乐书【登录】

《史记》 > 八书 > 《乐书》 > 拼音版

太(tài )史(shǐ )公(gōng )曰(yuē ):余(yú )每(měi )读(dú )虞(yú )书(shū ),至(zhì )於(yú )君(jūn )臣(chén )相(xiàng )敕(chì ),维(wéi )是(shì )几(jǐ )安(ān ),而(ér )股(gǔ )肱(gōng )不(bú )良(liáng ),万(wàn )事(shì )堕(duò )坏(huài ),未(wèi )尝(cháng )不(bú )流(liú )涕(tì )也(yě )。成(chéng )王(wáng )作(zuò )颂(sòng ),推(tuī )己(jǐ )惩(chéng )艾(ài ),悲(bēi )彼(bǐ )家(jiā )难(nán ),可(kě )不(bú )谓(wèi )战(zhàn )战(zhàn )恐(kǒng )惧(jù ),善(shàn )守(shǒu )善(shàn )终(zhōng )哉(zāi )?君(jūn )子(zǐ )不(bú )为(wéi )约(yuē )则(zé )修(xiū )德(dé ),满(mǎn )则(zé )弃(qì )礼(lǐ ),佚(yì )能(néng )思(sī )初(chū ),安(ān )能(néng )惟(wéi )始(shǐ ),沐(mù )浴(yù )膏(gāo )泽(zé )而(ér )歌(gē )咏(yǒng )勤(qín )苦(kǔ ),非(fēi )大(dà )德(dé )谁(shuí )能(néng )如(rú )斯(sī )!传(chuán )曰(yuē )“治(zhì )定(dìng )功(gōng )成(chéng ),礼(lǐ )乐(lè )乃(nǎi )兴(xìng )”。海(hǎi )内(nèi )人(rén )道(dào )益(yì )深(shēn ),其(qí )德(dé )益(yì )至(zhì ),所(suǒ )乐(lè )者(zhě )益(yì )异(yì )。满(mǎn )而(ér )不(bú )损(sǔn )则(zé )溢(yì ),盈(yíng )而(ér )不(bú )持(chí )则(zé )倾(qīng )。凡(fán )作(zuò )乐(lè )者(zhě ),所(suǒ )以(yǐ )节(jiē )乐(lè )。君(jūn )子(zǐ )以(yǐ )谦(qiān )退(tuì )为(wéi )礼(lǐ ),以(yǐ )损(sǔn )减(jiǎn )为(wéi )乐(lè ),乐(lè )其(qí )如(rú )此(cǐ )也(yě )。以(yǐ )为(wéi )州(zhōu )异(yì )国(guó )殊(shū ),情(qíng )习(xí )不(bú )同(tóng ),故(gù )博(bó )采(cǎi )风(fēng )俗(sú ),协(xié )比(bǐ )声(shēng )律(lǜ ),以(yǐ )补(bǔ )短(duǎn )移(yí )化(huà ),助(zhù )流(liú )政(zhèng )教(jiāo )。天(tiān )子(zǐ )躬(gōng )於(yú )明(míng )堂(táng )临(lín )观(guān ),而(ér )万(wàn )民(mín )咸(xián )荡(dàng )涤(dí )邪(xié )秽(huì ),斟(zhēn )酌(zhuó )饱(bǎo )满(mǎn ),以(yǐ )饰(shì )厥(jué )性(xìng )。故(gù )云(yún )雅(yǎ )颂(sòng )之(zhī )音(yīn )理(lǐ )而(ér )民(mín )正(zhèng ),嘄(jiāo )噭(jiào )之(zhī )声(shēng )兴(xìng )而(ér )士(shì )奋(fèn ),郑(zhèng )卫(wèi )之(zhī )曲(qǔ )动(dòng )而(ér )心(xīn )淫(yín )。及(jí )其(qí )调(diào )和(hé )谐(xié )合(hé ),鸟(niǎo )兽(shòu )尽(jìn )感(gǎn ),而(ér )况(kuàng )怀(huái )五(wǔ )常(cháng ),含(hán )好(hǎo )恶(è ),自(zì )然(rán )之(zhī )势(shì )也(yě )?

治(zhì )道(dào )亏(kuī )缺(quē )而(ér )郑(zhèng )音(yīn )兴(xìng )起(qǐ ),封(fēng )君(jūn )世(shì )辟(pì ),名(míng )显(xiǎn )邻(lín )州(zhōu ),争(zhēng )以(yǐ )相(xiàng )高(gāo )。自(zì )仲(zhòng )尼(ní )不(bú )能(néng )与(yǔ )齐(qí )优(yōu )遂(suí )容(róng )於(yú )鲁(lǔ ),虽(suī )退(tuì )正(zhèng )乐(lè )以(yǐ )诱(yòu )世(shì ),作(zuò )五(wǔ )章(zhāng )以(yǐ )剌(là )时(shí ),犹(yóu )莫(mò )之(zhī )化(huà )。陵(líng )迟(chí )以(yǐ )至(zhì )六(liù )国(guó ),流(liú )沔(miǎn )沈(shěn )佚(yì ),遂(suí )往(wǎng )不(bú )返(fǎn ),卒(zú )於(yú )丧(sàng )身(shēn )灭(miè )宗(zōng ),并(bìng )国(guó )於(yú )秦(qín )。

秦(qín )二(èr )世(shì )尤(yóu )以(yǐ )为(wéi )娱(yú )。丞(chéng )相(xiàng )李(lǐ )斯(sī )进(jìn )谏(jiàn )曰(yuē ):“放(fàng )弃(qì )诗(shī )书(shū ),极(jí )意(yì )声(shēng )色(sè ),祖(zǔ )伊(yī )所(suǒ )以(yǐ )惧(jù )也(yě );轻(qīng )积(jī )细(xì )过(guò ),恣(zì )心(xīn )长(zhǎng )夜(yè ),纣(zhòu )所(suǒ )以(yǐ )亡(wáng )也(yě )。”赵(zhào )高(gāo )曰(yuē ):“五(wǔ )帝(dì )、三(sān )王(wáng )乐(lè )各(gè )殊(shū )名(míng ),示(shì )不(bú )相(xiàng )袭(xí )。上(shàng )自(zì )朝(cháo )廷(tíng ),下(xià )至(zhì )人(rén )民(mín ),得(dé )以(yǐ )接(jiē )欢(huān )喜(xǐ ),合(hé )殷(yīn )勤(qín ),非(fēi )此(cǐ )和(hé )说(shuō )不(bú )通(tōng ),解(jiě )泽(zé )不(bú )流(liú ),亦(yì )各(gè )一(yī )世(shì )之(zhī )化(huà ),度(dù )时(shí )之(zhī )乐(lè ),何(hé )必(bì )华(huá )山(shān )之(zhī )騄(lù )耳(ěr )而(ér )后(hòu )行(háng )远(yuǎn )乎(hū )?”二(èr )世(shì )然(rán )之(zhī )。

高(gāo )祖(zǔ )过(guò )沛(pèi )诗(shī )三(sān )侯(hóu )之(zhī )章(zhāng ),令(lìng )小(xiǎo )兒(ér )歌(gē )之(zhī )。高(gāo )祖(zǔ )崩(bēng ),令(lìng )沛(pèi )得(dé )以(yǐ )四(sì )时(shí )歌(gē )鳷(zhī )宗(zōng )庙(miào )。孝(xiào )惠(huì )、孝(xiào )文(wén )、孝(xiào )景(jǐng )无(wú )所(suǒ )增(zēng )更(gèng ),於(yú )乐(lè )府(fǔ )习(xí )常(cháng )肄(yì )旧(jiù )而(ér )已(yǐ )。

至(zhì )今(jīn )上(shàng )即(jí )位(wèi ),作(zuò )十(shí )九(jiǔ )章(zhāng ),令(lìng )侍(shì )中(zhōng )李(lǐ )延(yán )年(nián )次(cì )序(xù )其(qí )声(shēng ),拜(bài )为(wéi )协(xié )律(lǜ )都(dōu )尉(wèi )。通(tōng )一(yī )经(jīng )之(zhī )士(shì )不(bú )能(néng )独(dú )知(zhī )其(qí )辞(cí ),皆(jiē )集(jí )会(huì )五(wǔ )经(jīng )家(jiā ),相(xiàng )与(yǔ )共(gòng )讲(jiǎng )习(xí )读(dú )之(zhī ),乃(nǎi )能(néng )通(tōng )知(zhī )其(qí )意(yì ),多(duō )尔(ěr )雅(yǎ )之(zhī )文(wén )。

汉(hàn )家(jiā )常(cháng )以(yǐ )正(zhèng )月(yuè )上(shàng )辛(xīn )祠(cí )太(tài )一(yī )甘(gān )泉(quán ),以(yǐ )昏(hūn )时(shí )夜(yè )祠(cí ),到(dào )明(míng )而(ér )终(zhōng )。常(cháng )有(yǒu )流(liú )星(xīng )经(jīng )於(yú )祠(cí )坛(tán )上(shàng )。使(shǐ )僮(tóng )男(nán )僮(tóng )女(nǚ )七(qī )十(shí )人(rén )俱(jù )歌(gē )。春(chūn )歌(gē )青(qīng )阳(yáng ),夏(xià )歌(gē )硃(zhū )明(míng ),秋(qiū )歌(gē )西(xī )昚(shèn ),冬(dōng )歌(gē )玄(xuán )冥(míng )。世(shì )多(duō )有(yǒu ),故(gù )不(bú )论(lùn )。

又(yòu )尝(cháng )得(dé )神(shén )马(mǎ )渥(wò )洼(wā )水(shuǐ )中(zhōng ),复(fù )次(cì )以(yǐ )为(wéi )太(tài )一(yī )之(zhī )歌(gē )。曲(qǔ )曰(yuē ):“太(tài )一(yī )贡(gòng )兮(xī )天(tiān )马(mǎ )下(xià ),霑(zhān )赤(chì )汗(hàn )兮(xī )沫(mò )流(liú )赭(zhě )。骋(chěng )容(róng )与(yǔ )兮(xī )跇(yì )万(wàn )里(lǐ ),今(jīn )安(ān )匹(pǐ )兮(xī )龙(lóng )为(wéi )友(yǒu )。”後(hòu )伐(fá )大(dà )宛(wǎn )得(dé )千(qiān )里(lǐ )马(mǎ ),马(mǎ )名(míng )蒲(pú )梢(shāo ),次(cì )作(zuò )以(yǐ )为(wéi )歌(gē )。歌(gē )诗(shī )曰(yuē ):“天(tiān )马(mǎ )来(lái )兮(xī )从(cóng )西(xī )极(jí ),经(jīng )万(wàn )里(lǐ )兮(xī )归(guī )有(yǒu )德(dé )。承(chéng )灵(líng )威(wēi )兮(xī )降(jiàng )外(wài )国(guó ),涉(shè )流(liú )沙(shā )兮(xī )四(sì )夷(yí )服(fú )。”中(zhōng )尉(wèi )汲(jí )黯(àn )进(jìn )曰(yuē ):“凡(fán )王(wáng )者(zhě )作(zuò )乐(lè ),上(shàng )以(yǐ )承(chéng )祖(zǔ )宗(zōng ),下(xià )以(yǐ )化(huà )兆(zhào )民(mín )。今(jīn )陛(bì )下(xià )得(dé )马(mǎ ),诗(shī )以(yǐ )为(wéi )歌(gē ),协(xié )於(yú )宗(zōng )庙(miào ),先(xiān )帝(dì )百(bǎi )姓(xìng )岂(qǐ )能(néng )知(zhī )其(qí )音(yīn )邪(xié )?”上(shàng )默(mò )然(rán )不(bú )说(shuō )。丞(chéng )相(xiàng )公(gōng )孙(sūn )弘(hóng )曰(yuē ):“黯(àn )诽(fěi )谤(bàng )圣(shèng )制(zhì ),当(dāng )族(zú )。”

凡(fán )音(yīn )之(zhī )起(qǐ ),由(yóu )人(rén )心(xīn )生(shēng )也(yě )。人(rén )心(xīn )之(zhī )动(dòng ),物(wù )使(shǐ )之(zhī )然(rán )也(yě )。感(gǎn )於(yú )物(wù )而(ér )动(dòng ),故(gù )形(xíng )於(yú )声(shēng );声(shēng )相(xiàng )应(yīng ),故(gù )生(shēng )变(biàn );变(biàn )成(chéng )方(fāng ),谓(wèi )之(zhī )音(yīn );比(bǐ )音(yīn )而(ér )乐(lè )之(zhī ),及(jí )干(gàn )戚(qī )羽(yǔ )旄(máo ),谓(wèi )之(zhī )乐(lè )也(yě )。乐(lè )者(zhě ),音(yīn )之(zhī )所(suǒ )由(yóu )生(shēng )也(yě ),其(qí )本(běn )在(zài )人(rén )心(xīn )感(gǎn )於(yú )物(wù )也(yě )。是(shì )故(gù )其(qí )哀(āi )心(xīn )感(gǎn )者(zhě ),其(qí )声(shēng )噍(jiào )以(yǐ )杀(shā );其(qí )乐(lè )心(xīn )感(gǎn )者(zhě ),其(qí )声(shēng )啴(tān )以(yǐ )缓(huǎn );其(qí )喜(xǐ )心(xīn )感(gǎn )者(zhě ),其(qí )声(shēng )发(fā )以(yǐ )散(sàn );其(qí )怒(nù )心(xīn )感(gǎn )者(zhě ),其(qí )声(shēng )粗(cū )以(yǐ )厉(lì );其(qí )敬(jìng )心(xīn )感(gǎn )者(zhě ),其(qí )声(shēng )直(zhí )以(yǐ )廉(lián );其(qí )爱(ài )心(xīn )感(gǎn )者(zhě ),其(qí )声(shēng )和(hé )以(yǐ )柔(róu )。六(liù )者(zhě )非(fēi )性(xìng )也(yě ),感(gǎn )於(yú )物(wù )而(ér )后(hòu )动(dòng ),是(shì )故(gù )先(xiān )王(wáng )慎(shèn )所(suǒ )以(yǐ )感(gǎn )之(zhī )。故(gù )礼(lǐ )以(yǐ )导(dǎo )其(qí )志(zhì ),乐(lè )以(yǐ )和(hé )其(qí )声(shēng ),政(zhèng )以(yǐ )壹(yī )其(qí )行(háng ),刑(xíng )以(yǐ )防(fáng )其(qí )奸(jiān )。礼(lǐ )乐(lè )刑(xíng )政(zhèng ),其(qí )极(jí )一(yī )也(yě ),所(suǒ )以(yǐ )同(tóng )民(mín )心(xīn )而(ér )出(chū )治(zhì )道(dào )也(yě )。

