郦生陆贾列传【登录】

《史记》 > 七十列传 > 《郦生陆贾列传》 > 拼音版

郦(lì )生(shēng )食(shí )其(qí )者(zhě ),陈(chén )留(liú )高(gāo )阳(yáng )人(rén )也(yě )。好(hǎo )读(dú )书(shū ),家(jiā )贫(pín )落(luò )魄(pò ),无(wú )以(yǐ )为(wéi )衣(yī )食(shí )业(yè ),为(wéi )里(lǐ )监(jiān )门(mén )吏(lì )。然(rán )县(xiàn )中(zhōng )贤(xián )豪(háo )不(bú )敢(gǎn )役(yì ),县(xiàn )中(zhōng )皆(jiē )谓(wèi )之(zhī )狂(kuáng )生(shēng )。

及(jí )陈(chén )胜(shèng )、项(xiàng )梁(liáng )等(děng )起(qǐ ),诸(zhū )将(jiāng )徇(xùn )地(dì )过(guò )高(gāo )阳(yáng )者(zhě )数(shù )十(shí )人(rén ),郦(lì )生(shēng )闻(wén )其(qí )将(jiāng )皆(jiē )握(wò )齱(chuò )好(hǎo )苛(kē )礼(lǐ )自(zì )用(yòng ),不(bú )能(néng )听(tīng )大(dà )度(dù )之(zhī )言(yán ),郦(lì )生(shēng )乃(nǎi )深(shēn )自(zì )藏(cáng )匿(nì )。後(hòu )闻(wén )沛(pèi )公(gōng )将(jiāng )兵(bīng )略(luè )地(dì )陈(chén )留(liú )郊(jiāo ),沛(pèi )公(gōng )麾(huī )下(xià )骑(qí )士(shì )適(shì )郦(lì )生(shēng )里(lǐ )中(zhōng )子(zǐ )也(yě ),沛(pèi )公(gōng )时(shí )时(shí )问(wèn )邑(yì )中(zhōng )贤(xián )士(shì )豪(háo )俊(jùn )。骑(qí )士(shì )归(guī ),郦(lì )生(shēng )见(jiàn )谓(wèi )之(zhī )曰(yuē ):“吾(wú )闻(wén )沛(pèi )公(gōng )慢(màn )而(ér )易(yì )人(rén ),多(duō )大(dà )略(luè ),此(cǐ )真(zhēn )吾(wú )所(suǒ )原(yuán )从(cóng )游(yóu ),莫(mò )为(wéi )我(wǒ )先(xiān )。若(ruò )见(jiàn )沛(pèi )公(gōng ),谓(wèi )曰(yuē )‘臣(chén )里(lǐ )中(zhōng )有(yǒu )郦(lì )生(shēng ),年(nián )六(liù )十(shí )馀(yú ),长(zhǎng )八(bā )尺(chǐ ),人(rén )皆(jiē )谓(wèi )之(zhī )狂(kuáng )生(shēng ),生(shēng )自(zì )谓(wèi )我(wǒ )非(fēi )狂(kuáng )生(shēng )’。”骑(qí )士(shì )曰(yuē ):“沛(pèi )公(gōng )不(bú )好(hǎo )儒(rú ),诸(zhū )客(kè )冠(guàn )儒(rú )冠(guàn )来(lái )者(zhě ),沛(pèi )公(gōng )辄(zhé )解(jiě )其(qí )冠(guàn ),溲(sōu )溺(nì )其(qí )中(zhōng )。与(yǔ )人(rén )言(yán ),常(cháng )大(dà )骂(mà )。未(wèi )可(kě )以(yǐ )儒(rú )生(shēng )说(shuō )也(yě )。”郦(lì )生(shēng )曰(yuē ):“弟(dì )言(yán )之(zhī )。”骑(qí )士(shì )从(cóng )容(róng )言(yán )如(rú )郦(lì )生(shēng )所(suǒ )诫(jiè )者(zhě )。

沛(pèi )公(gōng )至(zhì )高(gāo )阳(yáng )传(chuán )舍(shě ),使(shǐ )人(rén )召(zhào )郦(lì )生(shēng )。郦(lì )生(shēng )至(zhì ),入(rù )谒(yè ),沛(pèi )公(gōng )方(fāng )倨(jù )床(chuáng )使(shǐ )两(liǎng )女(nǚ )子(zǐ )洗(xǐ )足(zú ),而(ér )见(jiàn )郦(lì )生(shēng )。郦(lì )生(shēng )入(rù ),则(zé )长(zhǎng )揖(yī )不(bú )拜(bài ),曰(yuē ):“足(zú )下(xià )欲(yù )助(zhù )秦(qín )攻(gōng )诸(zhū )侯(hóu )乎(hū )?且(qiě )欲(yù )率(lǜ )诸(zhū )侯(hóu )破(pò )秦(qín )也(yě )?”沛(pèi )公(gōng )骂(mà )曰(yuē ):“竖(shù )儒(rú )!夫(fū )天(tiān )下(xià )同(tóng )苦(kǔ )秦(qín )久(jiǔ )矣(yǐ ),故(gù )诸(zhū )侯(hóu )相(xiàng )率(lǜ )而(ér )攻(gōng )秦(qín ),何(hé )谓(wèi )助(zhù )秦(qín )攻(gōng )诸(zhū )侯(hóu )乎(hū )?”郦(lì )生(shēng )曰(yuē ):“必(bì )聚(jù )徒(tú )合(hé )义(yì )兵(bīng )诛(zhū )无(wú )道(dào )秦(qín ),不(bú )宜(yí )倨(jù )见(jiàn )长(zhǎng )者(zhě )。”於(yú )是(shì )沛(pèi )公(gōng )辍(chuò )洗(xǐ ),起(qǐ )摄(shè )衣(yī ),延(yán )郦(lì )生(shēng )上(shàng )坐(zuò ),谢(xiè )之(zhī )。郦(lì )生(shēng )因(yīn )言(yán )六(liù )国(guó )从(cóng )横(héng )时(shí )。沛(pèi )公(gōng )喜(xǐ ),赐(cì )郦(lì )生(shēng )食(shí ),问(wèn )曰(yuē ):“计(jì )将(jiāng )安(ān )出(chū )?”郦(lì )生(shēng )曰(yuē ):“足(zú )下(xià )起(qǐ )纠(jiū )合(hé )之(zhī )众(zhòng ),收(shōu )散(sàn )乱(luàn )之(zhī )兵(bīng ),不(bú )满(mǎn )万(wàn )人(rén ),欲(yù )以(yǐ )径(jìng )入(rù )强(qiáng )秦(qín ),此(cǐ )所(suǒ )谓(wèi )探(tàn )虎(hǔ )口(kǒu )者(zhě )也(yě )。夫(fū )陈(chén )留(liú ),天(tiān )下(xià )之(zhī )旻(mín ),四(sì )通(tōng )五(wǔ )达(dá )之(zhī )郊(jiāo )也(yě ),今(jīn )其(qí )城(chéng )又(yòu )多(duō )积(jī )粟(sù )。臣(chén )善(shàn )其(qí )令(lìng ),请(qǐng )得(dé )使(shǐ )之(zhī ),令(lìng )下(xià )足(zú )下(xià )。即(jí )不(bú )听(tīng ),足(zú )下(xià )举(jǔ )兵(bīng )攻(gōng )之(zhī ),臣(chén )为(wéi )内(nèi )应(yīng )。”於(yú )是(shì )遣(qiǎn )郦(lì )生(shēng )行(háng ),沛(pèi )公(gōng )引(yǐn )兵(bīng )随(suí )之(zhī ),遂(suí )下(xià )陈(chén )留(liú )。号(hào )郦(lì )食(shí )其(qí )为(wéi )广(guǎng )野(yě )君(jūn )。

