齐世篇【登录】

《论衡》 > 卷十八 > 《齐世篇》 > 拼音版

语(yǔ )称(chēng )上(shàng )世(shì )之(zhī )人(rén ),侗(dòng )长(zhǎng )佼(jiǎo )好(hǎo ),坚(jiān )强(qiáng )老(lǎo )寿(shòu ),百(bǎi )岁(suì )左(zuǒ )右(yòu );下(xià )世(shì )之(zhī )人(rén )短(duǎn )小(xiǎo )陋(lòu )丑(chǒu ),夭(yāo )折(shé )早(zǎo )死(sǐ )。何(hé )则(zé )?上(shàng )世(shì )和(hé )气(qì )纯(chún )渥(wò ),婚(hūn )姻(yīn )以(yǐ )时(shí ),人(rén )民(mín )禀(bǐng )善(shàn )气(qì )而(ér )生(shēng ),生(shēng )又(yòu )不(bú )伤(shāng ),骨(gǔ )节(jiē )坚(jiān )定(dìng ),故(gù )长(zhǎng )大(dà )老(lǎo )寿(shòu ),状(zhuàng )貌(mào )美(měi )好(hǎo )。下(xià )世(shì )反(fǎn )此(cǐ ),故(gù )短(duǎn )小(xiǎo )夭(yāo )折(shé ),形(xíng )面(miàn )丑(chǒu )恶(è )。此(cǐ )言(yán )妄(wàng )也(yě )。

夫(fū )上(shàng )世(shì )治(zhì )者(zhě ),圣(shèng )人(rén )也(yě );下(xià )世(shì )治(zhì )者(zhě ),亦(yì )圣(shèng )人(rén )也(yě )。圣(shèng )人(rén )之(zhī )德(dé ),前(qián )後(hòu )不(bú )殊(shū ),则(zé )其(qí )治(zhì )世(shì ),古(gǔ )今(jīn )不(bú )异(yì )。上(shàng )世(shì )之(zhī )天(tiān ),下(xià )世(shì )之(zhī )天(tiān )也(yě )。天(tiān )不(bú )变(biàn )易(yì ),气(qì )不(bú )改(gǎi )更(gèng )。上(shàng )世(shì )之(zhī )民(mín ),下(xià )世(shì )之(zhī )民(mín )也(yě ),俱(jù )禀(bǐng )元(yuán )气(qì )。元(yuán )气(qì )纯(chún )和(hé ),古(gǔ )今(jīn )不(bú )异(yì ),则(zé )禀(bǐng )以(yǐ )为(wéi )形(xíng )体(tǐ )者(zhě ),何(hé )故(gù )不(bú )同(tóng )?夫(fū )禀(bǐng )气(qì )等(děng )则(zé )怀(huái )性(xìng )均(jūn ),怀(huái )性(xìng )均(jūn ),则(zé )体(tǐ )同(tóng );形(xíng )体(tǐ )同(tóng ),则(zé )丑(chǒu )好(hǎo )齐(qí );丑(chǒu )好(hǎo )齐(qí ),则(zé )夭(yāo )寿(shòu )适(shì )。一(yī )天(tiān )一(yī )地(dì ),并(bìng )生(shēng )万(wàn )物(wù )。万(wàn )物(wù )之(zhī )生(shēng ),俱(jù )得(dé )一(yī )气(qì )。气(qì )之(zhī )薄(báo )渥(wò ),万(wàn )世(shì )若(ruò )一(yī )。帝(dì )王(wáng )治(zhì )世(shì ),百(bǎi )代(dài )同(tóng )道(dào )。人(rén )民(mín )嫁(jià )娶(qǔ ),同(tóng )时(shí )共(gòng )礼(lǐ )。虽(suī )言(yán )男(nán )三(sān )十(shí )而(ér )娶(qǔ ),女(nǚ )二(èr )十(shí )而(ér )嫁(jià ),法(fǎ )制(zhì )张(zhāng )设(shè ),未(wèi )必(bì )奉(fèng )行(háng )。何(hé )以(yǐ )效(xiào )之(zhī )?以(yǐ )今(jīn )不(bú )奉(fèng )行(háng )也(yě )。礼(lǐ )乐(lè )之(zhī )制(zhì ),存(cún )见(jiàn )於(yú )今(jīn ),今(jīn )之(zhī )人(rén )民(mín ),肯(kěn )行(háng )之(zhī )乎(hū )?今(jīn )人(rén )不(bú )肯(kěn )行(háng ),古(gǔ )人(rén )亦(yì )不(bú )肯(kěn )举(jǔ )。以(yǐ )今(jīn )之(zhī )人(rén )民(mín ),知(zhī )古(gǔ )之(zhī )人(rén )民(mín )也(yě )。

