汉纪四【登录】

《资治通鉴》 > 《汉纪》·六十卷 > 《汉纪四》 > 拼音版

起(qǐ )玄(xuán )黓(yì )摄(shè )提(tí )格(gé ),尽(jìn )昭(zhāo )阳(yáng )赤(chì )奋(fèn )若(ruò ),凡(fán )十(shí )二(èr )年(nián )。

太(tài )祖(zǔ )高(gāo )皇(huáng )帝(dì )下(xià )八(bā )年(nián )(壬(rén )寅(yín ),公(gōng )元(yuán )前(qián )一(yī )九(jiǔ )九(jiǔ )年(nián ))

冬(dōng ),上(shàng )东(dōng )击(jī )韩(hán )王(wáng )信(xìn )馀(yú )寇(kòu )于(yú )东(dōng )垣(yuán ),过(guò )柏(bǎi )人(rén )。贯(guàn )高(gāo )等(děng )壁(bì )人(rén )于(yú )厕(cè )中(zhōng ),欲(yù )以(yǐ )要(yào )上(shàng )。上(shàng )欲(yù )宿(xiǔ ),心(xīn )动(dòng ),问(wèn )曰(yuē ):“县(xiàn )名(míng )为(wéi )何(hé )?”曰(yuē ):“柏(bǎi )人(rén )。”上(shàng )曰(yuē ):“柏(bǎi )人(rén )者(zhě ),迫(pò )于(yú )人(rén )也(yě )。”遂(suí )不(bú )宿(xiǔ )而(ér )去(qù )。十(shí )二(èr )月(yuè ),帝(dì )行(háng )自(zì )东(dōng )垣(yuán )至(zhì )。

春(chūn ),三(sān )月(yuè ),行(háng )如(rú )洛(luò )阳(yáng )。

令(lìng )贾(jiǎ )人(rén )毋(wú )得(dé )衣(yī )锦(jǐn )、绣(xiù )、绮(qǐ )、縠(hú )、絺(zhǐ )、纻(zhù )、罽(jì ),操(cāo )兵(bīng )、乘(chéng )、骑(qí )马(mǎ )。

秋(qiū ),九(jiǔ )月(yuè ),行(háng )自(zì )洛(luò )阳(yáng )至(zhì );淮(huái )南(nán )王(wáng )、梁(liáng )王(wáng )、赵(zhào )王(wáng )、楚(chǔ )王(wáng )皆(jiē )从(cóng )。

匈(xiōng )奴(nú )冒(mào )顿(dùn )数(shù )苦(kǔ )北(běi )边(biān )。上(shàng )患(huàn )之(zhī ),问(wèn )刘(liú )敬(jìng ),刘(liú )敬(jìng )曰(yuē ):“天(tiān )下(xià )初(chū )定(dìng ),士(shì )卒(zú )罢(bà )于(yú )兵(bīng ),未(wèi )可(kě )以(yǐ )武(wǔ )服(fú )也(yě )。冒(mào )顿(dùn )杀(shā )父(fù )代(dài )立(lì ),妻(qī )群(qún )母(mǔ ),以(yǐ )力(lì )为(wéi )威(wēi ),未(wèi )可(kě )以(yǐ )仁(rén )义(yì )说(shuō )也(yě )。独(dú )可(kě )以(yǐ )计(jì )久(jiǔ )远(yuǎn ),子(zǐ )孙(sūn )为(wéi )臣(chén )耳(ěr );然(rán )恐(kǒng )陛(bì )下(xià )不(bú )能(néng )为(wéi )。”上(shàng )曰(yuē ):“奈(nài )何(hé )?”对(duì )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )诚(chéng )能(néng )以(yǐ )適(shì )长(zhǎng )公(gōng )主(zhǔ )妻(qī )之(zhī ),厚(hòu )奉(fèng )遗(yí )之(zhī ),彼(bǐ )必(bì )慕(mù ),以(yǐ )为(wéi )阏(è )氏(shì ),生(shēng )子(zǐ ),必(bì )为(wéi )太(tài )子(zǐ )。陛(bì )下(xià )以(yǐ )岁(suì )时(shí )汉(hàn )所(suǒ )馀(yú ),彼(bǐ )所(suǒ )鲜(xiān ),数(shù )问(wèn )遗(yí ),因(yīn )使(shǐ )辨(biàn )士(shì )风(fēng )谕(yù )以(yǐ )礼(lǐ )节(jiē )。冒(mào )顿(dùn )在(zài ),固(gù )为(wéi )子(zǐ )婿(xù );死(sǐ ),则(zé )外(wài )孙(sūn )为(wéi )单(dān )于(yú );岂(qǐ )尝(cháng )闻(wén )外(wài )孙(sūn )敢(gǎn )与(yǔ )大(dà )父(fù )抗(kàng )礼(lǐ )者(zhě )哉(zāi )!可(kě )无(wú )战(zhàn )以(yǐ )渐(jiàn )臣(chén )也(yě )。若(ruò )陛(bì )下(xià )不(bú )能(néng )遣(qiǎn )长(zhǎng )公(gōng )主(zhǔ ),而(ér )令(lìng )宗(zōng )室(shì )及(jí )后(hòu )宫(gōng )诈(zhà )称(chēng )公(gōng )主(zhǔ ),彼(bǐ )知(zhī ),不(bú )肯(kěn )贵(guì )近(jìn ),无(wú )益(yì )也(yě )。”帝(dì )曰(yuē ):“善(shàn )!”欲(yù )遣(qiǎn )长(zhǎng )公(gōng )主(zhǔ )。吕(lǚ )后(hòu )日(rì )夜(yè )泣(qì )曰(yuē ):“妾(qiè )唯(wéi )太(tài )子(zǐ )、一(yī )女(nǚ ),奈(nài )何(hé )弃(qì )之(zhī )匈(xiōng )奴(nú )!”上(shàng )竟(jìng )不(bú )能(néng )遣(qiǎn )。

太(tài )祖(zǔ )高(gāo )皇(huáng )帝(dì )下(xià )九(jiǔ )年(nián )(癸(guǐ )卯(mǎo ),公(gōng )元(yuán )前(qián )一(yī )九(jiǔ )八(bā )年(nián ))

冬(dōng ),上(shàng )取(qǔ )家(jiā )人(rén )子(zǐ )名(míng )为(wéi )长(zhǎng )公(gōng )主(zhǔ ),以(yǐ )妻(qī )单(dān )于(yú );使(shǐ )刘(liú )敬(jìng )往(wǎng )结(jié )和(hé )亲(qīn )约(yuē )。

臣(chén )光(guāng )曰(yuē ):建(jiàn )信(xìn )侯(hóu )谓(wèi )冒(mào )顿(dùn )残(cán )贼(zéi ),不(bú )可(kě )以(yǐ )仁(rén )义(yì )说(shuō ),而(ér )欲(yù )与(yǔ )为(wéi )婚(hūn )姻(yīn ),何(hé )前(qián )后(hòu )之(zhī )相(xiàng )违(wéi )也(yě )!夫(fū )骨(gǔ )肉(ròu )之(zhī )恩(ēn ),尊(zūn )卑(bēi )之(zhī )叙(xù ),唯(wéi )仁(rén )义(yì )之(zhī )人(rén )为(wéi )能(néng )知(zhī )之(zhī );奈(nài )何(hé )欲(yù )以(yǐ )此(cǐ )服(fú )冒(mào )顿(dùn )哉(zāi )!盖(gài )上(shàng )世(shì )帝(dì )王(wáng )之(zhī )御(yù )夷(yí )狄(dí )也(yě ),服(fú )则(zé )怀(huái )之(zhī )以(yǐ )德(dé ),叛(pàn )则(zé )震(zhèn )之(zhī )以(yǐ )威(wēi ),未(wèi )闻(wén )与(yǔ )为(wéi )婚(hūn )姻(yīn )也(yě )。且(qiě )冒(mào )顿(dùn )视(shì )其(qí )父(fù )如(rú )禽(qín )兽(shòu )而(ér )猎(liè )之(zhī ),奚(xī )有(yǒu )于(yú )妇(fù )翁(wēng )!建(jiàn )信(xìn )侯(hóu )之(zhī )术(shù ),固(gù )已(yǐ )疏(shū )矣(yǐ );况(kuàng )鲁(lǔ )元(yuán )已(yǐ )为(wéi )赵(zhào )后(hòu ),又(yòu )可(kě )夺(duó )乎(hū )!

刘(liú )敬(jìng )从(cóng )匈(xiōng )奴(nú )来(lái ),因(yīn )言(yán ):“匈(xiōng )奴(nú )河(hé )南(nán )白(bái )羊(yáng )、楼(lóu )烦(fán )王(wáng ),去(qù )长(zhǎng )安(ān )近(jìn )者(zhě )七(qī )百(bǎi )里(lǐ ),轻(qīng )骑(qí )一(yī )日(rì )一(yī )夜(yè )可(kě )以(yǐ )至(zhì )秦(qín )中(zhōng )。秦(qín )中(zhōng )新(xīn )破(pò ),少(shǎo )民(mín ),地(dì )肥(féi )饶(ráo ),可(kě )益(yì )实(shí )。夫(fū )诸(zhū )侯(hóu )初(chū )起(qǐ )时(shí ),非(fēi )齐(qí )诸(zhū )田(tián )、楚(chǔ )昭(zhāo )、屈(qū )、景(jǐng )莫(mò )能(néng )兴(xìng )。今(jīn )陛(bì )下(xià )虽(suī )都(dōu )关(guān )中(zhōng ),实(shí )少(shǎo )民(mín ),东(dōng )有(yǒu )六(liù )国(guó )之(zhī )强(qiáng )族(zú ),一(yī )日(rì )有(yǒu )变(biàn ),陛(bì )下(xià )亦(yì )未(wèi )得(dé )高(gāo )枕(zhěn )而(ér )卧(wò )也(yě )。臣(chén )愿(yuàn )陛(bì )下(xià )徙(xǐ )六(liù )国(guó )后(hòu )及(jí )豪(háo )桀(jié )、名(míng )家(jiā )居(jū )关(guān )中(zhōng ),无(wú )事(shì )可(kě )以(yǐ )备(bèi )胡(hú ),诸(zhū )侯(hóu )有(yǒu )变(biàn ),亦(yì )足(zú )率(lǜ )以(yǐ )东(dōng )伐(fá )。此(cǐ )强(qiáng )本(běn )弱(ruò )末(mò )之(zhī )术(shù )也(yě )。”上(shàng )曰(yuē ):“善(shàn )!”十(shí )一(yī )月(yuè ),徙(xǐ )齐(qí )、楚(chǔ )大(dà )族(zú )昭(zhāo )氏(shì )、屈(qū )氏(shì )、景(jǐng )氏(shì )、怀(huái )氏(shì )、田(tián )氏(shì )五(wǔ )族(zú )及(jí )豪(háo )桀(jié )于(yú )关(guān )中(zhōng ),与(yǔ )利(lì )田(tián )、宅(zhái ),凡(fán )十(shí )馀(yú )万(wàn )口(kǒu )。

十(shí )二(èr )月(yuè ),上(shàng )行(háng )如(rú )洛(luò )阳(yáng )。

贯(guàn )高(gāo )怨(yuàn )家(jiā )知(zhī )其(qí )谋(móu ),上(shàng )变(biàn )告(gào )之(zhī )。于(yú )是(shì )上(shàng )逮(dǎi )捕(bǔ )赵(zhào )王(wáng )及(jí )诸(zhū )反(fǎn )者(zhě )。赵(zhào )午(wǔ )等(děng )十(shí )馀(yú )人(rén )皆(jiē )争(zhēng )自(zì )刭(jǐng ),贯(guàn )高(gāo )独(dú )怒(nù )骂(mà )曰(yuē ):“谁(shuí )令(lìng )公(gōng )为(wéi )之(zhī )?今(jīn )王(wáng )实(shí )无(wú )谋(móu ),而(ér )并(bìng )捕(bǔ )王(wáng )。公(gōng )等(děng )皆(jiē )死(sǐ ),谁(shuí )白(bái )王(wáng )不(bú )反(fǎn )者(zhě )?”乃(nǎi )轞(jiàn )车(chē )胶(jiāo )致(zhì ),与(yǔ )王(wáng )诣(yì )长(zhǎng )安(ān )。高(gāo )对(duì )狱(yù )曰(yuē ):“独(dú )吾(wú )属(shǔ )为(wéi )之(zhī ),王(wáng )实(shí )不(bú )知(zhī )。”吏(lì )治(zhì ),扌(tí )旁(páng )笞(chī )数(shù )千(qiān ),刺(cì )剟(duō ),身(shēn )无(wú )可(kě )击(jī )者(zhě ),终(zhōng )不(bú )复(fù )言(yán )。吕(lǚ )后(hòu )数(shù )言(yán ):“张(zhāng )王(wáng )以(yǐ )公(gōng )主(zhǔ )故(gù ),不(bú )宜(yí )有(yǒu )此(cǐ )。”上(shàng )怒(nù )曰(yuē ):“使(shǐ )张(zhāng )敖(áo )据(jù )天(tiān )下(xià ),岂(qǐ )少(shǎo )而(ér )女(nǚ )乎(hū )!”不(bú )听(tīng )。廷(tíng )尉(wèi )以(yǐ )贯(guàn )高(gāo )事(shì )辞(cí )闻(wén )。上(shàng )曰(yuē ):“壮(zhuàng )士(shì )!谁(shuí )知(zhī )者(zhě )?以(yǐ )私(sī )问(wèn )之(zhī )。”中(zhōng )大(dà )夫(fū )泄(xiè )公(gōng )曰(yuē ):“臣(chén )之(zhī )邑(yì )子(zǐ ),素(sù )知(zhī )之(zhī ),此(cǐ )固(gù )赵(zhào )国(guó )立(lì )义(yì )不(bú )侵(qīn ),为(wéi )然(rán )诺(nuò )者(zhě )也(yě )。”上(shàng )使(shǐ )泄(xiè )公(gōng )持(chí )节(jiē )往(wǎng )问(wèn )之(zhī )箯(biān )舆(yú )前(qián )。泄(xiè )公(gōng )与(yǔ )相(xiàng )劳(láo )苦(kǔ ),如(rú )生(shēng )平(píng )欢(huān ),因(yīn )问(wèn ):“张(zhāng )王(wáng )果(guǒ )有(yǒu )计(jì )谋(móu )不(bú )?”高(gāo )曰(yuē ):“人(rén )情(qíng )宁(níng )不(bú )各(gè )爱(ài )其(qí )父(fù )母(mǔ )、妻(qī )子(zǐ )乎(hū )?今(jīn )吾(wú )三(sān )族(zú )皆(jiē )以(yǐ )论(lùn )死(sǐ ),岂(qǐ )爱(ài )王(wáng )过(guò )于(yú )吾(wú )亲(qīn )哉(zāi )?顾(gù )为(wéi )王(wáng )实(shí )不(bú )反(fǎn ),独(dú )吾(wú )等(děng )为(wéi )之(zhī )。”具(jù )道(dào )本(běn )指(zhǐ )所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )者(zhě )、王(wáng )不(bú )知(zhī )状(zhuàng )。于(yú )是(shì )泄(xiè )公(gōng )入(rù ),具(jù )以(yǐ )报(bào )上(shàng )。春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),上(shàng )赦(shè )赵(zhào )王(wáng )敖(áo ),废(fèi )为(wéi )宣(xuān )平(píng )侯(hóu ),徒(tú )代(dài )王(wáng )如(rú )意(yì )为(wéi )赵(zhào )王(wáng )。上(shàng )贤(xián )贯(guàn )高(gāo )为(wéi )人(rén ),使(shǐ )泄(xiè )公(gōng )具(jù )告(gào )之(zhī )曰(yuē ):“张(zhāng )王(wáng )已(yǐ )出(chū )。”因(yīn )赦(shè )贯(guàn )高(gāo )。贯(guàn )高(gāo )喜(xǐ )曰(yuē ):“吾(wú )王(wáng )审(shěn )出(chū )乎(hū )?”泄(xiè )公(gōng )曰(yuē ):“然(rán )。”泄(xiè )公(gōng )曰(yuē ):“上(shàng )多(duō )足(zú )下(xià ),故(gù )赦(shè )足(zú )下(xià )。”贯(guàn )高(gāo )曰(yuē ):“所(suǒ )以(yǐ )不(bú )死(sǐ ),一(yī )身(shēn )无(wú )馀(yú )者(zhě ),白(bái )张(zhāng )王(wáng )不(bú )反(fǎn )也(yě )。今(jīn )王(wáng )已(yǐ )出(chū ),吾(wú )责(zé )已(yǐ )塞(sāi ),死(sǐ )不(bú )恨(hèn )矣(yǐ )。且(qiě )人(rén )臣(chén )有(yǒu )篡(cuàn )弑(shì )之(zhī )名(míng ),何(hé )面(miàn )目(mù )复(fù )事(shì )上(shàng )哉(zāi )!纵(zòng )上(shàng )不(bú )杀(shā )我(wǒ ),我(wǒ )不(bú )愧(kuì )于(yú )心(xīn )乎(hū )!”乃(nǎi )仰(yǎng )绝(jué )亢(kàng ),遂(suí )死(sǐ )。

