项羽本纪【登录】

《史记》 > 十二本纪 > 《项羽本纪》 > 拼音版

项(xiàng )籍(jí )者(zhě ),下(xià )相(xiàng )人(rén )也(yě ),字(zì )羽(yǔ )。初(chū )起(qǐ )时(shí ),年(nián )二(èr )十(shí )四(sì )。其(qí )季(jì )父(fù )项(xiàng )梁(liáng ),梁(liáng )父(fù )即(jí )楚(chǔ )将(jiāng )项(xiàng )燕(yàn ),为(wéi )秦(qín )将(jiāng )王(wáng )翦(jiǎn )所(suǒ )戮(lù )者(zhě )也(yě )。项(xiàng )氏(shì )世(shì )世(shì )为(wéi )楚(chǔ )将(jiāng ),封(fēng )於(yú )项(xiàng ),故(gù )姓(xìng )项(xiàng )氏(shì )。

项(xiàng )籍(jí )少(shǎo )时(shí ),学(xué )书(shū )不(bú )成(chéng ),去(qù )。学(xué )剑(jiàn ),又(yòu )不(bú )成(chéng )。项(xiàng )梁(liáng )怒(nù )之(zhī )。籍(jí )曰(yuē ):“书(shū )足(zú )以(yǐ )记(jì )名(míng )姓(xìng )而(ér )已(yǐ )。剑(jiàn )一(yī )人(rén )敌(dí ),不(bú )足(zú )学(xué ),学(xué )万(wàn )人(rén )敌(dí )。”於(yú )是(shì )项(xiàng )梁(liáng )乃(nǎi )教(jiāo )籍(jí )兵(bīng )法(fǎ ),籍(jí )大(dà )喜(xǐ ),略(luè )知(zhī )其(qí )意(yì ),又(yòu )不(bú )肯(kěn )竟(jìng )学(xué )。项(xiàng )梁(liáng )尝(cháng )有(yǒu )栎(lì )阳(yáng )逮(dǎi ),乃(nǎi )请(qǐng )蕲(qí )狱(yù )掾(yuàn )曹(cáo )咎(jiù )书(shū )抵(dǐ )栎(lì )阳(yáng )狱(yù )掾(yuàn )司(sī )马(mǎ )欣(xīn ),以(yǐ )故(gù )事(shì )得(dé )已(yǐ )。项(xiàng )梁(liáng )杀(shā )人(rén ),与(yǔ )籍(jí )避(bì )仇(chóu )於(yú )吴(wú )中(zhōng )。吴(wú )中(zhōng )贤(xián )士(shì )大(dà )夫(fū )皆(jiē )出(chū )项(xiàng )梁(liáng )下(xià )。每(měi )吴(wú )中(zhōng )有(yǒu )大(dà )繇(yáo )役(yì )及(jí )丧(sàng ),项(xiàng )梁(liáng )常(cháng )为(wéi )主(zhǔ )办(bàn ),阴(yīn )以(yǐ )兵(bīng )法(fǎ )部(bù )勒(lè )宾(bīn )客(kè )及(jí )子(zǐ )弟(dì ),以(yǐ )是(shì )知(zhī )其(qí )能(néng )。秦(qín )始(shǐ )皇(huáng )帝(dì )游(yóu )会(huì )稽(jī ),渡(dù )浙(zhè )江(jiāng ),梁(liáng )与(yǔ )籍(jí )俱(jù )观(guān )。籍(jí )曰(yuē ):“彼(bǐ )可(kě )取(qǔ )而(ér )代(dài )也(yě )。”梁(liáng )掩(yǎn )其(qí )口(kǒu ),曰(yuē ):“毋(wú )妄(wàng )言(yán ),族(zú )矣(yǐ )!”梁(liáng )以(yǐ )此(cǐ )奇(qí )籍(jí )。籍(jí )长(zhǎng )八(bā )尺(chǐ )馀(yú ),力(lì )能(néng )扛(káng )鼎(dǐng ),才(cái )气(qì )过(guò )人(rén ),虽(suī )吴(wú )中(zhōng )子(zǐ )弟(dì )皆(jiē )已(yǐ )惮(dàn )籍(jí )矣(yǐ )。

秦(qín )二(èr )世(shì )元(yuán )年(nián )七(qī )月(yuè ),陈(chén )胜(shèng )等(děng )起(qǐ )大(dà )泽(zé )中(zhōng )。其(qí )九(jiǔ )月(yuè ),会(huì )稽(jī )守(shǒu )通(tōng )谓(wèi )梁(liáng )曰(yuē ):“江(jiāng )西(xī )皆(jiē )反(fǎn ),此(cǐ )亦(yì )天(tiān )亡(wáng )秦(qín )之(zhī )时(shí )也(yě )。吾(wú )闻(wén )先(xiān )即(jí )制(zhì )人(rén ),後(hòu )则(zé )为(wéi )人(rén )所(suǒ )制(zhì )。吾(wú )欲(yù )发(fā )兵(bīng ),使(shǐ )公(gōng )及(jí )桓(huán )楚(chǔ )将(jiāng )。”是(shì )时(shí )桓(huán )楚(chǔ )亡(wáng )在(zài )泽(zé )中(zhōng )。梁(liáng )曰(yuē ):“桓(huán )楚(chǔ )亡(wáng ),人(rén )莫(mò )知(zhī )其(qí )处(chù ),独(dú )籍(jí )知(zhī )之(zhī )耳(ěr )。”梁(liáng )乃(nǎi )出(chū ),诫(jiè )籍(jí )持(chí )剑(jiàn )居(jū )外(wài )待(dài )。梁(liáng )复(fù )入(rù ),与(yǔ )守(shǒu )坐(zuò ),曰(yuē ):“请(qǐng )召(zhào )籍(jí ),使(shǐ )受(shòu )命(mìng )召(zhào )桓(huán )楚(chǔ )。”守(shǒu )曰(yuē ):“诺(nuò )。”梁(liáng )召(zhào )籍(jí )入(rù )。须(xū )臾(yú ),梁(liáng )眴(xuàn )籍(jí )曰(yuē ):“可(kě )行(háng )矣(yǐ )!”於(yú )是(shì )籍(jí )遂(suí )拔(bá )剑(jiàn )斩(zhǎn )守(shǒu )头(tóu )。项(xiàng )梁(liáng )持(chí )守(shǒu )头(tóu ),佩(pèi )其(qí )印(yìn )绶(shòu )。门(mén )下(xià )大(dà )惊(jīng ),扰(rǎo )乱(luàn ),籍(jí )所(suǒ )击(jī )杀(shā )数(shù )十(shí )百(bǎi )人(rén )。一(yī )府(fǔ )中(zhōng )皆(jiē )慴(shè )伏(fú ),莫(mò )敢(gǎn )起(qǐ )。梁(liáng )乃(nǎi )召(zhào )故(gù )所(suǒ )知(zhī )豪(háo )吏(lì ),谕(yù )以(yǐ )所(suǒ )为(wéi )起(qǐ )大(dà )事(shì ),遂(suí )举(jǔ )吴(wú )中(zhōng )兵(bīng )。使(shǐ )人(rén )收(shōu )下(xià )县(xiàn ),得(dé )精(jīng )兵(bīng )八(bā )千(qiān )人(rén )。梁(liáng )部(bù )署(shǔ )吴(wú )中(zhōng )豪(háo )杰(jié )为(wéi )校(xiào )尉(wèi )、候(hòu )、司(sī )马(mǎ )。有(yǒu )一(yī )人(rén )不(bú )得(dé )用(yòng ),自(zì )言(yán )於(yú )梁(liáng )。梁(liáng )曰(yuē ):“前(qián )时(shí )某(mǒu )丧(sàng )使(shǐ )公(gōng )主(zhǔ )某(mǒu )事(shì ),不(bú )能(néng )办(bàn ),以(yǐ )此(cǐ )不(bú )任(rèn )用(yòng )公(gōng )。”众(zhòng )乃(nǎi )皆(jiē )伏(fú )。於(yú )是(shì )梁(liáng )为(wéi )会(huì )稽(jī )守(shǒu ),籍(jí )为(wéi )裨(bì )将(jiāng ),徇(xùn )下(xià )县(xiàn )。

广(guǎng )陵(líng )人(rén )召(zhào )平(píng )於(yú )是(shì )为(wéi )陈(chén )王(wáng )徇(xùn )广(guǎng )陵(líng ),未(wèi )能(néng )下(xià )。闻(wén )陈(chén )王(wáng )败(bài )走(zǒu ),秦(qín )兵(bīng )又(yòu )且(qiě )至(zhì ),乃(nǎi )渡(dù )江(jiāng )矫(jiǎo )陈(chén )王(wáng )命(mìng ),拜(bài )梁(liáng )为(wéi )楚(chǔ )王(wáng )上(shàng )柱(zhù )国(guó )。曰(yuē ):“江(jiāng )东(dōng )已(yǐ )定(dìng ),急(jí )引(yǐn )兵(bīng )西(xī )击(jī )秦(qín )。”项(xiàng )梁(liáng )乃(nǎi )以(yǐ )八(bā )千(qiān )人(rén )渡(dù )江(jiāng )而(ér )西(xī )。闻(wén )陈(chén )婴(yīng )已(yǐ )下(xià )东(dōng )阳(yáng ),使(shǐ )使(shǐ )欲(yù )与(yǔ )连(lián )和(hé )俱(jù )西(xī )。陈(chén )婴(yīng )者(zhě ),故(gù )东(dōng )阳(yáng )令(lìng )史(shǐ ),居(jū )县(xiàn )中(zhōng ),素(sù )信(xìn )谨(jǐn ),称(chēng )为(wéi )长(zhǎng )者(zhě )。东(dōng )阳(yáng )少(shǎo )年(nián )杀(shā )其(qí )令(lìng ),相(xiàng )聚(jù )数(shù )千(qiān )人(rén ),欲(yù )置(zhì )长(zhǎng ),无(wú )適(shì )用(yòng ),乃(nǎi )请(qǐng )陈(chén )婴(yīng )。婴(yīng )谢(xiè )不(bú )能(néng ),遂(suí )彊(jiāng )立(lì )婴(yīng )为(wéi )长(zhǎng ),县(xiàn )中(zhōng )从(cóng )者(zhě )得(dé )二(èr )万(wàn )人(rén )。少(shǎo )年(nián )欲(yù )立(lì )婴(yīng )便(biàn )为(wéi )王(wáng ),异(yì )军(jūn )苍(cāng )头(tóu )特(tè )起(qǐ )。陈(chén )婴(yīng )母(mǔ )谓(wèi )婴(yīng )曰(yuē ):“自(zì )我(wǒ )为(wéi )汝(rǔ )家(jiā )妇(fù ),未(wèi )尝(cháng )闻(wén )汝(rǔ )先(xiān )古(gǔ )之(zhī )有(yǒu )贵(guì )者(zhě )。今(jīn )暴(bào )得(dé )大(dà )名(míng ),不(bú )祥(xiáng )。不(bú )如(rú )有(yǒu )所(suǒ )属(shǔ ),事(shì )成(chéng )犹(yóu )得(dé )封(fēng )侯(hóu ),事(shì )败(bài )易(yì )以(yǐ )亡(wáng ),非(fēi )世(shì )所(suǒ )指(zhǐ )名(míng )也(yě )。”婴(yīng )乃(nǎi )不(bú )敢(gǎn )为(wéi )王(wáng )。谓(wèi )其(qí )军(jūn )吏(lì )曰(yuē ):“项(xiàng )氏(shì )世(shì )世(shì )将(jiāng )家(jiā ),有(yǒu )名(míng )於(yú )楚(chǔ )。今(jīn )欲(yù )举(jǔ )大(dà )事(shì ),将(jiāng )非(fēi )其(qí )人(rén ),不(bú )可(kě )。我(wǒ )倚(yǐ )名(míng )族(zú ),亡(wáng )秦(qín )必(bì )矣(yǐ )。”於(yú )是(shì )众(zhòng )从(cóng )其(qí )言(yán ),以(yǐ )兵(bīng )属(shǔ )项(xiàng )梁(liáng )。项(xiàng )梁(liáng )渡(dù )淮(huái ),黥(qíng )布(bù )、蒲(pú )将(jiāng )军(jūn )亦(yì )以(yǐ )兵(bīng )属(shǔ )焉(yān )。凡(fán )六(liù )七(qī )万(wàn )人(rén ),军(jūn )下(xià )邳(pī )。

当(dāng )是(shì )时(shí ),秦(qín )嘉(jiā )已(yǐ )立(lì )景(jǐng )驹(jū )为(wéi )楚(chǔ )王(wáng ),军(jūn )彭(péng )城(chéng )东(dōng ),欲(yù )距(jù )项(xiàng )梁(liáng )。项(xiàng )梁(liáng )谓(wèi )军(jūn )吏(lì )曰(yuē ):“陈(chén )王(wáng )先(xiān )首(shǒu )事(shì ),战(zhàn )不(bú )利(lì ),未(wèi )闻(wén )所(suǒ )在(zài )。今(jīn )秦(qín )嘉(jiā )倍(bèi )陈(chén )王(wáng )而(ér )立(lì )景(jǐng )驹(jū ),逆(nì )无(wú )道(dào )。”乃(nǎi )进(jìn )兵(bīng )击(jī )秦(qín )嘉(jiā )。秦(qín )嘉(jiā )军(jūn )败(bài )走(zǒu ),追(zhuī )之(zhī )至(zhì )胡(hú )陵(líng )。嘉(jiā )还(hái )战(zhàn )一(yī )日(rì ),嘉(jiā )死(sǐ ),军(jūn )降(jiàng )。景(jǐng )驹(jū )走(zǒu )死(sǐ )梁(liáng )地(dì )。项(xiàng )梁(liáng )已(yǐ )并(bìng )秦(qín )嘉(jiā )军(jūn ),军(jūn )胡(hú )陵(líng ),将(jiāng )引(yǐn )军(jūn )而(ér )西(xī )。章(zhāng )邯(hán )军(jūn )至(zhì )栗(lì ),项(xiàng )梁(liáng )使(shǐ )别(bié )将(jiāng )硃(zhū )鸡(jī )石(shí )、馀(yú )樊(fán )君(jūn )与(yǔ )战(zhàn )。馀(yú )樊(fán )君(jūn )死(sǐ )。硃(zhū )鸡(jī )石(shí )军(jūn )败(bài ),亡(wáng )走(zǒu )胡(hú )陵(líng )。项(xiàng )梁(liáng )乃(nǎi )引(yǐn )兵(bīng )入(rù )薛(xuē ),诛(zhū )鸡(jī )石(shí )。项(xiàng )梁(liáng )前(qián )使(shǐ )项(xiàng )羽(yǔ )别(bié )攻(gōng )襄(xiāng )城(chéng ),襄(xiāng )城(chéng )坚(jiān )守(shǒu )不(bú )下(xià )。已(yǐ )拔(bá ),皆(jiē )阬(gāng )之(zhī )。还(hái )报(bào )项(xiàng )梁(liáng )。项(xiàng )梁(liáng )闻(wén )陈(chén )王(wáng )定(dìng )死(sǐ ),召(zhào )诸(zhū )别(bié )将(jiāng )会(huì )薛(xuē )计(jì )事(shì )。此(cǐ )时(shí )沛(pèi )公(gōng )亦(yì )起(qǐ )沛(pèi ),往(wǎng )焉(yān )。

居(jū )鄛(cháo )人(rén )范(fàn )增(zēng ),年(nián )七(qī )十(shí ),素(sù )居(jū )家(jiā ),好(hǎo )奇(qí )计(jì ),往(wǎng )说(shuō )项(xiàng )梁(liáng )曰(yuē ):“陈(chén )胜(shèng )败(bài )固(gù )当(dāng )。夫(fū )秦(qín )灭(miè )六(liù )国(guó ),楚(chǔ )最(zuì )无(wú )罪(zuì )。自(zì )怀(huái )王(wáng )入(rù )秦(qín )不(bú )反(fǎn ),楚(chǔ )人(rén )怜(lián )之(zhī )至(zhì )今(jīn ),故(gù )楚(chǔ )南(nán )公(gōng )曰(yuē )‘楚(chǔ )虽(suī )三(sān )户(hù ),亡(wáng )秦(qín )必(bì )楚(chǔ )’也(yě )。今(jīn )陈(chén )胜(shèng )首(shǒu )事(shì ),不(bú )立(lì )楚(chǔ )後(hòu )而(ér )自(zì )立(lì ),其(qí )势(shì )不(bú )长(zhǎng )。今(jīn )君(jūn )起(qǐ )江(jiāng )东(dōng ),楚(chǔ )蜂(fēng )午(wǔ )之(zhī )将(jiāng )皆(jiē )争(zhēng )附(fù )君(jūn )者(zhě ),以(yǐ )君(jūn )世(shì )世(shì )楚(chǔ )将(jiāng ),为(wéi )能(néng )复(fù )立(lì )楚(chǔ )之(zhī )後(hòu )也(yě )。”於(yú )是(shì )项(xiàng )梁(liáng )然(rán )其(qí )言(yán ),乃(nǎi )求(qiú )楚(chǔ )怀(huái )王(wáng )孙(sūn )心(xīn )民(mín )间(jiān ),为(wéi )人(rén )牧(mù )羊(yáng ),立(lì )以(yǐ )为(wéi )楚(chǔ )怀(huái )王(wáng ),从(cóng )民(mín )所(suǒ )望(wàng )也(yě )。陈(chén )婴(yīng )为(wéi )楚(chǔ )上(shàng )柱(zhù )国(guó ),封(fēng )五(wǔ )县(xiàn ),与(yǔ )怀(huái )王(wáng )都(dōu )盱(xū )台(tái )。项(xiàng )梁(liáng )自(zì )号(hào )为(wéi )武(wǔ )信(xìn )君(jūn )。

