汉纪十一【登录】

《资治通鉴》 > 《汉纪》·六十卷 > 《汉纪十一》 > 拼音版

起(qǐ )强(qiáng )圉(yǔ )大(dà )荒(huāng )落(luò ),尽(jìn )玄(xuán )黓(yì )阉(yān )茂(mào ),凡(fán )六(liù )年(nián )。

世(shì )宗(zōng )孝(xiào )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )中(zhōng )之(zhī )上(shàng )元(yuán )朔(shuò )五(wǔ )年(nián )(丁(dīng )巳(sì ),公(gōng )元(yuán )前(qián )一(yī )二(èr )四(sì )年(nián ))

冬(dōng ),十(shí )一(yī )月(yuè ),乙(yǐ )丑(chǒu ),薛(xuē )泽(zé )免(miǎn )。以(yǐ )公(gōng )孙(sūn )弘(hóng )为(wéi )丞(chéng )相(xiàng ),封(fēng )平(píng )津(jīn )侯(hóu )。丞(chéng )相(xiàng )封(fēng )侯(hóu )自(zì )弘(hóng )始(shǐ )。

时(shí )上(shàng )方(fāng )兴(xìng )功(gōng )业(yè ),弘(hóng )于(yú )是(shì )开(kāi )东(dōng )阁(gé )以(yǐ )延(yán )贤(xián )人(rén ),与(yǔ )参(cān )谋(móu )议(yì )。每(měi )朝(cháo )觐(jìn )奏(zòu )事(shì ),因(yīn )言(yán )国(guó )家(jiā )便(biàn )宜(yí ),上(shàng )亦(yì )使(shǐ )左(zuǒ )右(yòu )文(wén )学(xué )之(zhī )臣(chén )与(yǔ )之(zhī )论(lùn )难(nán )。弘(hóng )尝(cháng )奏(zòu )言(yán ):“十(shí )贼(zéi )彍(guō )弩(nǔ ),百(bǎi )吏(lì )不(bú )敢(gǎn )前(qián )。请(qǐng )禁(jìn )民(mín )毋(wú )得(dé )挟(jiā )弓(gōng )弩(nǔ ),便(biàn )。”上(shàng )下(xià )其(qí )议(yì )。侍(shì )中(zhōng )吾(wú )丘(qiū )寿(shòu )王(wáng )对(duì )曰(yuē ):“臣(chén )闻(wén )古(gǔ )者(zhě )作(zuò )五(wǔ )兵(bīng ),非(fēi )以(yǐ )相(xiàng )害(hài ),以(yǐ )禁(jìn )暴(bào )讨(tǎo )邪(xié )也(yě )。秦(qín )兼(jiān )天(tiān )下(xià ),销(xiāo )甲(jiǎ )兵(bīng ),折(shé )锋(fēng )刃(rèn );其(qí )后(hòu )民(mín )以(yǐ )櫌(yōu )鉏(chú )、棰(chuí )梃(tǐng )相(xiàng )挞(tà )击(jī ),犯(fàn )法(fǎ )滋(zī )众(zhòng ),盗(dào )贼(zéi )不(bú )胜(shèng ),卒(zú )以(yǐ )乱(luàn )亡(wáng )。故(gù )圣(shèng )王(wáng )务(wù )教(jiāo )化(huà )而(ér )省(shěng )禁(jìn )防(fáng ),知(zhī )其(qí )不(bú )足(zú )恃(shì )也(yě )。礼(lǐ )曰(yuē ):‘男(nán )子(zǐ )生(shēng ),桑(sāng )弧(hú )、蓬(péng )矢(shǐ )以(yǐ )举(jǔ )之(zhī ),’明(míng )示(shì )有(yǒu )事(shì )也(yě )。大(dà )射(shè )之(zhī )礼(lǐ ),自(zì )天(tiān )子(zǐ )降(jiàng )及(jí )庶(shù )人(rén )。三(sān )代(dài )之(zhī )道(dào )也(yě )。愚(yú )闻(wén )圣(shèng )王(wáng )合(hé )射(shè )以(yǐ )明(míng )教(jiāo )矣(yǐ ),未(wèi )闻(wén )弓(gōng )矢(shǐ )之(zhī )为(wéi )禁(jìn )也(yě )。且(qiě )所(suǒ )为(wéi )禁(jìn )者(zhě ),为(wéi )盗(dào )贼(zéi )之(zhī )以(yǐ )攻(gōng )夺(duó )也(yě );攻(gōng )夺(duó )之(zhī )罪(zuì )死(sǐ ),然(rán )而(ér )不(bú )止(zhǐ )者(zhě ),大(dà )奸(jiān )之(zhī )于(yú )重(zhòng )诛(zhū ),固(gù )不(bú )避(bì )也(yě )。臣(chén )恐(kǒng )邪(xié )人(rén )挟(jiā )之(zhī )而(ér )吏(lì )不(bú )能(néng )止(zhǐ ),良(liáng )民(mín )以(yǐ )自(zì )备(bèi )而(ér )抵(dǐ )法(fǎ )禁(jìn ),是(shì )擅(shàn )贼(zéi )威(wēi )而(ér )夺(duó )民(mín )救(jiù )也(yě )。窃(qiè )以(yǐ )为(wéi )大(dà )不(bú )便(biàn )。”书(shū )奏(zòu ),上(shàng )以(yǐ )难(nán )弘(hóng ),弘(hóng )诎(qū )服(fú )焉(yān )。

弘(hóng )性(xìng )意(yì )忌(jì ),外(wài )宽(kuān )内(nèi )深(shēn )。诸(zhū )尝(cháng )与(yǔ )弘(hóng )有(yǒu )隙(xì ),无(wú )近(jìn )远(yuǎn ),虽(suī )阳(yáng )与(yǔ )善(shàn ),后(hòu )竟(jìng )报(bào )其(qí )过(guò )。董(dǒng )仲(zhòng )舒(shū )为(wéi )人(rén )廉(lián )直(zhí ),以(yǐ )弘(hóng )为(wéi )从(cóng )谀(yú ),弘(hóng )嫉(jí )之(zhī )。胶(jiāo )西(xī )王(wáng )端(duān )骄(jiāo )恣(zì ),数(shù )犯(fàn )法(fǎ ),所(suǒ )杀(shā )伤(shāng )二(èr )千(qiān )石(shí )甚(shèn )众(zhòng )。弘(hóng )乃(nǎi )荐(jiàn )仲(zhòng )舒(shū )为(wéi )胶(jiāo )西(xī )相(xiàng );仲(zhòng )舒(shū )以(yǐ )病(bìng )免(miǎn )。汲(jí )黯(àn )常(cháng )毁(huǐ )儒(rú ),面(miàn )触(chù )弘(hóng ),弘(hóng )欲(yù )诛(zhū )之(zhī )以(yǐ )事(shì ),乃(nǎi )言(yán )上(shàng )曰(yuē ):“右(yòu )内(nèi )史(shǐ )界(jiè )部(bù )中(zhōng )多(duō )贵(guì )臣(chén )、宗(zōng )室(shì ),难(nán )治(zhì ),非(fēi )素(sù )重(zhòng )臣(chén )不(bú )能(néng )任(rèn ),请(qǐng )徙(xǐ )黯(àn )为(wéi )右(yòu )内(nèi )史(shǐ )。”上(shàng )从(cóng )之(zhī )。

春(chūn ),大(dà )旱(hàn )。

匈(xiōng )奴(nú )右(yòu )贤(xián )王(wáng )数(shù )侵(qīn )扰(rǎo )朔(shuò )方(fāng )。天(tiān )子(zǐ )令(lìng )车(chē )骑(qí )将(jiāng )军(jūn )青(qīng )将(jiāng )三(sān )万(wàn )骑(qí )出(chū )高(gāo )阙(què ),卫(wèi )尉(wèi )苏(sū )建(jiàn )为(wéi )游(yóu )击(jī )将(jiāng )军(jūn ),左(zuǒ )内(nèi )史(shǐ )李(lǐ )沮(jǔ )为(wéi )高(gāo )弩(nǔ )将(jiāng )军(jūn ),太(tài )仆(pú )公(gōng )孙(sūn )贺(hè )为(wéi )骑(qí )将(jiāng )军(jūn ),代(dài )相(xiàng )李(lǐ )蔡(cài )为(wéi )轻(qīng )车(chē )将(jiāng )军(jūn ),皆(jiē )领(lǐng )属(shǔ )车(chē )骑(qí )将(jiāng )军(jūn ),俱(jù )出(chū )朔(shuò )方(fāng );大(dà )行(háng )李(lǐ )息(xī )、岸(àn )头(tóu )侯(hóu )张(zhāng )次(cì )公(gōng )为(wéi )将(jiāng )军(jūn ),俱(jù )出(chū )右(yòu )北(běi )平(píng );凡(fán )十(shí )馀(yú )万(wàn )人(rén ),击(jī )匈(xiōng )奴(nú )。右(yòu )贤(xián )王(wáng )以(yǐ )为(wéi )汉(hàn )兵(bīng )远(yuǎn ),不(bú )能(néng )至(zhì ),饮(yǐn )酒(jiǔ ),醉(zuì )。卫(wèi )青(qīng )等(děng )兵(bīng )出(chū )塞(sāi )六(liù )七(qī )百(bǎi )里(lǐ ),夜(yè )至(zhì ),围(wéi )右(yòu )贤(xián )王(wáng )。右(yòu )贤(xián )王(wáng )惊(jīng ),夜(yè )逃(táo ),独(dú )与(yǔ )壮(zhuàng )骑(qí )数(shù )百(bǎi )驰(chí ),溃(kuì )围(wéi )北(běi )去(qù )。得(dé )右(yòu )贤(xián )裨(bì )王(wáng )十(shí )馀(yú )人(rén ),众(zhòng )男(nán )女(nǚ )万(wàn )五(wǔ )千(qiān )馀(yú )人(rén ),畜(chù )数(shù )十(shí )百(bǎi )万(wàn ),于(yú )是(shì )引(yǐn )兵(bīng )而(ér )还(hái )。

至(zhì )塞(sāi ),天(tiān )子(zǐ )使(shǐ )使(shǐ )者(zhě )持(chí )大(dà )将(jiāng )军(jūn )印(yìn ),即(jí )军(jūn )中(zhōng )拜(bài )卫(wèi )青(qīng )为(wéi )大(dà )将(jiāng )军(jūn ),诸(zhū )将(jiāng )皆(jiē )属(shǔ )焉(yān )。夏(xià ),四(sì )月(yuè ),乙(yǐ )未(wèi ),复(fù )益(yì )封(fēng )青(qīng )八(bā )千(qiān )七(qī )百(bǎi )户(hù ),封(fēng )青(qīng )三(sān )子(zǐ )伉(kàng )、不(bú )疑(yí )、登(dēng )皆(jiē )为(wéi )列(liè )侯(hóu )。青(qīng )固(gù )谢(xiè )曰(yuē ):“臣(chén )幸(xìng )得(dé )待(dài )罪(zuì )行(háng )间(jiān ),赖(lài )陛(bì )下(xià )神(shén )灵(líng ),军(jūn )大(dà )捷(jié ),皆(jiē )诸(zhū )校(xiào )尉(wèi )力(lì )战(zhàn )之(zhī )功(gōng )也(yě )。陛(bì )下(xià )幸(xìng )已(yǐ )益(yì )封(fēng )臣(chén )青(qīng );臣(chén )青(qīng )子(zǐ )在(zài )襁(qiǎng )褓(bǎo )中(zhōng ),未(wèi )有(yǒu )勤(qín )劳(láo ),上(shàng )列(liè )地(dì )封(fēng )为(wéi )三(sān )侯(hóu ),非(fēi )臣(chén )待(dài )罪(zuì )行(háng )间(jiān )所(suǒ )以(yǐ )劝(quàn )士(shì )力(lì )战(zhàn )之(zhī )意(yì )也(yě )。”天(tiān )子(zǐ )曰(yuē ):“我(wǒ )非(fēi )忘(wàng )诸(zhū )校(xiào )尉(wèi )功(gōng )也(yě )。”乃(nǎi )封(fēng )护(hù )军(jūn )都(dōu )尉(wèi )公(gōng )孙(sūn )敖(áo )为(wéi )合(hé )骑(qí )侯(hóu ),都(dōu )尉(wèi )韩(hán )说(shuō )为(wéi )龙(lóng )頟(é )侯(hóu ),公(gōng )孙(sūn )贺(hè )为(wéi )南(nán )窌(pào )侯(hóu ),李(lǐ )察(chá )为(wéi )乐(lè )安(ān )侯(hóu ),校(xiào )尉(wèi )李(lǐ )朔(shuò )为(wéi )涉(shè )轵(zhǐ )侯(hóu ),赵(zhào )不(bú )虞(yú )为(wéi )随(suí )成(chéng )侯(hóu ),公(gōng )孙(sūn )戎(róng )奴(nú )为(wéi )从(cóng )平(píng )侯(hóu ),李(lǐ )沮(jǔ )、李(lǐ )息(xī )及(jí )校(xiào )尉(wèi )豆(dòu )如(rú )意(yì )皆(jiē )赐(cì )爵(jué )关(guān )内(nèi )侯(hóu )。

于(yú )是(shì )青(qīng )尊(zūn )宠(chǒng ),于(yú )群(qún )臣(chén )无(wú )二(èr ),公(gōng )卿(qīng )以(yǐ )下(xià )皆(jiē )卑(bēi )奉(fèng )之(zhī ),独(dú )汲(jí )黯(àn )与(yǔ )亢(kàng )礼(lǐ )。人(rén )或(huò )说(shuō )黯(àn )曰(yuē ):“自(zì )天(tiān )子(zǐ )欲(yù )群(qún )臣(chén )下(xià )大(dà )将(jiāng )军(jūn ),大(dà )将(jiāng )军(jūn )尊(zūn )重(zhòng ),君(jūn )不(bú )可(kě )以(yǐ )不(bú )拜(bài )。”黯(àn )曰(yuē ):“夫(fū )以(yǐ )大(dà )将(jiāng )军(jūn )有(yǒu )揖(yī )客(kè ),反(fǎn )不(bú )重(zhòng )邪(xié )!”大(dà )将(jiāng )军(jūn )闻(wén ),愈(yù )贤(xián )黯(àn ),数(shù )请(qǐng )问(wèn )国(guó )家(jiā )朝(cháo )廷(tíng )所(suǒ )疑(yí ),遇(yù )黯(àn )加(jiā )于(yú )平(píng )日(rì )。大(dà )将(jiāng )军(jūn )青(qīng )虽(suī )贵(guì ),有(yǒu )时(shí )侍(shì )中(zhōng ),上(shàng )踞(jù )厕(cè )而(ér )视(shì )之(zhī );丞(chéng )相(xiàng )弘(hóng )燕(yàn )见(jiàn ),上(shàng )或(huò )时(shí )不(bú )冠(guàn );至(zhì )如(rú )汲(jí )黯(àn )见(jiàn ),上(shàng )不(bú )冠(guàn )不(bú )见(jiàn )也(yě )。上(shàng )尝(cháng )坐(zuò )武(wǔ )帐(zhàng )中(zhōng ),黯(àn )前(qián )奏(zòu )事(shì ),上(shàng )不(bú )冠(guàn ),望(wàng )见(jiàn )黯(àn ),避(bì )帐(zhàng )中(zhōng ),使(shǐ )人(rén )可(kě )其(qí )奏(zòu )。其(qí )见(jiàn )敬(jìng )礼(lǐ )如(rú )此(cǐ )。

夏(xià ),六(liù )月(yuè ),诏(zhào )曰(yuē ):“盖(gài )闻(wén )导(dǎo )民(mín )以(yǐ )礼(lǐ ),风(fēng )之(zhī )以(yǐ )乐(lè )。今(jīn )礼(lǐ )坏(huài )、乐(lè )崩(bēng ),朕(zhèn )甚(shèn )闵(mǐn )焉(yān )。其(qí )令(lìng )礼(lǐ )官(guān )劝(quàn )学(xué )兴(xìng )礼(lǐ )以(yǐ )为(wéi )天(tiān )下(xià )先(xiān )!”于(yú )是(shì )丞(chéng )相(xiàng )弘(hóng )等(děng )奏(zòu ):“请(qǐng )为(wéi )博(bó )士(shì )官(guān )置(zhì )弟(dì )子(zǐ )五(wǔ )十(shí )人(rén ),复(fù )其(qí )身(shēn );第(dì )其(qí )高(gāo )下(xià ),以(yǐ )补(bǔ )郎(láng )中(zhōng )、文(wén )学(xué )、掌(zhǎng )故(gù );即(jí )有(yǒu )秀(xiù )才(cái )异(yì )等(děng ),辄(zhé )以(yǐ )名(míng )闻(wén );其(qí )不(bú )事(shì )学(xué )若(ruò )下(xià )材(cái ),辄(zhé )罢(bà )之(zhī )。又(yòu ),吏(lì )通(tōng )一(yī )艺(yì )以(yǐ )上(shàng )者(zhě ),请(qǐng )皆(jiē )选(xuǎn )择(zé )以(yǐ )补(bǔ )右(yòu )职(zhí )。”上(shàng )从(cóng )之(zhī )。自(zì )此(cǐ )公(gōng )卿(qīng )、大(dà )夫(fū )、士(shì )、吏(lì )彬(bīn )彬(bīn )多(duō )文(wén )学(xué )之(zhī )士(shì )矣(yǐ )。