郦(lì )生(shēng )言(yán )其(qí )弟(dì )郦(lì )商(shāng ),使(shǐ )将(jiāng )数(shù )千(qiān )人(rén )从(cóng )沛(pèi )公(gōng )西(xī )南(nán )略(luè )地(dì )。郦(lì )生(shēng )常(cháng )为(wéi )说(shuō )客(kè ),驰(chí )使(shǐ )诸(zhū )侯(hóu )。

汉(hàn )三(sān )年(nián )秋(qiū ),项(xiàng )羽(yǔ )击(jī )汉(hàn ),拔(bá )荥(yíng )阳(yáng ),汉(hàn )兵(bīng )遁(dùn )保(bǎo )巩(gǒng )、洛(luò )。楚(chǔ )人(rén )闻(wén )淮(huái )阴(yīn )侯(hóu )破(pò )赵(zhào ),彭(péng )越(yuè )数(shù )反(fǎn )梁(liáng )地(dì ),则(zé )分(fèn )兵(bīng )救(jiù )之(zhī )。淮(huái )阴(yīn )方(fāng )东(dōng )击(jī )齐(qí ),汉(hàn )王(wáng )数(shù )困(kùn )荥(yíng )阳(yáng )、成(chéng )皋(gāo ),计(jì )欲(yù )捐(juān )成(chéng )皋(gāo )以(yǐ )东(dōng ),屯(tún )巩(gǒng )、洛(luò )以(yǐ )拒(jù )楚(chǔ )。郦(lì )生(shēng )因(yīn )曰(yuē ):“臣(chén )闻(wén )知(zhī )天(tiān )之(zhī )天(tiān )者(zhě ),王(wáng )事(shì )可(kě )成(chéng );不(bú )知(zhī )天(tiān )之(zhī )天(tiān )者(zhě ),王(wáng )事(shì )不(bú )可(kě )成(chéng )。王(wáng )者(zhě )以(yǐ )民(mín )人(rén )为(wéi )天(tiān ),而(ér )民(mín )人(rén )以(yǐ )食(shí )为(wéi )天(tiān )。夫(fū )敖(áo )仓(cāng ),天(tiān )下(xià )转(zhuǎn )输(shū )久(jiǔ )矣(yǐ ),臣(chén )闻(wén )其(qí )下(xià )乃(nǎi )有(yǒu )藏(cáng )粟(sù )甚(shèn )多(duō ),楚(chǔ )人(rén )拔(bá )荥(yíng )阳(yáng ),不(bú )坚(jiān )守(shǒu )敖(áo )仓(cāng ),乃(nǎi )引(yǐn )而(ér )东(dōng ),令(lìng )適(shì )卒(zú )分(fèn )守(shǒu )成(chéng )皋(gāo ),此(cǐ )乃(nǎi )天(tiān )所(suǒ )以(yǐ )资(zī )汉(hàn )也(yě )。方(fāng )今(jīn )楚(chǔ )易(yì )取(qǔ )而(ér )汉(hàn )反(fǎn )郤(qiè ),自(zì )夺(duó )其(qí )便(biàn ),臣(chén )窃(qiè )以(yǐ )为(wéi )过(guò )矣(yǐ )。且(qiě )两(liǎng )雄(xióng )不(bú )俱(jù )立(lì ),楚(chǔ )汉(hàn )久(jiǔ )相(xiàng )持(chí )不(bú )决(jué ),百(bǎi )姓(xìng )骚(sāo )动(dòng ),海(hǎi )内(nèi )摇(yáo )荡(dàng ),农(nóng )夫(fū )释(shì )耒(lěi ),工(gōng )女(nǚ )下(xià )机(jī ),天(tiān )下(xià )之(zhī )心(xīn )未(wèi )有(yǒu )所(suǒ )定(dìng )也(yě )。原(yuán )足(zú )下(xià )急(jí )复(fù )进(jìn )兵(bīng ),收(shōu )取(qǔ )荥(yíng )阳(yáng ),据(jù )敖(áo )仓(cāng )之(zhī )粟(sù ),塞(sāi )成(chéng )皋(gāo )之(zhī )险(xiǎn ),杜(dù )大(dà )行(háng )之(zhī )道(dào ),距(jù )蜚(fēi )狐(hú )之(zhī )口(kǒu ),守(shǒu )白(bái )马(mǎ )之(zhī )津(jīn ),以(yǐ )示(shì )诸(zhū )侯(hóu )效(xiào )实(shí )形(xíng )制(zhì )之(zhī )势(shì ),则(zé )天(tiān )下(xià )知(zhī )所(suǒ )归(guī )矣(yǐ )。方(fāng )今(jīn )燕(yàn )、赵(zhào )已(yǐ )定(dìng ),唯(wéi )齐(qí )未(wèi )下(xià )。今(jīn )田(tián )广(guǎng )据(jù )千(qiān )里(lǐ )之(zhī )齐(qí ),田(tián )间(jiān )将(jiāng )二(èr )十(shí )万(wàn )之(zhī )众(zhòng ),军(jūn )於(yú )历(lì )城(chéng ),诸(zhū )田(tián )宗(zōng )彊(jiāng ),负(fù )海(hǎi )阻(zǔ )河(hé )济(jì ),南(nán )近(jìn )楚(chǔ ),人(rén )多(duō )变(biàn )诈(zhà ),足(zú )下(xià )虽(suī )遣(qiǎn )数(shù )十(shí )万(wàn )师(shī ),未(wèi )可(kě )以(yǐ )岁(suì )月(yuè )破(pò )也(yě )。臣(chén )请(qǐng )得(dé )奉(fèng )明(míng )诏(zhào )说(shuō )齐(qí )王(wáng ),使(shǐ )为(wéi )汉(hàn )而(ér )称(chēng )东(dōng )籓(bān )。”上(shàng )曰(yuē ):“善(shàn )。”