居(jū )数(shù )月(yuè ),引(yǐn )兵(bīng )攻(gōng )亢(kàng )父(fù ),与(yǔ )齐(qí )田(tián )荣(róng )、司(sī )马(mǎ )龙(lóng )且(qiě )军(jūn )救(jiù )东(dōng )阿(ā ),大(dà )破(pò )秦(qín )军(jūn )於(yú )东(dōng )阿(ā )。田(tián )荣(róng )即(jí )引(yǐn )兵(bīng )归(guī ),逐(zhú )其(qí )王(wáng )假(jiǎ )。假(jiǎ )亡(wáng )走(zǒu )楚(chǔ )。假(jiǎ )相(xiàng )田(tián )角(jiǎo )亡(wáng )走(zǒu )赵(zhào )。角(jiǎo )弟(dì )田(tián )间(jiān )故(gù )齐(qí )将(jiāng ),居(jū )赵(zhào )不(bú )敢(gǎn )归(guī )。田(tián )荣(róng )立(lì )田(tián )儋(dān )子(zǐ )市(shì )为(wéi )齐(qí )王(wáng )。项(xiàng )梁(liáng )已(yǐ )破(pò )东(dōng )阿(ā )下(xià )军(jūn ),遂(suí )追(zhuī )秦(qín )军(jūn )。数(shù )使(shǐ )使(shǐ )趣(qù )齐(qí )兵(bīng ),欲(yù )与(yǔ )俱(jù )西(xī )。田(tián )荣(róng )曰(yuē ):“楚(chǔ )杀(shā )田(tián )假(jiǎ ),赵(zhào )杀(shā )田(tián )角(jiǎo )、田(tián )间(jiān ),乃(nǎi )发(fā )兵(bīng )。”项(xiàng )梁(liáng )曰(yuē ):“田(tián )假(jiǎ )为(wéi )与(yǔ )国(guó )之(zhī )王(wáng ),穷(qióng )来(lái )从(cóng )我(wǒ ),不(bú )忍(rěn )杀(shā )之(zhī )。”赵(zhào )亦(yì )不(bú )杀(shā )田(tián )角(jiǎo )、田(tián )间(jiān )以(yǐ )市(shì )於(yú )齐(qí )。齐(qí )遂(suí )不(bú )肯(kěn )发(fā )兵(bīng )助(zhù )楚(chǔ )。项(xiàng )梁(liáng )使(shǐ )沛(pèi )公(gōng )及(jí )项(xiàng )羽(yǔ )别(bié )攻(gōng )城(chéng )阳(yáng ),屠(tú )之(zhī )。西(xī )破(pò )秦(qín )军(jūn )濮(pú )阳(yáng )东(dōng ),秦(qín )兵(bīng )收(shōu )入(rù )濮(pú )阳(yáng )。沛(pèi )公(gōng )、项(xiàng )羽(yǔ )乃(nǎi )攻(gōng )定(dìng )陶(táo )。定(dìng )陶(táo )未(wèi )下(xià ),去(qù ),西(xī )略(luè )地(dì )至(zhì )雝(yōng )丘(qiū ),大(dà )破(pò )秦(qín )军(jūn ),斩(zhǎn )李(lǐ )由(yóu )。还(hái )攻(gōng )外(wài )黄(huáng ),外(wài )黄(huáng )未(wèi )下(xià )。

项(xiàng )梁(liáng )起(qǐ )东(dōng )阿(ā ),西(xī ),至(zhì )定(dìng )陶(táo ),再(zài )破(pò )秦(qín )军(jūn ),项(xiàng )羽(yǔ )等(děng )又(yòu )斩(zhǎn )李(lǐ )由(yóu ),益(yì )轻(qīng )秦(qín ),有(yǒu )骄(jiāo )色(sè )。宋(sòng )义(yì )乃(nǎi )谏(jiàn )项(xiàng )梁(liáng )曰(yuē ):“战(zhàn )胜(shèng )而(ér )将(jiāng )骄(jiāo )卒(zú )惰(duò )者(zhě )败(bài )。今(jīn )卒(zú )少(shǎo )惰(duò )矣(yǐ ),秦(qín )兵(bīng )日(rì )益(yì ),臣(chén )为(wéi )君(jūn )畏(wèi )之(zhī )。”项(xiàng )梁(liáng )弗(fú )听(tīng )。乃(nǎi )使(shǐ )宋(sòng )义(yì )使(shǐ )於(yú )齐(qí )。道(dào )遇(yù )齐(qí )使(shǐ )者(zhě )高(gāo )陵(líng )君(jūn )显(xiǎn ),曰(yuē ):“公(gōng )将(jiāng )见(jiàn )武(wǔ )信(xìn )君(jūn )乎(hū )?”曰(yuē ):“然(rán )。”曰(yuē ):“臣(chén )论(lùn )武(wǔ )信(xìn )君(jūn )军(jūn )必(bì )败(bài )。公(gōng )徐(xú )行(háng )即(jí )免(miǎn )死(sǐ ),疾(jí )行(háng )则(zé )及(jí )祸(huò )。”秦(qín )果(guǒ )悉(xī )起(qǐ )兵(bīng )益(yì )章(zhāng )邯(hán ),击(jī )楚(chǔ )军(jūn ),大(dà )破(pò )之(zhī )定(dìng )陶(táo ),项(xiàng )梁(liáng )死(sǐ )。沛(pèi )公(gōng )、项(xiàng )羽(yǔ )去(qù )外(wài )黄(huáng )攻(gōng )陈(chén )留(liú ),陈(chén )留(liú )坚(jiān )守(shǒu )不(bú )能(néng )下(xià )。沛(pèi )公(gōng )、项(xiàng )羽(yǔ )相(xiàng )与(yǔ )谋(móu )曰(yuē ):“今(jīn )项(xiàng )梁(liáng )军(jūn )破(pò ),士(shì )卒(zú )恐(kǒng )。”乃(nǎi )与(yǔ )吕(lǚ )臣(chén )军(jūn )俱(jù )引(yǐn )兵(bīng )而(ér )东(dōng )。吕(lǚ )臣(chén )军(jūn )彭(péng )城(chéng )东(dōng ),项(xiàng )羽(yǔ )军(jūn )彭(péng )城(chéng )西(xī ),沛(pèi )公(gōng )军(jūn )砀(dàng )。

章(zhāng )邯(hán )已(yǐ )破(pò )项(xiàng )梁(liáng )军(jūn ),则(zé )以(yǐ )为(wéi )楚(chǔ )地(dì )兵(bīng )不(bú )足(zú )忧(yōu ),乃(nǎi )渡(dù )河(hé )击(jī )赵(zhào ),大(dà )破(pò )之(zhī )。当(dāng )此(cǐ )时(shí ),赵(zhào )歇(xiē )为(wéi )王(wáng ),陈(chén )馀(yú )为(wéi )将(jiāng ),张(zhāng )耳(ěr )为(wéi )相(xiàng ),皆(jiē )走(zǒu )入(rù )钜(jù )鹿(lù )城(chéng )。章(zhāng )邯(hán )令(lìng )王(wáng )离(lí )、涉(shè )间(jiān )围(wéi )钜(jù )鹿(lù ),章(zhāng )邯(hán )军(jūn )其(qí )南(nán ),筑(zhù )甬(yǒng )道(dào )而(ér )输(shū )之(zhī )粟(sù )。陈(chén )馀(yú )为(wéi )将(jiāng ),将(jiāng )卒(zú )数(shù )万(wàn )人(rén )而(ér )军(jūn )钜(jù )鹿(lù )之(zhī )北(běi ),此(cǐ )所(suǒ )谓(wèi )河(hé )北(běi )之(zhī )军(jūn )也(yě )。

楚(chǔ )兵(bīng )已(yǐ )破(pò )於(yú )定(dìng )陶(táo ),怀(huái )王(wáng )恐(kǒng ),从(cóng )盱(xū )台(tái )之(zhī )彭(péng )城(chéng ),并(bìng )项(xiàng )羽(yǔ )、吕(lǚ )臣(chén )军(jūn )自(zì )将(jiāng )之(zhī )。以(yǐ )吕(lǚ )臣(chén )为(wéi )司(sī )徒(tú ),以(yǐ )其(qí )父(fù )吕(lǚ )青(qīng )为(wéi )令(lìng )尹(yǐn )。以(yǐ )沛(pèi )公(gōng )为(wéi )砀(dàng )郡(jùn )长(zhǎng ),封(fēng )为(wéi )武(wǔ )安(ān )侯(hóu ),将(jiāng )砀(dàng )郡(jùn )兵(bīng )。

初(chū ),宋(sòng )义(yì )所(suǒ )遇(yù )齐(qí )使(shǐ )者(zhě )高(gāo )陵(líng )君(jūn )显(xiǎn )在(zài )楚(chǔ )军(jūn ),见(jiàn )楚(chǔ )王(wáng )曰(yuē ):“宋(sòng )义(yì )论(lùn )武(wǔ )信(xìn )君(jūn )之(zhī )军(jūn )必(bì )败(bài ),居(jū )数(shù )日(rì ),军(jūn )果(guǒ )败(bài )。兵(bīng )未(wèi )战(zhàn )而(ér )先(xiān )见(jiàn )败(bài )徵(zhēng ),此(cǐ )可(kě )谓(wèi )知(zhī )兵(bīng )矣(yǐ )。”王(wáng )召(zhào )宋(sòng )义(yì )与(yǔ )计(jì )事(shì )而(ér )大(dà )说(shuō )之(zhī ),因(yīn )置(zhì )以(yǐ )为(wéi )上(shàng )将(jiāng )军(jūn ),项(xiàng )羽(yǔ )为(wéi )鲁(lǔ )公(gōng ),为(wéi )次(cì )将(jiāng ),范(fàn )增(zēng )为(wéi )末(mò )将(jiāng ),救(jiù )赵(zhào )。诸(zhū )别(bié )将(jiāng )皆(jiē )属(shǔ )宋(sòng )义(yì ),号(hào )为(wéi )卿(qīng )子(zǐ )冠(guàn )军(jūn )。行(háng )至(zhì )安(ān )阳(yáng ),留(liú )四(sì )十(shí )六(liù )日(rì )不(bú )进(jìn )。项(xiàng )羽(yǔ )曰(yuē ):“吾(wú )闻(wén )秦(qín )军(jūn )围(wéi )赵(zhào )王(wáng )钜(jù )鹿(lù ),疾(jí )引(yǐn )兵(bīng )渡(dù )河(hé ),楚(chǔ )击(jī )其(qí )外(wài ),赵(zhào )应(yīng )其(qí )内(nèi ),破(pò )秦(qín )军(jūn )必(bì )矣(yǐ )。”宋(sòng )义(yì )曰(yuē ):“不(bú )然(rán )。夫(fū )搏(bó )牛(niú )之(zhī )虻(méng )不(bú )可(kě )以(yǐ )破(pò )虮(jǐ )虱(shī )。今(jīn )秦(qín )攻(gōng )赵(zhào ),战(zhàn )胜(shèng )则(zé )兵(bīng )罢(bà ),我(wǒ )承(chéng )其(qí )敝(bì );不(bú )胜(shèng ),则(zé )我(wǒ )引(yǐn )兵(bīng )鼓(gǔ )行(háng )而(ér )西(xī ),必(bì )举(jǔ )秦(qín )矣(yǐ )。故(gù )不(bú )如(rú )先(xiān )斗(dòu )秦(qín )赵(zhào )。夫(fū )被(bèi )坚(jiān )执(zhí )锐(ruì ),义(yì )不(bú )如(rú )公(gōng );坐(zuò )而(ér )运(yùn )策(cè ),公(gōng )不(bú )如(rú )义(yì )。”因(yīn )下(xià )令(lìng )军(jūn )中(zhōng )曰(yuē ):“猛(měng )如(rú )虎(hǔ ),很(hěn )如(rú )羊(yáng ),贪(tān )如(rú )狼(láng ),彊(jiāng )不(bú )可(kě )使(shǐ )者(zhě ),皆(jiē )斩(zhǎn )之(zhī )。”乃(nǎi )遣(qiǎn )其(qí )子(zǐ )宋(sòng )襄(xiāng )相(xiàng )齐(qí ),身(shēn )送(sòng )之(zhī )至(zhì )无(wú )盐(yán ),饮(yǐn )酒(jiǔ )高(gāo )会(huì )。天(tiān )寒(hán )大(dà )雨(yǔ ),士(shì )卒(zú )冻(dòng )饥(jī )。项(xiàng )羽(yǔ )曰(yuē ):“将(jiāng )戮(lù )力(lì )而(ér )攻(gōng )秦(qín ),久(jiǔ )留(liú )不(bú )行(háng )。今(jīn )岁(suì )饥(jī )民(mín )贫(pín ),士(shì )卒(zú )食(shí )芋(yù )菽(shū ),军(jūn )无(wú )见(jiàn )粮(liáng ),乃(nǎi )饮(yǐn )酒(jiǔ )高(gāo )会(huì ),不(bú )引(yǐn )兵(bīng )渡(dù )河(hé )因(yīn )赵(zhào )食(shí ),与(yǔ )赵(zhào )并(bìng )力(lì )攻(gōng )秦(qín ),乃(nǎi )曰(yuē )‘承(chéng )其(qí )敝(bì )’。夫(fū )以(yǐ )秦(qín )之(zhī )彊(jiāng ),攻(gōng )新(xīn )造(zào )之(zhī )赵(zhào ),其(qí )势(shì )必(bì )举(jǔ )赵(zhào )。赵(zhào )举(jǔ )而(ér )秦(qín )彊(jiāng ),何(hé )敝(bì )之(zhī )承(chéng )!且(qiě )国(guó )兵(bīng )新(xīn )破(pò ),王(wáng )坐(zuò )不(bú )安(ān )席(xí ),埽(sào )境(jìng )内(nèi )而(ér )专(zhuān )属(shǔ )於(yú )将(jiāng )军(jūn ),国(guó )家(jiā )安(ān )危(wēi ),在(zài )此(cǐ )一(yī )举(jǔ )。今(jīn )不(bú )恤(xù )士(shì )卒(zú )而(ér )徇(xùn )其(qí )私(sī ),非(fēi )社(shè )稷(jì )之(zhī )臣(chén )。”项(xiàng )羽(yǔ )晨(chén )朝(cháo )上(shàng )将(jiāng )军(jūn )宋(sòng )义(yì ),即(jí )其(qí )帐(zhàng )中(zhōng )斩(zhǎn )宋(sòng )义(yì )头(tóu ),出(chū )令(lìng )军(jūn )中(zhōng )曰(yuē ):“宋(sòng )义(yì )与(yǔ )齐(qí )谋(móu )反(fǎn )楚(chǔ ),楚(chǔ )王(wáng )阴(yīn )令(lìng )羽(yǔ )诛(zhū )之(zhī )。”当(dāng )是(shì )时(shí ),诸(zhū )将(jiāng )皆(jiē )慴(shè )服(fú ),莫(mò )敢(gǎn )枝(zhī )梧(wú )。皆(jiē )曰(yuē ):“首(shǒu )立(lì )楚(chǔ )者(zhě ),将(jiāng )军(jūn )家(jiā )也(yě )。今(jīn )将(jiāng )军(jūn )诛(zhū )乱(luàn )。”乃(nǎi )相(xiàng )与(yǔ )共(gòng )立(lì )羽(yǔ )为(wéi )假(jiǎ )上(shàng )将(jiāng )军(jūn )。使(shǐ )人(rén )追(zhuī )宋(sòng )义(yì )子(zǐ ),及(jí )之(zhī )齐(qí ),杀(shā )之(zhī )。使(shǐ )桓(huán )楚(chǔ )报(bào )命(mìng )於(yú )怀(huái )王(wáng )。怀(huái )王(wáng )因(yīn )使(shǐ )项(xiàng )羽(yǔ )为(wéi )上(shàng )将(jiāng )军(jūn ),当(dāng )阳(yáng )君(jūn )、蒲(pú )将(jiāng )军(jūn )皆(jiē )属(shǔ )项(xiàng )羽(yǔ )。

项(xiàng )羽(yǔ )已(yǐ )杀(shā )卿(qīng )子(zǐ )冠(guàn )军(jūn ),威(wēi )震(zhèn )楚(chǔ )国(guó ),名(míng )闻(wén )诸(zhū )侯(hóu )。乃(nǎi )遣(qiǎn )当(dāng )阳(yáng )君(jūn )、蒲(pú )将(jiāng )军(jūn )将(jiāng )卒(zú )二(èr )万(wàn )渡(dù )河(hé ),救(jiù )钜(jù )鹿(lù )。战(zhàn )少(shǎo )利(lì ),陈(chén )馀(yú )复(fù )请(qǐng )兵(bīng )。项(xiàng )羽(yǔ )乃(nǎi )悉(xī )引(yǐn )兵(bīng )渡(dù )河(hé ),皆(jiē )沉(chén )船(chuán ),破(pò )釜(fǔ )甑(zèng ),烧(shāo )庐(lú )舍(shě ),持(chí )三(sān )日(rì )粮(liáng ),以(yǐ )示(shì )士(shì )卒(zú )必(bì )死(sǐ ),无(wú )一(yī )还(hái )心(xīn )。於(yú )是(shì )至(zhì )则(zé )围(wéi )王(wáng )离(lí ),与(yǔ )秦(qín )军(jūn )遇(yù ),九(jiǔ )战(zhàn ),绝(jué )其(qí )甬(yǒng )道(dào ),大(dà )破(pò )之(zhī ),杀(shā )苏(sū )角(jiǎo ),虏(lǔ )王(wáng )离(lí )。涉(shè )间(jiān )不(bú )降(jiàng )楚(chǔ ),自(zì )烧(shāo )杀(shā )。当(dāng )是(shì )时(shí ),楚(chǔ )兵(bīng )冠(guàn )诸(zhū )侯(hóu )。诸(zhū )侯(hóu )军(jūn )救(jiù )钜(jù )鹿(lù )下(xià )者(zhě )十(shí )馀(yú )壁(bì ),莫(mò )敢(gǎn )纵(zòng )兵(bīng )。及(jí )楚(chǔ )击(jī )秦(qín ),诸(zhū )将(jiāng )皆(jiē )从(cóng )壁(bì )上(shàng )观(guān )。楚(chǔ )战(zhàn )士(shì )无(wú )不(bú )一(yī )以(yǐ )当(dāng )十(shí ),楚(chǔ )兵(bīng )呼(hū )声(shēng )动(dòng )天(tiān ),诸(zhū )侯(hóu )军(jūn )无(wú )不(bú )人(rén )人(rén )惴(zhuì )恐(kǒng )。於(yú )是(shì )已(yǐ )破(pò )秦(qín )军(jūn ),项(xiàng )羽(yǔ )召(zhào )见(jiàn )诸(zhū )侯(hóu )将(jiāng ),入(rù )辕(yuán )门(mén ),无(wú )不(bú )膝(xī )行(háng )而(ér )前(qián ),莫(mò )敢(gǎn )仰(yǎng )视(shì )。项(xiàng )羽(yǔ )由(yóu )是(shì )始(shǐ )为(wéi )诸(zhū )侯(hóu )上(shàng )将(jiāng )军(jūn ),诸(zhū )侯(hóu )皆(jiē )属(shǔ )焉(yān )。

