匡君小匡【登录】

ok8.org > 《管子》 > 《匡君小匡》 > 拼音版

桓(huán )公(gōng )自(zì )莒(jǔ )反(fǎn )于(yú )齐(qí ),使(shǐ )鲍(bào )叔(shū )牙(yá )为(wéi )宰(zǎi )。鲍(bào )叔(shū )辞(cí )曰(yuē ):“臣(chén ),君(jūn )之(zhī )庸(yōng )臣(chén )也(yě )。君(jūn )有(yǒu )加(jiā )惠(huì )于(yú )其(qí )臣(chén ),使(shǐ )臣(chén )不(bú )冻(dòng )饥(jī ),则(zé )是(shì )君(jūn )之(zhī )赐(cì )也(yě )。若(ruò )必(bì )治(zhì )国(guó )家(jiā ),则(zé )非(fēi )臣(chén )之(zhī )所(suǒ )能(néng )也(yě ),其(qí )唯(wéi )管(guǎn )夷(yí )吾(wú )乎(hū )。臣(chén )之(zhī )所(suǒ )不(bú )如(rú )管(guǎn )夷(yí )吾(wú )者(zhě )五(wǔ ):宽(kuān )惠(huì )爱(ài )民(mín ),臣(chén )不(bú )如(rú )也(yě );治(zhì )国(guó )不(bú )失(shī )秉(bǐng ),臣(chén )不(bú )如(rú )也(yě );忠(zhōng )信(xìn )可(kě )结(jié )于(yú )诸(zhū )侯(hóu ),臣(chén )不(bú )如(rú )也(yě );制(zhì )礼(lǐ )义(yì )可(kě )法(fǎ )于(yú )四(sì )方(fāng ),臣(chén )不(bú )如(rú )也(yě );介(jiè )胃(wèi )执(zhí )枹(bāo ),立(lì )于(yú )军(jūn )门(mén ),使(shǐ )百(bǎi )姓(xìng )皆(jiē )加(jiā )勇(yǒng ),臣(chén )不(bú )如(rú )也(yě )。夫(fū )管(guǎn )仲(zhòng ),民(mín )之(zhī )父(fù )母(mǔ )也(yě ),将(jiāng )欲(yù )治(zhì )其(qí )子(zǐ ),不(bú )可(kě )弃(qì )其(qí )父(fù )母(mǔ )。”公(gōng )曰(yuē ):“管(guǎn )夷(yí )吾(wú )亲(qīn )射(shè )寡(guǎ )人(rén ),中(zhōng )钩(gōu ),殆(dài )于(yú )死(sǐ ),今(jīn )乃(nǎi )用(yòng )之(zhī ),可(kě )乎(hū )?”鲍(bào )叔(shū )曰(yuē ):“彼(bǐ )为(wéi )其(qí )君(jūn )动(dòng )也(yě ),君(jūn )若(ruò )宥(yòu )而(ér )反(fǎn )之(zhī ),其(qí )为(wéi )君(jūn )亦(yì )犹(yóu )是(shì )也(yě )。”公(gōng )曰(yuē ):“然(rán )则(zé )为(wéi )之(zhī )奈(nài )何(hé )?”鲍(bào )叔(shū )曰(yuē ):“君(jūn )使(shǐ )人(rén )请(qǐng )之(zhī )鲁(lǔ )。”公(gōng )曰(yuē ):“施(shī )伯(bó ),鲁(lǔ )之(zhī )谋(móu )臣(chén )也(yě )。彼(bǐ )知(zhī )吾(wú )将(jiāng )用(yòng )之(zhī ),必(bì )不(bú )吾(wú )予(yǔ )也(yě )。”鲍(bào )叔(shū )曰(yuē ):“君(jūn )诏(zhào )使(shǐ )者(zhě )曰(yuē ):‘寡(guǎ )君(jūn )有(yǒu )不(bú )令(lìng )之(zhī )臣(chén )在(zài )君(jūn )之(zhī )国(guó ),愿(yuàn )请(qǐng )之(zhī )以(yǐ )戮(lù )群(qún )臣(chén )。’