荀(xún )悦(yuè )论(lùn )曰(yuē ):贯(guàn )高(gāo )首(shǒu )为(wéi )乱(luàn )谋(móu ),杀(shā )主(zhǔ )之(zhī )贼(zéi );虽(suī )能(néng )证(zhèng )明(míng )其(qí )王(wáng ),小(xiǎo )亮(liàng )不(bú )塞(sāi )大(dà )逆(nì ),私(sī )行(háng )不(bú )赎(shú )公(gōng )罪(zuì )。《春(chūn )秋(qiū )》之(zhī )义(yì )大(dà )居(jū )正(zhèng ),罪(zuì )无(wú )赦(shè )可(kě )也(yě )。

臣(chén )光(guāng )曰(yuē ):高(gāo )祖(zǔ )骄(jiāo )以(yǐ )失(shī )臣(chén ),贯(guàn )高(gāo )狠(hěn )以(yǐ )亡(wáng )君(jūn )。使(shǐ )贯(guàn )高(gāo )谋(móu )逆(nì )者(zhě ),高(gāo )祖(zǔ )之(zhī )过(guò )也(yě );使(shǐ )张(zhāng )敖(áo )亡(wáng )国(guó )者(zhě ),贯(guàn )高(gāo )之(zhī )罪(zuì )也(yě )。

诏(zhào ):“丙(bǐng )寅(yín )前(qián )有(yǒu )罪(zuì ),殊(shū )死(sǐ )已(yǐ )下(xià ),皆(jiē )赦(shè )之(zhī )。”

二(èr )月(yuè ),行(háng )自(zì )洛(luò )阳(yáng )至(zhì )。

初(chū ),上(shàng )诏(zhào ):“赵(zhào )群(qún )臣(chén )宾(bīn )客(kè )敢(gǎn )从(cóng )张(zhāng )王(wáng )者(zhě ),皆(jiē )族(zú )。”郎(láng )中(zhōng )田(tián )叔(shū )、客(kè )孟(mèng )舒(shū )皆(jiē )处(chù )髡(kūn )钳(qián )为(wéi )王(wáng )家(jiā )奴(nú )以(yǐ )从(cóng )。及(jí )张(zhāng )敖(áo )既(jì )免(miǎn ),上(shàng )贤(xián )田(tián )叔(shū )、孟(mèng )舒(shū )等(děng )。召(zhào )见(jiàn ),与(yǔ )语(yǔ ),汉(hàn )廷(tíng )臣(chén )无(wú )能(néng )出(chū )其(qí )右(yòu )者(zhě )。上(shàng )尽(jìn )拜(bài )为(wéi )郡(jùn )守(shǒu )、诸(zhū )侯(hóu )相(xiàng )。

夏(xià ),六(liù )月(yuè ),乙(yǐ )未(wèi )晦(huì ),日(rì )有(yǒu )食(shí )之(zhī )。

是(shì )岁(suì ),更(gèng )以(yǐ )丞(chéng )相(xiàng )何(hé )为(wéi )相(xiàng )国(guó )。

太(tài )祖(zǔ )高(gāo )皇(huáng )帝(dì )下(xià )十(shí )年(nián )(甲(jiǎ )辰(chén ),公(gōng )元(yuán )前(qián )一(yī )九(jiǔ )七(qī )年(nián ))

夏(xià ),五(wǔ )月(yuè ),太(tài )上(shàng )皇(huáng )崩(bēng )于(yú )栎(lì )阳(yáng )宫(gōng )。秋(qiū ),七(qī )月(yuè ),癸(guǐ )卯(mǎo ),葬(zàng )太(tài )上(shàng )皇(huáng )于(yú )万(wàn )年(nián )。楚(chǔ )王(wáng )、梁(liáng )王(wáng )皆(jiē )来(lái )送(sòng )葬(zàng )。赦(shè )栎(lì )阳(yáng )囚(qiú )。

定(dìng )陶(táo )戚(qī )姬(jī )有(yǒu )宠(chǒng )于(yú )上(shàng ),生(shēng )赵(zhào )王(wáng )如(rú )意(yì )。上(shàng )以(yǐ )太(tài )子(zǐ )仁(rén )弱(ruò ),谓(wèi )如(rú )意(yì )类(lèi )己(jǐ );虽(suī )封(fēng )为(wéi )赵(zhào )王(wáng ),常(cháng )留(liú )之(zhī )长(zhǎng )安(ān )。上(shàng )之(zhī )关(guān )东(dōng ),戚(qī )姬(jī )常(cháng )从(cóng ),日(rì )夜(yè )啼(tí )泣(qì ),欲(yù )立(lì )其(qí )子(zǐ )。吕(lǚ )后(hòu )年(nián )长(zhǎng ),常(cháng )留(liú )守(shǒu ),益(yì )疏(shū )。上(shàng )欲(yù )废(fèi )太(tài )子(zǐ )而(ér )立(lì )赵(zhào )王(wáng ),大(dà )臣(chén )争(zhēng )之(zhī ),皆(jiē )莫(mò )能(néng )得(dé )。御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū )周(zhōu )昌(chāng )廷(tíng )争(zhēng )之(zhī )强(qiáng ),上(shàng )问(wèn )其(qí )说(shuō )。昌(chāng )为(wéi )人(rén )吃(chī ),又(yòu )盛(shèng )怒(nù ),曰(yuē ):“臣(chén )口(kǒu )不(bú )能(néng )言(yán ),然(rán )臣(chén )期(qī )期(qī )知(zhī )其(qí )不(bú )可(kě )!陛(bì )下(xià )欲(yù )废(fèi )太(tài )子(zǐ ),臣(chén )期(qī )期(qī )不(bú )奉(fèng )诏(zhào )!”上(shàng )欣(xīn )然(rán )而(ér )笑(xiào )。吕(lǚ )后(hòu )侧(cè )耳(ěr )于(yú )东(dōng )厢(xiāng )听(tīng ),既(jì )罢(bà ),见(jiàn )昌(chāng ),为(wéi )跪(guì )谢(xiè ),曰(yuē ):“微(wēi )君(jūn ),太(tài )子(zǐ )几(jǐ )废(fèi )!”时(shí )赵(zhào )王(wáng )年(nián )十(shí )岁(suì ),上(shàng )忧(yōu )万(wàn )岁(suì )之(zhī )后(hòu )不(bú )全(quán )也(yě );符(fú )玺(xǐ )御(yù )史(shǐ )赵(zhào )尧(yáo )请(qǐng )为(wéi )赵(zhào )王(wáng )置(zhì )贵(guì )强(qiáng )相(xiàng ),及(jí )吕(lǚ )后(hòu )、太(tài )子(zǐ )、群(qún )臣(chén )素(sù )所(suǒ )敬(jìng )惮(dàn )者(zhě )。上(shàng )曰(yuē ):“谁(shuí )可(kě )者(zhě )?”尧(yáo )曰(yuē ):“御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū )昌(chāng ),其(qí )人(rén )也(yě )。”上(shàng )乃(nǎi )以(yǐ )昌(chāng )相(xiàng )赵(zhào ),而(ér )以(yǐ )尧(yáo )代(dài )昌(chāng )为(wéi )御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū )。

初(chū ),上(shàng )以(yǐ )阳(yáng )夏(xià )侯(hóu )陈(chén )豨(xī )为(wéi )相(xiàng )国(guó ),监(jiān )赵(zhào )、代(dài )边(biān )兵(bīng );豨(xī )过(guò )辞(cí )淮(huái )阴(yīn )侯(hóu )。淮(huái )阴(yīn )侯(hóu )挈(qiè )其(qí )手(shǒu ),辟(pì )左(zuǒ )右(yòu ),与(yǔ )之(zhī )步(bù )于(yú )庭(tíng ),仰(yǎng )天(tiān )叹(tàn )曰(yuē ):“子(zǐ )可(kě )与(yǔ )言(yán )乎(hū )?”豨(xī )曰(yuē ):“唯(wéi )将(jiāng )军(jūn )令(lìng )之(zhī )!”淮(huái )阴(yīn )侯(hóu )曰(yuē ):“公(gōng )之(zhī )所(suǒ )居(jū ),天(tiān )下(xià )精(jīng )兵(bīng )处(chù )也(yě );而(ér )公(gōng ),陛(bì )下(xià )之(zhī )信(xìn )幸(xìng )臣(chén )也(yě )。人(rén )言(yán )公(gōng )之(zhī )畔(pàn ),陛(bì )下(xià )必(bì )不(bú )信(xìn );再(zài )至(zhì ),陛(bì )下(xià )乃(nǎi )疑(yí )矣(yǐ );三(sān )至(zhì ),必(bì )怒(nù )而(ér )自(zì )将(jiāng )。吾(wú )为(wéi )公(gōng )从(cóng )中(zhōng )起(qǐ ),天(tiān )下(xià )可(kě )图(tú )也(yě )。”陈(chén )豨(xī )素(sù )知(zhī )其(qí )能(néng )也(yě ),信(xìn )之(zhī ),曰(yuē ):“谨(jǐn )奉(fèng )教(jiāo )!”豨(xī )常(cháng )慕(mù )魏(wèi )无(wú )忌(jì )之(zhī )养(yǎng )士(shì ),及(jí )为(wéi )相(xiàng )守(shǒu )边(biān ),告(gào )归(guī ),过(guò )赵(zhào ),宾(bīn )客(kè )随(suí )之(zhī )者(zhě )千(qiān )馀(yú )乘(chéng ),邯(hán )郸(dān )官(guān )舍(shě )皆(jiē )满(mǎn )。赵(zhào )相(xiàng )周(zhōu )昌(chāng )求(qiú )入(rù )见(jiàn )上(shàng ),具(jù )言(yán )豨(xī )宾(bīn )客(kè )甚(shèn )盛(shèng ),擅(shàn )兵(bīng )于(yú )外(wài )数(shù )岁(suì ),恐(kǒng )有(yǒu )变(biàn )。上(shàng )令(lìng )人(rén )覆(fù )案(àn )豨(xī )客(kè )居(jū )代(dài )者(zhě )诸(zhū )不(bú )法(fǎ )事(shì ),多(duō )连(lián )引(yǐn )豨(xī )。豨(xī )恐(kǒng ),韩(hán )王(wáng )信(xìn )因(yīn )使(shǐ )王(wáng )黄(huáng )、曼(màn )丘(qiū )臣(chén )等(děng )说(shuō )诱(yòu )之(zhī )。太(tài )上(shàng )皇(huáng )崩(bēng ),上(shàng )使(shǐ )人(rén )召(zhào )豨(xī ),豨(xī )称(chēng )病(bìng )不(bú )至(zhì );九(jiǔ )月(yuè ),遂(suí )与(yǔ )王(wáng )黄(huáng )等(děng )反(fǎn ),自(zì )立(lì )为(wéi )代(dài )王(wáng ),劫(jié )略(luè )赵(zhào )、代(dài )。上(shàng )自(zì )东(dōng )击(jī )之(zhī )。至(zhì )邯(hán )郸(dān ),喜(xǐ )曰(yuē ):“豨(xī )不(bú )南(nán )据(jù )邯(hán )郸(dān )而(ér )阻(zǔ )漳(zhāng )水(shuǐ ),吾(wú )知(zhī )其(qí )无(wú )能(néng )为(wéi )矣(yǐ )。”

周(zhōu )昌(chāng )奏(zòu ):“常(cháng )山(shān )二(èr )十(shí )五(wǔ )城(chéng ),亡(wáng )其(qí )二(èr )十(shí )城(chéng );请(qǐng )诛(zhū )守(shǒu )、尉(wèi )。”上(shàng )曰(yuē ):“守(shǒu )、尉(wèi )反(fǎn )乎(hū )?”对(duì )曰(yuē ):“不(bú )。”上(shàng )曰(yuē ):“是(shì )力(lì )不(bú )足(zú ),亡(wáng )罪(zuì )。”上(shàng )令(lìng )周(zhōu )昌(chāng )选(xuǎn )赵(zhào )壮(zhuàng )士(shì )可(kě )令(lìng )将(jiāng )者(zhě ),白(bái )见(jiàn )四(sì )人(rén )。上(shàng )嫚(yuān )骂(mà )曰(yuē ):“竖(shù )子(zǐ )能(néng )为(wéi )将(jiāng )乎(hū )?”四(sì )人(rén )惭(cán ),皆(jiē )伏(fú )地(dì );上(shàng )封(fēng )各(gè )千(qiān )户(hù ),以(yǐ )为(wéi )将(jiāng )。左(zuǒ )右(yòu )谏(jiàn )曰(yuē );“从(cóng )入(rù )蜀(shǔ )、汉(hàn ),伐(fá )楚(chǔ ),赏(shǎng )未(wèi )遍(biàn )行(háng );今(jīn )封(fēng )此(cǐ ),何(hé )功(gōng )?”上(shàng )曰(yuē ):“非(fēi )汝(rǔ )所(suǒ )知(zhī )。陈(chén )豨(xī )反(fǎn ),赵(zhào )、代(dài )地(dì )皆(jiē )豨(xī )有(yǒu )。吾(wú )以(yǐ )羽(yǔ )檄(xí )征(zhēng )天(tiān )下(xià )兵(bīng ),未(wèi )有(yǒu )至(zhì )者(zhě ),今(jīn )计(jì )唯(wéi )独(dú )邯(hán )郸(dān )中(zhōng )兵(bīng )耳(ěr )。吾(wú )何(hé )爱(ài )四(sì )千(qiān )户(hù ),不(bú )以(yǐ )慰(wèi )赵(zhào )子(zǐ )弟(dì )!”皆(jiē )曰(yuē ):“善(shàn )!”又(yòu )闻(wén )豨(xī )将(jiāng )皆(jiē )故(gù )贾(jiǎ )人(rén ),上(shàng )曰(yuē ):“吾(wú )知(zhī )所(suǒ )以(yǐ )与(yǔ )之(zhī )矣(yǐ )。”乃(nǎi )多(duō )以(yǐ )金(jīn )购(gòu )豨(xī )将(jiāng ),豨(xī )将(jiāng )多(duō )降(jiàng )。

太(tài )祖(zǔ )高(gāo )皇(huáng )帝(dì )下(xià )十(shí )一(yī )年(nián )(乙(yǐ )巳(sì ),公(gōng )元(yuán )前(qián )一(yī )九(jiǔ )六(liù )年(nián ))

冬(dōng ),上(shàng )在(zài )邯(hán )郸(dān )。陈(chén )豨(xī )将(jiāng )侯(hóu )敞(chǎng )将(jiāng )万(wàn )馀(yú )人(rén )游(yóu )行(háng ),王(wáng )黄(huáng )将(jiāng )骑(qí )千(qiān )馀(yú )军(jūn )曲(qǔ )逆(nì ),张(zhāng )春(chūn )将(jiāng )卒(zú )万(wàn )馀(yú )人(rén )渡(dù )河(hé )攻(gōng )聊(liáo )城(chéng )。汉(hàn )将(jiāng )军(jūn )郭(guō )蒙(méng )与(yǔ )齐(qí )将(jiāng )击(jī ),大(dà )破(pò )之(zhī )。太(tài )尉(wèi )周(zhōu )勃(bó )道(dào )太(tài )原(yuán )入(rù )定(dìng )代(dài )地(dì ),至(zhì )马(mǎ )邑(yì ),不(bú )下(xià ),攻(gōng )残(cán )之(zhī )。赵(zhào )利(lì )守(shǒu )东(dōng )垣(yuán ),帝(dì )攻(gōng )拔(bá )之(zhī ),更(gèng )命(mìng )曰(yuē )真(zhēn )定(dìng )。帝(dì )购(gòu )王(wáng )黄(huáng )、曼(màn )丘(qiū )臣(chén )以(yǐ )千(qiān )金(jīn ),其(qí )麾(huī )下(xià )皆(jiē )生(shēng )致(zhì )之(zhī )。于(yú )是(shì )陈(chén )豨(xī )军(jūn )遂(suí )败(bài )。