章(zhāng )邯(hán )军(jūn )棘(jí )原(yuán ),项(xiàng )羽(yǔ )军(jūn )漳(zhāng )南(nán ),相(xiàng )持(chí )未(wèi )战(zhàn )。秦(qín )军(jūn )数(shù )卻(què ),二(èr )世(shì )使(shǐ )人(rén )让(ràng )章(zhāng )邯(hán )。章(zhāng )邯(hán )恐(kǒng ),使(shǐ )长(zhǎng )史(shǐ )欣(xīn )请(qǐng )事(shì )。至(zhì )咸(xián )阳(yáng ),留(liú )司(sī )马(mǎ )门(mén )三(sān )日(rì ),赵(zhào )高(gāo )不(bú )见(jiàn ),有(yǒu )不(bú )信(xìn )之(zhī )心(xīn )。长(zhǎng )史(shǐ )欣(xīn )恐(kǒng ),还(hái )走(zǒu )其(qí )军(jūn ),不(bú )敢(gǎn )出(chū )故(gù )道(dào ),赵(zhào )高(gāo )果(guǒ )使(shǐ )人(rén )追(zhuī )之(zhī ),不(bú )及(jí )。欣(xīn )至(zhì )军(jūn ),报(bào )曰(yuē ):“赵(zhào )高(gāo )用(yòng )事(shì )於(yú )中(zhōng ),下(xià )无(wú )可(kě )为(wéi )者(zhě )。今(jīn )战(zhàn )能(néng )胜(shèng ),高(gāo )必(bì )疾(jí )妒(dù )吾(wú )功(gōng );战(zhàn )不(bú )能(néng )胜(shèng ),不(bú )免(miǎn )於(yú )死(sǐ )。原(yuán )将(jiāng )军(jūn )孰(shú )计(jì )之(zhī )。”陈(chén )馀(yú )亦(yì )遗(yí )章(zhāng )邯(hán )书(shū )曰(yuē ):“白(bái )起(qǐ )为(wéi )秦(qín )将(jiāng ),南(nán )征(zhēng )鄢(yān )郢(yǐng ),北(běi )阬(gāng )马(mǎ )服(fú ),攻(gōng )城(chéng )略(luè )地(dì ),不(bú )可(kě )胜(shèng )计(jì ),而(ér )竟(jìng )赐(cì )死(sǐ )。蒙(méng )恬(tián )为(wéi )秦(qín )将(jiāng ),北(běi )逐(zhú )戎(róng )人(rén ),开(kāi )榆(yú )中(zhōng )地(dì )数(shù )千(qiān )里(lǐ ),竟(jìng )斩(zhǎn )阳(yáng )周(zhōu )。何(hé )者(zhě )?功(gōng )多(duō ),秦(qín )不(bú )能(néng )尽(jìn )封(fēng ),因(yīn )以(yǐ )法(fǎ )诛(zhū )之(zhī )。今(jīn )将(jiāng )军(jūn )为(wéi )秦(qín )将(jiāng )三(sān )岁(suì )矣(yǐ ),所(suǒ )亡(wáng )失(shī )以(yǐ )十(shí )万(wàn )数(shù ),而(ér )诸(zhū )侯(hóu )并(bìng )起(qǐ )滋(zī )益(yì )多(duō )。彼(bǐ )赵(zhào )高(gāo )素(sù )谀(yú )日(rì )久(jiǔ ),今(jīn )事(shì )急(jí ),亦(yì )恐(kǒng )二(èr )世(shì )诛(zhū )之(zhī ),故(gù )欲(yù )以(yǐ )法(fǎ )诛(zhū )将(jiāng )军(jūn )以(yǐ )塞(sāi )责(zé ),使(shǐ )人(rén )更(gèng )代(dài )将(jiāng )军(jūn )以(yǐ )脱(tuō )其(qí )祸(huò )。夫(fū )将(jiāng )军(jūn )居(jū )外(wài )久(jiǔ ),多(duō )内(nèi )卻(què ),有(yǒu )功(gōng )亦(yì )诛(zhū ),无(wú )功(gōng )亦(yì )诛(zhū )。且(qiě )天(tiān )之(zhī )亡(wáng )秦(qín ),无(wú )愚(yú )智(zhì )皆(jiē )知(zhī )之(zhī )。今(jīn )将(jiāng )军(jūn )内(nèi )不(bú )能(néng )直(zhí )谏(jiàn ),外(wài )为(wéi )亡(wáng )国(guó )将(jiāng ),孤(gū )特(tè )独(dú )立(lì )而(ér )欲(yù )常(cháng )存(cún ),岂(qǐ )不(bú )哀(āi )哉(zāi )!将(jiāng )军(jūn )何(hé )不(bú )还(hái )兵(bīng )与(yǔ )诸(zhū )侯(hóu )为(wéi )从(cóng ),约(yuē )共(gòng )攻(gōng )秦(qín ),分(fèn )王(wáng )其(qí )地(dì ),南(nán )面(miàn )称(chēng )孤(gū );此(cǐ )孰(shú )与(yǔ )身(shēn )伏(fú )鈇(fū )质(zhì ),妻(qī )子(zǐ )为(wéi )僇(liáo )乎(hū )?”章(zhāng )邯(hán )狐(hú )疑(yí ),阴(yīn )使(shǐ )候(hòu )始(shǐ )成(chéng )使(shǐ )项(xiàng )羽(yǔ ),欲(yù )约(yuē )。约(yuē )未(wèi )成(chéng ),项(xiàng )羽(yǔ )使(shǐ )蒲(pú )将(jiāng )军(jūn )日(rì )夜(yè )引(yǐn )兵(bīng )度(dù )三(sān )户(hù ),军(jūn )漳(zhāng )南(nán ),与(yǔ )秦(qín )战(zhàn ),再(zài )破(pò )之(zhī )。项(xiàng )羽(yǔ )悉(xī )引(yǐn )兵(bīng )击(jī )秦(qín )军(jūn )汙(yú )水(shuǐ )上(shàng ),大(dà )破(pò )之(zhī )。

章(zhāng )邯(hán )使(shǐ )人(rén )见(jiàn )项(xiàng )羽(yǔ ),欲(yù )约(yuē )。项(xiàng )羽(yǔ )召(zhào )军(jūn )吏(lì )谋(móu )曰(yuē ):“粮(liáng )少(shǎo ),欲(yù )听(tīng )其(qí )约(yuē )。”军(jūn )吏(lì )皆(jiē )曰(yuē ):“善(shàn )。”项(xiàng )羽(yǔ )乃(nǎi )与(yǔ )期(qī )洹(huán )水(shuǐ )南(nán )殷(yīn )虚(xū )上(shàng )。已(yǐ )盟(méng ),章(zhāng )邯(hán )见(jiàn )项(xiàng )羽(yǔ )而(ér )流(liú )涕(tì ),为(wéi )言(yán )赵(zhào )高(gāo )。项(xiàng )羽(yǔ )乃(nǎi )立(lì )章(zhāng )邯(hán )为(wéi )雍(yōng )王(wáng ),置(zhì )楚(chǔ )军(jūn )中(zhōng )。使(shǐ )长(zhǎng )史(shǐ )欣(xīn )为(wéi )上(shàng )将(jiāng )军(jūn ),将(jiāng )秦(qín )军(jūn )为(wéi )前(qián )行(háng )。到(dào )新(xīn )安(ān )。诸(zhū )侯(hóu )吏(lì )卒(zú )异(yì )时(shí )故(gù )繇(yáo )使(shǐ )屯(tún )戍(shù )过(guò )秦(qín )中(zhōng ),秦(qín )中(zhōng )吏(lì )卒(zú )遇(yù )之(zhī )多(duō )无(wú )状(zhuàng ),及(jí )秦(qín )军(jūn )降(jiàng )诸(zhū )侯(hóu ),诸(zhū )侯(hóu )吏(lì )卒(zú )乘(chéng )胜(shèng )多(duō )奴(nú )虏(lǔ )使(shǐ )之(zhī ),轻(qīng )折(shé )辱(rǔ )秦(qín )吏(lì )卒(zú )。秦(qín )吏(lì )卒(zú )多(duō )窃(qiè )言(yán )曰(yuē ):“章(zhāng )将(jiāng )军(jūn )等(děng )诈(zhà )吾(wú )属(shǔ )降(jiàng )诸(zhū )侯(hóu ),今(jīn )能(néng )入(rù )关(guān )破(pò )秦(qín ),大(dà )善(shàn );即(jí )不(bú )能(néng ),诸(zhū )侯(hóu )虏(lǔ )吾(wú )属(shǔ )而(ér )东(dōng ),秦(qín )必(bì )尽(jìn )诛(zhū )吾(wú )父(fù )母(mǔ )妻(qī )子(zǐ )。”诸(zhū )侯(hóu )微(wēi )闻(wén )其(qí )计(jì ),以(yǐ )告(gào )项(xiàng )羽(yǔ )。项(xiàng )羽(yǔ )乃(nǎi )召(zhào )黥(qíng )布(bù )、蒲(pú )将(jiāng )军(jūn )计(jì )曰(yuē ):“秦(qín )吏(lì )卒(zú )尚(shàng )众(zhòng ),其(qí )心(xīn )不(bú )服(fú ),至(zhì )关(guān )中(zhōng )不(bú )听(tīng ),事(shì )必(bì )危(wēi ),不(bú )如(rú )击(jī )杀(shā )之(zhī ),而(ér )独(dú )与(yǔ )章(zhāng )邯(hán )、长(zhǎng )史(shǐ )欣(xīn )、都(dōu )尉(wèi )翳(yì )入(rù )秦(qín )。”於(yú )是(shì )楚(chǔ )军(jūn )夜(yè )击(jī )阬(gāng )秦(qín )卒(zú )二(èr )十(shí )馀(yú )万(wàn )人(rén )新(xīn )安(ān )城(chéng )南(nán )。

行(háng )略(luè )定(dìng )秦(qín )地(dì )。函(hán )谷(gǔ )关(guān )有(yǒu )兵(bīng )守(shǒu )关(guān ),不(bú )得(dé )入(rù )。又(yòu )闻(wén )沛(pèi )公(gōng )已(yǐ )破(pò )咸(xián )阳(yáng ),项(xiàng )羽(yǔ )大(dà )怒(nù ),使(shǐ )当(dāng )阳(yáng )君(jūn )等(děng )击(jī )关(guān )。项(xiàng )羽(yǔ )遂(suí )入(rù ),至(zhì )于(yú )戏(xì )西(xī )。沛(pèi )公(gōng )军(jūn )霸(bà )上(shàng ),未(wèi )得(dé )与(yǔ )项(xiàng )羽(yǔ )相(xiàng )见(jiàn )。沛(pèi )公(gōng )左(zuǒ )司(sī )马(mǎ )曹(cáo )无(wú )伤(shāng )使(shǐ )人(rén )言(yán )於(yú )项(xiàng )羽(yǔ )曰(yuē ):“沛(pèi )公(gōng )欲(yù )王(wáng )关(guān )中(zhōng ),使(shǐ )子(zǐ )婴(yīng )为(wéi )相(xiàng ),珍(zhēn )宝(bǎo )尽(jìn )有(yǒu )之(zhī )。”项(xiàng )羽(yǔ )大(dà )怒(nù ),曰(yuē ):“旦(dàn )日(rì )飨(xiǎng )士(shì )卒(zú ),为(wéi )击(jī )破(pò )沛(pèi )公(gōng )军(jūn )!”当(dāng )是(shì )时(shí ),项(xiàng )羽(yǔ )兵(bīng )四(sì )十(shí )万(wàn ),在(zài )新(xīn )丰(fēng )鸿(hóng )门(mén ),沛(pèi )公(gōng )兵(bīng )十(shí )万(wàn ),在(zài )霸(bà )上(shàng )。范(fàn )增(zēng )说(shuō )项(xiàng )羽(yǔ )曰(yuē ):“沛(pèi )公(gōng )居(jū )山(shān )东(dōng )时(shí ),贪(tān )於(yú )财(cái )货(huò ),好(hǎo )美(měi )姬(jī )。今(jīn )入(rù )关(guān ),财(cái )物(wù )无(wú )所(suǒ )取(qǔ ),妇(fù )女(nǚ )无(wú )所(suǒ )幸(xìng ),此(cǐ )其(qí )志(zhì )不(bú )在(zài )小(xiǎo )。吾(wú )令(lìng )人(rén )望(wàng )其(qí )气(qì ),皆(jiē )为(wéi )龙(lóng )虎(hǔ ),成(chéng )五(wǔ )采(cǎi ),此(cǐ )天(tiān )子(zǐ )气(qì )也(yě )。急(jí )击(jī )勿(wù )失(shī )。”

楚(chǔ )左(zuǒ )尹(yǐn )项(xiàng )伯(bó )者(zhě ),项(xiàng )羽(yǔ )季(jì )父(fù )也(yě ),素(sù )善(shàn )留(liú )侯(hóu )张(zhāng )良(liáng )。张(zhāng )良(liáng )是(shì )时(shí )从(cóng )沛(pèi )公(gōng ),项(xiàng )伯(bó )乃(nǎi )夜(yè )驰(chí )之(zhī )沛(pèi )公(gōng )军(jūn ),私(sī )见(jiàn )张(zhāng )良(liáng ),具(jù )告(gào )以(yǐ )事(shì ),欲(yù )呼(hū )张(zhāng )良(liáng )与(yǔ )俱(jù )去(qù )。曰(yuē ):“毋(wú )从(cóng )俱(jù )死(sǐ )也(yě )。”张(zhāng )良(liáng )曰(yuē ):“臣(chén )为(wéi )韩(hán )王(wáng )送(sòng )沛(pèi )公(gōng ),沛(pèi )公(gōng )今(jīn )事(shì )有(yǒu )急(jí ),亡(wáng )去(qù )不(bú )义(yì ),不(bú )可(kě )不(bú )语(yǔ )。”良(liáng )乃(nǎi )入(rù ),具(jù )告(gào )沛(pèi )公(gōng )。沛(pèi )公(gōng )大(dà )惊(jīng ),曰(yuē ):“为(wéi )之(zhī )柰(nài )何(hé )?”张(zhāng )良(liáng )曰(yuē ):“谁(shuí )为(wéi )大(dà )王(wáng )为(wéi )此(cǐ )计(jì )者(zhě )?”曰(yuē ):“鲰(zōu )生(shēng )说(shuō )我(wǒ )曰(yuē )‘距(jù )关(guān ),毋(wú )内(nèi )诸(zhū )侯(hóu ),秦(qín )地(dì )可(kě )尽(jìn )王(wáng )也(yě )’。故(gù )听(tīng )之(zhī )。”良(liáng )曰(yuē ):“料(liào )大(dà )王(wáng )士(shì )卒(zú )足(zú )以(yǐ )当(dāng )项(xiàng )王(wáng )乎(hū )?”沛(pèi )公(gōng )默(mò )然(rán ),曰(yuē ):“固(gù )不(bú )如(rú )也(yě ),且(qiě )为(wéi )之(zhī )柰(nài )何(hé )?”张(zhāng )良(liáng )曰(yuē ):“请(qǐng )往(wǎng )谓(wèi )项(xiàng )伯(bó ),言(yán )沛(pèi )公(gōng )不(bú )敢(gǎn )背(bèi )项(xiàng )王(wáng )也(yě )。”沛(pèi )公(gōng )曰(yuē ):“君(jūn )安(ān )与(yǔ )项(xiàng )伯(bó )有(yǒu )故(gù )?”张(zhāng )良(liáng )曰(yuē ):“秦(qín )时(shí )与(yǔ )臣(chén )游(yóu ),项(xiàng )伯(bó )杀(shā )人(rén ),臣(chén )活(huó )之(zhī )。今(jīn )事(shì )有(yǒu )急(jí ),故(gù )幸(xìng )来(lái )告(gào )良(liáng )。”沛(pèi )公(gōng )曰(yuē )“孰(shú )与(yǔ )君(jūn )少(shǎo )长(zhǎng )?”良(liáng )曰(yuē ):“长(zhǎng )於(yú )臣(chén )。”沛(pèi )公(gōng )曰(yuē )“君(jūn )为(wéi )我(wǒ )呼(hū )入(rù ),吾(wú )得(dé )兄(xiōng )事(shì )之(zhī )。”张(zhāng )良(liáng )出(chū ),要(yào )项(xiàng )伯(bó )。项(xiàng )伯(bó )即(jí )入(rù )见(jiàn )沛(pèi )公(gōng )。沛(pèi )公(gōng )奉(fèng )卮(zhī )酒(jiǔ )为(wéi )寿(shòu ),约(yuē )为(wéi )婚(hūn )姻(yīn ),曰(yuē ):“吾(wú )入(rù )关(guān ),秋(qiū )豪(háo )不(bú )敢(gǎn )有(yǒu )所(suǒ )近(jìn ),籍(jí )吏(lì )民(mín ),封(fēng )府(fǔ )库(kù ),而(ér )待(dài )将(jiāng )军(jūn )。所(suǒ )以(yǐ )遣(qiǎn )将(jiāng )守(shǒu )关(guān )者(zhě ),备(bèi )他(tā )盗(dào )之(zhī )出(chū )入(rù )与(yǔ )非(fēi )常(cháng )也(yě )。日(rì )夜(yè )望(wàng )将(jiāng )军(jūn )至(zhì ),岂(qǐ )敢(gǎn )反(fǎn )乎(hū )!原(yuán )伯(bó )具(jù )言(yán )臣(chén )之(zhī )不(bú )敢(gǎn )倍(bèi )德(dé )也(yě )。”项(xiàng )伯(bó )许(xǔ )诺(nuò )。谓(wèi )沛(pèi )公(gōng )曰(yuē ):“旦(dàn )日(rì )不(bú )可(kě )不(bú )蚤(zǎo )自(zì )来(lái )谢(xiè )项(xiàng )王(wáng )。”沛(pèi )公(gōng )曰(yuē ):“诺(nuò )。”於(yú )是(shì )项(xiàng )伯(bó )复(fù )夜(yè )去(qù ),至(zhì )军(jūn )中(zhōng ),具(jù )以(yǐ )沛(pèi )公(gōng )言(yán )报(bào )项(xiàng )王(wáng )。因(yīn )言(yán )曰(yuē ):“沛(pèi )公(gōng )不(bú )先(xiān )破(pò )关(guān )中(zhōng ),公(gōng )岂(qǐ )敢(gǎn )入(rù )乎(hū )?今(jīn )人(rén )有(yǒu )大(dà )功(gōng )而(ér )击(jī )之(zhī ),不(bú )义(yì )也(yě ),不(bú )如(rú )因(yīn )善(shàn )遇(yù )之(zhī )。”项(xiàng )王(wáng )许(xǔ )诺(nuò )。

