhī )都(dōu )街(jiē )。高(gāo )世(shì )之(zhī )主(zhǔ ),不(bú )尚(shàng )尤(yóu )物(wù ),故(gù )能(néng )正(zhèng )天(tiān )下(xià )之(zhī )俗(sú ),刑(xíng )四(sì )方(fāng )之(zhī )风(fēng )。臣(chén )等(děng )以(yǐ )为(wéi )画(huà )室(shì )之(zhī )功(gōng ),可(kě )且(qiě )减(jiǎn )省(shěng ),后(hòu )园(yuán )杂(zá )作(zuò ),一(yī )皆(jiē )罢(bà )遣(qiǎn ),肃(sù )然(rán )清(qīng )静(jìng ),优(yōu )游(yóu )道(dào )德(dé ),则(zé )日(rì )新(xīn )之(zhī )美(měi )光(guāng )于(yú )四(sì )海(hǎi )矣(yǐ )。

其(qí )四(sì )曰(yuē ),以(yǐ )天(tiān )下(xià )而(ér )供(gòng )一(yī )人(rén ),以(yǐ )百(bǎi )里(lǐ )而(ér )供(gòng )诸(zhū )侯(hóu ),故(gù )王(wáng )侯(hóu )食(shí )藉(jiè )而(ér )衣(yī )税(shuì ),公(gōng )卿(qīng )大(dà )夫(fū )受(shòu )爵(jué )而(ér )资(zī )禄(lù ),莫(mò )有(yǒu )不(bú )赡(shàn )者(zhě )也(yě )。是(shì )以(yǐ )士(shì )农(nóng )工(gōng )商(shāng )四(sì )业(yè )不(bú )杂(zá )。交(jiāo )易(yì )而(ér )退(tuì ),以(yǐ )通(tōng )有(yǒu )无(wú )者(zhě ),庶(shù )人(rén )之(zhī )业(yè )也(yě )。《周(zhōu )礼(lǐ )》三(sān )市(shì ),旦(dàn )则(zé )百(bǎi )族(zú ),昼(zhòu )则(zé )商(shāng )贾(jiǎ ),夕(xī )则(zé )贩(fàn )夫(fū )贩(fàn )妇(fù )。买(mǎi )贱(jiàn )卖(mài )贵(guì ),贩(fàn )鬻(yù )菜(cài )果(guǒ ),收(shōu )十(shí )百(bǎi )之(zhī )盈(yíng ),以(yǐ )救(jiù )旦(dàn )夕(xī )之(zhī )命(mìng ),故(gù )为(wéi )庶(shù )人(rén )之(zhī )贫(pín )贱(jiàn )者(zhě )也(yě )。樊(fán )迟(chí )匹(pǐ )夫(fū ),请(qǐng )学(xué )为(wéi )圃(pǔ ),仲(zhòng )尼(ní )不(bú )答(dá );鲁(lǔ )大(dà )夫(fū )臧(zāng )文(wén )仲(zhòng )使(shǐ )妾(qiè )织(zhī )蒲(pú ),又(yòu )讥(jī )其(qí )不(bú )仁(rén );公(gōng )仪(yí )子(zǐ )相(xiàng )鲁(lǔ ),则(zé )拔(bá )其(qí )园(yuán )葵(kuí ),言(yán )食(shí )禄(lù )者(zhě )不(bú )与(yǔ )贫(pín )贱(jiàn )之(zhī )人(rén )争(zhēng )利(lì )也(yě )。秦(qín )、汉(hàn )以(yǐ )来(lái ),风(fēng )俗(sú )转(zhuǎn )薄(báo ),公(gōng )侯(hóu )之(zhī )尊(zūn ),莫(mò )不(bú )殖(zhí )园(yuán )圃(pǔ )之(zhī )田(tián ),而(ér )收(shōu )市(shì )井(jǐng )之(zhī )利(lì ),渐(jiàn )冉(rǎn )相(xiàng )放(fàng ),莫(mò )以(yǐ )为(wéi )耻(chǐ ),乘(chéng )以(yǐ )古(gǔ )道(dào ),诚(chéng )可(kě )愧(kuì )也(yě )。今(jīn )西(xī )园(yuán )卖(mài )葵(kuí )菜(cài )、蓝(lán )子(zǐ )、鸡(jī )、面(miàn )之(zhī )属(shǔ ),亏(kuī )败(bài )国(guó )体(tǐ ),贬(biǎn )损(sǔn )令(lìng )问(wèn )。

其(qí )五(wǔ )曰(yuē ),窃(qiè )见(jiàn )禁(jìn )土(tǔ ),令(lìng )不(bú )得(dé )缮(shàn )修(xiū )墙(qiáng )壁(bì ),动(dòng )正(zhèng )屋(wū )瓦(wǎ )。臣(chén )以(yǐ )为(wéi )此(cǐ )既(jì )违(wéi )典(diǎn )彝(yí )旧(jiù )义(yì ),且(qiě )以(yǐ )拘(jū )挛(luán )小(xiǎo )忌(jì )而(ér )废(fèi )弘(hóng )廓(kuò )大(dà )道(dào ),宜(yí )可(kě )蠲(juān )除(chú ),于(yú )事(shì )为(wéi )宜(yí )。

朝(cháo )廷(tíng )善(shàn )之(zhī )。

及(jí )太(tài )子(zǐ )废(fèi ),徙(xǐ )许(xǔ )昌(chāng ),贾(jiǎ )后(hòu )讽(fěng )有(yǒu )司(sī )不(bú )听(tīng )宫(gōng )臣(chén )追(zhuī )送(sòng )。统(tǒng )与(yǔ )宫(gōng )臣(chén )冒(mào )禁(jìn )至(zhì )伊(yī )水(shuǐ ),拜(bài )辞(cí )道(dào )左(zuǒ ),悲(bēi )泣(qì )流(liú )涟(lián )。都(dōu )官(guān )从(cóng )事(shì )悉(xī )收(shōu )统(tǒng )等(děng )付(fù )河(hé )南(nán )、洛(luò )阳(yáng )狱(yù )。付(fù )郡(jùn )者(zhě ),河(hé )南(nán )尹(yǐn )乐(lè )广(guǎng )悉(xī )散(sàn )遣(qiǎn )之(zhī ),系(xì )洛(luò )阳(yáng )者(zhě )犹(yóu )未(wèi )释(shì )。都(dōu )官(guān )从(cóng )事(shì )孙(sūn )琰(yǎn )说(shuō )贾(jiǎ )谧(mì )曰(yuē ):“所(suǒ )以(yǐ )废(fèi )徙(xǐ )太(tài )子(zǐ ),以(yǐ )为(wéi )恶(è )故(gù )耳(ěr )。东(dōng )宫(gōng )故(gù )臣(chén )冒(mào )罪(zuì )拜(bài )辞(cí ),涕(tì )泣(qì )路(lù )次(cì ),不(bú )顾(gù )重(zhòng )辟(pì ),乃(nǎi )更(gèng )彰(zhāng )太(tài )子(zǐ )之(zhī )德(dé ),不(bú )如(rú )释(shì )之(zhī )。”谧(mì )语(yǔ )洛(luò )阳(yáng )令(lìng )曹(cáo )摅(shū ),由(yóu )是(shì )皆(jiē )免(miǎn )。及(jí )太(tài )子(zǐ )薨(hōng ),改(gǎi )葬(zàng ),统(tǒng )作(zuò )诔(lěi )叙(xù )哀(āi ),为(wéi )世(shì )所(suǒ )重(zhòng )。

后(hòu )为(wéi )博(bó )士(shì )、尚(shàng )书(shū )郎(láng ),参(cān )大(dà )司(sī )马(mǎ )、齐(qí )王(wáng )冏(jiōng )军(jūn )事(shì )。冏(jiōng )骄(jiāo )荒(huāng )将(jiāng )败(bài ),统(tǒng )切(qiē )谏(jiàn ),文(wén )多(duō )不(bú )载(zǎi )。迁(qiān )廷(tíng )尉(wèi )正(zhèng ),每(měi )州(zhōu )郡(jùn )疑(yí )狱(yù ),断(duàn )处(chù )从(cóng )轻(qīng )。成(chéng )都(dōu )王(wáng )颖(yǐng )请(qǐng )为(wéi )记(jì )室(shì ),多(duō )所(suǒ )箴(zhēn )谏(jiàn )。申(shēn )论(lùn )陆(lù )云(yún )兄(xiōng )弟(dì ),辞(cí )甚(shèn )切(qiē )至(zhì )。以(yǐ )母(mǔ )忧(yōu )去(qù )职(zhí )。服(fú )阕(què ),为(wéi )司(sī )徒(tú )左(zuǒ )长(zhǎng )史(shǐ )。东(dōng )海(hǎi )王(wáng )越(yuè )为(wéi )兗(yǎn )州(zhōu )牧(mù ),以(yǐ )统(tǒng )为(wéi )别(bié )驾(jià ),委(wěi )以(yǐ )州(zhōu )事(shì ),与(yǔ )统(tǒng )书(shū )曰(yuē ):“昔(xī )王(wáng )子(zǐ )师(shī )为(wéi )豫(yù )州(zhōu ),未(wèi )下(xià )车(chē ),辟(pì )荀(xún )慈(cí )明(míng );下(xià )车(chē ),辟(pì )孔(kǒng )文(wén )举(jǔ )。贵(guì )州(zhōu )人(rén )士(shì )有(yǒu )堪(kān )应(yīng )此(cǐ )者(zhě )不(bú )?”统(tǒng )举(jǔ )高(gāo )平(píng )郗(xī )鉴(jiàn )为(wéi )贤(xián )良(liáng ),陈(chén )留(liú )阮(ruǎn )修(xiū )为(wéi )直(zhí )言(yán ),济(jì )北(běi )程(chéng )收(shōu )为(wéi )方(fāng )正(zhèng ),时(shí )以(yǐ )为(wéi )知(zhī )人(rén )。寻(xún )迁(qiān )黄(huáng )门(mén )侍(shì )郎(láng )、散(sàn )骑(qí )常(cháng )侍(shì ),领(lǐng )国(guó )子(zǐ )博(bó )士(shì )。永(yǒng )嘉(jiā )四(sì )年(nián ),避(bì )难(nán )奔(bēn )于(yú )成(chéng )皋(gāo ),病(bìng )卒(zú )。凡(fán )所(suǒ )造(zào )赋(fù )颂(sòng )表(biǎo )奏(zòu )皆(jiē )传(chuán )于(yú )后(hòu )。二(èr )子(zǐ ):虨(bīn ),惇(dūn )。