鲁(lǔ )君(jūn )必(bì )诺(nuò )。且(qiě )施(shī )伯(bó )之(zhī )知(zhī )夷(yí )吾(wú )之(zhī )才(cái ),必(bì )将(jiāng )致(zhì )鲁(lǔ )之(zhī )政(zhèng )。夷(yí )吾(wú )受(shòu )之(zhī ),则(zé )鲁(lǔ )能(néng )弱(ruò )齐(qí )矣(yǐ )。夷(yí )吾(wú )不(bú )受(shòu ),彼(bǐ )知(zhī )其(qí )将(jiāng )反(fǎn )于(yú )齐(qí )。必(bì )杀(shā )之(zhī )。”公(gōng )曰(yuē ):“然(rán )则(zé )夷(yí )吾(wú )受(shòu )乎(hū )?”鲍(bào )叔(shū )曰(yuē ):“不(bú )受(shòu )也(yě )。夷(yí )吾(wú )事(shì )君(jūn )无(wú )二(èr )心(xīn )。”公(gōng )曰(yuē ):“其(qí )于(yú )寡(guǎ )人(rén )犹(yóu )如(rú )是(shì )乎(hū )?”对(duì )曰(yuē ):“非(fēi )为(wéi )君(jūn )也(yě ),为(wéi )先(xiān )君(jūn )与(yǔ )社(shè )稷(jì )之(zhī )故(gù )。君(jūn )若(ruò )欲(yù )定(dìng )宗(zōng )庙(miào ),则(zé )亟(jí )请(qǐng )之(zhī ),不(bú )然(rán ),无(wú )及(jí )也(yě )。”公(gōng )乃(nǎi )使(shǐ )鲍(bào )叔(shū )行(háng )成(chéng ),曰(yuē ):“公(gōng )子(zǐ )纠(jiū ),亲(qīn )也(yě )。请(qǐng )君(jūn )讨(tǎo )之(zhī )。”鲁(lǔ )人(rén )为(wéi )杀(shā )公(gōng )子(zǐ )纠(jiū )。又(yòu )曰(yuē ):“管(guǎn )仲(zhòng ),仇(chóu )也(yě )。请(qǐng )受(shòu )而(ér )甘(gān )心(xīn )焉(yān )。”鲁(lǔ )君(jūn )许(xǔ )诺(nuò )。施(shī )伯(bó )谓(wèi )鲁(lǔ )侯(hóu )曰(yuē ):“勿(wù )予(yǔ )。非(fēi )戮(lù )之(zhī )也(yě ),将(jiāng )用(yòng )其(qí )政(zhèng )也(yě )。管(guǎn )仲(zhòng )者(zhě ),天(tiān )下(xià )之(zhī )贤(xián )人(rén )也(yě ),大(dà )器(qì )也(yě )。在(zài )楚(chǔ )则(zé )楚(chǔ )得(dé )意(yì )于(yú )天(tiān )下(xià ),在(zài )晋(jìn )则(zé )晋(jìn )得(dé )意(yì )于(yú )天(tiān )下(xià ),在(zài )狄(dí )则(zé )狄(dí )得(dé )意(yì )于(yú )天(tiān )下(xià )。今(jīn )齐(qí )求(qiú )而(ér )得(dé )之(zhī ),则(zé )必(bì )长(zhǎng )为(wéi )鲁(lǔ )国(guó )忧(yōu ),君(jūn )何(hé )不(bú )杀(shā )而(ér )受(shòu )之(zhī )其(qí )尸(shī )。”鲁(lǔ )君(jūn )曰(yuē ):“诺(nuò )。”将(jiāng )杀(shā )管(guǎn )仲(zhòng )。鲍(bào )叔(shū )进(jìn )曰(yuē ):“杀(shā )之(zhī )齐(qí ),是(shì )戮(lù )齐(qí )也(yě )。杀(shā )之(zhī )鲁(lǔ ),是(shì )戮(lù )鲁(lǔ )也(yě )。