秋(qiū ),匈(xiōng )奴(nú )万(wàn )骑(qí )入(rù )代(dài ),杀(shā )都(dōu )尉(wèi )硃(zhū )英(yīng ),略(luè )千(qiān )馀(yú )人(rén )。

初(chū ),淮(huái )南(nán )王(wáng )安(ān ),好(hǎo )读(dú )书(shū )属(shǔ )文(wén ),喜(xǐ )立(lì )名(míng )誉(yù ),招(zhāo )致(zhì )宾(bīn )客(kè )方(fāng )术(shù )之(zhī )士(shì )数(shù )千(qiān )人(rén )。其(qí )群(qún )臣(chén )、宾(bīn )客(kè ),多(duō )江(jiāng )、淮(huái )间(jiān )轻(qīng )薄(báo )士(shì ),常(cháng )以(yǐ )厉(lì )王(wáng )迁(qiān )死(sǐ )感(gǎn )激(jī )安(ān )。建(jiàn )元(yuán )六(liù )年(nián ),彗(huì )星(xīng )见(jiàn ),或(huò )说(shuō )王(wáng )曰(yuē ):“先(xiān )吴(wú )军(jūn )时(shí ),彗(huì )星(xīng )出(chū ),长(zhǎng )数(shù )尺(chǐ ),然(rán )尚(shàng )流(liú )血(xuè )千(qiān )里(lǐ )。今(jīn )彗(huì )星(xīng )竟(jìng )天(tiān ),天(tiān )下(xià )兵(bīng )当(dāng )大(dà )起(qǐ )。”王(wáng )心(xīn )以(yǐ )为(wéi )然(rán ),乃(nǎi )益(yì )治(zhì )攻(gōng )战(zhàn )具(jù ),积(jī )金(jīn )钱(qián )。

郎(láng )中(zhōng )雷(léi )被(bèi )获(huò )罪(zuì )于(yú )太(tài )子(zǐ )迁(qiān ),时(shí )有(yǒu )诏(zhào ),欲(yù )从(cóng )军(jūn )者(zhě )辄(zhé )诣(yì )长(zhǎng )安(ān ),被(bèi )即(jí )愿(yuàn )奋(fèn )击(jī )匈(xiōng )奴(nú )。太(tài )子(zǐ )恶(è )被(bèi )于(yú )王(wáng ),斥(chì )免(miǎn )之(zhī ),欲(yù )以(yǐ )禁(jìn )后(hòu )。是(shì )岁(suì ),被(bèi )亡(wáng )之(zhī )长(zhǎng )安(ān ),上(shàng )书(shū )自(zì )明(míng )。事(shì )下(xià )廷(tíng )尉(wèi )治(zhì ),踪(zōng )迹(jì )连(lián )王(wáng ),公(gōng )卿(qīng )请(qǐng )逮(dǎi )捕(bǔ )治(zhì )王(wáng )。太(tài )子(zǐ )迁(qiān )谋(móu )令(lìng )人(rén )衣(yī )卫(wèi )士(shì )衣(yī ),持(chí )戟(jǐ )居(jū )王(wáng )旁(páng ),汉(hàn )使(shǐ )有(yǒu )非(fēi )是(shì )者(zhě ),即(jí )刺(cì )杀(shā )之(zhī ),因(yīn )发(fā )兵(bīng )反(fǎn )。天(tiān )子(zǐ )使(shǐ )中(zhōng )尉(wèi )宏(hóng )即(jí )讯(xùn )王(wáng ),王(wáng )视(shì )中(zhōng )尉(wèi )颜(yán )色(sè )和(hé ),遂(suí )不(bú )发(fā )。公(gōng )卿(qīng )奏(zòu ):“安(ān )壅(yōng )阏(è )奋(fèn )击(jī )匈(xiōng )奴(nú )者(zhě ),格(gé )明(míng )诏(zhào ),当(dāng )弃(qì )市(shì )。”诏(zhào )削(xuē )二(èr )县(xiàn )。既(jì )而(ér )安(ān )自(zì )伤(shāng )曰(yuē ):“吾(wú )行(háng )仁(rén )义(yì ),反(fǎn )见(jiàn )削(xuē )地(dì )。”耻(chǐ )之(zhī ),于(yú )是(shì )为(wéi )反(fǎn )谋(móu )益(yì )甚(shèn )。安(ān )与(yǔ )衡(héng )山(shān )王(wáng )赐(cì )相(xiàng )责(zé )望(wàng ),礼(lǐ )节(jiē )间(jiān )不(bú )相(xiàng )能(néng )。衡(héng )山(shān )王(wáng )闻(wén )淮(huái )南(nán )王(wáng )有(yǒu )反(fǎn )谋(móu ),恐(kǒng )为(wéi )所(suǒ )并(bìng ),亦(yì )结(jié )宾(bīn )客(kè )为(wéi )反(fǎn )具(jù ),以(yǐ )为(wéi )淮(huái )南(nán )已(yǐ )西(xī ),欲(yù )发(fā )兵(bīng )定(dìng )江(jiāng )、淮(huái )之(zhī )间(jiān )而(ér )有(yǒu )之(zhī )。衡(héng )山(shān )王(wáng )后(hòu )徐(xú )来(lái )谮(zèn )太(tài )子(zǐ )爽(shuǎng )于(yú )王(wáng ),欲(yù )废(fèi )之(zhī )而(ér )立(lì )其(qí )弟(dì )孝(xiào )。王(wáng )囚(qiú )太(tài )子(zǐ )而(ér )佩(pèi )孝(xiào )以(yǐ )王(wáng )印(yìn ),令(lìng )招(zhāo )致(zhì )宾(bīn )客(kè )。宾(bīn )客(kè )来(lái )者(zhě )微(wēi )知(zhī )淮(huái )南(nán )、衡(héng )山(shān )有(yǒu )逆(nì )计(jì ),日(rì )夜(yè )从(cóng )容(róng )劝(quàn )之(zhī )。王(wáng )乃(nǎi )使(shǐ )孝(xiào )客(kè )江(jiāng )都(dōu )人(rén )枚(méi )赫(hè )、陈(chén )喜(xǐ )作(zuò )輣(péng )车(chē )、锻(duàn )矢(shǐ ),刻(kè )天(tiān )子(zǐ )玺(xǐ )、将(jiāng )相(xiàng )军(jūn )吏(lì )印(yìn )。秋(qiū ),衡(héng )山(shān )王(wáng )当(dāng )入(rù )朝(cháo ),过(guò )淮(huái )南(nán );淮(huái )南(nán )王(wáng )乃(nǎi )昆(kūn )弟(dì )语(yǔ ),除(chú )前(qián )隙(xì ),约(yuē )束(shù )反(fǎn )具(jù )。衡(héng )山(shān )王(wáng )即(jí )上(shàng )书(shū )谢(xiè )病(bìng ),上(shàng )赐(cì )书(shū )不(bú )朝(cháo )。

世(shì )宗(zōng )孝(xiào )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )中(zhōng )之(zhī )上(shàng )元(yuán )朔(shuò )六(liù )年(nián )(戊(wù )午(wǔ ),公(gōng )元(yuán )前(qián )一(yī )二(èr )三(sān )年(nián ))

春(chūn ),二(èr )月(yuè ),大(dà )将(jiāng )军(jūn )青(qīng )出(chū )定(dìng )襄(xiāng ),击(jī )匈(xiōng )奴(nú );以(yǐ )合(hé )骑(qí )侯(hóu )公(gōng )孙(sūn )敖(áo )为(wéi )中(zhōng )将(jiāng )军(jūn ),太(tài )仆(pú )公(gōng )孙(sūn )贺(hè )为(wéi )左(zuǒ )将(jiāng )军(jūn ),翕(xī )侯(hóu )赵(zhào )信(xìn )为(wéi )前(qián )将(jiāng )军(jūn ),卫(wèi )尉(wèi )苏(sū )建(jiàn )为(wéi )右(yòu )将(jiāng )军(jūn ),郎(láng )中(zhōng )令(lìng )李(lǐ )广(guǎng )为(wéi )后(hòu )将(jiāng )军(jūn ),左(zuǒ )内(nèi )史(shǐ )李(lǐ )沮(jǔ )为(wéi )强(qiáng )弩(nǔ )将(jiāng )军(jūn ),咸(xián )属(shǔ )大(dà )将(jiāng )军(jūn )。斩(zhǎn )首(shǒu )数(shù )千(qiān )级(jí )而(ér )还(hái ),休(xiū )士(shì )马(mǎ )于(yú )定(dìng )襄(xiāng )、云(yún )中(zhōng )、雁(yàn )门(mén )。

赦(shè )天(tiān )下(xià )。

夏(xià ),四(sì )月(yuè ),卫(wèi )青(qīng )复(fù )将(jiāng )六(liù )将(jiāng )军(jūn )出(chū )定(dìng )襄(xiāng ),击(jī )匈(xiōng )奴(nú ),斩(zhǎn )首(shǒu )虏(lǔ )万(wàn )馀(yú )人(rén )。右(yòu )将(jiāng )军(jūn )建(jiàn )、前(qián )将(jiāng )军(jūn )信(xìn )并(bìng )军(jūn )三(sān )千(qiān )馀(yú )骑(qí )独(dú )逢(féng )单(dān )于(yú )兵(bīng ),与(yǔ )战(zhàn )一(yī )日(rì )馀(yú ),汉(hàn )兵(bīng )且(qiě )尽(jìn )。信(xìn )故(gù )胡(hú )小(xiǎo )王(wáng ),降(jiàng )汉(hàn ),汉(hàn )封(fēng )为(wéi )翕(xī )侯(hóu ),及(jí )败(bài ),匈(xiōng )奴(nú )诱(yòu )之(zhī ),遂(suí )将(jiāng )其(qí )馀(yú )骑(qí )可(kě )八(bā )百(bǎi )降(jiàng )匈(xiōng )奴(nú )。建(jiàn )尽(jìn )亡(wáng )其(qí )军(jūn ),脱(tuō )身(shēn )亡(wáng ),自(zì )归(guī )大(dà )将(jiāng )军(jūn )。

议(yì )郎(láng )周(zhōu )霸(bà )曰(yuē ):“自(zì )大(dà )将(jiāng )军(jūn )出(chū ),未(wèi )尝(cháng )斩(zhǎn )裨(bì )将(jiāng )。今(jīn )建(jiàn )弃(qì )军(jūn ),可(kě )斩(zhǎn ),以(yǐ )明(míng )将(jiāng )军(jūn )之(zhī )威(wēi )。”军(jūn )正(zhèng )闳(hóng )、长(zhǎng )史(shǐ )安(ān )曰(yuē ):“不(bú )然(rán )。《兵(bīng )法(fǎ )》:‘小(xiǎo )敌(dí )之(zhī )坚(jiān ),大(dà )敌(dí )之(zhī )禽(qín )也(yě )。’今(jīn )建(jiàn )以(yǐ )数(shù )千(qiān )当(dāng )单(dān )于(yú )数(shù )万(wàn ),力(lì )战(zhàn )一(yī )日(rì )馀(yú ),士(shì )尽(jìn ),不(bú )敢(gǎn )有(yǒu )二(èr )心(xīn ),自(zì )归(guī ),而(ér )斩(zhǎn )之(zhī ),是(shì )示(shì )后(hòu )无(wú )反(fǎn )意(yì )也(yě ),不(bú )当(dāng )斩(zhǎn )。”大(dà )将(jiāng )军(jūn )曰(yuē ):“青(qīng )幸(xìng )得(dé )以(yǐ )肺(fèi )腑(fǔ )待(dài )罪(zuì )行(háng )间(jiān ),不(bú )患(huàn )无(wú )威(wēi ),而(ér )霸(bà )说(shuō )我(wǒ )以(yǐ )明(míng )威(wēi ),甚(shèn )失(shī )臣(chén )意(yì )。且(qiě )使(shǐ )臣(chén )职(zhí )虽(suī )当(dāng )斩(zhǎn )将(jiāng ),以(yǐ )臣(chén )之(zhī )尊(zūn )宠(chǒng )而(ér )不(bú )敢(gǎn )自(zì )擅(shàn )诛(zhū )于(yú )境(jìng )外(wài ),而(ér )具(jù )归(guī )天(tiān )子(zǐ ),天(tiān )子(zǐ )自(zì )裁(cái )之(zhī ),于(yú )以(yǐ )见(jiàn )为(wéi )人(rén )臣(chén )不(bú )敢(gǎn )专(zhuān )权(quán ),不(bú )亦(yì )可(kě )乎(hū )?”军(jūn )吏(lì )皆(jiē )曰(yuē ):“善(shàn )!”遂(suí )囚(qiú )建(jiàn )诣(yì )行(háng )在(zài )所(suǒ )。

初(chū ),平(píng )阳(yáng )县(xiàn )吏(lì )霍(huò )仲(zhòng )孺(rú )给(gěi )事(shì )平(píng )阳(yáng )侯(hóu )家(jiā ),与(yǔ )青(qīng )姊(zǐ )卫(wèi )少(shǎo )儿(ér )私(sī )通(tōng ),生(shēng )霍(huò )去(qù )病(bìng )。去(qù )病(bìng )年(nián )十(shí )八(bā ),为(wéi )侍(shì )中(zhōng ),善(shàn )骑(qí )射(shè ),再(zài )从(cóng )大(dà )将(jiāng )军(jūn )击(jī )匈(xiōng )奴(nú ),为(wéi )票(piào )姚(yáo )校(xiào )尉(wèi ),与(yǔ )轻(qīng )骑(qí )勇(yǒng )八(bā )百(bǎi ),直(zhí )弃(qì )大(dà )军(jūn )数(shù )百(bǎi )里(lǐ )赴(fù )利(lì ),斩(zhǎn )捕(bǔ )首(shǒu )虏(lǔ )过(guò )当(dāng )。于(yú )是(shì )天(tiān )子(zǐ )曰(yuē ):“票(piào )姚(yáo )校(xiào )尉(wèi )去(qù )病(bìng ),斩(zhǎn )首(shǒu )虏(lǔ )二(èr )千(qiān )馀(yú )级(jí ),得(dé )相(xiàng )国(guó )、当(dāng )户(hù ),斩(zhǎn )单(dān )于(yú )大(dà )父(fù )行(háng )藉(jiè )若(ruò )侯(hóu )产(chǎn ),生(shēng )捕(bǔ )季(jì )父(fù )罗(luó )姑(gū ),比(bǐ )再(zài )冠(guàn )军(jūn ),封(fēng )去(qù )病(bìng )为(wéi )冠(guàn )军(jūn )侯(hóu )。上(shàng )谷(gǔ )太(tài )守(shǒu )郝(hǎo )贤(xián )四(sì )从(cóng )大(dà )将(jiāng )军(jūn ),捕(bǔ )斩(zhǎn )首(shǒu )虏(lǔ )二(èr )千(qiān )馀(yú )级(jí ),封(fēng )贤(xián )为(wéi )众(zhòng )利(lì )侯(hóu )。”

是(shì )岁(suì ),失(shī )两(liǎng )将(jiāng )军(jūn ),亡(wáng )翕(xī )侯(hóu ),军(jūn )功(gōng )不(bú )多(duō ),故(gù )大(dà )将(jiāng )军(jūn )不(bú )益(yì )封(fēng ),止(zhǐ )赐(cì )千(qiān )金(jīn )。右(yòu )将(jiāng )军(jūn )建(jiàn )至(zhì ),天(tiān )子(zǐ )不(bú )诛(zhū ),赎(shú )为(wéi )庶(shù )人(rén )。

单(dān )于(yú )既(jì )得(dé )翕(xī )侯(hóu ),以(yǐ )为(wéi )自(zì )次(cì )王(wáng ),用(yòng )其(qí )姊(zǐ )妻(qī )之(zhī ),与(yǔ )谋(móu )汉(hàn )。信(xìn )教(jiāo )单(dān )于(yú )益(yì )北(běi )绝(jué )幕(mù ),以(yǐ )诱(yòu )罢(bà )汉(hàn )兵(bīng ),徼(jiǎo )极(jí )而(ér )取(qǔ )之(zhī ),无(wú )近(jìn )塞(sāi )。单(dān )于(yú )从(cóng )其(qí )计(jì )。