凡(fán )音(yīn )者(zhě ),生(shēng )人(rén )心(xīn )者(zhě )也(yě )。情(qíng )动(dòng )於(yú )中(zhōng ),故(gù )形(xíng )於(yú )声(shēng ),声(shēng )成(chéng )文(wén )谓(wèi )之(zhī )音(yīn )。是(shì )故(gù )治(zhì )世(shì )之(zhī )音(yīn )安(ān )以(yǐ )乐(lè ),其(qí )正(zhèng )和(hé );乱(luàn )世(shì )之(zhī )音(yīn )怨(yuàn )以(yǐ )怒(nù ),其(qí )正(zhèng )乖(guāi );亡(wáng )国(guó )之(zhī )音(yīn )哀(āi )以(yǐ )思(sī ),其(qí )民(mín )困(kùn )。声(shēng )音(yīn )之(zhī )道(dào ),与(yǔ )正(zhèng )通(tōng )矣(yǐ )。宫(gōng )为(wéi )君(jūn ),商(shāng )为(wéi )臣(chén ),角(jiǎo )为(wéi )民(mín ),徵(zhēng )为(wéi )事(shì ),羽(yǔ )为(wéi )物(wù )。五(wǔ )者(zhě )不(bú )乱(luàn ),则(zé )无(wú )怗(tiē )懘(chì )之(zhī )音(yīn )矣(yǐ )。宫(gōng )乱(luàn )则(zé )荒(huāng ),其(qí )君(jūn )骄(jiāo );商(shāng )乱(luàn )则(zé )搥(duī ),其(qí )臣(chén )坏(huài );角(jiǎo )乱(luàn )则(zé )忧(yōu ),其(qí )民(mín )怨(yuàn );徵(zhēng )乱(luàn )则(zé )哀(āi ),其(qí )事(shì )勤(qín );羽(yǔ )乱(luàn )则(zé )危(wēi ),其(qí )财(cái )匮(kuì )。五(wǔ )者(zhě )皆(jiē )乱(luàn ),迭(dié )相(xiàng )陵(líng ),谓(wèi )之(zhī )慢(màn )。如(rú )此(cǐ )则(zé )国(guó )之(zhī )灭(miè )亡(wáng )无(wú )日(rì )矣(yǐ )。郑(zhèng )卫(wèi )之(zhī )音(yīn ),乱(luàn )世(shì )之(zhī )音(yīn )也(yě ),比(bǐ )於(yú )慢(màn )矣(yǐ )。桑(sāng )间(jiān )濮(pú )上(shàng )之(zhī )音(yīn ),亡(wáng )国(guó )之(zhī )音(yīn )也(yě ),其(qí )政(zhèng )散(sàn ),其(qí )民(mín )流(liú ),诬(wū )上(shàng )行(háng )私(sī )而(ér )不(bú )可(kě )止(zhǐ )。

凡(fán )音(yīn )者(zhě ),生(shēng )於(yú )人(rén )心(xīn )者(zhě )也(yě );乐(lè )者(zhě ),通(tōng )於(yú )伦(lún )理(lǐ )者(zhě )也(yě )。是(shì )故(gù )知(zhī )声(shēng )而(ér )不(bú )知(zhī )音(yīn )者(zhě ),禽(qín )兽(shòu )是(shì )也(yě );知(zhī )音(yīn )而(ér )不(bú )知(zhī )乐(lè )者(zhě ),众(zhòng )庶(shù )是(shì )也(yě )。唯(wéi )君(jūn )子(zǐ )为(wéi )能(néng )知(zhī )乐(lè )。是(shì )故(gù )审(shěn )声(shēng )以(yǐ )知(zhī )音(yīn ),审(shěn )音(yīn )以(yǐ )知(zhī )乐(lè ),审(shěn )乐(lè )以(yǐ )知(zhī )政(zhèng ),而(ér )治(zhì )道(dào )备(bèi )矣(yǐ )。是(shì )故(gù )不(bú )知(zhī )声(shēng )者(zhě )不(bú )可(kě )与(yǔ )言(yán )音(yīn ),不(bú )知(zhī )音(yīn )者(zhě )不(bú )可(kě )与(yǔ )言(yán )乐(lè )知(zhī )乐(lè )则(zé )几(jǐ )於(yú )礼(lǐ )矣(yǐ )。礼(lǐ )乐(lè )皆(jiē )得(dé ),谓(wèi )之(zhī )有(yǒu )德(dé )。德(dé )者(zhě )得(dé )也(yě )。是(shì )故(gù )乐(lè )之(zhī )隆(lóng ),非(fēi )极(jí )音(yīn )也(yě );食(shí )飨(xiǎng )之(zhī )礼(lǐ ),非(fēi )极(jí )味(wèi )也(yě )。清(qīng )庙(miào )之(zhī )瑟(sè ),硃(zhū )弦(xián )而(ér )疏(shū )越(yuè ),一(yī )倡(chàng )而(ér )三(sān )叹(tàn ),有(yǒu )遗(yí )音(yīn )者(zhě )矣(yǐ )。大(dà )飨(xiǎng )之(zhī )礼(lǐ ),尚(shàng )玄(xuán )酒(jiǔ )而(ér )俎(zǔ )腥(xīng )鱼(yú ),大(dà )羹(gēng )不(bú )和(hé ),有(yǒu )遗(yí )味(wèi )者(zhě )矣(yǐ )。是(shì )故(gù )先(xiān )王(wáng )之(zhī )制(zhì )礼(lǐ )乐(lè )也(yě ),非(fēi )以(yǐ )极(jí )口(kǒu )腹(fù )耳(ěr )目(mù )之(zhī )欲(yù )也(yě ),将(jiāng )以(yǐ )教(jiāo )民(mín )平(píng )好(hǎo )恶(è )而(ér )反(fǎn )人(rén )道(dào )之(zhī )正(zhèng )也(yě )。

人(rén )生(shēng )而(ér )静(jìng ),天(tiān )之(zhī )性(xìng )也(yě );感(gǎn )於(yú )物(wù )而(ér )动(dòng ),性(xìng )之(zhī )颂(sòng )也(yě )。物(wù )至(zhì )知(zhī )知(zhī ),然(rán )后(hòu )好(hǎo )恶(è )形(xíng )焉(yān )。好(hǎo )恶(è )无(wú )节(jiē )於(yú )内(nèi ),知(zhī )诱(yòu )於(yú )外(wài ),不(bú )能(néng )反(fǎn )己(jǐ ),天(tiān )理(lǐ )灭(miè )矣(yǐ )。夫(fū )物(wù )之(zhī )感(gǎn )人(rén )无(wú )穷(qióng ),而(ér )人(rén )之(zhī )好(hǎo )恶(è )无(wú )节(jiē ),则(zé )是(shì )物(wù )至(zhì )而(ér )人(rén )化(huà )物(wù )也(yě )。人(rén )化(huà )物(wù )也(yě )者(zhě ),灭(miè )天(tiān )理(lǐ )而(ér )穷(qióng )人(rén )欲(yù )者(zhě )也(yě )。於(yú )是(shì )有(yǒu )悖(bèi )逆(nì )诈(zhà )伪(wěi )之(zhī )心(xīn ),有(yǒu )淫(yín )佚(yì )作(zuò )乱(luàn )之(zhī )事(shì )。是(shì )故(gù )彊(jiāng )者(zhě )胁(xié )弱(ruò ),众(zhòng )者(zhě )暴(bào )寡(guǎ ),知(zhī )者(zhě )诈(zhà )愚(yú ),勇(yǒng )者(zhě )苦(kǔ )怯(qiè ),疾(jí )病(bìng )不(bú )养(yǎng ),老(lǎo )幼(yòu )孤(gū )寡(guǎ )不(bú )得(dé )其(qí )所(suǒ ),此(cǐ )大(dà )乱(luàn )之(zhī )道(dào )也(yě )。是(shì )故(gù )先(xiān )王(wáng )制(zhì )礼(lǐ )乐(lè ),人(rén )为(wéi )之(zhī )节(jiē ):衰(shuāi )麻(má )哭(kū )泣(qì ),所(suǒ )以(yǐ )节(jiē )丧(sàng )纪(jì )也(yě );钟(zhōng )鼓(gǔ )干(gàn )戚(qī ),所(suǒ )以(yǐ )和(hé )安(ān )乐(lè )也(yě );婚(hūn )姻(yīn )冠(guàn )笄(jī ),所(suǒ )以(yǐ )别(bié )男(nán )女(nǚ )也(yě );射(shè )乡(xiāng )食(shí )飨(xiǎng ),所(suǒ )以(yǐ )正(zhèng )交(jiāo )接(jiē )也(yě )。礼(lǐ )节(jiē )民(mín )心(xīn ),乐(lè )和(hé )民(mín )声(shēng ),政(zhèng )以(yǐ )行(háng )之(zhī ),刑(xíng )以(yǐ )防(fáng )之(zhī )。礼(lǐ )乐(lè )刑(xíng )政(zhèng )四(sì )达(dá )而(ér )不(bú )悖(bèi ),则(zé )王(wáng )道(dào )备(bèi )矣(yǐ )。

乐(lè )者(zhě )为(wéi )同(tóng ),礼(lǐ )者(zhě )为(wéi )异(yì )。同(tóng )则(zé )相(xiàng )亲(qīn ),异(yì )则(zé )相(xiàng )敬(jìng )。乐(lè )胜(shèng )则(zé )流(liú ),礼(lǐ )胜(shèng )则(zé )离(lí )。合(hé )情(qíng )饰(shì )貌(mào )者(zhě ),礼(lǐ )乐(lè )之(zhī )事(shì )也(yě )。礼(lǐ )义(yì )立(lì ),则(zé )贵(guì )贱(jiàn )等(děng )矣(yǐ );乐(lè )文(wén )同(tóng ),则(zé )上(shàng )下(xià )和(hé )矣(yǐ );好(hǎo )恶(è )著(zhe ),则(zé )贤(xián )不(bú )肖(xiāo )别(bié )矣(yǐ );刑(xíng )禁(jìn )暴(bào ),爵(jué )举(jǔ )贤(xián ),则(zé )政(zhèng )均(jūn )矣(yǐ )。仁(rén )以(yǐ )爱(ài )之(zhī ),义(yì )以(yǐ )正(zhèng )之(zhī ),如(rú )此(cǐ )则(zé )民(mín )治(zhì )行(háng )矣(yǐ )。

乐(lè )由(yóu )中(zhōng )出(chū ),礼(lǐ )自(zì )外(wài )作(zuò )。乐(lè )由(yóu )中(zhōng )出(chū ),故(gù )静(jìng );礼(lǐ )自(zì )外(wài )作(zuò ),故(gù )文(wén )。大(dà )乐(lè )必(bì )易(yì ),大(dà )礼(lǐ )必(bì )简(jiǎn )。乐(lè )至(zhì )则(zé )无(wú )怨(yuàn ),礼(lǐ )至(zhì )则(zé )不(bú )争(zhēng )。揖(yī )让(ràng )而(ér )治(zhì )天(tiān )下(xià )者(zhě ),礼(lǐ )乐(lè )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。暴(bào )民(mín )不(bú )作(zuò ),诸(zhū )侯(hóu )宾(bīn )服(fú ),兵(bīng )革(gé )不(bú )试(shì ),五(wǔ )刑(xíng )不(bú )用(yòng ),百(bǎi )姓(xìng )无(wú )患(huàn ),天(tiān )子(zǐ )不(bú )怒(nù ),如(rú )此(cǐ )则(zé )乐(lè )达(dá )矣(yǐ )。合(hé )父(fù )子(zǐ )之(zhī )亲(qīn ),明(míng )长(zhǎng )幼(yòu )之(zhī )序(xù ),以(yǐ )敬(jìng )四(sì )海(hǎi )之(zhī )内(nèi )。天(tiān )子(zǐ )如(rú )此(cǐ ),则(zé )礼(lǐ )行(háng )矣(yǐ )。