沛(pèi )公(gōng )旦(dàn )日(rì )从(cóng )百(bǎi )馀(yú )骑(qí )来(lái )见(jiàn )项(xiàng )王(wáng ),至(zhì )鸿(hóng )门(mén ),谢(xiè )曰(yuē ):“臣(chén )与(yǔ )将(jiāng )军(jūn )戮(lù )力(lì )而(ér )攻(gōng )秦(qín ),将(jiāng )军(jūn )战(zhàn )河(hé )北(běi ),臣(chén )战(zhàn )河(hé )南(nán ),然(rán )不(bú )自(zì )意(yì )能(néng )先(xiān )入(rù )关(guān )破(pò )秦(qín ),得(dé )复(fù )见(jiàn )将(jiāng )军(jūn )於(yú )此(cǐ )。今(jīn )者(zhě )有(yǒu )小(xiǎo )人(rén )之(zhī )言(yán ),令(lìng )将(jiāng )军(jūn )与(yǔ )臣(chén )有(yǒu )卻(què )。”项(xiàng )王(wáng )曰(yuē ):“此(cǐ )沛(pèi )公(gōng )左(zuǒ )司(sī )马(mǎ )曹(cáo )无(wú )伤(shāng )言(yán )之(zhī );不(bú )然(rán ),籍(jí )何(hé )以(yǐ )至(zhì )此(cǐ )。”项(xiàng )王(wáng )即(jí )日(rì )因(yīn )留(liú )沛(pèi )公(gōng )与(yǔ )饮(yǐn )。项(xiàng )王(wáng )、项(xiàng )伯(bó )东(dōng )乡(xiāng )坐(zuò )。亚(yà )父(fù )南(nán )乡(xiāng )坐(zuò )。亚(yà )父(fù )者(zhě ),范(fàn )增(zēng )也(yě )。沛(pèi )公(gōng )北(běi )乡(xiāng )坐(zuò ),张(zhāng )良(liáng )西(xī )乡(xiāng )侍(shì )。范(fàn )增(zēng )数(shù )目(mù )项(xiàng )王(wáng ),举(jǔ )所(suǒ )佩(pèi )玉(yù )玦(jué )以(yǐ )示(shì )之(zhī )者(zhě )三(sān ),项(xiàng )王(wáng )默(mò )然(rán )不(bú )应(yīng )。范(fàn )增(zēng )起(qǐ ),出(chū )召(zhào )项(xiàng )庄(zhuāng ),谓(wèi )曰(yuē ):“君(jūn )王(wáng )为(wéi )人(rén )不(bú )忍(rěn ),若(ruò )入(rù )前(qián )为(wéi )寿(shòu ),寿(shòu )毕(bì ),请(qǐng )以(yǐ )剑(jiàn )舞(wǔ ),因(yīn )击(jī )沛(pèi )公(gōng )於(yú )坐(zuò ),杀(shā )之(zhī )。不(bú )者(zhě ),若(ruò )属(shǔ )皆(jiē )且(qiě )为(wéi )所(suǒ )虏(lǔ )。”庄(zhuāng )则(zé )入(rù )为(wéi )寿(shòu ),寿(shòu )毕(bì ),曰(yuē ):“君(jūn )王(wáng )与(yǔ )沛(pèi )公(gōng )饮(yǐn ),军(jūn )中(zhōng )无(wú )以(yǐ )为(wéi )乐(lè ),请(qǐng )以(yǐ )剑(jiàn )舞(wǔ )。”项(xiàng )王(wáng )曰(yuē ):“诺(nuò )。”项(xiàng )庄(zhuāng )拔(bá )剑(jiàn )起(qǐ )舞(wǔ ),项(xiàng )伯(bó )亦(yì )拔(bá )剑(jiàn )起(qǐ )舞(wǔ ),常(cháng )以(yǐ )身(shēn )翼(yì )蔽(bì )沛(pèi )公(gōng ),庄(zhuāng )不(bú )得(dé )击(jī )。於(yú )是(shì )张(zhāng )良(liáng )至(zhì )军(jūn )门(mén ),见(jiàn )樊(fán )哙(kuài )。樊(fán )哙(kuài )曰(yuē ):“今(jīn )日(rì )之(zhī )事(shì )何(hé )如(rú )?”良(liáng )曰(yuē ):“甚(shèn )急(jí )。今(jīn )者(zhě )项(xiàng )庄(zhuāng )拔(bá )剑(jiàn )舞(wǔ ),其(qí )意(yì )常(cháng )在(zài )沛(pèi )公(gōng )也(yě )。”哙(kuài )曰(yuē ):“此(cǐ )迫(pò )矣(yǐ ),臣(chén )请(qǐng )入(rù ),与(yǔ )之(zhī )同(tóng )命(mìng )。”哙(kuài )即(jí )带(dài )剑(jiàn )拥(yōng )盾(dùn )入(rù )军(jūn )门(mén )。交(jiāo )戟(jǐ )之(zhī )卫(wèi )士(shì )欲(yù )止(zhǐ )不(bú )内(nèi ),樊(fán )哙(kuài )侧(cè )其(qí )盾(dùn )以(yǐ )撞(zhuàng ),卫(wèi )士(shì )仆(pú )地(dì ),哙(kuài )遂(suí )入(rù ),披(pī )帷(wéi )西(xī )乡(xiāng )立(lì ),瞋(tián )目(mù )视(shì )项(xiàng )王(wáng ),头(tóu )发(fā )上(shàng )指(zhǐ ),目(mù )眦(zì )尽(jìn )裂(liè )。项(xiàng )王(wáng )按(àn )剑(jiàn )而(ér )跽(jì )曰(yuē ):“客(kè )何(hé )为(wéi )者(zhě )?”张(zhāng )良(liáng )曰(yuē ):“沛(pèi )公(gōng )之(zhī )参(cān )乘(chéng )樊(fán )哙(kuài )者(zhě )也(yě )。”项(xiàng )王(wáng )曰(yuē ):“壮(zhuàng )士(shì ),赐(cì )之(zhī )卮(zhī )酒(jiǔ )。”则(zé )与(yǔ )斗(dòu )卮(zhī )酒(jiǔ )。哙(kuài )拜(bài )谢(xiè ),起(qǐ ),立(lì )而(ér )饮(yǐn )之(zhī )。项(xiàng )王(wáng )曰(yuē ):“赐(cì )之(zhī )彘(zhì )肩(jiān )。”则(zé )与(yǔ )一(yī )生(shēng )彘(zhì )肩(jiān )。樊(fán )哙(kuài )覆(fù )其(qí )盾(dùn )於(yú )地(dì ),加(jiā )彘(zhì )肩(jiān )上(shàng ),拔(bá )剑(jiàn )切(qiē )而(ér )啗(dàn )之(zhī )。项(xiàng )王(wáng )曰(yuē ):“壮(zhuàng )士(shì ),能(néng )复(fù )饮(yǐn )乎(hū )?”樊(fán )哙(kuài )曰(yuē ):“臣(chén )死(sǐ )且(qiě )不(bú )避(bì ),卮(zhī )酒(jiǔ )安(ān )足(zú )辞(cí )!夫(fū )秦(qín )王(wáng )有(yǒu )虎(hǔ )狼(láng )之(zhī )心(xīn ),杀(shā )人(rén )如(rú )不(bú )能(néng )举(jǔ ),刑(xíng )人(rén )如(rú )恐(kǒng )不(bú )胜(shèng ),天(tiān )下(xià )皆(jiē )叛(pàn )之(zhī )。怀(huái )王(wáng )与(yǔ )诸(zhū )将(jiāng )约(yuē )曰(yuē )‘先(xiān )破(pò )秦(qín )入(rù )咸(xián )阳(yáng )者(zhě )王(wáng )之(zhī )’。今(jīn )沛(pèi )公(gōng )先(xiān )破(pò )秦(qín )入(rù )咸(xián )阳(yáng ),豪(háo )毛(máo )不(bú )敢(gǎn )有(yǒu )所(suǒ )近(jìn ),封(fēng )闭(bì )宫(gōng )室(shì ),还(hái )军(jūn )霸(bà )上(shàng ),以(yǐ )待(dài )大(dà )王(wáng )来(lái )。故(gù )遣(qiǎn )将(jiāng )守(shǒu )关(guān )者(zhě ),备(bèi )他(tā )盗(dào )出(chū )入(rù )与(yǔ )非(fēi )常(cháng )也(yě )。劳(láo )苦(kǔ )而(ér )功(gōng )高(gāo )如(rú )此(cǐ ),未(wèi )有(yǒu )封(fēng )侯(hóu )之(zhī )赏(shǎng ),而(ér )听(tīng )细(xì )说(shuō ),欲(yù )诛(zhū )有(yǒu )功(gōng )之(zhī )人(rén )。此(cǐ )亡(wáng )秦(qín )之(zhī )续(xù )耳(ěr ),窃(qiè )为(wéi )大(dà )王(wáng )不(bú )取(qǔ )也(yě )。”项(xiàng )王(wáng )未(wèi )有(yǒu )以(yǐ )应(yīng ),曰(yuē ):“坐(zuò )。”樊(fán )哙(kuài )从(cóng )良(liáng )坐(zuò )。坐(zuò )须(xū )臾(yú ),沛(pèi )公(gōng )起(qǐ )如(rú )厕(cè ),因(yīn )招(zhāo )樊(fán )哙(kuài )出(chū )。

沛(pèi )公(gōng )已(yǐ )出(chū ),项(xiàng )王(wáng )使(shǐ )都(dōu )尉(wèi )陈(chén )平(píng )召(zhào )沛(pèi )公(gōng )。沛(pèi )公(gōng )曰(yuē ):“今(jīn )者(zhě )出(chū ),未(wèi )辞(cí )也(yě ),为(wéi )之(zhī )柰(nài )何(hé )?”樊(fán )哙(kuài )曰(yuē ):“大(dà )行(háng )不(bú )顾(gù )细(xì )谨(jǐn ),大(dà )礼(lǐ )不(bú )辞(cí )小(xiǎo )让(ràng )。如(rú )今(jīn )人(rén )方(fāng )为(wéi )刀(dāo )俎(zǔ ),我(wǒ )为(wéi )鱼(yú )肉(ròu ),何(hé )辞(cí )为(wéi )。”於(yú )是(shì )遂(suí )去(qù )。乃(nǎi )令(lìng )张(zhāng )良(liáng )留(liú )谢(xiè )。良(liáng )问(wèn )曰(yuē ):“大(dà )王(wáng )来(lái )何(hé )操(cāo )?”曰(yuē ):“我(wǒ )持(chí )白(bái )璧(bì )一(yī )双(shuāng ),欲(yù )献(xiàn )项(xiàng )王(wáng ),玉(yù )斗(dòu )一(yī )双(shuāng ),欲(yù )与(yǔ )亚(yà )父(fù ),会(huì )其(qí )怒(nù ),不(bú )敢(gǎn )献(xiàn )。公(gōng )为(wéi )我(wǒ )献(xiàn )之(zhī )”张(zhāng )良(liáng )曰(yuē ):“谨(jǐn )诺(nuò )。”当(dāng )是(shì )时(shí ),项(xiàng )王(wáng )军(jūn )在(zài )鸿(hóng )门(mén )下(xià ),沛(pèi )公(gōng )军(jūn )在(zài )霸(bà )上(shàng ),相(xiàng )去(qù )四(sì )十(shí )里(lǐ )。沛(pèi )公(gōng )则(zé )置(zhì )车(chē )骑(qí ),脱(tuō )身(shēn )独(dú )骑(qí ),与(yǔ )樊(fán )哙(kuài )、夏(xià )侯(hóu )婴(yīng )、靳(jìn )彊(jiāng )、纪(jì )信(xìn )等(děng )四(sì )人(rén )持(chí )剑(jiàn )盾(dùn )步(bù )走(zǒu ),从(cóng )郦(lì )山(shān )下(xià ),道(dào )芷(zhǐ )阳(yáng )间(jiān )行(háng )。沛(pèi )公(gōng )谓(wèi )张(zhāng )良(liáng )曰(yuē ):“从(cóng )此(cǐ )道(dào )至(zhì )吾(wú )军(jūn ),不(bú )过(guò )二(èr )十(shí )里(lǐ )耳(ěr )。度(dù )我(wǒ )至(zhì )军(jūn )中(zhōng ),公(gōng )乃(nǎi )入(rù )。”沛(pèi )公(gōng )已(yǐ )去(qù ),间(jiān )至(zhì )军(jūn )中(zhōng ),张(zhāng )良(liáng )入(rù )谢(xiè ),曰(yuē ):“沛(pèi )公(gōng )不(bú )胜(shèng )桮(bēi )杓(sháo ),不(bú )能(néng )辞(cí )。谨(jǐn )使(shǐ )臣(chén )良(liáng )奉(fèng )白(bái )璧(bì )一(yī )双(shuāng ),再(zài )拜(bài )献(xiàn )大(dà )王(wáng )足(zú )下(xià );玉(yù )斗(dòu )一(yī )双(shuāng ),再(zài )拜(bài )奉(fèng )大(dà )将(jiāng )军(jūn )足(zú )下(xià )。”项(xiàng )王(wáng )曰(yuē ):“沛(pèi )公(gōng )安(ān )在(zài )?”良(liáng )曰(yuē )┱“闻(wén )大(dà )王(wáng )有(yǒu )意(yì )督(dū )过(guò )之(zhī ),脱(tuō )身(shēn )独(dú )去(qù ),已(yǐ )至(zhì )军(jūn )矣(yǐ )。”项(xiàng )王(wáng )则(zé )受(shòu )璧(bì ),置(zhì )之(zhī )坐(zuò )上(shàng )。亚(yà )父(fù )受(shòu )玉(yù )斗(dòu ),置(zhì )之(zhī )地(dì ),拔(bá )剑(jiàn )撞(zhuàng )而(ér )破(pò )之(zhī ),曰(yuē ):“唉(āi )!竖(shù )子(zǐ )不(bú )足(zú )与(yǔ )谋(móu )。夺(duó )项(xiàng )王(wáng )天(tiān )下(xià )者(zhě ),必(bì )沛(pèi )公(gōng )也(yě ),吾(wú )属(shǔ )今(jīn )为(wéi )之(zhī )虏(lǔ )矣(yǐ )。”沛(pèi )公(gōng )至(zhì )军(jūn ),立(lì )诛(zhū )杀(shā )曹(cáo )无(wú )伤(shāng )。

居(jū )数(shù )日(rì ),项(xiàng )羽(yǔ )引(yǐn )兵(bīng )西(xī )屠(tú )咸(xián )阳(yáng ),杀(shā )秦(qín )降(jiàng )王(wáng )子(zǐ )婴(yīng ),烧(shāo )秦(qín )宫(gōng )室(shì ),火(huǒ )三(sān )月(yuè )不(bú )灭(miè );收(shōu )其(qí )货(huò )宝(bǎo )妇(fù )女(nǚ )而(ér )东(dōng )。人(rén )或(huò )说(shuō )项(xiàng )王(wáng )曰(yuē ):“关(guān )中(zhōng )阻(zǔ )山(shān )河(hé )四(sì )塞(sāi ),地(dì )肥(féi )饶(ráo ),可(kě )都(dōu )以(yǐ )霸(bà )。”项(xiàng )王(wáng )见(jiàn )秦(qín )宫(gōng )皆(jiē )以(yǐ )烧(shāo )残(cán )破(pò ),又(yòu )心(xīn )怀(huái )思(sī )欲(yù )东(dōng )归(guī ),曰(yuē ):“富(fù )贵(guì )不(bú )归(guī )故(gù )乡(xiāng ),如(rú )衣(yī )绣(xiù )夜(yè )行(háng ),谁(shuí )知(zhī )之(zhī )者(zhě )!”说(shuō )者(zhě )曰(yuē ):“人(rén )言(yán )楚(chǔ )人(rén )沐(mù )猴(hóu )而(ér )冠(guàn )耳(ěr ),果(guǒ )然(rán )。”项(xiàng )王(wáng )闻(wén )之(zhī ),烹(pēng )说(shuō )者(zhě )。