虨(bīn )字(zì )思(sī )玄(xuán ),本(běn )州(zhōu )辟(pì )举(jǔ )秀(xiù )才(cái ),平(píng )南(nán )将(jiāng )军(jūn )温(wēn )峤(qiáo )以(yǐ )为(wéi )参(cān )军(jūn )。复(fù )为(wéi )州(zhōu )别(bié )驾(jià ),辟(pì )司(sī )空(kōng )郗(xī )鉴(jiàn )掾(yuàn ),除(chú )长(zhǎng )山(shān )令(lìng )。鉴(jiàn )又(yòu )请(qǐng )为(wéi )司(sī )马(mǎ ),转(zhuǎn )黄(huáng )门(mén )郎(láng )。车(chē )骑(qí )将(jiāng )军(jūn )庾(yǔ )冰(bīng )镇(zhèn )江(jiāng )州(zhōu ),请(qǐng )为(wéi )长(zhǎng )史(shǐ )。冰(bīng )薨(hōng ),庾(yǔ )翼(yì )以(yǐ )为(wéi )谘(zī )议(yì )参(cān )军(jūn ),俄(é )而(ér )复(fù )补(bǔ )长(zhǎng )史(shǐ )。翼(yì )薨(hōng ),大(dà )将(jiāng )干(gàn )瓚(zàn )作(zuò )难(nán ),虨(bīn )讨(tǎo )平(píng )之(zhī )。除(chú )尚(shàng )书(shū )吏(lì )部(bù )郎(láng ),仍(réng )迁(qiān )御(yù )史(shǐ )中(zhōng )丞(chéng )、侍(shì )中(zhōng )、吏(lì )部(bù )尚(shàng )书(shū )。永(yǒng )和(hé )中(zhōng ),代(dài )桓(huán )景(jǐng )为(wéi )护(hù )军(jūn )将(jiāng )军(jūn )。出(chū )补(bǔ )会(huì )稽(jī )内(nèi )史(shǐ ),加(jiā )右(yòu )军(jūn )将(jiāng )军(jūn )。代(dài )王(wáng )彪(biāo )之(zhī )为(wéi )尚(shàng )书(shū )仆(pú )射(shè )。哀(āi )帝(dì )即(jí )位(wèi ),疑(yí )周(zhōu )贵(guì )人(rén )名(míng )号(hào )所(suǒ )宜(yí ),虨(bīn )议(yì )见(jiàn )《礼(lǐ )志(zhì )》。帝(dì )欲(yù )于(yú )殿(diàn )庭(tíng )立(lì )鸿(hóng )祀(sì ),又(yòu )欲(yù )躬(gōng )自(zì )藉(jiè )田(tián ),虨(bīn )并(bìng )以(yǐ )为(wéi )礼(lǐ )废(fèi )日(rì )久(jiǔ ),仪(yí )注(zhù )不(bú )存(cún ),中(zhōng )兴(xìng )以(yǐ )来(lái )所(suǒ )不(bú )行(háng ),谓(wèi )宜(yí )停(tíng )之(zhī )。为(wéi )仆(pú )射(shè )积(jī )年(nián ),简(jiǎn )文(wén )帝(dì )为(wéi )相(xiàng ),每(měi )访(fǎng )政(zhèng )事(shì ),虨(bīn )多(duō )所(suǒ )补(bǔ )益(yì ),转(zhuǎn )护(hù )军(jūn )将(jiāng )军(jūn ),领(lǐng )国(guó )子(zǐ )祭(jì )酒(jiǔ ),卒(zú )官(guān )。子(zǐ )敳(ái ),历(lì )琅(láng )邪(xié )内(nèi )史(shǐ )、骠(biāo )骑(qí )谘(zī )议(yì )。敳(ái )子(zǐ )恆(héng ),元(yuán )熙(xī )中(zhōng )为(wéi )西(xī )中(zhōng )郎(láng )长(zhǎng )史(shǐ )。恆(héng )弟(dì )夷(yí ),尚(shàng )书(shū )。

惇(dūn )字(zì )思(sī )悛(quān ),孝(xiào )友(yǒu )淳(chún )粹(cuì ),高(gāo )节(jiē )迈(mài )俗(sú )。性(xìng )好(hǎo )学(xué ),儒(rú )玄(xuán )并(bìng )综(zōng )。每(měi )以(yǐ )为(wéi )君(jūn )子(zǐ )立(lì )行(háng ),应(yīng )依(yī )礼(lǐ )而(ér )动(dòng ),虽(suī )隐(yǐn )显(xiǎn )殊(shū )途(tú ),未(wèi )有(yǒu )不(bú )傍(bàng )礼(lǐ )教(jiāo )者(zhě )也(yě )。若(ruò )乃(nǎi )放(fàng )达(dá )不(bú )羁(jī ),以(yǐ )肆(sì )纵(zòng )为(wéi )贵(guì )者(zhě ),非(fēi )但(dàn )动(dòng )违(wéi )礼(lǐ )法(fǎ ),亦(yì )道(dào )之(zhī )所(suǒ )弃(qì )也(yě )。乃(nǎi )著(zhe )《通(tōng )道(dào )崇(chóng )检(jiǎn )论(lùn )》,世(shì )咸(xián )称(chēng )之(zhī )。苏(sū )峻(jùn )之(zhī )乱(luàn ),避(bì )地(dì )东(dōng )阳(yáng )山(shān ),太(tài )尉(wèi )郗(xī )鉴(jiàn )檄(xí )为(wéi )兗(yǎn )州(zhōu )治(zhì )中(zhōng ),又(yòu )辟(pì )太(tài )尉(wèi )掾(yuàn );康(kāng )帝(dì )为(wéi )司(sī )徒(tú ),亦(yì )辟(pì )焉(yān );征(zhēng )西(xī )将(jiāng )军(jūn )庾(yǔ )亮(liàng )请(qǐng )为(wéi )儒(rú )林(lín )参(cān )军(jūn );征(zhēng )拜(bài )博(bó )士(shì )、著(zhe )作(zuò )郎(láng ),皆(jiē )不(bú )就(jiù )。邑(yì )里(lǐ )宗(zōng )其(qí )道(dào ),有(yǒu )事(shì )必(bì )谘(zī )而(ér )后(hòu )行(háng )。东(dōng )阳(yáng )太(tài )守(shǒu )阮(ruǎn )裕(yù )、长(zhǎng )山(shān )令(lìng )王(wáng )濛(méng ),皆(jiē )一(yī )时(shí )名(míng )士(shì ),并(bìng )与(yǔ )惇(dūn )游(yóu )处(chù ),深(shēn )相(xiàng )钦(qīn )重(zhòng )。养(yǎng )志(zhì )二(èr )十(shí )余(yú )年(nián ),永(yǒng )和(hé )九(jiǔ )年(nián )卒(zú ),时(shí )年(nián )四(sì )十(shí )九(jiǔ ),友(yǒu )朋(péng )相(xiàng )与(yǔ )刊(kān )石(shí )立(lì )颂(sòng ),以(yǐ )表(biǎo )德(dé )美(měi )云(yún )。

孙(sūn )楚(chǔ ),字(zì )子(zǐ )荆(jīng ),太(tài )原(yuán )中(zhōng )都(dōu )人(rén )也(yě )。祖(zǔ )资(zī ),魏(wèi )骠(biāo )骑(qí )将(jiāng )军(jūn )。父(fù )宏(hóng ),南(nán )阳(yáng )太(tài )守(shǒu )。楚(chǔ )才(cái )藻(zǎo )卓(zhuó )绝(jué ),爽(shuǎng )迈(mài )不(bú )群(qún ),多(duō )所(suǒ )陵(líng )傲(ào ),缺(quē )乡(xiāng )曲(qǔ )之(zhī )誉(yù )。年(nián )四(sì )十(shí )余(yú ),始(shǐ )参(cān )镇(zhèn )东(dōng )军(jūn )事(shì )。文(wén )帝(dì )遣(qiǎn )符(fú )劭(shào )、孙(sūn )郁(yù )使(shǐ )吴(wú ),将(jiāng )军(jūn )石(shí )苞(bāo )令(lìng )楚(chǔ )作(zuò )书(shū )遗(yí )孙(sūn )皓(hào )曰(yuē ):