乃(nǎi )从(cóng )其(qí )画(huà ),复(fù )守(shǒu )敖(áo )仓(cāng ),而(ér )使(shǐ )郦(lì )生(shēng )说(shuō )齐(qí )王(wáng )曰(yuē ):“王(wáng )知(zhī )天(tiān )下(xià )之(zhī )所(suǒ )归(guī )乎(hū )?”王(wáng )曰(yuē ):“不(bú )知(zhī )也(yě )。”曰(yuē ):“王(wáng )知(zhī )天(tiān )下(xià )之(zhī )所(suǒ )归(guī ),则(zé )齐(qí )国(guó )可(kě )得(dé )而(ér )有(yǒu )也(yě );若(ruò )不(bú )知(zhī )天(tiān )下(xià )之(zhī )所(suǒ )归(guī ),即(jí )齐(qí )国(guó )未(wèi )可(kě )得(dé )保(bǎo )也(yě )。”齐(qí )王(wáng )曰(yuē ):“天(tiān )下(xià )何(hé )所(suǒ )归(guī )?”曰(yuē ):“归(guī )汉(hàn )。”曰(yuē ):“先(xiān )生(shēng )何(hé )以(yǐ )言(yán )之(zhī )?”曰(yuē ):“汉(hàn )王(wáng )与(yǔ )项(xiàng )王(wáng )戮(lù )力(lì )西(xī )面(miàn )击(jī )秦(qín ),约(yuē )先(xiān )入(rù )咸(xián )阳(yáng )者(zhě )王(wáng )之(zhī )。汉(hàn )王(wáng )先(xiān )入(rù )咸(xián )阳(yáng ),项(xiàng )王(wáng )负(fù )约(yuē )不(bú )与(yǔ )而(ér )王(wáng )之(zhī )汉(hàn )中(zhōng )。项(xiàng )王(wáng )迁(qiān )杀(shā )义(yì )帝(dì ),汉(hàn )王(wáng )闻(wén )之(zhī ),起(qǐ )蜀(shǔ )汉(hàn )之(zhī )兵(bīng )击(jī )三(sān )秦(qín ),出(chū )关(guān )而(ér )责(zé )义(yì )帝(dì )之(zhī )处(chù ),收(shōu )天(tiān )下(xià )之(zhī )兵(bīng ),立(lì )诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )後(hòu )。降(jiàng )城(chéng )即(jí )以(yǐ )侯(hóu )其(qí )将(jiāng ),得(dé )赂(lù )即(jí )以(yǐ )分(fèn )其(qí )士(shì ),与(yǔ )天(tiān )下(xià )同(tóng )其(qí )利(lì ),豪(háo )英(yīng )贤(xián )才(cái )皆(jiē )乐(lè )为(wéi )之(zhī )用(yòng )。诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )兵(bīng )四(sì )面(miàn )而(ér )至(zhì ),蜀(shǔ )汉(hàn )之(zhī )粟(sù )方(fāng )船(chuán )而(ér )下(xià )。项(xiàng )王(wáng )有(yǒu )倍(bèi )约(yuē )之(zhī )名(míng ),杀(shā )义(yì )帝(dì )之(zhī )负(fù );於(yú )人(rén )之(zhī )功(gōng )无(wú )所(suǒ )记(jì ),於(yú )人(rén )之(zhī )罪(zuì )无(wú )所(suǒ )忘(wàng );战(zhàn )胜(shèng )而(ér )不(bú )得(dé )其(qí )赏(shǎng ),拔(bá )城(chéng )而(ér )不(bú )得(dé )其(qí )封(fēng );非(fēi )项(xiàng )氏(shì )莫(mò )得(dé )用(yòng )事(shì );为(wéi )人(rén )刻(kè )印(yìn ),刓(wán )而(ér )不(bú )能(néng )授(shòu );攻(gōng )城(chéng )得(dé )赂(lù ),积(jī )而(ér )不(bú )能(néng )赏(shǎng ):天(tiān )下(xià )畔(pàn )之(zhī ),贤(xián )才(cái )怨(yuàn )之(zhī ),而(ér )莫(mò )为(wéi )之(zhī )用(yòng )。故(gù )天(tiān )下(xià )之(zhī )士(shì )归(guī )於(yú )汉(hàn )王(wáng ),可(kě )坐(zuò )而(ér )策(cè )也(yě )。夫(fū )汉(hàn )王(wáng )发(fā )蜀(shǔ )汉(hàn ),定(dìng )三(sān )秦(qín );涉(shè )西(xī )河(hé )之(zhī )外(wài ),援(yuán )上(shàng )党(dǎng )之(zhī )兵(bīng );下(xià )井(jǐng )陉(xíng ),诛(zhū )成(chéng )安(ān )君(jūn );破(pò )北(běi )魏(wèi ),举(jǔ )三(sān )十(shí )二(èr )城(chéng ):此(cǐ )蚩(chī )尤(yóu )之(zhī )兵(bīng )也(yě ),非(fēi )人(rén )之(zhī )力(lì )也(yě ),天(tiān )之(zhī )福(fú )也(yě )。今(jīn )已(yǐ )据(jù )敖(áo )仓(cāng )之(zhī )粟(sù ),塞(sāi )成(chéng )皋(gāo )之(zhī )险(xiǎn ),守(shǒu )白(bái )马(mǎ )之(zhī )津(jīn ),杜(dù )大(dà )行(háng )之(zhī )阪(bǎn ),距(jù )蜚(fēi )狐(hú )之(zhī )口(kǒu ),天(tiān )下(xià )後(hòu )服(fú )者(zhě )先(xiān )亡(wáng )矣(yǐ )。王(wáng )疾(jí )先(xiān )下(xià )汉(hàn )王(wáng ),齐(qí )国(guó )社(shè )稷(jì )可(kě )得(dé )而(ér )保(bǎo )也(yě );不(bú )下(xià )汉(hàn )王(wáng ),危(wēi )亡(wáng )可(kě )立(lì )而(ér )待(dài )也(yě )。”田(tián )广(guǎng )以(yǐ )为(wéi )然(rán ),乃(nǎi )听(tīng )郦(lì )生(shēng ),罢(bà )历(lì )下(xià )兵(bīng )守(shǒu )战(zhàn )备(bèi ),与(yǔ )郦(lì )生(shēng )日(rì )纵(zòng )酒(jiǔ )。

淮(huái )阴(yīn )侯(hóu )闻(wén )郦(lì )生(shēng )伏(fú )轼(shì )下(xià )齐(qí )七(qī )十(shí )馀(yú )城(chéng ),乃(nǎi )夜(yè )度(dù )兵(bīng )平(píng )原(yuán )袭(xí )齐(qí )。齐(qí )王(wáng )田(tián )广(guǎng )闻(wén )汉(hàn )兵(bīng )至(zhì ),以(yǐ )为(wéi )郦(lì )生(shēng )卖(mài )己(jǐ ),乃(nǎi )曰(yuē ):“汝(rǔ )能(néng )止(zhǐ )汉(hàn )军(jūn ),我(wǒ )活(huó )汝(rǔ );不(bú )然(rán ),我(wǒ )将(jiāng )亨(hēng )汝(rǔ )!”郦(lì )生(shēng )曰(yuē ):“举(jǔ )大(dà )事(shì )不(bú )细(xì )谨(jǐn ),盛(shèng )德(dé )不(bú )辞(cí )让(ràng )。而(ér )公(gōng )不(bú )为(wéi )若(ruò )更(gèng )言(yán )!”齐(qí )王(wáng )遂(suí )亨(hēng )郦(lì )生(shēng ),引(yǐn )兵(bīng )东(dōng )走(zǒu )。

汉(hàn )十(shí )二(èr )年(nián ),曲(qǔ )周(zhōu )侯(hóu )郦(lì )商(shāng )以(yǐ )丞(chéng )相(xiàng )将(jiāng )兵(bīng )击(jī )黥(qíng )布(bù )有(yǒu )功(gōng )。高(gāo )祖(zǔ )举(jǔ )列(liè )侯(hóu )功(gōng )臣(chén ),思(sī )郦(lì )食(shí )其(qí )。郦(lì )食(shí )其(qí )子(zǐ )疥(jiè )数(shù )将(jiāng )兵(bīng ),功(gōng )未(wèi )当(dāng )侯(hóu ),上(shàng )以(yǐ )其(qí )父(fù )故(gù ),封(fēng )疥(jiè )为(wéi )高(gāo )梁(liáng )侯(hóu )。後(hòu )更(gèng )食(shí )武(wǔ )遂(suí ),嗣(sì )三(sān )世(shì )。元(yuán )狩(shòu )元(yuán )年(nián )中(zhōng ),武(wǔ )遂(suí )侯(hóu )平(píng )坐(zuò )诈(zhà )诏(zhào )衡(héng )山(shān )王(wáng )取(qǔ )百(bǎi )斤(jīn )金(jīn ),当(dāng )弃(qì )市(shì ),病(bìng )死(sǐ ),国(guó )除(chú )也(yě )。

陆(lù )贾(jiǎ )者(zhě ),楚(chǔ )人(rén )也(yě )。以(yǐ )客(kè )从(cóng )高(gāo )祖(zǔ )定(dìng )天(tiān )下(xià ),名(míng )为(wéi )有(yǒu )口(kǒu )辩(biàn )士(shì ),居(jū )左(zuǒ )右(yòu ),常(cháng )使(shǐ )诸(zhū )侯(hóu )。