〔人(rén ),物(wù )也(yě );〕物(wù ),亦(yì )物(wù )也(yě )。人(rén )生(shēng )一(yī )世(shì ),寿(shòu )至(zhì )一(yī )百(bǎi )岁(suì )。生(shēng )为(wéi )十(shí )岁(suì )兒(ér )时(shí ),所(suǒ )见(jiàn )地(dì )上(shàng )之(zhī )物(wù ),生(shēng )死(sǐ )改(gǎi )易(yì )者(zhě )多(duō )。至(zhì )於(yú )百(bǎi )岁(suì ),临(lín )且(qiě )死(sǐ )时(shí ),所(suǒ )见(jiàn )诸(zhū )物(wù ),与(yǔ )年(nián )十(shí )岁(suì )时(shí )所(suǒ )见(jiàn ),无(wú )以(yǐ )异(yì )也(yě )。使(shǐ )上(shàng )世(shì )下(xià )世(shì ),民(mín )人(rén )无(wú )有(yǒu )异(yì ),则(zé )百(bǎi )岁(suì )之(zhī )间(jiān ),足(zú )以(yǐ )卜(bo )筮(shì )。六(liù )畜(chù )长(zhǎng )短(duǎn ),五(wǔ )谷(gǔ )大(dà )小(xiǎo ),昆(kūn )虫(chóng )草(cǎo )木(mù ),金(jīn )石(shí )珠(zhū )玉(yù ),蜎(yuān )蜚(fēi )蠕(rú )动(dòng ),跂(qí )行(háng )喙(huì )息(xī ),无(wú )有(yǒu )异(yì )者(zhě ),此(cǐ )形(xíng )不(bú )异(yì )也(yě )。古(gǔ )之(zhī )水(shuǐ )火(huǒ ),今(jīn )之(zhī )水(shuǐ )火(huǒ )也(yě )。今(jīn )气(qì )为(wéi )水(shuǐ )火(huǒ )也(yě ),使(shǐ )气(qì )有(yǒu )异(yì ),则(zé )古(gǔ )之(zhī )水(shuǐ )清(qīng )火(huǒ )热(rè ),而(ér )今(jīn )水(shuǐ )浊(zhuó )火(huǒ )寒(hán )乎(hū )?

人(rén )生(shēng )长(zhǎng )六(liù )七(qī )尺(chǐ ),大(dà )三(sān )四(sì )围(wéi ),面(miàn )有(yǒu )五(wǔ )色(sè ),寿(shòu )至(zhì )於(yú )百(bǎi ),万(wàn )世(shì )不(bú )异(yì )。如(rú )以(yǐ )上(shàng )世(shì )人(rén )民(mín )侗(dòng )长(zhǎng )佼(jiǎo )好(hǎo ),坚(jiān )强(qiáng )老(lǎo )寿(shòu ),下(xià )世(shì )反(fǎn )此(cǐ );则(zé )天(tiān )地(dì )初(chū )立(lì ),始(shǐ )为(wéi )人(rén )时(shí ),长(zhǎng )可(kě )如(rú )防(fáng )风(fēng )之(zhī )君(jūn ),色(sè )如(rú )宋(sòng )朝(cháo ),寿(shòu )如(rú )彭(péng )祖(zǔ )乎(hū )?从(cóng )当(dāng )今(jīn )至(zhì )千(qiān )世(shì )之(zhī )後(hòu ),人(rén )可(kě )长(zhǎng )如(rú )荚(jiá )英(yīng ),色(sè )如(rú )嫫(mó )母(mǔ ),寿(shòu )如(rú )朝(cháo )生(shēng )乎(hū )?王(wáng )莽(mǎng )之(zhī )时(shí ),长(zhǎng )人(rén )生(shēng )长(zhǎng )一(yī )丈(zhàng ),名(míng )曰(yuē )霸(bà )出(chū )。建(jiàn )武(wǔ )年(nián )中(zhōng ),颖(yǐng )川(chuān )张(zhāng )仲(zhòng )师(shī )长(zhǎng )一(yī )丈(zhàng )二(èr )寸(cùn ),张(zhāng )汤(tāng )八(bā )尺(chǐ )有(yǒu )余(yú ),其(qí )父(fù )不(bú )满(mǎn )五(wǔ )尺(chǐ ),俱(jù )在(zài )今(jīn )世(shì ),或(huò )长(zhǎng )或(huò )短(duǎn )。儒(rú )者(zhě )之(zhī )言(yán ),竟(jìng )〔大(dà )〕误(wù )也(yě )。语(yǔ )称(chēng )上(shàng )世(shì )使(shǐ )民(mín )以(yǐ )宜(yí ),伛(yǔ )者(zhě )抱(bào )关(guān ),侏(zhū )儒(rú )俳(pái )优(yōu )。如(rú )皆(jiē )侗(dòng )长(zhǎng )佼(jiǎo )好(hǎo ),安(ān )得(dé )伛(yǔ )、侏(zhū )之(zhī )人(rén )乎(hū )?

