状留篇【登录】

《论衡》 > 卷十四 > 《状留篇》 > 拼音版

论(lùn )贤(xián )儒(rú )之(zhī )才(cái ),既(jì )超(chāo )程(chéng )矣(yǐ ),世(shì )人(rén )怪(guài )其(qí )仕(shì )宦(huàn )不(bú )进(jìn ),官(guān )爵(jué )卑(bēi )细(xì )。以(yǐ )贤(xián )才(cái )退(tuì )在(zài )俗(sú )吏(lì )之(zhī )後(hòu ),信(xìn )〔可(kě )〕怪(guài )也(yě )。夫(fū )如(rú )是(shì ),而(ér )适(shì )足(zú )以(yǐ )见(jiàn )贤(xián )不(bú )肖(xiāo )之(zhī )分(fèn ),睹(dǔ )高(gāo )下(xià )多(duō )少(shǎo )之(zhī )实(shí )也(yě )。龟(guī )生(shēng )三(sān )百(bǎi )岁(suì ),大(dà )如(rú )钱(qián ),游(yóu )於(yú )莲(lián )叶(yè )之(zhī )上(shàng )。三(sān )千(qiān )岁(suì )青(qīng )边(biān )缘(yuán ),巨(jù )尺(chǐ )二(èr )寸(cùn )。蓍(shī )生(shēng )七(qī )十(shí )岁(suì )生(shēng )一(yī )茎(jīng ),七(qī )百(bǎi )岁(suì )生(shēng )十(shí )茎(jīng )。神(shén )灵(líng )之(zhī )物(wù )也(yě ),故(gù )生(shēng )迟(chí )留(liú ),历(lì )岁(suì )长(zhǎng )久(jiǔ ),故(gù )能(néng )明(míng )审(shěn )。实(shí )贤(xián )儒(rú )之(zhī )在(zài )世(shì )也(yě ),犹(yóu )灵(líng )蓍(shī )、神(shén )龟(guī )也(yě )。计(jì )学(xué )问(wèn )之(zhī )日(rì ),固(gù )已(yǐ )尽(jìn )年(nián )之(zhī )半(bàn )矣(yǐ )。锐(ruì )意(yì )於(yú )道(dào ),遂(suí )无(wú )贪(tān )仕(shì )之(zhī )心(xīn )。及(jí )其(qí )仕(shì )也(yě ),纯(chún )特(tè )方(fāng )正(zhèng ),无(wú )员(yuán )锐(ruì )之(zhī )操(cāo )。故(gù )世(shì )人(rén )迟(chí )取(qǔ )进(jìn )难(nán )也(yě )。针(zhēn )锥(zhuī )所(suǒ )穿(chuān ),无(wú )不(bú )暢(chàng )达(dá )。使(shǐ )针(zhēn )锥(zhuī )末(mò )方(fāng ),穿(chuān )物(wù )无(wú )一(yī )分(fèn )之(zhī )深(shēn )矣(yǐ )。贤(xián )儒(rú )方(fāng )节(jiē )而(ér )行(háng ),无(wú )针(zhēn )锥(zhuī )之(zhī )锐(ruì ),固(gù )安(ān )能(néng )自(zì )穿(chuān )、取(qǔ )暢(chàng )达(dá )之(zhī )功(gōng )乎(hū )?且(qiě )骥(jì )一(yī )日(rì )行(háng )千(qiān )里(lǐ )者(zhě ),无(wú )所(suǒ )服(fú )也(yě ),使(shǐ )服(fú )任(rèn )车(chē )舆(yú ),驽(nú )马(mǎ )同(tóng )〔昔(xī )〕。骥(jì )曾(céng )以(yǐ )引(yǐn )盐(yán )车(chē )矣(yǐ ),垂(chuí )头(tóu )落(luò )汗(hàn ),行(háng )不(bú )能(néng )进(jìn )。伯(bó )乐(lè )顾(gù )之(zhī ),王(wáng )良(liáng )御(yù )之(zhī ),空(kōng )身(shēn )轻(qīng )驰(chí ),故(gù )有(yǒu )千(qiān )里(lǐ )之(zhī )名(míng )。今(jīn )贤(xián )儒(rú )怀(huái )古(gǔ )今(jīn )之(zhī )学(xué ),负(fù )荷(hé )礼(lǐ )义(yì )之(zhī )重(zhòng ),内(nèi )累(lèi )於(yú )胸(xiōng )中(zhōng )之(zhī )知(zhī ),外(wài )劬(qú )於(yú )礼(lǐ )义(yì )之(zhī )操(cāo ),不(bú )敢(gǎn )妄(wàng )进(jìn )苟(gǒu )取(qǔ ),故(gù )有(yǒu )稽(jī )留(liú )之(zhī )难(nán )。无(wú )伯(bó )乐(lè )之(zhī )友(yǒu ),不(bú )遭(zāo )王(wáng )良(liáng )之(zhī )将(jiāng ),安(ān )得(dé )驰(chí )於(yú )清(qīng )明(míng )之(zhī )朝(cháo ),立(lì )千(qiān )里(lǐ )之(zhī )迹(jì )乎(hū )?