淮(huái )阴(yīn )侯(hóu )信(xìn )称(chēng )病(bìng ),不(bú )从(cóng )击(jī )豨(xī ),阴(yīn )使(shǐ )人(rén )至(zhì )豨(xī )所(suǒ ),与(yǔ )通(tōng )谋(móu )。信(xìn )谋(móu )与(yǔ )家(jiā )臣(chén )夜(yè )诈(zhà )诏(zhào )赦(shè )诸(zhū )官(guān )徒(tú )、奴(nú ),欲(yù )发(fā )以(yǐ )袭(xí )吕(lǚ )后(hòu )、太(tài )子(zǐ );部(bù )署(shǔ )已(yǐ )定(dìng ),待(dài )豨(xī )报(bào )。其(qí )舍(shě )人(rén )得(dé )罪(zuì )于(yú )信(xìn ),信(xìn )囚(qiú ),欲(yù )杀(shā )之(zhī )。春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),舍(shě )人(rén )弟(dì )上(shàng )变(biàn ),告(gào )信(xìn )欲(yù )反(fǎn )状(zhuàng )于(yú )吕(lǚ )后(hòu )。吕(lǚ )后(hòu )欲(yù )召(zhào ),恐(kǒng )其(qí )傥(tǎng )不(bú )就(jiù ),乃(nǎi )与(yǔ )萧(xiāo )相(xiàng )国(guó )谋(móu ),诈(zhà )令(lìng )人(rén )从(cóng )上(shàng )所(suǒ )来(lái ),言(yán )豨(xī )已(yǐ )得(dé ),死(sǐ ),列(liè )侯(hóu )、群(qún )臣(chén )皆(jiē )贺(hè )。相(xiàng )国(guó )绐(dài )信(xìn )曰(yuē ):“虽(suī )疾(jí ),强(qiáng )入(rù )贺(hè )。”信(xìn )入(rù ),吕(lǚ )后(hòu )使(shǐ )武(wǔ )士(shì )缚(fù )信(xìn ),斩(zhǎn )之(zhī )长(zhǎng )乐(lè )钟(zhōng )室(shì )。信(xìn )方(fāng )斩(zhǎn ),曰(yuē ):“吾(wú )悔(huǐ )不(bú )用(yòng )蒯(kuǎi )彻(chè )之(zhī )计(jì ),乃(nǎi )为(wéi )儿(ér )女(nǚ )子(zǐ )所(suǒ )诈(zhà ),岂(qǐ )非(fēi )天(tiān )哉(zāi )!”遂(suí )夷(yí )信(xìn )三(sān )族(zú )。

臣(chén )光(guāng )曰(yuē ):世(shì )或(huò )以(yǐ )韩(hán )信(xìn )为(wéi )首(shǒu )建(jiàn )大(dà )策(cè ),与(yǔ )高(gāo )祖(zǔ )起(qǐ )汉(hàn )中(zhōng ),定(dìng )三(sān )秦(qín ),遂(suí )分(fèn )兵(bīng )以(yǐ )北(běi ),禽(qín )魏(wèi ),取(qǔ )代(dài ),仆(pú )赵(zhào ),胁(xié )燕(yàn ),东(dōng )击(jī )齐(qí )而(ér )有(yǒu )之(zhī ),南(nán )灭(miè )楚(chǔ )垓(gāi )下(xià ),汉(hàn )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )得(dé )天(tiān )下(xià )者(zhě ),大(dà )抵(dǐ )皆(jiē )信(xìn )之(zhī )功(gōng )也(yě )。观(guān )其(qí )距(jù )蒯(kuǎi )彻(chè )之(zhī )说(shuō ),迎(yíng )高(gāo )祖(zǔ )于(yú )陈(chén ),岂(qǐ )有(yǒu )反(fǎn )心(xīn )哉(zāi )!良(liáng )由(yóu )失(shī )职(zhí )怏(yàng )怏(yàng ),遂(suí )陷(xiàn )悖(bèi )逆(nì )。夫(fū )以(yǐ )卢(lú )绾(wǎn )里(lǐ )闬(bì )旧(jiù )恩(ēn ),犹(yóu )南(nán )面(miàn )王(wáng )燕(yàn ),信(xìn )乃(nǎi )以(yǐ )列(liè )侯(hóu )奉(fèng )朝(cháo )请(qǐng ),岂(qǐ )非(fēi )高(gāo )祖(zǔ )亦(yì )有(yǒu )负(fù )于(yú )信(xìn )哉(zāi )!臣(chén )以(yǐ )为(wéi )高(gāo )祖(zǔ )用(yòng )诈(zhà )谋(móu )禽(qín )信(xìn )于(yú )陈(chén ),言(yán )负(fù )则(zé )有(yǒu )之(zhī );虽(suī )然(rán ),信(xìn )亦(yì )有(yǒu )以(yǐ )取(qǔ )之(zhī )也(yě )。始(shǐ ),汉(hàn )与(yǔ )楚(chǔ )相(xiàng )距(jù )荥(yíng )阳(yáng ),信(xìn )灭(miè )齐(qí ),不(bú )还(hái )报(bào )而(ér )自(zì )王(wáng );其(qí )后(hòu )汉(hàn )追(zhuī )楚(chǔ )至(zhì )固(gù )陵(líng ),与(yǔ )信(xìn )期(qī )共(gòng )攻(gōng )楚(chǔ )而(ér )信(xìn )不(bú )至(zhì )。当(dāng )是(shì )之(zhī )时(shí ),高(gāo )祖(zǔ )固(gù )有(yǒu )取(qǔ )信(xìn )之(zhī )心(xīn )矣(yǐ ),顾(gù )力(lì )不(bú )能(néng )耳(ěr )。及(jí )天(tiān )下(xià )已(yǐ )定(dìng ),则(zé )信(xìn )复(fù )何(hé )恃(shì )哉(zāi )!夫(fū )乘(chéng )时(shí )以(yǐ )徼(jiǎo )利(lì )者(zhě ),市(shì )井(jǐng )之(zhī )志(zhì )也(yě );酬(chóu )功(gōng )而(ér )报(bào )德(dé )者(zhě ),士(shì )君(jūn )子(zǐ )之(zhī )心(xīn )也(yě )。信(xìn )以(yǐ )市(shì )井(jǐng )之(zhī )志(zhì )利(lì )其(qí )身(shēn ),而(ér )以(yǐ )君(jūn )子(zǐ )之(zhī )心(xīn )望(wàng )于(yú )人(rén ),不(bú )亦(yì )难(nán )哉(zāi )!是(shì )故(gù )太(tài )史(shǐ )公(gōng )论(lùn )之(zhī )曰(yuē ):“假(jiǎ )令(lìng )韩(hán )信(xìn )学(xué )道(dào )谦(qiān )让(ràng ),不(bú )伐(fá )己(jǐ )功(gōng ),不(bú )矜(jīn )其(qí )能(néng ),则(zé )庶(shù )几(jǐ )哉(zāi )!于(yú )汉(hàn )家(jiā )勋(xūn ),可(kě )以(yǐ )比(bǐ )周(zhōu )、召(zhào )、太(tài )公(gōng )之(zhī )徒(tú ),后(hòu )世(shì )血(xuè )食(shí )矣(yǐ )!不(bú )务(wù )出(chū )此(cǐ ),而(ér )天(tiān )下(xià )已(yǐ )集(jí ),乃(nǎi )谋(móu )畔(pàn )逆(nì );夷(yí )灭(miè )宗(zōng )族(zú ),不(bú )亦(yì )宜(yí )乎(hū )!”

将(jiāng )军(jūn )柴(chái )武(wǔ )斩(zhǎn )韩(hán )王(wáng )信(xìn )于(yú )参(cān )合(hé )。

上(shàng )还(hái )洛(luò )阳(yáng ),闻(wén )淮(huái )阴(yīn )侯(hóu )之(zhī )死(sǐ ),且(qiě )喜(xǐ )且(qiě )怜(lián )之(zhī ),问(wèn )吕(lǚ )后(hòu )曰(yuē ):“信(xìn )死(sǐ )亦(yì )何(hé )言(yán )?”吕(lǚ )后(hòu )曰(yuē ):“信(xìn )言(yán )恨(hèn )不(bú )用(yòng )蒯(kuǎi )彻(chè )计(jì )。”上(shàng )曰(yuē ):“是(shì )齐(qí )辩(biàn )士(shì )蒯(kuǎi )彻(chè )也(yě )。”乃(nǎi )诏(zhào )齐(qí )捕(bǔ )蒯(kuǎi )彻(chè )。蒯(kuǎi )彻(chè )至(zhì ),上(shàng )曰(yuē ):“若(ruò )教(jiāo )淮(huái )阴(yīn )侯(hóu )反(fǎn )乎(hū )?”对(duì )曰(yuē ):“然(rán ),臣(chén )固(gù )教(jiāo )之(zhī )。竖(shù )子(zǐ )不(bú )用(yòng )臣(chén )之(zhī )策(cè ),故(gù )令(lìng )自(zì )夷(yí )于(yú )此(cǐ );如(rú )用(yòng )臣(chén )之(zhī )计(jì ),陛(bì )下(xià )安(ān )得(dé )而(ér )夷(yí )之(zhī )乎(hū )!”上(shàng )怒(nù )曰(yuē );“烹(pēng )之(zhī )!”彻(chè )曰(yuē ):“嗟(jiē )乎(hū )!冤(yuān )哉(zāi )烹(pēng )也(yě )!”上(shàng )曰(yuē ):“君(jūn )教(jiāo )韩(hán )信(xìn )反(fǎn ),何(hé )冤(yuān )?”对(duì )曰(yuē ):“秦(qín )失(shī )其(qí )鹿(lù ),天(tiān )下(xià )共(gòng )逐(zhú )之(zhī ),高(gāo )材(cái )疾(jí )足(zú )者(zhě )先(xiān )得(dé )焉(yān )。跖(zhí )之(zhī )狗(gǒu )吠(fèi )尧(yáo ),尧(yáo )非(fēi )不(bú )仁(rén ),狗(gǒu )固(gù )吠(fèi )非(fēi )其(qí )主(zhǔ )。当(dāng )是(shì )时(shí ),臣(chén )唯(wéi )独(dú )知(zhī )韩(hán )信(xìn ),非(fēi )知(zhī )陛(bì )下(xià )也(yě )。且(qiě )天(tiān )下(xià )锐(ruì )精(jīng )持(chí )锋(fēng )欲(yù )为(wéi )陛(bì )下(xià )所(suǒ )为(wéi )者(zhě )甚(shèn )众(zhòng ),顾(gù )力(lì )不(bú )能(néng )耳(ěr ),又(yòu )可(kě )尽(jìn )烹(pēng )之(zhī )邪(xié )?”上(shàng )曰(yuē ):“置(zhì )之(zhī )。”

立(lì )子(zǐ )恒(héng )为(wéi )代(dài )王(wáng ),都(dōu )晋(jìn )阳(yáng )。

大(dà )赦(shè )天(tiān )下(xià )。

上(shàng )之(zhī )击(jī )陈(chén )豨(xī )也(yě ),征(zhēng )兵(bīng )于(yú )梁(liáng );梁(liáng )王(wáng )称(chēng )病(bìng ),使(shǐ )将(jiāng )将(jiāng )兵(bīng )诣(yì )邯(hán )郸(dān )。上(shàng )怒(nù ),使(shǐ )人(rén )让(ràng )之(zhī )。梁(liáng )王(wáng )恐(kǒng ),欲(yù )自(zì )往(wǎng )谢(xiè )。其(qí )将(jiāng )扈(hù )辄(zhé )曰(yuē ):“王(wáng )始(shǐ )不(bú )往(wǎng ),见(jiàn )让(ràng )而(ér )往(wǎng ),往(wǎng )则(zé )为(wéi )禽(qín )矣(yǐ )。不(bú )如(rú )遂(suí )发(fā )兵(bīng )反(fǎn )。”梁(liáng )王(wáng )不(bú )听(tīng )。梁(liáng )太(tài )仆(pú )得(dé )罪(zuì ),亡(wáng )走(zǒu )汉(hàn ),告(gào )梁(liáng )王(wáng )与(yǔ )扈(hù )辄(zhé )谋(móu )反(fǎn )。于(yú )是(shì )上(shàng )使(shǐ )使(shǐ )掩(yǎn )梁(liáng )王(wáng ),梁(liáng )王(wáng )不(bú )觉(jiào ),遂(suí )囚(qiú )之(zhī )洛(luò )阳(yáng )。有(yǒu )司(sī )治(zhì )“反(fǎn )形(xíng )已(yǐ )具(jù ),请(qǐng )论(lùn )如(rú )法(fǎ )”,上(shàng )赦(shè )以(yǐ )为(wéi )庶(shù )人(rén ),传(chuán )处(chù )蜀(shǔ )青(qīng )衣(yī )。西(xī )至(zhì )郑(zhèng ),逢(féng )吕(lǚ )后(hòu )从(cóng )长(zhǎng )安(ān )来(lái )。彭(péng )王(wáng )为(wéi )吕(lǚ )后(hòu )泣(qì )涕(tì ),自(zì )言(yán )无(wú )罪(zuì ),愿(yuàn )处(chù )故(gù )昌(chāng )邑(yì )。吕(lǚ )后(hòu )许(xǔ )诺(nuò ),与(yǔ )俱(jù )东(dōng )。至(zhì )洛(luò )阳(yáng ),吕(lǚ )后(hòu )白(bái )上(shàng )曰(yuē ):“彭(péng )王(wáng )壮(zhuàng )士(shì ),今(jīn )徙(xǐ )之(zhī )蜀(shǔ ),此(cǐ )自(zì )遗(yí )患(huàn );不(bú )如(rú )遂(suí )诛(zhū )之(zhī )。妾(qiè )谨(jǐn )与(yǔ )俱(jù )来(lái )。”于(yú )是(shì )吕(lǚ )后(hòu )乃(nǎi )令(lìng )其(qí )舍(shě )人(rén )告(gào )彭(péng )越(yuè )复(fù )谋(móu )反(fǎn )。廷(tíng )尉(wèi )王(wáng )恬(tián )关(guān )奏(zòu )请(qǐng )族(zú )之(zhī ),上(shàng )可(kě )其(qí )奏(zòu )。三(sān )月(yuè ),夷(yí )越(yuè )三(sān )族(zú )。枭(xiāo )越(yuè )首(shǒu )洛(luò )阳(yáng ),下(xià )诏(zhào ):“有(yǒu )收(shōu )视(shì )者(zhě ),辄(zhé )捕(bǔ )之(zhī )。”梁(liáng )大(dà )夫(fū )栾(luán )布(bù )使(shǐ )于(yú )齐(qí ),还(hái ),奏(zòu )事(shì )越(yuè )头(tóu )下(xià ),祠(cí )而(ér )哭(kū )之(zhī )。吏(lì )捕(bǔ )以(yǐ )闻(wén )。上(shàng )召(zhào )布(bù ),骂(mà ),欲(yù )烹(pēng )之(zhī )。方(fāng )提(tí )趋(qū )汤(tāng ),布(bù )顾(gù )曰(yuē ):“愿(yuàn )一(yī )言(yán )而(ér )死(sǐ )。”上(shàng )曰(yuē ):“何(hé )言(yán )?”布(bù )曰(yuē ):“方(fāng )上(shàng )之(zhī )困(kùn )于(yú )彭(péng )城(chéng ),败(bài )荥(yíng )阳(yáng )、成(chéng )皋(gāo )间(jiān ),项(xiàng )王(wáng )所(suǒ )以(yǐ )遂(suí )不(bú )能(néng )西(xī )者(zhě ),徒(tú )以(yǐ )彭(péng )王(wáng )居(jū )梁(liáng )地(dì ),与(yǔ )汉(hàn )合(hé )从(cóng )苦(kǔ )楚(chǔ )也(yě )。当(dāng )是(shì )之(zhī )时(shí ),王(wáng )一(yī )顾(gù ),与(yǔ )楚(chǔ )则(zé )汉(hàn )破(pò ),与(yǔ )汉(hàn )则(zé )楚(chǔ )破(pò )。且(qiě )垓(gāi )下(xià )之(zhī )会(huì ),微(wēi )彭(péng )王(wáng ),项(xiàng )氏(shì )不(bú )亡(wáng )。天(tiān )下(xià )已(yǐ )定(dìng ),彭(péng )王(wáng )剖(pōu )符(fú )受(shòu )封(fēng ),亦(yì )欲(yù )传(chuán )之(zhī )万(wàn )世(shì )。今(jīn )陛(bì )下(xià )一(yī )征(zhēng )兵(bīng )于(yú )梁(liáng ),彭(péng )王(wáng )病(bìng )不(bú )行(háng )。而(ér )陛(bì )下(xià )疑(yí )以(yǐ )为(wéi )反(fǎn );反(fǎn )形(xíng )未(wèi )具(jù ),以(yǐ )苛(kē )小(xiǎo )案(àn )诛(zhū )灭(miè )之(zhī )。臣(chén )恐(kǒng )功(gōng )臣(chén )人(rén )人(rén )自(zì )危(wēi )也(yě )。今(jīn )彭(péng )王(wáng )已(yǐ )死(sǐ ),臣(chén )生(shēng )不(bú )如(rú )死(sǐ ),请(qǐng )就(jiù )烹(pēng )。”于(yú )是(shì )上(shàng )乃(nǎi )释(shì )布(bù )罪(zuì ),拜(bài )为(wéi )都(dōu )尉(wèi )。