是(shì )时(shí ),汉(hàn )比(bǐ )岁(suì )发(fā )十(shí )馀(yú )万(wàn )众(zhòng )击(jī )胡(hú ),斩(zhǎn )捕(bǔ )首(shǒu )虏(lǔ )之(zhī )士(shì )受(shòu )赐(cì )黄(huáng )金(jīn )二(èr )十(shí )馀(yú )万(wàn )斤(jīn ),而(ér )汉(hàn )军(jūn )士(shì )马(mǎ )死(sǐ )者(zhě )十(shí )馀(yú )万(wàn ),兵(bīng )甲(jiǎ )转(zhuǎn )漕(cáo )之(zhī )费(fèi )不(bú )与(yǔ )焉(yān )。于(yú )是(shì )大(dà )司(sī )农(nóng )经(jīng )用(yòng )竭(jié ),不(bú )足(zú )以(yǐ )奉(fèng )战(zhàn )士(shì )。六(liù )月(yuè ),诏(zhào )令(lìng )民(mín )得(dé )买(mǎi )爵(jué )及(jí )赎(shú )禁(jìn )锢(gù ),免(miǎn )臧(zāng )罪(zuì )。置(zhì )赏(shǎng )官(guān ),名(míng )曰(yuē )武(wǔ )功(gōng )爵(jué ),级(jí )十(shí )七(qī )万(wàn ),凡(fán )直(zhí )三(sān )十(shí )馀(yú )万(wàn )金(jīn )。诸(zhū )买(mǎi )武(wǔ )功(gōng )爵(jué )至(zhì )千(qiān )夫(fū )者(zhě ),得(dé )先(xiān )除(chú )为(wéi )吏(lì )。吏(lì )道(dào )杂(zá )而(ér )多(duō )端(duān ),官(guān )职(zhí )耗(hào )废(fèi )矣(yǐ )。

世(shì )宗(zōng )孝(xiào )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )中(zhōng )之(zhī )上(shàng )元(yuán )狩(shòu )元(yuán )年(nián )(己(jǐ )未(wèi ),公(gōng )元(yuán )前(qián )一(yī )二(èr )二(èr )年(nián ))

冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),上(shàng )行(háng )幸(xìng )雍(yōng ),祠(cí )五(wǔ )畤(zhì ),获(huò )兽(shòu ),一(yī )角(jiǎo )而(ér )足(zú )有(yǒu )五(wǔ )蹄(tí )。有(yǒu )司(sī )言(yán ):“陛(bì )下(xià )肃(sù )祗(zhī )郊(jiāo )祀(sì ),上(shàng )帝(dì )报(bào )享(xiǎng ),锡(xī )一(yī )角(jiǎo )兽(shòu ),盖(gài )麟(lín )云(yún )。”于(yú )是(shì )以(yǐ )庆(qìng )五(wǔ )畤(zhì ),畤(zhì )加(jiā )一(yī )牛(niú ),以(yǐ )燎(liáo )。久(jiǔ )之(zhī ),有(yǒu )司(sī )又(yòu )言(yán ):“元(yuán )宜(yí )以(yǐ )天(tiān )瑞(ruì )命(mìng ),不(bú )宜(yí )以(yǐ )一(yī )二(èr )数(shù ),一(yī )元(yuán )曰(yuē )建(jiàn ),二(èr )元(yuán )以(yǐ )长(zhǎng )星(xīng )曰(yuē )光(guāng ),今(jīn )元(yuán )以(yǐ )郊(jiāo )得(dé )一(yī )角(jiǎo )兽(shòu )曰(yuē )狩(shòu )云(yún )。”于(yú )是(shì )济(jì )北(běi )王(wáng )以(yǐ )为(wéi )天(tiān )子(zǐ )且(qiě )封(fēng )禅(chán ),上(shàng )书(shū )献(xiàn )太(tài )山(shān )及(jí )其(qí )旁(páng )邑(yì )。天(tiān )子(zǐ )以(yǐ )他(tā )县(xiàn )偿(cháng )之(zhī )。

淮(huái )南(nán )王(wáng )安(ān )与(yǔ )宾(bīn )客(kè )左(zuǒ )吴(wú )等(děng )日(rì )夜(yè )为(wéi )反(fǎn )谋(móu ),按(àn )舆(yú )地(dì )图(tú ),部(bù )署(shǔ )兵(bīng )所(suǒ )从(cóng )入(rù )。诸(zhū )使(shǐ )者(zhě )道(dào )长(zhǎng )安(ān )来(lái ),为(wéi )妄(wàng )言(yán ),言(yán )“上(shàng )无(wú )男(nán ),汉(hàn )不(bú )治(zhì )”,即(jí )喜(xǐ );即(jí )言(yán )“汉(hàn )廷(tíng )治(zhì ),有(yǒu )男(nán )”,王(wáng )怒(nù ),以(yǐ )为(wéi )妄(wàng )言(yán ),非(fēi )也(yě )。

王(wáng )召(zhào )中(zhōng )郎(láng )伍(wǔ )被(bèi )与(yǔ )谋(móu )反(fǎn )事(shì ),被(bèi )曰(yuē ):“王(wáng )安(ān )得(dé )此(cǐ )亡(wáng )国(guó )之(zhī )言(yán )乎(hū )?臣(chén )见(jiàn )宫(gōng )中(zhōng )生(shēng )荆(jīng )棘(jí ),露(lù )霑(zhān )衣(yī )也(yě )。”王(wáng )怒(nù ),系(xì )伍(wǔ )被(bèi )父(fù )母(mǔ ),囚(qiú )之(zhī )。三(sān )月(yuè ),复(fù )召(zhào )问(wèn )之(zhī ),被(bèi )曰(yuē ):“昔(xī )秦(qín )为(wéi )无(wú )道(dào ),穷(qióng )奢(shē )极(jí )虐(nuè ),百(bǎi )姓(xìng )思(sī )乱(luàn )者(zhě )十(shí )家(jiā )而(ér )六(liù )七(qī )。高(gāo )皇(huáng )帝(dì )起(qǐ )于(yú )行(háng )陈(chén )之(zhī )中(zhōng ),立(lì )为(wéi )天(tiān )子(zǐ ),此(cǐ )所(suǒ )谓(wèi )蹈(dǎo )瑕(xiá )候(hòu )间(jiān ),因(yīn )秦(qín )之(zhī )亡(wáng )而(ér )动(dòng )者(zhě )也(yě )。今(jīn )大(dà )王(wáng )见(jiàn )高(gāo )皇(huáng )帝(dì )得(dé )天(tiān )下(xià )之(zhī )易(yì )也(yě ),独(dú )不(bú )观(guān )近(jìn )世(shì )之(zhī )吴(wú )、楚(chǔ )乎(hū )!夫(fū )吴(wú )王(wáng )王(wáng )四(sì )郡(jùn ),国(guó )富(fù )民(mín )众(zhòng ),计(jì )定(dìng )谋(móu )成(chéng ),举(jǔ )兵(bīng )而(ér )西(xī );然(rán )破(pò )于(yú )大(dà )梁(liáng ),奔(bēn )走(zǒu )而(ér )东(dōng ),身(shēn )死(sǐ )祀(sì )绝(jué )者(zhě )何(hé )?诚(chéng )逆(nì )天(tiān )道(dào )而(ér )不(bú )知(zhī )时(shí )也(yě )。方(fāng )今(jīn )大(dà )王(wáng )之(zhī )兵(bīng ),众(zhòng )不(bú )能(néng )十(shí )分(fèn )吴(wú )、楚(chǔ )之(zhī )一(yī ),天(tiān )下(xià )安(ān )宁(níng ),万(wàn )倍(bèi )吴(wú )、楚(chǔ )之(zhī )时(shí ),大(dà )王(wáng )不(bú )从(cóng )臣(chén )之(zhī )计(jì ),今(jīn )见(jiàn )大(dà )王(wáng )弃(qì )千(qiān )乘(chéng )之(zhī )君(jūn ),赐(cì )绝(jué )命(mìng )之(zhī )书(shū ),为(wéi )群(qún )臣(chén )先(xiān )死(sǐ )于(yú )东(dōng )宫(gōng )也(yě )。”王(wáng )涕(tì )泣(qì )而(ér )起(qǐ )。

王(wáng )有(yǒu )孽(niè )子(zǐ )不(bú )害(hài ),最(zuì )长(zhǎng ),王(wáng )弗(fú )爱(ài ),王(wáng )后(hòu )、太(tài )子(zǐ )皆(jiē )不(bú )以(yǐ )为(wéi )子(zǐ )、兄(xiōng )数(shù )。不(bú )害(hài )有(yǒu )子(zǐ )建(jiàn ),材(cái )高(gāo )有(yǒu )气(qì ),常(cháng )怨(yuàn )望(wàng )太(tài )子(zǐ ),阴(yīn )使(shǐ )人(rén )告(gào )太(tài )子(zǐ )谋(móu )杀(shā )汉(hàn )中(zhōng )尉(wèi )事(shì ),下(xià )廷(tíng )尉(wèi )治(zhì )。

王(wáng )患(huàn )之(zhī ),欲(yù )发(fā ),复(fù )问(wèn )伍(wǔ )被(bèi )曰(yuē ):“公(gōng )以(yǐ )为(wéi )吴(wú )兴(xìng )兵(bīng ),是(shì )邪(xié )?非(fēi )邪(xié )?”被(bèi )曰(yuē ):“非(fēi )也(yě )。臣(chén )闻(wén )吴(wú )王(wáng )悔(huǐ )之(zhī )甚(shèn ),愿(yuàn )王(wáng )无(wú )为(wéi )吴(wú )王(wáng )之(zhī )所(suǒ )悔(huǐ )。”王(wáng )曰(yuē ):“吴(wú )何(hé )知(zhī )反(fǎn )!汉(hàn )将(jiāng )一(yī )日(rì )过(guò )成(chéng )皋(gāo )者(zhě )四(sì )十(shí )馀(yú )人(rén ),今(jīn )我(wǒ )绝(jué )成(chéng )皋(gāo )之(zhī )口(kǒu ),据(jù )三(sān )川(chuān )之(zhī )险(xiǎn ),招(zhāo )山(shān )东(dōng )之(zhī )兵(bīng ),举(jǔ )事(shì )如(rú )此(cǐ ),左(zuǒ )吴(wú )、赵(zhào )贤(xián )、硃(zhū )骄(jiāo )如(rú )皆(jiē )以(yǐ )为(wéi )什(shí )事(shì )九(jiǔ )成(chéng ),公(gōng )独(dú )以(yǐ )为(wéi )有(yǒu )祸(huò )无(wú )福(fú ),何(hé )也(yě )?必(bì )如(rú )公(gōng )言(yán ),不(bú )可(kě )徼(jiǎo )幸(xìng )邪(xié )?”被(bèi )曰(yuē ):“必(bì )不(bú )得(dé )已(yǐ ),被(bèi )有(yǒu )愚(yú )计(jì )。当(dāng )今(jīn )诸(zhū )侯(hóu )无(wú )异(yì )心(xīn ),百(bǎi )姓(xìng )无(wú )怨(yuàn )气(qì ),可(kě )伪(wěi )为(wéi )丞(chéng )相(xiàng )、御(yù )史(shǐ )请(qǐng )书(shū ),徙(xǐ )郡(jùn )国(guó )豪(háo )桀(jié )高(gāo )赀(zī )于(yú )朔(shuò )方(fāng ),益(yì )发(fā )甲(jiǎ )卒(zú ),急(jí )其(qí )会(huì )日(rì );又(yòu )伪(wěi )为(wéi )诏(zhào )狱(yù )书(shū ),逮(dǎi )诸(zhū )侯(hóu )太(tài )子(zǐ )、幸(xìng )臣(chén )。如(rú )此(cǐ ),则(zé )民(mín )怨(yuàn ),诸(zhū )侯(hóu )惧(jù ),即(jí )使(shǐ )辩(biàn )士(shì )随(suí )而(ér )说(shuō )之(zhī ),傥(tǎng )可(kě )徼(jiǎo )幸(xìng )什(shí )得(dé )一(yī )乎(hū )!”王(wáng )曰(yuē ):“此(cǐ )可(kě )也(yě )。虽(suī )然(rán ),吾(wú )不(bú )至(zhì )若(ruò )此(cǐ )。”

于(yú )是(shì )王(wáng )乃(nǎi )作(zuò )皇(huáng )帝(dì )玺(xǐ ),丞(chéng )相(xiàng )、御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū )、将(jiāng )军(jūn )、军(jūn )吏(lì )、中(zhōng )二(èr )千(qiān )石(shí )及(jí )旁(páng )近(jìn )郡(jùn )太(tài )守(shǒu )、都(dōu )尉(wèi )印(yìn ),汉(hàn )使(shǐ )节(jiē )。欲(yù )使(shǐ )人(rén )伪(wěi )得(dé )罪(zuì )而(ér )西(xī ),事(shì )大(dà )将(jiāng )军(jūn ),一(yī )日(rì )发(fā )兵(bīng ),即(jí )刺(cì )杀(shā )大(dà )将(jiāng )军(jūn )。且(qiě )曰(yuē ):“汉(hàn )廷(tíng )大(dà )臣(chén ),独(dú )汲(jí )黯(àn )好(hǎo )直(zhí )谏(jiàn ),守(shǒu )节(jiē )死(sǐ )义(yì ),难(nán )惑(huò )以(yǐ )非(fēi );至(zhì )如(rú )说(shuō )丞(chéng )相(xiàng )弘(hóng )等(děng ),如(rú )发(fā )蒙(méng )振(zhèn )落(luò )耳(ěr )!”

王(wáng )欲(yù )发(fā )国(guó )中(zhōng )兵(bīng ),恐(kǒng )其(qí )相(xiàng )、二(èr )千(qiān )石(shí )不(bú )听(tīng ),王(wáng )乃(nǎi )与(yǔ )伍(wǔ )被(bèi )谋(móu )先(xiān )杀(shā )相(xiàng )、二(èr )千(qiān )石(shí )。又(yòu )欲(yù )令(lìng )人(rén )衣(yī )求(qiú )盗(dào )衣(yī ),持(chí )羽(yǔ )檄(xí )从(cóng )东(dōng )方(fāng )来(lái ),呼(hū )曰(yuē ):“南(nán )越(yuè )兵(bīng )入(rù )界(jiè )!”欲(yù )因(yīn )以(yǐ )发(fā )兵(bīng )。会(huì )廷(tíng )尉(wèi )逮(dǎi )捕(bǔ )淮(huái )南(nán )太(tài )子(zǐ ),淮(huái )南(nán )王(wáng )闻(wén )之(zhī ),与(yǔ )太(tài )子(zǐ )谋(móu ),召(zhào )相(xiàng )、二(èr )千(qiān )石(shí ),欲(yù )杀(shā )而(ér )发(fā )兵(bīng )。召(zhào )相(xiàng ),相(xiàng )至(zhì ),内(nèi )史(shǐ )、中(zhōng )尉(wèi )皆(jiē )不(bú )至(zhì )。王(wáng )念(niàn ),独(dú )杀(shā )相(xiàng )无(wú )益(yì )也(yě ),即(jí )罢(bà )相(xiàng )。王(wáng )犹(yóu )豫(yù ),计(jì )未(wèi )决(jué )。太(tài )子(zǐ )即(jí )自(zì )刭(jǐng ),不(bú )殊(shū )。

伍(wǔ )被(bèi )自(zì )诣(yì )吏(lì ),告(gào )与(yǔ )淮(huái )南(nán )王(wáng )谋(móu )反(fǎn )踪(zōng )迹(jì )如(rú )此(cǐ )。吏(lì )因(yīn )捕(bǔ )太(tài )子(zǐ )、王(wáng )后(hòu ),围(wéi )王(wáng )宫(gōng ),尽(jìn )求(qiú )捕(bǔ )王(wáng )所(suǒ )与(yǔ )谋(móu )反(fǎn )宾(bīn )客(kè )在(zài )国(guó )中(zhōng )者(zhě ),索(suǒ )得(dé )反(fǎn )具(jù ),以(yǐ )闻(wén )。下(xià )公(gōng )卿(qīng )治(zhì )其(qí )党(dǎng )与(yǔ ),使(shǐ )宗(zōng )正(zhèng )以(yǐ )符(fú )节(jiē )治(zhì )王(wáng )。未(wèi )至(zhì ),十(shí )一(yī )月(yuè ),淮(huái )南(nán )王(wáng )安(ān )自(zì )刭(jǐng )。杀(shā )王(wáng )后(hòu )荼(tú )、太(tài )子(zǐ )迁(qiān ),诸(zhū )所(suǒ )与(yǔ )谋(móu )反(fǎn )者(zhě )皆(jiē )族(zú )。

天(tiān )子(zǐ )以(yǐ )伍(wǔ )被(bèi )雅(yǎ )辞(cí )多(duō )引(yǐn )汉(hàn )之(zhī )美(měi ),欲(yù )勿(wù )诛(zhū )。廷(tíng )尉(wèi )汤(tāng )曰(yuē ):“被(bèi )首(shǒu )为(wéi )王(wáng )画(huà )反(fǎn )计(jì ),罪(zuì )不(bú )可(kě )赦(shè )。”乃(nǎi )诛(zhū )被(bèi )。侍(shì )中(zhōng )庄(zhuāng )助(zhù )素(sù )与(yǔ )淮(huái )南(nán )王(wáng )相(xiàng )结(jié )交(jiāo ),私(sī )论(lùn )议(yì ),王(wáng )厚(hòu )赂(lù )遗(yí )助(zhù );上(shàng )薄(báo )其(qí )罪(zuì ),欲(yù )勿(wù )诛(zhū )。张(zhāng )汤(tāng )争(zhēng ),以(yǐ )为(wéi ):“助(zhù )出(chū )入(rù )禁(jìn )门(mén ),腹(fù )心(xīn )之(zhī )臣(chén ),而(ér )外(wài )与(yǔ )诸(zhū )侯(hóu )交(jiāo )私(sī )如(rú )此(cǐ ),不(bú )诛(zhū ),后(hòu )不(bú )可(kě )治(zhì )。”助(zhù )竟(jìng )弃(qì )市(shì )。

