汉纪二十【登录】

《资治通鉴》 > 《汉纪》·六十卷 > 《汉纪二十》 > 拼音版

起(qǐ )昭(zhāo )阳(yáng )作(zuò )噩(è ),尽(jìn )屠(tú )维(wéi )单(dān )阏(è ),凡(fán )七(qī )年(nián )。

孝(xiào )元(yuán )皇(huáng )帝(dì )上(shàng )初(chū )元(yuán )元(yuán )年(nián )(癸(guǐ )酉(yǒu ),公(gōng )元(yuán )前(qián )四(sì )八(bā )年(nián ))

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),辛(xīn )丑(chǒu ),葬(zàng )孝(xiào )宣(xuān )皇(huáng )帝(dì )于(yú )杜(dù )陵(líng );赦(shè )天(tiān )下(xià )。

三(sān )月(yuè ),丙(bǐng )午(wǔ ),立(lì )皇(huáng )后(hòu )王(wáng )氏(shì ),封(fēng )后(hòu )父(fù )禁(jìn )为(wéi )阳(yáng )平(píng )候(hòu )。

以(yǐ )三(sān )辅(fǔ )、太(tài )常(cháng )、郡(jùn )国(guó )公(gōng )田(tián )及(jí )苑(yuàn )可(kě )省(shěng )者(zhě )振(zhèn )业(yè )贫(pín )民(mín );赀(zī )不(bú )满(mǎn )千(qiān )钱(qián )者(zhě ),赋(fù )贷(dài )种(zhǒng )、食(shí )。

封(fēng )外(wài )祖(zǔ )父(fù )平(píng )恩(ēn )戴(dài )侯(hóu )同(tóng )产(chǎn )弟(dì )子(zǐ )中(zhōng )常(cháng )侍(shì )许(xǔ )嘉(jiā )为(wéi )平(píng )恩(ēn )侯(hóu )。

夏(xià ),六(liù )月(yuè ),以(yǐ )民(mín )疾(jí )疫(yì ),令(lìng )太(tài )官(guān )损(sǔn )膳(shàn ),减(jiǎn )乐(lè )府(fǔ )员(yuán ),省(shěng )苑(yuàn )马(mǎ ),以(yǐ )振(zhèn )困(kùn )乏(fá )。

秋(qiū ),九(jiǔ )月(yuè ),关(guān )东(dōng )郡(jùn )、国(guó )十(shí )一(yī )大(dà )水(shuǐ ),饥(jī ),或(huò )人(rén )相(xiàng )食(shí );转(zhuǎn )旁(páng )郡(jùn )钱(qián )谷(gǔ )以(yǐ )相(xiàng )救(jiù )。

上(shàng )素(sù )闻(wén )琅(láng )邪(xié )王(wáng )吉(jí )、贡(gòng )禹(yǔ )皆(jiē )明(míng )经(jīng )洁(jié )行(háng ),遣(qiǎn )使(shǐ )者(zhě )征(zhēng )之(zhī )。吉(jí )道(dào )病(bìng )卒(zú )。禹(yǔ )至(zhì ),拜(bài )为(wéi )谏(jiàn )大(dà )夫(fū )。上(shàng )数(shù )虚(xū )已(yǐ )问(wèn )以(yǐ )政(zhèng )事(shì ),禹(yǔ )奏(zòu )言(yán ):“古(gǔ )者(zhě )人(rén )君(jūn )节(jiē )俭(jiǎn ),什(shí )一(yī )而(ér )税(shuì ),亡(wáng )它(tā )赋(fù )役(yì ),故(gù )家(jiā )给(gěi )人(rén )足(zú )。高(gāo )祖(zǔ )、孝(xiào )文(wén )、孝(xiào )景(jǐng )皇(huáng )帝(dì ),宫(gōng )女(nǚ )不(bú )过(guò )十(shí )馀(yú )人(rén ),厩(jiù )马(mǎ )百(bǎi )馀(yú )匹(pǐ )。后(hòu )世(shì )争(zhēng )为(wéi )奢(shē )侈(chǐ ),转(zhuǎn )转(zhuǎn )益(yì )甚(shèn );臣(chén )下(xià )亦(yì )相(xiàng )放(fàng )效(xiào )。臣(chén )愚(yú )以(yǐ )为(wéi )如(rú )太(tài )古(gǔ )难(nán ),宜(yí )少(shǎo )放(fàng )古(gǔ )以(yǐ )自(zì )节(jiē )焉(yān )。方(fāng )今(jīn )宫(gōng )室(shì )已(yǐ )定(dìng ),无(wú )可(kě )奈(nài )何(hé )矣(yǐ );其(qí )馀(yú )尽(jìn )可(kě )减(jiǎn )损(sǔn )。故(gù )时(shí )齐(qí )三(sān )服(fú )官(guān ),输(shū )物(wù )不(bú )过(guò )十(shí )笥(sì );方(fāng )今(jīn )齐(qí )三(sān )服(fú )官(guān ),作(zuò )工(gōng )各(gè )数(shù )千(qiān )人(rén ),一(yī )岁(suì )费(fèi )数(shù )巨(jù )万(wàn ),厩(jiù )马(mǎ )食(shí )粟(sù )将(jiāng )万(wàn )匹(pǐ )。武(wǔ )帝(dì )时(shí ),又(yòu )多(duō )取(qǔ )好(hǎo )女(nǚ )至(zhì )数(shù )千(qiān )人(rén ),以(yǐ )填(tián )后(hòu )宫(gōng )。及(jí )弃(qì )天(tiān )下(xià ),多(duō )藏(cáng )金(jīn )钱(qián )、财(cái )物(wù ),鸟(niǎo )兽(shòu )、鱼(yú )鳖(biē )凡(fán )百(bǎi )九(jiǔ )十(shí )物(wù );又(yòu )皆(jiē )以(yǐ )后(hòu )宫(gōng )女(nǚ )置(zhì )于(yú )园(yuán )陵(líng )。至(zhì )孝(xiào )宣(xuān )皇(huáng )帝(dì )时(shí ),陛(bì )下(xià )恶(è )有(yǒu )所(suǒ )言(yán ),群(qún )臣(chén )亦(yì )随(suí )故(gù )事(shì ),甚(shèn )可(kě )痛(tòng )也(yě )!故(gù )使(shǐ )天(tiān )下(xià )承(chéng )化(huà ),取(qǔ )女(nǚ )皆(jiē )大(dà )过(guò )度(dù ),诸(zhū )侯(hóu )妻(qī )妾(qiè )或(huò )至(zhì )数(shù )百(bǎi )人(rén ),豪(háo )富(fù )吏(lì )民(mín )畜(chù )歌(gē )者(zhě )至(zhì )数(shù )十(shí )人(rén ),是(shì )以(yǐ )内(nèi )多(duō )怨(yuàn )女(nǚ ),外(wài )多(duō )旷(kuàng )夫(fū )。及(jí )众(zhòng )庶(shù )葬(zàng )埋(mái ),皆(jiē )虚(xū )地(dì )上(shàng )以(yǐ )实(shí )地(dì )下(xià )。其(qí )过(guò )自(zì )上(shàng )生(shēng ),皆(jiē )在(zài )大(dà )臣(chén )循(xún )故(gù )事(shì )之(zhī )罪(zuì )也(yě )。唯(wéi )陛(bì )下(xià )深(shēn )察(chá )古(gǔ )道(dào ),从(cóng )其(qí )俭(jiǎn )者(zhě )。大(dà )减(jiǎn )损(sǔn )乘(chéng )舆(yú )服(fú )御(yù )器(qì )物(wù ),三(sān )分(fèn )去(qù )二(èr );择(zé )后(hòu )宫(gōng )贤(xián )者(zhě ),留(liú )二(èr )十(shí )人(rén ),馀(yú )悉(xī )归(guī )之(zhī ),及(jí )诸(zhū )陵(líng )园(yuán )女(nǚ )无(wú )子(zǐ )者(zhě ),宜(yí )悉(xī )遣(qiǎn );厩(jiù )马(mǎ )可(kě )无(wú )过(guò )数(shù )十(shí )匹(pǐ ),独(dú )舍(shě )长(zhǎng )安(ān )城(chéng )南(nán )苑(yuàn )地(dì ),以(yǐ )为(wéi )田(tián )猎(liè )之(zhī )囿(yòu )。方(fāng )今(jīn )天(tiān )下(xià )饥(jī )馑(jǐn ),可(kě )无(wú )大(dà )自(zì )损(sǔn )减(jiǎn )以(yǐ )救(jiù )之(zhī )称(chēng )天(tiān )意(yì )乎(hū )!天(tiān )生(shēng )圣(shèng )人(rén ),盖(gài )为(wéi )万(wàn )民(mín ),非(fēi )独(dú )使(shǐ )自(zì )娱(yú )乐(lè )而(ér )已(yǐ )也(yě )。”天(tiān )子(zǐ )纳(nà )善(shàn )其(qí )言(yán ),下(xià )诏(zhào ),令(lìng )诸(zhū )宫(gōng )馆(guǎn )希(xī )御(yù )幸(xìng )者(zhě )勿(wù )缮(shàn )治(zhì );太(tài )仆(pú )减(jiǎn )谷(gǔ )食(shí )马(mǎ );水(shuǐ )衡(héng )省(shěng )肉(ròu )食(shí )兽(shòu )。

臣(chén )光(guāng )曰(yuē ):忠(zhōng )臣(chén )之(zhī )事(shì )君(jūn )也(yě ),责(zé )其(qí )所(suǒ )难(nán ),则(zé )其(qí )易(yì )者(zhě )不(bú )劳(láo )而(ér )正(zhèng );补(bǔ )其(qí )所(suǒ )短(duǎn ),则(zé )其(qí )长(zhǎng )者(zhě )不(bú )劝(quàn )而(ér )遂(suí )。孝(xiào )元(yuán )践(jiàn )位(wèi )之(zhī )初(chū ),虚(xū )心(xīn )以(yǐ )问(wèn )禹(yǔ ),禹(yǔ )宜(yí )先(xiān )其(qí )所(suǒ )急(jí ),后(hòu )其(qí )所(suǒ )缓(huǎn )。然(rán )则(zé )优(yōu )游(yóu )不(bú )断(duàn ),谗(chán )佞(nìng )用(yòng )权(quán ),当(dāng )时(shí )之(zhī )大(dà )患(huàn )也(yě ),而(ér )禹(yǔ )不(bú )以(yǐ )为(wéi )言(yán );恭(gōng )谨(jǐn )节(jiē )俭(jiǎn ),孝(xiào )元(yuán )之(zhī )素(sù )志(zhì )也(yě ),而(ér )禹(yǔ )孜(zī )孜(zī )而(ér )言(yán )之(zhī ),何(hé )哉(zāi )!使(shǐ )禹(yǔ )之(zhī )智(zhì )足(zú )不(bú )以(yǐ )知(zhī ),乌(wū )得(dé )为(wéi )贤(xián )!知(zhī )而(ér )不(bú )言(yán ),为(wéi )罪(zuì )愈(yù )大(dà )矣(yǐ )!

匈(xiōng )奴(nú )呼(hū )韩(hán )邪(xié )单(dān )于(yú )复(fù )上(shàng )书(shū ),言(yán )民(mín )众(zhòng )困(kùn )乏(fá )。诏(zhào )云(yún )中(zhōng )、五(wǔ )原(yuán )郡(jùn )转(zhuǎn )谷(gǔ )二(èr )万(wàn )斛(hú )以(yǐ )给(gěi )之(zhī )。

是(shì )岁(suì ),初(chū )置(zhì )戊(wù )己(jǐ )校(xiào )尉(wèi ),使(shǐ )屯(tún )田(tián )车(chē )师(shī )故(gù )地(dì )。

孝(xiào )元(yuán )皇(huáng )帝(dì )上(shàng )初(chū )元(yuán )二(èr )年(nián )(甲(jiǎ )戌(xū ),公(gōng )元(yuán )前(qián )四(sì )七(qī )年(nián ))

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),上(shàng )行(háng )幸(xìng )甘(gān )泉(quán ),郊(jiāo )泰(tài )畤(zhì )。乐(lè )陵(líng )侯(hóu )史(shǐ )高(gāo )以(yǐ )外(wài )属(shǔ )领(lǐng )尚(shàng )书(shū )事(shì ),前(qián )将(jiāng )军(jūn )萧(xiāo )望(wàng )之(zhī )、光(guāng )禄(lù )大(dà )夫(fū )周(zhōu )堪(kān )为(wéi )之(zhī )副(fù )。望(wàng )之(zhī )名(míng )儒(rú ),与(yǔ )堪(kān )皆(jiē )以(yǐ )师(shī )傅(fù )旧(jiù )恩(ēn ),天(tiān )子(zǐ )任(rèn )之(zhī ),数(shù )宴(yàn )见(jiàn ),言(yán )治(zhì )乱(luàn ),陈(chén )王(wáng )事(shì )。望(wàng )之(zhī )选(xuǎn )白(bái )宗(zōng )室(shì )明(míng )经(jīng )有(yǒu )行(háng )散(sàn )骑(qí )、谏(jiàn )大(dà )夫(fū )刘(liú )更(gèng )生(shēng )给(gěi )事(shì )中(zhōng ),与(yǔ )侍(shì )中(zhōng )金(jīn )敞(chǎng )并(bìng )拾(shí )遗(yí )左(zuǒ )右(yòu )。四(sì )人(rén )同(tóng )心(xīn )谋(móu )议(yì ),劝(quàn )导(dǎo )上(shàng )以(yǐ )古(gǔ )制(zhì ),多(duō )所(suǒ )欲(yù )匡(kuāng )正(zhèng );上(shàng )甚(shèn )乡(xiāng )纳(nà )之(zhī )。史(shǐ )高(gāo )充(chōng )位(wèi )而(ér )已(yǐ ),由(yóu )此(cǐ )与(yǔ )望(wàng )之(zhī )有(yǒu )隙(xì )。