盖(gài )见(jiàn )机(jī )而(ér )作(zuò ),《周(zhōu )易(yì )》所(suǒ )贵(guì );小(xiǎo )不(bú )事(shì )大(dà ),《春(chūn )秋(qiū )》所(suǒ )诛(zhū )。此(cǐ )乃(nǎi )吉(jí )凶(xiōng )之(zhī )萌(méng )兆(zhào ),荣(róng )辱(rǔ )所(suǒ )由(yóu )生(shēng )也(yě )。是(shì )故(gù )许(xǔ )、郑(zhèng )以(yǐ )衔(xián )璧(bì )全(quán )国(guó ),曹(cáo )谭(tán )以(yǐ )无(wú )礼(lǐ )取(qǔ )灭(miè )。载(zǎi )藉(jiè )既(jì )记(jì )其(qí )成(chéng )败(bài ),古(gǔ )今(jīn )又(yòu )著(zhe )其(qí )愚(yú )智(zhì ),不(bú )复(fù )广(guǎng )引(yǐn )譬(pì )类(lèi ),崇(chóng )饰(shì )浮(fú )辞(cí )。苟(gǒu )以(yǐ )夸(kuā )大(dà )为(wéi )名(míng ),更(gèng )丧(sàng )忠(zhōng )告(gào )之(zhī )实(shí )。今(jīn )粗(cū )论(lùn )事(shì )要(yào ),以(yǐ )相(xiàng )觉(jiào )悟(wù )。

昔(xī )炎(yán )精(jīng )幽(yōu )昧(mèi ),历(lì )数(shù )将(jiāng )终(zhōng ),恆(héng )、灵(líng )失(shī )德(dé ),灾(zāi )衅(xìn )并(bìng )兴(xìng ),豺(chái )狼(láng )抗(kàng )爪(zhǎo )牙(yá )之(zhī )毒(dú ),生(shēng )灵(líng )罹(lí )涂(tú )炭(tàn )之(zhī )难(nán )。由(yóu )是(shì )九(jiǔ )州(zhōu )绝(jué )贯(guàn ),王(wáng )纲(gāng )解(jiě )纽(niǔ ),四(sì )海(hǎi )萧(xiāo )条(tiáo ),非(fēi )复(fù )汉(hàn )有(yǒu )。太(tài )祖(zǔ )承(chéng )运(yùn ),神(shén )武(wǔ )应(yīng )期(qī ),征(zhēng )讨(tǎo )暴(bào )乱(luàn ),克(kè )宁(níng )区(qū )夏(xià );协(xié )建(jiàn )灵(líng )符(fú ),天(tiān )命(mìng )既(jì )集(jí ),遂(suí )廓(kuò )弘(hóng )基(jī ),奄(yǎn )有(yǒu )魏(wèi )域(yù )。土(tǔ )则(zé )神(shén )州(zhōu )中(zhōng )岳(yuè ),器(qì )则(zé )九(jiǔ )鼎(dǐng )犹(yóu )存(cún ),世(shì )载(zǎi )淑(shū )美(měi ),重(zhòng )光(guāng )相(xiàng )袭(xí ),故(gù )知(zhī )四(sì )隩(yù )之(zhī )攸(yōu )同(tóng ),帝(dì )者(zhě )之(zhī )壮(zhuàng )观(guān )也(yě )。昔(xī )公(gōng )孙(sūn )氏(shì )承(chéng )藉(jiè )父(fù )兄(xiōng ),世(shì )居(jū )东(dōng )裔(yì ),拥(yōng )带(dài )燕(yàn )胡(hú ),凭(píng )陵(líng )险(xiǎn )远(yuǎn ),讲(jiǎng )武(wǔ )游(yóu )盘(pán ),不(bú )供(gòng )职(zhí )贡(gòng ),内(nèi )傲(ào )帝(dì )命(mìng ),外(wài )通(tōng )南(nán )国(guó ),乘(chéng )桴(fú )沧(cāng )海(hǎi ),交(jiāo )酬(chóu )货(huò )贿(huì ),葛(gě )越(yuè )布(bù )于(yú )朔(shuò )土(tǔ ),貂(diāo )马(mǎ )延(yán )于(yú )吴(wú )会(huì );自(zì )以(yǐ )控(kòng )弦(xián )十(shí )万(wàn ),奔(bēn )走(zǒu )之(zhī )力(lì ),信(xìn )能(néng )右(yòu )折(shé )燕(yàn )、齐(qí ),左(zuǒ )震(zhèn )扶(fú )桑(sāng ),輮(róu )轹(lì )沙(shā )漠(mò ),南(nán )面(miàn )称(chēng )王(wáng )。宣(xuān )王(wáng )薄(báo )伐(fá ),猛(měng )锐(ruì )长(zhǎng )驱(qū ),师(shī )次(cì )辽(liáo )阳(yáng ),而(ér )城(chéng )池(chí )不(bú )守(shǒu );枹(bāo )鼓(gǔ )暂(zàn )鸣(míng ),而(ér )元(yuán )凶(xiōng )折(shé )首(shǒu )。于(yú )是(shì )远(yuǎn )近(jìn )疆(jiāng )埸(yì ),列(liè )郡(jùn )大(dà )荒(huāng ),收(shōu )离(lí )聚(jù )散(sàn ),大(dà )安(ān )其(qí )居(jū ),众(zhòng )庶(shù )悦(yuè )服(fú ),殊(shū )俗(sú )款(kuǎn )附(fù )。自(zì )兹(zī )以(yǐ )降(jiàng ),九(jiǔ )野(yě )清(qīng )泰(tài ),东(dōng )夷(yí )献(xiàn )其(qí )乐(lè )器(qì ),肃(sù )慎(shèn )贡(gòng )其(qí )楛(kǔ )矢(shǐ ),旷(kuàng )世(shì )不(bú )羁(jī ),应(yīng )化(huà )而(ér )至(zhì ),巍(wēi )巍(wēi )荡(dàng )荡(dàng ),想(xiǎng )所(suǒ )具(jù )闻(wén )也(yě )。

吴(wú )之(zhī )先(xiān )祖(zǔ ),起(qǐ )自(zì )荆(jīng )、楚(chǔ ),遭(zāo )时(shí )扰(rǎo )攘(rǎng ),潜(qián )播(bō )江(jiāng )表(biǎo )。刘(liú )备(bèi )震(zhèn )惧(jù ),亦(yì )逃(táo )巴(bā )、岷(mín )。遂(suí )因(yīn )山(shān )陵(líng )积(jī )石(shí )之(zhī )固(gù ),三(sān )江(jiāng )五(wǔ )湖(hú )浩(hào )汗(hàn )无(wú )涯(yá ),假(jiǎ )气(qì )游(yóu )魂(hún ),迄(qì )兹(zī )四(sì )纪(jì )。两(liǎng )邦(bāng )合(hé )从(cóng ),东(dōng )西(xī )唱(chàng )和(hé ),互(hù )相(xiàng )扇(shàn )动(dòng ),距(jù )捍(hàn )中(zhōng )国(guó )。自(zì )谓(wèi )三(sān )分(fèn )鼎(dǐng )足(zú )之(zhī )势(shì ),可(kě )与(yǔ )泰(tài )山(shān )共(gòng )相(xiàng )终(zhōng )始(shǐ )也(yě )。相(xiàng )国(guó )晋(jìn )王(wáng )辅(fǔ )相(xiàng )帝(dì )室(shì ),文(wén )武(wǔ )桓(huán )桓(huán ),志(zhì )厉(lì )秋(qiū )霜(shuāng ),庙(miào )胜(shèng )之(zhī )算(suàn ),应(yīng )变(biàn )无(wú )穷(qióng ),独(dú )见(jiàn )之(zhī )鉴(jiàn ),与(yǔ )众(zhòng )绝(jué )虑(lǜ )。主(zhǔ )上(shàng )钦(qīn )明(míng ),委(wěi )以(yǐ )万(wàn )机(jī ),长(zhǎng )辔(pèi )远(yuǎn )御(yù ),妙(miào )略(luè )潜(qián )授(shòu ),偏(piān )师(shī )同(tóng )心(xīn ),上(shàng )下(xià )用(yòng )力(lì ),陵(líng )威(wēi )奋(fèn )伐(fá ),[QFDP]入(rù )其(qí )阻(zǔ ),并(bìng )敌(dí )一(yī )向(xiàng ),夺(duó )其(qí )胆(dǎn )气(qì )。小(xiǎo )战(zhàn )江(jiāng )由(yóu ),则(zé )成(chéng )都(dōu )自(zì )溃(kuì );曜(yào )兵(bīng )剑(jiàn )阁(gé ),则(zé )姜(jiāng )维(wéi )面(miàn )缚(fù )。开(kāi )地(dì )六(liù )千(qiān ),领(lǐng )郡(jùn )三(sān )十(shí )。兵(bīng )不(bú )逾(yú )时(shí ),梁(liáng )、益(yì )肃(sù )清(qīng ),使(shǐ )窃(qiè )号(hào )之(zhī )雄(xióng ),稽(jī )颡(sǎng )绛(jiàng )阙(què ),球(qiú )琳(lín )重(zhòng )锦(jǐn ),充(chōng )于(yú )府(fǔ )库(kù )。夫(fū )韩(hán )并(bìng )魏(wèi )徙(xǐ ),虢(guó )灭(miè )虞(yú )亡(wáng ),此(cǐ )皆(jiē )前(qián )鉴(jiàn ),后(hòu )事(shì )之(zhī )表(biǎo )。又(yòu )南(nán )中(zhōng )吕(lǚ )兴(xìng ),深(shēn )睹(dǔ )天(tiān )命(mìng )蝉(chán )蜕(tuì )内(nèi )附(fù ),愿(yuàn )为(wéi )臣(chén )妾(qiè )。外(wài )失(shī )辅(fǔ )车(chē )脣(chún )齿(chǐ )之(zhī )援(yuán ),内(nèi )有(yǒu )羽(yǔ )毛(máo )零(líng )落(luò )之(zhī )渐(jiàn ),而(ér )徘(pái )徊(huái )危(wēi )国(guó ),冀(jì )延(yán )日(rì )月(yuè ),此(cǐ )由(yóu )魏(wèi )武(wǔ )侯(hóu )却(què )指(zhǐ )山(shān )河(hé ),自(zì )以(yǐ )为(wéi )强(qiáng ),殊(shū )不(bú )知(zhī )物(wù )有(yǒu )兴(xìng )亡(wáng ),则(zé )所(suǒ )美(měi )非(fēi )其(qí )地(dì )也(yě )。