衡(héng )山(shān )王(wáng )上(shàng )书(shū ),请(qǐng )废(fèi )太(tài )子(zǐ )爽(shuǎng ),立(lì )其(qí )弟(dì )孝(xiào )为(wéi )太(tài )子(zǐ )。爽(shuǎng )闻(wén ),即(jí )遣(qiǎn )所(suǒ )善(shàn )白(bái )嬴(yíng )之(zhī )长(zhǎng )安(ān )上(shàng )书(shū ),言(yán )“孝(xiào )作(zuò )輣(péng )车(chē )、锻(duàn )矢(shǐ ),与(yǔ )王(wáng )御(yù )者(zhě )奸(jiān )”,欲(yù )以(yǐ )败(bài )孝(xiào )。会(huì )有(yǒu )司(sī )捕(bǔ )所(suǒ )与(yǔ )淮(huái )南(nán )谋(móu )反(fǎn )者(zhě ),得(dé )陈(chén )喜(xǐ )于(yú )衡(héng )山(shān )王(wáng )子(zǐ )孝(xiào )家(jiā ),吏(lì )劾(hé )孝(xiào )首(shǒu )匿(nì )喜(xǐ )。孝(xiào )闻(wén )“律(lǜ ):先(xiān )自(zì )告(gào ),除(chú )其(qí )罪(zuì )”,即(jí )先(xiān )自(zì )告(gào )所(suǒ )与(yǔ )谋(móu )反(fǎn )者(zhě )枚(méi )赫(hè )、陈(chén )喜(xǐ )等(děng )。公(gōng )卿(qīng )请(qǐng )逮(dǎi )捕(bǔ )衡(héng )山(shān )王(wáng )治(zhì )之(zhī ),王(wáng )自(zì )刭(jǐng )死(sǐ )。王(wáng )后(hòu )徐(xú )来(lái )、太(tài )子(zǐ )爽(shuǎng )及(jí )孝(xiào )皆(jiē )弃(qì )市(shì ),所(suǒ )与(yǔ )谋(móu )反(fǎn )者(zhě )皆(jiē )族(zú )。

凡(fán )淮(huái )南(nán )、衡(héng )山(shān )二(èr )狱(yù ),所(suǒ )连(lián )引(yǐn )列(liè )侯(hóu )、二(èr )千(qiān )石(shí )、豪(háo )桀(jié )等(děng ),死(sǐ )者(zhě )数(shù )万(wàn )人(rén )。

夏(xià ),四(sì )月(yuè ),赦(shè )天(tiān )下(xià )。

丁(dīng )卯(mǎo ),立(lì )皇(huáng )子(zǐ )据(jù )为(wéi )太(tài )子(zǐ ),年(nián )七(qī )岁(suì )。

五(wǔ )月(yuè ),乙(yǐ )巳(sì )晦(huì ),日(rì )有(yǒu )食(shí )之(zhī )。

匈(xiōng )奴(nú )万(wàn )人(rén )入(rù )上(shàng )谷(gǔ ),杀(shā )数(shù )百(bǎi )人(rén )。

初(chū ),张(zhāng )骞(qiān )自(zì )月(yuè )氏(shì )还(hái ),具(jù )为(wéi )天(tiān )子(zǐ )言(yán )西(xī )域(yù )诸(zhū )国(guó )风(fēng )俗(sú ):“大(dà )宛(wǎn )在(zài )汉(hàn )正(zhèng )西(xī ),可(kě )万(wàn )里(lǐ )。其(qí )俗(sú )土(tǔ )著(zhe ),耕(gēng )田(tián );多(duō )善(shàn )马(mǎ ),马(mǎ )汗(hàn )血(xuè );有(yǒu )城(chéng )郭(guō )、室(shì )屋(wū ),如(rú )中(zhōng )国(guó )。其(qí )东(dōng )北(běi )则(zé )乌(wū )孙(sūn ),东(dōng )则(zé )于(yú )窴(tián )。于(yú )窴(tián )之(zhī )西(xī ),则(zé )水(shuǐ )皆(jiē )西(xī )流(liú )注(zhù )西(xī )海(hǎi ),其(qí )东(dōng ),水(shuǐ )东(dōng )流(liú )注(zhù )盐(yán )泽(zé )。盐(yán )泽(zé )潜(qián )行(háng )地(dì )下(xià ),其(qí )南(nán )则(zé )河(hé )源(yuán )出(chū )焉(yān )。盐(yán )泽(zé )去(qù )长(zhǎng )安(ān )五(wǔ )千(qiān )里(lǐ )。匈(xiōng )奴(nú )右(yòu )方(fāng )居(jū )盐(yán )泽(zé )以(yǐ )东(dōng ),至(zhì )陇(lǒng )西(xī )长(zhǎng )城(chéng ),南(nán )接(jiē )羌(qiāng ),鬲(gé )汉(hàn )道(dào )焉(yān )。乌(wū )孙(sūn )、康(kāng )居(jū )、奄(yǎn )蔡(cài )、大(dà )月(yuè )氏(shì ),皆(jiē )行(háng )国(guó ),随(suí )畜(chù )牧(mù ),与(yǔ )匈(xiōng )奴(nú )同(tóng )俗(sú )。大(dà )夏(xià )在(zài )大(dà )宛(wǎn )西(xī )南(nán ),与(yǔ )大(dà )宛(wǎn )同(tóng )俗(sú )。臣(chén )在(zài )大(dà )夏(xià )时(shí ),见(jiàn )邛(qióng )竹(zhú )杖(zhàng )、蜀(shǔ )布(bù ),问(wèn )曰(yuē ):‘安(ān )得(dé )此(cǐ )?’大(dà )夏(xià )国(guó )人(rén )曰(yuē ):‘吾(wú )贾(jiǎ )人(rén )往(wǎng )市(shì )之(zhī )身(shēn )毒(dú )。’身(shēn )毒(dú )在(zài )大(dà )夏(xià )东(dōng )南(nán )可(kě )数(shù )千(qiān )里(lǐ ),其(qí )俗(sú )土(tǔ )著(zhe ),与(yǔ )大(dà )夏(xià )同(tóng )。以(yǐ )骞(qiān )度(dù )之(zhī ),大(dà )夏(xià )去(qù )汉(hàn )万(wàn )二(èr )千(qiān )里(lǐ ),居(jū )汉(hàn )西(xī )南(nán );今(jīn )身(shēn )毒(dú )国(guó )又(yòu )居(jū )大(dà )夏(xià )东(dōng )南(nán )数(shù )千(qiān )里(lǐ ),有(yǒu )蜀(shǔ )物(wù ),此(cǐ )其(qí )去(qù )蜀(shǔ )不(bú )远(yuǎn )矣(yǐ )。今(jīn )使(shǐ )大(dà )夏(xià ),从(cóng )羌(qiāng )中(zhōng ),险(xiǎn ),羌(qiāng )人(rén )恶(è )之(zhī );少(shǎo )北(běi ),则(zé )为(wéi )匈(xiōng )奴(nú )所(suǒ )得(dé );从(cóng )蜀(shǔ ),宜(yí )径(jìng ),又(yòu )无(wú )寇(kòu )。”

天(tiān )子(zǐ )既(jì )闻(wén )大(dà )宛(wǎn )及(jí )大(dà )夏(xià )、安(ān )息(xī )之(zhī )属(shǔ )皆(jiē )大(dà )国(guó ),多(duō )奇(qí )物(wù ),土(tǔ )著(zhe ),颇(pō )与(yǔ )中(zhōng )国(guó )同(tóng )业(yè ),而(ér )兵(bīng )弱(ruò ),贵(guì )汉(hàn )财(cái )物(wù )。其(qí )北(běi )有(yǒu )大(dà )月(yuè )氏(shì )、康(kāng )居(jū )之(zhī )属(shǔ ),兵(bīng )强(qiáng ),可(kě )以(yǐ )赂(lù )遗(yí )设(shè )利(lì )朝(cháo )也(yě )。诚(chéng )得(dé )而(ér )以(yǐ )义(yì )属(shǔ )之(zhī ),则(zé )广(guǎng )地(dì )万(wàn )里(lǐ ),重(zhòng )九(jiǔ )译(yì ),致(zhì )殊(shū )俗(sú ),威(wēi )德(dé )遍(biàn )于(yú )四(sì )海(hǎi ),欣(xīn )然(rán )以(yǐ )骞(qiān )言(yán )为(wéi )然(rán )。乃(nǎi )令(lìng )骞(qiān )因(yīn )蜀(shǔ )、犍(jiān )为(wéi )发(fā )间(jiān )使(shǐ )王(wáng )然(rán )于(yú )等(děng )四(sì )道(dào )并(bìng )出(chū )駹(máng ),出(chū )冉(rǎn ),出(chū )徙(xǐ ),出(chū )邛(qióng )、僰(bó ),指(zhǐ )求(qiú )身(shēn )毒(dú )国(guó ),各(gè )行(háng )一(yī )二(èr )千(qiān )里(lǐ ),其(qí )北(běi )方(fāng )闭(bì )氐(dī )、莋(jí ),南(nán )方(fāng )闭(bì )巂(guī )、昆(kūn )明(míng )。昆(kūn )明(míng )之(zhī )属(shǔ )无(wú )君(jūn )长(zhǎng ),善(shàn )寇(kòu )盗(dào ),辄(zhé )杀(shā )略(luè )汉(hàn )使(shǐ ),终(zhōng )莫(mò )得(dé )通(tōng )。于(yú )是(shì )汉(hàn )以(yǐ )求(qiú )身(shēn )毒(dú )道(dào ),始(shǐ )通(tōng )滇(diān )国(guó )。滇(diān )王(wáng )当(dāng )羌(qiāng )谓(wèi )汉(hàn )使(shǐ )者(zhě )曰(yuē ):“汉(hàn )孰(shú )与(yǔ )我(wǒ )大(dà )?”及(jí )夜(yè )郎(láng )侯(hóu )亦(yì )然(rán )。以(yǐ )道(dào )不(bú )通(tōng ),故(gù )各(gè )自(zì )以(yǐ )为(wéi )一(yī )州(zhōu )主(zhǔ ),不(bú )知(zhī )汉(hàn )广(guǎng )大(dà )。使(shǐ )者(zhě )还(hái ),因(yīn )盛(shèng )言(yán )滇(diān )大(dà )国(guó ),足(zú )事(shì )亲(qīn )附(fù );天(tiān )子(zǐ )注(zhù )意(yì )焉(yān ),乃(nǎi )复(fù )事(shì )西(xī )南(nán )夷(yí )。

世(shì )宗(zōng )孝(xiào )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )中(zhōng )之(zhī )上(shàng )元(yuán )狩(shòu )二(èr )年(nián )(庚(gēng )申(shēn ),公(gōng )元(yuán )前(qián )一(yī )二(èr )一(yī )年(nián ))

冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),上(shàng )幸(xìng )雍(yōng ),祠(cí )五(wǔ )畤(zhì )。

三(sān )月(yuè ),戊(wù )寅(yín ),平(píng )津(jīn )献(xiàn )侯(hóu )公(gōng )孙(sūn )弘(hóng )薨(hōng )。壬(rén )辰(chén ),以(yǐ )御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū )乐(lè )安(ān )侯(hóu )李(lǐ )蔡(cài )为(wéi )丞(chéng )相(xiàng ),廷(tíng )尉(wèi )张(zhāng )汤(tāng )为(wéi )御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū )。

霍(huò )去(qù )病(bìng )为(wéi )票(piào )骑(qí )将(jiāng )军(jūn ),将(jiāng )万(wàn )骑(qí )出(chū )陇(lǒng )西(xī ),击(jī )匈(xiōng )奴(nú ),历(lì )五(wǔ )王(wáng )国(guó ),转(zhuǎn )战(zhàn )六(liù )日(rì ),过(guò )焉(yān )支(zhī )山(shān )千(qiān )馀(yú )里(lǐ ),杀(shā )折(shé )兰(lán )王(wáng ),斩(zhǎn )卢(lú )侯(hóu )王(wáng ),执(zhí )浑(hún )邪(xié )王(wáng )子(zǐ )及(jí )相(xiàng )国(guó )、都(dōu )尉(wèi ),获(huò )首(shǒu )虏(lǔ )八(bā )千(qiān )九(jiǔ )百(bǎi )馀(yú )级(jí ),收(shōu )休(xiū )屠(tú )王(wáng )祭(jì )天(tiān )金(jīn )人(rén )。诏(zhào )益(yì )封(fēng )去(qù )病(bìng )二(èr )千(qiān )户(hù )。

夏(xià ),去(qù )病(bìng )复(fù )与(yǔ )合(hé )骑(qí )侯(hóu )公(gōng )孙(sūn )敖(áo )将(jiāng )数(shù )万(wàn )骑(qí )俱(jù )出(chū )北(běi )地(dì ),异(yì )道(dào )。卫(wèi )尉(wèi )张(zhāng )骞(qiān )、郎(láng )中(zhōng )令(lìng )李(lǐ )广(guǎng )俱(jù )出(chū )右(yòu )北(běi )平(píng ),异(yì )道(dào )。广(guǎng )将(jiāng )四(sì )千(qiān )骑(qí )先(xiān )行(háng ),可(kě )数(shù )百(bǎi )里(lǐ ),骞(qiān )将(jiāng )万(wàn )骑(qí )在(zài )后(hòu )。匈(xiōng )奴(nú )左(zuǒ )贤(xián )王(wáng )将(jiāng )四(sì )万(wàn )骑(qí )围(wéi )广(guǎng ),广(guǎng )军(jūn )士(shì )皆(jiē )恐(kǒng );广(guǎng )乃(nǎi )使(shǐ )其(qí )子(zǐ )敢(gǎn )独(dú )与(yǔ )数(shù )十(shí )骑(qí )驰(chí )贯(guàn )胡(hú )骑(qí ),出(chū )其(qí )左(zuǒ )右(yòu )而(ér )还(hái ),告(gào )广(guǎng )曰(yuē ):“胡(hú )虏(lǔ )易(yì )与(yǔ )耳(ěr )!”军(jūn )士(shì )乃(nǎi )安(ān )。广(guǎng )为(wéi )圜(huán )陈(chén ),外(wài )向(xiàng )。胡(hú )急(jí )击(jī )之(zhī ),矢(shǐ )下(xià )如(rú )雨(yǔ )。汉(hàn )兵(bīng )死(sǐ )者(zhě )过(guò )半(bàn ),汉(hàn )矢(shǐ )且(qiě )尽(jìn )。广(guǎng )乃(nǎi )令(lìng )士(shì )持(chí )满(mǎn )毋(wú )发(fā ),而(ér )广(guǎng )身(shēn )自(zì )以(yǐ )大(dà )黄(huáng )射(shè )其(qí )裨(bì )将(jiāng ),杀(shā )数(shù )人(rén ),胡(hú )虏(lǔ )益(yì )解(jiě )。会(huì )日(rì )暮(mù ),吏(lì )士(shì )皆(jiē )无(wú )人(rén )色(sè ),而(ér )广(guǎng )意(yì )气(qì )自(zì )如(rú ),益(yì )治(zhì )军(jūn ),军(jūn )中(zhōng )皆(jiē )服(fú )其(qí )勇(yǒng )。明(míng )日(rì ),复(fù )力(lì )战(zhàn ),死(sǐ )者(zhě )过(guò )半(bàn ),所(suǒ )杀(shā )亦(yì )过(guò )当(dāng )。会(huì )博(bó )望(wàng )侯(hóu )军(jūn )亦(yì )至(zhì ),匈(xiōng )奴(nú )军(jūn )乃(nǎi )解(jiě )去(qù )。汉(hàn )军(jūn )罢(bà ),弗(fú )能(néng )追(zhuī ),罢(bà )归(guī )。汉(hàn )法(fǎ ):博(bó )望(wàng )侯(hóu )留(liú )迟(chí )后(hòu )期(qī ),当(dāng )死(sǐ ),赎(shú )为(wéi )庶(shù )人(rén )。广(guǎng )军(jūn )功(gōng )自(zì )如(rú ),无(wú )赏(shǎng )。而(ér )票(piào )骑(qí )将(jiāng )军(jūn )去(qù )病(bìng )深(shēn )入(rù )二(èr )千(qiān )馀(yú )里(lǐ ),与(yǔ )合(hé )骑(qí )侯(hóu )失(shī ),不(bú )相(xiàng )得(dé )。票(piào )骑(qí )将(jiāng )军(jūn )逾(yú )居(jū )延(yán ),过(guò )小(xiǎo )月(yuè )氏(shì ),至(zhì )祁(qí )连(lián )山(shān ),得(dé )单(dān )桓(huán )、酋(qiú )涂(tú )王(wáng ),及(jí )相(xiàng )国(guó )、都(dōu )尉(wèi )以(yǐ )众(zhòng )降(jiàng )者(zhě )二(èr )千(qiān )五(wǔ )百(bǎi )人(rén ),斩(zhǎn )首(shǒu )虏(lǔ )三(sān )万(wàn )二(èr )百(bǎi )级(jí ),获(huò )裨(bì )小(xiǎo )王(wáng )七(qī )十(shí )馀(yú )人(rén )。天(tiān )子(zǐ )益(yì )封(fēng )去(qù )病(bìng )五(wǔ )千(qiān )户(hù ),封(fēng )其(qí )裨(bì )将(jiāng )有(yǒu )功(gōng )者(zhě )鹰(yīng )击(jī )司(sī )马(mǎ )赵(zhào )破(pò )奴(nú )为(wéi )从(cóng )票(piào )侯(hóu ),校(xiào )尉(wèi )高(gāo )不(bú )识(shí )为(wéi )宜(yí )冠(guàn )侯(hóu ),校(xiào )尉(wèi )仆(pú )多(duō )为(wéi )煇(huí )渠(qú )侯(hóu )。合(hé )骑(qí )侯(hóu )敖(áo )坐(zuò )行(háng )留(liú )不(bú )与(yǔ )票(piào )骑(qí )会(huì ),当(dāng )斩(zhǎn ),赎(shú )为(wéi )庶(shù )人(rén )。