中(zhōng )书(shū )令(lìng )弘(hóng )恭(gōng )、仆(pú )射(shè )石(shí )显(xiǎn ),自(zì )宣(xuān )帝(dì )时(shí )久(jiǔ )典(diǎn )枢(shū )机(jī ),明(míng )习(xí )文(wén )法(fǎ );帝(dì )即(jí )位(wèi )多(duō )疾(jí ),以(yǐ )显(xiǎn )久(jiǔ )典(diǎn )事(shì ),中(zhōng )人(rén )无(wú )外(wài )党(dǎng ),精(jīng )专(zhuān )可(kě )信(xìn )任(rèn ),遂(suí )委(wěi )以(yǐ )政(zhèng ),事(shì )无(wú )小(xiǎo )大(dà ),因(yīn )显(xiǎn )白(bái )决(jué ),贵(guì )幸(xìng )倾(qīng )朝(cháo ),百(bǎi )僚(liáo )皆(jiē )敬(jìng )事(shì )显(xiǎn )。显(xiǎn )为(wéi )人(rén )巧(qiǎo )慧(huì )习(xí )事(shì ),能(néng )深(shēn )得(dé )人(rén )主(zhǔ )微(wēi )指(zhǐ ),内(nèi )深(shēn )贼(zéi ),持(chí )诡(guǐ )辩(biàn ),以(yǐ )中(zhōng )伤(shāng )人(rén ),忤(wǔ )恨(hèn )睚(yá )眦(zì ),辄(zhé )被(bèi )以(yǐ )危(wēi )法(fǎ );亦(yì )与(yǔ )车(chē )骑(qí )将(jiāng )军(jūn )高(gāo )为(wéi )表(biǎo )里(lǐ ),议(yì )论(lùn )常(cháng )独(dú )持(chí )故(gù )事(shì ),不(bú )从(cóng )望(wàng )之(zhī )等(děng )。

望(wàng )之(zhī )等(děng )患(huàn )苦(kǔ )许(xǔ )、史(shǐ )放(fàng )纵(zòng ),又(yòu )疾(jí )恭(gōng )、显(xiǎn )擅(shàn )权(quán ),建(jiàn )白(bái )以(yǐ )为(wéi ):“中(zhōng )书(shū )政(zhèng )本(běn ),国(guó )家(jiā )枢(shū )机(jī ),宜(yí )以(yǐ )通(tōng )明(míng )公(gōng )正(zhèng )处(chù )之(zhī )。武(wǔ )帝(dì )游(yóu )宴(yàn )后(hòu )庭(tíng ),故(gù )用(yòng )宦(huàn )者(zhě ),非(fēi )古(gǔ )制(zhì )也(yě )。宜(yí )罢(bà )中(zhōng )书(shū )宦(huàn )官(guān ),应(yīng )古(gǔ )不(bú )近(jìn )刑(xíng )人(rén )之(zhī )义(yì )。”由(yóu )是(shì )大(dà )与(yǔ )高(gāo )、恭(gōng )、显(xiǎn )忤(wǔ )。上(shàng )初(chū )即(jí )位(wèi ),谦(qiān )让(ràng ),重(zhòng )改(gǎi )作(zuò ),议(yì )久(jiǔ )不(bú )定(dìng ),出(chū )刘(liú )更(gèng )生(shēng )为(wéi )宗(zōng )正(zhèng )。

望(wàng )之(zhī )、堪(kān )数(shù )荐(jiàn )名(míng )儒(rú )、茂(mào )材(cái )以(yǐ )备(bèi )谏(jiàn )官(guān ),会(huì )稽(jī )郑(zhèng )朋(péng )阴(yīn )欲(yù )附(fù )望(wàng )之(zhī ),上(shàng )书(shū )言(yán )车(chē )骑(qí )将(jiāng )军(jūn )高(gāo )遣(qiǎn )客(kè )为(wéi )奸(jiān )利(lì )郡(jùn )国(guó ),及(jí )言(yán )许(xǔ )、史(shǐ )弟(dì )子(zǐ )罪(zuì )过(guò )。章(zhāng )视(shì )周(zhōu )堪(kān ),堪(kān )白(bái ):“令(lìng )朋(péng )待(dài )诏(zhào )金(jīn )马(mǎ )门(mén )。”朋(péng )奏(zòu )记(jì )望(wàng )之(zhī )曰(yuē ):“今(jīn )将(jiāng )军(jūn )规(guī )抚(fǔ ),云(yún )若(ruò )管(guǎn )、晏(yàn )而(ér )休(xiū ),遂(suí )行(háng )日(rì )昃(zè ),至(zhì )周(zhōu )、召(zhào )乃(nǎi )留(liú )乎(hū )?若(ruò )管(guǎn )、晏(yàn )而(ér )休(xiū ),则(zé )下(xià )走(zǒu )将(jiāng )归(guī )延(yán )陵(líng )之(zhī )皋(gāo ),没(méi )齿(chǐ )而(ér )已(yǐ )矣(yǐ )。如(rú )将(jiāng )军(jūn )兴(xìng )周(zhōu )、召(zhào )之(zhī )遗(yí )业(yè ),亲(qīn )日(rì )昊(hào )之(zhī )兼(jiān )听(tīng ),则(zé )下(xià )走(zǒu )其(qí )庶(shù )几(jǐ )愿(yuàn )竭(jié )区(qū )区(qū )奉(fèng )万(wàn )分(fèn )之(zhī )一(yī )!”望(wàng )之(zhī )始(shǐ )见(jiàn )朋(péng ),接(jiē )待(dài )以(yǐ )意(yì );后(hòu )知(zhī )其(qí )倾(qīng )邪(xié ),绝(jué )不(bú )与(yǔ )通(tōng )。朋(péng ),楚(chǔ )士(shì ),怨(yuàn )恨(hèn ),更(gèng )求(qiú )入(rù )许(xǔ )、史(shǐ ),推(tuī )所(suǒ )言(yán )许(xǔ )、史(shǐ )事(shì ),曰(yuē ):“皆(jiē )周(zhōu )堪(kān )、刘(liú )更(gèng )生(shēng )教(jiāo )我(wǒ );我(wǒ )关(guān )东(dōng )人(rén ),何(hé )以(yǐ )知(zhī )此(cǐ )!”于(yú )是(shì )侍(shì )中(zhōng )许(xǔ )章(zhāng )白(bái )见(jiàn )朋(péng )。朋(péng )出(chū ),扬(yáng )言(yán )曰(yuē ):“我(wǒ )见(jiàn )言(yán )前(qián )将(jiāng )军(jūn )小(xiǎo )过(guò )五(wǔ ),大(dà )罪(zuì )一(yī )。”待(dài )诏(zhào )华(huá )龙(lóng )行(háng )污(wū )秽(huì ),欲(yù )入(rù )堪(kān )等(děng ),堪(kān )等(děng )不(bú )纳(nà ),亦(yì )与(yǔ )朋(péng )相(xiàng )结(jié )。

恭(gōng )、显(xiǎn )令(lìng )二(èr )人(rén )告(gào )望(wàng )之(zhī )等(děng )谋(móu )欲(yù )罢(bà )车(chē )骑(qí )将(jiāng )军(jūn ),疏(shū )退(tuì )许(xǔ )、史(shǐ )状(zhuàng ),候(hòu )望(wàng )之(zhī )出(chū )休(xiū )日(rì ),令(lìng )朋(péng )、龙(lóng )上(shàng )之(zhī )。事(shì )下(xià )弘(hóng )恭(gōng )问(wèn )状(zhuàng ),望(wàng )之(zhī )对(duì )曰(yuē ):“外(wài )戚(qī )在(zài )位(wèi )多(duō )奢(shē )淫(yín ),欲(yù )以(yǐ )匡(kuāng )正(zhèng )国(guó )家(jiā ),非(fēi )为(wéi )邪(xié )也(yě )。”恭(gōng )、显(xiǎn )奏(zòu ):“望(wàng )之(zhī )、堪(kān )、更(gèng )生(shēng )朋(péng )党(dǎng )相(xiàng )称(chēng )举(jǔ ),数(shù )谮(zèn )诉(sù )大(dà )臣(chén ),毁(huǐ )离(lí )亲(qīn )戚(qī ),欲(yù )以(yǐ )专(zhuān )擅(shàn )权(quán )势(shì )。为(wéi )臣(chén )不(bú )忠(zhōng ),诬(wū )上(shàng )不(bú )道(dào ),请(qǐng )谒(yè )者(zhě )召(zhào )致(zhì )廷(tíng )尉(wèi )。”时(shí )上(shàng )初(chū )即(jí )位(wèi ),不(bú )省(shěng )召(zhào )致(zhì )廷(tíng )尉(wèi )为(wéi )下(xià )狱(yù )也(yě ),可(kě )其(qí )奏(zòu )。后(hòu )上(shàng )召(zhào )堪(kān )、更(gèng )生(shēng ),曰(yuē ):“系(xì )狱(yù )。”上(shàng )大(dà )惊(jīng )曰(yuē ):“非(fēi )但(dàn )廷(tíng )尉(wèi )问(wèn )邪(xié )!”以(yǐ )责(zé )恭(gōng )、显(xiǎn ),皆(jiē )叩(kòu )头(tóu )谢(xiè )。上(shàng )曰(yuē ):“令(lìng )出(chū )视(shì )事(shì )。”恭(gōng )、显(xiǎn )因(yīn )使(shǐ )史(shǐ )高(gāo )言(yán ):“上(shàng )新(xīn )即(jí )位(wèi ),未(wèi )以(yǐ )德(dé )化(huà )闻(wén )于(yú )天(tiān )下(xià ),而(ér )先(xiān )验(yàn )师(shī )傅(fù )。即(jí )下(xià )九(jiǔ )卿(qīng )、大(dà )夫(fū )狱(yù ),宜(yí )因(yīn )决(jué )免(miǎn )。”于(yú )是(shì )制(zhì )诏(zhào )丞(chéng )相(xiàng )、御(yù )史(shǐ ):“前(qián )将(jiāng )军(jūn )望(wàng )之(zhī ),傅(fù )朕(zhèn )八(bā )年(nián ),无(wú )它(tā )罪(zuì )过(guò )。今(jīn )事(shì )久(jiǔ )远(yuǎn ),识(shí )忘(wàng )难(nán )明(míng ),其(qí )赦(shè )望(wàng )之(zhī )罪(zuì ),收(shōu )前(qián )将(jiāng )军(jūn )、光(guāng )禄(lù )勋(xūn )印(yìn )绶(shòu );及(jí )堪(kān )、更(gèng )生(shēng )皆(jiē )免(miǎn )为(wéi )庶(shù )人(rén )。”

二(èr )月(yuè ),丁(dīng )巳(sì ),立(lì )弟(dì )竟(jìng )为(wéi )清(qīng )河(hé )王(wáng )。

戊(wù )午(wǔ ),陇(lǒng )西(xī )地(dì )震(zhèn ),败(bài )城(chéng )郭(guō )、屋(wū )室(shì ),压(yā )杀(shā )人(rén )众(zhòng )。

三(sān )月(yuè ),立(lì )广(guǎng )陵(líng )厉(lì )王(wáng )子(zǐ )霸(bà )为(wéi )王(wáng )。

诏(zhào )罢(bà )黄(huáng )门(mén )乘(chéng )舆(yú )狗(gǒu )马(mǎ ),水(shuǐ )衡(héng )禁(jìn )囿(yòu )、宜(yí )春(chūn )下(xià )苑(yuàn )、少(shǎo )府(fǔ )佽(cì )飞(fēi )外(wài )池(chí )、严(yán )籞(yù )池(chí )田(tián )假(jiǎ )与(yǔ )贫(pín )民(mín )。又(yòu )诏(zhào )赦(shè )天(tiān )下(xià ),举(jǔ )茂(mào )材(cái )异(yì )等(děng )、直(zhí )言(yán )极(jí )谏(jiàn )之(zhī )士(shì )。

夏(xià ),四(sì )月(yuè ),丁(dīng )巳(sì ),立(lì )子(zǐ )骜(ào )为(wéi )皇(huáng )太(tài )子(zǐ )。待(dài )诏(zhào )郑(zhèng )朋(péng )荐(jiàn )太(tài )原(yuán )太(tài )守(shǒu )张(zhāng )敞(chǎng ),先(xiān )帝(dì )名(míng )臣(chén ),宜(yí )傅(fù )辅(fǔ )皇(huáng )太(tài )子(zǐ )。上(shàng )以(yǐ )问(wèn )萧(xiāo )望(wàng )之(zhī ),望(wàng )之(zhī )以(yǐ )为(wéi )敞(chǎng )能(néng )吏(lì ),任(rèn )治(zhì )烦(fán )乱(luàn ),材(cái )轻(qīng ),非(fēi )师(shī )傅(fù )之(zhī )器(qì )。天(tiān )子(zǐ )使(shǐ )使(shǐ )者(zhě )征(zhēng )敞(chǎng ),欲(yù )以(yǐ )为(wéi )左(zuǒ )冯(féng )翊(yì ),会(huì )病(bìng )卒(zú )。

诏(zhào )赐(cì )萧(xiāo )望(wàng )之(zhī )爵(jué )关(guān )内(nèi )侯(hóu ),给(gěi )事(shì )中(zhōng ),朝(cháo )朔(shuò )望(wàng )。

关(guān )东(dōng )饥(jī ),齐(qí )地(dì )人(rén )相(xiàng )食(shí )。

秋(qiū ),七(qī )月(yuè ),己(jǐ )酉(yǒu ),地(dì )复(fù )震(zhèn )。

上(shàng )复(fù )征(zhēng )周(zhōu )堪(kān )、刘(liú )更(gèng )生(shēng ),欲(yù )以(yǐ )为(wéi )谏(jiàn )大(dà )夫(fū );弘(hóng )恭(gōng )、石(shí )显(xiǎn )白(bái ),皆(jiē )以(yǐ )为(wéi )中(zhōng )郎(láng )。