大(dà )乐(lè )与(yǔ )天(tiān )地(dì )同(tóng )和(hé ),大(dà )礼(lǐ )与(yǔ )天(tiān )地(dì )同(tóng )节(jiē )。和(hé ),故(gù )百(bǎi )物(wù )不(bú )失(shī );节(jiē ),故(gù )祀(sì )天(tiān )祭(jì )地(dì )。明(míng )则(zé )有(yǒu )礼(lǐ )乐(lè ),幽(yōu )则(zé )有(yǒu )鬼(guǐ )神(shén ),如(rú )此(cǐ )则(zé )四(sì )海(hǎi )之(zhī )内(nèi )合(hé )敬(jìng )同(tóng )爱(ài )矣(yǐ )。礼(lǐ )者(zhě ),殊(shū )事(shì )合(hé )敬(jìng )者(zhě )也(yě );乐(lè )者(zhě ),异(yì )文(wén )合(hé )爱(ài )者(zhě )也(yě )。礼(lǐ )乐(lè )之(zhī )情(qíng )同(tóng ),故(gù )明(míng )王(wáng )以(yǐ )相(xiàng )沿(yán )也(yě )。故(gù )事(shì )与(yǔ )时(shí )并(bìng ),名(míng )与(yǔ )功(gōng )偕(xié )。故(gù )钟(zhōng )鼓(gǔ )管(guǎn )磬(qìng )羽(yǔ )籥(yào )干(gàn )戚(qī ),乐(lè )之(zhī )器(qì )也(yě );诎(qū )信(xìn )俯(fǔ )仰(yǎng )缀(zhuì )兆(zhào )舒(shū )疾(jí ),乐(lè )之(zhī )文(wén )也(yě )。簠(fǔ )簋(guǐ )俎(zǔ )豆(dòu )制(zhì )度(dù )文(wén )章(zhāng ),礼(lǐ )之(zhī )器(qì )也(yě );升(shēng )降(jiàng )上(shàng )下(xià )周(zhōu )旋(xuán )裼(tì )袭(xí ),礼(lǐ )之(zhī )文(wén )也(yě )。故(gù )知(zhī )礼(lǐ )乐(lè )之(zhī )情(qíng )者(zhě )能(néng )作(zuò ),识(shí )礼(lǐ )乐(lè )之(zhī )文(wén )者(zhě )能(néng )术(shù )。作(zuò )者(zhě )之(zhī )谓(wèi )圣(shèng ),术(shù )者(zhě )之(zhī )谓(wèi )明(míng )。明(míng )圣(shèng )者(zhě ),术(shù )作(zuò )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。

乐(lè )者(zhě ),天(tiān )地(dì )之(zhī )和(hé )也(yě );礼(lǐ )者(zhě ),天(tiān )地(dì )之(zhī )序(xù )也(yě )。和(hé ),故(gù )百(bǎi )物(wù )皆(jiē )化(huà );序(xù ),故(gù )群(qún )物(wù )皆(jiē )别(bié )。乐(lè )由(yóu )天(tiān )作(zuò ),礼(lǐ )以(yǐ )地(dì )制(zhì )。过(guò )制(zhì )则(zé )乱(luàn ),过(guò )作(zuò )则(zé )暴(bào )。明(míng )於(yú )天(tiān )地(dì ),然(rán )後(hòu )能(néng )兴(xìng )礼(lǐ )乐(lè )也(yě )。论(lùn )伦(lún )无(wú )患(huàn ),乐(lè )之(zhī )情(qíng )也(yě );欣(xīn )喜(xǐ )驩(huān )爱(ài ),乐(lè )之(zhī )也(yě )。中(zhōng )正(zhèng )无(wú )邪(xié ),礼(lǐ )之(zhī )质(zhì )也(yě );庄(zhuāng )敬(jìng )恭(gōng )顺(shùn ),礼(lǐ )之(zhī )制(zhì )也(yě )。若(ruò )夫(fū )礼(lǐ )乐(lè )之(zhī )施(shī )於(yú )金(jīn )石(shí ),越(yuè )於(yú )声(shēng )音(yīn ),用(yòng )於(yú )宗(zōng )庙(miào )社(shè )稷(jì ),事(shì )于(yú )山(shān )川(chuān )鬼(guǐ )神(shén ),则(zé )此(cǐ )所(suǒ )以(yǐ )与(yǔ )民(mín )同(tóng )也(yě )。

王(wáng )者(zhě )功(gōng )成(chéng )作(zuò )乐(lè ),治(zhì )定(dìng )制(zhì )礼(lǐ )。其(qí )功(gōng )大(dà )者(zhě )其(qí )乐(lè )备(bèi ),其(qí )治(zhì )辨(biàn )者(zhě )其(qí )礼(lǐ )具(jù )。干(gàn )戚(qī )之(zhī )舞(wǔ ),非(fēi )备(bèi )乐(lè )也(yě );亨(hēng )孰(shú )而(ér )祀(sì ),非(fēi )达(dá )礼(lǐ )也(yě )。五(wǔ )帝(dì )殊(shū )时(shí ),不(bú )相(xiàng )沿(yán )乐(lè );三(sān )王(wáng )异(yì )世(shì ),不(bú )相(xiàng )袭(xí )礼(lǐ )。乐(lè )极(jí )则(zé )忧(yōu ),礼(lǐ )粗(cū )则(zé )偏(piān )矣(yǐ )。及(jí )夫(fū )敦(dūn )乐(lè )而(ér )无(wú )忧(yōu ),礼(lǐ )备(bèi )而(ér )不(bú )偏(piān )者(zhě ),其(qí )唯(wéi )大(dà )圣(shèng )乎(hū )?天(tiān )高(gāo )地(dì )下(xià ),万(wàn )物(wù )散(sàn )殊(shū ),而(ér )礼(lǐ )制(zhì )行(háng )也(yě );流(liú )而(ér )不(bú )息(xī ),合(hé )同(tóng )而(ér )化(huà ),而(ér )乐(lè )兴(xìng )也(yě )。春(chūn )作(zuò )夏(xià )长(zhǎng ),仁(rén )也(yě );秋(qiū )敛(liǎn )冬(dōng )藏(cáng ),义(yì )也(yě )。仁(rén )近(jìn )於(yú )乐(lè ),义(yì )近(jìn )於(yú )礼(lǐ )。乐(lè )者(zhě )敦(dūn )和(hé ),率(lǜ )神(shén )而(ér )从(cóng )天(tiān );礼(lǐ )者(zhě )辨(biàn )宜(yí ),居(jū )鬼(guǐ )而(ér )从(cóng )地(dì )。故(gù )圣(shèng )人(rén )作(zuò )乐(lè )以(yǐ )应(yīng )天(tiān ),作(zuò )礼(lǐ )以(yǐ )配(pèi )地(dì )。礼(lǐ )乐(lè )明(míng )备(bèi ),天(tiān )地(dì )官(guān )矣(yǐ )。

天(tiān )尊(zūn )地(dì )卑(bēi ),君(jūn )臣(chén )定(dìng )矣(yǐ )。高(gāo )卑(bēi )已(yǐ )陈(chén ),贵(guì )贱(jiàn )位(wèi )矣(yǐ )。动(dòng )静(jìng )有(yǒu )常(cháng ),小(xiǎo )大(dà )殊(shū )矣(yǐ )。方(fāng )以(yǐ )类(lèi )聚(jù ),物(wù )以(yǐ )群(qún )分(fèn ),则(zé )性(xìng )命(mìng )不(bú )同(tóng )矣(yǐ )。在(zài )天(tiān )成(chéng )象(xiàng ),在(zài )地(dì )成(chéng )形(xíng ),如(rú )此(cǐ )则(zé )礼(lǐ )者(zhě )天(tiān )地(dì )之(zhī )别(bié )也(yě )。地(dì )气(qì )上(shàng )隮(jī ),天(tiān )气(qì )下(xià )降(jiàng ),阴(yīn )阳(yáng )相(xiàng )摩(mó ),天(tiān )地(dì )相(xiàng )荡(dàng ),鼓(gǔ )之(zhī )以(yǐ )雷(léi )霆(tíng ),奋(fèn )之(zhī )以(yǐ )风(fēng )雨(yǔ ),动(dòng )之(zhī )以(yǐ )四(sì )时(shí ),暖(nuǎn )之(zhī )以(yǐ )日(rì )月(yuè ),而(ér )百(bǎi )化(huà )兴(xìng )焉(yān ),如(rú )此(cǐ )则(zé )乐(lè )者(zhě )天(tiān )地(dì )之(zhī )和(hé )也(yě )。

化(huà )不(bú )时(shí )则(zé )不(bú )生(shēng ),男(nán )女(nǚ )无(wú )别(bié )则(zé )乱(luàn )登(dēng ),此(cǐ )天(tiān )地(dì )之(zhī )情(qíng )也(yě )。及(jí )夫(fū )礼(lǐ )乐(lè )之(zhī )极(jí )乎(hū )天(tiān )而(ér )蟠(pán )乎(hū )地(dì ),行(háng )乎(hū )阴(yīn )阳(yáng )而(ér )通(tōng )乎(hū )鬼(guǐ )神(shén ),穷(qióng )高(gāo )极(jí )远(yuǎn )而(ér )测(cè )深(shēn )厚(hòu ),乐(lè )著(zhe )太(tài )始(shǐ )而(ér )礼(lǐ )居(jū )成(chéng )物(wù )。著(zhe )不(bú )息(xī )者(zhě )天(tiān )也(yě ),著(zhe )不(bú )动(dòng )者(zhě )地(dì )也(yě )。一(yī )动(dòng )一(yī )静(jìng )者(zhě ),天(tiān )地(dì )之(zhī )间(jiān )也(yě )。故(gù )圣(shèng )人(rén )曰(yuē )“礼(lǐ )云(yún )乐(lè )云(yún )”。

昔(xī )者(zhě )舜(shùn )作(zuò )五(wǔ )弦(xián )之(zhī )琴(qín ),以(yǐ )歌(gē )南(nán )风(fēng );夔(kuí )始(shǐ )作(zuò )乐(lè ),以(yǐ )赏(shǎng )诸(zhū )侯(hóu )。故(gù )天(tiān )子(zǐ )之(zhī )为(wéi )乐(lè )也(yě ),以(yǐ )赏(shǎng )诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )有(yǒu )德(dé )者(zhě )也(yě )。德(dé )盛(shèng )而(ér )教(jiāo )尊(zūn ),五(wǔ )穀(yù )时(shí )孰(shú ),然(rán )后(hòu )赏(shǎng )之(zhī )以(yǐ )乐(lè )。故(gù )其(qí )治(zhì )民(mín )劳(láo )者(zhě ),其(qí )舞(wǔ )行(háng )级(jí )远(yuǎn );其(qí )治(zhì )民(mín )佚(yì )者(zhě ),其(qí )舞(wǔ )行(háng )级(jí )短(duǎn )。故(gù )观(guān )其(qí )舞(wǔ )而(ér )知(zhī )其(qí )德(dé ),闻(wén )其(qí )谥(shì )而(ér )知(zhī )其(qí )行(háng )。大(dà )章(zhāng ),章(zhāng )之(zhī )也(yě );咸(xián )池(chí ),备(bèi )也(yě );韶(sháo ),继(jì )也(yě );夏(xià ),大(dà )也(yě );殷(yīn )周(zhōu )之(zhī )乐(lè )尽(jìn )也(yě )

天(tiān )地(dì )之(zhī )道(dào ),寒(hán )暑(shǔ )不(bú )时(shí )则(zé )疾(jí ),风(fēng )雨(yǔ )不(bú )节(jiē )则(zé )饥(jī )。教(jiāo )者(zhě ),民(mín )之(zhī )寒(hán )暑(shǔ )也(yě ),教(jiāo )不(bú )时(shí )则(zé )伤(shāng )世(shì )。事(shì )者(zhě ),民(mín )之(zhī )风(fēng )雨(yǔ )也(yě ),事(shì )不(bú )节(jiē )则(zé )无(wú )功(gōng )。然(rán )则(zé )先(xiān )王(wáng )之(zhī )为(wéi )乐(lè )也(yě ),以(yǐ )法(fǎ )治(zhì )也(yě ),善(shàn )则(zé )行(háng )象(xiàng )德(dé )矣(yǐ )。夫(fū )豢(huàn )豕(shǐ )为(wéi )酒(jiǔ ),非(fēi )以(yǐ )为(wéi )祸(huò )也(yě );而(ér )狱(yù )讼(sòng )益(yì )烦(fán ),则(zé )酒(jiǔ )之(zhī )流(liú )生(shēng )祸(huò )也(yě )。是(shì )故(gù )先(xiān )王(wáng )因(yīn )为(wéi )酒(jiǔ )礼(lǐ ),一(yī )献(xiàn )之(zhī )礼(lǐ ),宾(bīn )主(zhǔ )百(bǎi )拜(bài ),终(zhōng )日(rì )饮(yǐn )酒(jiǔ )而(ér )不(bú )得(dé )醉(zuì )焉(yān ),此(cǐ )先(xiān )王(wáng )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )备(bèi )酒(jiǔ )祸(huò )也(yě )。故(gù )酒(jiǔ )食(shí )者(zhě ),所(suǒ )以(yǐ )合(hé )欢(huān )也(yě )。