且(qiě )夫(fū )含(hán )血(xuè )气(qì )物(wù )之(zhī )生(shēng )也(yě ),行(háng )则(zé )背(bèi )在(zài )上(shàng )而(ér )腹(fù )在(zài )下(xià );其(qí )病(bìng )若(ruò )死(sǐ ),则(zé )背(bèi )在(zài )下(xià )而(ér )腹(fù )在(zài )上(shàng )。何(hé )则(zé )?背(bèi )肉(ròu )厚(hòu )而(ér )重(zhòng ),腹(fù )肉(ròu )薄(báo )而(ér )轻(qīng )也(yě )。贤(xián )儒(rú )、俗(sú )吏(lì ),并(bìng )在(zài )当(dāng )世(shì ),有(yǒu )似(sì )於(yú )此(cǐ )。将(jiāng )明(míng )道(dào )行(háng ),则(zé )俗(sú )吏(lì )载(zǎi )贤(xián )儒(rú ),贤(xián )儒(rú )乘(chéng )俗(sú )吏(lì )。将(jiāng )暗(àn )道(dào )废(fèi ),则(zé )俗(sú )吏(lì )乘(chéng )贤(xián )儒(rú ),贤(xián )儒(rú )处(chù )下(xià )位(wèi ),犹(yóu )物(wù )遇(yù )害(hài ),腹(fù )在(zài )上(shàng )而(ér )背(bèi )在(zài )下(xià )也(yě )。且(qiě )背(bèi )法(fǎ )天(tiān )而(ér )腹(fù )法(fǎ )地(dì ),生(shēng )行(háng )得(dé )其(qí )正(zhèng ),故(gù )腹(fù )背(bèi )得(dé )其(qí )位(wèi );病(bìng )死(sǐ )失(shī )其(qí )宜(yí ),故(gù )腹(fù )反(fǎn )而(ér )在(zài )背(bèi )上(shàng )。