上(shàng )器(qì )重(zhòng )萧(xiāo )望(wàng )之(zhī )不(bú )已(yǐ ),欲(yù )倚(yǐ )以(yǐ )为(wéi )相(xiàng );恭(gōng )、显(xiǎn )及(jí )许(xǔ )、史(shǐ )子(zǐ )弟(dì )、侍(shì )中(zhōng )、诸(zhū )曹(cáo )皆(jiē )侧(cè )目(mù )于(yú )望(wàng )之(zhī )等(děng )。更(gèng )生(shēng )乃(nǎi )使(shǐ )其(qí )外(wài )亲(qīn )上(shàng )变(biàn )事(shì ),言(yán )“地(dì )震(zhèn )殆(dài )为(wéi )恭(gōng )等(děng ),不(bú )为(wéi )三(sān )独(dú )夫(fū )动(dòng )。臣(chén )愚(yú )以(yǐ )为(wéi )宜(yí )退(tuì )恭(gōng )、显(xiǎn )以(yǐ )章(zhāng )蔽(bì )善(shàn )之(zhī )罚(fá ),进(jìn )望(wàng )之(zhī )等(děng )以(yǐ )通(tōng )贤(xián )者(zhě )之(zhī )路(lù )。如(rú )此(cǐ ),则(zé )太(tài )平(píng )之(zhī )门(mén )开(kāi ),灾(zāi )异(yì )之(zhī )愿(yuàn )塞(sāi )矣(yǐ )。”书(shū )奏(zòu ),恭(gōng )、显(xiǎn )疑(yí )其(qí )更(gèng )生(shēng )所(suǒ )为(wéi ),白(bái )请(qǐng )考(kǎo )奸(jiān )诈(zhà ),辞(cí )果(guǒ )服(fú );遂(suí )逮(dǎi )更(gèng )生(shēng )系(xì )狱(yù ),免(miǎn )为(wéi )庶(shù )人(rén )。

会(huì )望(wàng )之(zhī )子(zǐ )散(sàn )骑(qí )、中(zhōng )郎(láng )亻(dān )及(jí )亦(yì )上(shàng )书(shū )讼(sòng )望(wàng )之(zhī )前(qián )事(shì ),事(shì )下(xià )有(yǒu )司(sī ),复(fù )奏(zòu ):“望(wàng )之(zhī )前(qián )所(suǒ )坐(zuò )明(míng )白(bái ),无(wú )谮(zèn )诉(sù )者(zhě ),而(ér )教(jiāo )子(zǐ )上(shàng )书(shū ),称(chēng )引(yǐn )亡(wáng )辜(gū )之(zhī )诗(shī ),失(shī )大(dà )臣(chén )体(tǐ ),不(bú )敬(jìng ),请(qǐng )逮(dǎi )捕(bǔ )。”弘(hóng )恭(gōng )、石(shí )显(xiǎn )等(děng )知(zhī )望(wàng )之(zhī )素(sù )高(gāo )节(jiē ),不(bú )诎(qū )辱(rǔ ),建(jiàn )白(bái ):“望(wàng )之(zhī )前(qián )幸(xìng )得(dé )不(bú )坐(zuò ),复(fù )赐(cì )爵(jué )邑(yì ),不(bú )悔(huǐ )过(guò )服(fú )罪(zuì ),深(shēn )怀(huái )怨(yuàn )望(wàng ),教(jiāo )子(zǐ )上(shàng )书(shū ),归(guī )非(fēi )于(yú )上(shàng ),自(zì )以(yǐ )托(tuō )师(shī )傅(fù ),终(zhōng )必(bì )不(bú )坐(zuò ),非(fēi )颇(pō )屈(qū )望(wàng )之(zhī )于(yú )牢(láo )狱(yù ),塞(sāi )其(qí )怏(yàng )怏(yàng )心(xīn ),则(zé )圣(shèng )朝(cháo )无(wú )以(yǐ )施(shī )恩(ēn )厚(hòu )。”上(shàng )曰(yuē ):“萧(xiāo )太(tài )傅(fù )素(sù )刚(gāng ),安(ān )肯(kěn )就(jiù )吏(lì )!”显(xiǎn )等(děng )曰(yuē ):“人(rén )命(mìng )至(zhì )重(zhòng ),望(wàng )之(zhī )所(suǒ )坐(zuò ),语(yǔ )言(yán )薄(báo )罪(zuì ),必(bì )无(wú )所(suǒ )忧(yōu )。”上(shàng )乃(nǎi )可(kě )其(qí )奏(zòu )。冬(dōng ),十(shí )二(èr )月(yuè ),显(xiǎn )等(děng )封(fēng )诏(zhào )以(yǐ )付(fù )谒(yè )者(zhě ),敕(chì )令(lìng )召(zhào )望(wàng )之(zhī )手(shǒu )付(fù )。因(yīn )令(lìng )太(tài )常(cháng )急(jí )发(fā )执(zhí )金(jīn )吾(wú )车(chē )骑(qí )驰(chí )围(wéi )其(qí )第(dì )。使(shǐ )都(dōu )至(zhì ),召(zhào )望(wàng )之(zhī )。望(wàng )之(zhī )以(yǐ )问(wèn )门(mén )下(xià )生(shēng )鲁(lǔ )国(guó )硃(zhū )云(yún ),云(yún )者(zhě ),好(hǎo )节(jiē )士(shì ),劝(quàn )望(wàng )之(zhī )自(zì )裁(cái )。于(yú )是(shì )望(wàng )之(zhī )仰(yǎng )天(tiān )叹(tàn )曰(yuē ):“吾(wú )尝(cháng )备(bèi )位(wèi )将(jiāng )相(xiàng ),年(nián )逾(yú )六(liù )十(shí )矣(yǐ ),老(lǎo )入(rù )牢(láo )狱(yù ),苟(gǒu )求(qiú )生(shēng )活(huó ),不(bú )亦(yì )鄙(bǐ )乎(hū )!”字(zì )谓(wèi )云(yún )曰(yuē ):“游(yóu ),趣(qù )和(hé )药(yào )来(lái ),无(wú )久(jiǔ )留(liú )我(wǒ )死(sǐ )!”竟(jìng )饮(yǐn )鸠(jiū )自(zì )杀(shā )。天(tiān )子(zǐ )闻(wén )之(zhī )惊(jīng ),拊(fǔ )手(shǒu )曰(yuē ):“曩(nǎng )固(gù )疑(yí )其(qí )不(bú )就(jiù )牢(láo )狱(yù ),果(guǒ )然(rán )杀(shā )吾(wú )贤(xián )傅(fù )!”是(shì )时(shí ),太(tài )官(guān )方(fāng )上(shàng )昼(zhòu )食(shí ),上(shàng )乃(nǎi )却(què )食(shí ),为(wéi )之(zhī )涕(tì )泣(qì ),哀(āi )动(dòng )左(zuǒ )右(yòu )。于(yú )是(shì )召(zhào )显(xiǎn )等(děng )责(zé )问(wèn )以(yǐ )议(yì )不(bú )详(xiáng ),皆(jiē )免(miǎn )冠(guàn )谢(xiè ),良(liáng )久(jiǔ )然(rán )后(hòu )已(yǐ )。上(shàng )追(zhuī )念(niàn )望(wàng )之(zhī )不(bú )忘(wàng ),每(měi )岁(suì )时(shí )遣(qiǎn )使(shǐ )者(zhě )祠(cí )祭(jì )望(wàng )之(zhī )冢(zhǒng ),终(zhōng )帝(dì )之(zhī )世(shì )。

臣(chén )光(guāng )曰(yuē ):甚(shèn )矣(yǐ )孝(xiào )元(yuán )之(zhī )为(wéi )君(jūn ),易(yì )欺(qī )而(ér )难(nán )寤(wù )也(yě )!夫(fū )恭(gōng )、显(xiǎn )之(zhī )谮(zèn )诉(sù )望(wàng )之(zhī ),其(qí )邪(xié )说(shuō )诡(guǐ )计(jì ),诚(chéng )有(yǒu )所(suǒ )不(bú )能(néng )辨(biàn )也(yě )。至(zhì )于(yú )始(shǐ )疑(yí )望(wàng )之(zhī )不(bú )肯(kěn )就(jiù )狱(yù ),恭(gōng )、显(xiǎn )以(yǐ )为(wéi )必(bì )无(wú )忧(yōu )。已(yǐ )而(ér )果(guǒ )自(zì )杀(shā ),则(zé )恭(gōng )、显(xiǎn )之(zhī )欺(qī )亦(yì )明(míng )矣(yǐ )。在(zài )中(zhōng )智(zhì )之(zhī )君(jūn ),孰(shú )不(bú )感(gǎn )动(dòng )奋(fèn )发(fā )以(yǐ )厎(dǐ )邪(xié )臣(chén )之(zhī )罚(fá )!孝(xiào )元(yuán )则(zé )不(bú )然(rán )。虽(suī )涕(tì )泣(qì )不(bú )食(shí )以(yǐ )伤(shāng )望(wàng )之(zhī ),而(ér )终(zhōng )不(bú )能(néng )诛(zhū )恭(gōng )、显(xiǎn ),才(cái )得(dé )其(qí )免(miǎn )冠(guàn )谢(xiè )而(ér )已(yǐ )。如(rú )此(cǐ ),则(zé )奸(jiān )臣(chén )安(ān )所(suǒ )惩(chéng )乎(hū )!是(shì )使(shǐ )恭(gōng )、显(xiǎn )得(dé )肆(sì )其(qí )邪(xié )心(xīn )而(ér )无(wú )复(fù )忌(jì )惮(dàn )者(zhě )也(yě )。

是(shì )岁(suì ),弘(hóng )恭(gōng )病(bìng )死(sǐ ),石(shí )显(xiǎn )为(wéi )中(zhōng )书(shū )令(lìng )。