弊(bì )邑(yì )寡(guǎ )君(jūn )愿(yuàn )生(shēng )得(dé )之(zhī ),以(yǐ )徇(xùn )于(yú )国(guó ),为(wéi )群(qún )臣(chén )僇(liáo );若(ruò )不(bú )生(shēng )得(dé ),是(shì )君(jūn )与(yǔ )寡(guǎ )君(jūn )贼(zéi )比(bǐ )也(yě )。非(fēi )弊(bì )邑(yì )之(zhī )君(jūn )所(suǒ )谓(wèi )也(yě ),使(shǐ )臣(chén )不(bú )能(néng )受(shòu )命(mìng )。”于(yú )是(shì )鲁(lǔ )君(jūn )乃(nǎi )不(bú )杀(shā ),遂(suí )生(shēng )束(shù )缚(fù )而(ér )柙(xiá )以(yǐ )予(yǔ )齐(qí )。鲍(bào )叔(shū )受(shòu )而(ér )哭(kū )之(zhī ),三(sān )举(jǔ )。施(shī )伯(bó )从(cóng )而(ér )笑(xiào )之(zhī ),谓(wèi )大(dà )夫(fū )曰(yuē ):“管(guǎn )仲(zhòng )必(bì )不(bú )死(sǐ )。夫(fū )鲍(bào )叔(shū )之(zhī ),忍(rěn )不(bú )僇(liáo )贤(xián )人(rén ),其(qí )智(zhì )称(chēng )贤(xián )以(yǐ )自(zì )成(chéng )也(yě )。鲍(bào )叔(shū )相(xiàng )公(gōng )子(zǐ )小(xiǎo )白(bái )先(xiān )入(rù )得(dé )国(guó ),管(guǎn )仲(zhòng )、召(zhào )忽(hū )奉(fèng )公(gōng )子(zǐ )纠(jiū )后(hòu )入(rù ),与(yǔ )鲁(lǔ )以(yǐ )战(zhàn ),能(néng )使(shǐ )鲁(lǔ )败(bài ),功(gōng )足(zú )以(yǐ )。得(dé )天(tiān )与(yǔ )失(shī )天(tiān ),其(qí )人(rén )事(shì )一(yī )也(yě )。今(jīn )鲁(lǔ )惧(jù ),杀(shā )公(gōng )子(zǐ )纠(jiū )、召(zhào )忽(hū ),囚(qiú )管(guǎn )仲(zhòng )以(yǐ )予(yǔ )齐(qí ),鲍(bào )叔(shū )知(zhī )无(wú )后(hòu )事(shì ),必(bì )将(jiāng )勤(qín )管(guǎn )仲(zhòng )以(yǐ )劳(láo )其(qí )君(jūn )愿(yuàn ),以(yǐ )显(xiǎn )其(qí )功(gōng )。众(zhòng )必(bì )予(yǔ )之(zhī )有(yǒu )得(dé )。力(lì )死(sǐ )之(zhī )功(gōng ),犹(yóu )尚(shàng )可(kě )加(jiā )也(yě ),显(xiǎn )生(shēng )之(zhī )功(gōng )将(jiāng )何(hé )如(rú )?是(shì )昭(zhāo )德(dé )以(yǐ )贰(èr )君(jūn )也(yě ),鲍(bào )叔(shū )之(zhī )知(zhī ),不(bú )是(shì )失(shī )也(yě )。”

至(zhì )于(yú )堂(táng )阜(fù )之(zhī )上(shàng ),鲍(bào )叔(shū )祓(fú )而(ér )浴(yù )之(zhī )三(sān )。桓(huán )公(gōng )亲(qīn )迎(yíng )之(zhī )郊(jiāo )。管(guǎn )仲(zhòng )诎(qū )缨(yīng )插(chā )衽(rèn ),使(shǐ )人(rén )操(cāo )斧(fǔ )而(ér )立(lì )其(qí )后(hòu )。公(gōng )辞(cí )斧(fǔ )三(sān ),然(rán )后(hòu )退(tuì )之(zhī )。公(gōng )曰(yuē ):“垂(chuí )缨(yīng )下(xià )衽(rèn ),寡(guǎ )人(rén )将(jiāng )见(jiàn )。”