方(fāng )今(jīn )百(bǎi )僚(liáo )济(jì )济(jì ),俊(jùn )乂(ài )盈(yíng )朝(cháo ),武(wǔ )臣(chén )猛(měng )将(jiāng ),折(shé )冲(chōng )万(wàn )里(lǐ ),国(guó )富(fù )兵(bīng )强(qiáng ),六(liù )军(jūn )精(jīng )练(liàn ),思(sī )复(fù )翰(hàn )飞(fēi ),饮(yǐn )马(mǎ )南(nán )海(hǎi )。自(zì )顷(qǐng )国(guó )家(jiā )整(zhěng )修(xiū )器(qì )械(xiè ),兴(xìng )造(zào )舟(zhōu )楫(jí ),简(jiǎn )习(xí )水(shuǐ )战(zhàn ),楼(lóu )船(chuán )万(wàn )艘(sōu ),千(qiān )里(lǐ )相(xiàng )望(wàng ),刳(kū )木(mù )已(yǐ )来(lái ),舟(zhōu )车(chē )之(zhī )用(yòng )未(wèi )有(yǒu )如(rú )今(jīn )之(zhī )殷(yīn )盛(shèng )者(zhě )也(yě )。骁(xiāo )勇(yǒng )百(bǎi )万(wàn ),畜(chù )力(lì )待(dài )时(shí )。役(yì )不(bú )再(zài )举(jǔ ),今(jīn )日(rì )之(zhī )师(shī )也(yě )。然(rán )主(zhǔ )相(xiàng )眷(juàn )眷(juàn )未(wèi )便(biàn )电(diàn )发(fā )者(zhě ),犹(yóu )以(yǐ )为(wéi )爱(ài )人(rén )治(zhì )国(guó ),道(dào )家(jiā )所(suǒ )尚(shàng ),崇(chóng )城(chéng )遂(suí )卑(bēi ),文(wén )王(wáng )退(tuì )舍(shě ),故(gù )先(xiān )开(kāi )大(dà )信(xìn ),喻(yù )以(yǐ )存(cún )亡(wáng ),殷(yīn )勤(qín )之(zhī )指(zhǐ ),往(wǎng )使(shǐ )所(suǒ )究(jiū )也(yě )。若(ruò )能(néng )审(shěn )势(shì )安(ān )危(wēi ),自(zì )求(qiú )多(duō )福(fú ),蹶(juě )然(rán )改(gǎi )容(róng ),祗(zhī )承(chéng )往(wǎng )锡(xī ),追(zhuī )慕(mù )南(nán )越(yuè ),婴(yīng )齐(qí )入(rù )侍(shì ),北(běi )面(miàn )称(chēng )臣(chén ),伏(fú )听(tīng )告(gào )策(cè ),则(zé )世(shì )祚(zuò )江(jiāng )表(biǎo ),永(yǒng )为(wéi )魏(wèi )籓(bān ),丰(fēng )功(gōng )显(xiǎn )报(bào ),隆(lóng )于(yú )今(jīn )日(rì )矣(yǐ )。若(ruò )犹(yóu )侮(wǔ )慢(màn ),未(wèi )顺(shùn )王(wáng )命(mìng ),然(rán )后(hòu )谋(móu )力(lì )云(yún )合(hé ),指(zhǐ )麾(huī )从(cóng )风(fēng ),雍(yōng )、梁(liáng )二(èr )州(zhōu ),顺(shùn )流(liú )而(ér )东(dōng ),青(qīng )、徐(xú )战(zhàn )士(shì ),列(liè )江(jiāng )而(ér )西(xī ),荆(jīng )、扬(yáng )兗(yǎn )、豫(yù ),争(zhēng )驱(qū )八(bā )冲(chōng ),征(zhēng )东(dōng )甲(jiǎ )卒(zú ),武(wǔ )步(bù )秣(mò )陵(líng ),尔(ěr )乃(nǎi )王(wáng )舆(yú )整(zhěng )驾(jià ),六(liù )戎(róng )徐(xú )征(zhēng ),羽(yǔ )校(xiào )烛(zhú )日(rì ),旌(jīng )旗(qí )星(xīng )流(liú ),龙(lóng )游(yóu )曜(yào )路(lù ),歌(gē )吹(chuī )盈(yíng )耳(ěr ),士(shì )卒(zú )奔(bēn )迈(mài ),其(qí )会(huì )如(rú )林(lín ),烟(yān )尘(chén )俱(jù )起(qǐ ),震(zhèn )天(tiān )骇(hài )地(dì ),渴(kě )赏(shǎng )之(zhī )士(shì ),锋(fēng )镝(dí )争(zhēng )先(xiān ),忽(hū )然(rán )一(yī )旦(dàn ),身(shēn )首(shǒu )横(héng )分(fèn ),宗(zōng )祀(sì )沦(lún )覆(fù ),取(qǔ )戒(jiè )万(wàn )世(shì ),引(yǐn )领(lǐng )南(nán )望(wàng ),良(liáng )助(zhù )寒(hán )心(xīn )!夫(fū )疗(liáo )膏(gāo )肓(huāng )之(zhī )疾(jí )者(zhě ),必(bì )进(jìn )苦(kǔ )口(kǒu )之(zhī )药(yào );决(jué )狐(hú )疑(yí )之(zhī )虑(lǜ )者(zhě ),亦(yì )告(gào )逆(nì )耳(ěr )之(zhī )言(yán )。如(rú )其(qí )犹(yóu )豫(yù ),迷(mí )而(ér )不(bú )反(fǎn ),恐(kǒng )俞(yú )附(fù )见(jiàn )其(qí )已(yǐ )死(sǐ ),扁(biǎn )鹊(què )知(zhī )其(qí )无(wú )功(gōng )矣(yǐ )。勉(miǎn )思(sī )良(liáng )图(tú ),惟(wéi )所(suǒ )去(qù )就(jiù )。

劭(shào )等(děng )至(zhì )吴(wú ),不(bú )敢(gǎn )为(wéi )通(tōng )。

楚(chǔ )后(hòu )迁(qiān )佐(zuǒ )著(zhe )作(zuò )郎(láng ),复(fù )参(cān )石(shí )苞(bāo )骠(biāo )骑(qí )军(jūn )事(shì )。楚(chǔ )既(jì )负(fù )其(qí )材(cái )气(qì ),颇(pō )侮(wǔ )易(yì )于(yú )苞(bāo ),初(chū )至(zhì ),长(zhǎng )揖(yī )曰(yuē ):“天(tiān )子(zǐ )命(mìng )我(wǒ )参(cān )卿(qīng )军(jūn )事(shì )。”因(yīn )此(cǐ )而(ér )嫌(xián )隙(xì )遂(suí )构(gòu )。苞(bāo )奏(zòu )楚(chǔ )与(yǔ )吴(wú )人(rén )孙(sūn )世(shì )山(shān )共(gòng )讪(shàn )毁(huǐ )时(shí )政(zhèng ),楚(chǔ )亦(yì )抗(kàng )表(biǎo )自(zì )理(lǐ ),纷(fēn )纭(yún )经(jīng )年(nián ),事(shì )未(wèi )判(pàn ),又(yòu )与(yǔ )乡(xiāng )人(rén )郭(guō )奕(yì )忿(fèn )争(zhēng )。武(wǔ )帝(dì )虽(suī )不(bú )显(xiǎn )明(míng )其(qí )罪(zuì ),然(rán )以(yǐ )少(shǎo )贱(jiàn )受(shòu )责(zé ),遂(suí )湮(yān )废(fèi )积(jī )年(nián )。初(chū ),参(cān )军(jūn )不(bú )敬(jìng )府(fǔ )主(zhǔ ),楚(chǔ )既(jì )轻(qīng )苞(bāo ),遂(suí )制(zhì )施(shī )敬(jìng ),自(zì )楚(chǔ )始(shǐ )也(yě )。