及(jí )高(gāo )祖(zǔ )时(shí ),中(zhōng )国(guó )初(chū )定(dìng ),尉(wèi )他(tā )平(píng )南(nán )越(yuè ),因(yīn )王(wáng )之(zhī )。高(gāo )祖(zǔ )使(shǐ )陆(lù )贾(jiǎ )赐(cì )尉(wèi )他(tā )印(yìn )为(wéi )南(nán )越(yuè )王(wáng )。陆(lù )生(shēng )至(zhì ),尉(wèi )他(tā )魋(tuí )结(jié )箕(jī )倨(jù )见(jiàn )陆(lù )生(shēng )。陆(lù )生(shēng )因(yīn )进(jìn )说(shuō )他(tā )曰(yuē ):“足(zú )下(xià )中(zhōng )国(guó )人(rén ),亲(qīn )戚(qī )昆(kūn )弟(dì )坟(fén )在(zài )真(zhēn )定(dìng )。今(jīn )足(zú )下(xià )反(fǎn )天(tiān )性(xìng ),弃(qì )冠(guàn )带(dài ),欲(yù )以(yǐ )区(qū )区(qū )之(zhī )越(yuè )与(yǔ )天(tiān )子(zǐ )抗(kàng )衡(héng )为(wéi )敌(dí )国(guó ),祸(huò )且(qiě )及(jí )身(shēn )矣(yǐ )。且(qiě )夫(fū )秦(qín )失(shī )其(qí )政(zhèng ),诸(zhū )侯(hóu )豪(háo )桀(jié )并(bìng )起(qǐ ),唯(wéi )汉(hàn )王(wáng )先(xiān )入(rù )关(guān ),据(jù )咸(xián )阳(yáng )。项(xiàng )羽(yǔ )倍(bèi )约(yuē ),自(zì )立(lì )为(wéi )西(xī )楚(chǔ )霸(bà )王(wáng ),诸(zhū )侯(hóu )皆(jiē )属(shǔ ),可(kě )谓(wèi )至(zhì )彊(jiāng )。然(rán )汉(hàn )王(wáng )起(qǐ )巴(bā )蜀(shǔ ),鞭(biān )笞(chī )天(tiān )下(xià ),劫(jié )略(luè )诸(zhū )侯(hóu ),遂(suí )诛(zhū )项(xiàng )羽(yǔ )灭(miè )之(zhī )。五(wǔ )年(nián )之(zhī )间(jiān ),海(hǎi )内(nèi )平(píng )定(dìng ),此(cǐ )非(fēi )人(rén )力(lì ),天(tiān )之(zhī )所(suǒ )建(jiàn )也(yě )。天(tiān )子(zǐ )闻(wén )君(jūn )王(wáng )王(wáng )南(nán )越(yuè ),不(bú )助(zhù )天(tiān )下(xià )诛(zhū )暴(bào )逆(nì ),将(jiāng )相(xiàng )欲(yù )移(yí )兵(bīng )而(ér )诛(zhū )王(wáng ),天(tiān )子(zǐ )怜(lián )百(bǎi )姓(xìng )新(xīn )劳(láo )苦(kǔ ),故(gù )且(qiě )休(xiū )之(zhī ),遣(qiǎn )臣(chén )授(shòu )君(jūn )王(wáng )印(yìn ),剖(pōu )符(fú )通(tōng )使(shǐ )。君(jūn )王(wáng )宜(yí )郊(jiāo )迎(yíng ),北(běi )面(miàn )称(chēng )臣(chén ),乃(nǎi )欲(yù )以(yǐ )新(xīn )造(zào )未(wèi )集(jí )之(zhī )越(yuè ),屈(qū )彊(jiāng )於(yú )此(cǐ )。汉(hàn )诚(chéng )闻(wén )之(zhī ),掘(jué )烧(shāo )王(wáng )先(xiān )人(rén )冢(zhǒng ),夷(yí )灭(miè )宗(zōng )族(zú ),使(shǐ )一(yī )偏(piān )将(jiāng )将(jiāng )十(shí )万(wàn )众(zhòng )临(lín )越(yuè ),则(zé )越(yuè )杀(shā )王(wáng )降(jiàng )汉(hàn ),如(rú )反(fǎn )覆(fù )手(shǒu )耳(ěr )。”

於(yú )是(shì )尉(wèi )他(tā )乃(nǎi )蹶(juě )然(rán )起(qǐ )坐(zuò ),谢(xiè )陆(lù )生(shēng )曰(yuē ):“居(jū )蛮(mán )夷(yí )中(zhōng )久(jiǔ ),殊(shū )失(shī )礼(lǐ )义(yì )。”因(yīn )问(wèn )陆(lù )生(shēng )曰(yuē ):“我(wǒ )孰(shú )与(yǔ )萧(xiāo )何(hé )、曹(cáo )参(cān )、韩(hán )信(xìn )贤(xián )?”陆(lù )生(shēng )曰(yuē ):“王(wáng )似(sì )贤(xián )。”复(fù )曰(yuē ):“我(wǒ )孰(shú )与(yǔ )皇(huáng )帝(dì )贤(xián )?”陆(lù )生(shēng )曰(yuē ):“皇(huáng )帝(dì )起(qǐ )丰(fēng )沛(pèi ),讨(tǎo )暴(bào )秦(qín ),诛(zhū )彊(jiāng )楚(chǔ ),为(wéi )天(tiān )下(xià )兴(xìng )利(lì )除(chú )害(hài ),继(jì )五(wǔ )帝(dì )三(sān )王(wáng )之(zhī )业(yè ),统(tǒng )理(lǐ )中(zhōng )国(guó )。中(zhōng )国(guó )之(zhī )人(rén )以(yǐ )亿(yì )计(jì ),地(dì )方(fāng )万(wàn )里(lǐ ),居(jū )天(tiān )下(xià )之(zhī )膏(gāo )腴(yú ),人(rén )众(zhòng )车(chē )轝(yù ),万(wàn )物(wù )殷(yīn )富(fù ),政(zhèng )由(yóu )一(yī )家(jiā ),自(zì )天(tiān )地(dì )剖(pōu )泮(pàn )未(wèi )始(shǐ )有(yǒu )也(yě )。今(jīn )王(wáng )众(zhòng )不(bú )过(guò )数(shù )十(shí )万(wàn ),皆(jiē )蛮(mán )夷(yí ),崎(qí )岖(qū )山(shān )海(hǎi )间(jiān ),譬(pì )若(ruò )汉(hàn )一(yī )郡(jùn ),王(wáng )何(hé )乃(nǎi )比(bǐ )於(yú )汉(hàn )!”尉(wèi )他(tā )大(dà )笑(xiào )曰(yuē ):“吾(wú )不(bú )起(qǐ )中(zhōng )国(guó ),故(gù )王(wáng )此(cǐ )。使(shǐ )我(wǒ )居(jū )中(zhōng )国(guó ),何(hé )渠(qú )不(bú )若(ruò )汉(hàn )?”乃(nǎi )大(dà )说(shuō )陆(lù )生(shēng ),留(liú )与(yǔ )饮(yǐn )数(shù )月(yuè )。曰(yuē ):“越(yuè )中(zhōng )无(wú )足(zú )与(yǔ )语(yǔ ),至(zhì )生(shēng )来(lái ),令(lìng )我(wǒ )日(rì )闻(wén )所(suǒ )不(bú )闻(wén )。”赐(cì )陆(lù )生(shēng )橐(tuó )中(zhōng )装(zhuāng )直(zhí )千(qiān )金(jīn ),他(tā )送(sòng )亦(yì )千(qiān )金(jīn )。陆(lù )生(shēng )卒(zú )拜(bài )尉(wèi )他(tā )为(wéi )南(nán )越(yuè )王(wáng ),令(lìng )称(chēng )臣(chén )奉(fèng )汉(hàn )约(yuē )。归(guī )报(bào ),高(gāo )祖(zǔ )大(dà )悦(yuè ),拜(bài )贾(jiǎ )为(wéi )太(tài )中(zhōng )大(dà )夫(fū )。