非(fēi )唯(wéi )腹(fù )也(yě ),凡(fán )物(wù )仆(pú )僵(jiāng )者(zhě ),足(zú )又(yòu )在(zài )上(shàng )。贤(xián )儒(rú )不(bú )遇(yù ),仆(pú )废(fèi )於(yú )世(shì ),踝(huái )足(zú )之(zhī )吏(lì ),皆(jiē )在(zài )其(qí )上(shàng )。东(dōng )方(fāng )朔(shuò )曰(yuē ):“目(mù )不(bú )在(zài )面(miàn )而(ér )在(zài )於(yú )足(zú ),救(jiù )昧(mèi )不(bú )给(gěi ),能(néng )何(hé )见(jiàn )乎(hū )?”汲(jí )黯(àn )谓(wèi )武(wǔ )帝(dì )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )用(yòng )吏(lì )如(rú )积(jī )薪(xīn )矣(yǐ ),後(hòu )来(lái )者(zhě )居(jū )上(shàng )。”原(yuán )汲(jí )黯(àn )之(zhī )言(yán ),察(chá )东(dōng )方(fāng )朔(shuò )之(zhī )语(yǔ ),独(dú )〔非(fēi )〕以(yǐ )俗(sú )吏(lì )之(zhī )得(dé )地(dì ),贤(xián )儒(rú )之(zhī )失(shī )职(zhí )哉(zāi )?故(gù )夫(fū )仕(shì )宦(huàn ),失(shī )地(dì )难(nán )以(yǐ )观(guān )德(dé );得(dé )地(dì )难(nán )以(yǐ )察(chá )不(bú )肖(xiāo )。名(míng )生(shēng )於(yú )高(gāo )官(guān ),而(ér )毁(huǐ )起(qǐ )於(yú )卑(bēi )位(wèi )。卑(bēi )位(wèi ),固(gù )赏(shǎng )贤(xián )儒(rú )之(zhī )所(suǒ )在(zài )也(yě )。遵(zūn )礼(lǐ )蹈(dǎo )绳(shéng ),修(xiū )身(shēn )守(shǒu )节(jiē ),在(zài )下(xià )不(bú )汲(jí )汲(jí ),故(gù )有(yǒu )沉(chén )滞(zhì )之(zhī )留(liú )。沉(chén )滞(zhì )在(zài )能(néng )自(zì )济(jì ),故(gù )有(yǒu )不(bú )拔(bá )之(zhī )扼(è )。其(qí )积(jī )学(xué )於(yú )身(shēn )也(yě )多(duō ),故(gù )用(yòng )心(xīn )也(yě )固(gù )。俗(sú )吏(lì )无(wú )以(yǐ )自(zì )修(xiū ),身(shēn )虽(suī )拔(bá )进(jìn ),利(lì )心(xīn )摇(yáo )动(dòng ),则(zé )有(yǒu )下(xià )道(dào )侵(qīn )渔(yú )之(zhī )操(cāo )矣(yǐ )。

枫(fēng )桐(tóng )之(zhī )树(shù ),生(shēng )而(ér )速(sù )长(zhǎng ),故(gù )其(qí )皮(pí )肌(jī )不(bú )能(néng )坚(jiān )刚(gāng )。树(shù )檀(tán )以(yǐ )五(wǔ )月(yuè )生(shēng )叶(yè ),後(hòu )彼(bǐ )春(chūn )荣(róng )之(zhī )木(mù ),其(qí )材(cái )强(qiáng )劲(jìn ),车(chē )以(yǐ )为(wéi )轴(zhóu )。殷(yīn )之(zhī )桑(sāng )谷(gǔ ),七(qī )日(rì )大(dà )拱(gǒng ),长(zhǎng )速(sù )大(dà )暴(bào ),故(gù )为(wéi )变(biàn )怪(guài )。大(dà )器(qì )晚(wǎn )成(chéng ),宝(bǎo )货(huò )难(nán )售(shòu )也(yě )。不(bú )崇(chóng )一(yī )朝(cháo ),辄(zhé )成(chéng )贾(jiǎ )者(zhě ),菜(cài )果(guǒ )之(zhī )物(wù )也(yě )。是(shì )故(gù )湍(tuān )濑(lài )之(zhī )流(liú ),沙(shā )石(shí )转(zhuǎn )而(ér )大(dà )石(shí )不(bú )移(yí )。何(hé )者(zhě )?大(dà )石(shí )重(zhòng )而(ér )沙(shā )石(shí )轻(qīng )也(yě )。沙(shā )石(shí )转(zhuǎn )积(jī )於(yú )大(dà )石(shí )之(zhī )上(shàng ),大(dà )石(shí )没(méi )而(ér )不(bú )见(jiàn )。贤(xián )儒(rú )俗(sú )吏(lì ),并(bìng )在(zài )世(shì )俗(sú ),有(yǒu )似(sì )於(yú )此(cǐ )。遇(yù )暗(àn )长(zhǎng )吏(lì ),转(zhuǎn )移(yí )俗(sú )吏(lì )超(chāo )在(zài )贤(xián )儒(rú )之(zhī )上(shàng ),贤(xián )儒(rú )处(chù )下(xià ),受(shòu )驰(chí )走(zǒu )之(zhī )使(shǐ ),至(zhì )或(huò )岩(yán )居(jū )穴(xué )处(chù ),没(méi )身(shēn )不(bú )见(jiàn )。咎(jiù )在(zài )长(zhǎng )吏(lì )不(bú )能(néng )知(zhī )贤(xián ),而(ér )贤(xián )者(zhě )道(dào )大(dà ),力(lì )劣(liè )不(bú )能(néng )拔(bá )举(jǔ )之(zhī )故(gù )也(yě )。