管(guǎn )仲(zhòng )再(zài )拜(bài )稽(jī )首(shǒu )曰(yuē ):“应(yīng )公(gōng )之(zhī )赐(cì ),杀(shā )之(zhī )黄(huáng )泉(quán ),死(sǐ )且(qiě )不(bú )朽(xiǔ )。”公(gōng )遂(suí )与(yǔ )归(guī ),礼(lǐ )之(zhī )于(yú )庙(miào ),三(sān )酌(zhuó )而(ér )问(wèn )为(wéi )政(zhèng )焉(yān ),曰(yuē ):“首(shǒu )先(xiān )君(jūn )襄(xiāng )公(gōng ),高(gāo )台(tái )广(guǎng )池(chí ),湛(zhàn )乐(lè )饮(yǐn )酒(jiǔ ),田(tián )猎(liè )罼(bì )弋(yì ),不(bú )听(tīng )国(guó )政(zhèng )。卑(bēi )圣(shèng )侮(wǔ )士(shì ),唯(wéi )女(nǚ )是(shì )崇(chóng ),九(jiǔ )妃(fēi )六(liù )嫔(pín ),陈(chén )妾(qiè )数(shù )千(qiān )。食(shí )必(bì )粱(liáng )肉(ròu ),衣(yī )必(bì )文(wén )绣(xiù ),而(ér )戎(róng )士(shì )冻(dòng )饥(jī )。戎(róng )马(mǎ )待(dài )游(yóu )车(chē )之(zhī )弊(bì ),戎(róng )士(shì )待(dài )陈(chén )妾(qiè )之(zhī )余(yú )。倡(chàng )优(yōu )侏(zhū )儒(rú )在(zài )前(qián ),而(ér )贤(xián )大(dà )夫(fū )在(zài )后(hòu )。是(shì )以(yǐ )国(guó )家(jiā )不(bú )日(rì )益(yì ),不(bú )月(yuè )长(zhǎng )。吾(wú )恐(kǒng )宗(zōng )庙(miào )之(zhī )不(bú )扫(sǎo )除(chú ),社(shè )稷(jì )之(zhī )不(bú )血(xuè )食(shí ),敢(gǎn )问(wèn )为(wéi )之(zhī )奈(nài )何(hé )?”管(guǎn )子(zǐ )对(duì )曰(yuē ):“昔(xī )吾(wú )先(xiān )王(wáng )周(zhōu )昭(zhāo )王(wáng )、穆(mù )王(wáng )世(shì )法(fǎ )文(wén )武(wǔ )之(zhī )远(yuǎn )迹(jì ),以(yǐ )成(chéng )其(qí )名(míng )。合(hé )群(qún )国(guó ),比(bǐ )校(xiào )民(mín )之(zhī )有(yǒu )道(dào )者(zhě ),设(shè )象(xiàng )以(yǐ )为(wéi )民(mín )纪(jì )、式(shì )美(měi )以(yǐ )相(xiàng )应(yīng ),比(bǐ )缀(zhuì )以(yǐ )书(shū ),原(yuán )本(běn )穷(qióng )末(mò )。劝(quàn )之(zhī )以(yǐ )庆(qìng )赏(shǎng ),纠(jiū )之(zhī )以(yǐ )刑(xíng )罚(fá ),粪(fèn )除(chú )其(qí )颠(diān )旄(máo ),赐(cì )予(yǔ )以(yǐ )镇(zhèn )抚(fǔ )之(zhī ),以(yǐ )为(wéi )民(mín )终(zhōng )始(shǐ )。”公(gōng )曰(yuē ):“为(wéi )之(zhī )奈(nài )何(hé )?”