语(yǔ )称(chēng )上(shàng )世(shì )之(zhī )人(rén ),质(zhì )朴(pǔ )易(yì )化(huà );下(xià )世(shì )之(zhī )人(rén ),文(wén )薄(báo )难(nán )治(zhì )。故(gù )《易(yì )》曰(yuē ):“上(shàng )古(gǔ )之(zhī )时(shí ),结(jié )绳(shéng )以(yǐ )治(zhì ),後(hòu )世(shì )易(yì )之(zhī )以(yǐ )书(shū )契(qì )。”先(xiān )结(jié )绳(shéng ),易(yì )化(huà )之(zhī )故(gù );後(hòu )书(shū )契(qì ),难(nán )治(zhì )之(zhī )验(yàn )也(yě )。故(gù )夫(fū )宓(mì )牺(xī )之(zhī )前(qián ),人(rén )民(mín )至(zhì )质(zhì )朴(pǔ ),卧(wò )者(zhě )居(jū )居(jū ),坐(zuò )者(zhě )于(yú )于(yú ),群(qún )居(jū )聚(jù )处(chù ),知(zhī )其(qí )母(mǔ )不(bú )识(shí )其(qí )父(fù )。至(zhì )宓(mì )牺(xī )时(shí ),人(rén )民(mín )颇(pō )文(wén ),知(zhī )欲(yù )诈(zhà )愚(yú ),勇(yǒng )欲(yù )恐(kǒng )怯(qiè ),强(qiáng )欲(yù )凌(líng )弱(ruò ),众(zhòng )欲(yù )暴(bào )寡(guǎ ),故(gù )宓(mì )牺(xī )作(zuò )八(bā )卦(guà )以(yǐ )治(zhì )之(zhī )。至(zhì )周(zhōu )之(zhī )时(shí ),人(rén )民(mín )文(wén )薄(báo ),八(bā )卦(guà )难(nán )复(fù )因(yīn )袭(xí ),故(gù )文(wén )王(wáng )衍(yǎn )为(wéi )六(liù )十(shí )四(sì )首(shǒu ),极(jí )其(qí )变(biàn ),使(shǐ )民(mín )不(bú )倦(juàn )。至(zhì )周(zhōu )之(zhī )时(shí ),人(rén )民(mín )〔文(wén )〕薄(báo ),故(gù )孔(kǒng )子(zǐ )作(zuò )《春(chūn )秋(qiū )》,采(cǎi )毫(háo )毛(máo )之(zhī )善(shàn ),贬(biǎn )纤(xiān )介(jiè )之(zhī )恶(è ),称(chēng )曰(yuē ):“周(zhōu )监(jiān )于(yú )二(èr )代(dài ),郁(yù )郁(yù )乎(hū )文(wén )哉(zāi )!吾(wú )从(cóng )周(zhōu )。”孔(kǒng )子(zǐ )知(zhī )世(shì )浸(jìn )弊(bì ),文(wén )薄(báo )难(nán )治(zhì ),故(gù )加(jiā )密(mì )致(zhì )之(zhī )罔(wǎng ),设(shè )纤(xiān )微(wēi )之(zhī )禁(jìn ),检(jiǎn )〔押(yā )〕守(shǒu )持(chí ),备(bèi )具(jù )悉(xī )极(jí )。此(cǐ )言(yán )妄(wàng )也(yě )。

上(shàng )世(shì )之(zhī )人(rén ),所(suǒ )怀(huái )五(wǔ )常(cháng )也(yě );下(xià )世(shì )之(zhī )人(rén ),亦(yì )所(suǒ )怀(huái )五(wǔ )常(cháng )也(yě )。俱(jù )怀(huái )五(wǔ )常(cháng )之(zhī )道(dào ),共(gòng )禀(bǐng )一(yī )气(qì )而(ér )生(shēng ),上(shàng )世(shì )何(hé )以(yǐ )质(zhì )朴(pǔ )?下(xià )世(shì )何(hé )以(yǐ )文(wén )薄(báo )?彼(bǐ )见(jiàn )上(shàng )世(shì )之(zhī )民(mín )饮(yǐn )血(xuè )茹(rú )毛(máo ),无(wú )五(wǔ )谷(gǔ )之(zhī )食(shí ),後(hòu )世(shì )穿(chuān )地(dì )为(wéi )井(jǐng ),耕(gēng )土(tǔ )种(zhǒng )谷(gǔ ),饮(yǐn )井(jǐng )食(shí )粟(sù ),有(yǒu )水(shuǐ )火(huǒ )之(zhī )调(diào );又(yòu )见(jiàn )上(shàng )古(gǔ )岩(yán )居(jū )穴(xué )处(chù ),衣(yī )禽(qín )兽(shòu )之(zhī )皮(pí ),後(hòu )世(shì )易(yì )以(yǐ )宫(gōng )室(shì ),有(yǒu )布(bù )帛(bó )之(zhī )饰(shì ),则(zé )谓(wèi )上(shàng )世(shì )质(zhì )朴(pǔ ),下(xià )世(shì )文(wén )薄(báo )矣(yǐ )。