陆(lù )生(shēng )时(shí )时(shí )前(qián )说(shuō )称(chēng )诗(shī )书(shū )。高(gāo )帝(dì )骂(mà )之(zhī )曰(yuē ):“乃(nǎi )公(gōng )居(jū )马(mǎ )上(shàng )而(ér )得(dé )之(zhī ),安(ān )事(shì )诗(shī )书(shū )!”陆(lù )生(shēng )曰(yuē );“居(jū )马(mǎ )上(shàng )得(dé )之(zhī ),宁(níng )可(kě )以(yǐ )马(mǎ )上(shàng )治(zhì )之(zhī )乎(hū )?且(qiě )汤(tāng )武(wǔ )逆(nì )取(qǔ )而(ér )以(yǐ )顺(shùn )守(shǒu )之(zhī ),文(wén )武(wǔ )并(bìng )用(yòng ),长(zhǎng )久(jiǔ )之(zhī )术(shù )也(yě )。昔(xī )者(zhě )吴(wú )王(wáng )夫(fū )差(chà )、智(zhì )伯(bó )极(jí )武(wǔ )而(ér )亡(wáng );秦(qín )任(rèn )刑(xíng )法(fǎ )不(bú )变(biàn ),卒(zú )灭(miè )赵(zhào )氏(shì )。乡(xiāng )使(shǐ )秦(qín )已(yǐ )并(bìng )天(tiān )下(xià ),行(háng )仁(rén )义(yì ),法(fǎ )先(xiān )圣(shèng ),陛(bì )下(xià )安(ān )得(dé )而(ér )有(yǒu )之(zhī )?”高(gāo )帝(dì )不(bú )怿(yì )而(ér )有(yǒu )惭(cán )色(sè ),乃(nǎi )谓(wèi )陆(lù )生(shēng )曰(yuē ):“试(shì )为(wéi )我(wǒ )著(zhe )秦(qín )所(suǒ )以(yǐ )失(shī )天(tiān )下(xià ),吾(wú )所(suǒ )以(yǐ )得(dé )之(zhī )者(zhě )何(hé ),及(jí )古(gǔ )成(chéng )败(bài )之(zhī )国(guó )。”陆(lù )生(shēng )乃(nǎi )粗(cū )述(shù )存(cún )亡(wáng )之(zhī )徵(zhēng ),凡(fán )著(zhe )十(shí )二(èr )篇(piān )。每(měi )奏(zòu )一(yī )篇(piān ),高(gāo )帝(dì )未(wèi )尝(cháng )不(bú )称(chēng )善(shàn ),左(zuǒ )右(yòu )呼(hū )万(wàn )岁(suì ),号(hào )其(qí )书(shū )曰(yuē )“新(xīn )语(yǔ )”。

孝(xiào )惠(huì )帝(dì )时(shí ),吕(lǚ )太(tài )后(hòu )用(yòng )事(shì ),欲(yù )王(wáng )诸(zhū )吕(lǚ ),畏(wèi )大(dà )臣(chén )有(yǒu )口(kǒu )者(zhě ),陆(lù )生(shēng )自(zì )度(dù )不(bú )能(néng )争(zhēng )之(zhī ),乃(nǎi )病(bìng )免(miǎn )家(jiā )居(jū )。以(yǐ )好(hǎo )畤(zhì )田(tián )地(dì )善(shàn ),可(kě )以(yǐ )家(jiā )焉(yān )。有(yǒu )五(wǔ )男(nán ),乃(nǎi )出(chū )所(suǒ )使(shǐ )越(yuè )得(dé )橐(tuó )中(zhōng )装(zhuāng )卖(mài )千(qiān )金(jīn ),分(fèn )其(qí )子(zǐ ),子(zǐ )二(èr )百(bǎi )金(jīn ),令(lìng )为(wéi )生(shēng )产(chǎn )。陆(lù )生(shēng )常(cháng )安(ān )车(chē )驷(sì )马(mǎ ),从(cóng )歌(gē )舞(wǔ )鼓(gǔ )琴(qín )瑟(sè )侍(shì )者(zhě )十(shí )人(rén ),宝(bǎo )剑(jiàn )直(zhí )百(bǎi )金(jīn ),谓(wèi )其(qí )子(zǐ )曰(yuē ):“与(yǔ )汝(rǔ )约(yuē ):过(guò )汝(rǔ ),汝(rǔ )给(gěi )吾(wú )人(rén )马(mǎ )酒(jiǔ )食(shí ),极(jí )欲(yù ),十(shí )日(rì )而(ér )更(gèng )。所(suǒ )死(sǐ )家(jiā ),得(dé )宝(bǎo )剑(jiàn )车(chē )骑(qí )侍(shì )从(cóng )者(zhě )。一(yī )岁(suì )中(zhōng )往(wǎng )来(lái )过(guò )他(tā )客(kè ),率(lǜ )不(bú )过(guò )再(zài )三(sān )过(guò ),数(shù )见(jiàn )不(bú )鲜(xiān ),无(wú )久(jiǔ )慁(hùn )公(gōng )为(wéi )也(yě )。”

吕(lǚ )太(tài )后(hòu )时(shí ),王(wáng )诸(zhū )吕(lǚ ),诸(zhū )吕(lǚ )擅(shàn )权(quán ),欲(yù )劫(jié )少(shǎo )主(zhǔ ),危(wēi )刘(liú )氏(shì )。右(yòu )丞(chéng )相(xiàng )陈(chén )平(píng )患(huàn )之(zhī ),力(lì )不(bú )能(néng )争(zhēng ),恐(kǒng )祸(huò )及(jí )己(jǐ ),常(cháng )燕(yàn )居(jū )深(shēn )念(niàn )。陆(lù )生(shēng )往(wǎng )请(qǐng ),直(zhí )入(rù )坐(zuò ),而(ér )陈(chén )丞(chéng )相(xiàng )方(fāng )深(shēn )念(niàn ),不(bú )时(shí )见(jiàn )陆(lù )生(shēng )。陆(lù )生(shēng )曰(yuē ):“何(hé )念(niàn )之(zhī )深(shēn )也(yě )?”陈(chén )平(píng )曰(yuē ):“生(shēng )揣(chuāi )我(wǒ )何(hé )念(niàn )?”陆(lù )生(shēng )曰(yuē ):“足(zú )下(xià )位(wèi )为(wéi )上(shàng )相(xiàng ),食(shí )三(sān )万(wàn )户(hù )侯(hóu ),可(kě )谓(wèi )极(jí )富(fù )贵(guì )无(wú )欲(yù )矣(yǐ )。然(rán )有(yǒu )忧(yōu )念(niàn ),不(bú )过(guò )患(huàn )诸(zhū )吕(lǚ )、少(shǎo )主(zhǔ )耳(ěr )。”陈(chén )平(píng )曰(yuē ):“然(rán )。为(wéi )之(zhī )柰(nài )何(hé )?”陆(lù )生(shēng )曰(yuē ):“天(tiān )下(xià )安(ān ),注(zhù )意(yì )相(xiàng );天(tiān )下(xià )危(wēi ),注(zhù )意(yì )将(jiāng )。将(jiāng )相(xiàng )和(hé )调(diào ),则(zé )士(shì )务(wù )附(fù );士(shì )务(wù )附(fù ),天(tiān )下(xià )虽(suī )有(yǒu )变(biàn ),即(jí )权(quán )不(bú )分(fèn )。为(wéi )社(shè )稷(jì )计(jì ),在(zài )两(liǎng )君(jūn )掌(zhǎng )握(wò )耳(ěr )。臣(chén )常(cháng )欲(yù )谓(wèi )太(tài )尉(wèi )绛(jiàng )侯(hóu ),绛(jiàng )侯(hóu )与(yǔ )我(wǒ )戏(xì ),易(yì )吾(wú )言(yán )。君(jūn )何(hé )不(bú )交(jiāo )驩(huān )太(tài )尉(wèi ),深(shēn )相(xiàng )结(jié )?”为(wéi )陈(chén )平(píng )画(huà )吕(lǚ )氏(shì )数(shù )事(shì )。陈(chén )平(píng )用(yòng )其(qí )计(jì ),乃(nǎi )以(yǐ )五(wǔ )百(bǎi )金(jīn )为(wéi )绛(jiàng )侯(hóu )寿(shòu ),厚(hòu )具(jù )乐(lè )饮(yǐn );太(tài )尉(wèi )亦(yì )报(bào )如(rú )之(zhī )。此(cǐ )两(liǎng )人(rén )深(shēn )相(xiàng )结(jié ),则(zé )吕(lǚ )氏(shì )谋(móu )益(yì )衰(shuāi )。陈(chén )平(píng )乃(nǎi )以(yǐ )奴(nú )婢(bì )百(bǎi )人(rén ),车(chē )马(mǎ )五(wǔ )十(shí )乘(chéng ),钱(qián )五(wǔ )百(bǎi )万(wàn ),遗(yí )陆(lù )生(shēng )为(wéi )饮(yǐn )食(shí )费(fèi )。陆(lù )生(shēng )以(yǐ )此(cǐ )游(yóu )汉(hàn )廷(tíng )公(gōng )卿(qīng )间(jiān ),名(míng )声(shēng )藉(jiè )甚(shèn )。