管(guǎn )子(zǐ )对(duì )曰(yuē ):“昔(xī )者(zhě )圣(shèng )王(wáng )之(zhī )治(zhì )其(qí )民(mín )也(yě ),参(cān )其(qí )国(guó )而(ér )伍(wǔ )其(qí )鄙(bǐ ),定(dìng )民(mín )之(zhī )居(jū ),成(chéng )民(mín )之(zhī )事(shì ),以(yǐ )为(wéi )民(mín )纪(jì ),谨(jǐn )用(yòng )其(qí )六(liù )秉(bǐng );如(rú )是(shì )而(ér )民(mín )情(qíng )可(kě )得(dé ),而(ér )百(bǎi )姓(xìng )可(kě )御(yù )。”桓(huán )公(gōng )曰(yuē ):“六(liù )秉(bǐng )者(zhě )何(hé )也(yě )?”管(guǎn )子(zǐ )曰(yuē ):“杀(shā )、生(shēng )、贵(guì )、贱(jiàn )、贫(pín )、富(fù ),此(cǐ )六(liù )秉(bǐng )也(yě )。”桓(huán )公(gōng )曰(yuē ):“参(cān )国(guó )奈(nài )何(hé )?”管(guǎn )子(zǐ )对(duì )曰(yuē ):“制(zhì )国(guó )以(yǐ )为(wéi )二(èr )十(shí )一(yī )乡(xiāng ):商(shāng )工(gōng )之(zhī )乡(xiāng )六(liù ),士(shì )农(nóng )之(zhī )乡(xiāng )十(shí )五(wǔ )。公(gōng )帅(shuài )十(shí )一(yī )乡(xiāng ),高(gāo )子(zǐ )帅(shuài )五(wǔ )乡(xiāng ),国(guó )子(zǐ )帅(shuài )五(wǔ )乡(xiāng )。参(cān )国(guó )故(gù )为(wéi )三(sān )军(jūn )。公(gōng )立(lì )三(sān )官(guān )之(zhī )臣(chén ):市(shì )立(lì )三(sān )乡(xiāng ),工(gōng )立(lì )三(sān )族(zú ),泽(zé )立(lì )三(sān )虞(yú ),山(shān )立(lì )三(sān )衡(héng )。制(zhì )五(wǔ )家(jiā )为(wéi )轨(guǐ ),轨(guǐ )有(yǒu )长(zhǎng );十(shí )轨(guǐ )为(wéi )里(lǐ ),里(lǐ )有(yǒu )司(sī );四(sì )里(lǐ )为(wéi )连(lián ),连(lián )有(yǒu )长(zhǎng );十(shí )连(lián )为(wéi )乡(xiāng ),乡(xiāng )有(yǒu )良(liáng )人(rén );三(sān )乡(xiāng )一(yī )帅(shuài )。”桓(huán )公(gōng )曰(yuē ):“五(wǔ )鄙(bǐ )奈(nài )何(hé )?”管(guǎn )子(zǐ )对(duì )曰(yuē ):“制(zhì )五(wǔ )家(jiā )为(wéi )轨(guǐ ),轨(guǐ )有(yǒu )长(zhǎng );六(liù )轨(guǐ )为(wéi )邑(yì ),邑(yì )有(yǒu )司(sī );十(shí )邑(yì )为(wéi )率(lǜ ),率(lǜ )有(yǒu )长(zhǎng );十(shí )率(lǜ )为(wéi )乡(xiāng ),乡(xiāng )有(yǒu )良(liáng )人(rén );三(sān )乡(xiāng )为(wéi )属(shǔ ),属(shǔ )有(yǒu )帅(shuài )。五(wǔ )属(shǔ )一(yī )五(wǔ )大(dà )夫(fū )。武(wǔ )政(zhèng )听(tīng )属(shǔ ),文(wén )政(zhèng )听(tīng )乡(xiāng ),各(gè )保(bǎo )而(ér )听(tīng ),毋(wú )有(yǒu )淫(yín )佚(yì )者(zhě )。”桓(huán )公(gōng )曰(yuē ):“定(dìng )民(mín )之(zhī )居(jū ),成(chéng )民(mín )之(zhī )事(shì )奈(nài )何(hé )?”