征(zhēng )西(xī )将(jiāng )军(jūn ),扶(fú )风(fēng )王(wáng )骏(jùn )与(yǔ )楚(chǔ )旧(jiù )好(hǎo ),起(qǐ )为(wéi )参(cān )军(jūn )。转(zhuǎn )梁(liáng )令(lìng ),迁(qiān )卫(wèi )将(jiāng )军(jūn )司(sī )马(mǎ ),时(shí )龙(lóng )见(jiàn )武(wǔ )库(kù )井(jǐng )中(zhōng ),群(qún )臣(chén )将(jiāng )上(shàng )贺(hè ),楚(chǔ )上(shàng )言(yán )曰(yuē ):“顷(qǐng )闻(wén )武(wǔ )库(kù )井(jǐng )中(zhōng )有(yǒu )二(èr )龙(lóng ),群(qún )臣(chén )或(huò )有(yǒu )谓(wèi )之(zhī )祯(zhēn )祥(xiáng )而(ér )称(chēng )贺(hè )者(zhě ),或(huò )有(yǒu )谓(wèi )之(zhī )非(fēi )祥(xiáng )无(wú )所(suǒ )贺(hè )者(zhě ),可(kě )谓(wèi )楚(chǔ )既(jì )失(shī )之(zhī ),而(ér )齐(qí )亦(yì )未(wèi )为(wéi )得(dé )也(yě )。夫(fū )龙(lóng )或(huò )俯(fǔ )鳞(lín )潜(qián )于(yú )重(zhòng )泉(quán ),或(huò )仰(yǎng )攀(pān )云(yún )汉(hàn )游(yóu )乎(hū )苍(cāng )昊(hào ),而(ér )今(jīn )蟠(pán )于(yú )坎(kǎn )井(jǐng ),同(tóng )于(yú )蛙(wā )虾(xiā )者(zhě ),岂(qǐ )独(dú )管(guǎn )库(kù )之(zhī )士(shì )或(huò )有(yǒu )隐(yǐn )伏(fú ),厮(sī )役(yì )之(zhī )贤(xián )没(méi )于(yú )行(háng )伍(wǔ )?故(gù )龙(lóng )见(jiàn )光(guāng )景(jǐng ),有(yǒu )所(suǒ )感(gǎn )悟(wù )。愿(yuàn )陛(bì )下(xià )赦(shè )小(xiǎo )过(guò ),举(jǔ )贤(xián )才(cái ),垂(chuí )梦(mèng )于(yú )傅(fù )岩(yán ),望(wàng )想(xiǎng )于(yú )渭(wèi )滨(bīn ),修(xiū )学(xué )官(guān ),起(qǐ )淹(yān )滞(zhì ),申(shēn )命(mìng )公(gōng )卿(qīng ),举(jǔ )独(dú )行(háng )君(jūn )子(zǐ )可(kě )惇(dūn )风(fēng )厉(lì )俗(sú )者(zhě ),又(yòu )举(jǔ )亮(liàng )拔(bá )秀(xiù )异(yì )之(zhī )才(cái )可(kě )以(yǐ )拨(bō )烦(fán )理(lǐ )难(nán )矫(jiǎo )世(shì )抗(kàng )言(yán )者(zhě ),无(wú )系(xì )世(shì )族(zú ),必(bì )先(xiān )逸(yì )贱(jiàn )。夫(fū )战(zhàn )胜(shèng )攻(gōng )取(qǔ )之(zhī )势(shì ),并(bìng )兼(jiān )混(hún )一(yī )之(zhī )威(wēi ),五(wǔ )伯(bó )之(zhī )事(shì ),韩(hán )、白(bái )之(zhī )功(gōng )耳(ěr );至(zhì )于(yú )制(zhì )礼(lǐ )作(zuò )乐(lè ),阐(chǎn )扬(yáng )道(dào )化(huà ),甫(fǔ )是(shì )士(shì )人(rén )出(chū )筋(jīn )力(lì )之(zhī )秋(qiū )也(yě )。伏(fú )愿(yuàn )陛(bì )下(xià )择(zé )狂(kuáng )夫(fū )之(zhī )言(yán )。”

惠(huì )帝(dì )初(chū ),为(wéi )冯(féng )翊(yì )太(tài )守(shǒu )。元(yuán )康(kāng )三(sān )年(nián )卒(zú )。

初(chū ),楚(chǔ )与(yǔ )同(tóng )郡(jùn )王(wáng )济(jì )友(yǒu )善(shàn ),济(jì )为(wéi )本(běn )州(zhōu )大(dà )中(zhōng )正(zhèng ),访(fǎng )问(wèn )铨(quán )邑(yì )人(rén )品(pǐn )状(zhuàng ),至(zhì )楚(chǔ ),济(jì )曰(yuē ):“此(cǐ )人(rén )非(fēi )卿(qīng )所(suǒ )能(néng )目(mù ),吾(wú )自(zì )为(wéi )之(zhī )。”乃(nǎi )状(zhuàng )楚(chǔ )曰(yuē ):“天(tiān )才(cái )英(yīng )博(bó ),亮(liàng )拔(bá )不(bú )群(qún )。”楚(chǔ )少(shǎo )时(shí )欲(yù )隐(yǐn )居(jū ),谓(wèi )济(jì )曰(yuē ):“当(dāng )欲(yù )枕(zhěn )石(shí )漱(shù )流(liú )。”误(wù )云(yún )“漱(shù )石(shí )枕(zhěn )流(liú )”。济(jì )曰(yuē ):“流(liú )非(fēi )可(kě )枕(zhěn ),石(shí )非(fēi )可(kě )漱(shù )。”楚(chǔ )曰(yuē ):“所(suǒ )以(yǐ )枕(zhěn )流(liú ),欲(yù )洗(xǐ )其(qí )耳(ěr );所(suǒ )以(yǐ )漱(shù )石(shí ),欲(yù )厉(lì )其(qí )齿(chǐ )。”楚(chǔ )少(shǎo )所(suǒ )推(tuī )服(fú ),惟(wéi )雅(yǎ )敬(jìng )济(jì )。初(chū ),楚(chǔ )除(chú )妇(fù )服(fú ),作(zuò )诗(shī )以(yǐ )示(shì )济(jì ),济(jì )曰(yuē ):“未(wèi )知(zhī )文(wén )生(shēng )于(yú )情(qíng ),情(qíng )生(shēng )于(yú )文(wén ),览(lǎn )之(zhī )凄(qī )然(rán ),增(zēng )伉(kàng )俪(lì )之(zhī )重(zhòng )。”

三(sān )子(zǐ ):众(zhòng )、洵(xún )、纂(zuǎn )。众(zhòng )及(jí )洵(xún )俱(jù )未(wèi )仕(shì )而(ér )早(zǎo )终(zhōng ),惟(wéi )纂(zuǎn )子(zǐ )统(tǒng )、绰(chāo )并(bìng )知(zhī )名(míng )。

统(tǒng )字(zì )承(chéng )公(gōng )。幼(yòu )与(yǔ )绰(chāo )及(jí )从(cóng )弟(dì )盛(shèng )过(guò )江(jiāng )。诞(dàn )任(rèn )不(bú )羁(jī ),而(ér )善(shàn )属(shǔ )文(wén ),时(shí )人(rén )以(yǐ )为(wéi )有(yǒu )楚(chǔ )风(fēng )。征(zhēng )北(běi )将(jiāng )军(jūn )褚(chǔ )裒(póu )闻(wén )其(qí )名(míng ),命(mìng )为(wéi )参(cān )军(jūn ),辞(cí )不(bú )就(jiù ),家(jiā )于(yú )会(huì )稽(jī )。性(xìng )好(hǎo )山(shān )水(shuǐ ),乃(nǎi )求(qiú )为(wéi )鄞(yín )令(lìng ),转(zhuǎn )在(zài )吴(wú )宁(níng )。居(jū )职(zhí )不(bú )留(liú )心(xīn )碎(suì )务(wù ),纵(zòng )意(yì )游(yóu )肆(sì ),名(míng )山(shān )胜(shèng )川(chuān ),靡(mí )不(bú )穷(qióng )究(jiū )。后(hòu )为(wéi )余(yú )姚(yáo )令(lìng ),卒(zú )。

子(zǐ )腾(téng )嗣(sì ),以(yǐ )博(bó )学(xué )著(zhe )称(chēng ),位(wèi )至(zhì )廷(tíng )尉(wèi )。腾(téng )弟(dì )登(dēng ),少(shǎo )善(shàn )名(míng )理(lǐ ),注(zhù )《老(lǎo )子(zǐ )》,行(háng )于(yú )世(shì ),仕(shì )至(zhì )尚(shàng )书(shū )郎(láng ),早(zǎo )终(zhōng )。