丙(bǐng )午(wǔ ),立(lì )皇(huáng )子(zǐ )恢(huī )为(wéi )梁(liáng )王(wáng )。丙(bǐng )寅(yín ),立(lì )皇(huáng )子(zǐ )友(yǒu )为(wéi )淮(huái )阳(yáng )王(wáng )。罢(bà )东(dōng )郡(jùn ),颇(pō )益(yì )梁(liáng );罢(bà )颍(yǐng )川(chuān )郡(jùn ),颇(pō )益(yì )淮(huái )阳(yáng )。

夏(xià ),四(sì )月(yuè ),行(háng )自(zì )洛(luò )阳(yáng )至(zhì )。

五(wǔ )月(yuè ),诏(zhào )立(lì )秦(qín )南(nán )海(hǎi )尉(wèi )赵(zhào )佗(tuó )为(wéi )南(nán )粤(yuè )王(wáng ),使(shǐ )陆(lù )贾(jiǎ )即(jí )授(shòu )玺(xǐ )绶(shòu ),与(yǔ )剖(pōu )符(fú )通(tōng )使(shǐ ),使(shǐ )和(hé )集(jí )百(bǎi )越(yuè ),无(wú )为(wéi )南(nán )边(biān )患(huàn )害(hài )。初(chū ),秦(qín )二(èr )世(shì )时(shí ),南(nán )海(hǎi )尉(wèi )任(rèn )嚣(xiāo )病(bìng )且(qiě )死(sǐ )。召(zhào )龙(lóng )川(chuān )令(lìng )赵(zhào )佗(tuó ),语(yǔ )曰(yuē ):“秦(qín )为(wéi )无(wú )道(dào ),天(tiān )下(xià )苦(kǔ )之(zhī )。闻(wén )陈(chén )胜(shèng )等(děng )作(zuò )乱(luàn ),天(tiān )下(xià )未(wèi )知(zhī )所(suǒ )安(ān )。南(nán )海(hǎi )僻(pì )远(yuǎn ),吾(wú )恐(kǒng )盗(dào )兵(bīng )侵(qīn )地(dì )至(zhì )此(cǐ ),欲(yù )兴(xìng )兵(bīng )绝(jué )新(xīn )道(dào )自(zì )备(bèi ),待(dài )诸(zhū )侯(hóu )变(biàn );会(huì )病(bìng )甚(shèn )。且(qiě )番(fān )禺(yú )负(fù )山(shān )险(xiǎn ),阻(zǔ )南(nán )海(hǎi ),东(dōng )西(xī )数(shù )千(qiān )里(lǐ ),颇(pō )有(yǒu )中(zhōng )国(guó )人(rén )相(xiàng )辅(fǔ );此(cǐ )亦(yì )一(yī )州(zhōu )之(zhī )主(zhǔ )也(yě ),可(kě )以(yǐ )立(lì )国(guó )。郡(jùn )中(zhōng )长(zhǎng )吏(lì ),无(wú )足(zú )与(yǔ )言(yán )者(zhě ),故(gù )召(zhào )公(gōng )告(gào )之(zhī )。”即(jí )被(bèi )佗(tuó )书(shū ),行(háng )南(nán )海(hǎi )尉(wèi )事(shì )。嚣(xiāo )死(sǐ ),佗(tuó )即(jí )移(yí )檄(xí )告(gào )横(héng )浦(pǔ )、阳(yáng )山(shān )、湟(huáng )谿(jī )关(guān )曰(yuē ):“盗(dào )兵(bīng )且(qiě )至(zhì ),急(jí )绝(jué )道(dào ),聚(jù )兵(bīng )自(zì )守(shǒu )!”因(yīn )稍(shāo )以(yǐ )法(fǎ )诛(zhū )秦(qín )所(suǒ )置(zhì )长(zhǎng )吏(lì ),以(yǐ )其(qí )党(dǎng )为(wéi )假(jiǎ )守(shǒu )。秦(qín )已(yǐ )破(pò )灭(miè ),佗(tuó )即(jí )击(jī )并(bìng )桂(guì )林(lín )、象(xiàng )郡(jùn ),自(zì )立(lì )为(wéi )南(nán )越(yuè )武(wǔ )王(wáng )。陆(lù )生(shēng )至(zhì ),尉(wèi )佗(tuó )魋(tuí )结(jié )、箕(jī )倨(jù )见(jiàn )陆(lù )生(shēng )。陆(lù )生(shēng )说(shuō )佗(tuó )曰(yuē ):“足(zú )下(xià )中(zhōng )国(guó )人(rén ),亲(qīn )戚(qī )、昆(kūn )弟(dì )、坟(fén )墓(mù )在(zài )真(zhēn )定(dìng )。今(jīn )足(zú )下(xià )反(fǎn )天(tiān )性(xìng ),弃(qì )冠(guàn )带(dài ),欲(yù )以(yǐ )区(qū )区(qū )之(zhī )越(yuè )与(yǔ )天(tiān )子(zǐ )抗(kàng )衡(héng )为(wéi )敌(dí )国(guó ),祸(huò )且(qiě )及(jí )身(shēn )矣(yǐ )!且(qiě )夫(fū )秦(qín )失(shī )其(qí )政(zhèng ),诸(zhū )族(zú )、豪(háo )桀(jié )并(bìng )起(qǐ ),唯(wéi )汉(hàn )王(wáng )先(xiān )入(rù )关(guān ),据(jù )咸(xián )阳(yáng )。项(xiàng )羽(yǔ )倍(bèi )约(yuē ),自(zì )立(lì )为(wéi )西(xī )楚(chǔ )霸(bà )王(wáng ),诸(zhū )侯(hóu )皆(jiē )属(shǔ ),可(kě )谓(wèi )至(zhì )强(qiáng )。然(rán )汉(hàn )王(wáng )起(qǐ )巴(bā )、蜀(shǔ ),鞭(biān )笞(chī )天(tiān )下(xià ),遂(suí )诛(zhū )项(xiàng )羽(yǔ ),灭(miè )之(zhī )。五(wǔ )年(nián )之(zhī )间(jiān ),海(hǎi )内(nèi )平(píng )定(dìng )。此(cǐ )非(fēi )人(rén )力(lì ),天(tiān )之(zhī )所(suǒ )建(jiàn )也(yě )。天(tiān )子(zǐ )闻(wén )君(jūn )王(wáng )王(wáng )南(nán )越(yuè ),不(bú )助(zhù )天(tiān )下(xià )诛(zhū )暴(bào )逆(nì ),将(jiāng )相(xiàng )欲(yù )移(yí )兵(bīng )而(ér )诛(zhū )王(wáng )。天(tiān )子(zǐ )怜(lián )百(bǎi )姓(xìng )新(xīn )劳(láo )苦(kǔ ),故(gù )且(qiě )休(xiū )之(zhī ),遣(qiǎn )臣(chén )授(shòu )君(jūn )王(wáng )印(yìn ),剖(pōu )符(fú )通(tōng )使(shǐ )。君(jūn )王(wáng )宜(yí )郊(jiāo )迎(yíng ),北(běi )面(miàn )称(chēng )臣(chén );乃(nǎi )欲(yù )以(yǐ )新(xīn )造(zào )未(wèi )集(jí )之(zhī )越(yuè ),屈(qū )强(qiáng )于(yú )此(cǐ )!汉(hàn )诚(chéng )闻(wén )之(zhī ),掘(jué )烧(shāo )王(wáng )先(xiān )人(rén )冢(zhǒng ),夷(yí )灭(miè )宗(zōng )族(zú ),使(shǐ )一(yī )偏(piān )将(jiāng )将(jiāng )十(shí )万(wàn )众(zhòng )临(lín )越(yuè ),则(zé )越(yuè )杀(shā )王(wáng )降(jiàng )汉(hàn )如(rú )反(fǎn )覆(fù )手(shǒu )耳(ěr )!”于(yú )是(shì )尉(wèi )佗(tuó )乃(nǎi )蹶(juě )然(rán )起(qǐ )坐(zuò ),谢(xiè )陆(lù )生(shēng )曰(yuē ):“居(jū )蛮(mán )夷(yí )中(zhōng )久(jiǔ ),殊(shū )失(shī )礼(lǐ )义(yì )!”因(yīn )问(wèn )陆(lù )生(shēng )曰(yuē ):“我(wǒ )孰(shú )与(yǔ )萧(xiāo )何(hé )、曹(cáo )参(cān )、韩(hán )信(xìn )贤(xián )?”陆(lù )生(shēng )曰(yuē ):“王(wáng )似(sì )贤(xián )也(yě )。”复(fù )曰(yuē ):“我(wǒ )孰(shú )与(yǔ )皇(huáng )帝(dì )贤(xián )?”陆(lù )生(shēng )曰(yuē ):“皇(huáng )帝(dì )继(jì )五(wǔ )帝(dì )、三(sān )皇(huáng )之(zhī )业(yè ),统(tǒng )理(lǐ )中(zhōng )国(guó );中(zhōng )国(guó )之(zhī )人(rén )以(yǐ )亿(yì )计(jì ),地(dì )方(fāng )万(wàn )里(lǐ ),万(wàn )物(wù )殷(yīn )富(fù );政(zhèng )由(yóu )一(yī )家(jiā ),自(zì )天(tiān )地(dì )剖(pōu )判(pàn )未(wèi )始(shǐ )有(yǒu )也(yě )。今(jīn )王(wáng )众(zhòng )不(bú )过(guò )十(shí )万(wàn ),皆(jiē )蛮(mán )夷(yí ),崎(qí )岖(qū )山(shān )海(hǎi )间(jiān ),譬(pì )若(ruò )汉(hàn )一(yī )郡(jùn )耳(ěr ),何(hé )乃(nǎi )比(bǐ )于(yú )汉(hàn )!”尉(wèi )佗(tuó )大(dà )笑(xiào )曰(yuē ):“吾(wú )不(bú )起(qǐ )中(zhōng )国(guó ),故(gù )王(wáng )此(cǐ );使(shǐ )我(wǒ )居(jū )中(zhōng )国(guó ),何(hé )遽(jù )不(bú )若(ruò )汉(hàn )!”乃(nǎi )留(liú )陆(lù )生(shēng )与(yǔ )饮(yǐn )。数(shù )月(yuè ),曰(yuē ):“越(yuè )中(zhōng )无(wú )足(zú )与(yǔ )语(yǔ )。至(zhì )生(shēng )来(lái ),令(lìng )我(wǒ )日(rì )闻(wén )所(suǒ )不(bú )闻(wén )。”赐(cì )陆(lù )生(shēng )橐(tuó )中(zhōng )装(zhuāng )直(zhí )千(qiān )金(jīn ),他(tā )送(sòng )亦(yì )千(qiān )金(jīn )。陆(lù )生(shēng )卒(zú )拜(bài )违(wéi )法(fǎ )佗(tuó )为(wéi )南(nán )越(yuè )王(wáng ),令(lìng )称(chēng )臣(chén ),奉(fèng )汉(hàn )约(yuē )。归(guī )报(bào ),帝(dì )大(dà )悦(yuè ),拜(bài )贾(jiǎ )为(wéi )太(tài )中(zhōng )大(dà )夫(fū )。

陆(lù )生(shēng )时(shí )时(shí )前(qián )说(shuō )称(chēng )《诗(shī )》、《书(shū )》,帝(dì )骂(mà )之(zhī )曰(yuē ):“乃(nǎi )公(gōng )居(jū )马(mǎ )上(shàng )而(ér )得(dé )之(zhī ),安(ān )事(shì )《诗(shī )》、《书(shū )》!”陆(lù )生(shēng )曰(yuē ):“居(jū )马(mǎ )上(shàng )得(dé )之(zhī ),宁(níng )可(kě )以(yǐ )马(mǎ )上(shàng )治(zhì )之(zhī )乎(hū )?且(qiě )汤(tāng )、武(wǔ )逆(nì )取(qǔ )而(ér )以(yǐ )顺(shùn )守(shǒu )之(zhī );文(wén )武(wǔ )并(bìng )用(yòng ),长(zhǎng )久(jiǔ )之(zhī )术(shù )也(yě )。昔(xī )者(zhě )吴(wú )王(wáng )夫(fū )差(chà )、智(zhì )伯(bó )、秦(qín )始(shǐ )皇(huáng ),皆(jiē )以(yǐ )极(jí )武(wǔ )而(ér )亡(wáng )。乡(xiāng )使(shǐ )秦(qín )已(yǐ )并(bìng )天(tiān )下(xià ),行(háng )仁(rén )义(yì ),法(fǎ )先(xiān )圣(shèng ),陛(bì )下(xià )安(ān )得(dé )而(ér )有(yǒu )之(zhī )!”帝(dì )有(yǒu )惭(cán )色(sè ),曰(yuē ):“试(shì )为(wéi )我(wǒ )著(zhe )秦(qín )所(suǒ )以(yǐ )失(shī )天(tiān )下(xià )、吾(wú )所(suǒ )以(yǐ )得(dé )之(zhī )者(zhě )及(jí )古(gǔ )成(chéng )败(bài )之(zhī )国(guó )。”陆(lù )生(shēng )乃(nǎi )粗(cū )述(shù )存(cún )亡(wáng )之(zhī )征(zhēng ),凡(fán )著(zhe )十(shí )二(èr )篇(piān )。每(měi )奏(zòu )一(yī )篇(piān ),帝(dì )未(wèi )尝(cháng )不(bú )称(chēng )善(shàn ),左(zuǒ )右(yòu )呼(hū )万(wàn )岁(suì );号(hào )其(qí )书(shū )曰(yuē )《新(xīn )语(yǔ )》。