管(guǎn )子(zǐ )对(duì )曰(yuē ):“士(shì )农(nóng )工(gōng )商(shāng )四(sì )民(mín )者(zhě ),国(guó )之(zhī )石(shí )民(mín )也(yě ),不(bú )可(kě )使(shǐ )杂(zá )处(chù ),杂(zá )处(chù )则(zé )其(qí )言(yán )哤(máng ),其(qí )事(shì )乱(luàn )。是(shì )故(gù )圣(shèng )王(wáng )之(zhī )处(chù )士(shì )必(bì )于(yú )闲(xián )燕(yàn ),处(chù )农(nóng )必(bì )就(jiù )田(tián )野(yě ),处(chù )工(gōng )必(bì )就(jiù )官(guān )府(fǔ ),处(chù )商(shāng )必(bì )就(jiù )市(shì )井(jǐng )。今(jīn )夫(fū )士(shì )群(qún )萃(cuì )而(ér )州(zhōu )处(chù ),闲(xián )燕(yàn )则(zé )父(fù )与(yǔ )父(fù )言(yán )义(yì ),子(zǐ )与(yǔ )子(zǐ )言(yán )孝(xiào ),其(qí )事(shì )君(jūn )者(zhě )言(yán )敬(jìng ),长(zhǎng )者(zhě )言(yán )爱(ài ),幼(yòu )者(zhě )言(yán )弟(dì )。旦(dàn )昔(xī )从(cóng )事(shì )于(yú )此(cǐ ),以(yǐ )教(jiāo )其(qí )子(zǐ )弟(dì ),少(shǎo )而(ér )习(xí )焉(yān ),其(qí )心(xīn )安(ān )焉(yān ),不(bú )见(jiàn )异(yì )物(wù )而(ér )迁(qiān )焉(yān )。是(shì )故(gù )其(qí )父(fù )兄(xiōng )之(zhī )教(jiāo )不(bú )肃(sù )而(ér )成(chéng );其(qí )子(zǐ )弟(dì )之(zhī )学(xué )不(bú )劳(láo )而(ér )能(néng )。夫(fū )是(shì )故(gù )士(shì )之(zhī )子(zǐ )常(cháng )为(wéi )士(shì )。今(jīn )夫(fū )农(nóng )群(qún )萃(cuì )而(ér )州(zhōu )处(chù ),审(shěn )其(qí )四(sì )时(shí ),权(quán )节(jiē )具(jù ),备(bèi )其(qí )械(xiè )器(qì )用(yòng ),比(bǐ )耒(lěi )耜(sì )谷(gǔ )芨(jī )。及(jí )寒(hán )击(jī )槁(gǎo )除(chú )田(tián ),以(yǐ )待(dài )时(shí )乃(nǎi )耕(gēng ),深(shēn )耕(gēng )、均(jūn )种(zhǒng )、疾(jí )耰(yōu )。先(xiān )雨(yǔ )芸(yún )耨(nòu ),以(yǐ )待(dài )时(shí )雨(yǔ )。时(shí )雨(yǔ )既(jì )至(zhì ),挟(jiā )其(qí )枪(qiāng )刈(yì )耨(nòu )镈(bó ),以(yǐ )旦(dàn )暮(mù )从(cóng )事(shì )于(yú )田(tián )野(yě ),税(shuì )衣(yī )就(jiù )功(gōng ),别(bié )苗(miáo )莠(yǒu ),列(liè )疏(shū )遬(sù )。首(shǒu )戴(dài )苎(zhù )蒲(pú ),身(shēn )服(fú )袯(bō )襫(shì ),沾(zhān )体(tǐ )涂(tú )足(zú ),暴(bào )其(qí )发(fā )肤(fū ),尽(jìn )其(qí )四(sì )支(zhī )之(zhī )力(lì ),以(yǐ )疾(jí )从(cóng )事(shì )于(yú )田(tián )野(yě )。少(shǎo )而(ér )习(xí )焉(yān ),其(qí )心(xīn )安(ān )焉(yān ),不(bú )见(jiàn )异(yì )物(wù )而(ér )迁(qiān )焉(yān )。