绰(chāo )字(zì )兴(xìng )公(gōng )。博(bó )学(xué )善(shàn )属(shǔ )文(wén ),少(shǎo )与(yǔ )高(gāo )阳(yáng )许(xǔ )询(xún )俱(jù )有(yǒu )高(gāo )尚(shàng )之(zhī )志(zhì )。居(jū )于(yú )会(huì )稽(jī ),游(yóu )放(fàng )山(shān )水(shuǐ ),十(shí )有(yǒu )余(yú )年(nián ),乃(nǎi )作(zuò )《遂(suí )初(chū )赋(fù )》以(yǐ )致(zhì )其(qí )意(yì )。尝(cháng )鄙(bǐ )山(shān )涛(tāo ),而(ér )谓(wèi )人(rén )曰(yuē ):“山(shān )涛(tāo )吾(wú )所(suǒ )不(bú )解(jiě ),吏(lì )非(fēi )吏(lì ),隐(yǐn )非(fēi )隐(yǐn ),若(ruò )以(yǐ )元(yuán )礼(lǐ )门(mén )为(wéi )龙(lóng )津(jīn ),则(zé )当(dāng )点(diǎn )额(é )暴(bào )鳞(lín )矣(yǐ )。”所(suǒ )居(jū )斋(zhāi )前(qián )种(zhǒng )一(yī )株(zhū )松(sōng ),恆(héng )自(zì )守(shǒu )护(hù ),邻(lín )人(rén )谓(wèi )之(zhī )曰(yuē ):“树(shù )子(zǐ )非(fēi )不(bú )楚(chǔ )楚(chǔ )可(kě )怜(lián ),但(dàn )恐(kǒng )永(yǒng )无(wú )栋(dòng )梁(liáng )日(rì )耳(ěr )。”绰(chāo )答(dá )曰(yuē ):“枫(fēng )柳(liǔ )虽(suī )复(fù )合(hé )抱(bào ),亦(yì )何(hé )所(suǒ )施(shī )邪(xié )!”绰(chāo )与(yǔ )询(xún )一(yī )时(shí )名(míng )流(liú ),或(huò )爱(ài )询(xún )高(gāo )迈(mài ),则(zé )鄙(bǐ )于(yú )绰(chāo ),或(huò )爱(ài )绰(chāo )才(cái )藻(zǎo ),而(ér )无(wú )取(qǔ )于(yú )询(xún )。沙(shā )门(mén )支(zhī )遁(dùn )试(shì )问(wèn )绰(chāo ):“君(jūn )何(hé )如(rú )许(xǔ )?”答(dá )曰(yuē ):“高(gāo )情(qíng )远(yuǎn )致(zhì ),弟(dì )子(zǐ )早(zǎo )已(yǐ )伏(fú )膺(yīng );然(rán )一(yī )咏(yǒng )一(yī )吟(yín ),许(xǔ )将(jiāng )北(běi )面(miàn )矣(yǐ )。”绝(jué )重(zhòng )张(zhāng )衡(héng )、左(zuǒ )思(sī )之(zhī )赋(fù ),每(měi )云(yún ):“《三(sān )都(dōu )》、《二(èr )京(jīng )》,五(wǔ )经(jīng )之(zhī )鼓(gǔ )吹(chuī )也(yě )。”尝(cháng )作(zuò )《天(tiān )台(tái )山(shān )赋(fù )》,辞(cí )致(zhì )甚(shèn )工(gōng ),初(chū )成(chéng ),以(yǐ )示(shì )友(yǒu )人(rén )范(fàn )荣(róng )期(qī ),云(yún ):“卿(qīng )试(shì )掷(zhì )地(dì ),当(dāng )作(zuò )金(jīn )石(shí )声(shēng )也(yě )。”荣(róng )期(qī )曰(yuē ):“恐(kǒng )此(cǐ )金(jīn )石(shí )非(fēi )中(zhōng )宫(gōng )商(shāng )。”然(rán )每(měi )至(zhì )佳(jiā )句(jù ),辄(zhé )云(yún ):“应(yīng )是(shì )我(wǒ )辈(bèi )语(yǔ )。”除(chú )著(zhe )作(zuò )佐(zuǒ )郎(láng ),袭(xí )爵(jué )长(zhǎng )乐(lè )侯(hóu )。”

绰(chāo )性(xìng )通(tōng )率(lǜ ),好(hǎo )讥(jī )调(diào )。尝(cháng )与(yǔ )习(xí )凿(záo )齿(chǐ )共(gòng )行(háng ),绰(chāo )在(zài )前(qián ),顾(gù )谓(wèi )凿(záo )齿(chǐ )曰(yuē ):“沙(shā )之(zhī )汰(tài )之(zhī ),瓦(wǎ )石(shí )在(zài )后(hòu )。”凿(záo )齿(chǐ )曰(yuē ):“簸(bò )之(zhī )扬(yáng )之(zhī ),糠(kāng )秕(bǐ )在(zài )前(qián )。”

征(zhēng )西(xī )将(jiāng )军(jūn )庾(yǔ )亮(liàng )请(qǐng )为(wéi )参(cān )军(jūn ),补(bǔ )章(zhāng )安(ān )令(lìng ),征(zhēng )拜(bài )太(tài )学(xué )博(bó )士(shì ),迁(qiān )尚(shàng )书(shū )郎(láng )。杨(yáng )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )殷(yīn )浩(hào )以(yǐ )为(wéi )建(jiàn )威(wēi )长(zhǎng )史(shǐ )。会(huì )稽(jī )内(nèi )史(shǐ )王(wáng )羲(xī )之(zhī )引(yǐn )为(wéi )右(yòu )军(jūn )长(zhǎng )史(shǐ )。转(zhuǎn )永(yǒng )嘉(jiā )太(tài )守(shǒu ),迁(qiān )散(sàn )骑(qí )常(cháng )侍(shì ),领(lǐng )著(zhe )作(zuò )郎(láng )。

时(shí )大(dà )司(sī )马(mǎ )桓(huán )温(wēn )欲(yù )经(jīng )纬(wěi )中(zhōng )国(guó ),以(yǐ )河(hé )南(nán )粗(cū )平(píng ),将(jiāng )移(yí )都(dōu )洛(luò )阳(yáng )。朝(cháo )廷(tíng )畏(wèi )温(wēn ),不(bú )敢(gǎn )为(wéi )异(yì ),而(ér )北(běi )土(tǔ )萧(xiāo )条(tiáo ),人(rén )情(qíng )疑(yí )惧(jù ),虽(suī )并(bìng )知(zhī )不(bú )可(kě ),莫(mò )敢(gǎn )先(xiān )谏(jiàn )。绰(chāo )乃(nǎi )上(shàng )疏(shū )曰(yuē ):