夫(fū )手(shǒu )指(zhǐ )之(zhī )物(wù )器(qì )也(yě ),度(dù )力(lì )不(bú )能(néng )举(jǔ ),则(zé )不(bú )敢(gǎn )动(dòng )。贤(xián )儒(rú )之(zhī )道(dào ),非(fēi )徒(tú )物(wù )器(qì )之(zhī )重(zhòng )也(yě )。是(shì )故(gù )金(jīn )铁(tiě )在(zài )地(dì ),焱(yàn )风(fēng )不(bú )能(néng )动(dòng ),毛(máo )芥(jiè )在(zài )其(qí )间(jiān ),飞(fēi )扬(yáng )千(qiān )里(lǐ )。夫(fū )贤(xián )儒(rú )所(suǒ )怀(huái ),其(qí )犹(yóu )水(shuǐ )中(zhōng )大(dà )石(shí )、在(zài )地(dì )金(jīn )铁(tiě )也(yě )。其(qí )进(jìn )不(bú )若(ruò )俗(sú )吏(lì )速(sù )者(zhě ),长(zhǎng )吏(lì )力(lì )劣(liè ),不(bú )能(néng )用(yòng )也(yě )。毛(máo )芥(jiè )在(zài )铁(tiě )石(shí )间(jiān )也(yě ),一(yī )口(kǒu )之(zhī )气(qì ),能(néng )吹(chuī )毛(máo )芥(jiè ),非(fēi )必(bì )焱(yàn )风(fēng )。俗(sú )吏(lì )之(zhī )易(yì )迁(qiān ),犹(yóu )毛(máo )芥(jiè )之(zhī )易(yì )吹(chuī )也(yě )。故(gù )夫(fū )转(zhuǎn )沙(shā )石(shí )者(zhě ),湍(tuān )濑(lài )也(yě );飞(fēi )毛(máo )芥(jiè )者(zhě ),焱(yàn )风(fēng )也(yě )。活(huó )水(shuǐ )洋(yáng )风(fēng ),毛(máo )芥(jiè )不(bú )动(dòng )。无(wú )道(dào )理(lǐ )之(zhī )将(jiāng ),用(yòng )心(xīn )暴(bào )猥(wěi ),察(chá )吏(lì )不(bú )详(xiáng ),遭(zāo )以(yǐ )奸(jiān )迁(qiān ),妄(wàng )授(shòu )官(guān )爵(jué ),猛(měng )水(shuǐ )之(zhī )转(zhuǎn )沙(shā )石(shí ),焱(yàn )风(fēng )之(zhī )飞(fēi )毛(máo )芥(jiè )也(yě )。是(shì )故(gù )毛(máo )芥(jiè )因(yīn )异(yì )风(fēng )而(ér )飞(fēi ),沙(shā )石(shí )遭(zāo )猛(měng )流(liú )而(ér )转(zhuǎn ),俗(sú )吏(lì )遇(yù )悖(bèi )将(jiāng )而(ér )迁(qiān )。