是(shì )故(gù )其(qí )父(fù )兄(xiōng )之(zhī )教(jiāo )不(bú )肃(sù )而(ér )成(chéng );其(qí )子(zǐ )弟(dì )之(zhī )学(xué )不(bú )劳(láo )而(ér )能(néng )。是(shì )故(gù )农(nóng )之(zhī )子(zǐ )常(cháng )为(wéi )农(nóng ),朴(pǔ )野(yě )而(ér )不(bú )慝(tè ),其(qí )秀(xiù )才(cái )之(zhī )能(néng )为(wéi )士(shì )者(zhě ),则(zé )足(zú )赖(lài )也(yě ),故(gù )以(yǐ )耕(gēng )则(zé )多(duō )粟(sù ),以(yǐ )仕(shì )则(zé )多(duō )贤(xián ),是(shì )以(yǐ )圣(shèng )王(wáng )敬(jìng )畏(wèi )戚(qī )农(nóng )。今(jīn )夫(fū )工(gōng )群(qún )萃(cuì )而(ér )州(zhōu )处(chù ),相(xiàng )良(liáng )材(cái ),审(shěn )其(qí )四(sì )时(shí ),辨(biàn )其(qí )功(gōng )苦(kǔ ),权(quán )节(jiē )其(qí )用(yòng ),论(lùn )比(bǐ )计(jì )制(zhì ),断(duàn )器(qì )尚(shàng )完(wán )利(lì )。相(xiàng )语(yǔ )以(yǐ )事(shì ),相(xiàng )示(shì )以(yǐ )功(gōng ),相(xiàng )陈(chén )以(yǐ )巧(qiǎo ),相(xiàng )高(gāo )以(yǐ )知(zhī )事(shì )。旦(dàn )昔(xī )从(cóng )事(shì )于(yú )此(cǐ ),以(yǐ )教(jiāo )其(qí )子(zǐ )弟(dì )。少(shǎo )而(ér )习(xí )焉(yān ),其(qí )心(xīn )安(ān )焉(yān ),不(bú )见(jiàn )异(yì )物(wù )而(ér )迁(qiān )焉(yān )。是(shì )故(gù )其(qí )父(fù )兄(xiōng )之(zhī )教(jiāo )不(bú )肃(sù )而(ér )成(chéng ),其(qí )子(zǐ )弟(dì )之(zhī )学(xué )不(bú )劳(láo )而(ér )能(néng )。夫(fū )是(shì )故(gù )工(gōng )之(zhī )子(zǐ )常(cháng )为(wéi )工(gōng )。今(jīn )夫(fū )商(shāng )群(qún )萃(cuì )而(ér )州(zhōu )处(chù ),观(guān )凶(xiōng )饥(jī ),审(shěn )国(guó )变(biàn ),察(chá )其(qí )四(sì )时(shí )而(ér )监(jiān )其(qí )乡(xiāng )之(zhī )货(huò ),以(yǐ )知(zhī )其(qí )市(shì )之(zhī )贾(jiǎ )。负(fù )任(rèn )担(dān )荷(hé ),服(fú )牛(niú )辂(lù )马(mǎ ),以(yǐ )周(zhōu )四(sì )方(fāng );料(liào )多(duō )少(shǎo ),计(jì )贵(guì )贱(jiàn ),以(yǐ )其(qí )所(suǒ )有(yǒu ),易(yì )其(qí )所(suǒ )无(wú ),买(mǎi )贱(jiàn )鬻(yù )贵(guì )。是(shì )以(yǐ )羽(yǔ )旄(máo )不(bú )求(qiú )而(ér )至(zhì ),竹(zhú )筋(jīn )有(yǒu )余(yú )于(yú )国(guó );奇(qí )怪(guài )时(shí )来(lái ),珍(zhēn )异(yì )物(wù )聚(jù )。