夫(fū )器(qì )业(yè )变(biàn )易(yì ),性(xìng )行(háng )不(bú )异(yì )。然(rán )而(ér )有(yǒu )质(zhì )朴(pǔ )文(wén )薄(báo )之(zhī )语(yǔ )者(zhě ),世(shì )有(yǒu )盛(shèng )衰(shuāi ),衰(shuāi )极(jí )久(jiǔ )有(yǒu )弊(bì )也(yě )。譬(pì )犹(yóu )衣(yī )食(shí )之(zhī )於(yú )人(rén )也(yě ),初(chū )成(chéng )鲜(xiān )完(wán ),始(shǐ )熟(shú )香(xiāng )洁(jié ),少(shǎo )久(jiǔ )穿(chuān )败(bài ),连(lián )日(rì )臭(chòu )茹(rú )矣(yǐ )。文(wén )质(zhì )之(zhī )法(fǎ ),古(gǔ )今(jīn )所(suǒ )共(gòng )。一(yī )质(zhì )一(yī )文(wén ),一(yī )衰(shuāi )一(yī )盛(shèng ),古(gǔ )而(ér )有(yǒu )之(zhī ),非(fēi )独(dú )今(jīn )也(yě )。何(hé )以(yǐ )效(xiào )之(zhī )?传(chuán )曰(yuē ):“夏(xià )后(hòu )氏(shì )之(zhī )王(wáng )教(jiāo )以(yǐ )忠(zhōng )。上(shàng )教(jiāo )以(yǐ )忠(zhōng ),君(jūn )子(zǐ )忠(zhōng ),其(qí )失(shī )也(yě ),小(xiǎo )人(rén )野(yě )。救(jiù )野(yě )莫(mò )如(rú )敬(jìng ),殷(yīn )〔之(zhī )〕王(wáng )教(jiāo )以(yǐ )敬(jìng )。上(shàng )教(jiāo )用(yòng )敬(jìng ),君(jūn )子(zǐ )敬(jìng ),其(qí )失(shī )也(yě ),小(xiǎo )人(rén )鬼(guǐ )。救(jiù )鬼(guǐ )莫(mò )如(rú )文(wén ),故(gù )周(zhōu )之(zhī )王(wáng )教(jiāo )以(yǐ )文(wén )。上(shàng )教(jiāo )以(yǐ )文(wén ),君(jūn )子(zǐ )文(wén ),其(qí )失(shī )也(yě ),小(xiǎo )人(rén )薄(báo )。救(jiù )薄(báo )莫(mò )如(rú )忠(zhōng ),承(chéng )周(zhōu )而(ér )王(wáng )者(zhě ),当(dāng )教(jiāo )以(yǐ )忠(zhōng )。”夏(xià )所(suǒ )承(chéng )唐(táng )、虞(yú )之(zhī )教(jiāo )薄(báo ),故(gù )教(jiāo )以(yǐ )忠(zhōng )。唐(táng )、虞(yú )以(yǐ )文(wén )教(jiāo ),则(zé )其(qí )所(suǒ )承(chéng )有(yǒu )鬼(guǐ )失(shī )矣(yǐ )。世(shì )人(rén )见(jiàn )当(dāng )今(jīn )之(zhī )文(wén )薄(báo )也(yě ),狎(xiá )侮(wǔ )非(fēi )之(zhī ),则(zé )谓(wèi )上(shàng )世(shì )朴(pǔ )质(zhì ),下(xià )世(shì )文(wén )薄(báo )。犹(yóu )家(jiā )人(rén )子(zǐ )弟(dì )不(bú )谨(jǐn ),则(zé )谓(wèi )他(tā )家(jiā )子(zǐ )弟(dì )谨(jǐn )良(liáng )矣(yǐ )。