乐(lè )者(zhě ),所(suǒ )以(yǐ )象(xiàng )德(dé )也(yě );礼(lǐ )者(zhě ),所(suǒ )以(yǐ )闭(bì )淫(yín )也(yě )。是(shì )故(gù )先(xiān )王(wáng )有(yǒu )大(dà )事(shì ),必(bì )有(yǒu )礼(lǐ )以(yǐ )哀(āi )之(zhī );有(yǒu )大(dà )福(fú ),必(bì )有(yǒu )礼(lǐ )以(yǐ )乐(lè )之(zhī ):哀(āi )乐(lè )之(zhī )分(fèn ),皆(jiē )以(yǐ )礼(lǐ )终(zhōng )。

乐(lè )也(yě )者(zhě ),施(shī )也(yě );礼(lǐ )也(yě )者(zhě ),报(bào )也(yě )。乐(lè ),乐(lè )其(qí )所(suǒ )自(zì )生(shēng );而(ér )礼(lǐ ),反(fǎn )其(qí )所(suǒ )自(zì )始(shǐ )。乐(lè )章(zhāng )德(dé ),礼(lǐ )报(bào )情(qíng )反(fǎn )始(shǐ )也(yě )。所(suǒ )谓(wèi )大(dà )路(lù )者(zhě ),天(tiān )子(zǐ )之(zhī )舆(yú )也(yě );龙(lóng )旂(qí )九(jiǔ )旒(liú ),天(tiān )子(zǐ )之(zhī )旌(jīng )也(yě );青(qīng )黑(hēi )缘(yuán )者(zhě ),天(tiān )子(zǐ )之(zhī )葆(bǎo )龟(guī )也(yě );从(cóng )之(zhī )以(yǐ )牛(niú )羊(yáng )之(zhī )群(qún ),则(zé )所(suǒ )以(yǐ )赠(zèng )诸(zhū )侯(hóu )也(yě )。

乐(lè )也(yě )者(zhě ),情(qíng )之(zhī )不(bú )可(kě )变(biàn )者(zhě )也(yě );礼(lǐ )也(yě )者(zhě ),理(lǐ )之(zhī )不(bú )可(kě )易(yì )者(zhě )也(yě )。乐(lè )统(tǒng )同(tóng ),礼(lǐ )别(bié )异(yì ),礼(lǐ )乐(lè )之(zhī )说(shuō )贯(guàn )乎(hū )人(rén )情(qíng )矣(yǐ )。穷(qióng )本(běn )知(zhī )变(biàn ),乐(lè )之(zhī )情(qíng )也(yě );著(zhe )诚(chéng )去(qù )伪(wěi ),礼(lǐ )之(zhī )经(jīng )也(yě )。礼(lǐ )乐(lè )顺(shùn )天(tiān )地(dì )之(zhī )诚(chéng ),达(dá )神(shén )明(míng )之(zhī )德(dé ),降(jiàng )兴(xìng )上(shàng )下(xià )之(zhī )神(shén ),而(ér )凝(níng )是(shì )精(jīng )粗(cū )之(zhī )体(tǐ ),领(lǐng )父(fù )子(zǐ )君(jūn )臣(chén )之(zhī )节(jiē )。

是(shì )故(gù )大(dà )人(rén )举(jǔ )礼(lǐ )乐(lè ),则(zé )天(tiān )地(dì )将(jiāng )为(wéi )昭(zhāo )焉(yān )。天(tiān )地(dì )欣(xīn )合(hé ),阴(yīn )阳(yáng )相(xiàng )得(dé ),煦(xù )妪(yù )覆(fù )育(yù )万(wàn )物(wù ),然(rán )后(hòu )草(cǎo )木(mù )茂(mào ),区(qū )萌(méng )达(dá ),羽(yǔ )翮(hé )奋(fèn ),角(jiǎo )生(shēng ),蛰(zhé )蟲(chóng )昭(zhāo )稣(sū ),羽(yǔ )者(zhě )妪(yù )伏(fú ),毛(máo )者(zhě )孕(yùn )鬻(yù ),胎(tāi )生(shēng )者(zhě )不(bú )殰(dú )而(ér )卵(luǎn )生(shēng )者(zhě )不(bú )殈(xù ),则(zé )乐(lè )之(zhī )道(dào )归(guī )焉(yān )耳(ěr )。

乐(lè )者(zhě ),非(fēi )谓(wèi )黄(huáng )锺(zhōng )大(dà )吕(lǚ )弦(xián )歌(gē )干(gàn )扬(yáng )也(yě ),乐(lè )之(zhī )末(mò )节(jiē )也(yě ),故(gù )童(tóng )者(zhě )舞(wǔ )之(zhī );布(bù )筵(yàn )席(xí ),陈(chén )樽(zūn )俎(zǔ ),列(liè )笾(biān )豆(dòu ),以(yǐ )升(shēng )降(jiàng )为(wéi )礼(lǐ )者(zhě ),礼(lǐ )之(zhī )末(mò )节(jiē )也(yě ),故(gù )有(yǒu )司(sī )掌(zhǎng )之(zhī )。乐(lè )师(shī )辩(biàn )乎(hū )声(shēng )诗(shī ),故(gù )北(běi )面(miàn )而(ér )弦(xián );宗(zōng )祝(zhù )辩(biàn )乎(hū )宗(zōng )庙(miào )之(zhī )礼(lǐ ),故(gù )後(hòu )尸(shī );商(shāng )祝(zhù )辩(biàn )乎(hū )丧(sàng )礼(lǐ ),故(gù )後(hòu )主(zhǔ )人(rén )。是(shì )故(gù )德(dé )成(chéng )而(ér )上(shàng ),成(chéng )而(ér )下(xià );行(háng )成(chéng )而(ér )先(xiān ),事(shì )成(chéng )而(ér )後(hòu )。是(shì )故(gù )先(xiān )王(wáng )有(yǒu )上(shàng )有(yǒu )下(xià ),有(yǒu )先(xiān )有(yǒu )後(hòu ),然(rán )后(hòu )可(kě )以(yǐ )有(yǒu )制(zhì )於(yú )天(tiān )下(xià )也(yě )。

乐(lè )者(zhě ),圣(shèng )人(rén )之(zhī )所(suǒ )乐(lè )也(yě ),而(ér )可(kě )以(yǐ )善(shàn )民(mín )心(xīn )。其(qí )感(gǎn )人(rén )深(shēn ),其(qí )风(fēng )移(yí )俗(sú )易(yì ),故(gù )先(xiān )王(wáng )著(zhe )其(qí )教(jiāo )焉(yān )。

夫(fū )人(rén )有(yǒu )血(xuè )气(qì )心(xīn )知(zhī )之(zhī )性(xìng ),而(ér )无(wú )哀(āi )乐(lè )喜(xǐ )怒(nù )之(zhī )常(cháng ),应(yīng )感(gǎn )起(qǐ )物(wù )而(ér )动(dòng ),然(rán )后(hòu )心(xīn )术(shù )形(xíng )焉(yān )。是(shì )故(gù )志(zhì )微(wēi )焦(jiāo )衰(shuāi )之(zhī )音(yīn )作(zuò ),而(ér )民(mín )思(sī )忧(yōu );啴(tān )缓(huǎn )慢(màn )易(yì )繁(fán )文(wén )简(jiǎn )节(jiē )之(zhī )音(yīn )作(zuò ),而(ér )民(mín )康(kāng )乐(lè );粗(cū )厉(lì )猛(měng )起(qǐ )奋(fèn )末(mò )广(guǎng )贲(bēn )之(zhī )音(yīn )作(zuò ),而(ér )民(mín )刚(gāng )毅(yì );廉(lián )直(zhí )经(jīng )正(zhèng )庄(zhuāng )诚(chéng )之(zhī )音(yīn )作(zuò ),而(ér )民(mín )肃(sù )敬(jìng );宽(kuān )裕(yù )肉(ròu )好(hǎo )顺(shùn )成(chéng )和(hé )动(dòng )之(zhī )音(yīn )作(zuò ),而(ér )民(mín )慈(cí )爱(ài );流(liú )辟(pì )邪(xié )散(sàn )狄(dí )成(chéng )涤(dí )滥(làn )之(zhī )音(yīn )作(zuò ),而(ér )民(mín )淫(yín )乱(luàn )。

是(shì )故(gù )先(xiān )王(wáng )本(běn )之(zhī )情(qíng )性(xìng ),稽(jī )之(zhī )度(dù )数(shù ),制(zhì )之(zhī )礼(lǐ )义(yì ),合(hé )生(shēng )气(qì )之(zhī )和(hé ),道(dào )五(wǔ )常(cháng )之(zhī )行(háng ),使(shǐ )之(zhī )阳(yáng )而(ér )不(bú )散(sàn ),阴(yīn )而(ér )不(bú )密(mì ),刚(gāng )气(qì )不(bú )怒(nù ),柔(róu )气(qì )不(bú )慑(shè ),四(sì )暢(chàng )交(jiāo )於(yú )中(zhōng )而(ér )发(fā )作(zuò )於(yú )外(wài ),皆(jiē )安(ān )其(qí )位(wèi )而(ér )不(bú )相(xiàng )夺(duó )也(yě )。然(rán )后(hòu )立(lì )之(zhī )学(xué )等(děng ),广(guǎng )其(qí )节(jiē )奏(zòu ),省(shěng )其(qí )文(wén )采(cǎi ),以(yǐ )绳(shéng )德(dé )厚(hòu )也(yě )。类(lèi )小(xiǎo )大(dà )之(zhī )称(chēng ),比(bǐ )终(zhōng )始(shǐ )之(zhī )序(xù ),以(yǐ )象(xiàng )事(shì )行(háng ),使(shǐ )亲(qīn )疏(shū )贵(guì )贱(jiàn )长(zhǎng )幼(yòu )男(nán )女(nǚ )之(zhī )理(lǐ )皆(jiē )形(xíng )见(jiàn )於(yú )乐(lè ):故(gù )曰(yuē )“乐(lè )观(guān )其(qí )深(shēn )矣(yǐ )”。

土(tǔ )敝(bì )则(zé )草(cǎo )木(mù )不(bú )长(zhǎng ),水(shuǐ )烦(fán )则(zé )鱼(yú )鳖(biē )不(bú )大(dà ),气(qì )衰(shuāi )则(zé )生(shēng )物(wù )不(bú )育(yù ),世(shì )乱(luàn )则(zé )礼(lǐ )废(fèi )而(ér )乐(lè )淫(yín )。是(shì )故(gù )其(qí )声(shēng )哀(āi )而(ér )不(bú )庄(zhuāng ),乐(lè )而(ér )不(bú )安(ān ),慢(màn )易(yì )以(yǐ )犯(fàn )节(jiē ),流(liú )湎(miǎn )以(yǐ )忘(wàng )本(běn )。广(guǎng )则(zé )容(róng )奸(jiān )。狭(xiá )则(zé )思(sī )欲(yù ),感(gǎn )涤(dí )荡(dàng )之(zhī )气(qì )而(ér )灭(miè )平(píng )和(hé )之(zhī )德(dé ),是(shì )以(yǐ )君(jūn )子(zǐ )贱(jiàn )之(zhī )也(yě )。

凡(fán )奸(jiān )声(shēng )感(gǎn )人(rén )而(ér )逆(nì )气(qì )应(yīng )之(zhī ),逆(nì )气(qì )成(chéng )象(xiàng )而(ér )淫(yín )乐(lè )兴(xìng )焉(yān )。正(zhèng )声(shēng )感(gǎn )人(rén )而(ér )顺(shùn )气(qì )应(yīng )之(zhī ),顺(shùn )气(qì )成(chéng )象(xiàng )而(ér )和(hé )乐(lè )兴(xìng )焉(yān )。倡(chàng )和(hé )有(yǒu )应(yīng ),回(huí )邪(xié )曲(qǔ )直(zhí )各(gè )归(guī )其(qí )分(fèn ),而(ér )万(wàn )物(wù )之(zhī )理(lǐ )以(yǐ )类(lèi )相(xiàng )动(dòng )也(yě )。