帝(dì )有(yǒu )疾(jí ),恶(è )见(jiàn )人(rén ),卧(wò )禁(jìn )中(zhōng ),诏(zhào )户(hù )者(zhě )无(wú )得(dé )入(rù )群(qún )臣(chén ),群(qún )臣(chén )绛(jiàng )、灌(guàn )等(děng )莫(mò )敢(gǎn )入(rù ),十(shí )馀(yú )日(rì )。舞(wǔ )阳(yáng )侯(hóu )樊(fán )哙(kuài )排(pái )闼(tà )直(zhí )入(rù ),大(dà )臣(chén )随(suí )之(zhī )。上(shàng )独(dú )枕(zhěn )一(yī )宦(huàn )者(zhě )卧(wò )。哙(kuài )等(děng )见(jiàn )上(shàng ),流(liú )涕(tì )曰(yuē ):“始(shǐ )陛(bì )下(xià )与(yǔ )臣(chén )等(děng )起(qǐ )丰(fēng )、沛(pèi ),定(dìng )天(tiān )下(xià ),何(hé )其(qí )壮(zhuàng )也(yě )!今(jīn )天(tiān )下(xià )已(yǐ )定(dìng ),又(yòu )何(hé )惫(bèi )也(yě )!且(qiě )陛(bì )下(xià )病(bìng )甚(shèn ),大(dà )臣(chén )震(zhèn )恐(kǒng );不(bú )见(jiàn )臣(chén )等(děng )计(jì )事(shì ),顾(gù )独(dú )与(yǔ )一(yī )宦(huàn )者(zhě )绝(jué )乎(hū )?且(qiě )陛(bì )下(xià )独(dú )不(bú )见(jiàn )赵(zhào )高(gāo )之(zhī )事(shì )乎(hū )?”帝(dì )笑(xiào )而(ér )起(qǐ )。秋(qiū ),七(qī )月(yuè ),淮(huái )南(nán )王(wáng )布(bù )反(fǎn )。初(chū ),淮(huái )阴(yīn )侯(hóu )死(sǐ ),布(bù )已(yǐ )心(xīn )恐(kǒng )。及(jí )彭(péng )越(yuè )诛(zhū ),醢(hǎi )其(qí )肉(ròu )以(yǐ )赐(cì )诸(zhū )侯(hóu )。使(shǐ )者(zhě )至(zhì )淮(huái )南(nán ),淮(huái )南(nán )王(wáng )方(fāng )猎(liè ),见(jiàn )醢(hǎi ),因(yīn )大(dà )恐(kǒng ),阴(yīn )令(lìng )人(rén )部(bù )聚(jù )兵(bīng ),候(hòu )伺(sì )旁(páng )郡(jùn )警(jǐng )急(jí )。布(bù )所(suǒ )幸(xìng )姬(jī )病(bìng )就(jiù )医(yī ),医(yī )家(jiā )与(yǔ )中(zhōng )大(dà )夫(fū )贲(bēn )赫(hè )对(duì )门(mén ),赫(hè )乃(nǎi )厚(hòu )馈(kuì )遗(yí ),从(cóng )姬(jī )饮(yǐn )医(yī )家(jiā );王(wáng )疑(yí )其(qí )与(yǔ )乱(luàn ),欲(yù )捕(bǔ )赫(hè )。赫(hè )乘(chéng )传(chuán )诣(yì )长(zhǎng )安(ān )上(shàng )变(biàn ),言(yán ):“布(bù )谋(móu )反(fǎn )有(yǒu )端(duān ),可(kě )先(xiān )未(wèi )发(fā )诛(zhū )也(yě )。”上(shàng )读(dú )其(qí )书(shū ),语(yǔ )萧(xiāo )相(xiàng )国(guó ),相(xiàng )国(guó )曰(yuē ):“布(bù )不(bú )宜(yí )有(yǒu )此(cǐ ),恐(kǒng )仇(chóu )怨(yuàn )妄(wàng )诬(wū )之(zhī )。请(qǐng )系(xì )赫(hè ),使(shǐ )人(rén )微(wēi )验(yàn )淮(huái )南(nán )王(wáng )。”淮(huái )南(nán )王(wáng )布(bù )见(jiàn )赫(hè )以(yǐ )罪(zuì )亡(wáng )上(shàng )变(biàn ),固(gù )已(yǐ )疑(yí )其(qí )言(yán )国(guó )阴(yīn )事(shì );汉(hàn )使(shǐ )又(yòu )来(lái ),颇(pō )有(yǒu )所(suǒ )验(yàn );遂(suí )族(zú )赫(hè )家(jiā ),发(fā )兵(bīng )反(fǎn )。反(fǎn )书(shū )闻(wén ),上(shàng )乃(nǎi )赦(shè )贲(bēn )赫(hè ),以(yǐ )为(wéi )将(jiāng )军(jūn )。上(shàng )召(zhào )诸(zhū )将(jiāng )问(wèn )计(jì ),皆(jiē )曰(yuē ):“发(fā )兵(bīng )击(jī )之(zhī ),坑(kēng )竖(shù )子(zǐ )耳(ěr ),何(hé )能(néng )为(wéi )乎(hū )!”汝(rǔ )阴(yīn )侯(hóu )滕(téng )公(gōng )召(zhào )故(gù )楚(chǔ )令(lìng )尹(yǐn )薛(xuē )公(gōng )问(wèn )之(zhī )。令(lìng )尹(yǐn )曰(yuē ):“是(shì )固(gù )当(dāng )反(fǎn )。”滕(téng )公(gōng )曰(yuē ):“上(shàng )裂(liè )地(dì )而(ér )封(fēng )之(zhī ),疏(shū )爵(jué )而(ér )王(wáng )之(zhī );其(qí )反(fǎn )何(hé )也(yě )?”令(lìng )尹(yǐn )曰(yuē ):“往(wǎng )年(nián )杀(shā )彭(péng )越(yuè ),前(qián )年(nián )杀(shā )韩(hán )信(xìn );此(cǐ )三(sān )人(rén )者(zhě ),同(tóng )功(gōng )一(yī )体(tǐ )之(zhī )人(rén )也(yě ),自(zì )疑(yí )祸(huò )及(jí )身(shēn ),故(gù )反(fǎn )耳(ěr )。”滕(téng )公(gōng )言(yán )之(zhī )上(shàng ),上(shàng )乃(nǎi )召(zhào )见(jiàn ),问(wèn )薛(xuē )公(gōng ),薛(xuē )公(gōng )对(duì )曰(yuē ):“布(bù )反(fǎn )不(bú )足(zú )怪(guài )也(yě )。使(shǐ )布(bù )出(chū )于(yú )上(shàng )计(jì ),山(shān )东(dōng )非(fēi )汉(hàn )之(zhī )有(yǒu )也(yě );出(chū )于(yú )中(zhōng )计(jì ),胜(shèng )败(bài )之(zhī )数(shù )未(wèi )可(kě )知(zhī )也(yě );出(chū )于(yú )下(xià )计(jì ),陛(bì )下(xià )安(ān )枕(zhěn )而(ér )卧(wò )矣(yǐ )。”上(shàng )曰(yuē ):“何(hé )谓(wèi )上(shàng )计(jì )?”对(duì )曰(yuē ):“东(dōng )取(qǔ )吴(wú ),西(xī )取(qǔ )楚(chǔ ),并(bìng )齐(qí ),取(qǔ )鲁(lǔ ),传(chuán )檄(xí )燕(yàn )、赵(zhào ),固(gù )守(shǒu )其(qí )所(suǒ ),山(shān )东(dōng )非(fēi )汉(hàn )之(zhī )有(yǒu )也(yě )。”“何(hé )谓(wèi )中(zhōng )计(jì )?”“东(dōng )取(qǔ )吴(wú ),西(xī )取(qǔ )楚(chǔ ),并(bìng )韩(hán ),取(qǔ )魏(wèi ),据(jù )敖(áo )仓(cāng )之(zhī )粟(sù ),塞(sāi )成(chéng )皋(gāo )之(zhī )口(kǒu ),胜(shèng )败(bài )之(zhī )数(shù )未(wèi )可(kě )行(háng )也(yě )。”“何(hé )谓(wèi )下(xià )计(jì )?”“东(dōng )取(qǔ )吴(wú ),西(xī )取(qǔ )下(xià )蔡(cài ),归(guī )重(zhòng )于(yú )越(yuè ),身(shēn )归(guī )长(zhǎng )沙(shā ),陛(bì )下(xià )安(ān )枕(zhěn )而(ér )卧(wò ),汉(hàn )无(wú )事(shì )矣(yǐ )。”上(shàng )曰(yuē ):“是(shì )计(jì )将(jiāng )安(ān )出(chū )?”对(duì )曰(yuē ):“出(chū )下(xià )计(jì )。”上(shàng )曰(yuē ):“何(hé )谓(wèi )废(fèi )上(shàng )、中(zhōng )计(jì )而(ér )出(chū )下(xià )计(jì )?”对(duì )曰(yuē ):“布(bù ),故(gù )丽(lì )山(shān )之(zhī )徒(tú )也(yě ),自(zì )致(zhì )万(wàn )乘(chéng )之(zhī )主(zhǔ ),此(cǐ )皆(jiē )为(wéi )身(shēn ),不(bú )顾(gù )后(hòu )、为(wéi )百(bǎi )姓(xìng )万(wàn )世(shì )虑(lǜ )者(zhě )也(yě )。故(gù )曰(yuē )出(chū )下(xià )计(jì )。”上(shàng )曰(yuē ):“善(shàn )!”封(fēng )薛(xuē )公(gōng )千(qiān )户(hù )。乃(nǎi )立(lì )皇(huáng )子(zǐ )长(zhǎng )为(wéi )淮(huái )南(nán )王(wáng )。

是(shì )时(shí ),上(shàng )有(yǒu )疾(jí ),欲(yù )使(shǐ )太(tài )子(zǐ )往(wǎng )击(jī )黥(qíng )布(bù )。太(tài )子(zǐ )客(kè )东(dōng )园(yuán )公(gōng )、绮(qǐ )里(lǐ )季(jì )、夏(xià )黄(huáng )公(gōng )、角(jiǎo )里(lǐ )先(xiān )生(shēng )说(shuō )建(jiàn )成(chéng )侯(hóu )吕(lǚ )释(shì )之(zhī )曰(yuē ):“太(tài )子(zǐ )将(jiāng )兵(bīng ),有(yǒu )功(gōng )则(zé )位(wèi )不(bú )益(yì ),无(wú )功(gōng )则(zé )从(cóng )此(cǐ )受(shòu )祸(huò )矣(yǐ )。君(jūn )何(hé )不(bú )急(jí )请(qǐng )吕(lǚ )后(hòu ),承(chéng )间(jiān )为(wéi )上(shàng )泣(qì )言(yán ):‘黥(qíng )布(bù ),天(tiān )下(xià )猛(měng )将(jiāng )也(yě ),善(shàn )用(yòng )兵(bīng )。今(jīn )诸(zhū )将(jiāng )皆(jiē )陛(bì )下(xià )故(gù )等(děng )夷(yí ),乃(nǎi )令(lìng )太(tài )子(zǐ )将(jiāng )此(cǐ )属(shǔ ),无(wú )异(yì )使(shǐ )羊(yáng )将(jiāng )狼(láng ),莫(mò )肯(kěn )为(wéi )用(yòng );且(qiě )使(shǐ )布(bù )闻(wén )之(zhī ),则(zé )鼓(gǔ )行(háng )而(ér )西(xī )耳(ěr )!上(shàng )虽(suī )病(bìng ),强(qiáng )载(zǎi )辎(zī )车(chē ),卧(wò )而(ér )护(hù )之(zhī ),诸(zhū )将(jiāng )不(bú )敢(gǎn )不(bú )尽(jìn )力(lì )。上(shàng )虽(suī )苦(kǔ ),为(wéi )妻(qī )子(zǐ )自(zì )强(qiáng )!’”于(yú )是(shì )吕(lǚ )释(shì )之(zhī )立(lì )夜(yè )见(jiàn )吕(lǚ )后(hòu )。吕(lǚ )后(hòu )承(chéng )间(jiān )为(wéi )上(shàng )泣(qì )涕(tì )而(ér )言(yán ),如(rú )四(sì )人(rén )意(yì )。上(shàng )曰(yuē ):“吾(wú )惟(wéi )竖(shù )子(zǐ )固(gù )不(bú )足(zú )遣(qiǎn ),而(ér )公(gōng )自(zì )行(háng )耳(ěr )。”于(yú )是(shì )上(shàng )自(zì )将(jiāng )兵(bīng )而(ér )东(dōng ),群(qún )臣(chén )居(jū )守(shǒu ),皆(jiē )送(sòng )至(zhì )霸(bà )上(shàng )。留(liú )侯(hóu )病(bìng ),自(zì )强(qiáng )起(qǐ ),至(zhì )曲(qǔ )邮(yóu ),见(jiàn )上(shàng )曰(yuē ):“臣(chén )宜(yí )从(cóng ),病(bìng )甚(shèn )。楚(chǔ )人(rén )剽(piāo )疾(jí ),愿(yuàn )上(shàng )无(wú )与(yǔ )争(zhēng )锋(fēng )!”因(yīn )说(shuō )上(shàng )令(lìng )太(tài )子(zǐ )为(wéi )将(jiāng )军(jūn ),监(jiān )关(guān )中(zhōng )兵(bīng )。上(shàng )曰(yuē ):“子(zǐ )房(fáng )虽(suī )病(bìng ),强(qiáng )卧(wò )而(ér )傅(fù )太(tài )子(zǐ )。”是(shì )时(shí ),叔(shū )孙(sūn )通(tōng )为(wéi )太(tài )傅(fù ),留(liú )侯(hóu )行(háng )少(shǎo )傅(fù )事(shì )。发(fā )上(shàng )郡(jùn )、北(běi )地(dì )、陇(lǒng )西(xī )车(chē )骑(qí )、巴(bā )蜀(shǔ )材(cái )官(guān )及(jí )中(zhōng )尉(wèi )卒(zú )三(sān )万(wàn )人(rén )为(wéi )皇(huáng )太(tài )子(zǐ )卫(wèi ),军(jūn )霸(bà )上(shàng )。布(bù )之(zhī )初(chū )反(fǎn ),谓(wèi )其(qí )将(jiāng )曰(yuē ):“上(shàng )老(lǎo )矣(yǐ ),厌(yàn )兵(bīng ),必(bì )不(bú )能(néng )来(lái )。使(shǐ )诸(zhū )将(jiāng ),诸(zhū )将(jiāng )独(dú )患(huàn )淮(huái )阴(yīn )、彭(péng )越(yuè ),今(jīn )皆(jiē )已(yǐ )死(sǐ ),馀(yú )不(bú )足(zú )畏(wèi )也(yě )。”故(gù )遂(suí )反(fǎn )。果(guǒ )如(rú )薛(xuē )公(gōng )之(zhī )言(yán ),东(dōng )击(jī )荆(jīng )。荆(jīng )王(wáng )贾(jiǎ )走(zǒu )死(sǐ )富(fù )陵(líng );尽(jìn )劫(jié )其(qí )兵(bīng ),渡(dù )淮(huái )击(jī )楚(chǔ )。楚(chǔ )发(fā )兵(bīng )与(yǔ )战(zhàn )徐(xú )、僮(tóng )间(jiān )。为(wéi )三(sān )军(jūn ),欲(yù )以(yǐ )相(xiàng )救(jiù )为(wéi )奇(qí )。或(huò )说(shuō )楚(chǔ )将(jiāng )曰(yuē ):“布(bù )善(shàn )用(yòng )兵(bīng ),民(mín )素(sù )畏(wèi )之(zhī )。且(qiě )兵(bīng )法(fǎ ):‘诸(zhū )侯(hóu )自(zì )战(zhàn )其(qí )地(dì )为(wéi )散(sàn )地(dì )’,今(jīn )别(bié )为(wéi )三(sān ),彼(bǐ )败(bài )吾(wú )一(yī )军(jūn ),馀(yú )皆(jiē )走(zǒu ),安(ān )能(néng )相(xiàng )救(jiù )!”不(bú )听(tīng )。布(bù )果(guǒ )破(pò )其(qí )一(yī )军(jūn ),其(qí )二(èr )军(jūn )散(sàn )走(zǒu );布(bù )遂(suí )引(yǐn )兵(bīng )而(ér )西(xī )。

太(tài )祖(zǔ )高(gāo )皇(huáng )帝(dì )下(xià )十(shí )二(èr )年(nián )(丙(bǐng )午(wǔ ),公(gōng )元(yuán )前(qián )一(yī )九(jiǔ )五(wǔ )年(nián ))

冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),上(shàng )与(yǔ )布(bù )兵(bīng )遇(yù )于(yú )蕲(qí )西(xī ),布(bù )兵(bīng )精(jīng )甚(shèn )。上(shàng )壁(bì )庸(yōng )城(chéng ),望(wàng )布(bù )军(jūn )置(zhì )陈(chén )如(rú )项(xiàng )籍(jí )军(jūn ),上(shàng )恶(è )之(zhī )。与(yǔ )布(bù )相(xiàng )望(wàng )见(jiàn ),遥(yáo )谓(wèi )布(bù )曰(yuē ):“何(hé )苦(kǔ )而(ér )反(fǎn )?”布(bù )曰(yuē ):“欲(yù )为(wéi )帝(dì )耳(ěr )!”上(shàng )怒(nù )骂(mà )之(zhī ),遂(suí )大(dà )战(zhàn )。布(bù )军(jūn )败(bài )走(zǒu ),渡(dù )淮(huái ),数(shù )止(zhǐ )战(zhàn ),不(bú )利(lì ),与(yǔ )百(bǎi )馀(yú )人(rén )走(zǒu )江(jiāng )南(nán ),上(shàng )令(lìng )别(bié )将(jiāng )追(zhuī )之(zhī )。

上(shàng )还(hái ),过(guò )沛(pèi ),留(liú ),置(zhì )酒(jiǔ )沛(pèi )宫(gōng ),悉(xī )召(zhào )故(gù )人(rén )、父(fù )老(lǎo )、诸(zhū )母(mǔ )、子(zǐ )弟(dì )佐(zuǒ )酒(jiǔ ),道(dào )旧(jiù )故(gù )为(wéi )笑(xiào )乐(lè )。酒(jiǔ )酣(hān ),上(shàng )自(zì )为(wéi )歌(gē ),起(qǐ )舞(wǔ ),慷(kāng )慨(kǎi )伤(shāng )怀(huái ),泣(qì )数(shù )行(háng )下(xià ),谓(wèi )沛(pèi )父(fù )兄(xiōng )曰(yuē ):“游(yóu )子(zǐ )悲(bēi )故(gù )乡(xiāng )。朕(zhèn )自(zì )沛(pèi )公(gōng )以(yǐ )诛(zhū )暴(bào )逆(nì ),遂(suí )有(yǒu )天(tiān )下(xià );其(qí )以(yǐ )沛(pèi )为(wéi )朕(zhèn )汤(tāng )沐(mù )邑(yì ),复(fù )其(qí )民(mín ),世(shì )世(shì )无(wú )有(yǒu )所(suǒ )与(yǔ )。”乐(lè )饮(yǐn )十(shí )馀(yú )日(rì ),乃(nǎi )去(qù )。

汉(hàn )别(bié )将(jiāng )击(jī )英(yīng )布(bù )军(jūn )洮(táo )水(shuǐ )南(nán )、北(běi ),皆(jiē )大(dà )破(pò )之(zhī )。布(bù )故(gù )与(yǔ )番(fān )君(jūn )婚(hūn ),以(yǐ )故(gù )长(zhǎng )沙(shā )成(chéng )王(wáng )臣(chén )使(shǐ )人(rén )诱(yòu )布(bù ),伪(wěi )欲(yù )与(yǔ )亡(wáng )走(zǒu )越(yuè ),布(bù )信(xìn )而(ér )随(suí )之(zhī )。番(fān )阳(yáng )人(rén )杀(shā )布(bù )兹(zī )乡(xiāng )民(mín )田(tián )舍(shě )。