且(qiě )圆(yuán )物(wù )投(tóu )之(zhī )於(yú )地(dì ),东(dōng )西(xī )南(nán )北(běi ),无(wú )之(zhī )不(bú )可(kě ),策(cè )杖(zhàng )叩(kòu )动(dòng ),才(cái )微(wēi )辄(zhé )停(tíng )。方(fāng )物(wù )集(jí )地(dì ),壹(yī )投(tóu )而(ér )止(zhǐ );及(jí )其(qí )移(yí )徒(tú ),须(xū )人(rén )动(dòng )举(jǔ )。贤(xián )儒(rú ),世(shì )之(zhī )方(fāng )物(wù )也(yě ),其(qí )难(nán )转(zhuǎn )移(yí )者(zhě ),其(qí )动(dòng )须(xū )人(rén )也(yě )。鸟(niǎo )轻(qīng )便(biàn )於(yú )人(rén ),趋(qū )远(yuǎn ),人(rén )不(bú )如(rú )鸟(niǎo ),然(rán )而(ér )天(tiān )地(dì )之(zhī )性(xìng )人(rén )为(wéi )贵(guì )。蝗(huáng )虫(chóng )之(zhī )飞(fēi ),能(néng )至(zhì )万(wàn )里(lǐ );麒(qí )麟(lín )须(xū )献(xiàn ),乃(nǎi )达(dá )阙(què )下(xià )。然(rán )而(ér )蝗(huáng )虫(chóng )为(wéi )灾(zāi ),麒(qí )麟(lín )为(wéi )瑞(ruì )。麟(lín )有(yǒu )四(sì )足(zú ),尚(shàng )不(bú )能(néng )自(zì )致(zhì ),人(rén )有(yǒu )两(liǎng )足(zú ),安(ān )能(néng )自(zì )达(dá )?故(gù )曰(yuē ):燕(yàn )飞(fēi )轻(qīng )於(yú )凤(fèng )皇(huáng ),兔(tù )走(zǒu )疾(jí )於(yú )麒(qí )麟(lín ),{圭(guī )黾(miǎn )}跃(yuè )躁(zào )於(yú )灵(líng )龟(guī ),蛇(shé )腾(téng )便(biàn )於(yú )神(shén )龙(lóng )。吕(lǚ )望(wàng )之(zhī )徒(tú ),白(bái )首(shǒu )乃(nǎi )显(xiǎn );百(bǎi )里(lǐ )奚(xī )之(zhī )知(zhī ),明(míng )於(yú )黄(huáng )发(fā ):深(shēn )为(wéi )国(guó )谋(móu ),因(yīn )为(wéi )王(wáng )辅(fǔ ),皆(jiē )夫(fū )沉(chén )重(zhòng )难(nán )进(jìn )之(zhī )人(rén )也(yě )。轻(qīng )躁(zào )早(zǎo )成(chéng ),祸(huò )害(hài )暴(bào )疾(jí )。故(gù )曰(yuē ):其(qí )进(jìn )锐(ruì )者(zhě ),退(tuì )速(sù )。阳(yáng )温(wēn )阴(yīn )寒(hán ),历(lì )月(yuè )乃(nǎi )至(zhì );灾(zāi )变(biàn )之(zhī )气(qì ),一(yī )朝(cháo )成(chéng )怪(guài )。故(gù )夫(fū )河(hé )冰(bīng )结(jié )合(hé ),非(fēi )一(yī )日(rì )之(zhī )寒(hán );积(jī )土(tǔ )成(chéng )山(shān ),非(fēi )斯(sī )须(xū )之(zhī )作(zuò )。干(gàn )将(jiāng )之(zhī )剑(jiàn ),久(jiǔ )在(zài )炉(lú )炭(tàn ),銛(tiǎn )锋(fēng )利(lì )刃(rèn ),百(bǎi )熟(shú )炼(liàn )历(lì )。久(jiǔ )销(xiāo )乃(nǎi )见(jiàn )作(zuò )留(liú ),成(chéng )迟(chí )故(gù )能(néng )割(gē )断(duàn )。肉(ròu )暴(bào )长(zhǎng )者(zhě )曰(yuē )肿(zhǒng ),泉(quán )暴(bào )出(chū )者(zhě )曰(yuē )涌(yǒng ),酒(jiǔ )暴(bào )熟(shú )者(zhě )易(yì )酸(suān ),醢(hǎi )暴(bào )酸(suān )者(zhě )易(yì )臭(chòu )。由(yóu )此(cǐ )言(yán )之(zhī ),贤(xián )儒(rú )迟(chí )留(liú ),皆(jiē )有(yǒu )状(zhuàng )故(gù )。状(zhuàng )故(gù )云(yún )何(hé )?学(xué )多(duō )道(dào )重(zhòng ),为(wéi )身(shēn )累(lèi )也(yě )。