语(yǔ )称(chēng )上(shàng )世(shì )之(zhī )人(rén )重(zhòng )义(yì )轻(qīng )身(shēn ),遭(zāo )忠(zhōng )义(yì )之(zhī )事(shì ),得(dé )己(jǐ )所(suǒ )当(dāng )赴(fù )死(sǐ )之(zhī )分(fèn )明(míng )也(yě ),则(zé )必(bì )赴(fù )汤(tāng )趋(qū )锋(fēng ),死(sǐ )不(bú )顾(gù )恨(hèn )。故(gù )弘(hóng )演(yǎn )之(zhī )节(jiē ),陈(chén )不(bú )占(zhàn )之(zhī )义(yì ),行(háng )事(shì )比(bǐ )类(lèi ),书(shū )籍(jí )所(suǒ )载(zǎi ),亡(wáng )命(mìng )捐(juān )身(shēn ),众(zhòng )多(duō )非(fēi )一(yī )。今(jīn )世(shì )趋(qū )利(lì )苟(gǒu )生(shēng ),弃(qì )义(yì )妄(wàng )得(dé ),不(bú )相(xiàng )勉(miǎn )以(yǐ )义(yì ),不(bú )相(xiàng )激(jī )以(yǐ )行(háng ),义(yì )废(fèi )身(shēn )不(bú )以(yǐ )为(wéi )累(lèi ),行(háng )隳(huī )事(shì )不(bú )以(yǐ )相(xiàng )畏(wèi )。此(cǐ )言(yán )妄(wàng )也(yě )。

夫(fū )上(shàng )世(shì )之(zhī )士(shì ),今(jīn )世(shì )之(zhī )士(shì )也(yě ),俱(jù )含(hán )仁(rén )义(yì )之(zhī )性(xìng ),则(zé )其(qí )遭(zāo )事(shì )并(bìng )有(yǒu )奋(fèn )身(shēn )之(zhī )节(jiē )。古(gǔ )有(yǒu )无(wú )义(yì )之(zhī )人(rén ),今(jīn )有(yǒu )建(jiàn )节(jiē )之(zhī )士(shì )。善(shàn )恶(è )杂(zá )厕(cè ),何(hé )世(shì )无(wú )有(yǒu )。述(shù )事(shì )者(zhě )好(hǎo )高(gāo )古(gǔ )而(ér )下(xià )今(jīn ),贵(guì )所(suǒ )闻(wén )而(ér )贱(jiàn )所(suǒ )见(jiàn )。辨(biàn )士(shì )则(zé )谈(tán )其(qí )久(jiǔ )者(zhě ),文(wén )人(rén )则(zé )著(zhe )其(qí )远(yuǎn )者(zhě )。近(jìn )有(yǒu )奇(qí )而(ér )辨(biàn )不(bú )称(chēng ),今(jīn )有(yǒu )异(yì )而(ér )笔(bǐ )不(bú )记(jì )。若(ruò )夫(fū )琅(láng )邪(xié )兒(ér )子(zǐ )明(míng ),岁(suì )败(bài )之(zhī )时(shí ),兄(xiōng )为(wéi )饥(jī )人(rén )所(suǒ )食(shí ),自(zì )缚(fù )叩(kòu )头(tóu ),代(dài )兄(xiōng )为(wéi )食(shí ),饿(è )人(rén )美(měi )其(qí )义(yì ),两(liǎng )舍(shě )不(bú )食(shí )。兄(xiōng )死(sǐ ),收(shōu )养(yǎng )其(qí )孤(gū ),爱(ài )不(bú )异(yì )於(yú )己(jǐ )之(zhī )子(zǐ ),岁(suì )败(bài )谷(gǔ )尽(jìn ),不(bú )能(néng )两(liǎng )活(huó ),饿(è )杀(shā )其(qí )子(zǐ ),活(huó )兄(xiōng )之(zhī )子(zǐ )。临(lín )淮(huái )许(xǔ )君(jūn )叔(shū )亦(yì )养(yǎng )兄(xiōng )孤(gū )子(zǐ ),岁(suì )仓(cāng )卒(zú )之(zhī )时(shí ),饿(è )其(qí )亲(qīn )子(zǐ ),活(huó )兄(xiōng )之(zhī )子(zǐ ),与(yǔ )子(zǐ )明(míng )同(tóng )义(yì )。会(huì )稽(jī )孟(mèng )章(zhāng )父(fù )英(yīng )为(wéi )郡(jùn )决(jué )曹(cáo )掾(yuàn ),郡(jùn )将(jiāng )挝(wō )杀(shā )非(fēi )辜(gū ),事(shì )至(zhì )覆(fù )考(kǎo ),英(yīng )引(yǐn )罪(zuì )自(zì )予(yǔ ),卒(zú )代(dài )将(jiāng )死(sǐ )。章(zhāng )后(hòu )复(fù )为(wéi )郡(jùn )功(gōng )曹(cáo ),从(cóng )役(yì )攻(gōng )贼(zéi ),兵(bīng )卒(zú )北(běi )败(bài ),为(wéi )贼(zéi )所(suǒ )射(shè ),以(yǐ )身(shēn )代(dài )将(jiāng ),卒(zú )死(sǐ )不(bú )去(qù )。此(cǐ )弘(hóng )演(yǎn )之(zhī )节(jiē ),陈(chén )不(bú )占(zhàn )之(zhī )义(yì )何(hé )以(yǐ )异(yì )?当(dāng )今(jīn )著(zhe )文(wén )书(shū )者(zhě ),肯(kěn )引(yǐn )以(yǐ )为(wéi )比(bǐ )喻(yù )乎(hū )?比(bǐ )喻(yù )之(zhī )证(zhèng ),上(shàng )则(zé )求(qiú )虞(yú )、夏(xià ),下(xià )则(zé )索(suǒ )殷(yīn )、周(zhōu )。秦(qín )、汉(hàn )之(zhī )际(jì ),功(gōng )奇(qí )行(háng )殊(shū ),犹(yóu )以(yǐ )为(wéi )后(hòu )。又(yòu )况(kuàng )当(dāng )今(jīn )在(zài )百(bǎi )代(dài )下(xià ),言(yán )事(shì )者(zhě )目(mù )亲(qīn )见(jiàn )之(zhī )乎(hū )?