是(shì )故(gù )君(jūn )子(zǐ )反(fǎn )情(qíng )以(yǐ )和(hé )其(qí )志(zhì ),比(bǐ )类(lèi )以(yǐ )成(chéng )其(qí )行(háng )。奸(jiān )声(shēng )乱(luàn )色(sè )不(bú )留(liú )聪(cōng )明(míng ),淫(yín )乐(lè )废(fèi )礼(lǐ )不(bú )接(jiē )於(yú )心(xīn )术(shù ),惰(duò )慢(màn )邪(xié )辟(pì )之(zhī )气(qì )不(bú )设(shè )於(yú )身(shēn )体(tǐ ),使(shǐ )耳(ěr )目(mù )鼻(bí )口(kǒu )心(xīn )知(zhī )百(bǎi )体(tǐ )皆(jiē )由(yóu )顺(shùn )正(zhèng ),以(yǐ )行(háng )其(qí )义(yì )。然(rán )后(hòu )发(fā )以(yǐ )声(shēng )音(yīn ),文(wén )以(yǐ )琴(qín )瑟(sè ),动(dòng )以(yǐ )干(gàn )戚(qī ),饰(shì )以(yǐ )羽(yǔ )旄(máo ),从(cóng )以(yǐ )箫(xiāo )管(guǎn ),奋(fèn )至(zhì )德(dé )之(zhī )光(guāng ),动(dòng )四(sì )气(qì )之(zhī )和(hé ),以(yǐ )著(zhe )万(wàn )物(wù )之(zhī )理(lǐ )。是(shì )故(gù )清(qīng )明(míng )象(xiàng )天(tiān ),广(guǎng )大(dà )象(xiàng )地(dì ),终(zhōng )始(shǐ )象(xiàng )四(sì )时(shí ),周(zhōu )旋(xuán )象(xiàng )风(fēng )雨(yǔ );五(wǔ )色(sè )成(chéng )文(wén )而(ér )不(bú )乱(luàn ),八(bā )风(fēng )从(cóng )律(lǜ )而(ér )不(bú )奸(jiān ),百(bǎi )度(dù )得(dé )数(shù )而(ér )有(yǒu )常(cháng );小(xiǎo )大(dà )相(xiàng )成(chéng ),终(zhōng )始(shǐ )相(xiàng )生(shēng ),倡(chàng )和(hé )清(qīng )浊(zhuó ),代(dài )相(xiàng )为(wéi )经(jīng )。故(gù )乐(lè )行(háng )而(ér )伦(lún )清(qīng ),耳(ěr )目(mù )聪(cōng )明(míng ),血(xuè )气(qì )和(hé )平(píng ),移(yí )风(fēng )易(yì )俗(sú ),天(tiān )下(xià )皆(jiē )宁(níng )。故(gù )曰(yuē )“乐(lè )者(zhě )乐(lè )也(yě )”。君(jūn )子(zǐ )乐(lè )得(dé )其(qí )道(dào ),小(xiǎo )人(rén )乐(lè )得(dé )其(qí )欲(yù )。以(yǐ )道(dào )制(zhì )欲(yù ),则(zé )乐(lè )而(ér )不(bú )乱(luàn );以(yǐ )欲(yù )忘(wàng )道(dào ),则(zé )惑(huò )而(ér )不(bú )乐(lè )。是(shì )故(gù )君(jūn )子(zǐ )反(fǎn )情(qíng )以(yǐ )和(hé )其(qí )志(zhì ),广(guǎng )乐(lè )以(yǐ )成(chéng )其(qí )教(jiāo ),乐(lè )行(háng )而(ér )民(mín )乡(xiāng )方(fāng ),可(kě )以(yǐ )观(guān )德(dé )矣(yǐ )。

德(dé )者(zhě ),性(xìng )之(zhī )端(duān )也(yě );乐(lè )者(zhě ),德(dé )之(zhī )华(huá )也(yě );金(jīn )石(shí )丝(sī )竹(zhú ),乐(lè )之(zhī )器(qì )也(yě )。诗(shī ),言(yán )其(qí )志(zhì )也(yě );歌(gē ),咏(yǒng )其(qí )声(shēng )也(yě );舞(wǔ ),动(dòng )其(qí )容(róng )也(yě ):三(sān )者(zhě )本(běn )乎(hū )心(xīn ),然(rán )后(hòu )乐(lè )气(qì )从(cóng )之(zhī )。是(shì )故(gù )情(qíng )深(shēn )而(ér )文(wén )明(míng ),气(qì )盛(shèng )而(ér )化(huà )神(shén ),和(hé )顺(shùn )积(jī )中(zhōng )而(ér )英(yīng )华(huá )发(fā )外(wài ),唯(wéi )乐(lè )不(bú )可(kě )以(yǐ )为(wéi )伪(wěi )。

乐(lè )者(zhě ),心(xīn )之(zhī )动(dòng )也(yě );声(shēng )者(zhě ),乐(lè )之(zhī )象(xiàng )也(yě );文(wén )采(cǎi )节(jiē )奏(zòu ),声(shēng )之(zhī )饰(shì )也(yě )。君(jūn )子(zǐ )动(dòng )其(qí )本(běn ),乐(lè )其(qí )象(xiàng ),然(rán )后(hòu )治(zhì )其(qí )饰(shì )。是(shì )故(gù )先(xiān )鼓(gǔ )以(yǐ )警(jǐng )戒(jiè ),三(sān )步(bù )以(yǐ )见(jiàn )方(fāng ),再(zài )始(shǐ )以(yǐ )著(zhe )往(wǎng ),复(fù )乱(luàn )以(yǐ )饬(chì )归(guī ),奋(fèn )疾(jí )而(ér )不(bú )拔(bá ),极(jí )幽(yōu )而(ér )不(bú )隐(yǐn )。独(dú )乐(lè )其(qí )志(zhì ),不(bú )厌(yàn )其(qí )道(dào );备(bèi )举(jǔ )其(qí )道(dào ),不(bú )私(sī )其(qí )欲(yù )。是(shì )以(yǐ )情(qíng )见(jiàn )而(ér )义(yì )立(lì ),乐(lè )终(zhōng )而(ér )德(dé )尊(zūn );君(jūn )子(zǐ )以(yǐ )好(hǎo )善(shàn ),小(xiǎo )人(rén )以(yǐ )息(xī )过(guò ):故(gù )曰(yuē )“生(shēng )民(mín )之(zhī )道(dào ),乐(lè )为(wéi )大(dà )焉(yān )”。

君(jūn )子(zǐ )曰(yuē ):礼(lǐ )乐(lè )不(bú )可(kě )以(yǐ )斯(sī )须(xū )去(qù )身(shēn )。致(zhì )乐(lè )以(yǐ )治(zhì )心(xīn ),则(zé )易(yì )直(zhí )子(zǐ )谅(liàng )之(zhī )心(xīn )油(yóu )然(rán )生(shēng )矣(yǐ )。易(yì )直(zhí )子(zǐ )谅(liàng )之(zhī )心(xīn )生(shēng )则(zé )乐(lè ),乐(lè )则(zé )安(ān ),安(ān )则(zé )久(jiǔ ),久(jiǔ )则(zé )天(tiān ),天(tiān )则(zé )神(shén )。天(tiān )则(zé )不(bú )言(yán )而(ér )信(xìn ),神(shén )则(zé )不(bú )怒(nù )而(ér )威(wēi )。致(zhì )乐(lè ),以(yǐ )治(zhì )心(xīn )者(zhě )也(yě );致(zhì )礼(lǐ ),以(yǐ )治(zhì )躬(gōng )者(zhě )也(yě )。治(zhì )躬(gōng )则(zé )庄(zhuāng )敬(jìng ),庄(zhuāng )敬(jìng )则(zé )严(yán )威(wēi )。心(xīn )中(zhōng )斯(sī )须(xū )不(bú )和(hé )不(bú )乐(lè ),而(ér )鄙(bǐ )诈(zhà )之(zhī )心(xīn )入(rù )之(zhī )矣(yǐ );外(wài )貌(mào )斯(sī )须(xū )不(bú )庄(zhuāng )不(bú )敬(jìng ),而(ér )慢(màn )易(yì )之(zhī )心(xīn )入(rù )之(zhī )矣(yǐ )。故(gù )乐(lè )也(yě )者(zhě ),动(dòng )於(yú )内(nèi )者(zhě )也(yě );礼(lǐ )也(yě )者(zhě ),动(dòng )於(yú )外(wài )者(zhě )也(yě )。乐(lè )极(jí )和(hé ),礼(lǐ )极(jí )顺(shùn )。内(nèi )和(hé )而(ér )外(wài )顺(shùn ),则(zé )民(mín )瞻(zhān )其(qí )颜(yán )色(sè )而(ér )弗(fú )与(yǔ )争(zhēng )也(yě ),望(wàng )其(qí )容(róng )貌(mào )而(ér )民(mín )不(bú )生(shēng )易(yì )慢(màn )焉(yān )。德(dé )煇(huí )动(dòng )乎(hū )内(nèi )而(ér )民(mín )莫(mò )不(bú )承(chéng )听(tīng ),理(lǐ )发(fā )乎(hū )外(wài )而(ér )民(mín )莫(mò )不(bú )承(chéng )顺(shùn ),故(gù )曰(yuē )“知(zhī )礼(lǐ )乐(lè )之(zhī )道(dào ),举(jǔ )而(ér )错(cuò )之(zhī )天(tiān )下(xià )无(wú )难(nán )矣(yǐ )”。

乐(lè )也(yě )者(zhě ),动(dòng )於(yú )内(nèi )者(zhě )也(yě );礼(lǐ )也(yě )者(zhě ),动(dòng )於(yú )外(wài )者(zhě )也(yě )。故(gù )礼(lǐ )主(zhǔ )其(qí )谦(qiān ),乐(lè )主(zhǔ )其(qí )盈(yíng )。礼(lǐ )谦(qiān )而(ér )进(jìn ),以(yǐ )进(jìn )为(wéi )文(wén );乐(lè )盈(yíng )而(ér )反(fǎn ),以(yǐ )反(fǎn )为(wéi )文(wén )。礼(lǐ )谦(qiān )而(ér )不(bú )进(jìn ),则(zé )销(xiāo );乐(lè )盈(yíng )而(ér )不(bú )反(fǎn ),则(zé )放(fàng )。故(gù )礼(lǐ )有(yǒu )报(bào )而(ér )乐(lè )有(yǒu )反(fǎn )。礼(lǐ )得(dé )其(qí )报(bào )则(zé )乐(lè ),乐(lè )得(dé )其(qí )反(fǎn )则(zé )安(ān )。礼(lǐ )之(zhī )报(bào ),乐(lè )之(zhī )反(fǎn ),其(qí )义(yì )一(yī )也(yě )。

夫(fū )乐(lè )者(zhě )乐(lè )也(yě ),人(rén )情(qíng )之(zhī )所(suǒ )不(bú )能(néng )免(miǎn )也(yě )。乐(lè )必(bì )发(fā )诸(zhū )声(shēng )音(yīn ),形(xíng )於(yú )动(dòng )静(jìng ),人(rén )道(dào )也(yě )。声(shēng )音(yīn )动(dòng )静(jìng ),性(xìng )术(shù )之(zhī )变(biàn ),尽(jìn )於(yú )此(cǐ )矣(yǐ )。故(gù )人(rén )不(bú )能(néng )无(wú )乐(lè ),乐(lè )不(bú )能(néng )无(wú )形(xíng )。形(xíng )而(ér )不(bú )为(wéi )道(dào ),不(bú )能(néng )无(wú )乱(luàn )。先(xiān )王(wáng )恶(è )其(qí )乱(luàn ),故(gù )制(zhì )雅(yǎ )颂(sòng )之(zhī )声(shēng )以(yǐ )道(dào )之(zhī ),使(shǐ )其(qí )声(shēng )足(zú )以(yǐ )乐(lè )而(ér )不(bú )流(liú ),使(shǐ )其(qí )文(wén )足(zú )以(yǐ )纶(lún )而(ér )不(bú )息(xī ),使(shǐ )其(qí )曲(qǔ )直(zhí )繁(fán )省(shěng )廉(lián )肉(ròu )节(jiē )奏(zòu ),足(zú )以(yǐ )感(gǎn )动(dòng )人(rén )之(zhī )善(shàn )心(xīn )而(ér )已(yǐ )矣(yǐ ),不(bú )使(shǐ )放(fàng )心(xīn )邪(xié )气(qì )得(dé )接(jiē )焉(yān ),是(shì )先(xiān )王(wáng )立(lì )乐(lè )之(zhī )方(fāng )也(yě )。是(shì )故(gù )乐(lè )在(zài )宗(zōng )庙(miào )之(zhī )中(zhōng ),君(jūn )臣(chén )上(shàng )下(xià )同(tóng )听(tīng )之(zhī ),则(zé )莫(mò )不(bú )和(hé )敬(jìng );在(zài )族(zú )长(zhǎng )乡(xiāng )里(lǐ )之(zhī )中(zhōng ),长(zhǎng )幼(yòu )同(tóng )听(tīng )之(zhī ),则(zé )莫(mò )不(bú )和(hé )顺(shùn );在(zài )闺(guī )门(mén )之(zhī )内(nèi ),父(fù )子(zǐ )兄(xiōng )弟(dì )同(tóng )听(tīng )之(zhī ),则(zé )莫(mò )不(bú )和(hé )亲(qīn )。故(gù )乐(lè )者(zhě ),审(shěn )一(yī )以(yǐ )定(dìng )和(hé ),比(bǐ )物(wù )以(yǐ )饰(shì )节(jiē ),节(jiē )奏(zòu )合(hé )以(yǐ )成(chéng )文(wén ),所(suǒ )以(yǐ )合(hé )和(hé )父(fù )子(zǐ )君(jūn )臣(chén ),附(fù )亲(qīn )万(wàn )民(mín )也(yě ),是(shì )先(xiān )王(wáng )立(lì )乐(lè )之(zhī )方(fāng )也(yě )。故(gù )听(tīng )其(qí )雅(yǎ )颂(sòng )之(zhī )声(shēng ),志(zhì )意(yì )得(dé )广(guǎng )焉(yān );执(zhí )其(qí )干(gàn )戚(qī ),习(xí )其(qí )俯(fǔ )仰(yǎng )诎(qū )信(xìn ),容(róng )貌(mào )得(dé )庄(zhuāng )焉(yān );行(háng )其(qí )缀(zhuì )兆(zhào ),要(yào )其(qí )节(jiē )奏(zòu ),行(háng )列(liè )得(dé )正(zhèng )焉(yān ),进(jìn )退(tuì )得(dé )齐(qí )焉(yān )。故(gù )乐(lè )者(zhě )天(tiān )地(dì )之(zhī )齐(qí ),中(zhōng )和(hé )之(zhī )纪(jì ),人(rén )情(qíng )之(zhī )所(suǒ )不(bú )能(néng )免(miǎn )也(yě )。

夫(fū )乐(lè )者(zhě ),先(xiān )王(wáng )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )饰(shì )喜(xǐ )也(yě );军(jūn )旅(lǚ )鈇(fū )钺(yuè )者(zhě ),先(xiān )王(wáng )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )饰(shì )怒(nù )也(yě )。故(gù )先(xiān )王(wáng )之(zhī )喜(xǐ )怒(nù )皆(jiē )得(dé )其(qí )齐(qí )矣(yǐ )。喜(xǐ )则(zé )天(tiān )下(xià )和(hé )之(zhī ),怒(nù )则(zé )暴(bào )乱(luàn )者(zhě )畏(wèi )之(zhī )。先(xiān )王(wáng )之(zhī )道(dào )礼(lǐ )乐(lè )可(kě )谓(wèi )盛(shèng )矣(yǐ )。

魏(wèi )文(wén )侯(hóu )问(wèn )於(yú )子(zǐ )夏(xià )曰(yuē ):“吾(wú )端(duān )冕(miǎn )而(ér )听(tīng )古(gǔ )乐(lè )则(zé )唯(wéi )恐(kǒng )卧(wò ),听(tīng )郑(zhèng )卫(wèi )之(zhī )音(yīn )则(zé )不(bú )知(zhī )倦(juàn )。敢(gǎn )问(wèn )古(gǔ )乐(lè )之(zhī )如(rú )彼(bǐ ),何(hé )也(yě )?新(xīn )乐(lè )之(zhī )如(rú )此(cǐ ),何(hé )也(yě )?”