是(shì )时(shí ),诸(zhū )宿(xiǔ )将(jiāng )所(suǒ )将(jiāng )士(shì )、马(mǎ )、兵(bīng )皆(jiē )不(bú )如(rú )票(piào )骑(qí ),票(piào )骑(qí )所(suǒ )将(jiāng )常(cháng )选(xuǎn ),然(rán )亦(yì )敢(gǎn )深(shēn )入(rù ),常(cháng )与(yǔ )壮(zhuàng )骑(qí )先(xiān )其(qí )大(dà )军(jūn );军(jūn )亦(yì )有(yǒu )天(tiān )幸(xìng ),未(wèi )尝(cháng )困(kùn )绝(jué )也(yě )。而(ér )诸(zhū )宿(xiǔ )将(jiāng )常(cháng )留(liú )落(luò )不(bú )偶(ǒu ),由(yóu )此(cǐ )票(piào )骑(qí )日(rì )以(yǐ )亲(qīn )贵(guì ),比(bǐ )大(dà )将(jiāng )军(jūn )矣(yǐ )。

匈(xiōng )奴(nú )入(rù )代(dài )、雁(yàn )门(mén ),杀(shā )略(luè )数(shù )百(bǎi )人(rén )。

江(jiāng )都(dōu )王(wáng )建(jiàn )与(yǔ )其(qí )父(fù )易(yì )王(wáng )所(suǒ )幸(xìng )淖(nào )姬(jī )等(děng )及(jí )女(nǚ )弟(dì )征(zhēng )臣(chén )奸(jiān )。建(jiàn )游(yóu )雷(léi )陂(bēi ),天(tiān )大(dà )风(fēng ),建(jiàn )使(shǐ )郎(láng )二(èr )人(rén )乘(chéng )小(xiǎo )船(chuán )入(rù )陂(bēi )中(zhōng )。船(chuán )覆(fù ),两(liǎng )郎(láng )溺(nì ),攀(pān )船(chuán ),乍(zhà )见(jiàn )乍(zhà )没(méi )。建(jiàn )临(lín )观(guān )大(dà )笑(xiào ),令(lìng )勿(wù )救(jiù ),皆(jiē )死(sǐ )。凡(fán )杀(shā )不(bú )辜(gū )三(sān )十(shí )五(wǔ )人(rén ),专(zhuān )为(wéi )淫(yín )虐(nuè )。自(zì )知(zhī )罪(zuì )多(duō ),恐(kǒng )诛(zhū ),与(yǔ )其(qí )后(hòu )成(chéng )光(guāng )共(gòng )使(shǐ )越(yuè )婢(bì )下(xià )神(shén ),祝(zhù )诅(zǔ )上(shàng )。又(yòu )闻(wén )淮(huái )南(nán )、衡(héng )山(shān )阴(yīn )谋(móu ),建(jiàn )亦(yì )作(zuò )兵(bīng )器(qì ),刻(kè )皇(huáng )帝(dì )玺(xǐ ),为(wéi )反(fǎn )具(jù )。事(shì )发(fā )觉(jiào ),有(yǒu )司(sī )请(qǐng )捕(bǔ )诛(zhū ),建(jiàn )自(zì )杀(shā ),后(hòu )成(chéng )光(guāng )等(děng )皆(jiē )弃(qì )市(shì ),国(guó )除(chú )。

胶(jiāo )东(dōng )康(kāng )王(wáng )寄(jì )薨(hōng )。

秋(qiū ),匈(xiōng )奴(nú )浑(hún )邪(xié )王(wáng )降(jiàng )。是(shì )时(shí ),单(dān )于(yú )怒(nù )浑(hún )邪(xié )王(wáng )、休(xiū )屠(tú )王(wáng )居(jū )西(xī )方(fāng )为(wéi )汉(hàn )所(suǒ )杀(shā )虏(lǔ )数(shù )万(wàn )人(rén ),欲(yù )召(zhào )诛(zhū )之(zhī )。浑(hún )邪(xié )王(wáng )与(yǔ )休(xiū )屠(tú )王(wáng )恐(kǒng ),谋(móu )降(jiàng )汉(hàn ),先(xiān )遣(qiǎn )使(shǐ )向(xiàng )边(biān )境(jìng )要(yào )遮(zhē )汉(hàn )人(rén ),令(lìng )报(bào )天(tiān )子(zǐ )。是(shì )时(shí ),大(dà )行(háng )李(lǐ )息(xī )将(jiāng )城(chéng )河(hé )上(shàng ),得(dé )浑(hún )邪(xié )王(wáng )使(shǐ ),驰(chí )传(chuán )以(yǐ )闻(wén )。天(tiān )子(zǐ )闻(wén )之(zhī ),恐(kǒng )其(qí )以(yǐ )诈(zhà )降(jiàng )而(ér )袭(xí )边(biān ),乃(nǎi )令(lìng )票(piào )骑(qí )将(jiāng )军(jūn )将(jiāng )兵(bīng )往(wǎng )迎(yíng )之(zhī )。休(xiū )屠(tú )王(wáng )后(hòu )悔(huǐ ),浑(hún )邪(xié )王(wáng )杀(shā )之(zhī ),并(bìng )其(qí )众(zhòng )。票(piào )骑(qí )既(jì )渡(dù )河(hé ),与(yǔ )浑(hún )邪(xié )王(wáng )众(zhòng )相(xiàng )望(wàng )。浑(hún )邪(xié )王(wáng )裨(bì )将(jiāng )见(jiàn )汉(hàn )军(jūn ),而(ér )多(duō )不(bú )欲(yù )降(jiàng )者(zhě ),颇(pō )遁(dùn )去(qù )。票(piào )骑(qí )乃(nǎi )驰(chí )入(rù ),得(dé )与(yǔ )浑(hún )邪(xié )王(wáng )相(xiàng )见(jiàn ),斩(zhǎn )其(qí )欲(yù )亡(wáng )者(zhě )八(bā )千(qiān )人(rén ),遂(suí )独(dú )遣(qiǎn )浑(hún )邪(xié )王(wáng )乘(chéng )传(chuán )先(xiān )诣(yì )行(háng )在(zài )所(suǒ ),尽(jìn )将(jiāng )其(qí )众(zhòng )渡(dù )河(hé )。降(jiàng )者(zhě )四(sì )万(wàn )馀(yú )人(rén ),号(hào )称(chēng )十(shí )万(wàn )。既(jì )至(zhì )长(zhǎng )安(ān ),天(tiān )子(zǐ )所(suǒ )以(yǐ )赏(shǎng )赐(cì )者(zhě )数(shù )十(shí )巨(jù )万(wàn );封(fēng )浑(hún )邪(xié )王(wáng )万(wàn )户(hù ),为(wéi )漯(luò )阴(yīn )侯(hóu ),封(fēng )其(qí )裨(bì )王(wáng )呼(hū )毒(dú )尼(ní )等(děng )四(sì )人(rén )皆(jiē )为(wéi )列(liè )侯(hóu )。益(yì )封(fēng )票(piào )骑(qí )千(qiān )七(qī )百(bǎi )户(hù )。

浑(hún )邪(xié )之(zhī )降(jiàng )也(yě ),汉(hàn )发(fā )车(chē )二(èr )万(wàn )乘(chéng )以(yǐ )迎(yíng )之(zhī ),县(xiàn )官(guān )无(wú )钱(qián ),从(cóng )民(mín )贳(shì )马(mǎ ),民(mín )或(huò )匿(nì )马(mǎ ),马(mǎ )不(bú )具(jù )。上(shàng )怒(nù ),欲(yù )斩(zhǎn )长(zhǎng )安(ān )令(lìng ),右(yòu )内(nèi )史(shǐ )汲(jí )黯(àn )曰(yuē ):“长(zhǎng )安(ān )令(lìng )无(wú )罪(zuì ),独(dú )斩(zhǎn )臣(chén )黯(àn ),民(mín )乃(nǎi )肯(kěn )出(chū )马(mǎ )。且(qiě )匈(xiōng )奴(nú )畔(pàn )其(qí )主(zhǔ )而(ér )降(jiàng )汉(hàn ),汉(hàn )徐(xú )以(yǐ )县(xiàn )次(cì )传(chuán )之(zhī ),何(hé )至(zhì )令(lìng )天(tiān )下(xià )骚(sāo )动(dòng ),罢(bà )敝(bì )中(zhōng )国(guó )而(ér )以(yǐ )事(shì )夷(yí )狄(dí )之(zhī )人(rén )乎(hū )!”上(shàng )默(mò )然(rán )。及(jí )浑(hún )邪(xié )至(zhì ),贾(jiǎ )人(rén )与(yǔ )市(shì )者(zhě )坐(zuò )当(dāng )死(sǐ )五(wǔ )百(bǎi )馀(yú )人(rén ),黯(àn )请(qǐng )间(jiān )见(jiàn )高(gāo )门(mén ),曰(yuē ):“夫(fū )匈(xiōng )奴(nú )攻(gōng )当(dāng )路(lù )塞(sāi ),绝(jué )和(hé )亲(qīn ),中(zhōng )国(guó )兴(xìng )兵(bīng )诛(zhū )之(zhī ),死(sǐ )伤(shāng )者(zhě )不(bú )可(kě )胜(shèng )计(jì ),而(ér )费(fèi )以(yǐ )巨(jù )万(wàn )百(bǎi )数(shù )。臣(chén )愚(yú )以(yǐ )为(wéi )陛(bì )下(xià )得(dé )胡(hú )人(rén ),皆(jiē )以(yǐ )为(wéi )奴(nú )婢(bì ),以(yǐ )赐(cì )从(cóng )军(jūn )死(sǐ )事(shì )者(zhě )家(jiā ),所(suǒ )卤(lǔ )获(huò ),因(yīn )予(yǔ )之(zhī ),以(yǐ )谢(xiè )天(tiān )下(xià )之(zhī )苦(kǔ ),塞(sāi )百(bǎi )姓(xìng )之(zhī )心(xīn )。今(jīn )纵(zòng )不(bú )能(néng ),浑(hún )邪(xié )率(lǜ )数(shù )万(wàn )之(zhī )众(zhòng )来(lái )降(jiàng ),虚(xū )府(fǔ )库(kù )赏(shǎng )赐(cì ),发(fā )良(liáng )民(mín )侍(shì )养(yǎng ),譬(pì )若(ruò )奉(fèng )骄(jiāo )子(zǐ ),愚(yú )民(mín )安(ān )知(zhī )市(shì )买(mǎi )长(zhǎng )安(ān )中(zhōng )物(wù ),而(ér )文(wén )吏(lì )绳(shéng )以(yǐ )为(wéi )阑(lán )出(chū )财(cái )物(wù )于(yú )边(biān )关(guān )乎(hū )!陛(bì )下(xià )纵(zòng )不(bú )能(néng )得(dé )匈(xiōng )奴(nú )之(zhī )资(zī )以(yǐ )谢(xiè )天(tiān )下(xià ),又(yòu )以(yǐ )微(wēi )文(wén )杀(shā )无(wú )知(zhī )者(zhě )五(wǔ )百(bǎi )馀(yú )人(rén ),是(shì )所(suǒ )谓(wèi )庇(bì )其(qí )叶(yè )而(ér )伤(shāng )其(qí )枝(zhī )者(zhě )也(yě )。臣(chén )窃(qiè )为(wéi )陛(bì )下(xià )不(bú )取(qǔ )也(yě )。”上(shàng )默(mò )然(rán )不(bú )许(xǔ ),曰(yuē ):“吾(wú )久(jiǔ )不(bú )闻(wén )汲(jí )黯(àn )之(zhī )言(yán ),今(jīn )又(yòu )复(fù )妄(wàng )发(fā )矣(yǐ )。”居(jū )顷(qǐng )之(zhī ),乃(nǎi )分(fèn )徙(xǐ )降(jiàng )者(zhě )边(biān )五(wǔ )郡(jùn )故(gù )塞(sāi )外(wài ),而(ér )皆(jiē )在(zài )河(hé )南(nán ),因(yīn )其(qí )故(gù )俗(sú )为(wéi )五(wǔ )属(shǔ )国(guó )。而(ér )金(jīn )城(chéng )河(hé )西(xī ),西(xī )并(bìng )南(nán )山(shān )至(zhì )盐(yán )泽(zé ),空(kōng )无(wú )匈(xiōng )奴(nú ),匈(xiōng )奴(nú )时(shí )有(yǒu )候(hòu )者(zhě )到(dào )而(ér )希(xī )矣(yǐ )。

休(xiū )屠(tú )王(wáng )太(tài )子(zǐ )日(rì )磾(dī )与(yǔ )母(mǔ )阏(è )氏(shì )、弟(dì )伦(lún )俱(jù )没(méi )入(rù )官(guān ),输(shū )黄(huáng )门(mén )养(yǎng )马(mǎ )。久(jiǔ )之(zhī ),帝(dì )游(yóu )宴(yàn ),见(jiàn )马(mǎ ),后(hòu )宫(gōng )满(mǎn )侧(cè ),日(rì )磾(dī )等(děng )数(shù )十(shí )人(rén )牵(qiān )马(mǎ )过(guò )殿(diàn )下(xià ),莫(mò )不(bú )窃(qiè )视(shì ),至(zhì )日(rì )磾(dī )独(dú )不(bú )敢(gǎn )。日(rì )磾(dī )长(zhǎng )八(bā )尺(chǐ )二(èr )寸(cùn ),容(róng )貌(mào )甚(shèn )严(yán ),马(mǎ )又(yòu )肥(féi )好(hǎo ),上(shàng )异(yì )而(ér )问(wèn )之(zhī ),具(jù )以(yǐ )本(běn )状(zhuàng )对(duì )。对(duì )奇(qí )焉(yān ),即(jí )日(rì )赐(cì )汤(tāng )沐(mù )、衣(yī )冠(guàn ),拜(bài )为(wéi )马(mǎ )监(jiān ),迁(qiān )侍(shì )中(zhōng )、驸(fù )马(mǎ )都(dōu )尉(wèi )、光(guāng )禄(lù )大(dà )夫(fū )。日(rì )磾(dī )既(jì )亲(qīn )近(jìn ),未(wèi )尝(cháng )有(yǒu )过(guò )失(shī ),上(shàng )甚(shèn )信(xìn )爱(ài )之(zhī ),赏(shǎng )赐(cì )累(lèi )千(qiān )金(jīn ),出(chū )则(zé )骖(cān )乘(chéng ),入(rù )侍(shì )左(zuǒ )右(yòu )。贵(guì )戚(qī )多(duō )窃(qiè )怨(yuàn )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )妄(wàng )得(dé )一(yī )胡(hú )儿(ér ),反(fǎn )贵(guì )重(zhòng )之(zhī )。”上(shàng )闻(wén ),愈(yù )厚(hòu )焉(yān )。以(yǐ )休(xiū )屠(tú )作(zuò )金(jīn )人(rén )祭(jì )天(tiān )主(zhǔ ),故(gù )赐(cì )日(rì )磾(dī )姓(xìng )金(jīn )氏(shì )。

世(shì )宗(zōng )孝(xiào )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )中(zhōng )之(zhī )上(shàng )元(yuán )狩(shòu )三(sān )年(nián )(辛(xīn )酉(yǒu ),公(gōng )元(yuán )前(qián )一(yī )二(èr )零(líng )年(nián ))