画(huà )工(gōng )好(hǎo )画(huà )上(shàng )代(dài )之(zhī )人(rén ),秦(qín )、汉(hàn )之(zhī )士(shì ),功(gōng )行(háng )谲(jué )奇(qí ),不(bú )肯(kěn )图(tú )今(jīn )世(shì )之(zhī )士(shì )者(zhě ),尊(zūn )古(gǔ )卑(bēi )今(jīn )也(yě )。贵(guì )鹄(hú )贱(jiàn )鸡(jī ),鹄(hú )远(yuǎn )而(ér )鸡(jī )近(jìn )也(yě )。使(shǐ )当(dāng )今(jīn )说(shuō )道(dào )深(shēn )於(yú )孔(kǒng )、墨(mò ),名(míng )不(bú )得(dé )与(yǔ )之(zhī )同(tóng );立(lì )行(háng )崇(chóng )於(yú )曾(céng )、颜(yán ),声(shēng )不(bú )得(dé )与(yǔ )之(zhī )钧(jūn )。何(hé )则(zé )?世(shì )俗(sú )之(zhī )性(xìng ),贱(jiàn )所(suǒ )见(jiàn ),贵(guì )所(suǒ )闻(wén )也(yě )。有(yǒu )人(rén )於(yú )此(cǐ ),立(lì )义(yì )建(jiàn )节(jiē ),实(shí )核(hé )其(qí )操(cāo ),古(gǔ )无(wú )以(yǐ )过(guò )。为(wéi )文(wén )书(shū )者(zhě ),肯(kěn )载(zǎi )於(yú )篇(piān )籍(jí ),表(biǎo )以(yǐ )为(wéi )行(háng )事(shì )乎(hū )?作(zuò )奇(qí )论(lùn ),造(zào )新(xīn )文(wén ),不(bú )损(sǔn )於(yú )前(qián )人(rén ),好(hǎo )事(shì )者(zhě )肯(kěn )舍(shě )久(jiǔ )远(yuǎn )之(zhī )书(shū ),而(ér )垂(chuí )意(yì )观(guān )读(dú )之(zhī )乎(hū )?扬(yáng )子(zǐ )云(yún )作(zuò )《太(tài )玄(xuán )》,造(zào )《法(fǎ )言(yán )》,张(zhāng )伯(bó )松(sōng )不(bú )肯(kěn )壹(yī )观(guān )。与(yǔ )之(zhī )并(bìng )肩(jiān ),故(gù )贱(jiàn )其(qí )言(yán )。使(shǐ )子(zǐ )云(yún )在(zài )伯(bó )松(sōng )前(qián ),伯(bó )松(sōng )以(yǐ )为(wéi )《金(jīn )匮(kuì )》矣(yǐ )!