子(zǐ )夏(xià )答(dá )曰(yuē ):“今(jīn )夫(fū )古(gǔ )乐(lè ),进(jìn )旅(lǚ )而(ér )退(tuì )旅(lǚ ),和(hé )正(zhèng )以(yǐ )广(guǎng ),弦(xián )匏(páo )笙(shēng )簧(huáng )合(hé )守(shǒu )拊(fǔ )鼓(gǔ ),始(shǐ )奏(zòu )以(yǐ )文(wén ),止(zhǐ )乱(luàn )以(yǐ )武(wǔ ),治(zhì )乱(luàn )以(yǐ )相(xiàng ),讯(xùn )疾(jí )以(yǐ )雅(yǎ )。君(jūn )子(zǐ )於(yú )是(shì )语(yǔ ),於(yú )是(shì )道(dào )古(gǔ ),修(xiū )身(shēn )及(jí )家(jiā ),平(píng )均(jūn )天(tiān )下(xià ):此(cǐ )古(gǔ )乐(lè )之(zhī )发(fā )也(yě )。今(jīn )夫(fū )新(xīn )乐(lè ),进(jìn )俯(fǔ )退(tuì )俯(fǔ ),奸(jiān )声(shēng )以(yǐ )淫(yín ),溺(nì )而(ér )不(bú )止(zhǐ ),及(jí )优(yōu )侏(zhū )儒(rú ),

杂(zá )子(zǐ )女(nǚ ),不(bú )知(zhī )父(fù )子(zǐ )。乐(lè )终(zhōng )不(bú )可(kě )以(yǐ )语(yǔ ),不(bú )可(kě )以(yǐ )道(dào )古(gǔ ):此(cǐ )新(xīn )乐(lè )之(zhī )发(fā )也(yě )。今(jīn )君(jūn )之(zhī )所(suǒ )问(wèn )者(zhě )乐(lè )也(yě ),所(suǒ )好(hǎo )者(zhě )音(yīn )也(yě )。夫(fū )乐(lè )之(zhī )与(yǔ )音(yīn ),相(xiàng )近(jìn )而(ér )不(bú )同(tóng )。”

文(wén )侯(hóu )曰(yuē ):“敢(gǎn )问(wèn )如(rú )何(hé )?”

子(zǐ )夏(xià )答(dá )曰(yuē ):“夫(fū )古(gǔ )者(zhě )天(tiān )地(dì )顺(shùn )而(ér )四(sì )时(shí )当(dāng ),民(mín )有(yǒu )德(dé )而(ér )五(wǔ )穀(yù )昌(chāng ),疾(jí )疢(chèn )不(bú )作(zuò )而(ér )无(wú )祅(yāo )祥(xiáng ),此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )大(dà )当(dāng )。然(rán )后(hòu )圣(shèng )人(rén )作(zuò )为(wéi )父(fù )子(zǐ )君(jūn )臣(chén )以(yǐ )为(wéi )之(zhī )纪(jì )纲(gāng ),纪(jì )纲(gāng )既(jì )正(zhèng ),天(tiān )下(xià )大(dà )定(dìng ),天(tiān )下(xià )大(dà )定(dìng ),然(rán )后(hòu )正(zhèng )六(liù )律(lǜ ),和(hé )五(wǔ )声(shēng ),弦(xián )歌(gē )诗(shī )颂(sòng ),此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )德(dé )音(yīn ),德(dé )音(yīn )之(zhī )谓(wèi )乐(lè )。诗(shī )曰(yuē ):‘莫(mò )其(qí )德(dé )音(yīn ),其(qí )德(dé )克(kè )明(míng ),克(kè )明(míng )克(kè )类(lèi ),克(kè )长(zhǎng )克(kè )君(jūn )。王(wáng )此(cǐ )大(dà )邦(bāng ),克(kè )顺(shùn )克(kè )俾(bǐ )。俾(bǐ )於(yú )文(wén )王(wáng ),其(qí )德(dé )靡(mí )悔(huǐ )。既(jì )受(shòu )帝(dì )祉(zhǐ ),施(shī )于(yú )孙(sūn )子(zǐ )。’此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。今(jīn )君(jūn )之(zhī )所(suǒ )好(hǎo )者(zhě ),其(qí )溺(nì )音(yīn )与(yǔ )?”

文(wén )侯(hóu )曰(yuē ):“敢(gǎn )问(wèn )溺(nì )音(yīn )者(zhě )何(hé )从(cóng )出(chū )也(yě )?”

子(zǐ )夏(xià )答(dá )曰(yuē ):“郑(zhèng )音(yīn )好(hǎo )滥(làn )淫(yín )志(zhì ),宋(sòng )音(yīn )燕(yàn )女(nǚ )溺(nì )志(zhì ),卫(wèi )音(yīn )趣(qù )数(shù )烦(fán )志(zhì ),齐(qí )音(yīn )骜(ào )辟(pì )骄(jiāo )志(zhì ),四(sì )者(zhě )皆(jiē )淫(yín )於(yú )色(sè )而(ér )害(hài )於(yú )德(dé ),是(shì )以(yǐ )祭(jì )祀(sì )不(bú )用(yòng )也(yě )。诗(shī )曰(yuē ):‘肃(sù )雍(yōng )和(hé )鸣(míng ),先(xiān )祖(zǔ )是(shì )听(tīng )。’夫(fū )肃(sù )肃(sù ),敬(jìng )也(yě );雍(yōng )雍(yōng ),和(hé )也(yě )。夫(fū )敬(jìng )以(yǐ )和(hé ),何(hé )事(shì )不(bú )行(háng )?为(wéi )人(rén )君(jūn )者(zhě ),谨(jǐn )其(qí )所(suǒ )好(hǎo )恶(è )而(ér )已(yǐ )矣(yǐ )。君(jūn )好(hǎo )之(zhī )则(zé )臣(chén )为(wéi )之(zhī ),上(shàng )行(háng )之(zhī )则(zé )民(mín )从(cóng )之(zhī )。诗(shī )曰(yuē ):‘诱(yòu )民(mín )孔(kǒng )易(yì )’,此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。然(rán )后(hòu )圣(shèng )人(rén )作(zuò )为(wéi )鞉(táo )鼓(gǔ )椌(kōng )楬(jié )埙(xūn )篪(chí ),此(cǐ )六(liù )者(zhě ),德(dé )音(yīn )之(zhī )音(yīn )也(yě )。然(rán )后(hòu )钟(zhōng )磬(qìng )竽(yú )瑟(sè )以(yǐ )和(hé )之(zhī ),干(gàn )戚(qī )旄(máo )狄(dí )以(yǐ )舞(wǔ )之(zhī )。此(cǐ )所(suǒ )以(yǐ )祭(jì )先(xiān )王(wáng )之(zhī )庙(miào )也(yě ),所(suǒ )以(yǐ )献(xiàn )酬(chóu )酳(yìn )酢(zuò )也(yě ),所(suǒ )以(yǐ )官(guān )序(xù )贵(guì )贱(jiàn )各(gè )得(dé )其(qí )宜(yí )也(yě ),此(cǐ )所(suǒ )以(yǐ )示(shì )後(hòu )世(shì )有(yǒu )尊(zūn )卑(bēi )长(zhǎng )幼(yòu )序(xù )也(yě )。钟(zhōng )声(shēng )铿(kēng ),铿(kēng )以(yǐ )立(lì )号(hào ),号(hào )以(yǐ )立(lì )横(héng ),横(héng )以(yǐ )立(lì )武(wǔ )。君(jūn )子(zǐ )听(tīng )钟(zhōng )声(shēng )则(zé )思(sī )武(wǔ )臣(chén )。石(shí )声(shēng )硜(kēng ),硜(kēng )以(yǐ )立(lì )别(bié ),别(bié )以(yǐ )致(zhì )死(sǐ )。君(jūn )子(zǐ )听(tīng )磬(qìng )声(shēng )则(zé )思(sī )死(sǐ )封(fēng )疆(jiāng )之(zhī )臣(chén )。丝(sī )声(shēng )哀(āi ),哀(āi )以(yǐ )立(lì )廉(lián ),廉(lián )以(yǐ )立(lì )志(zhì )。君(jūn )子(zǐ )听(tīng )琴(qín )瑟(sè )之(zhī )声(shēng )则(zé )思(sī )志(zhì )义(yì )之(zhī )臣(chén )。竹(zhú )声(shēng )滥(làn ),滥(làn )以(yǐ )立(lì )会(huì ),会(huì )以(yǐ )聚(jù )众(zhòng )。君(jūn )子(zǐ )听(tīng )竽(yú )笙(shēng )箫(xiāo )管(guǎn )之(zhī )声(shēng )则(zé )思(sī )畜(chù )聚(jù )之(zhī )臣(chén )。鼓(gǔ )鼙(pí )之(zhī )声(shēng )讙(huān ),讙(huān )以(yǐ )立(lì )动(dòng ),动(dòng )以(yǐ )进(jìn )众(zhòng )。君(jūn )子(zǐ )听(tīng )鼓(gǔ )鼙(pí )之(zhī )声(shēng )则(zé )思(sī )将(jiāng )帅(shuài )之(zhī )臣(chén )。君(jūn )子(zǐ )之(zhī )听(tīng )音(yīn ),非(fēi )听(tīng )其(qí )铿(kēng )鎗(qiāng )而(ér )已(yǐ )也(yě ),彼(bǐ )亦(yì )有(yǒu )所(suǒ )合(hé )之(zhī )也(yě )。”

宾(bīn )牟(móu )贾(jiǎ )侍(shì )坐(zuò )於(yú )孔(kǒng )子(zǐ ),孔(kǒng )子(zǐ )与(yǔ )之(zhī )言(yán ),及(jí )乐(lè ),曰(yuē ):“夫(fū )武(wǔ )之(zhī )备(bèi )戒(jiè )之(zhī )已(yǐ )久(jiǔ ),何(hé )也(yě )?”

答(dá )曰(yuē ):“病(bìng )不(bú )得(dé )其(qí )众(zhòng )也(yě )。”

“永(yǒng )叹(tàn )之(zhī ),淫(yín )液(yè )之(zhī ),何(hé )也(yě )?”

答(dá )曰(yuē ):“恐(kǒng )不(bú )逮(dǎi )事(shì )也(yě )。”

“发(fā )扬(yáng )蹈(dǎo )厉(lì )之(zhī )已(yǐ )蚤(zǎo ),何(hé )也(yě )?”

答(dá )曰(yuē ):“及(jí )时(shí )事(shì )也(yě )。”

“武(wǔ )坐(zuò )致(zhì )右(yòu )宪(xiàn )左(zuǒ ),何(hé )也(yě )?”

答(dá )曰(yuē ):“非(fēi )武(wǔ )坐(zuò )也(yě )。”

“声(shēng )淫(yín )及(jí )商(shāng ),何(hé )也(yě )?”

答(dá )曰(yuē ):“非(fēi )武(wǔ )音(yīn )也(yě )。”

子(zǐ )曰(yuē ):“若(ruò )非(fēi )武(wǔ )音(yīn ),则(zé )何(hé )音(yīn )也(yě )?”

答(dá )曰(yuē ):“有(yǒu )司(sī )失(shī )其(qí )传(chuán )也(yě )。如(rú )非(fēi )有(yǒu )司(sī )失(shī )其(qí )传(chuán ),则(zé )武(wǔ )王(wáng )之(zhī )志(zhì )荒(huāng )矣(yǐ )。”

子(zǐ )曰(yuē ):“唯(wéi )丘(qiū )之(zhī )闻(wén )诸(zhū )苌(cháng )弘(hóng ),亦(yì )若(ruò )吾(wú )子(zǐ )之(zhī )言(yán )是(shì )也(yě )。”

宾(bīn )牟(móu )贾(jiǎ )起(qǐ ),免(miǎn )席(xí )而(ér )请(qǐng )曰(yuē ):“夫(fū )武(wǔ )之(zhī )备(bèi )戒(jiè )之(zhī )已(yǐ )久(jiǔ ),则(zé )既(jì )闻(wén )命(mìng )矣(yǐ )。敢(gǎn )问(wèn )迟(chí )之(zhī )迟(chí )而(ér )又(yòu )久(jiǔ ),何(hé )也(yě )?”