初(chū ),武(wǔ )帝(dì )灰(huī )南(nán )越(yuè ),开(kāi )置(zhì )珠(zhū )厓(yá )、儋(dān )耳(ěr )郡(jùn ),在(zài )海(hǎi )中(zhōng )洲(zhōu )上(shàng ),吏(lì )卒(zú )皆(jiē )中(zhōng )国(guó )人(rén ),多(duō )侵(qīn )陵(líng )之(zhī )。其(qí )民(mín )亦(yì )暴(bào )恶(è ),自(zì )以(yǐ )阻(zǔ )绝(jué ),数(shù )犯(fàn )吏(lì )禁(jìn ),率(lǜ )数(shù )年(nián )壹(yī )反(fǎn ),杀(shā )吏(lì );汉(hàn )辄(zhé )发(fā )兵(bīng )击(jī )定(dìng )之(zhī )。二(èr )十(shí )馀(yú )年(nián )间(jiān ),凡(fán )六(liù )反(fǎn )。至(zhì )宣(xuān )帝(dì )时(shí ),又(yòu )再(zài )反(fǎn )。上(shàng )即(jí )位(wèi )之(zhī )明(míng )年(nián ),珠(zhū )厓(yá )山(shān )南(nán )县(xiàn )反(fǎn ),发(fā )兵(bīng )击(jī )之(zhī )。诸(zhū )县(xiàn )更(gèng )叛(pàn ),连(lián )年(nián )不(bú )定(dìng )。上(shàng )博(bó )谋(móu )于(yú )群(qún )臣(chén ),欲(yù )大(dà )发(fā )军(jūn )。待(dài )诏(zhào )贾(jiǎ )捐(juān )之(zhī )曰(yuē ):“臣(chén )闻(wén )尧(yáo )、舜(shùn )、禹(yǔ )之(zhī )圣(shèng )德(dé ),地(dì )方(fāng )不(bú )过(guò )数(shù )千(qiān )里(lǐ ),西(xī )被(bèi )流(liú )沙(shā ),东(dōng )渐(jiàn )于(yú )海(hǎi ),朔(shuò )南(nán )暨(jì )声(shēng )教(jiāo ),言(yán )欲(yù )与(yǔ )声(shēng )教(jiāo )则(zé )治(zhì )之(zhī ),不(bú )欲(yù )与(yǔ )者(zhě )不(bú )强(qiáng )治(zhì )也(yě )。故(gù )君(jūn )臣(chén )歌(gē )德(dé ),含(hán )气(qì )之(zhī )物(wù )各(gè )得(dé )其(qí )宜(yí )。武(wǔ )丁(dīng )、成(chéng )王(wáng )、殷(yīn )、周(zhōu )之(zhī )大(dà )仁(rén )也(yě ),然(rán )地(dì )东(dōng )不(bú )过(guò )江(jiāng )、黄(huáng ),西(xī )不(bú )过(guò )氐(dī )、羌(qiāng ),南(nán )不(bú )过(guò )蛮(mán )荆(jīng ),北(běi )不(bú )过(guò )朔(shuò )方(fāng ),是(shì )以(yǐ )颂(sòng )声(shēng )并(bìng )作(zuò ),视(shì )听(tīng )之(zhī )类(lèi )咸(xián )乐(lè )其(qí )生(shēng ),越(yuè )裳(shang )氏(shì )重(zhòng )九(jiǔ )译(yì )而(ér )献(xiàn ),此(cǐ )非(fēi )兵(bīng )革(gé )之(zhī )所(suǒ )能(néng )致(zhì )也(yě )。以(yǐ )至(zhì )于(yú )秦(qín ),兴(xìng )兵(bīng )远(yuǎn )攻(gōng ),贪(tān )外(wài )虚(xū )内(nèi )而(ér )天(tiān )下(xià )溃(kuì )畔(pàn )。孝(xiào )文(wén )皇(huáng )帝(dì )偃(yǎn )武(wǔ )行(háng )文(wén ),当(dāng )此(cǐ )之(zhī )时(shí ),断(duàn )狱(yù )数(shù )百(bǎi ),赋(fù )役(yì )轻(qīng )简(jiǎn )。孝(xiào )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )厉(lì )兵(bīng )马(mǎ )以(yǐ )攘(rǎng )四(sì )夷(yí ),天(tiān )下(xià )断(duàn )狱(yù )万(wàn )数(shù ),赋(fù )烦(fán )役(yì )重(zhòng ),寇(kòu )贼(zéi )并(bìng )起(qǐ ),军(jūn )旅(lǚ )数(shù )发(fā ),父(fù )战(zhàn )死(sǐ )于(yú )前(qián ),子(zǐ )斗(dòu )伤(shāng )于(yú )后(hòu ),女(nǚ )子(zǐ )乘(chéng )亭(tíng )障(zhàng ),孤(gū )儿(ér )号(hào )于(yú )道(dào ),老(lǎo )母(mǔ )、寡(guǎ )妇(fù )饮(yǐn )泣(qì )巷(xiàng )哭(kū ),是(shì )皆(jiē )廓(kuò )地(dì )泰(tài )大(dà ),征(zhēng )伐(fá )不(bú )休(xiū )之(zhī )故(gù )也(yě )。今(jīn )关(guān )东(dōng )民(mín )众(zhòng )久(jiǔ )困(kùn ),流(liú )离(lí )道(dào )路(lù )。人(rén )情(qíng )莫(mò )亲(qīn )父(fù )母(mǔ ),莫(mò )乐(lè )夫(fū )妇(fù );至(zhì )嫁(jià )妻(qī )卖(mài )子(zǐ ),法(fǎ )不(bú )能(néng )禁(jìn ),义(yì )不(bú )能(néng )止(zhǐ ),此(cǐ )社(shè )稷(jì )之(zhī )忧(yōu )也(yě )。今(jīn )陛(bì )下(xià )不(bú )忍(rěn )悁(yuān )悁(yuān )之(zhī )忿(fèn ),欲(yù )驱(qū )士(shì )众(zhòng )挤(jǐ )之(zhī )大(dà )海(hǎi )之(zhī )中(zhōng ),快(kuài )心(xīn )幽(yōu )冥(míng )之(zhī )地(dì ),非(fēi )所(suǒ )以(yǐ )救(jiù )助(zhù )饥(jī )馑(jǐn ),保(bǎo )全(quán )元(yuán )元(yuán )也(yě )。诗(shī )云(yún ):‘蠢(chǔn )尔(ěr )蛮(mán )荆(jīng ),大(dà )邦(bāng )为(wéi )雠(chóu )。’言(yán )圣(shèng )人(rén )起(qǐ )则(zé )后(hòu )服(fú ),中(zhōng )国(guó )衰(shuāi )则(zé )先(xiān )畔(pàn ),自(zì )古(gǔ )而(ér )患(huàn )之(zhī ),何(hé )况(kuàng )乃(nǎi )复(fù )其(qí )南(nán )方(fāng )万(wàn )里(lǐ )之(zhī )蛮(mán )乎(hū )!骆(luò )越(yuè )之(zhī )人(rén ),父(fù )子(zǐ )同(tóng )川(chuān )而(ér )浴(yù ),相(xiàng )习(xí )以(yǐ )鼻(bí )饮(yǐn ),与(yǔ )禽(qín )兽(shòu )无(wú )异(yì ),本(běn )不(bú )足(zú )郡(jùn )县(xiàn )置(zhì )也(yě )。颛(zhuān )颛(zhuān )独(dú )居(jū )一(yī )海(hǎi )之(zhī )中(zhōng ),雾(wù )露(lù )气(qì )湿(shī ),多(duō )毒(dú )草(cǎo )、虫(chóng )蛇(shé )、水(shuǐ )土(tǔ )之(zhī )害(hài );人(rén )未(wèi )见(jiàn )虏(lǔ ),战(zhàn )士(shì )自(zì )死(sǐ )。又(yòu )非(fēi )独(dú )珠(zhū )厓(yá )有(yǒu )珠(zhū )、犀(xī )、玳(dài )瑁(mào )也(yě )。弃(qì )之(zhī )不(bú )足(zú )惜(xī ),不(bú )击(jī )不(bú )损(sǔn )威(wēi )。其(qí )民(mín )譬(pì )犹(yóu )鱼(yú )鳖(biē ),何(hé )足(zú )贪(tān )也(yě )!臣(chén )窃(qiè )以(yǐ )往(wǎng )者(zhě )羌(qiāng )军(jūn )言(yán )之(zhī ),暴(bào )师(shī )曾(céng )未(wèi )一(yī )年(nián ),兵(bīng )出(chū )不(bú )逾(yú )千(qiān )里(lǐ ),费(fèi )四(sì )十(shí )馀(yú )万(wàn )万(wàn );大(dà )司(sī )农(nóng )钱(qián )尽(jìn ),乃(nǎi )以(yǐ )少(shǎo )府(fǔ )禁(jìn )钱(qián )续(xù )之(zhī )。夫(fū )一(yī )隅(yú )为(wéi )不(bú )善(shàn ),费(fèi )尚(shàng )如(rú )此(cǐ ),况(kuàng )于(yú )劳(láo )师(shī )远(yuǎn )攻(gōng ),亡(wáng )士(shì )毋(wú )功(gōng )乎(hū )!求(qiú )之(zhī )往(wǎng )古(gǔ )则(zé )不(bú )合(hé ),施(shī )之(zhī )当(dāng )今(jīn )又(yòu )不(bú )便(biàn ),臣(chén )愚(yú )以(yǐ )为(wéi )非(fēi )冠(guàn )带(dài )之(zhī )国(guó ),《禹(yǔ )贡(gòng )》所(suǒ )及(jí ),《春(chūn )秋(qiū )》所(suǒ )治(zhì ),皆(jiē )可(kě )且(qiě )无(wú )以(yǐ )为(wéi )。愿(yuàn )遂(suí )弃(qì )珠(zhū )厓(yá ),专(zhuān )用(yòng )恤(xù )关(guān )东(dōng )为(wéi )忧(yōu )。”上(shàng )以(yǐ )问(wèn )丞(chéng )相(xiàng )、御(yù )史(shǐ )。御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū )陈(chén )万(wàn )年(nián )以(yǐ )为(wéi )当(dāng )击(jī ),丞(chéng )相(xiàng )于(yú )定(dìng )国(guó )以(yǐ )为(wéi ):“前(qián )日(rì )兴(xìng )兵(bīng )击(jī )之(zhī )连(lián )年(nián ),护(hù )军(jūn )都(dōu )尉(wèi )、校(xiào )尉(wèi )及(jí )丞(chéng )凡(fán )十(shí )一(yī )人(rén ),还(hái )者(zhě )二(èr )人(rén ),卒(zú )士(shì )及(jí )转(zhuǎn )输(shū )死(sǐ )者(zhě )万(wàn )人(rén )以(yǐ )上(shàng ),费(fèi )用(yòng )三(sān )万(wàn )万(wàn )馀(yú ),尚(shàng )未(wèi )能(néng )尽(jìn )降(jiàng )。今(jīn )关(guān )东(dōng )困(kùn )乏(fá ),民(mín )难(nán )摇(yáo )动(dòng ),捐(juān )之(zhī )议(yì )是(shì ),”上(shàng )从(cóng )之(zhī )。捐(juān )之(zhī ),贾(jiǎ )谊(yì )曾(céng )孙(sūn )也(yě )。

孝(xiào )元(yuán )皇(huáng )帝(dì )上(shàng )初(chū )元(yuán )三(sān )年(nián )(乙(yǐ )亥(hài ),公(gōng )元(yuán )前(qián )四(sì )六(liù )年(nián ))

春(chūn ),诏(zhào )曰(yuē ):“珠(zhū )厓(yá )虏(lǔ )杀(shā )吏(lì )民(mín ),背(bèi )畔(pàn )为(wéi )逆(nì )。今(jīn )廷(tíng )议(yì )者(zhě )或(huò )言(yán )可(kě )击(jī ),或(huò )言(yán )可(kě )守(shǒu ),或(huò )欲(yù )弃(qì )之(zhī ),其(qí )指(zhǐ )各(gè )殊(shū )。朕(zhèn )日(rì )夜(yè )惟(wéi )思(sī )议(yì )者(zhě )之(zhī )言(yán ),羞(xiū )威(wēi )不(bú )行(háng ),则(zé )欲(yù )诛(zhū )之(zhī );狐(hú )疑(yí )辟(pì )难(nán ),则(zé )守(shǒu )屯(tún )田(tián );通(tōng )于(yú )时(shí )变(biàn ),则(zé )忧(yōu )万(wàn )民(mín )。夫(fū )万(wàn )民(mín )之(zhī )饥(jī )饿(è )与(yǔ )远(yuǎn )蛮(mán )之(zhī )不(bú )讨(tǎo ),危(wēi )孰(shú )大(dà )焉(yān )?且(qiě )宗(zōng )庙(miào )之(zhī )祭(jì ),凶(xiōng )年(nián )不(bú )备(bèi ),况(kuàng )乎(hū )辟(pì )不(bú )嫌(xián )之(zhī )辱(rǔ )哉(zāi )!今(jīn )关(guān )东(dōng )大(dà )困(kùn ),仓(cāng )库(kù )空(kōng )虚(xū ),无(wú )以(yǐ )相(xiàng )赡(shàn ),又(yòu )以(yǐ )动(dòng )兵(bīng ),非(fēi )特(tè )劳(láo )民(mín ),凶(xiōng )年(nián )随(suí )之(zhī )。其(qí )罢(bà )珠(zhū )崖(yá )郡(jùn ),民(mín )有(yǒu )慕(mù )义(yì )欲(yù )内(nèi )属(shǔ ),便(biàn )处(chù )之(zhī );不(bú )欲(yù ),勿(wù )强(qiáng )。”

夏(xià ),四(sì )月(yuè ),乙(yǐ )末(mò )晦(huì ),茂(mào )陵(líng )白(bái )鹤(hè )馆(guǎn )灾(zāi );赦(shè )天(tiān )下(xià )。

夏(xià ),旱(hàn )。

立(lì )长(zhǎng )沙(shā )炀(yáng )王(wáng )弟(dì )宗(zōng )为(wéi )王(wáng )。

长(zhǎng )信(xìn )少(shǎo )府(fǔ )贡(gòng )禹(yǔ )上(shàng )言(yán ):“诸(zhū )离(lí )宫(gōng )及(jí )长(zhǎng )乐(lè )宫(gōng )卫(wèi ),可(kě )减(jiǎn )其(qí )太(tài )半(bàn )以(yǐ )宽(kuān )繇(yáo )役(yì )。”六(liù )月(yuè ),诏(zhào )曰(yuē ):“朕(zhèn )惟(wéi )烝(zhēng )庶(shù )之(zhī )饥(jī )寒(hán ),远(yuǎn )离(lí )父(fù )母(mǔ )妻(qī )子(zǐ ),劳(láo )于(yú )非(fēi )业(yè )之(zhī )作(zuò ),卫(wèi )于(yú )不(bú )居(jū )之(zhī )宫(gōng ),恐(kǒng )非(fēi )所(suǒ )以(yǐ )佐(zuǒ )阴(yīn )阳(yáng )之(zhī )道(dào )也(yě )。其(qí )罢(bà )甘(gān )泉(quán )、建(jiàn )章(zhāng )宫(gōng )卫(wèi ),令(lìng )就(jiù )农(nóng )。百(bǎi )宫(gōng )各(gè )省(shěng )费(fèi )。条(tiáo )奏(zòu ),毋(wú )有(yǒu )所(suǒ )讳(huì )。”

是(shì )岁(suì ),上(shàng )复(fù )擢(zhuó )周(zhōu )堪(kān )为(wéi )光(guāng )禄(lù )勋(xūn ),堪(kān )弟(dì )子(zǐ )张(zhāng )猛(měng )为(wéi )光(guāng )禄(lù )大(dà )夫(fū )、给(gěi )事(shì )中(zhōng ),大(dà )见(jiàn )信(xìn )任(rèn )。

孝(xiào )元(yuán )皇(huáng )帝(dì )上(shàng )初(chū )元(yuán )四(sì )年(nián )(丙(bǐng )子(zǐ ),公(gōng )元(yuán )前(qián )四(sì )五(wǔ )年(nián ))

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),上(shàng )行(háng )幸(xìng )甘(gān )泉(quán ),效(xiào )泰(tài )畤(zhì )。三(sān )月(yuè ),行(háng )幸(xìng )河(hé )东(dōng ),祠(cí )后(hòu )土(tǔ );赦(shè )汾(fén )阴(yīn )徒(tú )。

孝(xiào )元(yuán )皇(huáng )帝(dì )上(shàng )初(chū )元(yuán )五(wǔ )年(nián )(丁(dīng )丑(chǒu ),公(gōng )元(yuán )前(qián )四(sì )四(sì )年(nián ))

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),以(yǐ )周(zhōu )子(zǐ )南(nán )君(jūn )为(wéi )周(zhōu )承(chéng )休(xiū )侯(hóu )。三(sān )月(yuè ),上(shàng )行(háng )幸(xìng )雍(yōng ),祠(cí )五(wǔ )畤(zhì )。

夏(xià ),四(sì )月(yuè ),有(yǒu )星(xīng )孛(bó )于(yú )参(cān )。

上(shàng )用(yòng )诸(zhū )儒(rú )贡(gòng )禹(yǔ )等(děng )之(zhī )言(yán ),诏(zhào )太(tài )官(guān )毋(wú )日(rì )杀(shā ),所(suǒ )具(jù )各(gè )减(jiǎn )半(bàn );乘(chéng )舆(yú )秣(mò )马(mǎ ),无(wú )乏(fá )正(zhèng )事(shì )而(ér )已(yǐ )。罢(bà )角(jiǎo )抵(dǐ )、上(shàng )林(lín )宫(gōng )馆(guǎn )希(xī )御(yù )幸(xìng )者(zhě )、齐(qí )三(sān )服(fú )官(guān )、北(běi )假(jiǎ )田(tián )官(guān )、盐(yán )铁(tiě )官(guān )、常(cháng )平(píng )仓(cāng )。博(bó )士(shì )弟(dì )子(zǐ )毋(wú )置(zhì )员(yuán ),以(yǐ )广(guǎng )学(xué )者(zhě )。令(lìng )民(mín )有(yǒu )能(néng )通(tōng )一(yī )经(jīng )者(zhě )。皆(jiē )复(fù )。省(shěng )刑(xíng )罚(fá )七(qī )十(shí )馀(yú )事(shì )。

陈(chén )万(wàn )年(nián )卒(zú )。六(liù )月(yuè ),辛(xīn )酉(yǒu ),长(zhǎng )信(xìn )少(shǎo )府(fǔ )贡(gòng )禹(yǔ )为(wéi )御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū )。禹(yǔ )前(qián )后(hòu )言(yán )得(dé )失(shī )书(shū )数(shù )十(shí )上(shàng ),上(shàng )嘉(jiā )其(qí )质(zhì )直(zhí ),多(duō )采(cǎi )用(yòng )之(zhī )。