周(zhōu )勃(bó )悉(xī )定(dìng )代(dài )郡(jùn )、雁(yàn )门(mén )、云(yún )中(zhōng )地(dì ),斩(zhǎn )陈(chén )豨(xī )于(yú )当(dāng )城(chéng )。

上(shàng )以(yǐ )荆(jīng )王(wáng )贾(jiǎ )无(wú )后(hòu ),更(gèng )以(yǐ )荆(jīng )为(wéi )吴(wú )国(guó )。辛(xīn )丑(chǒu ),立(lì )兄(xiōng )仲(zhòng )之(zhī )子(zǐ )濞(bì )为(wéi )吴(wú )王(wáng ),王(wáng )三(sān )郡(jùn )、五(wǔ )十(shí )三(sān )城(chéng )。

十(shí )一(yī )月(yuè ),上(shàng )过(guò )鲁(lǔ ),以(yǐ )太(tài )牢(láo )祠(cí )孔(kǒng )子(zǐ )。

上(shàng )从(cóng )破(pò )黥(qíng )布(bù )归(guī ),疾(jí )益(yì )甚(shèn ),愈(yù )欲(yù )易(yì )太(tài )子(zǐ )。张(zhāng )良(liáng )谏(jiàn )不(bú )听(tīng ),因(yīn )疾(jí )不(bú )视(shì )事(shì )。叔(shū )孙(sūn )通(tōng )谏(jiàn )曰(yuē ):“昔(xī )者(zhě )晋(jìn )献(xiàn )公(gōng )以(yǐ )骊(lí )姬(jī )之(zhī )故(gù ),废(fèi )太(tài )子(zǐ ),立(lì )奚(xī )齐(qí ),晋(jìn )国(guó )乱(luàn )者(zhě )数(shù )十(shí )年(nián ),为(wéi )天(tiān )下(xià )笑(xiào )。秦(qín )以(yǐ )不(bú )蚤(zǎo )定(dìng )扶(fú )苏(sū ),令(lìng )赵(zhào )高(gāo )得(dé )以(yǐ )诈(zhà )立(lì )胡(hú )亥(hài ),自(zì )使(shǐ )灭(miè )祀(sì ),此(cǐ )陛(bì )下(xià )所(suǒ )亲(qīn )见(jiàn )。今(jīn )太(tài )子(zǐ )仁(rén )孝(xiào ),天(tiān )下(xià )皆(jiē )闻(wén )之(zhī )。吕(lǚ )后(hòu )与(yǔ )陛(bì )下(xià )攻(gōng )苦(kǔ )食(shí )淡(dàn ),其(qí )可(kě )背(bèi )哉(zāi )!陛(bì )下(xià )必(bì )欲(yù )废(fèi )適(shì )而(ér )立(lì )少(shǎo ),臣(chén )愿(yuàn )先(xiān )伏(fú )诛(zhū ),以(yǐ )颈(jǐng )血(xuè )污(wū )地(dì )!”帝(dì )曰(yuē ):“公(gōng )罢(bà )矣(yǐ ),吾(wú )直(zhí )戏(xì )耳(ěr )!”叔(shū )孙(sūn )通(tōng )曰(yuē ):“太(tài )子(zǐ ),天(tiān )下(xià )本(běn ),本(běn )一(yī )摇(yáo ),天(tiān )下(xià )振(zhèn )动(dòng );奈(nài )何(hé )以(yǐ )天(tiān )下(xià )为(wéi )戏(xì )乎(hū )!”时(shí )大(dà )臣(chén )固(gù )争(zhēng )者(zhě )多(duō );上(shàng )知(zhī )群(qún )臣(chén )心(xīn )皆(jiē )不(bú )附(fù )赵(zhào )王(wáng ),乃(nǎi )止(zhǐ )不(bú )立(lì )。

相(xiàng )国(guó )何(hé )以(yǐ )长(zhǎng )安(ān )地(dì )狭(xiá ),上(shàng )林(lín )中(zhōng )多(duō )空(kōng )地(dì ),弃(qì );愿(yuàn )令(lìng )民(mín )得(dé )入(rù )田(tián ),毋(wú )收(shōu )稾(gǎo ),为(wéi )禽(qín )兽(shòu )食(shí )。上(shàng )大(dà )怒(nù )曰(yuē ):“相(xiàng )国(guó )多(duō )受(shòu )贾(jiǎ )人(rén )财(cái )物(wù ),乃(nǎi )为(wéi )请(qǐng )吾(wú )苑(yuàn )!”下(xià )相(xiàng )国(guó )廷(tíng )尉(wèi ),械(xiè )系(xì )之(zhī )。数(shù )日(rì ),王(wáng )卫(wèi )尉(wèi )侍(shì ),前(qián )问(wèn )曰(yuē ):“相(xiàng )国(guó )何(hé )大(dà )罪(zuì ),陛(bì )下(xià )系(xì )之(zhī )暴(bào )也(yě )?”上(shàng )曰(yuē ):“吾(wú )闻(wén )李(lǐ )斯(sī )相(xiàng )秦(qín )皇(huáng )帝(dì ),有(yǒu )善(shàn )归(guī )主(zhǔ ),有(yǒu )恶(è )自(zì )与(yǔ )。今(jīn )相(xiàng )国(guó )多(duō )受(shòu )贾(jiǎ )竖(shù )金(jīn ),而(ér )为(wéi )之(zhī )请(qǐng )吾(wú )苑(yuàn )以(yǐ )媚(mèi )于(yú )民(mín ),故(gù )系(xì )治(zhì )之(zhī )。”王(wáng )卫(wèi )尉(wèi )曰(yuē ):“夫(fū )职(zhí )事(shì )苟(gǒu )有(yǒu )便(biàn )于(yú )民(mín )而(ér )请(qǐng )之(zhī ),真(zhēn )宰(zǎi )相(xiàng )事(shì );陛(bì )下(xià )奈(nài )何(hé )乃(nǎi )疑(yí )相(xiàng )国(guó )受(shòu )贾(jiǎ )人(rén )钱(qián )乎(hū )?且(qiě )陛(bì )下(xià )距(jù )楚(chǔ )数(shù )岁(suì ),陈(chén )豨(xī )、黥(qíng )布(bù )反(fǎn ),陛(bì )下(xià )自(zì )将(jiāng )而(ér )往(wǎng );当(dāng )是(shì )时(shí ),相(xiàng )国(guó )守(shǒu )关(guān )中(zhōng ),关(guān )中(zhōng )摇(yáo )足(zú ),则(zé )关(guān )以(yǐ )西(xī )非(fēi )陛(bì )下(xià )有(yǒu )也(yě )!相(xiàng )国(guó )不(bú )以(yǐ )此(cǐ )时(shí )为(wéi )利(lì ),今(jīn )乃(nǎi )利(lì )贾(jiǎ )人(rén )之(zhī )金(jīn )乎(hū )?且(qiě )秦(qín )以(yǐ )不(bú )闻(wén )其(qí )过(guò )亡(wáng )天(tiān )下(xià );李(lǐ )斯(sī )之(zhī )分(fèn )过(guò ),又(yòu )何(hé )足(zú )法(fǎ )哉(zāi )!陛(bì )下(xià )何(hé )疑(yí )宰(zǎi )相(xiàng )之(zhī )浅(qiǎn )也(yě )!”帝(dì )不(bú )怿(yì )。是(shì )日(rì ),使(shǐ )使(shǐ )持(chí )节(jiē )赦(shè )出(chū )相(xiàng )国(guó )。相(xiàng )国(guó )年(nián )老(lǎo ),素(sù )恭(gōng )谨(jǐn ),入(rù ),徒(tú )跣(xiǎn )谢(xiè )。帝(dì )曰(yuē ):“相(xiàng )国(guó )休(xiū )矣(yǐ )!相(xiàng )国(guó )为(wéi )民(mín )请(qǐng )苑(yuàn ),吾(wú )不(bú )许(xǔ ),我(wǒ )不(bú )过(guò )为(wéi )桀(jié )、纣(zhòu )王(wáng ),而(ér )相(xiàng )国(guó )为(wéi )贤(xián )相(xiàng )。吾(wú )故(gù )系(xì )相(xiàng )国(guó ),欲(yù )令(lìng )百(bǎi )姓(xìng )闻(wén )吾(wú )过(guò )也(yě )。”

陈(chén )豨(xī )之(zhī )反(fǎn )也(yě ),燕(yàn )王(wáng )绾(wǎn )发(fā )兵(bīng )击(jī )其(qí )东(dōng )北(běi )。当(dāng )是(shì )时(shí ),陈(chén )豨(xī )使(shǐ )王(wáng )黄(huáng )求(qiú )救(jiù )匈(xiōng )奴(nú );燕(yàn )王(wáng )绾(wǎn )亦(yì )使(shǐ )其(qí )臣(chén )张(zhāng )胜(shèng )于(yú )匈(xiōng )奴(nú ),言(yán )豨(xī )等(děng )军(jūn )破(pò )。张(zhāng )胜(shèng )至(zhì )胡(hú ),故(gù )燕(yàn )王(wáng )藏(cáng )荼(tú )子(zǐ )衍(yǎn )出(chū )亡(wáng )在(zài )胡(hú ),见(jiàn )张(zhāng )胜(shèng )曰(yuē ):“公(gōng )所(suǒ )以(yǐ )重(zhòng )于(yú )燕(yàn )者(zhě ),以(yǐ )习(xí )胡(hú )事(shì )也(yě );燕(yàn )所(suǒ )以(yǐ )久(jiǔ )存(cún )者(zhě ),以(yǐ )诸(zhū )侯(hóu )数(shù )反(fǎn ),兵(bīng )连(lián )不(bú )决(jué )也(yě )。今(jīn )公(gōng )为(wéi )燕(yàn ),欲(yù )急(jí )灭(miè )豨(xī )等(děng );豨(xī )等(děng )已(yǐ )尽(jìn ),次(cì )亦(yì )至(zhì )燕(yàn ),公(gōng )等(děng )亦(yì )且(qiě )为(wéi )虏(lǔ )矣(yǐ )。公(gōng )何(hé )不(bú )令(lìng )燕(yàn )且(qiě )缓(huǎn )陈(chén )豨(xī ),而(ér )与(yǔ )胡(hú )和(hé )!事(shì )宽(kuān ),得(dé )长(zhǎng )王(wáng )燕(yàn );即(jí )有(yǒu )汉(hàn )急(jí ),可(kě )以(yǐ )安(ān )国(guó )。”张(zhāng )胜(shèng )以(yǐ )为(wéi )然(rán ),乃(nǎi )私(sī )令(lìng )匈(xiōng )奴(nú )助(zhù )豨(xī )等(děng )击(jī )燕(yàn )。燕(yàn )王(wáng )绾(wǎn )疑(yí )张(zhāng )胜(shèng )与(yǔ )胡(hú )反(fǎn ),上(shàng )书(shū )请(qǐng )族(zú )张(zhāng )胜(shèng )。胜(shèng )还(hái ),具(jù )道(dào )所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )者(zhě );燕(yàn )王(wáng )乃(nǎi )诈(zhà )论(lùn )他(tā )人(rén ),脱(tuō )胜(shèng )家(jiā )属(shǔ ),使(shǐ )得(dé )为(wéi )匈(xiōng )奴(nú )间(jiān )。而(ér )阴(yīn )使(shǐ )范(fàn )齐(qí )之(zhī )陈(chén )豨(xī )所(suǒ ),欲(yù )令(lìng )久(jiǔ )亡(wáng ),连(lián )兵(bīng )勿(wù )决(jué )。汉(hàn )击(jī )黥(qíng )布(bù ),豨(xī )常(cháng )将(jiāng )兵(bīng )居(jū )代(dài );汉(hàn )击(jī )斩(zhǎn )豨(xī ),其(qí )裨(bì )将(jiāng )降(jiàng ),言(yán )燕(yàn )王(wáng )绾(wǎn )使(shǐ )范(fàn )齐(qí )通(tōng )计(jì )谋(móu )于(yú )豨(xī )所(suǒ )。帝(dì )使(shǐ )使(shǐ )召(zhào )卢(lú )绾(wǎn ),绾(wǎn )称(chēng )病(bìng );上(shàng )又(yòu )使(shǐ )辟(pì )阳(yáng )侯(hóu )审(shěn )食(shí )其(qí )、御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū )赵(zhào )尧(yáo )往(wǎng )迎(yíng )燕(yàn )王(wáng ),因(yīn )验(yàn )问(wèn )左(zuǒ )右(yòu )。绾(wǎn )愈(yù )恐(kǒng ),闭(bì )匿(nì ),谓(wèi )其(qí )幸(xìng )臣(chén )曰(yuē ):“非(fēi )刘(liú )氏(shì )而(ér )王(wáng ),独(dú )我(wǒ )与(yǔ )长(zhǎng )沙(shā )耳(ěr )。往(wǎng )年(nián )春(chūn ),汉(hàn )诛(zhū )淮(huái )阴(yīn ),夏(xià ),诛(zhū )彭(péng )越(yuè ),皆(jiē )吕(lǚ )氏(shì )计(jì )。令(lìng )上(shàng )病(bìng ),属(shǔ )任(rèn )吕(lǚ )后(hòu );吕(lǚ )后(hòu )妇(fù )人(rén ),专(zhuān )欲(yù )以(yǐ )事(shì )诛(zhū )异(yì )姓(xìng )王(wáng )者(zhě )及(jí )大(dà )功(gōng )臣(chén )。”乃(nǎi )遂(suí )称(chēng )病(bìng )不(bú )行(háng ),其(qí )左(zuǒ )右(yòu )皆(jiē )亡(wáng )匿(nì )。语(yǔ )颇(pō )泄(xiè ),辟(pì )阳(yáng )侯(hóu )闻(wén )之(zhī ),归(guī ),具(jù )报(bào )上(shàng ),上(shàng )益(yì )怒(nù )。又(yòu )得(dé )匈(xiōng )奴(nú )降(jiàng )者(zhě ),言(yán )张(zhāng )胜(shèng )亡(wáng )在(zài )匈(xiōng )奴(nú )为(wéi )燕(yàn )使(shǐ )。于(yú )是(shì )上(shàng )曰(yuē ):“卢(lú )绾(wǎn )果(guǒ )反(fǎn )矣(yǐ )!”春(chūn ),二(èr )月(yuè ),使(shǐ )樊(fán )哙(kuài )以(yǐ )相(xiàng )国(guó )将(jiāng )兵(bīng )击(jī )绾(wǎn ),立(lì )皇(huáng )子(zǐ )建(jiàn )为(wéi )燕(yàn )王(wáng )。

诏(zhào )曰(yuē ):“南(nán )武(wǔ )侯(hóu )织(zhī ),亦(yì )粤(yuè )之(zhī )世(shì )也(yě ),立(lì )以(yǐ )为(wéi )南(nán )海(hǎi )王(wáng )。”

上(shàng )击(jī )布(bù )时(shí ),为(wéi )流(liú )矢(shǐ )所(suǒ )中(zhōng ),行(háng )道(dào ),疾(jí )甚(shèn )。吕(lǚ )后(hòu )迎(yíng )良(liáng )医(yī )。医(yī )入(rù )见(jiàn ),曰(yuē ):“疾(jí )可(kě )治(zhì )。”上(shàng )嫚(yuān )骂(mà )之(zhī )曰(yuē ):“吾(wú )以(yǐ )布(bù )衣(yī )提(tí )三(sān )尺(chǐ )取(qǔ )天(tiān )下(xià ),此(cǐ )非(fēi )天(tiān )命(mìng )乎(hū )!命(mìng )乃(nǎi )在(zài )天(tiān ),虽(suī )扁(biǎn )鹊(què )何(hé )益(yì )!”遂(suí )不(bú )使(shǐ )治(zhì )疾(jí ),赐(cì )黄(huáng )金(jīn )五(wǔ )十(shí )斤(jīn ),罢(bà )之(zhī )。吕(lǚ )后(hòu )问(wèn )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )百(bǎi )岁(suì )后(hòu ),萧(xiāo )相(xiàng )国(guó )既(jì )死(sǐ ),谁(shuí )令(lìng )代(dài )之(zhī )?”上(shàng )曰(yuē ):“曹(cáo )参(cān )可(kě )。”问(wèn )其(qí )次(cì ),曰(yuē ):“王(wáng )陵(líng )可(kě ),然(rán )少(shǎo )戆(gàng ),陈(chén )平(píng )可(kě )以(yǐ )助(zhù )之(zhī )。陈(chén )平(píng )知(zhī )有(yǒu )馀(yú ),然(rán )难(nán )独(dú )任(rèn )。周(zhōu )勃(bó )重(zhòng )厚(hòu )少(shǎo )文(wén ),然(rán )安(ān )刘(liú )氏(shì )者(zhě )必(bì )勃(bó )也(yě ),可(kě )令(lìng )为(wéi )太(tài )尉(wèi )。”吕(lǚ )后(hòu )复(fù )问(wèn )其(qí )次(cì ),上(shàng )曰(yuē ):“此(cǐ )后(hòu )亦(yì )非(fēi )乃(nǎi )所(suǒ )知(zhī )也(yě )。”夏(xià ),四(sì )月(yuè ),甲(jiǎ )辰(chén ),帝(dì )崩(bēng )于(yú )长(zhǎng )乐(lè )宫(gōng )。丁(dīng )未(wèi ),发(fā )丧(sàng ),大(dà )赦(shè )天(tiān )下(xià )。