春(chūn ),有(yǒu )星(xīng )孛(bó )于(yú )东(dōng )方(fāng )。

夏(xià ),五(wǔ )月(yuè )。赦(shè )天(tiān )下(xià )。

淮(huái )南(nán )王(wáng )之(zhī )谋(móu )反(fǎn )也(yě ),胶(jiāo )东(dōng )康(kāng )王(wáng )寄(jì )微(wēi )闻(wén )其(qí )事(shì ),私(sī )作(zuò )战(zhàn )守(shǒu )备(bèi )。及(jí )吏(lì )治(zhì )淮(huái )南(nán )事(shì ),辞(cí )出(chū )之(zhī )。寄(jì )母(mǔ )王(wáng )夫(fū )人(rén ),即(jí )皇(huáng )太(tài )后(hòu )之(zhī )女(nǚ )弟(dì )也(yě ),于(yú )上(shàng )最(zuì )亲(qīn ),意(yì )自(zì )伤(shāng ),发(fā )病(bìng )而(ér )死(sǐ ),不(bú )敢(gǎn )置(zhì )后(hòu )。上(shàng )闻(wén )而(ér )怜(lián )之(zhī ),立(lì )其(qí )长(zhǎng )子(zǐ )贤(xián )为(wéi )胶(jiāo )东(dōng )王(wáng )。又(yòu )封(fēng )其(qí )所(suǒ )爱(ài )少(shǎo )子(zǐ )庆(qìng )为(wéi )六(liù )安(ān )王(wáng ),王(wáng )故(gù )衡(héng )山(shān )王(wáng )地(dì )。

秋(qiū ),匈(xiōng )奴(nú )入(rù )右(yòu )北(běi )平(píng )、定(dìng )襄(xiāng ),各(gè )数(shù )万(wàn )骑(qí ),杀(shā )略(luè )千(qiān )馀(yú )人(rén )。

山(shān )东(dōng )大(dà )水(shuǐ ),民(mín )多(duō )饥(jī )乏(fá )。天(tiān )子(zǐ )遣(qiǎn )使(shǐ )者(zhě )虚(xū )郡(jùn )国(guó )仓(cāng )廥(kuài )以(yǐ )振(zhèn )贫(pín )民(mín ),犹(yóu )不(bú )足(zú ),又(yòu )募(mù )豪(háo )富(fù )吏(lì )民(mín )能(néng )假(jiǎ )贷(dài )贫(pín )民(mín )者(zhě )以(yǐ )名(míng )闻(wén ),尚(shàng )不(bú )能(néng )相(xiàng )救(jiù )。乃(nǎi )徙(xǐ )贫(pín )民(mín )于(yú )关(guān )以(yǐ )西(xī )及(jí )充(chōng )朔(shuò )方(fāng )以(yǐ )南(nán )新(xīn )秦(qín )中(zhōng )七(qī )十(shí )馀(yú )万(wàn )口(kǒu ),衣(yī )食(shí )皆(jiē )仰(yǎng )给(gěi )县(xiàn )官(guān ),数(shù )岁(suì )假(jiǎ )予(yǔ )产(chǎn )业(yè )。使(shǐ )者(zhě )分(fèn )部(bù )护(hù )之(zhī ),冠(guàn )盖(gài )相(xiàng )望(wàng )。其(qí )费(fèi )以(yǐ )亿(yì )计(jì ),不(bú )可(kě )胜(shèng )数(shù )。

汉(hàn )既(jì )得(dé )浑(hún )邪(xié )王(wáng )地(dì ),陇(lǒng )西(xī )、北(běi )地(dì )、上(shàng )郡(jùn )益(yì )少(shǎo )胡(hú )寇(kòu ),诏(zhào )减(jiǎn )三(sān )郡(jùn )戍(shù )卒(zú )之(zhī )半(bàn ),以(yǐ )宽(kuān )天(tiān )下(xià )之(zhī )繇(yáo )。

上(shàng )将(jiāng )讨(tǎo )昆(kūn )明(míng ),以(yǐ )昆(kūn )明(míng )有(yǒu )滇(diān )池(chí )方(fāng )三(sān )百(bǎi )里(lǐ ),乃(nǎi )作(zuò )昆(kūn )明(míng )池(chí )以(yǐ )习(xí )水(shuǐ )战(zhàn )。是(shì )时(shí )法(fǎ )既(jì )益(yì )严(yán ),吏(lì )多(duō )废(fèi )免(miǎn )。兵(bīng )革(gé )数(shù )动(dòng ),民(mín )多(duō )买(mǎi )复(fù )及(jí )五(wǔ )大(dà )夫(fū ),征(zhēng )发(fā )之(zhī )士(shì )益(yì )鲜(xiān )。于(yú )是(shì )除(chú )千(qiān )夫(fū )、五(wǔ )大(dà )夫(fū )为(wéi )吏(lì ),不(bú )欲(yù )者(zhě )出(chū )马(mǎ ),以(yǐ )故(gù )吏(lì )弄(nòng )法(fǎ ),皆(jiē )谪(zhé )令(lìng )伐(fá )棘(jí )上(shàng )林(lín ),穿(chuān )昆(kūn )明(míng )池(chí )。

是(shì )岁(suì ),得(dé )神(shén )马(mǎ )于(yú )渥(wò )洼(wā )水(shuǐ )中(zhōng )。上(shàng )方(fāng )立(lì )乐(lè )府(fǔ ),使(shǐ )司(sī )马(mǎ )相(xiàng )如(rú )等(děng )造(zào )为(wéi )诗(shī )赋(fù ),以(yǐ )宦(huàn )者(zhě )李(lǐ )延(yán )年(nián )为(wéi )协(xié )律(lǜ )都(dōu )尉(wèi ),佩(pèi )二(èr )千(qiān )石(shí )印(yìn );弦(xián )次(cì )初(chū )诗(shī )以(yǐ )合(hé )八(bā )音(yīn )之(zhī )调(diào )。诗(shī )多(duō )《尔(ěr )雅(yǎ )》之(zhī )文(wén ),通(tōng )一(yī )经(jīng )之(zhī )士(shì )不(bú )能(néng )独(dú )知(zhī )其(qí )辞(cí ),必(bì )集(jí )会(huì )《五(wǔ )经(jīng )》家(jiā )相(xiàng )与(yǔ )共(gòng )讲(jiǎng )习(xí )读(dú )之(zhī ),乃(nǎi )能(néng )通(tōng )知(zhī )其(qí )意(yì )。及(jí )得(dé )神(shén )马(mǎ ),次(cì )以(yǐ )为(wéi )歌(gē )。汲(jí )黯(àn )曰(yuē ):“凡(fán )王(wáng )者(zhě )作(zuò )乐(lè ),上(shàng )以(yǐ )承(chéng )祖(zǔ )宗(zōng ),下(xià )以(yǐ )化(huà )兆(zhào )民(mín )。今(jīn )陛(bì )下(xià )得(dé )马(mǎ ),诗(shī )以(yǐ )为(wéi )歌(gē ),协(xié )于(yú )宗(zōng )庙(miào ),先(xiān )帝(dì )百(bǎi )姓(xìng )岂(qǐ )能(néng )知(zhī )其(qí )音(yīn )邪(xié )?”上(shàng )默(mò )然(rán )不(bú )说(shuō )。上(shàng )招(zhāo )延(yán )士(shì )大(dà )夫(fū ),常(cháng )如(rú )不(bú )足(zú );然(rán )性(xìng )严(yán )峻(jùn ),群(qún )臣(chén )虽(suī )素(sù )所(suǒ )爱(ài )信(xìn )者(zhě ),或(huò )小(xiǎo )有(yǒu )犯(fàn )法(fǎ ),或(huò )欺(qī )罔(wǎng ),辄(zhé )按(àn )诛(zhū )之(zhī ),无(wú )所(suǒ )宽(kuān )假(jiǎ )。汲(jí )黯(àn )谏(jiàn )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )求(qiú )贤(xián )甚(shèn )劳(láo ),未(wèi )尽(jìn )其(qí )用(yòng ),辄(zhé )已(yǐ )杀(shā )之(zhī )。以(yǐ )有(yǒu )限(xiàn )之(zhī )士(shì )恣(zì )无(wú )已(yǐ )之(zhī )诛(zhū ),臣(chén )恐(kǒng )天(tiān )下(xià )贤(xián )才(cái )将(jiāng )尽(jìn ),陛(bì )下(xià )谁(shuí )与(yǔ )共(gòng )为(wéi )治(zhì )乎(hū )!”黯(àn )言(yán )之(zhī )甚(shèn )怒(nù ),上(shàng )笑(xiào )而(ér )谕(yù )之(zhī )曰(yuē ):“何(hé )世(shì )无(wú )才(cái ),患(huàn )人(rén )不(bú )能(néng )识(shí )之(zhī )耳(ěr ),苟(gǒu )能(néng )识(shí )之(zhī ),何(hé )患(huàn )无(wú )人(rén )!夫(fū )所(suǒ )谓(wèi )才(cái )者(zhě ),犹(yóu )有(yǒu )用(yòng )之(zhī )器(qì )也(yě ),有(yǒu )才(cái )而(ér )不(bú )肯(kěn )尽(jìn )用(yòng ),与(yǔ )无(wú )才(cái )同(tóng ),不(bú )杀(shā )何(hé )施(shī )!”黯(àn )曰(yuē ):“臣(chén )虽(suī )不(bú )能(néng )以(yǐ )言(yán )屈(qū )陛(bì )下(xià ),而(ér )心(xīn )犹(yóu )以(yǐ )为(wéi )非(fēi )。愿(yuàn )陛(bì )下(xià )自(zì )今(jīn )改(gǎi )之(zhī ),无(wú )以(yǐ )臣(chén )为(wéi )愚(yú )而(ér )不(bú )知(zhī )理(lǐ )也(yě )。”上(shàng )顾(gù )群(qún )臣(chén )曰(yuē ):“黯(àn )自(zì )言(yán )为(wéi )便(biàn )辟(pì )则(zé )不(bú )可(kě ),自(zì )言(yán )为(wéi )愚(yú ),岂(qǐ )不(bú )信(xìn )然(rán )乎(hū )!”

世(shì )宗(zōng )孝(xiào )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )中(zhōng )之(zhī )上(shàng )元(yuán )狩(shòu )四(sì )年(nián )(壬(rén )戌(xū ),公(gōng )元(yuán )前(qián )一(yī )一(yī )九(jiǔ )年(nián ))

冬(dōng ),有(yǒu )司(sī )言(yán ):“县(xiàn )官(guān )用(yòng )度(dù )太(tài )空(kōng ),而(ér )富(fù )商(shāng )大(dà )贾(jiǎ )冶(yě )铸(zhù )、煮(zhǔ )盐(yán ),财(cái )或(huò )累(lèi )万(wàn )金(jīn ),不(bú )佐(zuǒ )国(guó )家(jiā )之(zhī )急(jí )。请(qǐng )更(gèng )钱(qián )造(zào )币(bì )以(yǐ )赡(shàn )用(yòng ),而(ér )摧(cuī )浮(fú )淫(yín )并(bìng )兼(jiān )之(zhī )徒(tú )。”是(shì )时(shí ),禁(jìn )苑(yuàn )有(yǒu )白(bái )鹿(lù )而(ér )少(shǎo )府(fǔ )多(duō )银(yín )、锡(xī ),乃(nǎi )以(yǐ )白(bái )鹿(lù )皮(pí )方(fāng )尺(chǐ ),缘(yuán )以(yǐ )藻(zǎo )缋(huì ),为(wéi )皮(pí )币(bì ),直(zhí )四(sì )十(shí )万(wàn )。王(wáng )侯(hóu )、宗(zōng )室(shì )朝(cháo )觐(jìn )聘(pìn )享(xiǎng )必(bì )以(yǐ )皮(pí )币(bì )荐(jiàn )璧(bì ),然(rán )后(hòu )得(dé )行(háng )。又(yòu )造(zào )银(yín )、锡(xī )为(wéi )白(bái )金(jīn )三(sān )品(pǐn ):大(dà )者(zhě )圜(huán )之(zhī ),其(qí )文(wén )龙(lóng ),直(zhí )三(sān )千(qiān );次(cì )方(fāng )之(zhī ),其(qí )文(wén )马(mǎ ),直(zhí )五(wǔ )百(bǎi );小(xiǎo )者(zhě )橢(duǒ )之(zhī ),其(qí )文(wén )龟(guī ),直(zhí )三(sān )百(bǎi )。令(lìng )县(xiàn )官(guān )销(xiāo )半(bàn )两(liǎng )钱(qián ),更(gèng )铸(zhù )三(sān )铢(zhū )钱(qián ),盗(dào )铸(zhù )诸(zhū )金(jīn )钱(qián )罪(zuì )皆(jiē )死(sǐ );而(ér )吏(lì )民(mín )之(zhī )盗(dào )铸(zhù )白(bái )金(jīn )者(zhě )不(bú )可(kě )胜(shèng )数(shù )。

于(yú )是(shì )以(yǐ )东(dōng )郭(guō )咸(xián )阳(yáng )、孔(kǒng )亻(dān )堇(jǐn )为(wéi )大(dà )农(nóng )丞(chéng ),领(lǐng )盐(yán )铁(tiě )事(shì )。桑(sāng )弘(hóng )羊(yáng )以(yǐ )计(jì )算(suàn )用(yòng )事(shì )。咸(xián )阳(yáng ),齐(qí )之(zhī )大(dà )煮(zhǔ )盐(yán );亻(dān )堇(jǐn ),南(nán )阳(yáng )大(dà )冶(yě ),皆(jiē )致(zhì )生(shēng )累(lèi )千(qiān )金(jīn )。弘(hóng )羊(yáng ),洛(luò )阳(yáng )贾(jiǎ )人(rén )之(zhī )子(zǐ ),以(yǐ )心(xīn )计(jì ),年(nián )十(shí )三(sān )侍(shì )中(zhōng )。三(sān )人(rén )言(yán )利(lì ),事(shì )析(xī )秋(qiū )毫(háo )矣(yǐ )。

诏(zhào )禁(jìn )民(mín )敢(gǎn )私(sī )铸(zhù )铁(tiě )器(qì )、煮(zhǔ )盐(yán )者(zhě )釱(dì )左(zuǒ )趾(zhǐ ),没(méi )入(rù )其(qí )器(qì )物(wù )。公(gōng )卿(qīng )又(yòu )请(qǐng )令(lìng )诸(zhū )贾(jiǎ )人(rén )末(mò )作(zuò )各(gè )以(yǐ )其(qí )物(wù )自(zì )占(zhàn ),率(lǜ )缗(mín )钱(qián )二(èr )千(qiān )而(ér )一(yī )算(suàn );及(jí )民(mín )有(yǒu )轺(yáo )车(chē )若(ruò )船(chuán )五(wǔ )丈(zhàng )以(yǐ )上(shàng )者(zhě ),皆(jiē )有(yǒu )算(suàn )。匿(nì )不(bú )自(zì )占(zhàn ),占(zhàn )不(bú )悉(xī ),戍(shù )边(biān )一(yī )岁(suì ),没(méi )入(rù )缗(mín )钱(qián )。有(yǒu )能(néng )告(gào )者(zhě ),以(yǐ )其(qí )半(bàn )畀(bì )之(zhī )。其(qí )法(fǎ )大(dà )抵(dǐ )出(chū )张(zhāng )汤(tāng )。汤(tāng )每(měi )朝(cháo )奏(zòu )事(shì ),语(yǔ )国(guó )家(jiā )用(yòng ),日(rì )晏(yàn ),天(tiān )子(zǐ )忘(wàng )食(shí )。丞(chéng )相(xiàng )充(chōng )位(wèi ),天(tiān )下(xià )事(shì )皆(jiē )决(jué )于(yú )汤(tāng )。百(bǎi )姓(xìng )骚(sāo )动(dòng ),不(bú )安(ān )其(qí )生(shēng ),咸(xián )指(zhǐ )怨(yuàn )汤(tāng )。