项(xiàng )王(wáng )使(shǐ )人(rén )致(zhì )命(mìng )怀(huái )王(wáng )。怀(huái )王(wáng )曰(yuē ):“如(rú )约(yuē )。”乃(nǎi )尊(zūn )怀(huái )王(wáng )为(wéi )义(yì )帝(dì )。项(xiàng )王(wáng )欲(yù )自(zì )王(wáng ),先(xiān )王(wáng )诸(zhū )将(jiāng )相(xiàng )。谓(wèi )曰(yuē ):“天(tiān )下(xià )初(chū )发(fā )难(nán )时(shí ),假(jiǎ )立(lì )诸(zhū )侯(hóu )後(hòu )以(yǐ )伐(fá )秦(qín )。然(rán )身(shēn )被(bèi )坚(jiān )执(zhí )锐(ruì )首(shǒu )事(shì ),暴(bào )露(lù )於(yú )野(yě )三(sān )年(nián ),灭(miè )秦(qín )定(dìng )天(tiān )下(xià )者(zhě ),皆(jiē )将(jiāng )相(xiàng )诸(zhū )君(jūn )与(yǔ )籍(jí )之(zhī )力(lì )也(yě )。义(yì )帝(dì )虽(suī )无(wú )功(gōng ),故(gù )当(dāng )分(fèn )其(qí )地(dì )而(ér )王(wáng )之(zhī )。”诸(zhū )将(jiāng )皆(jiē )曰(yuē ):“善(shàn )。”乃(nǎi )分(fèn )天(tiān )下(xià ),立(lì )诸(zhū )将(jiāng )为(wéi )侯(hóu )王(wáng )。项(xiàng )王(wáng )、范(fàn )增(zēng )疑(yí )沛(pèi )公(gōng )之(zhī )有(yǒu )天(tiān )下(xià ),业(yè )已(yǐ )讲(jiǎng )解(jiě ),又(yòu )恶(è )负(fù )约(yuē ),恐(kǒng )诸(zhū )侯(hóu )叛(pàn )之(zhī ),乃(nǎi )阴(yīn )谋(móu )曰(yuē ):“巴(bā )、蜀(shǔ )道(dào )险(xiǎn ),秦(qín )之(zhī )迁(qiān )人(rén )皆(jiē )居(jū )蜀(shǔ )。”乃(nǎi )曰(yuē ):“巴(bā )、蜀(shǔ )亦(yì )关(guān )中(zhōng )地(dì )也(yě )。”故(gù )立(lì )沛(pèi )公(gōng )为(wéi )汉(hàn )王(wáng ),王(wáng )巴(bā )、蜀(shǔ )、汉(hàn )中(zhōng ),都(dōu )南(nán )郑(zhèng )。而(ér )三(sān )分(fèn )关(guān )中(zhōng ),王(wáng )秦(qín )降(jiàng )将(jiāng )以(yǐ )距(jù )塞(sāi )汉(hàn )王(wáng )。项(xiàng )王(wáng )乃(nǎi )立(lì )章(zhāng )邯(hán )为(wéi )雍(yōng )王(wáng ),王(wáng )咸(xián )阳(yáng )以(yǐ )西(xī ),都(dōu )废(fèi )丘(qiū )。长(zhǎng )史(shǐ )欣(xīn )者(zhě ),故(gù )为(wéi )栎(lì )阳(yáng )狱(yù )掾(yuàn ),尝(cháng )有(yǒu )德(dé )於(yú )项(xiàng )梁(liáng );都(dōu )尉(wèi )董(dǒng )翳(yì )者(zhě ),本(běn )劝(quàn )章(zhāng )邯(hán )降(jiàng )楚(chǔ )。故(gù )立(lì )司(sī )马(mǎ )欣(xīn )为(wéi )塞(sāi )王(wáng ),王(wáng )咸(xián )阳(yáng )以(yǐ )东(dōng )至(zhì )河(hé ),都(dōu )栎(lì )阳(yáng );立(lì )董(dǒng )翳(yì )为(wéi )翟(zhái )王(wáng ),王(wáng )上(shàng )郡(jùn ),都(dōu )高(gāo )奴(nú )。徙(xǐ )魏(wèi )王(wáng )豹(bào )为(wéi )西(xī )魏(wèi )王(wáng ),王(wáng )河(hé )东(dōng ),都(dōu )平(píng )阳(yáng )。瑕(xiá )丘(qiū )申(shēn )阳(yáng )者(zhě ),张(zhāng )耳(ěr )嬖(bì )臣(chén )也(yě ),先(xiān )下(xià )河(hé )南(nán ),迎(yíng )楚(chǔ )河(hé )上(shàng ),故(gù )立(lì )申(shēn )阳(yáng )为(wéi )河(hé )南(nán )王(wáng ),都(dōu )雒(luò )阳(yáng )。韩(hán )王(wáng )成(chéng )因(yīn )故(gù )都(dōu ),都(dōu )阳(yáng )翟(zhái )。赵(zhào )将(jiāng )司(sī )马(mǎ )卬(áng )定(dìng )河(hé )内(nèi ),数(shù )有(yǒu )功(gōng ),故(gù )立(lì )卬(áng )为(wéi )殷(yīn )王(wáng ),王(wáng )河(hé )内(nèi ),都(dōu )朝(cháo )歌(gē )。徙(xǐ )赵(zhào )王(wáng )歇(xiē )为(wéi )代(dài )王(wáng )。赵(zhào )相(xiàng )张(zhāng )耳(ěr )素(sù )贤(xián ),又(yòu )从(cóng )入(rù )关(guān ),故(gù )立(lì )耳(ěr )为(wéi )常(cháng )山(shān )王(wáng ),王(wáng )赵(zhào )地(dì ),都(dōu )襄(xiāng )国(guó )。当(dāng )阳(yáng )君(jūn )黥(qíng )布(bù )为(wéi )楚(chǔ )将(jiāng ),常(cháng )冠(guàn )军(jūn ),故(gù )立(lì )布(bù )为(wéi )九(jiǔ )江(jiāng )王(wáng ),都(dōu )六(liù )。鄱(pó )君(jūn )吴(wú )芮(ruì )率(lǜ )百(bǎi )越(yuè )佐(zuǒ )诸(zhū )侯(hóu ),又(yòu )从(cóng )入(rù )关(guān ),故(gù )立(lì )芮(ruì )为(wéi )衡(héng )山(shān )王(wáng ),都(dōu )邾(zhū )。义(yì )帝(dì )柱(zhù )国(guó )共(gòng )敖(áo )将(jiāng )兵(bīng )击(jī )南(nán )郡(jùn ),功(gōng )多(duō ),因(yīn )立(lì )敖(áo )为(wéi )临(lín )江(jiāng )王(wáng ),都(dōu )江(jiāng )陵(líng )。徙(xǐ )燕(yàn )王(wáng )韩(hán )广(guǎng )为(wéi )辽(liáo )东(dōng )王(wáng )。燕(yàn )将(jiāng )臧(zāng )荼(tú )从(cóng )楚(chǔ )救(jiù )赵(zhào ),因(yīn )从(cóng )入(rù )关(guān ),故(gù )立(lì )荼(tú )为(wéi )燕(yàn )王(wáng ),都(dōu )蓟(jì )。徙(xǐ )齐(qí )王(wáng )田(tián )市(shì )为(wéi )胶(jiāo )东(dōng )王(wáng )。齐(qí )将(jiāng )田(tián )都(dōu )从(cóng )共(gòng )救(jiù )赵(zhào ),因(yīn )从(cóng )入(rù )关(guān ),故(gù )立(lì )都(dōu )为(wéi )齐(qí )王(wáng ),都(dōu )临(lín )菑(zī )。故(gù )秦(qín )所(suǒ )灭(miè )齐(qí )王(wáng )建(jiàn )孙(sūn )田(tián )安(ān ),项(xiàng )羽(yǔ )方(fāng )渡(dù )河(hé )救(jiù )赵(zhào ),田(tián )安(ān )下(xià )济(jì )北(běi )数(shù )城(chéng ),引(yǐn )其(qí )兵(bīng )降(jiàng )项(xiàng )羽(yǔ ),故(gù )立(lì )安(ān )为(wéi )济(jì )北(běi )王(wáng ),都(dōu )博(bó )阳(yáng )。田(tián )荣(róng )者(zhě ),数(shù )负(fù )项(xiàng )梁(liáng ),又(yòu )不(bú )肯(kěn )将(jiāng )兵(bīng )从(cóng )楚(chǔ )击(jī )秦(qín ),以(yǐ )故(gù )不(bú )封(fēng )。成(chéng )安(ān )君(jūn )陈(chén )馀(yú )弃(qì )将(jiāng )印(yìn )去(qù ),不(bú )从(cóng )入(rù )关(guān ),然(rán )素(sù )闻(wén )其(qí )贤(xián ),有(yǒu )功(gōng )於(yú )赵(zhào ),闻(wén )其(qí )在(zài )南(nán )皮(pí ),故(gù )因(yīn )环(huán )封(fēng )三(sān )县(xiàn )。番(fān )君(jūn )将(jiāng )梅(méi )鋗(juān )功(gōng )多(duō ),故(gù )封(fēng )十(shí )万(wàn )户(hù )侯(hóu )。项(xiàng )王(wáng )自(zì )立(lì )为(wéi )西(xī )楚(chǔ )霸(bà )王(wáng ),王(wáng )九(jiǔ )郡(jùn ),都(dōu )彭(péng )城(chéng )。

汉(hàn )之(zhī )元(yuán )年(nián )四(sì )月(yuè ),诸(zhū )侯(hóu )罢(bà )戏(xì )下(xià ),各(gè )就(jiù )国(guó )。项(xiàng )王(wáng )出(chū )之(zhī )国(guó ),使(shǐ )人(rén )徙(xǐ )义(yì )帝(dì ),曰(yuē ):“古(gǔ )之(zhī )帝(dì )者(zhě )地(dì )方(fāng )千(qiān )里(lǐ ),必(bì )居(jū )上(shàng )游(yóu )。”乃(nǎi )使(shǐ )使(shǐ )徙(xǐ )义(yì )帝(dì )长(zhǎng )沙(shā )郴(chēn )县(xiàn )。趣(qù )义(yì )帝(dì )行(háng ),其(qí )群(qún )臣(chén )稍(shāo )稍(shāo )背(bèi )叛(pàn )之(zhī ),乃(nǎi )阴(yīn )令(lìng )衡(héng )山(shān )、临(lín )江(jiāng )王(wáng )击(jī )杀(shā )之(zhī )江(jiāng )中(zhōng )。韩(hán )王(wáng )成(chéng )无(wú )军(jūn )功(gōng ),项(xiàng )王(wáng )不(bú )使(shǐ )之(zhī )国(guó ),与(yǔ )俱(jù )至(zhì )彭(péng )城(chéng ),废(fèi )以(yǐ )为(wéi )侯(hóu ),已(yǐ )又(yòu )杀(shā )之(zhī )。臧(zāng )荼(tú )之(zhī )国(guó ),因(yīn )逐(zhú )韩(hán )广(guǎng )之(zhī )辽(liáo )东(dōng ),广(guǎng )弗(fú )听(tīng ),荼(tú )击(jī )杀(shā )广(guǎng )无(wú )终(zhōng ),并(bìng )王(wáng )其(qí )地(dì )。

田(tián )荣(róng )闻(wén )项(xiàng )羽(yǔ )徙(xǐ )齐(qí )王(wáng )市(shì )胶(jiāo )东(dōng ),而(ér )立(lì )齐(qí )将(jiāng )田(tián )都(dōu )为(wéi )齐(qí )王(wáng ),乃(nǎi )大(dà )怒(nù ),不(bú )肯(kěn )遣(qiǎn )齐(qí )王(wáng )之(zhī )胶(jiāo )东(dōng ),因(yīn )以(yǐ )齐(qí )反(fǎn ),迎(yíng )击(jī )田(tián )都(dōu )。田(tián )都(dōu )走(zǒu )楚(chǔ )。齐(qí )王(wáng )市(shì )畏(wèi )项(xiàng )王(wáng ),乃(nǎi )亡(wáng )之(zhī )胶(jiāo )东(dōng )就(jiù )国(guó )。田(tián )荣(róng )怒(nù ),追(zhuī )击(jī )杀(shā )之(zhī )即(jí )墨(mò )。荣(róng )因(yīn )自(zì )立(lì )为(wéi )齐(qí )王(wáng ),而(ér )西(xī )杀(shā )击(jī )济(jì )北(běi )王(wáng )田(tián )安(ān ),并(bìng )王(wáng )三(sān )齐(qí )。荣(róng )与(yǔ )彭(péng )越(yuè )将(jiāng )军(jūn )印(yìn ),令(lìng )反(fǎn )梁(liáng )地(dì )。陈(chén )馀(yú )阴(yīn )使(shǐ )张(zhāng )同(tóng )、夏(xià )说(shuō )说(shuō )齐(qí )王(wáng )田(tián )荣(róng )曰(yuē ):“项(xiàng )羽(yǔ )为(wéi )天(tiān )下(xià )宰(zǎi ),不(bú )平(píng )。今(jīn )尽(jìn )王(wáng )故(gù )王(wáng )於(yú )丑(chǒu )地(dì ),而(ér )王(wáng )其(qí )群(qún )臣(chén )诸(zhū )将(jiāng )善(shàn )地(dì ),逐(zhú )其(qí )故(gù )主(zhǔ )赵(zhào )王(wáng ),乃(nǎi )北(běi )居(jū )代(dài ),馀(yú )以(yǐ )为(wéi )不(bú )可(kě )。闻(wén )大(dà )王(wáng )起(qǐ )兵(bīng ),且(qiě )不(bú )听(tīng )不(bú )义(yì ),原(yuán )大(dà )王(wáng )资(zī )馀(yú )兵(bīng ),请(qǐng )以(yǐ )击(jī )常(cháng )山(shān ),以(yǐ )复(fù )赵(zhào )王(wáng ),请(qǐng )以(yǐ )国(guó )为(wéi )扞(gǎn )蔽(bì )。”齐(qí )王(wáng )许(xǔ )之(zhī ),因(yīn )遣(qiǎn )兵(bīng )之(zhī )赵(zhào )。陈(chén )馀(yú )悉(xī )发(fā )三(sān )县(xiàn )兵(bīng ),与(yǔ )齐(qí )并(bìng )力(lì )击(jī )常(cháng )山(shān ),大(dà )破(pò )之(zhī )。张(zhāng )耳(ěr )走(zǒu )归(guī )汉(hàn )。陈(chén )馀(yú )迎(yíng )故(gù )赵(zhào )王(wáng )歇(xiē )於(yú )代(dài ),反(fǎn )之(zhī )赵(zhào )。赵(zhào )王(wáng )因(yīn )立(lì )陈(chén )馀(yú )为(wéi )代(dài )王(wáng )。

是(shì )时(shí ),汉(hàn )还(hái )定(dìng )三(sān )秦(qín )。项(xiàng )羽(yǔ )闻(wén )汉(hàn )王(wáng )皆(jiē )已(yǐ )并(bìng )关(guān )中(zhōng ),且(qiě )东(dōng ),齐(qí )、赵(zhào )叛(pàn )之(zhī ):大(dà )怒(nù )。乃(nǎi )以(yǐ )故(gù )吴(wú )令(lìng )郑(zhèng )昌(chāng )为(wéi )韩(hán )王(wáng ),以(yǐ )距(jù )汉(hàn )。令(lìng )萧(xiāo )公(gōng )角(jiǎo )等(děng )击(jī )彭(péng )越(yuè )。彭(péng )越(yuè )败(bài )萧(xiāo )公(gōng )角(jiǎo )等(děng )。汉(hàn )使(shǐ )张(zhāng )良(liáng )徇(xùn )韩(hán ),乃(nǎi )遗(yí )项(xiàng )王(wáng )书(shū )曰(yuē ):“汉(hàn )王(wáng )失(shī )职(zhí ),欲(yù )得(dé )关(guān )中(zhōng ),如(rú )约(yuē )即(jí )止(zhǐ ),不(bú )敢(gǎn )东(dōng )。”又(yòu )以(yǐ )齐(qí )、梁(liáng )反(fǎn )书(shū )遗(yí )项(xiàng )王(wáng )曰(yuē ):“齐(qí )欲(yù )与(yǔ )赵(zhào )并(bìng )灭(miè )楚(chǔ )。”楚(chǔ )以(yǐ )此(cǐ )故(gù )无(wú )西(xī )意(yì ),而(ér )北(běi )击(jī )齐(qí )。徵(zhēng )兵(bīng )九(jiǔ )江(jiāng )王(wáng )布(bù )。布(bù )称(chēng )疾(jí )不(bú )往(wǎng ),使(shǐ )将(jiāng )将(jiāng )数(shù )千(qiān )人(rén )行(háng )。项(xiàng )王(wáng )由(yóu )此(cǐ )怨(yuàn )布(bù )也(yě )。汉(hàn )之(zhī )二(èr )年(nián )冬(dōng ),项(xiàng )羽(yǔ )遂(suí )北(běi )至(zhì )城(chéng )阳(yáng ),田(tián )荣(róng )亦(yì )将(jiāng )兵(bīng )会(huì )战(zhàn )。田(tián )荣(róng )不(bú )胜(shèng ),走(zǒu )至(zhì )平(píng )原(yuán ),平(píng )原(yuán )民(mín )杀(shā )之(zhī )。遂(suí )北(běi )烧(shāo )夷(yí )齐(qí )城(chéng )郭(guō )室(shì )屋(wū ),皆(jiē )阬(gāng )田(tián )荣(róng )降(jiàng )卒(zú ),系(xì )虏(lǔ )其(qí )老(lǎo )弱(ruò )妇(fù )女(nǚ )。徇(xùn )齐(qí )至(zhì )北(běi )海(hǎi ),多(duō )所(suǒ )残(cán )灭(miè )。齐(qí )人(rén )相(xiàng )聚(jù )而(ér )叛(pàn )之(zhī )。於(yú )是(shì )田(tián )荣(róng )弟(dì )田(tián )横(héng )收(shōu )齐(qí )亡(wáng )卒(zú )得(dé )数(shù )万(wàn )人(rén ),反(fǎn )城(chéng )阳(yáng )。项(xiàng )王(wáng )因(yīn )留(liú ),连(lián )战(zhàn )未(wèi )能(néng )下(xià )。