卢(lú )绾(wǎn )与(yǔ )数(shù )千(qiān )人(rén )居(jū )塞(sāi )下(xià )候(hòu )伺(sì ),幸(xìng )上(shàng )疾(jí )愈(yù ),自(zì )入(rù )谢(xiè )。闻(wén )帝(dì )崩(bēng ),遂(suí )亡(wáng )入(rù )匈(xiōng )奴(nú )。

五(wǔ )月(yuè ),丙(bǐng )寅(yín ),葬(zàng )高(gāo )帝(dì )于(yú )长(zhǎng )陵(líng )。初(chū ),高(gāo )祖(zǔ )不(bú )修(xiū )文(wén )学(xué ),而(ér )性(xìng )明(míng )达(dá ),好(hǎo )谋(móu ),能(néng )听(tīng ),自(zì )监(jiān )门(mén )、戍(shù )卒(zú ),见(jiàn )之(zhī )如(rú )旧(jiù )。初(chū )顺(shùn )民(mín )心(xīn )作(zuò )三(sān )章(zhāng )之(zhī )约(yuē )。天(tiān )下(xià )既(jì )定(dìng ),命(mìng )萧(xiāo )何(hé )次(cì )律(lǜ )、令(lìng ),韩(hán )信(xìn )申(shēn )军(jūn )法(fǎ ),张(zhāng )苍(cāng )定(dìng )章(zhāng )程(chéng ),叔(shū )孙(sūn )通(tōng )制(zhì )礼(lǐ )仪(yí );又(yòu )与(yǔ )功(gōng )臣(chén )剖(pōu )符(fú )作(zuò )誓(shì ),丹(dān )书(shū )、铁(tiě )契(qì ),金(jīn )匮(kuì )、石(shí )室(shì ),藏(cáng )之(zhī )宗(zōng )庙(miào )。虽(suī )日(rì )不(bú )暇(xiá )给(gěi ),规(guī )摹(mó )弘(hóng )远(yuǎn )矣(yǐ )。

己(jǐ )巳(sì ),太(tài )子(zǐ )即(jí )皇(huáng )帝(dì )位(wèi ),尊(zūn )皇(huáng )后(hòu )曰(yuē )皇(huáng )太(tài )后(hòu )。

初(chū ),高(gāo )帝(dì )病(bìng )甚(shèn ),人(rén )有(yǒu )恶(è )樊(fán )哙(kuài ),云(yún ):“党(dǎng )于(yú )吕(lǚ )氏(shì ),即(jí )一(yī )日(rì )上(shàng )晏(yàn )驾(jià ),欲(yù )以(yǐ )兵(bīng )诛(zhū )赵(zhào )王(wáng )如(rú )意(yì )之(zhī )属(shǔ )。”帝(dì )大(dà )怒(nù ),用(yòng )陈(chén )平(píng )谋(móu ),召(zhào )绛(jiàng )侯(hóu )周(zhōu )勃(bó )受(shòu )诏(zhào )床(chuáng )下(xià ),曰(yuē ):“陈(chén )平(píng )亟(jí )驰(chí )传(chuán )载(zǎi )勃(bó )代(dài )哙(kuài )将(jiāng );平(píng )至(zhì )军(jūn )中(zhōng ),即(jí )斩(zhǎn )哙(kuài )头(tóu )!”二(èr )人(rén )既(jì )受(shòu )诏(zhào ),驰(chí )传(chuán ),未(wèi )至(zhì )军(jūn ),行(háng )计(jì )之(zhī )曰(yuē ):“樊(fán )哙(kuài ),帝(dì )之(zhī )故(gù )人(rén )也(yě ),功(gōng )多(duō ),且(qiě )又(yòu )吕(lǚ )后(hòu )弟(dì )吕(lǚ )之(zhī )夫(fū ),有(yǒu )亲(qīn )且(qiě )贵(guì )。帝(dì )以(yǐ )仇(chóu )怒(nù )故(gù )欲(yù )斩(zhǎn )之(zhī ),则(zé )恐(kǒng )后(hòu )悔(huǐ );宁(níng )囚(qiú )而(ér )致(zhì )上(shàng ),上(shàng )自(zì )诛(zhū )之(zhī )。”未(wèi )至(zhì )军(jūn ),为(wéi )坛(tán ),以(yǐ )节(jiē )召(zhào )樊(fán )哙(kuài )。哙(kuài )受(shòu )诏(zhào ),即(jí )反(fǎn )接(jiē ),载(zǎi )槛(kǎn )车(chē )传(chuán )诣(yì )长(zhǎng )安(ān );而(ér )令(lìng )绛(jiàng )侯(hóu )勃(bó )代(dài )将(jiāng ),将(jiāng )兵(bīng )定(dìng )燕(yàn )反(fǎn )县(xiàn )。平(píng )行(háng ),闻(wén )帝(dì )崩(bēng ),畏(wèi )吕(lǚ )谗(chán )之(zhī )于(yú )太(tài )后(hòu ),乃(nǎi )驰(chí )传(chuán )先(xiān )去(qù )。逢(féng )使(shǐ )者(zhě ),诏(zhào )平(píng )与(yǔ )灌(guàn )婴(yīng )屯(tún )荥(yíng )阳(yáng )。平(píng )受(shòu )诏(zhào ),立(lì )复(fù )驰(chí )至(zhì )宫(gōng ),哭(kū )殊(shū )悲(bēi );因(yīn )固(gù )请(qǐng )得(dé )宿(xiǔ )卫(wèi )中(zhōng )。太(tài )后(hòu )乃(nǎi )以(yǐ )为(wéi )郎(láng )中(zhōng )令(lìng ),使(shǐ )傅(fù )教(jiāo )惠(huì )帝(dì )。是(shì )后(hòu )吕(lǚ )谗(chán )乃(nǎi )不(bú )得(dé )行(háng )。樊(fán )哙(kuài )至(zhì ),则(zé )赦(shè ),复(fù )爵(jué )邑(yì )。

太(tài )后(hòu )令(lìng )永(yǒng )巷(xiàng )囚(qiú )戚(qī )夫(fū )人(rén ),髡(kūn )钳(qián ),衣(yī )赭(zhě )衣(yī ),令(lìng )舂(chōng )。遣(qiǎn )使(shǐ )召(zhào )赵(zhào )王(wáng )如(rú )意(yì )。使(shǐ )者(zhě )三(sān )反(fǎn ),赵(zhào )相(xiàng )周(zhōu )昌(chāng )谓(wèi )使(shǐ )者(zhě )曰(yuē ):“高(gāo )帝(dì )属(shǔ )臣(chén )赵(zhào )王(wáng ),赵(zhào )王(wáng )年(nián )少(shǎo ),窃(qiè )闻(wén )太(tài )后(hòu )怨(yuàn )戚(qī )夫(fū )人(rén ),欲(yù )召(zhào )赵(zhào )王(wáng )并(bìng )诛(zhū )之(zhī ),臣(chén )不(bú )敢(gǎn )遣(qiǎn )王(wáng )。王(wáng )且(qiě )亦(yì )病(bìng ),不(bú )能(néng )奉(fèng )诏(zhào )。”太(tài )后(hòu )怒(nù ),先(xiān )使(shǐ )人(rén )召(zhào )昌(chāng )。昌(chāng )至(zhì )长(zhǎng )安(ān ),乃(nǎi )使(shǐ )人(rén )复(fù )召(zhào )赵(zhào )王(wáng )。王(wáng )来(lái ),未(wèi )到(dào );帝(dì )知(zhī )太(tài )后(hòu )怒(nù ),自(zì )迎(yíng )赵(zhào )王(wáng )霸(bà )上(shàng ),与(yǔ )入(rù )宫(gōng ),自(zì )挟(jiā )与(yǔ )起(qǐ )居(jū )饮(yǐn )食(shí )。太(tài )后(hòu )欲(yù )杀(shā )之(zhī ),不(bú )得(dé )间(jiān )。

孝(xiào )惠(huì )皇(huáng )帝(dì )

元(yuán )年(nián )(丁(dīng )未(wèi ),公(gōng )元(yuán )前(qián )一(yī )九(jiǔ )四(sì )年(nián ))

冬(dōng ),十(shí )二(èr )月(yuè ),帝(dì )晨(chén )出(chū )射(shè )。赵(zhào )王(wáng )少(shǎo ),不(bú )能(néng )蚤(zǎo )起(qǐ );太(tài )后(hòu )使(shǐ )人(rén )持(chí )鸩(zhèn )饮(yǐn )之(zhī )。犁(lí )明(míng ),帝(dì )还(hái ),赵(zhào )王(wáng )已(yǐ )死(sǐ )。太(tài )后(hòu )遂(suí )断(duàn )戚(qī )夫(fū )人(rén )手(shǒu )足(zú ),去(qù )眼(yǎn ),煇(huí )耳(ěr ),饮(yǐn )喑(yīn )药(yào ),使(shǐ )居(jū )厕(cè )中(zhōng ),命(mìng )日(rì )“人(rén )彘(zhì )”。居(jū )数(shù )日(rì ),乃(nǎi )召(zhào )帝(dì )观(guān )人(rén )彘(zhì )。帝(dì )见(jiàn ),问(wèn )知(zhī )其(qí )戚(qī )夫(fū )人(rén ),乃(nǎi )大(dà )哭(kū ),因(yīn )病(bìng ),岁(suì )馀(yú )不(bú )能(néng )起(qǐ )。使(shǐ )人(rén )请(qǐng )太(tài )后(hòu )曰(yuē ):“此(cǐ )非(fēi )人(rén )所(suǒ )为(wéi )。臣(chén )为(wéi )太(tài )后(hòu )子(zǐ ),终(zhōng )不(bú )能(néng )治(zhì )天(tiān )下(xià )。”帝(dì )以(yǐ )此(cǐ )日(rì )饮(yǐn )为(wéi )淫(yín )乐(lè ),不(bú )听(tīng )政(zhèng )。

臣(chén )光(guāng )曰(yuē ):为(wéi )人(rén )子(zǐ )者(zhě ),父(fù )母(mǔ )有(yǒu )过(guò )则(zé )谏(jiàn );谏(jiàn )而(ér )不(bú )听(tīng ),则(zé )号(hào )泣(qì )而(ér )随(suí )之(zhī )。安(ān )有(yǒu )守(shǒu )高(gāo )祖(zǔ )之(zhī )业(yè ),为(wéi )天(tiān )下(xià )之(zhī )主(zhǔ ),不(bú )忍(rěn )母(mǔ )之(zhī )残(cán )酷(kù ),遂(suí )弃(qì )国(guó )家(jiā )而(ér )不(bú )恤(xù ),纵(zòng )酒(jiǔ )色(sè )以(yǐ )伤(shāng )生(shēng )!若(ruò )孝(xiào )惠(huì )者(zhě ),可(kě )谓(wèi )笃(dǔ )于(yú )小(xiǎo )仁(rén )而(ér )未(wèi )知(zhī )大(dà )谊(yì )也(yě )。

徙(xǐ )淮(huái )阳(yáng )王(wáng )友(yǒu )为(wéi )赵(zhào )王(wáng )。

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),始(shǐ )作(zuò )长(zhǎng )安(ān )城(chéng )西(xī )北(běi )方(fāng )。

二(èr )年(nián )(戊(wù )申(shēn ),公(gōng )元(yuán )前(qián )一(yī )九(jiǔ )三(sān )年(nián ))

冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),齐(qí )悼(dào )惠(huì )王(wáng )来(lái )朝(cháo ),饮(yǐn )于(yú )太(tài )后(hòu )前(qián )。帝(dì )以(yǐ )齐(qí )王(wáng ),兄(xiōng )也(yě ),置(zhì )之(zhī )上(shàng )坐(zuò )。太(tài )后(hòu )怒(nù ),酌(zhuó )鸩(zhèn )酒(jiǔ )置(zhì )前(qián ),赐(cì )齐(qí )王(wáng )为(wéi )寿(shòu )。齐(qí )王(wáng )起(qǐ ),帝(dì )亦(yì )起(qǐ )取(qǔ )卮(zhī );太(tài )后(hòu )恐(kǒng ),自(zì )起(qǐ )泛(fàn )帝(dì )卮(zhī )。齐(qí )王(wáng )怪(guài )之(zhī ),因(yīn )不(bú )敢(gǎn )饮(yǐn ),佯(yáng )醉(zuì )去(qù );问(wèn )知(zhī )其(qí )鸩(zhèn ),大(dà )恐(kǒng )。齐(qí )内(nèi )史(shǐ )士(shì )说(shuō )王(wáng ),使(shǐ )献(xiàn )城(chéng )阳(yáng )郡(jùn )为(wéi )鲁(lǔ )元(yuán )公(gōng )主(zhǔ )汤(tāng )沐(mù )邑(yì )。太(tài )后(hòu )喜(xǐ ),乃(nǎi )罢(bà )归(guī )齐(qí )王(wáng )。

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),癸(guǐ )酉(yǒu ),有(yǒu )两(liǎng )龙(lóng )见(jiàn )兰(lán )陵(líng )家(jiā )人(rén )井(jǐng )中(zhōng )。陇(lǒng )西(xī )地(dì )震(zhèn )。

夏(xià ),旱(hàn )。

郃(xiá )阳(yáng )侯(hóu )仲(zhòng )薨(hōng )。

酂(zàn )文(wén )终(zhōng )侯(hóu )萧(xiāo )何(hé )病(bìng ),上(shàng )亲(qīn )自(zì )临(lín )视(shì ),因(yīn )问(wèn )曰(yuē ):“君(jūn )即(jí )百(bǎi )岁(suì )后(hòu ),谁(shuí )可(kě )代(dài )君(jūn )者(zhě )?”对(duì )曰(yuē ):“知(zhī )臣(chén )莫(mò )如(rú )主(zhǔ )。”帝(dì )曰(yuē ):“曹(cáo )参(cān )何(hé )如(rú )?”何(hé )顿(dùn )首(shǒu )曰(yuē ):“帝(dì )得(dé )之(zhī )矣(yǐ ),臣(chén )死(sǐ )不(bú )恨(hèn )!”秋(qiū ),七(qī )月(yuè ),辛(xīn )未(wèi ),何(hé )薨(hōng )。何(hé )置(zhì )田(tián )宅(zhái ),必(bì )居(jū )穷(qióng )僻(pì )处(chù ),为(wéi )家(jiā ),不(bú )治(zhì )垣(yuán )屋(wū )。曰(yuē ):“后(hòu )世(shì )贤(xián ),师(shī )吾(wú )俭(jiǎn );不(bú )贤(xián ),毋(wú )为(wéi )势(shì )家(jiā )所(suǒ )夺(duó )。”