草(cǎo )木(mù )之(zhī )生(shēng )者(zhě )湿(shī ),湿(shī )者(zhě )重(zhòng );死(sǐ )者(zhě )枯(kū )。枯(kū )而(ér )轻(qīng )者(zhě )易(yì )举(jǔ ),湿(shī )而(ér )重(zhòng )者(zhě )难(nán )移(yí )也(yě )。然(rán )元(yuán )气(qì )所(suǒ )在(zài ),在(zài )生(shēng )不(bú )在(zài )枯(kū )。是(shì )故(gù )车(chē )行(háng )於(yú )陆(lù ),船(chuán )行(háng )於(yú )沟(gōu ),其(qí )满(mǎn )而(ér )重(zhòng )者(zhě )行(háng )迟(chí ),空(kōng )而(ér )轻(qīng )者(zhě )行(háng )疾(jí )。先(xiān )王(wáng )之(zhī )道(dào ),载(zǎi )在(zài )胸(xiōng )腹(fù )之(zhī )内(nèi ),其(qí )重(zhòng )不(bú )徒(tú )船(chuán )车(chē )之(zhī )任(rèn )也(yě )。任(rèn )重(zhòng ),其(qí )取(qǔ )进(jìn )疾(jí )速(sù ),难(nán )矣(yǐ )。窃(qiè )人(rén )之(zhī )物(wù ),其(qí )得(dé )非(fēi )不(bú )速(sù )疾(jí )也(yě ),然(rán )而(ér )非(fēi )其(qí )有(yǒu ),得(dé )之(zhī )非(fēi )己(jǐ )之(zhī )力(lì )也(yě )。世(shì )人(rén )早(zǎo )得(dé )高(gāo )官(guān ),非(fēi )不(bú )有(yǒu )光(guāng )荣(róng )也(yě ),而(ér )尸(shī )禄(lù )素(sù )餐(cān )之(zhī )谤(bàng ),喧(xuān )哗(huá )甚(shèn )矣(yǐ )。且(qiě )贤(xián )儒(rú )之(zhī )不(bú )进(jìn ),将(jiāng )相(xiàng )长(zhǎng )吏(lì )不(bú )开(kāi )通(tōng )也(yě )。农(nóng )夫(fū )载(zǎi )谷(gǔ )奔(bēn )都(dōu ),贾(jiǎ )人(rén )赍(jī )货(huò )赴(fù )远(yuǎn ),皆(jiē )欲(yù )得(dé )其(qí )愿(yuàn )也(yě )。如(rú )门(mén )郭(guō )闭(bì )而(ér )不(bú )通(tōng ),津(jīn )梁(liáng )绝(jué )而(ér )不(bú )过(guò ),虽(suī )有(yǒu )勉(miǎn )力(lì )趋(qū )时(shí )之(zhī )势(shì ),奚(xī )由(yóu )早(zǎo )至(zhì )以(yǐ )得(dé )盈(yíng )利(lì )哉(zāi )?长(zhǎng )吏(lì )妒(dù )贤(xián ),不(bú )能(néng )容(róng )善(shàn ),不(bú )被(bèi )钳(qián )赭(zhě )之(zhī )刑(xíng ),幸(xìng )矣(yǐ ),焉(yān )敢(gǎn )望(wàng )官(guān )位(wèi )升(shēng )举(jǔ ),道(dào )理(lǐ )之(zhī )早(zǎo )成(chéng )也(yě )?

阅读:26804

打赏捐助〔Donate〕>>>

《状留篇》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库