子(zǐ )曰(yuē ):“居(jū ),吾(wú )语(yǔ )汝(rǔ )。夫(fū )乐(lè )者(zhě ),象(xiàng )成(chéng )者(zhě )也(yě )。总(zǒng )干(gàn )而(ér )山(shān )立(lì ),武(wǔ )王(wáng )之(zhī )事(shì )也(yě );发(fā )扬(yáng )蹈(dǎo )厉(lì ),太(tài )公(gōng )之(zhī )志(zhì )也(yě );武(wǔ )乱(luàn )皆(jiē )坐(zuò ),周(zhōu )召(zhào )之(zhī )治(zhì )也(yě )。且(qiě )夫(fū )武(wǔ ),始(shǐ )而(ér )北(běi )出(chū ),再(zài )成(chéng )而(ér )灭(miè )商(shāng ),三(sān )成(chéng )而(ér )南(nán ),四(sì )成(chéng )而(ér )南(nán )国(guó )是(shì )疆(jiāng ),五(wǔ )成(chéng )而(ér )分(fèn )陕(shǎn ),周(zhōu )公(gōng )左(zuǒ ),召(zhào )公(gōng )右(yòu ),六(liù )成(chéng )复(fù )缀(zhuì ),以(yǐ )崇(chóng )天(tiān )子(zǐ ),夹(jiá )振(zhèn )之(zhī )而(ér )四(sì )伐(fá ),盛(shèng )威(wēi )於(yú )中(zhōng )国(guó )也(yě )。分(fèn )夹(jiá )而(ér )进(jìn ),事(shì )蚤(zǎo )济(jì )也(yě )。久(jiǔ )立(lì )於(yú )缀(zhuì ),以(yǐ )待(dài )诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )至(zhì )也(yě )。且(qiě )夫(fū )女(nǚ )独(dú )未(wèi )闻(wén )牧(mù )野(yě )之(zhī )语(yǔ )乎(hū )?武(wǔ )王(wáng )克(kè )殷(yīn )反(fǎn )商(shāng ),未(wèi )及(jí )下(xià )车(chē ),而(ér )封(fēng )黄(huáng )帝(dì )之(zhī )後(hòu )於(yú )蓟(jì ),封(fēng )帝(dì )尧(yáo )之(zhī )後(hòu )於(yú )祝(zhù ),封(fēng )帝(dì )舜(shùn )之(zhī )後(hòu )於(yú )陈(chén );下(xià )车(chē )而(ér )封(fēng )夏(xià )后(hòu )氏(shì )之(zhī )後(hòu )於(yú )杞(qǐ ),封(fēng )殷(yīn )之(zhī )後(hòu )於(yú )宋(sòng ),封(fēng )王(wáng )子(zǐ )比(bǐ )干(gàn )之(zhī )墓(mù ),释(shì )箕(jī )子(zǐ )之(zhī )囚(qiú ),使(shǐ )之(zhī )行(háng )商(shāng )容(róng )而(ér )复(fù )其(qí )位(wèi )。庶(shù )民(mín )弛(chí )政(zhèng ),庶(shù )士(shì )倍(bèi )禄(lù )。济(jì )河(hé )而(ér )西(xī ),马(mǎ )散(sàn )华(huá )山(shān )之(zhī )阳(yáng )而(ér )弗(fú )复(fù )乘(chéng );牛(niú )散(sàn )桃(táo )林(lín )之(zhī )野(yě )而(ér )不(bú )复(fù )服(fú );车(chē )甲(jiǎ )弢(tāo )而(ér )藏(cáng )之(zhī )府(fǔ )库(kù )而(ér )弗(fú )复(fù )用(yòng );倒(dǎo )载(zǎi )干(gàn )戈(gē ),苞(bāo )之(zhī )以(yǐ )虎(hǔ )皮(pí );将(jiāng )率(lǜ )之(zhī )士(shì ),使(shǐ )为(wéi )诸(zhū )侯(hóu ),名(míng )之(zhī )曰(yuē )‘建(jiàn )櫜(gāo )’:然(rán )后(hòu )天(tiān )下(xià )知(zhī )武(wǔ )王(wáng )之(zhī )不(bú )复(fù )用(yòng )兵(bīng )也(yě )。散(sàn )军(jūn )而(ér )郊(jiāo )射(shè ),左(zuǒ )射(shè )貍(mái )首(shǒu ),右(yòu )射(shè )驺(zōu )虞(yú ),而(ér )贯(guàn )革(gé )之(zhī )射(shè )息(xī )也(yě );裨(bì )冕(miǎn )搢(jìn )笏(hù ),而(ér )虎(hǔ )贲(bēn )之(zhī )士(shì )税(shuì )剑(jiàn )也(yě );祀(sì )乎(hū )明(míng )堂(táng ),而(ér )民(mín )知(zhī )孝(xiào );朝(cháo )觐(jìn ),然(rán )后(hòu )诸(zhū )侯(hóu )知(zhī )所(suǒ )以(yǐ )臣(chén );耕(gēng )藉(jiè ),然(rán )后(hòu )诸(zhū )侯(hóu )知(zhī )所(suǒ )以(yǐ )敬(jìng ):五(wǔ )者(zhě )天(tiān )下(xià )之(zhī )大(dà )教(jiāo )也(yě )。食(shí )三(sān )老(lǎo )五(wǔ )更(gèng )於(yú )太(tài )学(xué ),天(tiān )子(zǐ )袒(tǎn )而(ér )割(gē )牲(shēng ),执(zhí )酱(jiàng )而(ér )馈(kuì ),执(zhí )爵(jué )而(ér )酳(yìn ),冕(miǎn )而(ér )总(zǒng )干(gàn ),所(suǒ )以(yǐ )教(jiāo )诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )悌(tì )也(yě )。若(ruò )此(cǐ ),则(zé )周(zhōu )道(dào )四(sì )达(dá ),礼(lǐ )乐(lè )交(jiāo )通(tōng ),则(zé )夫(fū )武(wǔ )之(zhī )迟(chí )久(jiǔ ),不(bú )亦(yì )宜(yí )乎(hū )?”

子(zǐ )贡(gòng )见(jiàn )师(shī )乙(yǐ )而(ér )问(wèn )焉(yān ),曰(yuē ):“赐(cì )闻(wén )声(shēng )歌(gē )各(gè )有(yǒu )宜(yí )也(yě ),如(rú )赐(cì )者(zhě )宜(yí )何(hé )歌(gē )也(yě )?”

师(shī )乙(yǐ )曰(yuē ):“乙(yǐ ),贱(jiàn )工(gōng )也(yě ),何(hé )足(zú )以(yǐ )问(wèn )所(suǒ )宜(yí )。请(qǐng )诵(sòng )其(qí )所(suǒ )闻(wén ),而(ér )吾(wú )子(zǐ )自(zì )执(zhí )焉(yān )。宽(kuān )而(ér )静(jìng ),柔(róu )而(ér )正(zhèng )者(zhě )宜(yí )歌(gē )颂(sòng );广(guǎng )大(dà )而(ér )静(jìng ),疏(shū )达(dá )而(ér )信(xìn )者(zhě )宜(yí )歌(gē )大(dà )雅(yǎ );恭(gōng )俭(jiǎn )而(ér )好(hǎo )礼(lǐ )者(zhě )宜(yí )歌(gē )小(xiǎo )雅(yǎ );正(zhèng )直(zhí )清(qīng )廉(lián )而(ér )谦(qiān )者(zhě )宜(yí )歌(gē )风(fēng );肆(sì )直(zhí )而(ér )慈(cí )爱(ài )者(zhě )宜(yí )歌(gē )商(shāng );温(wēn )良(liáng )而(ér )能(néng )断(duàn )者(zhě )宜(yí )歌(gē )齐(qí )。夫(fū )歌(gē )者(zhě ),直(zhí )己(jǐ )而(ér )陈(chén )德(dé );动(dòng )己(jǐ )而(ér )天(tiān )地(dì )应(yīng )焉(yān ),四(sì )时(shí )和(hé )焉(yān ),星(xīng )辰(chén )理(lǐ )焉(yān ),万(wàn )物(wù )育(yù )焉(yān )。故(gù )商(shāng )者(zhě ),五(wǔ )帝(dì )之(zhī )遗(yí )声(shēng )也(yě ),商(shāng )人(rén )志(zhì )之(zhī ),故(gù )谓(wèi )之(zhī )商(shāng );齐(qí )者(zhě ),三(sān )代(dài )之(zhī )遗(yí )声(shēng )也(yě ),齐(qí )人(rén )志(zhì )之(zhī ),故(gù )谓(wèi )之(zhī )齐(qí )。明(míng )乎(hū )商(shāng )之(zhī )诗(shī )者(zhě ),临(lín )事(shì )而(ér )屡(lǚ )断(duàn );明(míng )乎(hū )齐(qí )之(zhī )诗(shī )者(zhě ),见(jiàn )利(lì )而(ér )让(ràng )也(yě )。临(lín )事(shì )而(ér )屡(lǚ )断(duàn ),勇(yǒng )也(yě );见(jiàn )利(lì )而(ér )让(ràng ),义(yì )也(yě )。有(yǒu )勇(yǒng )有(yǒu )义(yì ),非(fēi )歌(gē )孰(shú )能(néng )保(bǎo )此(cǐ )?故(gù )歌(gē )者(zhě ),上(shàng )如(rú )抗(kàng ),下(xià )如(rú )队(duì ),曲(qǔ )如(rú )折(shé ),止(zhǐ )如(rú )木(mù ),居(jū )中(zhōng )矩(jǔ ),句(jù )中(zhōng )钩(gōu ),累(lèi )累(lèi )乎(hū )殷(yīn )如(rú )贯(guàn )珠(zhū )。故(gù )歌(gē )之(zhī )为(wéi )言(yán )也(yě ),长(zhǎng )言(yán )之(zhī )也(yě )。说(shuō )之(zhī ),故(gù )言(yán )之(zhī );言(yán )之(zhī )不(bú )足(zú ),故(gù )长(zhǎng )言(yán )之(zhī );长(zhǎng )言(yán )之(zhī )不(bú )足(zú ),故(gù )嗟(jiē )叹(tàn )之(zhī );嗟(jiē )叹(tàn )之(zhī )不(bú )足(zú ),故(gù )不(bú )知(zhī )手(shǒu )之(zhī )舞(wǔ )之(zhī )足(zú )之(zhī )蹈(dǎo )之(zhī )。”子(zǐ )贡(gòng )问(wèn )乐(lè )。

凡(fán )音(yīn )由(yóu )於(yú )人(rén )心(xīn ),天(tiān )之(zhī )与(yǔ )人(rén )有(yǒu )以(yǐ )相(xiàng )通(tōng ),如(rú )景(jǐng )之(zhī )象(xiàng )形(xíng ),响(xiǎng )之(zhī )应(yīng )声(shēng )。故(gù )为(wéi )善(shàn )者(zhě )天(tiān )报(bào )之(zhī )以(yǐ )福(fú ),为(wéi )恶(è )者(zhě )天(tiān )与(yǔ )之(zhī )以(yǐ )殃(yāng ),其(qí )自(zì )然(rán )者(zhě )也(yě )。

故(gù )舜(shùn )弹(dàn )五(wǔ )弦(xián )之(zhī )琴(qín ),歌(gē )南(nán )风(fēng )之(zhī )诗(shī )而(ér )天(tiān )下(xià )治(zhì );纣(zhòu )为(wéi )朝(cháo )歌(gē )北(běi )鄙(bǐ )之(zhī )音(yīn ),身(shēn )死(sǐ )国(guó )亡(wáng )。舜(shùn )之(zhī )道(dào )何(hé )弘(hóng )也(yě )?纣(zhòu )之(zhī )道(dào )何(hé )隘(ài )也(yě )?夫(fū )南(nán )风(fēng )之(zhī )诗(shī )者(zhě )生(shēng )长(zhǎng )之(zhī )音(yīn )也(yě ),舜(shùn )乐(lè )好(hǎo )之(zhī ),乐(lè )与(yǔ )天(tiān )地(dì )同(tóng )意(yì ),得(dé )万(wàn )国(guó )之(zhī )驩(huān )心(xīn ),故(gù )天(tiān )下(xià )治(zhì )也(yě )。夫(fū )朝(cháo )歌(gē )者(zhě )不(bú )时(shí )也(yě ),北(běi )者(zhě )败(bài )也(yě ),鄙(bǐ )者(zhě )陋(lòu )也(yě ),纣(zhòu )乐(lè )好(hǎo )之(zhī ),与(yǔ )万(wàn )国(guó )殊(shū )心(xīn ),诸(zhū )侯(hóu )不(bú )附(fù ),百(bǎi )姓(xìng )不(bú )亲(qīn ),天(tiān )下(xià )畔(pàn )之(zhī ),故(gù )身(shēn )死(sǐ )国(guó )亡(wáng )。