匈(xiōng )奴(nú )郅(zhì )支(zhī )单(dān )于(yú )自(zì )以(yǐ )道(dào )远(yuǎn ),又(yòu )怨(yuàn )汉(hàn )拥(yōng )护(hù )呼(hū )韩(hán )邪(xié )而(ér )不(bú )助(zhù )己(jǐ ),困(kùn )辱(rǔ )汉(hàn )使(shǐ )者(zhě )乾(qián )江(jiāng )乃(nǎi )始(shǐ )等(děng );遣(qiǎn )使(shǐ )奉(fèng )献(xiàn ),因(yīn )求(qiú )侍(shì )子(zǐ )。汉(hàn )议(yì )遣(qiǎn )卫(wèi )司(sī )马(mǎ )谷(gǔ )吉(jí )送(sòng )之(zhī ),御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū )贡(gòng )禹(yǔ )、博(bó )士(shì )东(dōng )海(hǎi )匡(kuāng )衡(héng )以(yǐ )为(wéi ):“郅(zhì )支(zhī )单(dān )于(yú )乡(xiāng )化(huà )末(mò )醇(chún ),所(suǒ )在(zài )绝(jué )远(yuǎn ),宜(yí )令(lìng )使(shǐ )者(zhě )送(sòng )其(qí )子(zǐ ),至(zhì )塞(sāi )而(ér )还(hái )。”吉(jí )上(shàng )书(shū )言(yán ):“中(zhōng )国(guó )与(yǔ )夷(yí )狄(dí )有(yǒu )羁(jī )縻(mí )不(bú )绝(jué )之(zhī )义(yì ),今(jīn )既(jì )养(yǎng )全(quán )其(qí )子(zǐ )十(shí )年(nián ),德(dé )泽(zé )甚(shèn )厚(hòu ),空(kōng )绝(jué )而(ér )不(bú )送(sòng ),近(jìn )从(cóng )塞(sāi )还(hái ),示(shì )弃(qì )捐(juān )不(bú )畜(chù ),使(shǐ )无(wú )乡(xiāng )从(cóng )之(zhī )心(xīn ),弃(qì )前(qián )恩(ēn ),立(lì )后(hòu )怨(yuàn ),不(bú )便(biàn )。议(yì )者(zhě )见(jiàn )前(qián )江(jiāng )乃(nǎi )无(wú )应(yīng )敌(dí )之(zhī )数(shù ),智(zhì )勇(yǒng )俱(jù )困(kùn ),以(yǐ )致(zhì )耻(chǐ )辱(rǔ ),即(jí )豫(yù )为(wéi )臣(chén )忧(yōu )。臣(chén )幸(xìng )得(dé )建(jiàn )强(qiáng )汉(hàn )之(zhī )节(jiē ),承(chéng )明(míng )圣(shèng )之(zhī )诏(zhào ),宣(xuān )谕(yù )厚(hòu )恩(ēn ),不(bú )宜(yí )敢(gǎn )桀(jié )。若(ruò )怀(huái )禽(qín )兽(shòu )心(xīn ),加(jiā )无(wú )道(dào )于(yú )臣(chén ),则(zé )单(dān )于(yú )长(zhǎng )婴(yīng )大(dà )罪(zuì ),必(bì )遁(dùn )逃(táo )远(yuǎn )舍(shě ),不(bú )敢(gǎn )近(jìn )边(biān )。没(méi )一(yī )使(shǐ )以(yǐ )安(ān )百(bǎi )姓(xìng ),国(guó )之(zhī )计(jì ),臣(chén )之(zhī )愿(yuàn )也(yě )。愿(yuàn )送(sòng )到(dào )庭(tíng )。”上(shàng )许(xǔ )焉(yān )。既(jì )到(dào ),郅(zhì )支(zhī )单(dān )于(yú )怒(nù ),竟(jìng )杀(shā )吉(jí )等(děng );自(zì )知(zhī )负(fù )汉(hàn ),又(yòu )闻(wén )呼(hū )韩(hán )邪(xié )益(yì )强(qiáng ),恐(kǒng )见(jiàn )袭(xí )击(jī ),欲(yù )远(yuǎn )去(qù )。会(huì )康(kāng )居(jū )王(wáng )数(shù )为(wéi )乌(wū )孙(sūn )所(suǒ )困(kùn ),与(yǔ )诸(zhū )翕(xī )侯(hóu )计(jì ),以(yǐ )为(wéi ):“匈(xiōng )奴(nú )大(dà )国(guó ),乌(wū )孙(sūn )素(sù )服(fú )属(shǔ )之(zhī )。今(jīn )郅(zhì )支(zhī )单(dān )于(yú )困(kùn )在(zài )外(wài ),可(kě )迎(yíng )置(zhì )东(dōng )边(biān ),使(shǐ )合(hé )兵(bīng )取(qǔ )乌(wū )孙(sūn )而(ér )立(lì )之(zhī ),长(zhǎng )无(wú )匈(xiōng )忧(yōu )矣(yǐ )。”即(jí )使(shǐ )使(shǐ )到(dào )坚(jiān )昆(kūn ),通(tōng )语(yǔ )郅(zhì )支(zhī )。郅(zhì )支(zhī )素(sù )恐(kǒng ),又(yòu )怨(yuàn )乌(wū )孙(sūn ),闻(wén )康(kāng )居(jū )计(jì ),大(dà )说(shuō ),遂(suí )与(yǔ )相(xiàng )结(jié ),引(yǐn )兵(bīng )而(ér )西(xī )。郅(zhì )支(zhī )人(rén )众(zhòng )中(zhōng )寒(hán )道(dào )死(sǐ ),馀(yú )财(cái )三(sān )千(qiān )人(rén )。到(dào )康(kāng )居(jū ),康(kāng )居(jū )王(wáng )以(yǐ )女(nǚ )妻(qī )郅(zhì )支(zhī ),郅(zhì )支(zhī )亦(yì )以(yǐ )女(nǚ )予(yǔ )康(kāng )居(jū )王(wáng ),康(kāng )居(jū )甚(shèn )尊(zūn )敬(jìng )郅(zhì )支(zhī ),欲(yù )倚(yǐ )其(qí )威(wēi )以(yǐ )胁(xié )诸(zhū )国(guó )。郅(zhì )支(zhī )数(shù )借(jiè )兵(bīng )击(jī )乌(wū )孙(sūn ),深(shēn )入(rù )至(zhì )谷(gǔ )城(chéng ),杀(shā )略(luè )民(mín )人(rén ),驱(qū )畜(chù )产(chǎn )去(qù )。乌(wū )孙(sūn )不(bú )敢(gǎn )追(zhuī )。西(xī )边(biān )空(kōng )虚(xū )不(bú )居(jū )者(zhě )五(wǔ )千(qiān )里(lǐ )。

冬(dōng ),十(shí )二(èr )月(yuè ),丁(dīng )末(mò ),贡(gòng )禹(yǔ )卒(zú )。丁(dīng )已(yǐ ),长(zhǎng )信(xìn )少(shǎo )府(fǔ )薛(xuē )广(guǎng )德(dé )为(wéi )御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū )。

孝(xiào )元(yuán )皇(huáng )帝(dì )上(shàng )永(yǒng )光(guāng )元(yuán )年(nián )(戊(wù )寅(yín ),公(gōng )元(yuán )前(qián )四(sì )三(sān )年(nián ))

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),上(shàng )行(háng )幸(xìng )甘(gān )泉(quán ),郊(jiāo )泰(tài )畤(zhì )。视(shì )毕(bì ),因(yīn )留(liú )射(shè )猎(liè )。薛(xuē )广(guǎng )德(dé )上(shàng )书(shū )曰(yuē ):“窃(qiè )见(jiàn )关(guān )东(dōng )困(kùn )极(jí ),人(rén )民(mín )流(liú )离(lí )。陛(bì )下(xià )日(rì )撞(zhuàng )亡(wáng )秦(qín )之(zhī )钟(zhōng ),听(tīng )郑(zhèng )、卫(wèi )之(zhī )乐(lè ),臣(chén )诚(chéng )悼(dào )之(zhī )。今(jīn )士(shì )卒(zú )暴(bào )露(lù ),从(cóng )官(guān )劳(láo )倦(juàn ),愿(yuàn )陛(bì )下(xià )亟(jí )反(fǎn )宫(gōng ),思(sī )与(yǔ )百(bǎi )姓(xìng )同(tóng )忧(yōu )乐(lè ),天(tiān )下(xià )幸(xìng )甚(shèn )!”上(shàng )即(jí )日(rì )还(hái )。

二(èr )月(yuè ),诏(zhào ):“丞(chéng )相(xiàng )、御(yù )史(shǐ )举(jǔ )质(zhì )朴(pǔ )、敦(dūn )厚(hòu )、逊(xùn )让(ràng )、有(yǒu )行(háng )者(zhě ),光(guāng )禄(lù )岁(suì )以(yǐ )此(cǐ )科(kē )第(dì )郎(láng )、从(cóng )官(guān )。”

三(sān )月(yuè ),赦(shè )天(tiān )下(xià )。

雨(yǔ )雪(xuě )、陨(yǔn )霜(shuāng ),杀(shā )桑(sāng )。秋(qiū ),上(shàng )酎(zhòu )祭(jì )宗(zōng )庙(miào ),出(chū )便(biàn )门(mén ),欲(yù )御(yù )楼(lóu )船(chuán )。薛(xuē )广(guǎng )德(dé )当(dāng )乘(chéng )舆(yú )车(chē ),免(miǎn )冠(guàn )顿(dùn )首(shǒu )曰(yuē ):“宜(yí )从(cóng )桥(qiáo )。”诏(zhào )曰(yuē ):“大(dà )夫(fū )冠(guàn )。”广(guǎng )德(dé )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )不(bú )听(tīng )臣(chén ),臣(chén )自(zì )刎(wěn ),以(yǐ )血(xuè )污(wū )车(chē )轮(lún ),陛(bì )下(xià )不(bú )得(dé )入(rù )庙(miào )矣(yǐ )!”上(shàng )不(bú )说(shuō )。先(xiān )驱(qū )光(guāng )禄(lù )大(dà )夫(fū )张(zhāng )猛(měng )进(jìn )曰(yuē ):“臣(chén )闻(wén )主(zhǔ )圣(shèng )臣(chén )直(zhí )。乘(chéng )船(chuán )危(wēi ),就(jiù )桥(qiáo )安(ān ),圣(shèng )主(zhǔ )不(bú )乘(chéng )危(wēi )。御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū )言(yán )可(kě )听(tīng )。”上(shàng )曰(yuē ):“晓(xiǎo )人(rén )不(bú )当(dāng )如(rú )是(shì )邪(xié )!”乃(nǎi )从(cóng )桥(qiáo )。

九(jiǔ )月(yuè ),陨(yǔn )霜(shuāng )杀(shā )稼(jià ),天(tiān )下(xià )大(dà )饥(jī )。丞(chéng )相(xiàng )于(yú )定(dìng )国(guó ),大(dà )司(sī )马(mǎ )、车(chē )骑(qí )将(jiāng )军(jūn )史(shǐ )高(gāo ),御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū )薛(xuē )广(guǎng )德(dé ),俱(jù )以(yǐ )灾(zāi )异(yì )乞(qǐ )骸(hái )骨(gǔ )。赐(cì )安(ān )车(chē )、驷(sì )马(mǎ )、黄(huáng )金(jīn )六(liù )十(shí )斤(jīn ),罢(bà )。太(tài )子(zǐ )太(tài )傅(fù )韦(wéi )玄(xuán )成(chéng )为(wéi )御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū )。广(guǎng )德(dé )归(guī ),县(xiàn )其(qí )安(ān )车(chē ),以(yǐ )传(chuán )示(shì )子(zǐ )孙(sūn )为(wéi )荣(róng )。

帝(dì )之(zhī )为(wéi )太(tài )子(zǐ )也(yě ),从(cóng )太(tài )中(zhōng )大(dà )夫(fū )孔(kǒng )霸(bà )受(shòu )《尚(shàng )书(shū )》。及(jí )即(jí )位(wèi ),赐(cì )霸(bà )爵(jué )关(guān )内(nèi )侯(hóu ),号(hào )褒(bāo )成(chéng )君(jūn ),给(gěi )事(shì )中(zhōng )。上(shàng )欲(yù )致(zhì )霸(bà )相(xiàng )位(wèi ),霸(bà )为(wéi )人(rén )谦(qiān )退(tuì ),不(bú )好(hǎo )权(quán )势(shì ),常(cháng )称(chēng )“爵(jué )位(wèi )泰(tài )过(guò ),何(hé )德(dé )以(yǐ )堪(kān )之(zhī )!”御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū )屡(lǚ )缺(quē ),上(shàng )辄(zhé )欲(yù )用(yòng )霸(bà );霸(bà )让(ràng )位(wèi ),自(zì )陈(chén )至(zhì )于(yú )再(zài )三(sān )。上(shàng )深(shēn )知(zhī )其(qí )至(zhì )诚(chéng ),乃(nǎi )弗(fú )用(yòng )。以(yǐ )是(shì )敬(jìng )之(zhī ),赏(shǎng )赐(cì )甚(shèn )厚(hòu )。

戊(wù )子(zǐ ),侍(shì )中(zhōng ),卫(wèi )尉(wèi )王(wáng )接(jiē )为(wéi )大(dà )司(sī )马(mǎ )、车(chē )骑(qí )将(jiāng )军(jūn )。