伏(fú )见(jiàn )征(zhēng )西(xī )大(dà )将(jiāng )军(jūn )臣(chén )温(wēn )表(biǎo )“便(biàn )当(dāng )躬(gōng )率(lǜ )三(sān )军(jūn ),讨(tǎo )除(chú )二(èr )寇(kòu ),荡(dàng )涤(dí )河(hé )、渭(wèi ),清(qīng )洒(sǎ )旧(jiù )京(jīng ),然(rán )后(hòu )神(shén )旂(qí )电(diàn )舒(shū ),朝(cháo )服(fú )济(jì )江(jiāng ),反(fǎn )皇(huáng )居(jū )于(yú )中(zhōng )土(tǔ ),正(zhèng )玉(yù )衡(héng )于(yú )天(tiān )极(jí )。”斯(sī )超(chāo )世(shì )之(zhī )弘(hóng )图(tú ),千(qiān )载(zǎi )之(zhī )盛(shèng )事(shì )。然(rán )臣(chén )之(zhī )所(suǒ )怀(huái ),窃(qiè )有(yǒu )未(wèi )安(ān ),以(yǐ )为(wéi )帝(dì )王(wáng )之(zhī )兴(xìng ),莫(mò )不(bú )藉(jiè )地(dì )利(lì )人(rén )和(hé )以(yǐ )建(jiàn )功(gōng )业(yè ),贵(guì )能(néng )以(yǐ )义(yì )平(píng )暴(bào ),因(yīn )而(ér )抚(fǔ )之(zhī )。怀(huái )愍(mǐn )不(bú )建(jiàn ),沧(cāng )胥(xū )秦(qín )京(jīng ),遂(suí )令(lìng )胡(hú )戎(róng )交(jiāo )侵(qīn ),神(shén )州(zhōu )绝(jué )纲(gāng ),土(tǔ )崩(bēng )之(zhī )衅(xìn ),诚(chéng )由(yóu )道(dào )丧(sàng )。然(rán )中(zhōng )夏(xià )荡(dàng )荡(dàng ),一(yī )时(shí )横(héng )流(liú ),百(bǎi )郡(jùn )千(qiān )城(chéng )曾(céng )无(wú )完(wán )郛(fú )者(zhě ),何(hé )哉(zāi )?亦(yì )以(yǐ )地(dì )不(bú )可(kě )守(shǒu ),投(tóu )奔(bēn )有(yǒu )所(suǒ )故(gù )也(yě )。天(tiān )祚(zuò )未(wèi )革(gé ),中(zhōng )宗(zōng )龙(lóng )飞(fēi ),非(fēi )惟(wéi )信(xìn )顺(shùn )协(xié )于(yú )天(tiān )人(rén )而(ér )已(yǐ ),实(shí )赖(lài )万(wàn )里(lǐ )长(zhǎng )江(jiāng )画(huà )而(ér )守(shǒu )之(zhī )耳(ěr )。《易(yì )》称(chēng )“王(wáng )公(gōng )设(shè )险(xiǎn )以(yǐ )守(shǒu )其(qí )国(guó )”,险(xiǎn )之(zhī )时(shí )义(yì )大(dà )矣(yǐ )哉(zāi )!斯(sī )已(yǐ )然(rán )之(zhī )明(míng )效(xiào )也(yě )。今(jīn )作(zuò )胜(shèng )谈(tán ),自(zì )当(dāng )任(rèn )道(dào )而(ér )遗(yí )险(xiǎn );校(xiào )实(shí )量(liàng )分(fèn ),不(bú )得(dé )不(bú )保(bǎo )小(xiǎo )以(yǐ )固(gù )存(cún )。自(zì )丧(sàng )乱(luàn )已(yǐ )来(lái )六(liù )十(shí )余(yú )年(nián ),苍(cāng )生(shēng )殄(tiǎn )灭(miè ),百(bǎi )不(bú )遗(yí )一(yī ),河(hé )洛(luò )丘(qiū )、虚(xū ),函(hán )夏(xià )萧(xiāo )条(tiáo ),井(jǐng )堙(yīn )木(mù )刊(kān ),阡(qiān )陌(mò )夷(yí )灭(miè ),生(shēng )理(lǐ )茫(máng )茫(máng ),永(yǒng )无(wú )依(yī )归(guī )。播(bō )流(liú )江(jiāng )表(biǎo ),已(yǐ )经(jīng )数(shù )世(shì ),存(cún )者(zhě )长(zhǎng )子(zǐ )老(lǎo )孙(sūn ),亡(wáng )者(zhě )丘(qiū )陇(lǒng )成(chéng )行(háng )。虽(suī )北(běi )风(fēng )之(zhī )思(sī )感(gǎn )其(qí )素(sù )心(xīn ),目(mù )前(qián )之(zhī )哀(āi )实(shí )为(wéi )交(jiāo )切(qiē )。若(ruò )迁(qiān )都(dōu )旋(xuán )轸(zhěn )之(zhī )日(rì ),中(zhōng )举(jǔ )五(wǔ )陵(líng ),即(jí )复(fù )缅(miǎn )成(chéng )遐(xiá )域(yù )。泰(tài )山(shān )之(zhī )安(ān )既(jì )难(nán )以(yǐ )理(lǐ )保(bǎo ),烝(zhēng )烝(zhēng )之(zhī )思(sī )岂(qǐ )不(bú )缠(chán )于(yú )圣(shèng )心(xīn )哉(zāi )!

温(wēn )今(jīn )此(cǐ )举(jǔ ),诚(chéng )欲(yù )大(dà )览(lǎn )始(shǐ )终(zhōng ),为(wéi )国(guó )远(yuǎn )图(tú )。向(xiàng )无(wú )山(shān )陵(líng )之(zhī )急(jí ),亦(yì )未(wèi )首(shǒu )决(jué )大(dà )谋(móu ),独(dú )任(rèn )天(tiān )下(xià )之(zhī )至(zhì )难(nán )也(yě )。今(jīn )发(fā )愤(fèn )忘(wàng )食(shí ),忠(zhōng )慨(kǎi )亮(liàng )到(dào ),凡(fán )在(zài )有(yǒu )心(xīn ),孰(shú )不(bú )致(zhì )感(gǎn )!而(ér )百(bǎi )姓(xìng )震(zhèn )骇(hài ),同(tóng )怀(huái )危(wēi )惧(jù )者(zhě ),岂(qǐ )不(bú )以(yǐ )反(fǎn )旧(jiù )之(zhī )乐(lè )赊(shē ),而(ér )趣(qù )死(sǐ )之(zhī )忧(yōu )促(cù )哉(zāi )!何(hé )者(zhě )?植(zhí )根(gēn )于(yú )江(jiāng )外(wài )数(shù )十(shí )年(nián )矣(yǐ ),一(yī )朝(cháo )拔(bá )之(zhī ),顿(dùn )驱(qū )踧(dí )于(yú )空(kōng )荒(huāng )之(zhī )地(dì ),提(tí )挈(qiè )万(wàn )里(lǐ ),逾(yú )险(xiǎn )浮(fú )深(shēn ),离(lí )坟(fén )墓(mù ),弃(qì )生(shēng )业(yè ),富(fù )者(zhě )无(wú )三(sān )年(nián )之(zhī )粮(liáng ),贫(pín )者(zhě )无(wú )一(yī )餐(cān )之(zhī )饭(fàn ),田(tián )宅(zhái )不(bú )可(kě )复(fù )售(shòu ),舟(zhōu )车(chē )无(wú )从(cóng )而(ér )得(dé ),舍(shě )安(ān )乐(lè )之(zhī )国(guó ),适(shì )习(xí )乱(luàn )之(zhī )乡(xiāng ),出(chū )必(bì )安(ān )之(zhī )地(dì ),就(jiù )累(lèi )卵(luǎn )之(zhī )危(wēi ),将(jiāng )顿(dùn )仆(pú )道(dào )涂(tú ),飘(piāo )溺(nì )江(jiāng )川(chuān ),仅(jǐn )有(yǒu )达(dá )者(zhě )。夫(fū )国(guó )以(yǐ )人(rén )为(wéi )本(běn ),疾(jí )寇(kòu )所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )人(rén ),众(zhòng )丧(sàng )而(ér )寇(kòu )除(chú ),亦(yì )安(ān )所(suǒ )取(qǔ )裁(cái )?此(cǐ )仁(rén )者(zhě )所(suǒ )宜(yí )哀(āi )矜(jīn ),国(guó )家(jiā )所(suǒ )宜(yí )深(shēn )虑(lǜ )也(yě )。自(zì )古(gǔ )今(jīn )帝(dì )王(wáng )之(zhī )都(dōu ),岂(qǐ )有(yǒu )常(cháng )所(suǒ ),时(shí )隆(lóng )则(zé )宅(zhái )中(zhōng )而(ér )图(tú )大(dà ),势(shì )屈(qū )则(zé )遵(zūn )养(yǎng )以(yǐ )待(dài )会(huì )。使(shǐ )德(dé )不(bú )可(kě )胜(shèng ),家(jiā )有(yǒu )三(sān )年(nián )之(zhī )积(jī ),然(rán )后(hòu )始(shǐ )可(kě )谋(móu )太(tài )平(píng )之(zhī )事(shì )耳(ěr )。今(jīn )天(tiān )时(shí )人(rén )事(shì ),有(yǒu )未(wèi )至(zhì )者(zhě )矣(yǐ ),一(yī )朝(cháo )欲(yù )一(yī )宇(yǔ )宙(zhòu ),无(wú )乃(nǎi )顿(dùn )而(ér )难(nán )举(jǔ )乎(hū )?