及(jí )诛(zhū )诸(zhū )吕(lǚ ),立(lì )孝(xiào )文(wén )帝(dì ),陆(lù )生(shēng )颇(pō )有(yǒu )力(lì )焉(yān )。孝(xiào )文(wén )帝(dì )即(jí )位(wèi ),欲(yù )使(shǐ )人(rén )之(zhī )南(nán )越(yuè )。陈(chén )丞(chéng )相(xiàng )等(děng )乃(nǎi )言(yán )陆(lù )生(shēng )为(wéi )太(tài )中(zhōng )大(dà )夫(fū ),往(wǎng )使(shǐ )尉(wèi )他(tā ),令(lìng )尉(wèi )他(tā )去(qù )黄(huáng )屋(wū )称(chēng )制(zhì ),令(lìng )比(bǐ )诸(zhū )侯(hóu ),皆(jiē )如(rú )意(yì )旨(zhǐ )。语(yǔ )在(zài )南(nán )越(yuè )语(yǔ )中(zhōng )。陆(lù )生(shēng )竟(jìng )以(yǐ )寿(shòu )终(zhōng )。

平(píng )原(yuán )君(jūn )硃(zhū )建(jiàn )者(zhě ),楚(chǔ )人(rén )也(yě )。故(gù )尝(cháng )为(wéi )淮(huái )南(nán )王(wáng )黥(qíng )布(bù )相(xiàng ),有(yǒu )罪(zuì )去(qù ),後(hòu )复(fù )事(shì )黥(qíng )布(bù )。布(bù )欲(yù )反(fǎn )时(shí ),问(wèn )平(píng )原(yuán )君(jūn ),平(píng )原(yuán )君(jūn )非(fēi )之(zhī ),布(bù )不(bú )听(tīng )而(ér )听(tīng )梁(liáng )父(fù )侯(hóu ),遂(suí )反(fǎn )。汉(hàn )已(yǐ )诛(zhū )布(bù ),闻(wén )平(píng )原(yuán )君(jūn )谏(jiàn )不(bú )与(yǔ )谋(móu ),得(dé )不(bú )诛(zhū )。语(yǔ )在(zài )黥(qíng )布(bù )语(yǔ )中(zhōng )。平(píng )原(yuán )君(jūn )为(wéi )人(rén )辩(biàn )有(yǒu )口(kǒu ),刻(kè )廉(lián )刚(gāng )直(zhí ),家(jiā )於(yú )长(zhǎng )安(ān )。行(háng )不(bú )苟(gǒu )合(hé ),义(yì )不(bú )取(qǔ )容(róng )。辟(pì )阳(yáng )侯(hóu )行(háng )不(bú )正(zhèng ),得(dé )幸(xìng )吕(lǚ )太(tài )后(hòu )。时(shí )辟(pì )阳(yáng )侯(hóu )欲(yù )知(zhī )平(píng )原(yuán )君(jūn ),平(píng )原(yuán )君(jūn )不(bú )肯(kěn )见(jiàn )。及(jí )平(píng )原(yuán )君(jūn )母(mǔ )死(sǐ ),陆(lù )生(shēng )素(sù )与(yǔ )平(píng )原(yuán )君(jūn )善(shàn ),过(guò )之(zhī )。平(píng )原(yuán )君(jūn )家(jiā )贫(pín ),未(wèi )有(yǒu )以(yǐ )发(fā )丧(sàng ),方(fāng )假(jiǎ )贷(dài )服(fú )具(jù ),陆(lù )生(shēng )令(lìng )平(píng )原(yuán )君(jūn )发(fā )丧(sàng )。陆(lù )生(shēng )往(wǎng )见(jiàn )辟(pì )阳(yáng )侯(hóu ),贺(hè )曰(yuē ):“平(píng )原(yuán )君(jūn )母(mǔ )死(sǐ )。”辟(pì )阳(yáng )侯(hóu )曰(yuē ):“平(píng )原(yuán )君(jūn )母(mǔ )死(sǐ ),何(hé )乃(nǎi )贺(hè )我(wǒ )乎(hū )?”陆(lù )贾(jiǎ )曰(yuē ):“前(qián )日(rì )君(jūn )侯(hóu )欲(yù )知(zhī )平(píng )原(yuán )君(jūn ),平(píng )原(yuán )君(jūn )义(yì )不(bú )知(zhī )君(jūn ),以(yǐ )其(qí )母(mǔ )故(gù )。今(jīn )其(qí )母(mǔ )死(sǐ ),君(jūn )诚(chéng )厚(hòu )送(sòng )丧(sàng ),则(zé )彼(bǐ )为(wéi )君(jūn )死(sǐ )矣(yǐ )。”辟(pì )阳(yáng )侯(hóu )乃(nǎi )奉(fèng )百(bǎi )金(jīn )往(wǎng )税(shuì )。列(liè )侯(hóu )贵(guì )人(rén )以(yǐ )辟(pì )阳(yáng )侯(hóu )故(gù ),往(wǎng )税(shuì )凡(fán )五(wǔ )百(bǎi )金(jīn )。

辟(pì )阳(yáng )侯(hóu )幸(xìng )吕(lǚ )太(tài )后(hòu ),人(rén )或(huò )毁(huǐ )辟(pì )阳(yáng )侯(hóu )於(yú )孝(xiào )惠(huì )帝(dì ),孝(xiào )惠(huì )帝(dì )大(dà )怒(nù ),下(xià )吏(lì ),欲(yù )诛(zhū )之(zhī )。吕(lǚ )太(tài )后(hòu )惭(cán ),不(bú )可(kě )以(yǐ )言(yán )。大(dà )臣(chén )多(duō )害(hài )辟(pì )阳(yáng )侯(hóu )行(háng ),欲(yù )遂(suí )诛(zhū )之(zhī )。辟(pì )阳(yáng )侯(hóu )急(jí ),因(yīn )使(shǐ )人(rén )欲(yù )见(jiàn )平(píng )原(yuán )君(jūn )。平(píng )原(yuán )君(jūn )辞(cí )曰(yuē ):“狱(yù )急(jí ),不(bú )敢(gǎn )见(jiàn )君(jūn )。”乃(nǎi )求(qiú )见(jiàn )孝(xiào )惠(huì )幸(xìng )臣(chén )闳(hóng )籍(jí )孺(rú ),说(shuō )之(zhī )曰(yuē ):“君(jūn )所(suǒ )以(yǐ )得(dé )幸(xìng )帝(dì ),天(tiān )下(xià )莫(mò )不(bú )闻(wén )。今(jīn )辟(pì )阳(yáng )侯(hóu )幸(xìng )太(tài )后(hòu )而(ér )下(xià )吏(lì ),道(dào )路(lù )皆(jiē )言(yán )君(jūn )谗(chán ),欲(yù )杀(shā )之(zhī )。今(jīn )日(rì )辟(pì )阳(yáng )侯(hóu )诛(zhū ),旦(dàn )日(rì )太(tài )后(hòu )含(hán )怒(nù ),亦(yì )诛(zhū )君(jūn )。何(hé )不(bú )肉(ròu )袒(tǎn )为(wéi )辟(pì )阳(yáng )侯(hóu )言(yán )於(yú )帝(dì )?帝(dì )听(tīng )君(jūn )出(chū )辟(pì )阳(yáng )侯(hóu ),太(tài )后(hòu )大(dà )驩(huān )。两(liǎng )主(zhǔ )共(gòng )幸(xìng )君(jūn ),君(jūn )贵(guì )富(fù )益(yì )倍(bèi )矣(yǐ )。”於(yú )是(shì )闳(hóng )籍(jí )孺(rú )大(dà )恐(kǒng ),从(cóng )其(qí )计(jì ),言(yán )帝(dì ),果(guǒ )出(chū )辟(pì )阳(yáng )侯(hóu )。辟(pì )阳(yáng )侯(hóu )之(zhī )囚(qiú ),欲(yù )见(jiàn )平(píng )原(yuán )君(jūn ),平(píng )原(yuán )君(jūn )不(bú )见(jiàn )辟(pì )阳(yáng )侯(hóu ),辟(pì )阳(yáng )侯(hóu )以(yǐ )为(wéi )倍(bèi )己(jǐ ),大(dà )怒(nù )。及(jí )其(qí )成(chéng )功(gōng )出(chū )之(zhī ),乃(nǎi )大(dà )惊(jīng )。