石(shí )显(xiǎn )惮(dàn )周(zhōu )堪(kān )、张(zhāng )猛(měng )等(děng ),数(shù )谮(zèn )毁(huǐ )之(zhī )。刘(liú )更(gèng )生(shēng )惧(jù )其(qí )倾(qīng )危(wēi ),上(shàng )书(shū )曰(yuē ):“臣(chén )闻(wén )舜(shùn )命(mìng )九(jiǔ )官(guān ),济(jì )济(jì )相(xiàng )让(ràng ),和(hé )之(zhī )至(zhì )也(yě )。众(zhòng )臣(chén )和(hé )于(yú )朝(cháo )则(zé )万(wàn )物(wù )和(hé )于(yú )野(yě ),故(gù )箫(xiāo )《韶(sháo )》九(jiǔ )成(chéng ),凤(fèng )皇(huáng )来(lái )仪(yí )。至(zhì )周(zhōu )幽(yōu ),厉(lì )之(zhī )际(jì ),朝(cháo )廷(tíng )不(bú )和(hé ),转(zhuǎn )相(xiàng )非(fēi )怨(yuàn ),则(zé )日(rì )月(yuè )薄(báo )食(shí ),水(shuǐ )泉(quán )沸(fèi )腾(téng ),山(shān )谷(gǔ )易(yì )处(chù ),霜(shuāng )降(jiàng )失(shī )节(jiē )。由(yóu )此(cǐ )观(guān )之(zhī ),和(hé )气(qì )致(zhì )祥(xiáng ),乖(guāi )气(qì )致(zhì )异(yì ),祥(xiáng )多(duō )者(zhě )其(qí )国(guó )安(ān ),异(yì )众(zhòng )者(zhě )其(qí )国(guó )危(wēi )。天(tiān )地(dì )之(zhī )常(cháng )经(jīng ),古(gǔ )今(jīn )之(zhī )通(tōng )义(yì )也(yě )。今(jīn )陛(bì )下(xià )开(kāi )三(sān )代(dài )之(zhī )业(yè ),招(zhāo )文(wén )学(xué )之(zhī )士(shì ),优(yōu )游(yóu )宽(kuān )容(róng ),使(shǐ )得(dé )并(bìng )进(jìn )。今(jīn )贤(xián )不(bú )肖(xiāo )浑(hún )殽(yáo ),白(bái )黑(hēi )不(bú )分(fèn ),邪(xié )正(zhèng )杂(zá )糅(róu ),忠(zhōng )谗(chán )并(bìng )进(jìn );章(zhāng )交(jiāo )公(gōng )车(chē ),人(rén )满(mǎn )北(běi )军(jūn ),朝(cháo )臣(chén )舛(chuǎn )午(wǔ ),胶(jiāo )戾(lì )乖(guāi )剌(là ),更(gèng )相(xiàng )谗(chán )诉(sù ),转(zhuǎn )相(xiàng )是(shì )非(fēi );所(suǒ )以(yǐ )营(yíng )惑(huò )耳(ěr )目(mù ),感(gǎn )移(yí )心(xīn )意(yì ),不(bú )可(kě )胜(shèng )载(zǎi ),分(fèn )曹(cáo )为(wéi )党(dǎng ),往(wǎng )往(wǎng )群(qún )朋(péng )将(jiāng )同(tóng )心(xīn )以(yǐ )陷(xiàn )正(zhèng )臣(chén )。正(zhèng )臣(chén )进(jìn )者(zhě ),治(zhì )之(zhī )表(biǎo )也(yě );正(zhèng )臣(chén )陷(xiàn )者(zhě ),乱(luàn )之(zhī )机(jī )也(yě );乘(chéng )治(zhì )乱(luàn )之(zhī )机(jī ),未(wèi )知(zhī )孰(shú )任(rèn ),而(ér )灾(zāi )异(yì )数(shù )见(jiàn ),此(cǐ )臣(chén )所(suǒ )以(yǐ )寒(hán )心(xīn )者(zhě )也(yě )。初(chū )元(yuán )以(yǐ )来(lái )六(liù )年(nián )矣(yǐ ),按(àn )春(chūn )秋(qiū )六(liù )年(nián )之(zhī )中(zhōng ),灾(zāi )异(yì )未(wèi )有(yǒu )稠(chóu )如(rú )今(jīn )者(zhě )也(yě )。原(yuán )其(qí )所(suǒ )以(yǐ )然(rán )者(zhě ),由(yóu )谗(chán )邪(xié )并(bìng )进(jìn )也(yě );谗(chán )邪(xié )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )并(bìng )进(jìn )者(zhě ),由(yóu )上(shàng )多(duō )疑(yí )心(xīn ),既(jì )已(yǐ )用(yòng )贤(xián )人(rén )而(ér )行(háng )善(shàn )政(zhèng ),如(rú )或(huò )谮(zèn )之(zhī ),则(zé )贤(xián )人(rén )退(tuì )而(ér )善(shàn )政(zhèng )还(hái )矣(yǐ )。夫(fū )执(zhí )狐(hú )疑(yí )之(zhī )心(xīn )者(zhě ),来(lái )谗(chán )贼(zéi )之(zhī )口(kǒu );持(chí )不(bú )断(duàn )之(zhī )意(yì )者(zhě ),开(kāi )群(qún )枉(wǎng )之(zhī )门(mén );谗(chán )邪(xié )进(jìn )则(zé )众(zhòng )贤(xián )退(tuì ),群(qún )枉(wǎng )盛(shèng )则(zé )正(zhèng )士(shì )消(xiāo )。故(gù )《易(yì )》有(yǒu )《否(fǒu )》、《泰(tài )》,小(xiǎo )人(rén )道(dào )长(zhǎng ),君(jūn )子(zǐ )道(dào )消(xiāo ),则(zé )政(zhèng )日(rì )乱(luàn );君(jūn )子(zǐ )道(dào )长(zhǎng ),小(xiǎo )人(rén )道(dào )消(xiāo ),则(zé )政(zhèng )日(rì )治(zhì )。昔(xī )者(zhě )鲧(gǔn )、共(gòng )工(gōng )、驩(huān )兜(dōu )与(yǔ )舜(shùn )、禹(yǔ )杂(zá )处(chù )尧(yáo )朝(cháo ),周(zhōu )公(gōng )与(yǔ )管(guǎn )、蔡(cài )并(bìng )居(jū )周(zhōu )位(wèi ),当(dāng )是(shì )时(shí ),迭(dié )进(jìn )相(xiàng )毁(huǐ ),流(liú )言(yán )相(xiàng )谤(bàng ),岂(qǐ )可(kě )胜(shèng )道(dào )哉(zāi )!帝(dì )尧(yáo )、成(chéng )王(wáng )能(néng )贤(xián )舜(shùn )、禹(yǔ )、周(zhōu )公(gōng )而(ér )消(xiāo )共(gòng )工(gōng )、管(guǎn )、蔡(cài ),故(gù )以(yǐ )大(dà )治(zhì ),荣(róng )华(huá )至(zhì )今(jīn )。孔(kǒng )子(zǐ )与(yǔ )季(jì )、孟(mèng )偕(xié )仕(shì )于(yú )鲁(lǔ ),李(lǐ )斯(sī )与(yǔ )叔(shū )孙(sūn )俱(jù )宦(huàn )于(yú )秦(qín ),定(dìng )公(gōng )、始(shǐ )皇(huáng )贤(xián )季(jì )、孟(mèng )、李(lǐ )斯(sī )而(ér )消(xiāo )孔(kǒng )子(zǐ )、叔(shū )孙(sūn ),故(gù )以(yǐ )大(dà )乱(luàn ),污(wū )辱(rǔ )至(zhì )今(jīn )。故(gù )治(zhì )乱(luàn )荣(róng )辱(rǔ )之(zhī )端(duān ),在(zài )所(suǒ )信(xìn )任(rèn );信(xìn )任(rèn )既(jì )贤(xián ),在(zài )于(yú )坚(jiān )固(gù )而(ér )不(bú )移(yí )。《诗(shī )》云(yún ):‘我(wǒ )心(xīn )匪(fěi )石(shí ),不(bú )可(kě )转(zhuǎn )也(yě ),言(yán )守(shǒu )善(shàn )笃(dǔ )也(yě )。《易(yì )》曰(yuē ):‘涣(huàn )汗(hàn )其(qí )大(dà )号(hào )’,言(yán )号(hào )令(lìng )如(rú )汗(hàn ),汗(hàn )出(chū )而(ér )不(bú )反(fǎn )者(zhě )也(yě )。今(jīn )出(chū )善(shàn )令(lìng )未(wèi )能(néng )逾(yú )时(shí )而(ér )反(fǎn ),是(shì )反(fǎn )汗(hàn )也(yě );用(yòng )贤(xián )未(wèi )能(néng )三(sān )旬(xún )而(ér )退(tuì ),是(shì )转(zhuǎn )石(shí )也(yě )。《论(lùn )语(yǔ )》曰(yuē ):‘见(jiàn )不(bú )善(shàn )如(rú )探(tàn )汤(tāng )。’今(jīn )二(èr )府(fǔ )奏(zòu )佞(nìng )诌(zhōu )不(bú )当(dāng )在(zài )位(wèi ),历(lì )年(nián )而(ér )不(bú )去(qù )。故(gù )出(chū )令(lìng )则(zé )如(rú )反(fǎn )汗(hàn ),用(yòng )贤(xián )则(zé )如(rú )转(zhuǎn )石(shí ),去(qù )佞(nìng )则(zé )如(rú )拨(bō )山(shān ),如(rú )此(cǐ ),望(wàng )阴(yīn )阳(yáng )之(zhī )调(diào ),不(bú )亦(yì )难(nán )乎(hū )!是(shì )以(yǐ )群(qún )小(xiǎo )窥(kuī )见(jiàn )间(jiān )隙(xì ),缘(yuán )饰(shì )文(wén )字(zì ),巧(qiǎo )言(yán )丑(chǒu )诋(dǐ ),流(liú )言(yán )、飞(fēi )文(wén )哗(huá )于(yú )民(mín )间(jiān )。故(gù )《诗(shī )》云(yún ):‘忧(yōu )心(xīn )悄(qiāo )悄(qiāo ),愠(yùn )于(yú )群(qún )小(xiǎo ),’小(xiǎo )人(rén )成(chéng )群(qún ),诚(chéng )足(zú )愠(yùn )也(yě )。昔(xī )孔(kǒng )子(zǐ )与(yǔ )颜(yán )渊(yuān )、子(zǐ )贡(gòng )更(gèng )相(xiàng )称(chēng )誉(yù ),不(bú )为(wéi )朋(péng )党(dǎng );禹(yǔ )、稷(jì )与(yǔ )皋(gāo )陶(táo )传(chuán )相(xiàng )汲(jí )引(yǐn ),不(bú )为(wéi )比(bǐ )周(zhōu ),何(hé )则(zé )?忠(zhōng )于(yú )为(wéi )国(guó ),无(wú )邪(xié )心(xīn )也(yě )。今(jīn )佞(nìng )邪(xié )与(yǔ )贤(xián )臣(chén )并(bìng )交(jiāo )戟(jǐ )之(zhī )内(nèi ),合(hé )党(dǎng )共(gòng )谋(móu ),违(wéi )善(shàn )依(yī )恶(è ),歙(xī )歙(xī )訿(zī )々,数(shù )设(shè )危(wēi )险(xiǎn )之(zhī )言(yán ),欲(yù )以(yǐ )倾(qīng )移(yí )主(zhǔ )上(shàng ),如(rú )忽(hū )然(rán )用(yòng )之(zhī ),此(cǐ )天(tiān )地(dì )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )先(xiān )戒(jiè ),灾(zāi )异(yì )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )重(zhòng )至(zhì )者(zhě )也(yě )。自(zì )古(gǔ )明(míng )圣(shèng )未(wèi )有(yǒu )无(wú )诛(zhū )而(ér )治(zhì )者(zhě )也(yě ),故(gù )舜(shùn )有(yǒu )四(sì )放(fàng )之(zhī )罚(fá ),孔(kǒng )子(zǐ )有(yǒu )两(liǎng )观(guān )之(zhī )诛(zhū ),然(rán )后(hòu )圣(shèng )化(huà )可(kě )得(dé )而(ér )行(háng )也(yě )。今(jīn )以(yǐ )陛(bì )下(xià )明(míng )知(zhī ),诚(chéng )深(shēn )思(sī )天(tiān )地(dì )之(zhī )心(xīn ),览(lǎn )《否(fǒu )》、《泰(tài )》之(zhī )卦(guà ),历(lì )周(zhōu )、唐(táng )之(zhī )所(suǒ )

以(yǐ )为(wéi )法(fǎ ),原(yuán )秦(qín )、鲁(lǔ )之(zhī )所(suǒ )消(xiāo )以(yǐ )为(wéi )戒(jiè ),考(kǎo )祥(xiáng )应(yīng )之(zhī )福(fú )。省(shěng )灾(zāi )异(yì )之(zhī )祸(huò ),以(yǐ )揆(kuí )当(dāng )世(shì )之(zhī )变(biàn ),放(fàng )远(yuǎn )佞(nìng )邪(xié )之(zhī )党(dǎng ),坏(huài )散(sàn )险(xiǎn )诐(bì )之(zhī )聚(jù ),杜(dù )闭(bì )群(qún )枉(wǎng )之(zhī )门(mén ),方(fāng )开(kāi )众(zhòng )正(zhèng )之(zhī )路(lù ),决(jué )断(duàn )狐(hú )疑(yí ),分(fèn )别(bié )犹(yóu )豫(yù ),便(biàn )是(shì )非(fēi )炳(bǐng )然(rán )可(kě )知(zhī ),则(zé )百(bǎi )异(yì )消(xiāo )灭(miè )而(ér )众(zhòng )祥(xiáng )并(bìng )至(zhì ),太(tài )平(píng )之(zhī )基(jī ),万(wàn )世(shì )之(zhī )利(lì )也(yě )。”显(xiǎn )见(jiàn )其(qí )书(shū ),愈(yù )与(yǔ )许(xǔ )、史(shǐ )比(bǐ )而(ér )怨(yuàn )更(gèng )生(shēng )等(děng )。

是(shì )岁(suì ),夏(xià )寒(hán ),日(rì )青(qīng )无(wú )光(guāng ),显(xiǎn )及(jí )许(xǔ )、史(shǐ )皆(jiē )言(yán )堪(kān )、猛(měng )用(yòng )事(shì )之(zhī )咎(jiù )。上(shàng )内(nèi )重(zhòng )堪(kān ),又(yòu )患(huàn )众(zhòng )口(kǒu )之(zhī )浸(jìn )润(rùn ),无(wú )所(suǒ )取(qǔ )信(xìn )。时(shí )长(zhǎng )安(ān )令(lìng )杨(yáng )兴(xìng )以(yǐ )材(cái )能(néng )幸(xìng ),常(cháng )称(chēng )誉(yù )堪(kān ),上(shàng )欲(yù )以(yǐ )为(wéi )助(zhù ),乃(nǎi )见(jiàn )问(wèn )兴(xìng ):“朝(cháo )臣(chén )龂(yǎn )龂(yǎn )不(bú )可(kě )光(guāng )禄(lù )勋(xūn ),何(hé )邪(xié )?”兴(xìng )者(zhě ),倾(qīng )巧(qiǎo )士(shì ),谓(wèi )上(shàng )疑(yí )堪(kān ),因(yīn )顺(shùn )指(zhǐ )曰(yuē ):“堪(kān )非(fēi )独(dú )不(bú )可(kě )于(yú )朝(cháo )廷(tíng ),自(zì )州(zhōu )里(lǐ )亦(yì )不(bú )可(kě )也(yě )!臣(chén )见(jiàn )众(zhòng )人(rén )闻(wén )堪(kān )与(yǔ )刘(liú )更(gèng )生(shēng )等(děng )谋(móu )毁(huǐ )骨(gǔ )肉(ròu ),以(yǐ )为(wéi )当(dāng )诛(zhū );故(gù )臣(chén )前(qián )书(shū )言(yán )堪(kān )不(bú )可(kě )诛(zhū )伤(shāng ),为(wéi )国(guó )养(yǎng )恩(ēn )也(yě )。”上(shàng )曰(yuē ):“然(rán )此(cǐ )何(hé )罪(zuì )而(ér )诛(zhū )?今(jīn )宜(yí )奈(nài )何(hé )?”兴(xìng )曰(yuē ):“臣(chén )愚(yú )以(yǐ )为(wéi )可(kě )赐(cì )爵(jué )关(guān )内(nèi )侯(hóu ),食(shí )邑(yì )三(sān )百(bǎi )户(hù ),勿(wù )令(lìng )典(diǎn )事(shì )。明(míng )主(zhǔ )不(bú )失(shī )师(shī )傅(fù )之(zhī )恩(ēn ),此(cǐ )最(zuì )策(cè )之(zhī )得(dé )者(zhě )也(yě )。”上(shàng )于(yú )是(shì )疑(yí )之(zhī )。