臣(chén )之(zhī )愚(yú )计(jì ),以(yǐ )为(wéi )且(qiě )可(kě )更(gèng )遣(qiǎn )一(yī )将(jiāng )有(yǒu )威(wēi )名(míng )资(zī )实(shí )者(zhě ),先(xiān )镇(zhèn )洛(luò )阳(yáng ),于(yú )陵(líng )所(suǒ )筑(zhù )二(èr )垒(lěi )以(yǐ )奉(fèng )卫(wèi )山(shān )陵(líng ),扫(sǎo )平(píng )梁(liáng )、许(xǔ ),清(qīng )一(yī )河(hé )南(nán ),运(yùn )漕(cáo )之(zhī )路(lù )既(jì )通(tōng ),然(rán )后(hòu )尽(jìn )力(lì )于(yú )开(kāi )垦(kěn ),广(guǎng )田(tián )积(jī )谷(gǔ ),渐(jiàn )为(wéi )徙(xǐ )者(zhě )之(zhī )资(zī )。如(rú )此(cǐ ),贼(zéi )见(jiàn )亡(wáng )征(zhēng ),势(shì )必(bì )远(yuǎn )窜(cuàn )。如(rú )其(qí )迷(mí )逆(nì )不(bú )化(huà ),复(fù )欲(yù )送(sòng )死(sǐ )者(zhě ),南(nán )北(běi )诸(zhū )军(jūn )风(fēng )驰(chí )电(diàn )赴(fù ),若(ruò )身(shēn )手(shǒu )之(zhī )救(jiù )痛(tòng )痒(yǎng ),率(lǜ )然(rán )之(zhī )应(yīng )首(shǒu )尾(wěi ),山(shān )陵(líng )既(jì )固(gù ),中(zhōng )夏(xià )小(xiǎo )康(kāng )。陛(bì )下(xià )且(qiě )端(duān )委(wěi )紫(zǐ )极(jí ),增(zēng )修(xiū )德(dé )政(zhèng ),躬(gōng )行(háng )汉(hàn )文(wén )简(jiǎn )朴(pǔ )之(zhī )至(zhì ),去(qù )小(xiǎo )惠(huì ),节(jiē )游(yóu )费(fèi ),审(shěn )官(guān )人(rén ),练(liàn )甲(jiǎ )兵(bīng ),以(yǐ )养(yǎng )士(shì )灭(miè )寇(kòu )为(wéi )先(xiān )。十(shí )年(nián )行(háng )之(zhī ),无(wú )使(shǐ )隳(huī )废(fèi ),则(zé )贫(pín )者(zhě )殖(zhí )其(qí )财(cái ),怯(qiè )者(zhě )充(chōng )其(qí )勇(yǒng ),人(rén )知(zhī )天(tiān )德(dé ),赴(fù )死(sǐ )如(rú )归(guī ),以(yǐ )此(cǐ )致(zhì )政(zhèng ),犹(yóu )运(yùn )诸(zhū )掌(zhǎng )握(wò )。何(hé )故(gù )舍(shě )百(bǎi )胜(shèng )之(zhī )长(zhǎng )理(lǐ ),举(jǔ )天(tiān )下(xià )而(ér )一(yī )掷(zhì )哉(zāi )!陛(bì )下(xià )春(chūn )秋(qiū )方(fāng )富(fù ),温(wēn )克(kè )壮(zhuàng )其(qí )猷(yóu ),君(jūn )臣(chén )相(xiàng )与(yǔ ),弘(hóng )养(yǎng )德(dé )业(yè ),括(kuò )囊(náng )元(yuán )吉(jí ),岂(qǐ )不(bú )快(kuài )乎(hū )!

今(jīn )温(wēn )唱(chàng )高(gāo )议(yì ),圣(shèng )朝(cháo )互(hù )同(tóng ),臣(chén )以(yǐ )轻(qīng )微(wēi ),独(dú )献(xiàn )管(guǎn )见(jiàn )。出(chū )言(yán )之(zhī )难(nán ),实(shí )在(zài )今(jīn )日(rì ),而(ér )臣(chén )区(qū )区(qū )必(bì )闻(wén )天(tiān )听(tīng )者(zhě ),窃(qiè )以(yǐ )无(wú )讳(huì )之(zhī )朝(cháo ),狂(kuáng )瞽(gǔ )进(jìn )说(shuō ),刍(chú )荛(ráo )之(zhī )谋(móu ),圣(shèng )贤(xián )所(suǒ )察(chá ),所(suǒ )以(yǐ )不(bú )胜(shèng )至(zhì )忧(yōu ),触(chù )冒(mào )干(gàn )陈(chén )。若(ruò )陛(bì )下(xià )垂(chuí )神(shén ),温(wēn )少(shǎo )留(liú )思(sī ),岂(qǐ )非(fēi )屈(qū )于(yú )一(yī )人(rén )而(ér )允(yǔn )亿(yì )兆(zhào )之(zhī )顾(gù )哉(zāi )!如(rú )以(yǐ )干(gàn )忤(wǔ )罪(zuì )大(dà ),欲(yù )加(jiā )显(xiǎn )戮(lù ),使(shǐ )丹(dān )诚(chéng )上(shàng )达(dá ),退(tuì )受(shòu )刑(xíng )诛(zhū ),虽(suī )没(méi )泉(quán )壤(rǎng ),尸(shī )且(qiě )不(bú )朽(xiǔ )。

桓(huán )温(wēn )见(jiàn )绰(chāo )表(biǎo ),不(bú )悦(yuè ),曰(yuē ):“致(zhì )意(yì )兴(xìng )公(gōng ),何(hé )不(bú )寻(xún )君(jūn )《遂(suí )初(chū )赋(fù )》,知(zhī )人(rén )家(jiā )国(guó )事(shì )邪(xié )!”寻(xún )转(zhuǎn )廷(tíng )尉(wèi )卿(qīng ),领(lǐng )著(zhe )作(zuò )。绰(chāo )少(shǎo )以(yǐ )文(wén )才(cái )垂(chuí )称(chēng ),于(yú )时(shí )文(wén )士(shì ),绰(chāo )为(wéi )其(qí )冠(guàn )。温(wēn )、王(wáng )、郗(xī )、庾(yǔ )诸(zhū )公(gōng )之(zhī )薨(hōng ),必(bì )须(xū )绰(chāo )为(wéi )碑(bēi )文(wén ),然(rán )后(hòu )刊(kān )石(shí )焉(yān )。年(nián )五(wǔ )十(shí )八(bā ),卒(zú )。

子(zǐ )嗣(sì ),有(yǒu )绰(chāo )风(fēng ),文(wén )章(zhāng )相(xiàng )亚(yà ),位(wèi )至(zhì )中(zhōng )军(jūn )参(cān )军(jūn ),早(zǎo )亡(wáng )。

史(shǐ )臣(chén )曰(yuē ):江(jiāng )统(tǒng )风(fēng )检(jiǎn )操(cāo )行(háng ),良(liáng )有(yǒu )可(kě )称(chēng ),陈(chén )留(liú )多(duō )士(shì ),斯(sī )为(wéi )其(qí )冠(guàn )。《徙(xǐ )戎(róng )》之(zhī )论(lùn ),实(shí )乃(nǎi )经(jīng )国(guó )远(yuǎn )图(tú )。然(rán )运(yùn )距(jù )中(zhōng )衰(shuāi ),陵(líng )替(tì )有(yǒu )渐(jiàn ),假(jiǎ )其(qí )言(yán )见(jiàn )用(yòng ),恐(kǒng )速(sù )祸(huò )招(zhāo )怨(yuàn ),无(wú )救(jiù )于(yú )将(jiāng )颠(diān )也(yě )。逮(dǎi )愍(mǐn )怀(huái )废(fèi )徙(xǐ ),冒(mào )禁(jìn )拜(bài )辞(cí ),所(suǒ )谓(wèi )命(mìng )轻(qīng )鸿(hóng )毛(máo ),义(yì )贵(guì )熊(xióng )掌(zhǎng )。[A170]位(wèi )隆(lóng )端(duān )石(shí ),竭(jié )诚(chéng )献(xiàn )替(tì )。惇(dūn )遗(yí )忽(hū )荣(róng )利(lì ),聿(yù )修(xiū )天(tiān )爵(jué )。虽(suī )出(chū )处(chù )异(yì )途(tú ),俱(jù )难(nán )兄(xiōng )弟(dì )矣(yǐ )。孙(sūn )楚(chǔ )体(tǐ )英(yīng )绚(xuàn )之(zhī )姿(zī ),超(chāo )然(rán )出(chū )类(lèi ),见(jiàn )知(zhī )武(wǔ )子(zǐ ),诚(chéng )无(wú )愧(kuì )色(sè )。览(lǎn )其(qí )贻(yí )皓(hào )之(zhī )书(shū ),谅(liàng )曩(nǎng )代(dài )之(zhī )佳(jiā )笔(bǐ )也(yě )。而(ér )负(fù )才(cái )诞(dàn )傲(ào ),蔑(miè )苞(bāo )忿(fèn )奕(yì ),违(wéi )逊(xùn )让(ràng )之(zhī )道(dào ),肆(sì )陵(líng )愤(fèn )之(zhī )气(qì ),丁(dīng )年(nián )沈(shěn )废(fèi ),谅(liàng )自(zì )取(qǔ )矣(yǐ )。统(tǒng )、绰(chāo )棣(dì )华(huá )秀(xiù )发(fā ),名(míng )显(xiǎn )中(zhōng )兴(xìng ),可(kě )谓(wèi )无(wú )忝(tiǎn )尔(ěr )祖(zǔ )。统(tǒng )竟(jìng )沦(lún )迹(jì )下(xià )邑(yì ),穷(qióng )观(guān )胜(shèng )地(dì ),会(huì )其(qí )心(xīn )焉(yān )。绰(chāo )献(xiàn )直(zhí )论(lùn )辞(cí ),都(dōu )不(bú )慑(shè )元(yuán )子(zǐ ),有(yǒu )匪(fěi )躬(gōng )之(zhī )节(jiē ),岂(qǐ )徒(tú )文(wén )雅(yǎ )而(ér )已(yǐ )哉(zāi )!

赞(zàn )曰(yuē ):应(yīng )元(yuán )蹈(dǎo )义(yì ),子(zǐ )荆(jīng )越(yuè )俗(sú )。江(jiāng )寡(guǎ )悔(huǐ )尤(yóu ),孙(sūn )贻(yí )摈(bìn )辱(rǔ )。虨(bīn )、统(tǒng )昆(kūn )弟(dì ),江(jiāng )左(zuǒ )驰(chí )声(shēng )。彬(bīn )彬(bīn )藻(zǎo )思(sī ),绰(chāo )冠(guàn )群(qún )英(yīng )。

阅读:23347

打赏捐助〔Donate〕>>>

《列传·第二十六章》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库