语(yǔ )称(chēng )上(shàng )世(shì )之(zhī )时(shí ),圣(shèng )人(rén )德(dé )优(yōu ),而(ér )功(gōng )治(zhì )有(yǒu )奇(qí )。故(gù )孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“大(dà )哉(zāi ),尧(yáo )之(zhī )为(wéi )君(jūn )也(yě )!唯(wéi )天(tiān )为(wéi )大(dà ),唯(wéi )尧(yáo )则(zé )之(zhī )。荡(dàng )荡(dàng )乎(hū )民(mín )无(wú )能(néng )名(míng )焉(yān )!巍(wēi )巍(wēi )乎(hū )其(qí )有(yǒu )成(chéng )功(gōng )也(yě )!焕(huàn )乎(hū )其(qí )有(yǒu )文(wén )章(zhāng )也(yě )!”舜(shùn )承(chéng )尧(yáo )不(bú )堕(duò )洪(hóng )业(yè ),禹(yǔ )袭(xí )舜(shùn )不(bú )亏(kuī )大(dà )功(gōng )。其(qí )後(hòu )至(zhì )汤(tāng ),举(jǔ )兵(bīng )代(dài )桀(jié ),武(wǔ )王(wáng )把(bǎ )钺(yuè )讨(tǎo )纣(zhòu ),无(wú )巍(wēi )巍(wēi )荡(dàng )荡(dàng )之(zhī )文(wén ),而(ér )有(yǒu )动(dòng )兵(bīng )讨(tǎo )伐(fá )之(zhī )言(yán )。盖(gài )其(qí )德(dé )劣(liè )而(ér )兵(bīng )试(shì ),武(wǔ )用(yòng )而(ér )化(huà )薄(báo )。化(huà )薄(báo ),不(bú )能(néng )相(xiàng )逮(dǎi )之(zhī )明(míng )验(yàn )也(yě )。及(jí )至(zhì )秦(qín )、汉(hàn ),兵(bīng )革(gé )云(yún )扰(rǎo ),战(zhàn )力(lì )角(jiǎo )势(shì ),秦(qín )以(yǐ )得(dé )天(tiān )下(xià )。既(jì )得(dé )在(zài )下(xià ),无(wú )嘉(jiā )瑞(ruì )之(zhī )美(měi ),若(ruò )“叶(yè )和(hé )万(wàn )国(guó )”、“凤(fèng )皇(huáng )来(lái )仪(yí )”之(zhī )类(lèi ),非(fēi )德(dé )劣(liè )不(bú )及(jí ),功(gōng )被(bèi )若(ruò )之(zhī )徵(zhēng )乎(hū )?此(cǐ )言(yán )妄(wàng )也(yě )。

夫(fū )天(tiān )地(dì )气(qì )和(hé ),即(jí )生(shēng )圣(shèng )人(rén )。圣(shèng )人(rén )之(zhī )治(zhì ),即(jí )立(lì )大(dà )功(gōng )。和(hé )气(qì )不(bú )独(dú )在(zài )古(gǔ )先(xiān ),则(zé )圣(shèng )人(rén )何(hé )故(gù )独(dú )优(yōu )!世(shì )俗(sú )之(zhī )性(xìng ),好(hǎo )褒(bāo )古(gǔ )而(ér )毁(huǐ )今(jīn ),少(shǎo )所(suǒ )见(jiàn )而(ér )多(duō )所(suǒ )闻(wén )。又(yòu )见(jiàn )经(jīng )传(chuán )增(zēng )贤(xián )圣(shèng )之(zhī )美(měi ),孔(kǒng )子(zǐ )尤(yóu )大(dà )尧(yáo )、舜(shùn )之(zhī )功(gōng )。又(yòu )闻(wén )尧(yáo )、舜(shùn )禅(chán )而(ér )相(xiàng )让(ràng ),汤(tāng )、武(wǔ )伐(fá )而(ér )相(xiàng )夺(duó )。则(zé )谓(wèi )古(gǔ )圣(shèng )优(yōu )於(yú )今(jīn ),功(gōng )化(huà )渥(wò )地(dì )後(hòu )矣(yǐ )。夫(fū )经(jīng )有(yǒu )褒(bāo )增(zēng )之(zhī )文(wén ),世(shì )有(yǒu )空(kōng )加(jiā )之(zhī )言(yán ),读(dú )经(jīng )览(lǎn )书(shū )者(zhě )所(suǒ )共(gòng )见(jiàn )也(yě )。孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“纣(zhòu )之(zhī )不(bú )善(shàn ),不(bú )若(ruò )是(shì )之(zhī )甚(shèn )也(yě )。是(shì )以(yǐ )君(jūn )子(zǐ )恶(è )居(jū )下(xià )流(liú ),天(tiān )下(xià )之(zhī )恶(è )皆(jiē )归(guī )焉(yān )。”世(shì )常(cháng )以(yǐ )桀(jié )、纣(zhòu )与(yǔ )尧(yáo )、舜(shùn )相(xiàng )反(fǎn ),称(chēng )美(měi )则(zé )说(shuō )尧(yáo )、舜(shùn ),言(yán )恶(è )则(zé )举(jǔ )纣(zhòu )、桀(jié )。孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē )“纣(zhòu )之(zhī )不(bú )善(shàn ),不(bú )若(ruò )是(shì )之(zhī )甚(shèn )也(yě )”,则(zé )知(zhī )尧(yáo )、舜(shùn )之(zhī )德(dé ),不(bú )若(ruò )是(shì )其(qí )盛(shèng )也(yě )。