司(sī )隶(lì )校(xiào )尉(wèi )琅(láng )邪(xié )诸(zhū )葛(gě )丰(fēng )始(shǐ )以(yǐ )特(tè )立(lì )刚(gāng )直(zhí )著(zhe )名(míng )于(yú )朝(cháo ),数(shù )侵(qīn )犯(fàn )贵(guì )戚(qī ),在(zài )位(wèi )多(duō )言(yán )其(qí )短(duǎn )。后(hòu )坐(zuò )春(chūn )夏(xià )系(xì )治(zhì )人(rén ),徙(xǐ )城(chéng )门(mén )校(xiào )尉(wèi )。丰(fēng )于(yú )是(shì )上(shàng )书(shū )告(gào )堪(kān )、猛(měng )罪(zuì ),上(shàng )不(bú )直(zhí )丰(fēng ),乃(nǎi )制(zhì )诏(zhào )御(yù )史(shǐ ):“城(chéng )门(mén )校(xiào )尉(wèi )丰(fēng ),前(qián )与(yǔ )光(guāng )禄(lù )勋(xūn )、光(guāng )禄(lù )大(dà )夫(fū )猛(měng )在(zài )朝(cháo )之(zhī )时(shí ),数(shù )称(chēng )言(yán )堪(kān )、猛(měng )之(zhī )美(měi )。丰(fēng )前(qián )为(wéi )司(sī )隶(lì )校(xiào )尉(wèi ),不(bú )顺(shùn )四(sì )时(shí ),修(xiū )法(fǎ )度(dù ),专(zhuān )作(zuò )苛(kē )暴(bào )以(yǐ )获(huò )虚(xū )威(wēi );朕(zhèn )不(bú )忍(rěn )下(xià )吏(lì ),以(yǐ )为(wéi )城(chéng )门(mén )校(xiào )尉(wèi )。不(bú )内(nèi )省(shěng )诸(zhū )己(jǐ ),而(ér )反(fǎn )怨(yuàn )堪(kān )、猛(měng )以(yǐ )求(qiú )报(bào )举(jǔ ),告(gào )按(àn )无(wú )证(zhèng )之(zhī )辞(cí ),暴(bào )扬(yáng )难(nán )验(yàn )之(zhī )罪(zuì ),毁(huǐ )誉(yù )恣(zì )意(yì ),不(bú )顾(gù )前(qián )言(yán ),不(bú )信(xìn )之(zhī )大(dà )也(yě )。朕(zhèn )怜(lián )丰(fēng )之(zhī )耆(qí )老(lǎo ),不(bú )忍(rěn )加(jiā )刑(xíng ),其(qí )免(miǎn )为(wéi )庶(shù )人(rén )!”又(yòu )曰(yuē ):“丰(fēng )言(yán )堪(kān )、猛(měng )贞(zhēn )信(xìn )不(bú )立(lì ),朕(zhèn )闵(mǐn )而(ér )不(bú )治(zhì ),又(yòu )惜(xī )其(qí )材(cái )能(néng )未(wèi )有(yǒu )所(suǒ )效(xiào ),其(qí )左(zuǒ )迁(qiān )堪(kān )为(wéi )河(hé )东(dōng )太(tài )守(shǒu ),猛(měng )槐(huái )里(lǐ )令(lìng )。”

臣(chén )光(guāng )曰(yuē ):诸(zhū )葛(gě )丰(fēng )之(zhī )于(yú )堪(kān )、猛(měng ),前(qián )誉(yù )而(ér )后(hòu )毁(huǐ ),其(qí )志(zhì )非(fēi )为(wéi )朝(cháo )廷(tíng )进(jìn )善(shàn )而(ér )去(qù )奸(jiān )也(yě ),欲(yù )比(bǐ )周(zhōu )求(qiú )进(jìn )而(ér )已(yǐ )矣(yǐ )。斯(sī )亦(yì )郑(zhèng )朋(péng )、杨(yáng )兴(xìng )之(zhī )流(liú ),乌(wū )在(zài )其(qí )为(wéi )刚(gāng )直(zhí )哉(zāi )!人(rén )君(jūn )者(zhě ),察(chá )美(měi )恶(è ),辨(biàn )是(shì )非(fēi ),赏(shǎng )以(yǐ )劝(quàn )善(shàn ),罚(fá )以(yǐ )惩(chéng )奸(jiān ),所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )治(zhì )也(yě )。使(shǐ )丰(fēng )言(yán )得(dé )实(shí ),则(zé )丰(fēng )不(bú )当(dāng )绌(chù );若(ruò )其(qí )诬(wū )罔(wǎng ),则(zé )堪(kān )、猛(měng )何(hé )辜(gū )焉(yān )!今(jīn )两(liǎng )责(zé )而(ér )俱(jù )弃(qì )之(zhī ),则(zé )美(měi )恶(è )、是(shì )非(fēi )果(guǒ )何(hé )在(zài )哉(zāi )!

贾(jiǎ )捐(juān )之(zhī )与(yǔ )杨(yáng )兴(xìng )善(shàn )。捐(juān )之(zhī )数(shù )短(duǎn )石(shí )显(xiǎn ),以(yǐ )故(gù )不(bú )得(dé )官(guān ),稀(xī )复(fù )进(jìn )见(jiàn );兴(xìng )新(xīn )以(yǐ )材(cái )能(néng )得(dé )幸(xìng )。捐(juān )之(zhī )谓(wèi )兴(xìng )曰(yuē ):“京(jīng )兆(zhào )尹(yǐn )缺(quē ),使(shǐ )我(wǒ )得(dé )见(jiàn ),言(yán )君(jūn )兰(lán ),京(jīng )兆(zhào )尹(yǐn )可(kě )立(lì )得(dé )。”兴(xìng )曰(yuē ):“君(jūn )房(fáng )下(xià )笔(bǐ ),言(yán )语(yǔ )妙(miào )天(tiān )下(xià );使(shǐ )君(jūn )房(fáng )为(wéi )尚(shàng )书(shū )令(lìng ),胜(shèng )五(wǔ )鹿(lù )充(chōng )宗(zōng )远(yuǎn )甚(shèn )。”捐(juān )之(zhī )曰(yuē ):“令(lìng )我(wǒ )得(dé )代(dài )充(chōng )宗(zōng ),君(jūn )兰(lán )为(wéi )京(jīng )兆(zhào ),京(jīng )兆(zhào ),郡(jùn )国(guó )首(shǒu ),尚(shàng )书(shū ),百(bǎi )官(guān )本(běn ),天(tiān )下(xià )真(zhēn )大(dà )治(zhì ),士(shì )则(zé )不(bú )隔(gé )矣(yǐ )!”捐(juān )之(zhī )复(fù )短(duǎn )石(shí )显(xiǎn ),兴(xìng )曰(yuē ):“显(xiǎn )方(fāng )贵(guì ),上(shàng )信(xìn )用(yòng )之(zhī );今(jīn )欲(yù )进(jìn ),第(dì )从(cóng )我(wǒ )计(jì ),且(qiě )与(yǔ )合(hé )意(yì ),即(jí )得(dé )入(rù )矣(yǐ )!”捐(juān )之(zhī )即(jí )与(yǔ )兴(xìng )共(gòng )为(wéi )荐(jiàn )显(xiǎn )奏(zòu ),称(chēng )誉(yù )其(qí )美(měi ),以(yǐ )为(wéi )宜(yí )赐(cì )爵(jué )关(guān )内(nèi )侯(hóu ),引(yǐn )其(qí )兄(xiōng )弟(dì )以(yǐ )为(wéi )诸(zhū )曹(cáo );又(yòu )共(gòng )为(wéi )荐(jiàn )兴(xìng )奏(zòu ),以(yǐ )为(wéi )可(kě )试(shì )守(shǒu )京(jīng )兆(zhào )尹(yǐn )。石(shí )显(xiǎn )闻(wén )知(zhī ),白(bái )之(zhī )上(shàng ),乃(nǎi )下(xià )兴(xìng )、捐(juān )之(zhī )狱(yù ),令(lìng )显(xiǎn )治(zhì )之(zhī ),奏(zòu )“兴(xìng ),捐(juān )之(zhī )怀(huái )诈(zhà )伪(wěi ),更(gèng )相(xiàng )荐(jiàn )誉(yù ),欲(yù )得(dé )大(dà )位(wèi ),罔(wǎng )上(shàng )不(bú )道(dào )!”捐(juān )之(zhī )竟(jìng )坐(zuò )弃(qì )市(shì ),兴(xìng )髡(kūn )钳(qián )为(wéi )城(chéng )旦(dàn )。

臣(chén )光(guāng )曰(yuē ):君(jūn )子(zǐ )以(yǐ )正(zhèng )攻(gōng )邪(xié ),犹(yóu )惧(jù )不(bú )克(kè )。况(kuàng )捐(juān )之(zhī )以(yǐ )邪(xié )攻(gōng )邪(xié ),其(qí )能(néng )免(miǎn )乎(hū )!

徙(xǐ )清(qīng )河(hé )王(wáng )竟(jìng )为(wéi )中(zhōng )山(shān )王(wáng )。

匈(xiōng )奴(nú )呼(hū )韩(hán )邪(xié )单(dān )于(yú )民(mín )众(zhòng )益(yì )盛(shèng ),塞(sāi )下(xià )禽(qín )兽(shòu )尽(jìn ),单(dān )于(yú )足(zú )以(yǐ )自(zì )卫(wèi ),不(bú )畏(wèi )郅(zhì )支(zhī ),其(qí )大(dà )臣(chén )多(duō )劝(quàn )单(dān )于(yú )北(běi )归(guī )者(zhě )。久(jiǔ )之(zhī ),单(dān )于(yú )竟(jìng )北(běi )归(guī )庭(tíng ),民(mín )众(zhòng )稍(shāo )稍(shāo )归(guī )之(zhī ),其(qí )国(guó )遂(suí )定(dìng )。

孝(xiào )元(yuán )皇(huáng )帝(dì )上(shàng )永(yǒng )光(guāng )二(èr )年(nián )(己(jǐ )卯(mǎo ),公(gōng )元(yuán )前(qián )四(sì )二(èr )年(nián ))

春(chūn ),二(èr )月(yuè ),赦(shè )天(tiān )下(xià )。

丁(dīng )酉(yǒu ),御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū )韦(wéi )玄(xuán )成(chéng )为(wéi )丞(chéng )相(xiàng );右(yòu )扶(fú )风(fēng )郑(zhèng )弘(hóng )为(wéi )御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū )。