吕(lǚ )太(tài )后(hòu )崩(bēng ),大(dà )臣(chén )诛(zhū )诸(zhū )吕(lǚ ),辟(pì )阳(yáng )侯(hóu )於(yú )诸(zhū )吕(lǚ )至(zhì )深(shēn ),而(ér )卒(zú )不(bú )诛(zhū )。计(jì )画(huà )所(suǒ )以(yǐ )全(quán )者(zhě ),皆(jiē )陆(lù )生(shēng )、平(píng )原(yuán )君(jūn )之(zhī )力(lì )也(yě )。

孝(xiào )文(wén )帝(dì )时(shí ),淮(huái )南(nán )厉(lì )王(wáng )杀(shā )辟(pì )阳(yáng )侯(hóu ),以(yǐ )诸(zhū )吕(lǚ )故(gù )。文(wén )帝(dì )闻(wén )其(qí )客(kè )平(píng )原(yuán )君(jūn )为(wéi )计(jì )策(cè ),使(shǐ )吏(lì )捕(bǔ )欲(yù )治(zhì )。闻(wén )吏(lì )至(zhì )门(mén ),平(píng )原(yuán )君(jūn )欲(yù )自(zì )杀(shā )。诸(zhū )子(zǐ )及(jí )吏(lì )皆(jiē )曰(yuē ):“事(shì )未(wèi )可(kě )知(zhī ),何(hé )早(zǎo )自(zì )杀(shā )为(wéi )?”平(píng )原(yuán )君(jūn )曰(yuē ):“我(wǒ )死(sǐ )祸(huò )绝(jué ),不(bú )及(jí )而(ér )身(shēn )矣(yǐ )。”遂(suí )自(zì )刭(jǐng )。孝(xiào )文(wén )帝(dì )闻(wén )而(ér )惜(xī )之(zhī ),曰(yuē ):“吾(wú )无(wú )意(yì )杀(shā )之(zhī )。”乃(nǎi )召(zhào )其(qí )子(zǐ ),拜(bài )为(wéi )中(zhōng )大(dà )夫(fū )。使(shǐ )匈(xiōng )奴(nú ),单(dān )于(yú )无(wú )礼(lǐ ),乃(nǎi )骂(mà )单(dān )于(yú ),遂(suí )死(sǐ )匈(xiōng )奴(nú )中(zhōng )。

初(chū ),沛(pèi )公(gōng )引(yǐn )兵(bīng )过(guò )陈(chén )留(liú ),郦(lì )生(shēng )踵(zhǒng )军(jūn )门(mén )上(shàng )谒(yè )曰(yuē ):“高(gāo )阳(yáng )贱(jiàn )民(mín )郦(lì )食(shí )其(qí ),窃(qiè )闻(wén )沛(pèi )公(gōng )暴(bào )露(lù ),将(jiāng )兵(bīng )助(zhù )楚(chǔ )讨(tǎo )不(bú )义(yì ),敬(jìng )劳(láo )从(cóng )者(zhě ),原(yuán )得(dé )望(wàng )见(jiàn ),口(kǒu )画(huà )天(tiān )下(xià )便(biàn )事(shì )。”使(shǐ )者(zhě )入(rù )通(tōng ),沛(pèi )公(gōng )方(fāng )洗(xǐ ),问(wèn )使(shǐ )者(zhě )曰(yuē ):“何(hé )如(rú )人(rén )也(yě )?”使(shǐ )者(zhě )对(duì )曰(yuē ):“状(zhuàng )貌(mào )类(lèi )大(dà )儒(rú ),衣(yī )儒(rú )衣(yī ),冠(guàn )侧(cè )注(zhù )。”沛(pèi )公(gōng )曰(yuē ):“为(wéi )我(wǒ )谢(xiè )之(zhī ),言(yán )我(wǒ )方(fāng )以(yǐ )天(tiān )下(xià )为(wéi )事(shì ),未(wèi )暇(xiá )见(jiàn )儒(rú )人(rén )也(yě )。”使(shǐ )者(zhě )出(chū )谢(xiè )曰(yuē ):“沛(pèi )公(gōng )敬(jìng )谢(xiè )先(xiān )生(shēng ),方(fāng )以(yǐ )天(tiān )下(xià )为(wéi )事(shì ),未(wèi )暇(xiá )见(jiàn )儒(rú )人(rén )也(yě )。”郦(lì )生(shēng )瞋(tián )目(mù )案(àn )剑(jiàn )叱(chì )使(shǐ )者(zhě )曰(yuē ):“走(zǒu )!复(fù )入(rù )言(yán )沛(pèi )公(gōng ),吾(wú )高(gāo )阳(yáng )酒(jiǔ )徒(tú )也(yě ),非(fēi )儒(rú )人(rén )也(yě )。”使(shǐ )者(zhě )惧(jù )而(ér )失(shī )谒(yè ),跪(guì )拾(shí )谒(yè ),还(hái )走(zǒu ),复(fù )入(rù )报(bào )曰(yuē ):“客(kè ),天(tiān )下(xià )壮(zhuàng )士(shì )也(yě ),叱(chì )臣(chén ),臣(chén )恐(kǒng ),至(zhì )失(shī )谒(yè )。曰(yuē )‘走(zǒu )!复(fù )入(rù )言(yán ),而(ér )公(gōng )高(gāo )阳(yáng )酒(jiǔ )徒(tú )也(yě )’。”沛(pèi )公(gōng )遽(jù )雪(xuě )足(zú )杖(zhàng )矛(máo )曰(yuē ):“延(yán )客(kè )入(rù )!”