而(ér )卫(wèi )灵(líng )公(gōng )之(zhī )时(shí ),将(jiāng )之(zhī )晋(jìn ),至(zhì )於(yú )濮(pú )水(shuǐ )之(zhī )上(shàng )舍(shě )。夜(yè )半(bàn )时(shí )闻(wén )鼓(gǔ )琴(qín )声(shēng ),问(wèn )左(zuǒ )右(yòu ),皆(jiē )对(duì )曰(yuē )“不(bú )闻(wén )”。乃(nǎi )召(zhào )师(shī )涓(juān )曰(yuē ):“吾(wú )闻(wén )鼓(gǔ )琴(qín )音(yīn ),问(wèn )左(zuǒ )右(yòu ),皆(jiē )不(bú )闻(wén )。其(qí )状(zhuàng )似(sì )鬼(guǐ )神(shén ),为(wéi )我(wǒ )听(tīng )而(ér )写(xiě )之(zhī )。”师(shī )涓(juān )曰(yuē ):“诺(nuò )。”因(yīn )端(duān )坐(zuò )援(yuán )琴(qín ),听(tīng )而(ér )写(xiě )之(zhī )。明(míng )日(rì ),曰(yuē ):“臣(chén )得(dé )之(zhī )矣(yǐ ),然(rán )未(wèi )习(xí )也(yě ),请(qǐng )宿(xiǔ )习(xí )之(zhī )。”灵(líng )公(gōng )曰(yuē ):“可(kě )。”因(yīn )复(fù )宿(xiǔ )。明(míng )日(rì ),报(bào )曰(yuē ):“习(xí )矣(yǐ )。”即(jí )去(qù )之(zhī )晋(jìn ),见(jiàn )晋(jìn )平(píng )公(gōng )。平(píng )公(gōng )置(zhì )酒(jiǔ )於(yú )施(shī )惠(huì )之(zhī )台(tái )。酒(jiǔ )酣(hān ),灵(líng )公(gōng )曰(yuē ):“今(jīn )者(zhě )来(lái ),闻(wén )新(xīn )声(shēng ),请(qǐng )奏(zòu )之(zhī )。”平(píng )公(gōng )曰(yuē ):“可(kě )。”即(jí )令(lìng )师(shī )涓(juān )坐(zuò )师(shī )旷(kuàng )旁(páng ),援(yuán )琴(qín )鼓(gǔ )之(zhī )。未(wèi )终(zhōng ),师(shī )旷(kuàng )抚(fǔ )而(ér )止(zhǐ )之(zhī )曰(yuē ):“此(cǐ )亡(wáng )国(guó )之(zhī )声(shēng )也(yě ),不(bú )可(kě )遂(suí )。”平(píng )公(gōng )曰(yuē ):“何(hé )道(dào )出(chū )?”师(shī )旷(kuàng )曰(yuē ):“师(shī )延(yán )所(suǒ )作(zuò )也(yě )。与(yǔ )纣(zhòu )为(wéi )靡(mí )靡(mí )之(zhī )乐(lè ),武(wǔ )王(wáng )伐(fá )纣(zhòu ),师(shī )延(yán )东(dōng )走(zǒu ),自(zì )投(tóu )濮(pú )水(shuǐ )之(zhī )中(zhōng ),故(gù )闻(wén )此(cǐ )声(shēng )必(bì )於(yú )濮(pú )水(shuǐ )之(zhī )上(shàng ),先(xiān )闻(wén )此(cǐ )声(shēng )者(zhě )国(guó )削(xuē )。”平(píng )公(gōng )曰(yuē ):“寡(guǎ )人(rén )所(suǒ )好(hǎo )者(zhě )音(yīn )也(yě ),原(yuán )遂(suí )闻(wén )之(zhī )。”师(shī )涓(juān )鼓(gǔ )而(ér )终(zhōng )之(zhī )。

平(píng )公(gōng )曰(yuē ):“音(yīn )无(wú )此(cǐ )最(zuì )悲(bēi )乎(hū )?”师(shī )旷(kuàng )曰(yuē ):“有(yǒu )。”平(píng )公(gōng )曰(yuē ):“可(kě )得(dé )闻(wén )乎(hū )?”师(shī )旷(kuàng )曰(yuē ):“君(jūn )德(dé )义(yì )薄(báo ),不(bú )可(kě )以(yǐ )听(tīng )之(zhī )。”平(píng )公(gōng )曰(yuē ):“寡(guǎ )人(rén )所(suǒ )好(hǎo )者(zhě )音(yīn )也(yě ),原(yuán )闻(wén )之(zhī )。”师(shī )旷(kuàng )不(bú )得(dé )已(yǐ ),援(yuán )琴(qín )而(ér )鼓(gǔ )之(zhī )。一(yī )奏(zòu )之(zhī ),有(yǒu )玄(xuán )鹤(hè )二(èr )八(bā )集(jí )乎(hū )廊(láng )门(mén );再(zài )奏(zòu )之(zhī ),延(yán )颈(jǐng )而(ér )鸣(míng ),舒(shū )翼(yì )而(ér )舞(wǔ )。

平(píng )公(gōng )大(dà )喜(xǐ ),起(qǐ )而(ér )为(wéi )师(shī )旷(kuàng )寿(shòu )。反(fǎn )坐(zuò ),问(wèn )曰(yuē ):“音(yīn )无(wú )此(cǐ )最(zuì )悲(bēi )乎(hū )?”师(shī )旷(kuàng )曰(yuē ):“有(yǒu )。昔(xī )者(zhě )黄(huáng )帝(dì )以(yǐ )大(dà )合(hé )鬼(guǐ )神(shén ),今(jīn )君(jūn )德(dé )义(yì )薄(báo ),不(bú )足(zú )以(yǐ )听(tīng )之(zhī ),听(tīng )之(zhī )将(jiāng )败(bài )。”平(píng )公(gōng )曰(yuē ):“寡(guǎ )人(rén )老(lǎo )矣(yǐ ),所(suǒ )好(hǎo )者(zhě )音(yīn )也(yě ),原(yuán )遂(suí )闻(wén )之(zhī )。”师(shī )旷(kuàng )不(bú )得(dé )已(yǐ ),援(yuán )琴(qín )而(ér )鼓(gǔ )之(zhī )。一(yī )奏(zòu )之(zhī ),有(yǒu )白(bái )云(yún )从(cóng )西(xī )北(běi )起(qǐ );再(zài )奏(zòu )之(zhī ),大(dà )风(fēng )至(zhì )而(ér )雨(yǔ )随(suí )之(zhī ),飞(fēi )廊(láng )瓦(wǎ ),左(zuǒ )右(yòu )皆(jiē )奔(bēn )走(zǒu )。平(píng )公(gōng )恐(kǒng )惧(jù ),伏(fú )於(yú )廊(láng )屋(wū )之(zhī )间(jiān )。晋(jìn )国(guó )大(dà )旱(hàn ),赤(chì )地(dì )三(sān )年(nián )。

听(tīng )者(zhě )或(huò )吉(jí )或(huò )凶(xiōng )。夫(fū )乐(lè )不(bú )可(kě )妄(wàng )兴(xìng )也(yě )。

太(tài )史(shǐ )公(gōng )曰(yuē ):夫(fū )上(shàng )古(gǔ )明(míng )王(wáng )举(jǔ )乐(lè )者(zhě ),非(fēi )以(yǐ )娱(yú )心(xīn )自(zì )乐(lè ),快(kuài )意(yì )恣(zì )欲(yù ),将(jiāng )欲(yù )为(wéi )治(zhì )也(yě )。正(zhèng )教(jiāo )者(zhě )皆(jiē )始(shǐ )於(yú )音(yīn ),音(yīn )正(zhèng )而(ér )行(háng )正(zhèng )。故(gù )音(yīn )乐(lè )者(zhě ),所(suǒ )以(yǐ )动(dòng )荡(dàng )血(xuè )脉(mò ),通(tōng )流(liú )精(jīng )神(shén )而(ér )和(hé )正(zhèng )心(xīn )也(yě )。故(gù )宫(gōng )动(dòng )脾(pí )而(ér )和(hé )正(zhèng )圣(shèng ),商(shāng )动(dòng )肺(fèi )而(ér )和(hé )正(zhèng )义(yì ),角(jiǎo )动(dòng )肝(gān )而(ér )和(hé )正(zhèng )仁(rén ),徵(zhēng )动(dòng )心(xīn )而(ér )和(hé )正(zhèng )礼(lǐ ),羽(yǔ )动(dòng )肾(shèn )而(ér )和(hé )正(zhèng )智(zhì )。故(gù )乐(lè )所(suǒ )以(yǐ )内(nèi )辅(fǔ )正(zhèng )心(xīn )而(ér )外(wài )异(yì )贵(guì )贱(jiàn )也(yě );上(shàng )以(yǐ )事(shì )宗(zōng )庙(miào ),下(xià )以(yǐ )变(biàn )化(huà )黎(lí )庶(shù )也(yě )。琴(qín )长(zhǎng )八(bā )尺(chǐ )一(yī )寸(cùn ),正(zhèng )度(dù )也(yě )。弦(xián )大(dà )者(zhě )为(wéi )宫(gōng ),而(ér )居(jū )中(zhōng )央(yāng ),君(jūn )也(yě )。商(shāng )张(zhāng )右(yòu )傍(bàng ),其(qí )馀(yú )大(dà )小(xiǎo )相(xiàng )次(cì ),不(bú )失(shī )其(qí )次(cì )序(xù ),则(zé )君(jūn )臣(chén )之(zhī )位(wèi )正(zhèng )矣(yǐ )。故(gù )闻(wén )宫(gōng )音(yīn ),使(shǐ )人(rén )温(wēn )舒(shū )而(ér )广(guǎng )大(dà );闻(wén )商(shāng )音(yīn ),使(shǐ )人(rén )方(fāng )正(zhèng )而(ér )好(hǎo )义(yì );闻(wén )角(jiǎo )音(yīn ),使(shǐ )人(rén )恻(cè )隐(yǐn )而(ér )爱(ài )人(rén );闻(wén )徵(zhēng )音(yīn ),使(shǐ )人(rén )乐(lè )善(shàn )而(ér )好(hǎo )施(shī );闻(wén )羽(yǔ )音(yīn ),使(shǐ )人(rén )整(zhěng )齐(qí )而(ér )好(hǎo )礼(lǐ )。夫(fū )礼(lǐ )由(yóu )外(wài )入(rù ),乐(lè )自(zì )内(nèi )出(chū )。故(gù )君(jūn )子(zǐ )不(bú )可(kě )须(xū )臾(yú )离(lí )礼(lǐ ),须(xū )臾(yú )离(lí )礼(lǐ )则(zé )暴(bào )慢(màn )之(zhī )行(háng )穷(qióng )外(wài );不(bú )可(kě )须(xū )臾(yú )离(lí )乐(lè ),须(xū )臾(yú )离(lí )乐(lè )则(zé )奸(jiān )邪(xié )之(zhī )行(háng )穷(qióng )内(nèi )。故(gù )乐(lè )音(yīn )者(zhě ),君(jūn )子(zǐ )之(zhī )所(suǒ )养(yǎng )义(yì )也(yě )。夫(fū )古(gǔ )者(zhě ),天(tiān )子(zǐ )诸(zhū )侯(hóu )听(tīng )钟(zhōng )磬(qìng )未(wèi )尝(cháng )离(lí )於(yú )庭(tíng ),卿(qīng )大(dà )夫(fū )听(tīng )琴(qín )瑟(sè )之(zhī )音(yīn )未(wèi )尝(cháng )离(lí )於(yú )前(qián ),所(suǒ )以(yǐ )养(yǎng )行(háng )义(yì )而(ér )防(fáng )淫(yín )佚(yì )也(yě )。夫(fū )淫(yín )佚(yì )生(shēng )於(yú )无(wú )礼(lǐ ),故(gù )圣(shèng )王(wáng )使(shǐ )人(rén )耳(ěr )闻(wén )雅(yǎ )颂(sòng )之(zhī )音(yīn ),目(mù )视(shì )威(wēi )仪(yí )之(zhī )礼(lǐ ),足(zú )行(háng )恭(gōng )敬(jìng )之(zhī )容(róng ),口(kǒu )言(yán )仁(rén )义(yì )之(zhī )道(dào )。故(gù )君(jūn )子(zǐ )终(zhōng )日(rì )言(yán )而(ér )邪(xié )辟(pì )无(wú )由(yóu )入(rù )也(yě )。

乐(lè )之(zhī )所(suǒ )兴(xìng ),在(zài )乎(hū )防(fáng )欲(yù )。陶(táo )心(xīn )暢(chàng )志(zhì ),舞(wǔ )手(shǒu )蹈(dǎo )足(zú )。舜(shùn )曰(yuē )箫(xiāo )韶(sháo ),融(róng )称(chēng )属(shǔ )续(xù )。审(shěn )音(yīn )知(zhī )政(zhèng ),观(guān )风(fēng )变(biàn )俗(sú )。端(duān )如(rú )贯(guàn )珠(zhū ),清(qīng )同(tóng )叩(kòu )玉(yù )。洋(yáng )洋(yáng )盈(yíng )耳(ěr ),咸(xián )英(yīng )馀(yú )曲(qǔ )。

阅读:26587

打赏捐助〔Donate〕>>>

《乐书》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库