春(chūn ),汉(hàn )王(wáng )部(bù )五(wǔ )诸(zhū )侯(hóu )兵(bīng ),凡(fán )五(wǔ )十(shí )六(liù )万(wàn )人(rén ),东(dōng )伐(fá )楚(chǔ )。项(xiàng )王(wáng )闻(wén )之(zhī ),即(jí )令(lìng )诸(zhū )将(jiāng )击(jī )齐(qí ),而(ér )自(zì )以(yǐ )精(jīng )兵(bīng )三(sān )万(wàn )人(rén )南(nán )从(cóng )鲁(lǔ )出(chū )胡(hú )陵(líng )。四(sì )月(yuè ),汉(hàn )皆(jiē )已(yǐ )入(rù )彭(péng )城(chéng ),收(shōu )其(qí )货(huò )宝(bǎo )美(měi )人(rén ),日(rì )置(zhì )酒(jiǔ )高(gāo )会(huì )。项(xiàng )王(wáng )乃(nǎi )西(xī )从(cóng )萧(xiāo ),晨(chén )击(jī )汉(hàn )军(jūn )而(ér )东(dōng ),至(zhì )彭(péng )城(chéng ),日(rì )中(zhōng ),大(dà )破(pò )汉(hàn )军(jūn )。汉(hàn )军(jūn )皆(jiē )走(zǒu ),相(xiàng )随(suí )入(rù )穀(yù )、泗(sì )水(shuǐ ),杀(shā )汉(hàn )卒(zú )十(shí )馀(yú )万(wàn )人(rén )。汉(hàn )卒(zú )皆(jiē )南(nán )走(zǒu )山(shān ),楚(chǔ )又(yòu )追(zhuī )击(jī )至(zhì )灵(líng )壁(bì )东(dōng )睢(suī )水(shuǐ )上(shàng )。汉(hàn )军(jūn )卻(què ),为(wéi )楚(chǔ )所(suǒ )挤(jǐ ),多(duō )杀(shā ),汉(hàn )卒(zú )十(shí )馀(yú )万(wàn )人(rén )皆(jiē )入(rù )睢(suī )水(shuǐ ),睢(suī )水(shuǐ )为(wéi )之(zhī )不(bú )流(liú )。围(wéi )汉(hàn )王(wáng )三(sān )匝(zā )。於(yú )是(shì )大(dà )风(fēng )从(cóng )西(xī )北(běi )而(ér )起(qǐ ),折(shé )木(mù )发(fā )屋(wū ),扬(yáng )沙(shā )石(shí ),窈(yǎo )冥(míng )昼(zhòu )晦(huì ),逢(féng )迎(yíng )楚(chǔ )军(jūn )。楚(chǔ )军(jūn )大(dà )乱(luàn ),坏(huài )散(sàn ),而(ér )汉(hàn )王(wáng )乃(nǎi )得(dé )与(yǔ )数(shù )十(shí )骑(qí )遁(dùn )去(qù ),欲(yù )过(guò )沛(pèi ),收(shōu )家(jiā )室(shì )而(ér )西(xī );楚(chǔ )亦(yì )使(shǐ )人(rén )追(zhuī )之(zhī )沛(pèi ),取(qǔ )汉(hàn )王(wáng )家(jiā ):家(jiā )皆(jiē )亡(wáng ),不(bú )与(yǔ )汉(hàn )王(wáng )相(xiàng )见(jiàn )。汉(hàn )王(wáng )道(dào )逢(féng )得(dé )孝(xiào )惠(huì )、鲁(lǔ )元(yuán ),乃(nǎi )载(zǎi )行(háng )。楚(chǔ )骑(qí )追(zhuī )汉(hàn )王(wáng ),汉(hàn )王(wáng )急(jí ),推(tuī )堕(duò )孝(xiào )惠(huì )、鲁(lǔ )元(yuán )车(chē )下(xià ),滕(téng )公(gōng )常(cháng )下(xià )收(shōu )载(zǎi )之(zhī )。如(rú )是(shì )者(zhě )三(sān )。曰(yuē ):“虽(suī )急(jí )不(bú )可(kě )以(yǐ )驱(qū ),柰(nài )何(hé )弃(qì )之(zhī )?”於(yú )是(shì )遂(suí )得(dé )脱(tuō )。求(qiú )太(tài )公(gōng )、吕(lǚ )后(hòu )不(bú )相(xiàng )遇(yù )。审(shěn )食(shí )其(qí )从(cóng )太(tài )公(gōng )、吕(lǚ )后(hòu )间(jiān )行(háng ),求(qiú )汉(hàn )王(wáng ),反(fǎn )遇(yù )楚(chǔ )军(jūn )。楚(chǔ )军(jūn )遂(suí )与(yǔ )归(guī ),报(bào )项(xiàng )王(wáng ),项(xiàng )王(wáng )常(cháng )置(zhì )军(jūn )中(zhōng )。

是(shì )时(shí )吕(lǚ )后(hòu )兄(xiōng )周(zhōu )吕(lǚ )侯(hóu )为(wéi )汉(hàn )将(jiāng )兵(bīng )居(jū )下(xià )邑(yì ),汉(hàn )王(wáng )间(jiān )往(wǎng )从(cóng )之(zhī ),稍(shāo )稍(shāo )收(shōu )其(qí )士(shì )卒(zú )。至(zhì )荥(yíng )阳(yáng ),诸(zhū )败(bài )军(jūn )皆(jiē )会(huì ),萧(xiāo )何(hé )亦(yì )发(fā )关(guān )中(zhōng )老(lǎo )弱(ruò )未(wèi )傅(fù )悉(xī )诣(yì )荥(yíng )阳(yáng ),复(fù )大(dà )振(zhèn )。楚(chǔ )起(qǐ )於(yú )彭(péng )城(chéng ),常(cháng )乘(chéng )胜(shèng )逐(zhú )北(běi ),与(yǔ )汉(hàn )战(zhàn )荥(yíng )阳(yáng )南(nán )京(jīng )、索(suǒ )间(jiān ),汉(hàn )败(bài )楚(chǔ ),楚(chǔ )以(yǐ )故(gù )不(bú )能(néng )过(guò )荥(yíng )阳(yáng )而(ér )西(xī )。

项(xiàng )王(wáng )之(zhī )救(jiù )彭(péng )城(chéng ),追(zhuī )汉(hàn )王(wáng )至(zhì )荥(yíng )阳(yáng ),田(tián )横(héng )亦(yì )得(dé )收(shōu )齐(qí ),立(lì )田(tián )荣(róng )子(zǐ )广(guǎng )为(wéi )齐(qí )王(wáng )。汉(hàn )王(wáng )之(zhī )败(bài )彭(péng )城(chéng ),诸(zhū )侯(hóu )皆(jiē )复(fù )与(yǔ )楚(chǔ )而(ér )背(bèi )汉(hàn )。汉(hàn )军(jūn )荥(yíng )阳(yáng ),筑(zhù )甬(yǒng )道(dào )属(shǔ )之(zhī )河(hé ),以(yǐ )取(qǔ )敖(áo )仓(cāng )粟(sù )。汉(hàn )之(zhī )三(sān )年(nián ),项(xiàng )王(wáng )数(shù )侵(qīn )夺(duó )汉(hàn )甬(yǒng )道(dào ),汉(hàn )王(wáng )食(shí )乏(fá ),恐(kǒng ),请(qǐng )和(hé ),割(gē )荥(yíng )阳(yáng )以(yǐ )西(xī )为(wéi )汉(hàn )。

项(xiàng )王(wáng )欲(yù )听(tīng )之(zhī )。历(lì )阳(yáng )侯(hóu )范(fàn )增(zēng )曰(yuē ):“汉(hàn )易(yì )与(yǔ )耳(ěr ),今(jīn )释(shì )弗(fú )取(qǔ ),後(hòu )必(bì )悔(huǐ )之(zhī )。”项(xiàng )王(wáng )乃(nǎi )与(yǔ )范(fàn )增(zēng )急(jí )围(wéi )荥(yíng )阳(yáng )。汉(hàn )王(wáng )患(huàn )之(zhī ),乃(nǎi )用(yòng )陈(chén )平(píng )计(jì )间(jiān )项(xiàng )王(wáng )。项(xiàng )王(wáng )使(shǐ )者(zhě )来(lái ),为(wéi )太(tài )牢(láo )具(jù ),举(jǔ )欲(yù )进(jìn )之(zhī )。见(jiàn )使(shǐ )者(zhě ),详(xiáng )惊(jīng )愕(è )曰(yuē ):“吾(wú )以(yǐ )为(wéi )亚(yà )父(fù )使(shǐ )者(zhě ),乃(nǎi )反(fǎn )项(xiàng )王(wáng )使(shǐ )者(zhě )。”更(gèng )持(chí )去(qù ),以(yǐ )恶(è )食(shí )食(shí )项(xiàng )王(wáng )使(shǐ )者(zhě )。使(shǐ )者(zhě )归(guī )报(bào )项(xiàng )王(wáng ),项(xiàng )王(wáng )乃(nǎi )疑(yí )范(fàn )增(zēng )与(yǔ )汉(hàn )有(yǒu )私(sī ),稍(shāo )夺(duó )之(zhī )权(quán )。范(fàn )增(zēng )大(dà )怒(nù ),曰(yuē ):“天(tiān )下(xià )事(shì )大(dà )定(dìng )矣(yǐ ),君(jūn )王(wáng )自(zì )为(wéi )之(zhī )。原(yuán )赐(cì )骸(hái )骨(gǔ )归(guī )卒(zú )伍(wǔ )。”项(xiàng )王(wáng )许(xǔ )之(zhī )。行(háng )未(wèi )至(zhì )彭(péng )城(chéng ),疽(jū )发(fā )背(bèi )而(ér )死(sǐ )。

汉(hàn )将(jiāng )纪(jì )信(xìn )说(shuō )汉(hàn )王(wáng )曰(yuē ):“事(shì )已(yǐ )急(jí )矣(yǐ ),请(qǐng )为(wéi )王(wáng )诳(kuáng )楚(chǔ )为(wéi )王(wáng ),王(wáng )可(kě )以(yǐ )间(jiān )出(chū )。”於(yú )是(shì )汉(hàn )王(wáng )夜(yè )出(chū )女(nǚ )子(zǐ )荥(yíng )阳(yáng )东(dōng )门(mén )被(bèi )甲(jiǎ )二(èr )千(qiān )人(rén ),楚(chǔ )兵(bīng )四(sì )面(miàn )击(jī )之(zhī )。纪(jì )信(xìn )乘(chéng )黄(huáng )屋(wū )车(chē ),傅(fù )左(zuǒ )纛(dào ),曰(yuē ):“城(chéng )中(zhōng )食(shí )尽(jìn ),汉(hàn )王(wáng )降(jiàng )。”楚(chǔ )军(jūn )皆(jiē )呼(hū )万(wàn )岁(suì )。汉(hàn )王(wáng )亦(yì )与(yǔ )数(shù )十(shí )骑(qí )从(cóng )城(chéng )西(xī )门(mén )出(chū ),走(zǒu )成(chéng )皋(gāo )。项(xiàng )王(wáng )见(jiàn )纪(jì )信(xìn ),问(wèn ):“汉(hàn )王(wáng )安(ān )在(zài )?”曰(yuē ):“汉(hàn )王(wáng )已(yǐ )出(chū )矣(yǐ )。”项(xiàng )王(wáng )烧(shāo )杀(shā )纪(jì )信(xìn )。

汉(hàn )王(wáng )使(shǐ )御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū )周(zhōu )苛(kē )、枞(cōng )公(gōng )、魏(wèi )豹(bào )守(shǒu )荥(yíng )阳(yáng )。周(zhōu )苛(kē )、枞(cōng )公(gōng )谋(móu )曰(yuē ):“反(fǎn )国(guó )之(zhī )王(wáng ),难(nán )与(yǔ )守(shǒu )城(chéng )。”乃(nǎi )共(gòng )杀(shā )魏(wèi )豹(bào )。楚(chǔ )下(xià )荥(yíng )阳(yáng )城(chéng ),生(shēng )得(dé )周(zhōu )苛(kē )。项(xiàng )王(wáng )谓(wèi )周(zhōu )苛(kē )曰(yuē ):“为(wéi )我(wǒ )将(jiāng ),我(wǒ )以(yǐ )公(gōng )为(wéi )上(shàng )将(jiāng )军(jūn ),封(fēng )三(sān )万(wàn )户(hù )。”周(zhōu )苛(kē )骂(mà )曰(yuē ):“若(ruò )不(bú )趣(qù )降(jiàng )汉(hàn ),汉(hàn )今(jīn )虏(lǔ )若(ruò ),若(ruò )非(fēi )汉(hàn )敌(dí )也(yě )。”项(xiàng )王(wáng )怒(nù ),烹(pēng )周(zhōu )苛(kē ),井(jǐng )杀(shā )枞(cōng )公(gōng )。

汉(hàn )王(wáng )之(zhī )出(chū )荥(yíng )阳(yáng ),南(nán )走(zǒu )宛(wǎn )、叶(yè ),得(dé )九(jiǔ )江(jiāng )王(wáng )布(bù ),行(háng )收(shōu )兵(bīng ),复(fù )入(rù )保(bǎo )成(chéng )皋(gāo )。汉(hàn )之(zhī )四(sì )年(nián ),项(xiàng )王(wáng )进(jìn )兵(bīng )围(wéi )成(chéng )皋(gāo )。汉(hàn )王(wáng )逃(táo ),独(dú )与(yǔ )滕(téng )公(gōng )出(chū )成(chéng )皋(gāo )北(běi )门(mén ),渡(dù )河(hé )走(zǒu )脩(yǒu )武(wǔ ),从(cóng )张(zhāng )耳(ěr )、韩(hán )信(xìn )军(jūn )。诸(zhū )将(jiāng )稍(shāo )稍(shāo )得(dé )出(chū )成(chéng )皋(gāo ),从(cóng )汉(hàn )王(wáng )。楚(chǔ )遂(suí )拔(bá )成(chéng )皋(gāo ),欲(yù )西(xī )。汉(hàn )使(shǐ )兵(bīng )距(jù )之(zhī )巩(gǒng ),令(lìng )其(qí )不(bú )得(dé )西(xī )。

是(shì )时(shí ),彭(péng )越(yuè )渡(dù )河(hé )击(jī )楚(chǔ )东(dōng )阿(ā ),杀(shā )楚(chǔ )将(jiāng )军(jūn )薛(xuē )公(gōng )。项(xiàng )王(wáng )乃(nǎi )自(zì )东(dōng )击(jī )彭(péng )越(yuè )。汉(hàn )王(wáng )得(dé )淮(huái )阴(yīn )侯(hóu )兵(bīng ),欲(yù )渡(dù )河(hé )南(nán )。郑(zhèng )忠(zhōng )说(shuō )汉(hàn )王(wáng ),乃(nǎi )止(zhǐ )壁(bì )河(hé )内(nèi )。使(shǐ )刘(liú )贾(jiǎ )将(jiāng )兵(bīng )佐(zuǒ )彭(péng )越(yuè ),烧(shāo )楚(chǔ )积(jī )聚(jù )。项(xiàng )王(wáng )东(dōng )击(jī )破(pò )之(zhī ),走(zǒu )彭(péng )越(yuè )。汉(hàn )王(wáng )则(zé )引(yǐn )兵(bīng )渡(dù )河(hé ),复(fù )取(qǔ )成(chéng )皋(gāo ),军(jūn )广(guǎng )武(wǔ ),就(jiù )敖(áo )仓(cāng )食(shí )。项(xiàng )王(wáng )已(yǐ )定(dìng )东(dōng )海(hǎi )来(lái ),西(xī ),与(yǔ )汉(hàn )俱(jù )临(lín )广(guǎng )武(wǔ )而(ér )军(jūn ),相(xiàng )守(shǒu )数(shù )月(yuè )。