郦(lì )生(shēng )入(rù ),揖(yī )沛(pèi )公(gōng )曰(yuē ):“足(zú )下(xià )甚(shèn )苦(kǔ ),暴(bào )衣(yī )露(lù )冠(guàn ),将(jiāng )兵(bīng )助(zhù )楚(chǔ )讨(tǎo )不(bú )义(yì ),足(zú )不(bú )何(hé )不(bú )自(zì )喜(xǐ )也(yě )?臣(chén )原(yuán )以(yǐ )事(shì )见(jiàn ),而(ér )曰(yuē )‘吾(wú )方(fāng )以(yǐ )天(tiān )下(xià )为(wéi )事(shì ),未(wèi )暇(xiá )见(jiàn )儒(rú )人(rén )也(yě )’。夫(fū )足(zú )下(xià )欲(yù )兴(xìng )天(tiān )下(xià )之(zhī )大(dà )事(shì )而(ér )成(chéng )天(tiān )下(xià )之(zhī )大(dà )功(gōng ),而(ér )以(yǐ )目(mù )皮(pí )相(xiàng ),恐(kǒng )失(shī )天(tiān )下(xià )之(zhī )能(néng )士(shì )。且(qiě )吾(wú )度(dù )足(zú )下(xià )之(zhī )智(zhì )不(bú )如(rú )吾(wú ),勇(yǒng )又(yòu )不(bú )如(rú )吾(wú )。若(ruò )欲(yù )就(jiù )天(tiān )下(xià )而(ér )不(bú )相(xiàng )见(jiàn ),窃(qiè )为(wéi )足(zú )下(xià )失(shī )之(zhī )。”沛(pèi )公(gōng )谢(xiè )曰(yuē ):“乡(xiāng )者(zhě )闻(wén )先(xiān )生(shēng )之(zhī )容(róng ),今(jīn )见(jiàn )先(xiān )生(shēng )之(zhī )意(yì )矣(yǐ )。”乃(nǎi )延(yán )而(ér )坐(zuò )之(zhī ),问(wèn )所(suǒ )以(yǐ )取(qǔ )天(tiān )下(xià )者(zhě )。郦(lì )生(shēng )曰(yuē ):“夫(fū )足(zú )下(xià )欲(yù )成(chéng )大(dà )功(gōng ),不(bú )如(rú )止(zhǐ )陈(chén )留(liú )。陈(chén )留(liú )者(zhě ),天(tiān )下(xià )之(zhī )据(jù )旻(mín )也(yě ),兵(bīng )之(zhī )会(huì )地(dì )也(yě ),积(jī )粟(sù )数(shù )千(qiān )万(wàn )石(shí ),城(chéng )守(shǒu )甚(shèn )坚(jiān )。臣(chén )素(sù )善(shàn )其(qí )令(lìng ),原(yuán )为(wéi )足(zú )下(xià )说(shuō )之(zhī )。不(bú )听(tīng )臣(chén ),臣(chén )请(qǐng )为(wéi )足(zú )下(xià )杀(shā )之(zhī ),而(ér )下(xià )陈(chén )留(liú )。足(zú )下(xià )将(jiāng )陈(chén )留(liú )之(zhī )众(zhòng ),据(jù )陈(chén )留(liú )之(zhī )城(chéng ),而(ér )食(shí )其(qí )积(jī )粟(sù ),招(zhāo )天(tiān )下(xià )之(zhī )从(cóng )兵(bīng );从(cóng )兵(bīng )已(yǐ )成(chéng ),足(zú )下(xià )横(héng )行(háng )天(tiān )下(xià ),莫(mò )能(néng )有(yǒu )害(hài )足(zú )下(xià )者(zhě )矣(yǐ )。”沛(pèi )公(gōng )曰(yuē ):“敬(jìng )闻(wén )命(mìng )矣(yǐ )。”

於(yú )是(shì )郦(lì )生(shēng )乃(nǎi )夜(yè )见(jiàn )陈(chén )留(liú )令(lìng ),说(shuō )之(zhī )曰(yuē ):“夫(fū )秦(qín )为(wéi )无(wú )道(dào )而(ér )天(tiān )下(xià )畔(pàn )之(zhī ),今(jīn )足(zú )下(xià )与(yǔ )天(tiān )下(xià )从(cóng )则(zé )可(kě )以(yǐ )成(chéng )大(dà )功(gōng )。今(jīn )独(dú )为(wéi )亡(wáng )秦(qín )婴(yīng )城(chéng )而(ér )坚(jiān )守(shǒu ),臣(chén )窃(qiè )为(wéi )足(zú )下(xià )危(wēi )之(zhī )。”陈(chén )留(liú )令(lìng )曰(yuē ):“秦(qín )法(fǎ )至(zhì )重(zhòng )也(yě ),不(bú )可(kě )以(yǐ )妄(wàng )言(yán ),妄(wàng )言(yán )者(zhě )无(wú )类(lèi ),吾(wú )不(bú )可(kě )以(yǐ )应(yīng )。先(xiān )生(shēng )所(suǒ )以(yǐ )教(jiāo )臣(chén )者(zhě ),非(fēi )臣(chén )之(zhī )意(yì )也(yě ),原(yuán )勿(wù )复(fù )道(dào )。”郦(lì )生(shēng )留(liú )宿(xiǔ )卧(wò ),夜(yè )半(bàn )时(shí )斩(zhǎn )陈(chén )留(liú )令(lìng )首(shǒu ),逾(yú )城(chéng )而(ér )下(xià )报(bào )沛(pèi )公(gōng )。沛(pèi )公(gōng )引(yǐn )兵(bīng )攻(gōng )城(chéng ),县(xiàn )令(lìng )首(shǒu )於(yú )长(zhǎng )竿(gān )以(yǐ )示(shì )城(chéng )上(shàng )人(rén ),曰(yuē ):“趣(qù )下(xià ),而(ér )令(lìng )头(tóu )已(yǐ )断(duàn )矣(yǐ )!今(jīn )後(hòu )下(xià )者(zhě )必(bì )先(xiān )斩(zhǎn )之(zhī )!”於(yú )是(shì )陈(chén )留(liú )人(rén )见(jiàn )令(lìng )已(yǐ )死(sǐ ),遂(suí )相(xiàng )率(lǜ )而(ér )下(xià )沛(pèi )公(gōng )。沛(pèi )公(gōng )舍(shě )陈(chén )留(liú )南(nán )城(chéng )门(mén )上(shàng ),因(yīn )其(qí )库(kù )兵(bīng ),食(shí )积(jī )粟(sù ),留(liú )出(chū )入(rù )三(sān )月(yuè ),从(cóng )兵(bīng )以(yǐ )万(wàn )数(shù ),遂(suí )入(rù )破(pò )秦(qín )。

太(tài )史(shǐ )公(gōng )曰(yuē ):世(shì )之(zhī )传(chuán )郦(lì )生(shēng )书(shū ),多(duō )曰(yuē )汉(hàn )王(wáng )已(yǐ )拔(bá )三(sān )秦(qín ),东(dōng )击(jī )项(xiàng )籍(jí )而(ér )引(yǐn )军(jūn )於(yú )巩(gǒng )洛(luò )之(zhī )间(jiān ),郦(lì )生(shēng )被(bèi )儒(rú )衣(yī )往(wǎng )说(shuō )汉(hàn )王(wáng )。乃(nǎi )非(fēi )也(yě )。自(zì )沛(pèi )公(gōng )未(wèi )入(rù )关(guān ),与(yǔ )项(xiàng )羽(yǔ )别(bié )而(ér )至(zhì )高(gāo )阳(yáng ),得(dé )郦(lì )生(shēng )兄(xiōng )弟(dì )。余(yú )读(dú )陆(lù )生(shēng )新(xīn )语(yǔ )书(shū )十(shí )二(èr )篇(piān ),固(gù )当(dāng )世(shì )之(zhī )辩(biàn )士(shì )。至(zhì )平(píng )原(yuán )君(jūn )子(zǐ )与(yǔ )余(yú )善(shàn ),是(shì )以(yǐ )得(dé )具(jù )论(lùn )之(zhī )。

广(guǎng )野(yě )大(dà )度(dù ),始(shǐ )冠(guàn )侧(cè )注(zhù )。踵(zhǒng )门(mén )长(zhǎng )揖(yī ),深(shēn )器(qì )重(zhòng )遇(yù )。说(shuō )齐(qí )历(lì )下(xià ),趣(qù )鼎(dǐng )何(hé )惧(jù )。陆(lù )贾(jiǎ )使(shǐ )越(yuè ),尉(wèi )佗(tuó )慑(shè )怖(bù ),相(xiàng )说(shuō )国(guó )安(ān ),书(shū )成(chéng )主(zhǔ )悟(wù )。

阅读:25766

打赏捐助〔Donate〕>>>

《郦生陆贾列传》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库