初(chū ),河(hé )南(nán )人(rén )卜(bo )式(shì ),数(shù )请(qǐng )输(shū )财(cái )县(xiàn )官(guān )以(yǐ )助(zhù )边(biān ),天(tiān )子(zǐ )使(shǐ )使(shǐ )问(wèn )式(shì ):“欲(yù )官(guān )乎(hū )?”式(shì )曰(yuē ):“臣(chén )少(shǎo )田(tián )牧(mù ),不(bú )习(xí )仕(shì )宦(huàn ),不(bú )愿(yuàn )也(yě )。”使(shǐ )者(zhě )问(wèn )曰(yuē ):“家(jiā )岂(qǐ )有(yǒu )冤(yuān ),欲(yù )言(yán )事(shì )乎(hū )?”式(shì )曰(yuē ):“臣(chén )生(shēng )与(yǔ )人(rén )无(wú )分(fèn )争(zhēng ),邑(yì )人(rén )贫(pín )者(zhě )贷(dài )之(zhī ),不(bú )善(shàn )者(zhě )教(jiāo )之(zhī ),所(suǒ )居(jū )人(rén )皆(jiē )从(cóng )式(shì ),式(shì )何(hé )故(gù )见(jiàn )冤(yuān )于(yú )人(rén )!无(wú )所(suǒ )欲(yù )言(yán )也(yě )。”使(shǐ )者(zhě )曰(yuē ):“苟(gǒu )如(rú )此(cǐ ),子(zǐ )何(hé )欲(yù )而(ér )然(rán )?”式(shì )曰(yuē ):“天(tiān )子(zǐ )诛(zhū )匈(xiōng )奴(nú ),愚(yú )以(yǐ )为(wéi )贤(xián )者(zhě )宜(yí )死(sǐ )节(jiē )于(yú )边(biān ),有(yǒu )财(cái )者(zhě )宜(yí )输(shū )委(wěi ),如(rú )此(cǐ )而(ér )匈(xiōng )奴(nú )可(kě )灭(miè )也(yě )。”上(shàng )由(yóu )是(shì )贤(xián )之(zhī ),欲(yù )尊(zūn )显(xiǎn )以(yǐ )风(fēng )百(bǎi )姓(xìng ),乃(nǎi )召(zhào )拜(bài )式(shì )为(wéi )中(zhōng )郎(láng ),爵(jué )左(zuǒ )庶(shù )长(zhǎng ),赐(cì )田(tián )十(shí )顷(qǐng ),布(bù )告(gào )下(xià )天(tiān ),使(shǐ )明(míng )知(zhī )之(zhī )。未(wèi )几(jǐ ),又(yòu )擢(zhuó )式(shì )为(wéi )齐(qí )太(tài )傅(fù )。

春(chūn ),有(yǒu )星(xīng )孛(bó )于(yú )东(dōng )北(běi )。夏(xià ),有(yǒu )长(zhǎng )星(xīng )出(chū )于(yú )西(xī )北(běi )。

上(shàng )与(yǔ )诸(zhū )将(jiāng )议(yì )曰(yuē ):“翕(xī )侯(hóu )赵(zhào )信(xìn )为(wéi )单(dān )于(yú )画(huà )计(jì ),常(cháng )以(yǐ )为(wéi )汉(hàn )兵(bīng )不(bú )能(néng )度(dù )幕(mù )轻(qīng )留(liú ),今(jīn )大(dà )发(fā )士(shì )卒(zú ),其(qí )势(shì )必(bì )得(dé )所(suǒ )欲(yù )。”乃(nǎi )粟(sù )马(mǎ )十(shí )万(wàn ),令(lìng )大(dà )将(jiāng )军(jūn )青(qīng )、票(piào )骑(qí )将(jiāng )军(jūn )去(qù )病(bìng )各(gè )将(jiāng )五(wǔ )万(wàn )骑(qí ),私(sī )负(fù )从(cóng )马(mǎ )复(fù )四(sì )万(wàn )匹(pǐ ),步(bù )兵(bīng )转(zhuǎn )者(zhě )踵(zhǒng )军(jūn )后(hòu )又(yòu )数(shù )十(shí )万(wàn )人(rén ),而(ér )敢(gǎn )力(lì )战(zhàn )深(shēn )入(rù )之(zhī )士(shì )皆(jiē )属(shǔ )票(piào )骑(qí )。票(piào )骑(qí )始(shǐ )为(wéi )出(chū )定(dìng )襄(xiāng ),当(dāng )单(dān )于(yú ),捕(bǔ )虏(lǔ )言(yán )单(dān )于(yú )东(dōng ),乃(nǎi )更(gèng )令(lìng )票(piào )骑(qí )出(chū )代(dài )郡(jùn ),令(lìng )大(dà )将(jiāng )军(jūn )出(chū )定(dìng )襄(xiāng )。郎(láng )中(zhōng )令(lìng )李(lǐ )广(guǎng )数(shù )自(zì )请(qǐng )行(háng ),天(tiān )子(zǐ )以(yǐ )为(wéi )老(lǎo ),弗(fú )许(xǔ );良(liáng )久(jiǔ ),乃(nǎi )许(xǔ )之(zhī ),以(yǐ )为(wéi )前(qián )将(jiāng )军(jūn )。太(tài )仆(pú )公(gōng )孙(sūn )贺(hè )为(wéi )左(zuǒ )将(jiāng )军(jūn ),主(zhǔ )爵(jué )都(dōu )尉(wèi )赵(zhào )食(shí )其(qí )为(wéi )右(yòu )将(jiāng )军(jūn ),平(píng )阳(yáng )侯(hóu )曹(cáo )瓤(ráng )为(wéi )后(hòu )将(jiāng )军(jūn ),皆(jiē )属(shǔ )大(dà )将(jiāng )军(jūn )。赵(zhào )信(xìn )为(wéi )单(dān )于(yú )谋(móu )曰(yuē ):“汉(hàn )兵(bīng )既(jì )度(dù )幕(mù ),人(rén )马(mǎ )罢(bà ),匈(xiōng )奴(nú )可(kě )坐(zuò )收(shōu )虏(lǔ )耳(ěr )。”乃(nǎi )悉(xī )远(yuǎn )北(běi )其(qí )辎(zī )重(zhòng ),以(yǐ )精(jīng )兵(bīng )待(dài )幕(mù )北(běi )。

大(dà )将(jiāng )军(jūn )青(qīng )既(jì )出(chū )塞(sāi ),捕(bǔ )虏(lǔ )知(zhī )单(dān )于(yú )所(suǒ )居(jū ),乃(nǎi )自(zì )以(yǐ )精(jīng )兵(bīng )走(zǒu )之(zhī ),而(ér )令(lìng )前(qián )将(jiāng )军(jūn )广(guǎng )并(bìng )于(yú )右(yòu )将(jiāng )军(jūn )军(jūn ),出(chū )东(dōng )道(dào )。东(dōng )道(dào )回(huí )远(yuǎn )而(ér )水(shuǐ )草(cǎo )少(shǎo ),广(guǎng )自(zì )请(qǐng )曰(yuē ):“臣(chén )部(bù )为(wéi )前(qián )将(jiāng )军(jūn ),今(jīn )大(dà )将(jiāng )军(jūn )乃(nǎi )徙(xǐ )令(lìng )臣(chén )出(chū )东(dōng )道(dào )。且(qiě )臣(chén )结(jié )发(fā )而(ér )与(yǔ )匈(xiōng )奴(nú )战(zhàn ),今(jīn )乃(nǎi )一(yī )得(dé )当(dāng )单(dān )于(yú ),臣(chén )愿(yuàn )居(jū )前(qián ),先(xiān )死(sǐ )单(dān )于(yú )。”大(dà )将(jiāng )军(jūn )亦(yì )阴(yīn )受(shòu )上(shàng )诫(jiè ),以(yǐ )为(wéi )“李(lǐ )广(guǎng )老(lǎo ),数(shù )奇(qí ),毋(wú )令(lìng )当(dāng )单(dān )于(yú ),恐(kǒng )不(bú )得(dé )所(suǒ )欲(yù )。”而(ér )公(gōng )孙(sūn )敖(áo )新(xīn )失(shī )侯(hóu ),大(dà )将(jiāng )军(jūn )亦(yì )欲(yù )使(shǐ )敖(áo )与(yǔ )俱(jù )当(dāng )单(dān )于(yú ),故(gù )徙(xǐ )前(qián )将(jiāng )军(jūn )广(guǎng )。广(guǎng )知(zhī )之(zhī ),固(gù )自(zì )辞(cí )于(yú )大(dà )将(jiāng )军(jūn );大(dà )将(jiāng )军(jūn )不(bú )听(tīng ),广(guǎng )不(bú )谢(xiè )而(ér )起(qǐ )行(háng ),意(yì )甚(shèn )愠(yùn )怒(nù )。

大(dà )将(jiāng )军(jūn )出(chū )塞(sāi )千(qiān )馀(yú )里(lǐ ),度(dù )幕(mù ),见(jiàn )单(dān )于(yú )兵(bīng )陈(chén )而(ér )待(dài )。于(yú )是(shì )大(dà )将(jiāng )军(jūn )令(lìng )武(wǔ )刚(gāng )车(chē )自(zì )环(huán )为(wéi )营(yíng ),而(ér )纵(zòng )五(wǔ )千(qiān )骑(qí )往(wǎng )当(dāng )匈(xiōng )奴(nú )。匈(xiōng )奴(nú )亦(yì )纵(zòng )可(kě )万(wàn )骑(qí )。会(huì )日(rì )且(qiě )入(rù ),大(dà )风(fēng )起(qǐ ),砂(shā )砾(lì )击(jī )面(miàn ),两(liǎng )军(jūn )不(bú )相(xiàng )见(jiàn ),汉(hàn )益(yì )纵(zòng )左(zuǒ )右(yòu )翼(yì )绕(rào )单(dān )于(yú )。单(dān )于(yú )视(shì )汉(hàn )兵(bīng )多(duō )而(ér )士(shì )马(mǎ )尚(shàng )强(qiáng ),自(zì )度(dù )战(zhàn )不(bú )能(néng )如(rú )汉(hàn )兵(bīng ),单(dān )于(yú )遂(suí )乘(chéng )六(liù )骡(luó ),壮(zhuàng )骑(qí )可(kě )数(shù )百(bǎi ),直(zhí )冒(mào )汉(hàn )围(wéi ),西(xī )北(běi )驰(chí )去(qù )。时(shí )已(yǐ )昏(hūn ),汉(hàn )匈(xiōng )奴(nú )相(xiàng )纷(fēn )拏(ná ),杀(shā )伤(shāng )大(dà )当(dāng )。当(dāng )军(jūn )左(zuǒ )校(xiào )捕(bǔ )虏(lǔ )言(yán ),单(dān )于(yú )未(wèi )昏(hūn )而(ér )去(qù ),汉(hàn )军(jūn )发(fā )轻(qīng )骑(qí )夜(yè )追(zhuī )之(zhī ),大(dà )将(jiāng )军(jūn )军(jūn )因(yīn )随(suí )其(qí )后(hòu ),匈(xiōng )奴(nú )兵(bīng )亦(yì )散(sàn )走(zǒu )。迟(chí )明(míng ),行(háng )二(èr )百(bǎi )馀(yú )里(lǐ ),不(bú )得(dé )单(dān )于(yú ),捕(bǔ )斩(zhǎn )首(shǒu )虏(lǔ )万(wàn )九(jiǔ )千(qiān )级(jí ),遂(suí )至(zhì )窴(tián )颜(yán )山(shān )赵(zhào )信(xìn )城(chéng ),得(dé )匈(xiōng )奴(nú )积(jī )粟(sù )食(shí )军(jūn ),留(liú )一(yī )日(rì ),悉(xī )烧(shāo )其(qí )城(chéng )馀(yú )粟(sù )而(ér )归(guī )。

前(qián )将(jiāng )军(jūn )广(guǎng )与(yǔ )右(yòu )将(jiāng )军(jūn )食(shí )其(qí )军(jūn )无(wú )导(dǎo ),惑(huò )失(shī )道(dào ),后(hòu )大(dà )将(jiāng )军(jūn ),不(bú )及(jí )单(dān )于(yú )战(zhàn )。大(dà )将(jiāng )军(jūn )引(yǐn )还(hái ),过(guò )幕(mù )南(nán ),乃(nǎi )遇(yù )二(èr )将(jiāng )军(jūn )。大(dà )将(jiāng )军(jūn )使(shǐ )长(zhǎng )史(shǐ )责(zé )问(wèn )广(guǎng )、食(shí )其(qí )失(shī )道(dào )状(zhuàng ),急(jí )责(zé )广(guǎng )之(zhī )幕(mù )府(fǔ )对(duì )簿(bù )。广(guǎng )曰(yuē ):“诸(zhū )校(xiào )尉(wèi )无(wú )罪(zuì ),乃(nǎi )我(wǒ )自(zì )失(shī )道(dào ),吾(wú )今(jīn )自(zì )上(shàng )簿(bù )至(zhì )莫(mò )府(fǔ )”。广(guǎng )谓(wèi )其(qí )麾(huī )下(xià )曰(yuē ):“广(guǎng )结(jié )发(fā )与(yǔ )匈(xiōng )奴(nú )大(dà )小(xiǎo )七(qī )十(shí )馀(yú )战(zhàn ),今(jīn )幸(xìng )从(cóng )大(dà )将(jiāng )军(jūn )出(chū )接(jiē )单(dān )于(yú )兵(bīng ),而(ér )大(dà )将(jiāng )军(jūn )徙(xǐ )广(guǎng )部(bù )行(háng )回(huí )远(yuǎn ),而(ér )又(yòu )迷(mí )失(shī )道(dào ),岂(qǐ )非(fēi )天(tiān )哉(zāi )!且(qiě )广(guǎng )年(nián )六(liù )十(shí )馀(yú )矣(yǐ ),终(zhōng )不(bú )能(néng )复(fù )对(duì )刀(dāo )笔(bǐ )之(zhī )吏(lì )!”遂(suí )引(yǐn )刀(dāo )自(zì )刭(jǐng )。广(guǎng )为(wéi )人(rén )廉(lián ),得(dé )赏(shǎng )赐(cì )辄(zhé )分(fèn )其(qí )麾(huī )下(xià ),饮(yǐn )食(shí )与(yǔ )士(shì )共(gòng )之(zhī ),为(wéi )二(èr )千(qiān )石(shí )四(sì )十(shí )馀(yú )年(nián ),家(jiā )无(wú )馀(yú )财(cái )。猿(yuán )臂(bì ),善(shàn )射(shè ),度(dù )不(bú )中(zhōng )不(bú )发(fā )。将(jiāng )兵(bīng ),乏(fá )绝(jué )之(zhī )处(chù )见(jiàn )水(shuǐ ),士(shì )卒(zú )不(bú )尽(jìn )饮(yǐn ),广(guǎng )不(bú )近(jìn )水(shuǐ ),士(shì )卒(zú )不(bú )尽(jìn )食(shí ),广(guǎng )不(bú )尝(cháng )食(shí )。士(shì )以(yǐ )此(cǐ )爱(ài )乐(lè )为(wéi )用(yòng )。及(jí )死(sǐ ),一(yī )军(jūn )皆(jiē )哭(kū )。百(bǎi )姓(xìng )闻(wén )之(zhī ),知(zhī )与(yǔ )不(bú )知(zhī ),无(wú )老(lǎo )壮(zhuàng )皆(jiē )为(wéi )垂(chuí )涕(tì )。而(ér )右(yòu )将(jiāng )军(jūn )独(dú )下(xià )吏(lì ),当(dāng )死(sǐ ),赎(shú )为(wéi )庶(shù )人(rén )。

单(dān )于(yú )之(zhī )遁(dùn )走(zǒu ),其(qí )兵(bīng )往(wǎng )往(wǎng )与(yǔ )汉(hàn )兵(bīng )相(xiàng )乱(luàn )而(ér )随(suí )单(dān )于(yú ),单(dān )于(yú )久(jiǔ )不(bú )与(yǔ )其(qí )大(dà )众(zhòng )相(xiàng )得(dé )。其(qí )右(yòu )谷(gǔ )蠡(lí )王(wáng )以(yǐ )为(wéi )单(dān )于(yú )死(sǐ ),乃(nǎi )自(zì )立(lì )为(wéi )单(dān )于(yú )。十(shí )馀(yú )日(rì ),真(zhēn )单(dān )于(yú )复(fù )得(dé )其(qí )众(zhòng ),而(ér )右(yòu )谷(gǔ )蠡(lí )王(wáng )乃(nǎi )去(qù )其(qí )单(dān )于(yú )号(hào )。

票(piào )骑(qí )将(jiāng )军(jūn )骑(qí )兵(bīng )车(chē )重(zhòng )与(yǔ )大(dà )将(jiāng )军(jūn )军(jūn )等(děng ),而(ér )无(wú )裨(bì )将(jiāng ),悉(xī )以(yǐ )李(lǐ )敢(gǎn )等(děng )为(wéi )大(dà )校(xiào ),当(dāng )裨(bì )将(jiāng ),出(chū )代(dài )、右(yòu )北(běi )平(píng )二(èr )千(qiān )馀(yú )里(lǐ ),绝(jué )大(dà )幕(mù ),直(zhí )左(zuǒ )方(fāng )兵(bīng ),获(huò )屯(tún )头(tóu )王(wáng )、韩(hán )王(wáng )等(děng )三(sān )人(rén ),将(jiāng )军(jūn )、相(xiàng )国(guó )、当(dāng )户(hù )、都(dōu )尉(wèi )八(bā )十(shí )三(sān )人(rén ),封(fēng )狼(láng )居(jū )胥(xū )山(shān ),禅(chán )于(yú )姑(gū )衍(yǎn ),登(dēng )临(lín )翰(hàn )海(hǎi ),卤(lǔ )获(huò )七(qī )万(wàn )四(sì )百(bǎi )四(sì )十(shí )三(sān )级(jí )。天(tiān )子(zǐ )以(yǐ )五(wǔ )千(qiān )八(bā )百(bǎi )户(hù )益(yì )封(fēng )票(piào )骑(qí )将(jiāng )军(jūn );又(yòu )封(fēng )其(qí )所(suǒ )部(bù )右(yòu )北(běi )平(píng )太(tài )守(shǒu )路(lù )博(bó )德(dé )等(děng )四(sì )人(rén )列(liè )侯(hóu ),从(cóng )票(piào )侯(hóu )破(pò )奴(nú )等(děng )二(èr )人(rén )益(yì )封(fēng ),校(xiào )尉(wèi )敢(gǎn )为(wéi )关(guān )内(nèi )侯(hóu ),食(shí )邑(yì );军(jūn )吏(lì )卒(zú )为(wéi )官(guān )、赏(shǎng )赐(cì )甚(shèn )多(duō )。而(ér )大(dà )将(jiāng )军(jūn )不(bú )得(dé )益(yì )封(fēng ),军(jūn )吏(lì )卒(zú )皆(jiē )无(wú )封(fēng )侯(hóu )者(zhě )。