尧(yáo )、舜(shùn )之(zhī )禅(chán ),汤(tāng )、武(wǔ )之(zhī )诛(zhū ),皆(jiē )有(yǒu )天(tiān )命(mìng ),非(fēi )优(yōu )劣(liè )所(suǒ )能(néng )为(wéi ),人(rén )事(shì )所(suǒ )能(néng )成(chéng )也(yě )。使(shǐ )汤(tāng )、武(wǔ )在(zài )唐(táng )、虞(yú ),亦(yì )禅(chán )而(ér )不(bú )伐(fá );尧(yáo )、舜(shùn )在(zài )殷(yīn )、周(zhōu ),亦(yì )诛(zhū )而(ér )不(bú )让(ràng )。盖(gài )有(yǒu )天(tiān )命(mìng )之(zhī )实(shí ),而(ér )世(shì )空(kōng )生(shēng )优(yōu )劣(liè )之(zhī )语(yǔ )。经(jīng )言(yán )“叶(yè )和(hé )万(wàn )国(guó )”,时(shí )亦(yì )有(yǒu )丹(dān )硃(zhū );“凤(fèng )皇(huáng )来(lái )仪(yí )”,时(shí )亦(yì )有(yǒu )有(yǒu )苗(miáo );兵(bīng )皆(jiē )动(dòng )而(ér )并(bìng )用(yòng ),则(zé )知(zhī )德(dé )亦(yì )何(hé )优(yōu )劣(liè )而(ér )小(xiǎo )大(dà )也(yě )?

世(shì )论(lùn )桀(jié )、纣(zhòu )之(zhī )恶(è ),甚(shèn )於(yú )亡(wáng )秦(qín )。实(shí )事(shì )者(zhě )谓(wèi )亡(wáng )秦(qín )恶(è )甚(shèn )於(yú )桀(jié )、纣(zhòu )。秦(qín )、汉(hàn )善(shàn )恶(è )相(xiàng )反(fǎn ),犹(yóu )尧(yáo )、舜(shùn )、桀(jié )、纣(zhòu )相(xiàng )违(wéi )也(yě )。亡(wáng )秦(qín )与(yǔ )汉(hàn )皆(jiē )在(zài )後(hòu )世(shì ),亡(wáng )秦(qín )恶(è )甚(shèn )於(yú )桀(jié )、纣(zhòu ),则(zé )亦(yì )知(zhī )大(dà )汉(hàn )之(zhī )德(dé )不(bú )劣(liè )於(yú )唐(táng )、虞(yú )也(yě )。唐(táng )之(zhī )“万(wàn )国(guó )”,固(gù )增(zēng )而(ér )非(fēi )实(shí )者(zhě )也(yě )。有(yǒu )虞(yú )之(zhī )“凤(fèng )皇(huáng )”,宣(xuān )帝(dì )贴(tiē )已(yǐ )五(wǔ )致(zhì )之(zhī )矣(yǐ )。孝(xiào )明(míng )帝(dì )符(fú )瑞(ruì )并(bìng )至(zhì )。夫(fū )德(dé )优(yōu )故(gù )有(yǒu )瑞(ruì ),瑞(ruì )钧(jūn )则(zé )功(gōng )不(bú )相(xiàng )下(xià )。宣(xuān )帝(dì )、孝(xiào )明(míng )如(rú )劣(liè ),不(bú )及(jí )尧(yáo )、舜(shùn ),何(hé )以(yǐ )能(néng )致(zhì )尧(yáo )、舜(shùn )之(zhī )瑞(ruì )?光(guāng )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )龙(lóng )兴(xìng )凤(fèng )举(jǔ ),取(qǔ )天(tiān )下(xià )若(ruò )拾(shí )遗(yí ),何(hé )以(yǐ )不(bú )及(jí )殷(yīn )汤(tāng )、周(zhōu )武(wǔ )?世(shì )称(chēng )周(zhōu )之(zhī )成(chéng )、康(kāng )不(bú )亏(kuī )文(wén )王(wáng )之(zhī )隆(lóng ),舜(shùn )巍(wēi )位(wèi )亏(kuī )尧(yáo )之(zhī )盛(shèng )功(gōng )也(yě )。方(fāng )今(jīn )圣(shèng )朝(cháo ),承(chéng )光(guāng )武(wǔ ),袭(xí )孝(xiào )明(míng ),有(yǒu )浸(jìn )酆(fēng )溢(yì )美(měi )之(zhī )化(huà ),无(wú )细(xì )小(xiǎo )毫(háo )发(fā )之(zhī )亏(kuī ),上(shàng )何(hé )以(yǐ )不(bú )逮(dǎi )舜(shùn )、禹(yǔ )?下(xià )何(hé )以(yǐ )不(bú )若(ruò )成(chéng )、康(kāng )?世(shì )见(jiàn )五(wǔ )帝(dì )、三(sān )王(wáng )事(shì )在(zài )经(jīng )传(chuán )之(zhī )上(shàng ),而(ér )汉(hàn )之(zhī )记(jì )故(gù )尚(shàng )为(wéi )文(wén )书(shū ),则(zé )谓(wèi )古(gǔ )圣(shèng )优(yōu )而(ér )功(gōng )大(dà ),後(hòu )世(shì )劣(liè )而(ér )化(huà )薄(báo )矣(yǐ )。

阅读:26112

打赏捐助〔Donate〕>>>

《齐世篇》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库