当(dāng )此(cǐ )时(shí ),彭(péng )越(yuè )数(shù )反(fǎn )梁(liáng )地(dì ),绝(jué )楚(chǔ )粮(liáng )食(shí ),项(xiàng )王(wáng )患(huàn )之(zhī )。为(wéi )高(gāo )俎(zǔ ),置(zhì )太(tài )公(gōng )其(qí )上(shàng ),告(gào )汉(hàn )王(wáng )曰(yuē ):“今(jīn )不(bú )急(jí )下(xià ),吾(wú )烹(pēng )太(tài )公(gōng )。”汉(hàn )王(wáng )曰(yuē ):“吾(wú )与(yǔ )项(xiàng )羽(yǔ )俱(jù )北(běi )面(miàn )受(shòu )命(mìng )怀(huái )王(wáng ),曰(yuē )‘约(yuē )为(wéi )兄(xiōng )弟(dì )’,吾(wú )翁(wēng )即(jí )若(ruò )翁(wēng ),必(bì )欲(yù )烹(pēng )而(ér )翁(wēng ),则(zé )幸(xìng )分(fèn )我(wǒ )一(yī )桮(bēi )羹(gēng )。”项(xiàng )王(wáng )怒(nù ),欲(yù )杀(shā )之(zhī )。项(xiàng )伯(bó )曰(yuē ):“天(tiān )下(xià )事(shì )未(wèi )可(kě )知(zhī ),且(qiě )为(wéi )天(tiān )下(xià )者(zhě )不(bú )顾(gù )家(jiā ),虽(suī )杀(shā )之(zhī )无(wú )益(yì ),祇(qí )益(yì )祸(huò )耳(ěr )。”项(xiàng )王(wáng )从(cóng )之(zhī )。

楚(chǔ )汉(hàn )久(jiǔ )相(xiàng )持(chí )未(wèi )决(jué ),丁(dīng )壮(zhuàng )苦(kǔ )军(jūn )旅(lǚ ),老(lǎo )弱(ruò )罢(bà )转(zhuǎn )漕(cáo )。项(xiàng )王(wáng )谓(wèi )汉(hàn )王(wáng )曰(yuē ):“天(tiān )下(xià )匈(xiōng )匈(xiōng )数(shù )岁(suì )者(zhě ),徒(tú )以(yǐ )吾(wú )两(liǎng )人(rén )耳(ěr ),原(yuán )与(yǔ )汉(hàn )王(wáng )挑(tiāo )战(zhàn )决(jué )雌(cí )雄(xióng ),毋(wú )徒(tú )苦(kǔ )天(tiān )下(xià )之(zhī )民(mín )父(fù )子(zǐ )为(wéi )也(yě )。”汉(hàn )王(wáng )笑(xiào )谢(xiè )曰(yuē ):“吾(wú )宁(níng )斗(dòu )智(zhì ),不(bú )能(néng )斗(dòu )力(lì )。”项(xiàng )王(wáng )令(lìng )壮(zhuàng )士(shì )出(chū )挑(tiāo )战(zhàn )。汉(hàn )有(yǒu )善(shàn )骑(qí )射(shè )者(zhě )楼(lóu )烦(fán ),楚(chǔ )挑(tiāo )战(zhàn )三(sān )合(hé ),楼(lóu )烦(fán )辄(zhé )射(shè )杀(shā )之(zhī )。项(xiàng )王(wáng )大(dà )怒(nù ),乃(nǎi )自(zì )被(bèi )甲(jiǎ )持(chí )戟(jǐ )挑(tiāo )战(zhàn )。楼(lóu )烦(fán )欲(yù )射(shè )之(zhī ),项(xiàng )王(wáng )瞋(tián )目(mù )叱(chì )之(zhī ),楼(lóu )烦(fán )目(mù )不(bú )敢(gǎn )视(shì ),手(shǒu )不(bú )敢(gǎn )发(fā ),遂(suí )走(zǒu )还(hái )入(rù )壁(bì ),不(bú )敢(gǎn )复(fù )出(chū )。汉(hàn )王(wáng )使(shǐ )人(rén )间(jiān )问(wèn )之(zhī ),乃(nǎi )项(xiàng )王(wáng )也(yě )。汉(hàn )王(wáng )大(dà )惊(jīng )。於(yú )是(shì )项(xiàng )王(wáng )乃(nǎi )即(jí )汉(hàn )王(wáng )相(xiàng )与(yǔ )临(lín )广(guǎng )武(wǔ )间(jiān )而(ér )语(yǔ )。汉(hàn )王(wáng )数(shù )之(zhī ),项(xiàng )王(wáng )怒(nù ),欲(yù )一(yī )战(zhàn )。汉(hàn )王(wáng )不(bú )听(tīng ),项(xiàng )王(wáng )伏(fú )弩(nǔ )射(shè )中(zhōng )汉(hàn )王(wáng )。汉(hàn )王(wáng )伤(shāng ),走(zǒu )入(rù )成(chéng )皋(gāo )。

项(xiàng )王(wáng )闻(wén )淮(huái )阴(yīn )侯(hóu )已(yǐ )举(jǔ )河(hé )北(běi ),破(pò )齐(qí )、赵(zhào ),且(qiě )欲(yù )击(jī )楚(chǔ ),乃(nǎi )使(shǐ )龙(lóng )且(qiě )往(wǎng )击(jī )之(zhī )。淮(huái )阴(yīn )侯(hóu )与(yǔ )战(zhàn ),骑(qí )将(jiāng )灌(guàn )婴(yīng )击(jī )之(zhī ),大(dà )破(pò )楚(chǔ )军(jūn ),杀(shā )龙(lóng )且(qiě )。韩(hán )信(xìn )因(yīn )自(zì )立(lì )为(wéi )齐(qí )王(wáng )。项(xiàng )王(wáng )闻(wén )龙(lóng )且(qiě )军(jūn )破(pò ),则(zé )恐(kǒng ),使(shǐ )盱(xū )台(tái )人(rén )武(wǔ )濊(wèi )涉(shè )往(wǎng )说(shuō )淮(huái )阴(yīn )侯(hóu )。淮(huái )阴(yīn )侯(hóu )弗(fú )听(tīng )。是(shì )时(shí ),彭(péng )越(yuè )复(fù )反(fǎn ),下(xià )梁(liáng )地(dì ),绝(jué )楚(chǔ )粮(liáng )。项(xiàng )王(wáng )乃(nǎi )谓(wèi )海(hǎi )春(chūn )侯(hóu )大(dà )司(sī )马(mǎ )曹(cáo )咎(jiù )等(děng )曰(yuē ):“谨(jǐn )守(shǒu )成(chéng )皋(gāo ),则(zé )汉(hàn )欲(yù )挑(tiāo )战(zhàn ),慎(shèn )勿(wù )与(yǔ )战(zhàn ),毋(wú )令(lìng )得(dé )东(dōng )而(ér )已(yǐ )。我(wǒ )十(shí )五(wǔ )日(rì )必(bì )诛(zhū )彭(péng )越(yuè ),定(dìng )梁(liáng )地(dì ),复(fù )从(cóng )将(jiāng )军(jūn )。”乃(nǎi )东(dōng ),行(háng )击(jī )陈(chén )留(liú )、外(wài )黄(huáng )。

外(wài )黄(huáng )不(bú )下(xià )。数(shù )日(rì ),已(yǐ )降(jiàng ),项(xiàng )王(wáng )怒(nù ),悉(xī )令(lìng )男(nán )子(zǐ )年(nián )十(shí )五(wǔ )已(yǐ )上(shàng )诣(yì )城(chéng )东(dōng ),欲(yù )阬(gāng )之(zhī )。外(wài )黄(huáng )令(lìng )舍(shě )人(rén )兒(ér )年(nián )十(shí )三(sān ),往(wǎng )说(shuō )项(xiàng )王(wáng )曰(yuē ):“彭(péng )越(yuè )彊(jiāng )劫(jié )外(wài )黄(huáng ),外(wài )黄(huáng )恐(kǒng ),故(gù )且(qiě )降(jiàng ),待(dài )大(dà )王(wáng )。大(dà )王(wáng )至(zhì ),又(yòu )皆(jiē )阬(gāng )之(zhī ),百(bǎi )姓(xìng )岂(qǐ )有(yǒu )归(guī )心(xīn )?从(cóng )此(cǐ )以(yǐ )东(dōng ),梁(liáng )地(dì )十(shí )馀(yú )城(chéng )皆(jiē )恐(kǒng ),莫(mò )肯(kěn )下(xià )矣(yǐ )。”项(xiàng )王(wáng )然(rán )其(qí )言(yán ),乃(nǎi )赦(shè )外(wài )黄(huáng )当(dāng )阬(gāng )者(zhě )。东(dōng )至(zhì )睢(suī )阳(yáng ),闻(wén )之(zhī )皆(jiē )争(zhēng )下(xià )项(xiàng )王(wáng )。

汉(hàn )果(guǒ )数(shù )挑(tiāo )楚(chǔ )军(jūn )战(zhàn ),楚(chǔ )军(jūn )不(bú )出(chū )。使(shǐ )人(rén )辱(rǔ )之(zhī ),五(wǔ )六(liù )日(rì ),大(dà )司(sī )马(mǎ )怒(nù ),渡(dù )兵(bīng )汜(sì )水(shuǐ )。士(shì )卒(zú )半(bàn )渡(dù ),汉(hàn )击(jī )之(zhī ),大(dà )破(pò )楚(chǔ )军(jūn ),尽(jìn )得(dé )楚(chǔ )国(guó )货(huò )赂(lù )。大(dà )司(sī )马(mǎ )咎(jiù )、长(zhǎng )史(shǐ )翳(yì )、塞(sāi )王(wáng )欣(xīn )皆(jiē )自(zì )刭(jǐng )汜(sì )水(shuǐ )上(shàng )。大(dà )司(sī )马(mǎ )咎(jiù )者(zhě ),故(gù )蕲(qí )狱(yù )掾(yuàn ),长(zhǎng )史(shǐ )欣(xīn )亦(yì )故(gù )栎(lì )阳(yáng )狱(yù )吏(lì ),两(liǎng )人(rén )尝(cháng )有(yǒu )德(dé )於(yú )项(xiàng )梁(liáng ),是(shì )以(yǐ )项(xiàng )王(wáng )信(xìn )任(rèn )之(zhī )。当(dāng )是(shì )时(shí ),项(xiàng )王(wáng )在(zài )睢(suī )阳(yáng ),闻(wén )海(hǎi )春(chūn )侯(hóu )军(jūn )败(bài ),则(zé )引(yǐn )兵(bīng )还(hái )。汉(hàn )军(jūn )方(fāng )围(wéi )锺(zhōng )离(lí )眛(mèi )於(yú )荥(yíng )阳(yáng )东(dōng ),项(xiàng )王(wáng )至(zhì ),汉(hàn )军(jūn )畏(wèi )楚(chǔ ),尽(jìn )走(zǒu )险(xiǎn )阻(zǔ )。

是(shì )时(shí ),汉(hàn )兵(bīng )盛(shèng )食(shí )多(duō ),项(xiàng )王(wáng )兵(bīng )罢(bà )食(shí )绝(jué )。汉(hàn )遣(qiǎn )陆(lù )贾(jiǎ )说(shuō )项(xiàng )王(wáng ),请(qǐng )太(tài )公(gōng ),项(xiàng )王(wáng )弗(fú )听(tīng )。汉(hàn )王(wáng )复(fù )使(shǐ )侯(hóu )公(gōng )往(wǎng )说(shuō )项(xiàng )王(wáng ),项(xiàng )王(wáng )乃(nǎi )与(yǔ )汉(hàn )约(yuē ),中(zhōng )分(fèn )天(tiān )下(xià ),割(gē )鸿(hóng )沟(gōu )以(yǐ )西(xī )者(zhě )为(wéi )汉(hàn ),鸿(hóng )沟(gōu )而(ér )东(dōng )者(zhě )为(wéi )楚(chǔ )。项(xiàng )王(wáng )许(xǔ )之(zhī ),即(jí )归(guī )汉(hàn )王(wáng )父(fù )母(mǔ )妻(qī )子(zǐ )。军(jūn )皆(jiē )呼(hū )万(wàn )岁(suì )。汉(hàn )王(wáng )乃(nǎi )封(fēng )侯(hóu )公(gōng )为(wéi )平(píng )国(guó )君(jūn )。匿(nì )弗(fú )肯(kěn )复(fù )见(jiàn )。曰(yuē ):“此(cǐ )天(tiān )下(xià )辩(biàn )士(shì ),所(suǒ )居(jū )倾(qīng )国(guó ),故(gù )号(hào )为(wéi )平(píng )国(guó )君(jūn )。”项(xiàng )王(wáng )已(yǐ )约(yuē ),乃(nǎi )引(yǐn )兵(bīng )解(jiě )而(ér )东(dōng )归(guī )。

汉(hàn )欲(yù )西(xī )归(guī ),张(zhāng )良(liáng )、陈(chén )平(píng )说(shuō )曰(yuē ):“汉(hàn )有(yǒu )天(tiān )下(xià )太(tài )半(bàn ),而(ér )诸(zhū )侯(hóu )皆(jiē )附(fù )之(zhī )。楚(chǔ )兵(bīng )罢(bà )食(shí )尽(jìn ),此(cǐ )天(tiān )亡(wáng )楚(chǔ )之(zhī )时(shí )也(yě ),不(bú )如(rú )因(yīn )其(qí )机(jī )而(ér )遂(suí )取(qǔ )之(zhī )。今(jīn )释(shì )弗(fú )击(jī ),此(cǐ )所(suǒ )谓(wèi )‘养(yǎng )虎(hǔ )自(zì )遗(yí )患(huàn )’也(yě )。”汉(hàn )王(wáng )听(tīng )之(zhī )。汉(hàn )五(wǔ )年(nián ),汉(hàn )王(wáng )乃(nǎi )追(zhuī )项(xiàng )王(wáng )至(zhì )阳(yáng )夏(xià )南(nán ),止(zhǐ )军(jūn ),与(yǔ )淮(huái )阴(yīn )侯(hóu )韩(hán )信(xìn )、建(jiàn )成(chéng )侯(hóu )彭(péng )越(yuè )期(qī )会(huì )而(ér )击(jī )楚(chǔ )军(jūn )。至(zhì )固(gù )陵(líng ),而(ér )信(xìn )、越(yuè )之(zhī )兵(bīng )不(bú )会(huì )。楚(chǔ )击(jī )汉(hàn )军(jūn ),大(dà )破(pò )之(zhī )。汉(hàn )王(wáng )复(fù )入(rù )壁(bì ),深(shēn )堑(qiàn )而(ér )自(zì )守(shǒu )。谓(wèi )张(zhāng )子(zǐ )房(fáng )曰(yuē ):“诸(zhū )侯(hóu )不(bú )从(cóng )约(yuē ),为(wéi )之(zhī )柰(nài )何(hé )?”对(duì )曰(yuē ):“楚(chǔ )兵(bīng )且(qiě )破(pò ),信(xìn )、越(yuè )未(wèi )有(yǒu )分(fèn )地(dì ),其(qí )不(bú )至(zhì )固(gù )宜(yí )。君(jūn )王(wáng )能(néng )与(yǔ )共(gòng )分(fèn )天(tiān )下(xià ),今(jīn )可(kě )立(lì )致(zhì )也(yě )。即(jí )不(bú )能(néng ),事(shì )未(wèi )可(kě )知(zhī )也(yě )。君(jūn )王(wáng )能(néng )自(zì )陈(chén )以(yǐ )东(dōng )傅(fù )海(hǎi ),尽(jìn )与(yǔ )韩(hán )信(xìn );睢(suī )阳(yáng )以(yǐ )北(běi )至(zhì )穀(yù )城(chéng ),以(yǐ )与(yǔ )彭(péng )越(yuè ):使(shǐ )各(gè )自(zì )为(wéi )战(zhàn ),则(zé )楚(chǔ )易(yì )败(bài )也(yě )。”汉(hàn )王(wáng )曰(yuē ):“善(shàn )。”於(yú )是(shì )乃(nǎi )发(fā )使(shǐ )者(zhě )告(gào )韩(hán )信(xìn )、彭(péng )越(yuè )曰(yuē ):“并(bìng )力(lì )击(jī )楚(chǔ )。楚(chǔ )破(pò ),自(zì )陈(chén )以(yǐ )东(dōng )傅(fù )海(hǎi )与(yǔ )齐(qí )王(wáng ),睢(suī )阳(yáng )以(yǐ )北(běi )至(zhì )穀(yù )城(chéng )与(yǔ )彭(péng )相(xiàng )国(guó )。”使(shǐ )者(zhě )至(zhì ),韩(hán )信(xìn )、彭(péng )越(yuè )皆(jiē )报(bào )曰(yuē ):“请(qǐng )今(jīn )进(jìn )兵(bīng )。”韩(hán )信(xìn )乃(nǎi )从(cóng )齐(qí )往(wǎng ),刘(liú )贾(jiǎ )军(jūn )从(cóng )寿(shòu )春(chūn )并(bìng )行(háng ),屠(tú )城(chéng )父(fù ),至(zhì )垓(gāi )下(xià )。大(dà )司(sī )马(mǎ )周(zhōu )殷(yīn )叛(pàn )楚(chǔ ),以(yǐ )舒(shū )屠(tú )六(liù ),举(jǔ )九(jiǔ )江(jiāng )兵(bīng ),随(suí )刘(liú )贾(jiǎ )、彭(péng )越(yuè )皆(jiē )会(huì )垓(gāi )下(xià ),诣(yì )项(xiàng )王(wáng )。