两(liǎng )军(jūn )之(zhī )出(chū )塞(sāi ),塞(sāi )阅(yuè )官(guān )及(jí )私(sī )马(mǎ )凡(fán )十(shí )四(sì )万(wàn )匹(pǐ ),而(ér )复(fù )入(rù )塞(sāi )者(zhě )不(bú )满(mǎn )三(sān )万(wàn )匹(pǐ )。

乃(nǎi )益(yì )置(zhì )大(dà )司(sī )马(mǎ )位(wèi ),大(dà )将(jiāng )军(jūn )、票(piào )骑(qí )将(jiāng )军(jūn )皆(jiē )为(wéi )大(dà )司(sī )马(mǎ ),定(dìng )令(lìng ),令(lìng )票(piào )骑(qí )将(jiāng )军(jūn )秩(zhì )禄(lù )与(yǔ )大(dà )将(jiāng )军(jūn )等(děng )。自(zì )是(shì )之(zhī )后(hòu ),大(dà )将(jiāng )军(jūn )青(qīng )日(rì )退(tuì )而(ér )票(piào )骑(qí )日(rì )益(yì )贵(guì )。大(dà )将(jiāng )军(jūn )故(gù )人(rén )、门(mén )下(xià )士(shì )多(duō )去(qù )事(shì )票(piào )骑(qí ),辄(zhé )得(dé )官(guān )爵(jué ),唯(wéi )任(rèn )安(ān )不(bú )肯(kěn )。

票(piào )骑(qí )将(jiāng )军(jūn )为(wéi )人(rén ),少(shǎo )言(yán )不(bú )泄(xiè ),有(yǒu )气(qì )敢(gǎn )往(wǎng )。天(tiān )子(zǐ )尝(cháng )欲(yù )教(jiāo )之(zhī )孙(sūn )、吴(wú )兵(bīng )法(fǎ ),对(duì )曰(yuē ):“顾(gù )方(fāng )略(luè )何(hé )如(rú )耳(ěr ),不(bú )至(zhì )学(xué )古(gǔ )兵(bīng )法(fǎ )。”天(tiān )子(zǐ )为(wéi )治(zhì )第(dì ),令(lìng )票(piào )骑(qí )视(shì )之(zhī ),对(duì )曰(yuē ):“匈(xiōng )奴(nú )未(wèi )灭(miè ),无(wú )以(yǐ )家(jiā )为(wéi )也(yě )!”由(yóu )此(cǐ )上(shàng )益(yì )重(zhòng )爱(ài )之(zhī )。然(rán )少(shǎo )贵(guì ),不(bú )省(shěng )士(shì ),其(qí )从(cóng )军(jūn ),天(tiān )子(zǐ )为(wéi )遣(qiǎn )太(tài )官(guān )赍(jī )数(shù )十(shí )乘(chéng ),既(jì )还(hái ),重(zhòng )车(chē )馀(yú )弃(qì )粱(liáng )肉(ròu ),而(ér )士(shì )有(yǒu )饥(jī )者(zhě );其(qí )在(zài )塞(sāi )外(wài ),卒(zú )乏(fá )粮(liáng )或(huò )不(bú )能(néng )自(zì )振(zhèn ),而(ér )票(piào )骑(qí )尚(shàng )穿(chuān )域(yù )蹋(tà )鞠(jū ),事(shì )多(duō )此(cǐ )类(lèi )。大(dà )将(jiāng )军(jūn )为(wéi )人(rén )仁(rén ),喜(xǐ )士(shì )退(tuì )让(ràng ),以(yǐ )和(hé )柔(róu )自(zì )媚(mèi )于(yú )上(shàng )。两(liǎng )人(rén )志(zhì )操(cāo )如(rú )此(cǐ )。

是(shì )时(shí ),汉(hàn )所(suǒ )杀(shā )虏(lǔ )匈(xiōng )奴(nú )合(hé )八(bā )九(jiǔ )万(wàn ),而(ér )汉(hàn )士(shì )卒(zú )物(wù )故(gù )变(biàn )数(shù )万(wàn )。是(shì )后(hòu )匈(xiōng )奴(nú )远(yuǎn )遁(dùn ),而(ér )幕(mù )南(nán )无(wú )王(wáng )庭(tíng )。汉(hàn )渡(dù )河(hé )自(zì )朔(shuò )方(fāng )以(yǐ )西(xī )至(zhì )令(lìng )居(jū ),往(wǎng )往(wǎng )通(tōng )渠(qú ),置(zhì )田(tián )官(guān ),吏(lì )卒(zú )五(wǔ )六(liù )万(wàn )人(rén ),稍(shāo )蚕(cán )食(shí )匈(xiōng )奴(nú )以(yǐ )北(běi );然(rán )亦(yì )以(yǐ )马(mǎ )少(shǎo ),不(bú )复(fù )大(dà )出(chū )击(jī )匈(xiōng )奴(nú )矣(yǐ )。

匈(xiōng )奴(nú )用(yòng )赵(zhào )信(xìn )计(jì ),遣(qiǎn )使(shǐ )于(yú )汉(hàn ),好(hǎo )辞(cí )请(qǐng )和(hé )亲(qīn )。天(tiān )子(zǐ )下(xià )其(qí )议(yì ),或(huò )言(yán )和(hé )亲(qīn ),或(huò )言(yán )遂(suí )臣(chén )之(zhī )。丞(chéng )相(xiàng )长(zhǎng )史(shǐ )任(rèn )敞(chǎng )曰(yuē ):“匈(xiōng )奴(nú )新(xīn )破(pò )困(kùn ),宜(yí )可(kě )使(shǐ )为(wéi )外(wài )臣(chén ),朝(cháo )请(qǐng )于(yú )边(biān )。”汉(hàn )使(shǐ )任(rèn )敞(chǎng )于(yú )单(dān )于(yú ),单(dān )于(yú )大(dà )怒(nù ),留(liú )之(zhī )不(bú )遣(qiǎn )。是(shì )时(shí ),博(bó )士(shì )狄(dí )山(shān )议(yì )以(yǐ )为(wéi )和(hé )亲(qīn )便(biàn ),上(shàng )以(yǐ )问(wèn )张(zhāng )汤(tāng ),汤(tāng )曰(yuē ):“此(cǐ )愚(yú )儒(rú )无(wú )知(zhī )。”狄(dí )山(shān )曰(yuē ):“臣(chén )固(gù )愚(yú ),愚(yú )忠(zhōng )。若(ruò )御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū )汤(tāng ),乃(nǎi )诈(zhà )忠(zhōng )。”于(yú )是(shì )上(shàng )作(zuò )色(sè )曰(yuē ):“吾(wú )使(shǐ )生(shēng )居(jū )一(yī )郡(jùn ),能(néng )无(wú )使(shǐ )虏(lǔ )入(rù )盗(dào )乎(hū )?”曰(yuē ):“不(bú )能(néng )。”曰(yuē ):“居(jū )一(yī )县(xiàn )?”对(duì )曰(yuē ):“不(bú )能(néng )。”复(fù )曰(yuē ):“居(jū )一(yī )障(zhàng )间(jiān )?”山(shān )自(zì )度(dù )辩(biàn )穷(qióng )且(qiě )下(xià )吏(lì ),曰(yuē ):“能(néng )。”于(yú )是(shì )上(shàng )遣(qiǎn )山(shān )乘(chéng )障(zhàng ),至(zhì )月(yuè )馀(yú ),匈(xiōng )奴(nú )斩(zhǎn )山(shān )头(tóu )而(ér )去(qù )。自(zì )是(shì )之(zhī )后(hòu ),群(qún )臣(chén )震(zhèn )慑(shè ),无(wú )敢(gǎn )忤(wǔ )汤(tāng )者(zhě )。

是(shì )岁(suì ),汲(jí )黯(àn )坐(zuò )法(fǎ )免(miǎn ),以(yǐ )定(dìng )襄(xiāng )太(tài )守(shǒu )义(yì )纵(zòng )为(wéi )右(yòu )内(nèi )史(shǐ ),河(hé )内(nèi )太(tài )守(shǒu )王(wáng )温(wēn )舒(shū )为(wéi )中(zhōng )尉(wèi )。

先(xiān )是(shì ),宁(níng )成(chéng )为(wéi )关(guān )都(dōu )尉(wèi ),吏(lì )民(mín )出(chū )入(rù )关(guān )者(zhě )号(hào )曰(yuē ):“宁(níng )见(jiàn )乳(rǔ )虎(hǔ ),无(wú )值(zhí )宁(níng )成(chéng )之(zhī )怒(nù )。”及(jí )义(yì )纵(zòng )为(wéi )南(nán )阳(yáng )太(tài )守(shǒu ),至(zhì )关(guān ),宁(níng )成(chéng )侧(cè )行(háng )送(sòng )迎(yíng )。至(zhì )郡(jùn ),遂(suí )按(àn )宁(níng )氏(shì ),破(pò )碎(suì )其(qí )家(jiā );南(nán )阳(yáng )吏(lì )民(mín )重(zhòng )足(zú )一(yī )迹(jì )。后(hòu )徙(xǐ )定(dìng )襄(xiāng )太(tài )守(shǒu ),初(chū )至(zhì ),掩(yǎn )定(dìng )襄(xiāng )狱(yù )中(zhōng )重(zhòng )罪(zuì )轻(qīng )系(xì )二(èr )百(bǎi )馀(yú )人(rén ),及(jí )宾(bīn )客(kè )、昆(kūn )弟(dì )私(sī )人(rén )视(shì )亦(yì )二(èr )百(bǎi )馀(yú )人(rén ),一(yī )捕(bǔ ),鞠(jū )曰(yuē )“为(wéi )死(sǐ )罪(zuì )解(jiě )脱(tuō )”。是(shì )日(rì ),皆(jiē )报(bào )杀(shā )四(sì )百(bǎi )馀(yú )人(rén )。其(qí )后(hòu )郡(jùn )中(zhōng )不(bú )寒(hán )而(ér )栗(lì )。是(shì )时(shí ),赵(zhào )禹(yǔ )、张(zhāng )汤(tāng )以(yǐ )深(shēn )刻(kè )为(wéi )九(jiǔ )卿(qīng )。然(rán )其(qí )治(zhì )尚(shàng )辅(fǔ )法(fǎ )而(ér )行(háng );纵(zòng )专(zhuān )以(yǐ )鹰(yīng )击(jī )为(wéi )治(zhì )。王(wáng )温(wēn )舒(shū )始(shǐ )为(wéi )广(guǎng )平(píng )都(dōu )尉(wèi ),择(zé )郡(jùn )中(zhōng )豪(háo )敢(gǎn )往(wǎng )吏(lì )十(shí )馀(yú )人(rén ),以(yǐ )为(wéi )爪(zhǎo )牙(yá ),皆(jiē )把(bǎ )其(qí )阴(yīn )重(zhòng )罪(zuì ),而(ér )纵(zòng )使(shǐ )督(dū )盗(dào )贼(zéi )。快(kuài )其(qí )意(yì )所(suǒ )欲(yù )得(dé ),此(cǐ )人(rén )虽(suī )有(yǒu )百(bǎi )罪(zuì ),弗(fú )法(fǎ );即(jí )有(yǒu )避(bì ),因(yīn )其(qí )事(shì )夷(yí )之(zhī ),亦(yì )灭(miè )宗(zōng )。以(yǐ )其(qí )故(gù ),齐(qí )、赵(zhào )之(zhī )郊(jiāo )盗(dào )贼(zéi )不(bú )敢(gǎn )近(jìn )广(guǎng )平(píng ),广(guǎng )平(píng )声(shēng )为(wéi )道(dào )不(bú )拾(shí )遗(yí )。迁(qiān )河(hé )内(nèi )太(tài )守(shǒu ),以(yǐ )九(jiǔ )月(yuè )至(zhì ),令(lìng )郡(jùn )具(jù )私(sī )马(mǎ )五(wǔ )十(shí )匹(pǐ )为(wéi )驿(yì ),捕(bǔ )郡(jùn )中(zhōng )豪(háo )猾(huá ),相(xiàng )连(lián )坐(zuò )千(qiān )馀(yú )家(jiā )。上(shàng )书(shū )请(qǐng ),大(dà )者(zhě )至(zhì )族(zú ),小(xiǎo )者(zhě )乃(nǎi )死(sǐ ),家(jiā )尽(jìn )没(méi )入(rù )偿(cháng )臧(zāng )。奏(zòu )行(háng )不(bú )过(guò )二(èr )三(sān )日(rì )得(dé )可(kě ),事(shì )论(lùn )报(bào ),至(zhì )流(liú )血(xuè )十(shí )馀(yú )里(lǐ ),河(hé )内(nèi )皆(jiē )怪(guài )其(qí )奏(zòu ),以(yǐ )为(wéi )神(shén )速(sù )。尽(jìn )十(shí )二(èr )月(yuè ),郡(jùn )中(zhōng )毋(wú )声(shēng ),毋(wú )敢(gǎn )夜(yè )行(háng ),野(yě )无(wú )犬(quǎn )吠(fèi )之(zhī )盗(dào )。其(qí )颇(pō )不(bú )得(dé ),失(shī )之(zhī )旁(páng )郡(jùn )国(guó ),追(zhuī )求(qiú )。会(huì )春(chūn ),温(wēn )舒(shū )顿(dùn )足(zú )叹(tàn )曰(yuē ):“嗟(jiē )乎(hū )!令(lìng )冬(dōng )月(yuè )益(yì )展(zhǎn )一(yī )月(yuè ),足(zú )吾(wú )事(shì )矣(yǐ )!”

天(tiān )子(zǐ )闻(wén )之(zhī ),皆(jiē )以(yǐ )为(wéi )能(néng ),故(gù )擢(zhuó )为(wéi )中(zhōng )二(èr )千(qiān )石(shí )。

齐(qí )人(rén )少(shǎo )翁(wēng ),以(yǐ )鬼(guǐ )神(shén )方(fāng )见(jiàn )上(shàng )。上(shàng )有(yǒu )所(suǒ )幸(xìng )王(wáng )夫(fū )人(rén )卒(zú ),少(shǎo )翁(wēng )以(yǐ )方(fāng )夜(yè )致(zhì )鬼(guǐ ),如(rú )王(wáng )夫(fū )人(rén )之(zhī )貌(mào ),天(tiān )子(zǐ )自(zì )帷(wéi )中(zhōng )望(wàng )见(jiàn )焉(yān )。于(yú )是(shì )乃(nǎi )拜(bài )少(shǎo )翁(wēng )为(wéi )文(wén )成(chéng )将(jiāng )军(jūn ),赏(shǎng )赐(cì )甚(shèn )多(duō ),以(yǐ )客(kè )礼(lǐ )礼(lǐ )之(zhī )。文(wén )成(chéng )又(yòu )劝(quàn )上(shàng )作(zuò )甘(gān )泉(quán )宫(gōng ),中(zhōng )为(wéi )台(tái )室(shì ),画(huà )天(tiān )、地(dì )、太(tài )一(yī )诸(zhū )鬼(guǐ )神(shén )而(ér )置(zhì )祭(jì )具(jù ),以(yǐ )致(zhì )天(tiān )神(shén )。居(jū )岁(suì )馀(yú ),其(qí )方(fāng )益(yì )衰(shuāi ),神(shén )不(bú )至(zhì )。乃(nǎi )为(wéi )帛(bó )书(shū )以(yǐ )饭(fàn )牛(niú ),佯(yáng )不(bú )知(zhī ),言(yán )曰(yuē ):“此(cǐ )牛(niú )腹(fù )中(zhōng )有(yǒu )奇(qí )。”杀(shā )视(shì ),得(dé )书(shū ),书(shū )言(yán )甚(shèn )怪(guài ),天(tiān )子(zǐ )识(shí )其(qí )手(shǒu )书(shū ),问(wèn )其(qí )人(rén ),果(guǒ )是(shì )伪(wěi )书(shū )。于(yú )是(shì )诛(zhū )文(wén )成(chéng )将(jiāng )军(jūn )而(ér )隐(yǐn )之(zhī )。

阅读:25714

打赏捐助〔Donate〕>>>

《汉纪十一》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库