癸(guǐ )巳(sì ),以(yǐ )曹(cáo )参(cān )为(wéi )相(xiàng )国(guó )。参(cān )闻(wén )何(hé )薨(hōng ),告(gào )舍(shě )人(rén ):“趣(qù )治(zhì )行(háng )!吾(wú )将(jiāng )入(rù )相(xiàng )。”居(jū )无(wú )何(hé ),使(shǐ )者(zhě )果(guǒ )召(zhào )参(cān )。始(shǐ ),参(cān )微(wēi )时(shí ),与(yǔ )萧(xiāo )何(hé )善(shàn );及(jí )为(wéi )将(jiāng )相(xiàng ),有(yǒu )隙(xì );至(zhì )何(hé )且(qiě )死(sǐ ),所(suǒ )推(tuī )贤(xián )唯(wéi )参(cān )。参(cān )代(dài )何(hé )为(wéi )相(xiàng ),举(jǔ )事(shì )无(wú )所(suǒ )变(biàn )更(gèng ),一(yī )遵(zūn )何(hé )约(yuē )束(shù ):择(zé )郡(jùn )国(guó )吏(lì )木(mù )讷(nè )于(yú )文(wén )辞(cí )、重(zhòng )厚(hòu )长(zhǎng )者(zhě ),即(jí )召(zhào )除(chú )为(wéi )丞(chéng )相(xiàng )史(shǐ );吏(lì )之(zhī )言(yán )文(wén )刻(kè )深(shēn )、欲(yù )务(wù )声(shēng )名(míng )者(zhě ),辄(zhé )斥(chì )去(qù )之(zhī )。日(rì )夜(yè )饮(yǐn )醇(chún )酒(jiǔ )。卿(qīng )、大(dà )夫(fū )以(yǐ )下(xià )吏(lì )及(jí )宾(bīn )客(kè )见(jiàn )参(cān )不(bú )事(shì )事(shì ),来(lái )者(zhě )皆(jiē )欲(yù )有(yǒu )言(yán ),参(cān )辄(zhé )饮(yǐn )以(yǐ )醇(chún )酒(jiǔ );间(jiān )欲(yù )有(yǒu )所(suǒ )言(yán ),复(fù )饮(yǐn )之(zhī ),醉(zuì )而(ér )后(hòu )去(qù ),终(zhōng )莫(mò )得(dé )开(kāi )说(shuō ),以(yǐ )为(wéi )常(cháng )。见(jiàn )人(rén )有(yǒu )细(xì )过(guò ),专(zhuān )掩(yǎn )匿(nì )覆(fù )盖(gài )之(zhī ),府(fǔ )中(zhōng )无(wú )事(shì )。参(cān )子(zǐ )窋(kū )为(wéi )中(zhōng )大(dà )夫(fū )。帝(dì )怪(guài )相(xiàng )国(guó )不(bú )治(zhì )事(shì ),以(yǐ )为(wéi )“岂(qǐ )少(shǎo )朕(zhèn )与(yǔ )?”使(shǐ )窋(kū )归(guī ),以(yǐ )其(qí )私(sī )问(wèn )参(cān )。参(cān )怒(nù ),笞(chī )窋(kū )二(èr )百(bǎi ),曰(yuē ):“趣(qù )入(rù )侍(shì )!天(tiān )下(xià )事(shì )非(fēi )若(ruò )所(suǒ )当(dāng )言(yán )也(yě )!”至(zhì )朝(cháo )时(shí ),帝(dì )让(ràng )参(cān )曰(yuē ):“乃(nǎi )者(zhě )我(wǒ )使(shǐ )谏(jiàn )君(jūn )也(yě )。”参(cān )免(miǎn )冠(guàn )谢(xiè )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )自(zì )察(chá )圣(shèng )武(wǔ )孰(shú )与(yǔ )高(gāo )帝(dì )?”上(shàng )曰(yuē ):“朕(zhèn )乃(nǎi )安(ān )敢(gǎn )望(wàng )先(xiān )帝(dì )!”又(yòu )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )观(guān )臣(chén )能(néng )孰(shú )与(yǔ )萧(xiāo )何(hé )贤(xián )?”上(shàng )曰(yuē ):“君(jūn )似(sì )不(bú )及(jí )也(yě )。”参(cān )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )言(yán )之(zhī )是(shì )也(yě )。高(gāo )帝(dì )与(yǔ )萧(xiāo )何(hé )定(dìng )天(tiān )下(xià ),法(fǎ )令(lìng )既(jì )明(míng )。今(jīn )陛(bì )下(xià )垂(chuí )拱(gǒng ),参(cān )等(děng )守(shǒu )职(zhí ),遵(zūn )而(ér )勿(wù )失(shī ),不(bú )亦(yì )可(kě )乎(hū )?”帝(dì )曰(yuē ):“善(shàn )!”

参(cān )为(wéi )相(xiàng )国(guó ),出(chū )入(rù )三(sān )年(nián ),百(bǎi )姓(xìng )歌(gē )之(zhī )曰(yuē ):“萧(xiāo )何(hé )为(wéi )法(fǎ ),较(jiào )若(ruò )画(huà )一(yī );曹(cáo )参(cān )代(dài )之(zhī ),守(shǒu )而(ér )勿(wù )失(shī )。载(zǎi )其(qí )清(qīng )净(jìng ),民(mín )以(yǐ )宁(níng )壹(yī )。”

三(sān )年(nián )(己(jǐ )酉(yǒu ),公(gōng )元(yuán )前(qián )一(yī )九(jiǔ )二(èr )年(nián ))

春(chūn ),发(fā )长(zhǎng )安(ān )六(liù )百(bǎi )里(lǐ )内(nèi )男(nán )女(nǚ )十(shí )四(sì )万(wàn )六(liù )千(qiān )人(rén )城(chéng )长(zhǎng )安(ān ),三(sān )十(shí )日(rì )罢(bà )。

以(yǐ )宗(zōng )室(shì )女(nǚ )为(wéi )公(gōng )主(zhǔ ),嫁(jià )匈(xiōng )奴(nú )冒(mào )顿(dùn )单(dān )于(yú )。是(shì )时(shí ),冒(mào )顿(dùn )方(fāng )强(qiáng ),为(wéi )书(shū ),使(shǐ )使(shǐ )遗(yí )高(gāo )后(hòu ),辞(cí )极(jí )亵(xiè )嫚(yuān )。高(gāo )后(hòu )大(dà )怒(nù ),召(zhào )将(jiāng )相(xiàng )大(dà )臣(chén ),议(yì )斩(zhǎn )其(qí )使(shǐ )者(zhě ),发(fā )兵(bīng )击(jī )之(zhī )。樊(fán )哙(kuài )曰(yuē ):“臣(chén )愿(yuàn )得(dé )十(shí )万(wàn )众(zhòng )横(héng )行(háng )匈(xiōng )奴(nú )中(zhōng )!”中(zhōng )郎(láng )将(jiāng )季(jì )布(bù )曰(yuē ):“哙(kuài )可(kě )斩(zhǎn )也(yě )!前(qián )匈(xiōng )奴(nú )围(wéi )高(gāo )帝(dì )于(yú )平(píng )城(chéng ),汉(hàn )兵(bīng )三(sān )十(shí )二(èr )万(wàn ),哙(kuài )为(wéi )上(shàng )将(jiāng )军(jūn ),不(bú )能(néng )解(jiě )围(wéi )。今(jīn )歌(gē )吟(yín )之(zhī )声(shēng )未(wèi )绝(jué ),伤(shāng )夷(yí )者(zhě )甫(fǔ )起(qǐ ),而(ér )哙(kuài )欲(yù )摇(yáo )动(dòng )天(tiān )下(xià ),妄(wàng )言(yán )以(yǐ )十(shí )万(wàn )众(zhòng )横(héng )行(háng ),是(shì )面(miàn )谩(màn )也(yě )。且(qiě )夷(yí )狄(dí )譬(pì )如(rú )禽(qín )兽(shòu ),得(dé )其(qí )善(shàn )言(yán )不(bú )足(zú )喜(xǐ ),恶(è )言(yán )不(bú )足(zú )怒(nù )也(yě )。”高(gāo )后(hòu )曰(yuē ):“善(shàn )!”令(lìng )大(dà )谒(yè )者(zhě )张(zhāng )释(shì )报(bào )书(shū ),深(shēn )自(zì )谦(qiān )逊(xùn )以(yǐ )谢(xiè )之(zhī ),并(bìng )遗(yí )以(yǐ )车(chē )二(èr )乘(chéng ),马(mǎ )二(èr )驷(sì )。冒(mào )顿(dùn )复(fù )使(shǐ )使(shǐ )来(lái )谢(xiè ),曰(yuē ):“未(wèi )尝(cháng )闻(wén )中(zhōng )国(guó )礼(lǐ )义(yì ),陛(bì )下(xià )幸(xìng )而(ér )赦(shè )之(zhī )。”因(yīn )献(xiàn )马(mǎ ),遂(suí )和(hé )亲(qīn )。

夏(xià ),五(wǔ )月(yuè ),立(lì )闽(mǐn )越(yuè )君(jūn )摇(yáo )为(wéi )东(dōng )海(hǎi )王(wáng )。摇(yáo )与(yǔ )无(wú )诸(zhū ),皆(jiē )越(yuè )王(wáng )句(jù )践(jiàn )之(zhī )后(hòu )也(yě ),从(cóng )诸(zhū )侯(hóu )灭(miè )秦(qín ),功(gōng )多(duō ),其(qí )民(mín )便(biàn )附(fù ),故(gù )立(lì )之(zhī )。都(dōu )东(dōng )瓯(ōu ),世(shì )号(hào )东(dōng )瓯(ōu )王(wáng )。

六(liù )月(yuè ),发(fā )诸(zhū )侯(hóu )王(wáng )、列(liè )侯(hóu )徒(tú )隶(lì )二(èr )万(wàn )人(rén )城(chéng )长(zhǎng )安(ān )。

秋(qiū ),七(qī )月(yuè ),都(dōu )厩(jiù )灾(zāi )。

是(shì )岁(suì ),蜀(shǔ )湔(jiān )氐(dī )反(fǎn ),击(jī )平(píng )之(zhī )。

四(sì )年(nián )(庚(gēng )戌(xū ),公(gōng )元(yuán )前(qián )一(yī )九(jiǔ )一(yī )年(nián ))

冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),立(lì )皇(huáng )后(hòu )张(zhāng )氏(shì )。后(hòu ),帝(dì )姊(zǐ )鲁(lǔ )元(yuán )公(gōng )主(zhǔ )女(nǚ )也(yě ),太(tài )后(hòu )欲(yù )为(wéi )重(zhòng )亲(qīn ),故(gù )以(yǐ )配(pèi )帝(dì )。

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),举(jǔ )民(mín )孝(xiào )、弟(dì )、力(lì )田(tián )者(zhě ),复(fù )其(qí )身(shēn )。

三(sān )月(yuè ),甲(jiǎ )子(zǐ ),皇(huáng )帝(dì )冠(guàn ),赦(shè )天(tiān )下(xià )。

省(shěng )法(fǎ )令(lìng )妨(fáng )吏(lì )民(mín )者(zhě );除(chú )挟(jiā )书(shū )律(lǜ )。

帝(dì )以(yǐ )朝(cháo )太(tài )后(hòu )于(yú )长(zhǎng )乐(lè )宫(gōng )及(jí )间(jiān )往(wǎng ),数(shù )跸(bì )烦(fán )民(mín ),乃(nǎi )筑(zhù )复(fù )道(dào )于(yú )武(wǔ )库(kù )南(nán )。奉(fèng )常(cháng )叔(shū )孙(sūn )通(tōng )谏(jiàn )曰(yuē ):“此(cǐ )高(gāo )帝(dì )月(yuè )出(chū )游(yóu )衣(yī )冠(guàn )之(zhī )道(dào )也(yě ),子(zǐ )孙(sūn )奈(nài )何(hé )乘(chéng )宗(zōng )庙(miào )道(dào )上(shàng )行(háng )哉(zāi )!”帝(dì )惧(jù )曰(yuē ):“急(jí )坏(huài )之(zhī )!”通(tōng )曰(yuē ):“人(rén )主(zhǔ )无(wú )过(guò )举(jǔ )。今(jīn )已(yǐ )作(zuò ),百(bǎi )姓(xìng )皆(jiē )知(zhī )之(zhī )矣(yǐ )。愿(yuàn )陛(bì )下(xià )为(wéi )原(yuán )庙(miào )渭(wèi )北(běi ),衣(yī )冠(guàn )月(yuè )出(chū )游(yóu )之(zhī ),益(yì )广(guǎng )宗(zōng )庙(miào ),大(dà )孝(xiào )之(zhī )本(běn )。”上(shàng )乃(nǎi )诏(zhào )有(yǒu )司(sī )立(lì )原(yuán )庙(miào )。

臣(chén )光(guāng )曰(yuē ):过(guò )者(zhě ),人(rén )之(zhī )所(suǒ )必(bì )不(bú )免(miǎn )也(yě ),惟(wéi )圣(shèng )贤(xián )为(wéi )能(néng )知(zhī )而(ér )改(gǎi )之(zhī )。古(gǔ )之(zhī )圣(shèng )王(wáng ),患(huàn )其(qí )有(yǒu )过(guò )而(ér )不(bú )自(zì )知(zhī )也(yě ),故(gù )设(shè )诽(fěi )谤(bàng )之(zhī )木(mù ),置(zhì )敢(gǎn )谏(jiàn )之(zhī )鼓(gǔ ),岂(qǐ )畏(wèi )百(bǎi )姓(xìng )之(zhī )闻(wén )其(qí )过(guò )哉(zāi )!是(shì )以(yǐ )仲(zhòng )虺(huī )美(měi )成(chéng )汤(tāng )曰(yuē ):“改(gǎi )过(guò )不(bú )吝(lìn )。”傅(fù )说(shuō )戒(jiè )高(gāo )宗(zōng )曰(yuē ):“无(wú )耻(chǐ )过(guò )作(zuò )非(fēi )。”由(yóu )是(shì )观(guān )之(zhī ),则(zé )为(wéi )人(rén )君(jūn )者(zhě ),固(gù )不(bú )以(yǐ )无(wú )过(guò )为(wéi )贤(xián ),而(ér )以(yǐ )改(gǎi )过(guò )为(wéi )美(měi )也(yě )。今(jīn )叔(shū )孙(sūn )通(tōng )谏(jiàn )孝(xiào )惠(huì ),乃(nǎi )云(yún )“人(rén )主(zhǔ )无(wú )过(guò )举(jǔ )”,是(shì )教(jiāo )人(rén )君(jūn )以(yǐ )文(wén )过(guò )遂(suí )非(fēi )也(yě ),岂(qǐ )不(bú )缪(miù )哉(zāi )!

长(zhǎng )乐(lè )宫(gōng )鸿(hóng )台(tái )灾(zāi )。

秋(qiū ),七(qī )月(yuè ),乙(yǐ )亥(hài ),未(wèi )央(yāng )宫(gōng )凌(líng )室(shì )灾(zāi );丙(bǐng )子(zǐ ),织(zhī )室(shì )灾(zāi )。

五(wǔ )年(nián )(辛(xīn )亥(hài ),公(gōng )元(yuán )前(qián )一(yī )九(jiǔ )零(líng )年(nián ))

冬(dōng ),雷(léi );桃(táo )李(lǐ )华(huá ),枣(zǎo )实(shí )。

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),复(fù )发(fā )长(zhǎng )安(ān )六(liù )百(bǎi )里(lǐ )内(nèi )男(nán )女(nǚ )十(shí )四(sì )万(wàn )五(wǔ )千(qiān )人(rén )城(chéng )长(zhǎng )安(ān ),三(sān )十(shí )日(rì )罢(bà )。

夏(xià ),大(dà )旱(hàn ),江(jiāng )河(hé )水(shuǐ )少(shǎo ),谿(jī )谷(gǔ )水(shuǐ )绝(jué )。

秋(qiū ),八(bā )月(yuè ),己(jǐ )丑(chǒu ),平(píng )阳(yáng )懿(yì )侯(hóu )曹(cáo )参(cān )薨(hōng )。

六(liù )年(nián )(壬(rén )子(zǐ ),公(gōng )元(yuán )前(qián )一(yī )八(bā )九(jiǔ )年(nián ))

冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),以(yǐ )王(wáng )陵(líng )为(wéi )右(yòu )丞(chéng )相(xiàng ),陈(chén )平(píng )为(wéi )左(zuǒ )丞(chéng )相(xiàng )。

齐(qí )悼(dào )惠(huì )王(wáng )肥(féi )薨(hōng )。

夏(xià ),留(liú )文(wén )成(chéng )侯(hóu )张(zhāng )良(liáng )薨(hōng )。

以(yǐ )周(zhōu )勃(bó )为(wéi )太(tài )尉(wèi )。

七(qī )年(nián )(癸(guǐ )丑(chǒu ),公(gōng )元(yuán )前(qián )一(yī )八(bā )八(bā )年(nián ))

冬(dōng ),发(fā )车(chē )骑(qí )、材(cái )官(guān )诣(yì )荥(yíng )阳(yáng ),太(tài )尉(wèi )灌(guàn )婴(yīng )将(jiāng )。

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),辛(xīn )丑(chǒu )朔(shuò ),日(rì )有(yǒu )食(shí )之(zhī )。

夏(xià ),五(wǔ )月(yuè ),丁(dīng )卯(mǎo ),日(rì )有(yǒu )食(shí )之(zhī ),既(jì )。

秋(qiū ),八(bā )月(yuè ),戊(wù )寅(yín ),帝(dì )崩(bēng )于(yú )未(wèi )央(yāng )宫(gōng )。大(dà )赦(shè )天(tiān )下(xià )。九(jiǔ )月(yuè ),辛(xīn )丑(chǒu ),葬(zàng )安(ān )陵(líng )。

初(chū ),吕(lǚ )太(tài )后(hòu )命(mìng )张(zhāng )皇(huáng )后(hòu )取(qǔ )他(tā )人(rén )子(zǐ )养(yǎng )之(zhī ),而(ér )杀(shā )其(qí )母(mǔ ),以(yǐ )为(wéi )太(tài )子(zǐ )。既(jì )葬(zàng ),太(tài )子(zǐ )即(jí )皇(huáng )帝(dì )位(wèi ),年(nián )幼(yòu );太(tài )后(hòu )临(lín )朝(cháo )称(chēng )制(zhì )。

阅读:24839

打赏捐助〔Donate〕>>>

《汉纪四》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库