项(xiàng )王(wáng )军(jūn )壁(bì )垓(gāi )下(xià ),兵(bīng )少(shǎo )食(shí )尽(jìn ),汉(hàn )军(jūn )及(jí )诸(zhū )侯(hóu )兵(bīng )围(wéi )之(zhī )数(shù )重(zhòng )。夜(yè )闻(wén )汉(hàn )军(jūn )四(sì )面(miàn )皆(jiē )楚(chǔ )歌(gē ),项(xiàng )王(wáng )乃(nǎi )大(dà )惊(jīng )曰(yuē ):“汉(hàn )皆(jiē )已(yǐ )得(dé )楚(chǔ )乎(hū )?是(shì )何(hé )楚(chǔ )人(rén )之(zhī )多(duō )也(yě )!”项(xiàng )王(wáng )则(zé )夜(yè )起(qǐ ),饮(yǐn )帐(zhàng )中(zhōng )。有(yǒu )美(měi )人(rén )名(míng )虞(yú ),常(cháng )幸(xìng )从(cóng );骏(jùn )马(mǎ )名(míng )骓(zhuī ),常(cháng )骑(qí )之(zhī )。於(yú )是(shì )项(xiàng )王(wáng )乃(nǎi )悲(bēi )歌(gē )慷(kāng )慨(kǎi ),自(zì )为(wéi )诗(shī )曰(yuē ):“力(lì )拔(bá )山(shān )兮(xī )气(qì )盖(gài )世(shì ),时(shí )不(bú )利(lì )兮(xī )骓(zhuī )不(bú )逝(shì )。骓(zhuī )不(bú )逝(shì )兮(xī )可(kě )柰(nài )何(hé ),虞(yú )兮(xī )虞(yú )兮(xī )柰(nài )若(ruò )何(hé )!”歌(gē )数(shù )阕(què ),美(měi )人(rén )和(hé )之(zhī )。项(xiàng )王(wáng )泣(qì )数(shù )行(háng )下(xià ),左(zuǒ )右(yòu )皆(jiē )泣(qì ),莫(mò )能(néng )仰(yǎng )视(shì )。

於(yú )是(shì )项(xiàng )王(wáng )乃(nǎi )上(shàng )马(mǎ )骑(qí ),麾(huī )下(xià )壮(zhuàng )士(shì )骑(qí )从(cóng )者(zhě )八(bā )百(bǎi )馀(yú )人(rén ),直(zhí )夜(yè )溃(kuì )围(wéi )南(nán )出(chū ),驰(chí )走(zǒu )。平(píng )明(míng ),汉(hàn )军(jūn )乃(nǎi )觉(jiào )之(zhī ),令(lìng )骑(qí )将(jiāng )灌(guàn )婴(yīng )以(yǐ )五(wǔ )千(qiān )骑(qí )追(zhuī )之(zhī )。项(xiàng )王(wáng )渡(dù )淮(huái ),骑(qí )能(néng )属(shǔ )者(zhě )百(bǎi )馀(yú )人(rén )耳(ěr )。项(xiàng )王(wáng )至(zhì )阴(yīn )陵(líng ),迷(mí )失(shī )道(dào ),问(wèn )一(yī )田(tián )父(fù ),田(tián )父(fù )绐(dài )曰(yuē )“左(zuǒ )”。左(zuǒ ),乃(nǎi )陷(xiàn )大(dà )泽(zé )中(zhōng )。以(yǐ )故(gù )汉(hàn )追(zhuī )及(jí )之(zhī )。项(xiàng )王(wáng )乃(nǎi )复(fù )引(yǐn )兵(bīng )而(ér )东(dōng ),至(zhì )东(dōng )城(chéng ),乃(nǎi )有(yǒu )二(èr )十(shí )八(bā )骑(qí )。汉(hàn )骑(qí )追(zhuī )者(zhě )数(shù )千(qiān )人(rén )。项(xiàng )王(wáng )自(zì )度(dù )不(bú )得(dé )脱(tuō )。谓(wèi )其(qí )骑(qí )曰(yuē ):“吾(wú )起(qǐ )兵(bīng )至(zhì )今(jīn )八(bā )岁(suì )矣(yǐ ),身(shēn )七(qī )十(shí )馀(yú )战(zhàn ),所(suǒ )当(dāng )者(zhě )破(pò ),所(suǒ )击(jī )者(zhě )服(fú ),未(wèi )尝(cháng )败(bài )北(běi ),遂(suí )霸(bà )有(yǒu )天(tiān )下(xià )。然(rán )今(jīn )卒(zú )困(kùn )於(yú )此(cǐ ),此(cǐ )天(tiān )之(zhī )亡(wáng )我(wǒ ),非(fēi )战(zhàn )之(zhī )罪(zuì )也(yě )。今(jīn )日(rì )固(gù )决(jué )死(sǐ ),原(yuán )为(wéi )诸(zhū )君(jūn )快(kuài )战(zhàn ),必(bì )三(sān )胜(shèng )之(zhī ),为(wéi )诸(zhū )君(jūn )溃(kuì )围(wéi ),斩(zhǎn )将(jiāng ),刈(yì )旗(qí ),令(lìng )诸(zhū )君(jūn )知(zhī )天(tiān )亡(wáng )我(wǒ ),非(fēi )战(zhàn )之(zhī )罪(zuì )也(yě )。”乃(nǎi )分(fèn )其(qí )骑(qí )以(yǐ )为(wéi )四(sì )队(duì ),四(sì )乡(xiāng )。汉(hàn )军(jūn )围(wéi )之(zhī )数(shù )重(zhòng )。项(xiàng )王(wáng )谓(wèi )其(qí )骑(qí )曰(yuē ):“吾(wú )为(wéi )公(gōng )取(qǔ )彼(bǐ )一(yī )将(jiāng )。”令(lìng )四(sì )面(miàn )骑(qí )驰(chí )下(xià ),期(qī )山(shān )东(dōng )为(wéi )三(sān )处(chù )。於(yú )是(shì )项(xiàng )王(wáng )大(dà )呼(hū )驰(chí )下(xià ),汉(hàn )军(jūn )皆(jiē )披(pī )靡(mí ),遂(suí )斩(zhǎn )汉(hàn )一(yī )将(jiāng )。是(shì )时(shí ),赤(chì )泉(quán )侯(hóu )为(wéi )骑(qí )将(jiāng ),追(zhuī )项(xiàng )王(wáng ),项(xiàng )王(wáng )瞋(tián )目(mù )而(ér )叱(chì )之(zhī ),赤(chì )泉(quán )侯(hóu )人(rén )马(mǎ )俱(jù )惊(jīng ),辟(pì )易(yì )数(shù )里(lǐ )与(yǔ )其(qí )骑(qí )会(huì )为(wéi )三(sān )处(chù )。汉(hàn )军(jūn )不(bú )知(zhī )项(xiàng )王(wáng )所(suǒ )在(zài ),乃(nǎi )分(fèn )军(jūn )为(wéi )三(sān ),复(fù )围(wéi )之(zhī )。项(xiàng )王(wáng )乃(nǎi )驰(chí ),复(fù )斩(zhǎn )汉(hàn )一(yī )都(dōu )尉(wèi ),杀(shā )数(shù )十(shí )百(bǎi )人(rén ),复(fù )聚(jù )其(qí )骑(qí ),亡(wáng )其(qí )两(liǎng )骑(qí )耳(ěr )。乃(nǎi )谓(wèi )其(qí )骑(qí )曰(yuē ):“何(hé )如(rú )?”骑(qí )皆(jiē )伏(fú )曰(yuē ):“如(rú )大(dà )王(wáng )言(yán )。”

於(yú )是(shì )项(xiàng )王(wáng )乃(nǎi )欲(yù )东(dōng )渡(dù )乌(wū )江(jiāng )。乌(wū )江(jiāng )亭(tíng )长(zhǎng )舣(yǐ )檥(yǐ )船(chuán )待(dài ),谓(wèi )项(xiàng )王(wáng )曰(yuē ):“江(jiāng )东(dōng )虽(suī )小(xiǎo ),地(dì )方(fāng )千(qiān )里(lǐ ),众(zhòng )数(shù )十(shí )万(wàn )人(rén ),亦(yì )足(zú )王(wáng )也(yě )。愿(yuàn )大(dà )王(wáng )急(jí )渡(dù )。今(jīn )独(dú )臣(chén )有(yǒu )船(chuán ),汉(hàn )军(jūn )至(zhì ),无(wú )以(yǐ )渡(dù )。”项(xiàng )王(wáng )笑(xiào )曰(yuē ):“天(tiān )之(zhī )亡(wáng )我(wǒ ),我(wǒ )何(hé )渡(dù )为(wéi )!且(qiě )籍(jí )与(yǔ )江(jiāng )东(dōng )子(zǐ )弟(dì )八(bā )千(qiān )人(rén )渡(dù )江(jiāng )而(ér )西(xī ),今(jīn )无(wú )一(yī )人(rén )还(hái ),纵(zòng )江(jiāng )东(dōng )父(fù )兄(xiōng )怜(lián )而(ér )王(wáng )我(wǒ ),我(wǒ )何(hé )面(miàn )目(mù )见(jiàn )之(zhī )?纵(zòng )彼(bǐ )不(bú )言(yán ),籍(jí )独(dú )不(bú )愧(kuì )於(yú )心(xīn )乎(hū )?”乃(nǎi )谓(wèi )亭(tíng )长(zhǎng )曰(yuē ):“吾(wú )知(zhī )公(gōng )长(zhǎng )者(zhě )。吾(wú )骑(qí )此(cǐ )马(mǎ )五(wǔ )岁(suì ),所(suǒ )当(dāng )无(wú )敌(dí ),尝(cháng )一(yī )日(rì )行(háng )千(qiān )里(lǐ ),不(bú )忍(rěn )杀(shā )之(zhī ),以(yǐ )赐(cì )公(gōng )。”乃(nǎi )令(lìng )骑(qí )皆(jiē )下(xià )马(mǎ )步(bù )行(háng ),持(chí )短(duǎn )兵(bīng )接(jiē )战(zhàn )。独(dú )籍(jí )所(suǒ )杀(shā )汉(hàn )军(jūn )数(shù )百(bǎi )人(rén )。项(xiàng )王(wáng )身(shēn )亦(yì )被(bèi )十(shí )馀(yú )创(chuàng )。顾(gù )见(jiàn )汉(hàn )骑(qí )司(sī )马(mǎ )吕(lǚ )马(mǎ )童(tóng ),曰(yuē ):“若(ruò )非(fēi )吾(wú )故(gù )人(rén )乎(hū )?”马(mǎ )童(tóng )面(miàn )之(zhī ),指(zhǐ )王(wáng )翳(yì )曰(yuē ):“此(cǐ )项(xiàng )王(wáng )也(yě )。”项(xiàng )王(wáng )乃(nǎi )曰(yuē ):“吾(wú )闻(wén )汉(hàn )购(gòu )我(wǒ )头(tóu )千(qiān )金(jīn ),邑(yì )万(wàn )户(hù ),吾(wú )为(wéi )若(ruò )德(dé )。”乃(nǎi )自(zì )刎(wěn )而(ér )死(sǐ )。王(wáng )翳(yì )取(qǔ )其(qí )头(tóu ),馀(yú )骑(qí )相(xiàng )蹂(róu )践(jiàn )争(zhēng )项(xiàng )王(wáng ),相(xiàng )杀(shā )者(zhě )数(shù )十(shí )人(rén )。最(zuì )其(qí )後(hòu ),郎(láng )中(zhōng )骑(qí )杨(yáng )喜(xǐ ),骑(qí )司(sī )马(mǎ )吕(lǚ )马(mǎ )童(tóng ),郎(láng )中(zhōng )吕(lǚ )胜(shèng )、杨(yáng )武(wǔ )各(gè )得(dé )其(qí )一(yī )体(tǐ )。五(wǔ )人(rén )共(gòng )会(huì )其(qí )体(tǐ ),皆(jiē )是(shì )。故(gù )分(fèn )其(qí )地(dì )为(wéi )五(wǔ ):封(fēng )吕(lǚ )马(mǎ )童(tóng )为(wéi )中(zhōng )水(shuǐ )侯(hóu ),封(fēng )王(wáng )翳(yì )为(wéi )杜(dù )衍(yǎn )侯(hóu ),封(fēng )杨(yáng )喜(xǐ )为(wéi )赤(chì )泉(quán )侯(hóu ),封(fēng )杨(yáng )武(wǔ )为(wéi )吴(wú )防(fáng )侯(hóu ),封(fēng )吕(lǚ )胜(shèng )为(wéi )涅(niè )阳(yáng )侯(hóu )。

项(xiàng )王(wáng )已(yǐ )死(sǐ ),楚(chǔ )地(dì )皆(jiē )降(jiàng )汉(hàn ),独(dú )鲁(lǔ )不(bú )下(xià )。汉(hàn )乃(nǎi )引(yǐn )天(tiān )下(xià )兵(bīng )欲(yù )屠(tú )之(zhī ),为(wéi )其(qí )守(shǒu )礼(lǐ )义(yì ),为(wéi )主(zhǔ )死(sǐ )节(jiē ),乃(nǎi )持(chí )项(xiàng )王(wáng )头(tóu )视(shì )鲁(lǔ ),鲁(lǔ )父(fù )兄(xiōng )乃(nǎi )降(jiàng )。始(shǐ ),楚(chǔ )怀(huái )王(wáng )初(chū )封(fēng )项(xiàng )籍(jí )为(wéi )鲁(lǔ )公(gōng ),及(jí )其(qí )死(sǐ ),鲁(lǔ )最(zuì )後(hòu )下(xià ),故(gù )以(yǐ )鲁(lǔ )公(gōng )礼(lǐ )葬(zàng )项(xiàng )王(wáng )穀(yù )城(chéng )。汉(hàn )王(wáng )为(wéi )发(fā )哀(āi ),泣(qì )之(zhī )而(ér )去(qù )。

诸(zhū )项(xiàng )氏(shì )枝(zhī )属(shǔ ),汉(hàn )王(wáng )皆(jiē )不(bú )诛(zhū )。乃(nǎi )封(fēng )项(xiàng )伯(bó )为(wéi )射(shè )阳(yáng )侯(hóu )。桃(táo )侯(hóu )、平(píng )皋(gāo )侯(hóu )、玄(xuán )武(wǔ )侯(hóu )皆(jiē )项(xiàng )氏(shì ),赐(cì )姓(xìng )刘(liú )。

太(tài )史(shǐ )公(gōng )曰(yuē ):吾(wú )闻(wén )之(zhī )周(zhōu )生(shēng )曰(yuē )“舜(shùn )目(mù )盖(gài )重(zhòng )瞳(tóng )子(zǐ )”,又(yòu )闻(wén )项(xiàng )羽(yǔ )亦(yì )重(zhòng )瞳(tóng )子(zǐ )。羽(yǔ )岂(qǐ )其(qí )苗(miáo )裔(yì )邪(xié )?何(hé )兴(xìng )之(zhī )暴(bào )也(yě )!夫(fū )秦(qín )失(shī )其(qí )政(zhèng ),陈(chén )胜(shèng )首(shǒu )难(nán ),豪(háo )杰(jié )蜂(fēng )起(qǐ ),相(xiàng )与(yǔ )并(bìng )争(zhēng ),不(bú )可(kě )胜(shèng )数(shù )。然(rán )羽(yǔ )非(fēi )有(yǒu )尺(chǐ )寸(cùn )乘(chéng )埶(zhí ),起(qǐ )陇(lǒng )亩(mǔ )之(zhī )中(zhōng ),三(sān )年(nián ),遂(suí )将(jiāng )五(wǔ )诸(zhū )侯(hóu )灭(miè )秦(qín ),分(fèn )裂(liè )天(tiān )下(xià ),而(ér )封(fēng )王(wáng )侯(hóu ),政(zhèng )由(yóu )羽(yǔ )出(chū ),号(hào )为(wéi )“霸(bà )王(wáng )”,位(wèi )虽(suī )不(bú )终(zhōng ),近(jìn )古(gǔ )以(yǐ )来(lái )未(wèi )尝(cháng )有(yǒu )也(yě )。及(jí )羽(yǔ )背(bèi )关(guān )怀(huái )楚(chǔ ),放(fàng )逐(zhú )义(yì )帝(dì )而(ér )自(zì )立(lì ),怨(yuàn )王(wáng )侯(hóu )叛(pàn )己(jǐ ),难(nán )矣(yǐ )。自(zì )矜(jīn )功(gōng )伐(fá ),奋(fèn )其(qí )私(sī )智(zhì )而(ér )不(bú )师(shī )古(gǔ ),谓(wèi )霸(bà )王(wáng )之(zhī )业(yè ),欲(yù )以(yǐ )力(lì )征(zhēng )经(jīng )营(yíng )天(tiān )下(xià ),五(wǔ )年(nián )卒(zú )亡(wáng )其(qí )国(guó ),身(shēn )死(sǐ )东(dōng )城(chéng ),尚(shàng )不(bú )觉(jiào )寤(wù )而(ér )不(bú )自(zì )责(zé ),过(guò )矣(yǐ )。乃(nǎi )引(yǐn )“天(tiān )亡(wáng )我(wǒ ),非(fēi )用(yòng )兵(bīng )之(zhī )罪(zuì )也(yě )”,岂(qǐ )不(bú )谬(miù )哉(zāi )!

亡(wáng )秦(qín )鹿(lù )走(zǒu ),伪(wěi )楚(chǔ )狐(hú )鸣(míng )。云(yún )郁(yù )沛(pèi )谷(gǔ ),剑(jiàn )挺(tǐng )吴(wú )城(chéng )。勋(xūn )开(kāi )鲁(lǔ )甸(diàn ),势(shì )合(hé )砀(dàng )兵(bīng )。卿(qīng )子(zǐ )无(wú )罪(zuì ),亚(yà )父(fù )推(tuī )诚(chéng )。始(shǐ )救(jiù )赵(zhào )歇(xiē ),终(zhōng )诛(zhū )子(zǐ )婴(yīng )。违(wéi )约(yuē )王(wáng )汉(hàn ),背(bèi )关(guān )怀(huái )楚(chǔ )。常(cháng )迁(qiān )上(shàng )游(yóu ),臣(chén )迫(pò )故(gù )主(zhǔ )。灵(líng )壁(bì )大(dà )振(zhèn ),成(chéng )皋(gāo )久(jiǔ )拒(jù )。战(zhàn )非(fēi )无(wú )功(gōng ),天(tiān )实(shí )不(bú )与(yǔ )。嗟(jiē )彼(bǐ )盖(gài )代(dài ),卒(zú )为(wéi )凶(xiōng )竖(shù )。

阅读:40812

打赏捐助〔Donate〕>>>

《项羽本纪》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库