三(sān )月(yuè ),壬(rén )戌(xū )朔(shuò ),日(rì )有(yǒu )食(shí )之(zhī )。

夏(xià ),六(liù )月(yuè ),赦(shè )天(tiān )下(xià )。

上(shàng )问(wèn )给(gěi )事(shì )中(zhōng )匡(kuāng )衡(héng )以(yǐ )地(dì )震(zhèn )日(rì )食(shí )之(zhī )变(biàn ),衡(héng )上(shàng )疏(shū )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )躬(gōng )圣(shèng )德(dé ),开(kāi )太(tài )平(píng )之(zhī )路(lù ),闵(mǐn )愚(yú )吏(lì )民(mín )触(chù )法(fǎ )抵(dǐ )禁(jìn ),比(bǐ )年(nián )大(dà )赦(shè ),使(shǐ )百(bǎi )姓(xìng )得(dé )改(gǎi )行(háng )自(zì )新(xīn ),天(tiān )下(xià )幸(xìng )甚(shèn )!臣(chén )窃(qiè )见(jiàn )大(dà )赦(shè )之(zhī )后(hòu ),奸(jiān )邪(xié )不(bú )为(wéi )衰(shuāi )止(zhǐ ),今(jīn )日(rì )大(dà )赦(shè ),明(míng )日(rì )犯(fàn )法(fǎ ),相(xiàng )随(suí )入(rù )狱(yù ),此(cǐ )殆(dài )导(dǎo )之(zhī )未(wèi )得(dé )其(qí )务(wù )也(yě )。今(jīn )天(tiān )下(xià )俗(sú ),贪(tān )财(cái )贱(jiàn )义(yì ),好(hǎo )声(shēng )色(sè ),上(shàng )侈(chǐ )靡(mí ),亲(qīn )戚(qī )之(zhī )恩(ēn )薄(báo ),婚(hūn )姻(yīn )之(zhī )党(dǎng )隆(lóng ),苟(gǒu )合(hé )徼(jiǎo )幸(xìng ),以(yǐ )身(shēn )设(shè )利(lì );不(bú )改(gǎi )其(qí )原(yuán ),虽(suī )岁(suì )赦(shè )之(zhī ),刑(xíng )犹(yóu )难(nán )使(shǐ )错(cuò )而(ér )不(bú )用(yòng )也(yě ),臣(chén )愚(yú )以(yǐ )为(wéi )宜(yí )壹(yī )旷(kuàng )然(rán )大(dà )变(biàn )其(qí )俗(sú )。夫(fū )朝(cháo )廷(tíng )者(zhě ),天(tiān )下(xià )之(zhī )桢(zhēn )幹(gàn )也(yě )。朝(cháo )有(yǒu )变(biàn )色(sè )之(zhī )言(yán ),则(zé )下(xià )有(yǒu )争(zhēng )斗(dòu )之(zhī )患(huàn );上(shàng )有(yǒu )自(zì )专(zhuān )之(zhī )士(shì ),则(zé )下(xià )有(yǒu )不(bú )让(ràng )之(zhī )人(rén );上(shàng )有(yǒu )克(kè )胜(shèng )之(zhī )佐(zuǒ ),则(zé )下(xià )有(yǒu )伤(shāng )害(hài )之(zhī )心(xīn );上(shàng )有(yǒu )好(hǎo )利(lì )之(zhī )臣(chén ),则(zé )下(xià )有(yǒu )盗(dào )窃(qiè )之(zhī )民(mín );此(cǐ )其(qí )本(běn )也(yě )。治(zhì )天(tiān )下(xià )者(zhě ),审(shěn )所(suǒ )上(shàng )而(ér )已(yǐ )。教(jiāo )化(huà )之(zhī )流(liú ),非(fēi )家(jiā )至(zhì )而(ér )人(rén )说(shuō )之(zhī )也(yě );贤(xián )者(zhě )在(zài )位(wèi ),能(néng )者(zhě )布(bù )职(zhí ),朝(cháo )廷(tíng )崇(chóng )礼(lǐ ),百(bǎi )僚(liáo )敬(jìng )让(ràng ),道(dào )德(dé )之(zhī )行(háng ),由(yóu )内(nèi )及(jí )外(wài ),自(zì )近(jìn )者(zhě )始(shǐ ),然(rán )后(hòu )民(mín )知(zhī )所(suǒ )法(fǎ ),迁(qiān )善(shàn )日(rì )进(jìn )而(ér )不(bú )自(zì )知(zhī )也(yě )。《诗(shī )》曰(yuē ):‘商(shāng )邑(yì )翼(yì )翼(yì ),四(sì )方(fāng )之(zhī )极(jí )。’今(jīn )长(zhǎng )安(ān ),天(tiān )子(zǐ )之(zhī )都(dōu ),亲(qīn )承(chéng )圣(shèng )化(huà ),然(rán )其(qí )习(xí )俗(sú )无(wú )以(yǐ )异(yì )于(yú )远(yuǎn )方(fāng ),郡(jùn )国(guó )来(lái )者(zhě )无(wú )所(suǒ )法(fǎ )则(zé ),或(huò )见(jiàn )侈(chǐ )靡(mí )而(ér )放(fàng )效(xiào )之(zhī );此(cǐ )教(jiāo )化(huà )之(zhī )原(yuán )本(běn ),风(fēng )俗(sú )之(zhī )枢(shū )机(jī ),宜(yí )先(xiān )正(zhèng )者(zhě )也(yě )。臣(chén )闻(wén )天(tiān )人(rén )之(zhī )际(jì ),精(jīng )祲(jìn )有(yǒu )以(yǐ )相(xiàng )荡(dàng ),善(shàn )恶(è )有(yǒu )以(yǐ )相(xiàng )推(tuī ),事(shì )作(zuò )乎(hū )下(xià )者(zhě )象(xiàng )动(dòng )乎(hū )上(shàng ),阴(yīn )变(biàn )则(zé )静(jìng )者(zhě )动(dòng ),阳(yáng )蔽(bì )则(zé )明(míng )者(zhě )晻(ǎn ),水(shuǐ )旱(hàn )之(zhī )灾(zāi )随(suí )类(lèi )而(ér )至(zhì )。陛(bì )下(xià )祗(zhī )畏(wèi )天(tiān )戒(jiè ),哀(āi )闵(mǐn )元(yuán )元(yuán ),宜(yí )省(shěng )靡(mí )丽(lì ),考(kǎo )制(zhì )度(dù ),近(jìn )忠(zhōng )正(zhèng ),远(yuǎn )巧(qiǎo )佞(nìng ),以(yǐ )崇(chóng )至(zhì )仁(rén ),匡(kuāng )失(shī )俗(sú ),道(dào )德(dé )弘(hóng )于(yú )京(jīng )师(shī ),淑(shū )问(wèn )扬(yáng )乎(hū )疆(jiāng )外(wài ),然(rán )后(hòu )大(dà )化(huà )可(kě )成(chéng ),礼(lǐ )让(ràng )可(kě )兴(xìng )也(yě )。”上(shàng )说(shuō )其(qí )言(yán ),迁(qiān )衡(héng )为(wéi )光(guāng )禄(lù )大(dà )夫(fū )。

荀(xún )悦(yuè )论(lùn )曰(yuē ):夫(fū )赦(shè )者(zhě ),权(quán )时(shí )之(zhī )宜(yí ),非(fēi )常(cháng )典(diǎn )也(yě )。汉(hàn )兴(xìng ),承(chéng )秦(qín )兵(bīng )革(gé )之(zhī )后(hòu ),大(dà )愚(yú )之(zhī )世(shì ),比(bǐ )屋(wū )可(kě )刑(xíng ),故(gù )设(shè )三(sān )章(zhāng )之(zhī )法(fǎ ),大(dà )赦(shè )之(zhī )令(lìng ),荡(dàng )涤(dí )秽(huì )流(liú ),与(yǔ )民(mín )更(gèng )始(shǐ ),时(shí )势(shì )然(rán )也(yě )。后(hòu )世(shì )承(chéng )业(yè ),袭(xí )而(ér )不(bú )革(gé ),失(shī )时(shí )宜(yí )矣(yǐ )。若(ruò )惠(huì )、文(wén )之(zhī )世(shì ),无(wú )所(suǒ )赦(shè )之(zhī )。若(ruò )孝(xiào )景(jǐng )之(zhī )时(shí ),七(qī )国(guó )皆(jiē )乱(luàn ),异(yì )心(xīn )并(bìng )起(qǐ ),奸(jiān )诈(zhà )非(fēi )一(yī );及(jí )武(wǔ )帝(dì )末(mò )年(nián ),赋(fù )役(yì )繁(fán )兴(xìng ),群(qún )盗(dào )并(bìng )起(qǐ ),加(jiā )以(yǐ )太(tài )子(zǐ )之(zhī )事(shì ),巫(wū )蛊(gǔ )之(zhī )祸(huò ),天(tiān )下(xià )纷(fēn )然(rán ),百(bǎi )姓(xìng )无(wú )聊(liáo ),人(rén )不(bú )自(zì )安(ān );及(jí )光(guāng )武(wǔ )之(zhī )际(jì ),拨(bō )乱(luàn )之(zhī )后(hòu ):如(rú )此(cǐ )之(zhī )比(bǐ ),宜(yí )为(wéi )赦(shè )矣(yǐ )。

秋(qiū ),七(qī )月(yuè ),陇(lǒng )西(xī )羌(qiāng )彡(sān )姐(jiě )旁(páng )种(zhǒng )反(fǎn ),诏(zhào )召(zhào )丞(chéng )相(xiàng )韦(wéi )玄(xuán )成(chéng )等(děng )入(rù )议(yì )。是(shì )时(shí ),岁(suì )比(bǐ )不(bú )登(dēng ),朝(cháo )廷(tíng )方(fāng )以(yǐ )为(wéi )忧(yōu ),而(ér )遭(zāo )羌(qiāng )变(biàn ),玄(xuán )成(chéng )等(děng )漠(mò )然(rán ),莫(mò )有(yǒu )对(duì )者(zhě )。右(yòu )将(jiāng )军(jūn )冯(féng )奉(fèng )世(shì )曰(yuē ):“羌(qiāng )虏(lǔ )近(jìn )在(zài )竟(jìng )内(nèi )背(bèi )畔(pàn ),不(bú )以(yǐ )时(shí )诛(zhū ),无(wú )以(yǐ )威(wēi )制(zhì )远(yuǎn )蛮(mán ),臣(chén )愿(yuàn )帅(shuài )师(shī )讨(tǎo )之(zhī )!”上(shàng )问(wèn )用(yòng )兵(bīng )之(zhī )数(shù ),对(duì )曰(yuē ):“臣(chén )闻(wén )善(shàn )用(yòng )兵(bīng )者(zhě ),役(yì )不(bú )再(zài )兴(xìng ),粮(liáng )不(bú )三(sān )载(zǎi ),故(gù )师(shī )不(bú )久(jiǔ )暴(bào )而(ér )天(tiān )诛(zhū )亟(jí )决(jué )。往(wǎng )者(zhě )数(shù )不(bú )料(liào )敌(dí ),而(ér )师(shī )至(zhì )于(yú )折(shé )伤(shāng ),再(zài )三(sān )发(fā )调(diào ),则(zé )旷(kuàng )日(rì )烦(fán )费(fèi ),威(wēi )武(wǔ )亏(kuī )矣(yǐ )。今(jīn )反(fǎn )虏(lǔ )无(wú )虑(lǜ )三(sān )万(wàn )人(rén ),法(fǎ )当(dāng )倍(bèi ),用(yòng )六(liù )万(wàn )人(rén )。然(rán )羌(qiāng )戎(róng ),弓(gōng )矛(máo )之(zhī )兵(bīng )耳(ěr ),器(qì )不(bú )犀(xī )利(lì ),可(kě )用(yòng )四(sì )万(wàn )人(rén )。一(yī )月(yuè )足(zú )以(yǐ )决(jué )。”丞(chéng )相(xiàng )、御(yù )史(shǐ )、两(liǎng )将(jiāng )军(jūn )皆(jiē )以(yǐ )为(wéi ):“民(mín )方(fāng )收(shōu )敛(liǎn )时(shí )未(wèi )可(kě )多(duō )发(fā ),发(fā )万(wàn )人(rén )屯(tún )守(shǒu )之(zhī ),且(qiě )足(zú )。”奉(fèng )世(shì )曰(yuē ):“不(bú )可(kě )。天(tiān )下(xià )被(bèi )饥(jī )馑(jǐn ),士(shì )马(mǎ )羸(léi )耗(hào ),守(shǒu )战(zhàn )之(zhī )备(bèi )久(jiǔ )废(fèi )不(bú )简(jiǎn ),夷(yí )狄(dí )有(yǒu )轻(qīng )边(biān )吏(lì )之(zhī )心(xīn ),而(ér )羌(qiāng )首(shǒu )难(nán )。今(jīn )以(yǐ )万(wàn )人(rén )分(fèn )屯(tún )数(shù )处(chù ),虏(lǔ )见(jiàn )兵(bīng )少(shǎo ),必(bì )不(bú )畏(wèi )惧(jù )。战(zhàn )则(zé )挫(cuò )兵(bīng )病(bìng )师(shī ),守(shǒu )则(zé )百(bǎi )姓(xìng )不(bú )救(jiù ),如(rú )此(cǐ ),怯(qiè )弱(ruò )之(zhī )形(xíng )见(jiàn )。羌(qiāng )人(rén )乘(chéng )利(lì ),诸(zhū )种(zhǒng )并(bìng )和(hé ),相(xiàng )扇(shàn )而(ér )起(qǐ ),臣(chén )恐(kǒng )中(zhōng )国(guó )之(zhī )役(yì )不(bú )得(dé )止(zhǐ )于(yú )四(sì )万(wàn ),非(fēi )财(cái )币(bì )所(suǒ )能(néng )解(jiě )也(yě )。故(gù )少(shǎo )发(fā )师(shī )而(ér )旷(kuàng )日(rì ),与(yǔ )一(yī )举(jǔ )而(ér )疾(jí )决(jué ),利(lì )害(hài )相(xiàng )万(wàn )也(yě )。”固(gù )争(zhēng )之(zhī ),不(bú )能(néng )得(dé )。有(yǒu )诏(zhào ),益(yì )二(èr )千(qiān )人(rén )。于(yú )是(shì )遣(qiǎn )奉(fèng )世(shì )将(jiāng )万(wàn )二(èr )千(qiān )人(rén )骑(qí ),以(yǐ )将(jiāng )屯(tún )为(wéi )名(míng ),典(diǎn )属(shǔ )国(guó )任(rèn )立(lì )、护(hù )军(jūn )都(dōu )尉(wèi )韩(hán )昌(chāng )为(wéi )偏(piān )裨(bì ),到(dào )陇(lǒng )西(xī ),分(fèn )屯(tún )三(sān )处(chù )。昌(chāng )先(xiān )遣(qiǎn )两(liǎng )校(xiào )尉(wèi )与(yǔ )羌(qiāng )战(zhàn ),羌(qiāng )虏(lǔ )盛(shèng )多(duō ),皆(jiē )为(wéi )所(suǒ )破(pò ),杀(shā )两(liǎng )校(xiào )尉(wèi )。奉(fèng )世(shì )具(jù )上(shàng )地(dì )形(xíng )部(bù )众(zhòng )多(duō )少(shǎo )之(zhī )计(jì ),愿(yuàn )益(yì )三(sān )万(wàn )六(liù )千(qiān )人(rén ),乃(nǎi )足(zú )以(yǐ )决(jué )事(shì )。书(shū )奏(zòu ),天(tiān )子(zǐ )大(dà )为(wéi )发(fā )兵(bīng )六(liù )万(wàn )馀(yú )人(rén )。八(bā )月(yuè ),拜(bài )太(tài )常(cháng )弋(yì )阳(yáng )侯(hóu )任(rèn )千(qiān )秋(qiū )为(wéi )奋(fèn )武(wǔ )将(jiāng )军(jūn )以(yǐ )助(zhù )之(zhī )。冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),兵(bīng )毕(bì )至(zhì )陇(lǒng )西(xī ),十(shí )一(yī )月(yuè ),并(bìng )进(jìn ),羌(qiāng )虏(lǔ )大(dà )破(pò ),斩(zhǎn )首(shǒu )数(shù )千(qiān )级(jí ),馀(yú )皆(jiē )走(zǒu )出(chū )塞(sāi )。兵(bīng )未(wèi )决(jué )间(jiān ),汉(hàn )复(fù )发(fā )募(mù )士(shì )万(wàn )人(rén ),拜(bài )定(dìng )襄(xiāng )太(tài )守(shǒu )韩(hán )安(ān )国(guó )为(wéi )建(jiàn )威(wēi )将(jiāng )军(jūn ),未(wèi )进(jìn ),闻(wén )羌(qiāng )破(pò )而(ér )还(hái )。诏(zhào )罢(bà )吏(lì )士(shì ),颇(pō )留(liú )屯(tún )田(tián ),备(bèi )要(yào )害(hài )处(chù )。

阅读:25855

打赏捐助〔Donate〕>>>

《汉纪二十》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库