旦(dàn )昔(xī )从(cóng )事(shì )于(yú )此(cǐ ),以(yǐ )教(jiāo )其(qí )子(zǐ )弟(dì )。相(xiàng )语(yǔ )以(yǐ )利(lì ),相(xiàng )示(shì )以(yǐ )时(shí ),相(xiàng )陈(chén )以(yǐ )知(zhī )贾(jiǎ )。少(shǎo )而(ér )习(xí )焉(yān ),其(qí )心(xīn )安(ān )焉(yān ),不(bú )见(jiàn )异(yì )物(wù )而(ér )迁(qiān )焉(yān )。是(shì )故(gù )其(qí )父(fù )兄(xiōng )之(zhī )教(jiāo )不(bú )肃(sù )而(ér )成(chéng );其(qí )子(zǐ )弟(dì )之(zhī )学(xué )不(bú )劳(láo )而(ér )能(néng )。夫(fū )是(shì )故(gù )商(shāng )之(zhī )子(zǐ )常(cháng )为(wéi )商(shāng )。相(xiàng )地(dì )而(ér )衰(shuāi )其(qí )政(zhèng ),则(zé )民(mín )不(bú )移(yí )矣(yǐ )。正(zhèng )旅(lǚ )旧(jiù ),则(zé )民(mín )不(bú )惰(duò )。山(shān )泽(zé )各(gè )以(yǐ )其(qí )时(shí )至(zhì ),则(zé )民(mín )不(bú )苟(gǒu )。陵(líng )陆(lù )、丘(qiū )井(jǐng )、田(tián )畴(chóu )均(jūn ),则(zé )民(mín )不(bú )惑(huò )。无(wú )夺(duó )民(mín )时(shí ),则(zé )百(bǎi )姓(xìng )富(fù );牺(xī )牲(shēng )不(bú )劳(láo ),则(zé )牛(niú )马(mǎ )育(yù )。”

桓(huán )公(gōng )又(yòu )问(wèn )曰(yuē ):“寡(guǎ )人(rén )欲(yù )修(xiū )政(zhèng )以(yǐ )干(gàn )时(shí )于(yú )天(tiān )下(xià ),其(qí )可(kě )平(píng )?”管(guǎn )子(zǐ )对(duì )曰(yuē ):“可(kě )。”公(gōng )曰(yuē ):“安(ān )始(shǐ )而(ér )可(kě )?”管(guǎn )子(zǐ )对(duì )曰(yuē ):“始(shǐ )于(yú )爱(ài )民(mín )。”公(gōng )曰(yuē ):“爱(ài )民(mín )之(zhī )道(dào )奈(nài )何(hé )?”管(guǎn )子(zǐ )对(duì )曰(yuē ):“公(gōng )修(xiū )公(gōng )族(zú ),家(jiā )修(xiū )家(jiā )族(zú ),使(shǐ )相(xiàng )连(lián )以(yǐ )事(shì ),相(xiàng )及(jí )以(yǐ )禄(lù ),则(zé )民(mín )相(xiàng )亲(qīn )矣(yǐ )。放(fàng )旧(jiù )罪(zuì ),修(xiū )旧(jiù )宗(zōng ),立(lì )无(wú )后(hòu ),则(zé )民(mín )殖(zhí )矣(yǐ )。省(shěng )刑(xíng )罚(fá ),薄(báo )赋(fù )敛(liǎn ),则(zé )民(mín )富(fù )矣(yǐ )。乡(xiāng )建(jiàn )贤(xián )士(shì ),使(shǐ )教(jiāo )于(yú )国(guó ),则(zé )民(mín )有(yǒu )礼(lǐ )矣(yǐ )。出(chū )令(lìng )不(bú )改(gǎi ),则(zé )民(mín )正(zhèng )矣(yǐ )。此(cǐ )爱(ài )民(mín )之(zhī )道(dào )也(yě )。”公(gōng )曰(yuē ):“民(mín )富(fù )而(ér )以(yǐ )亲(qīn ),则(zé )可(kě )以(yǐ )使(shǐ )之(zhī )乎(hū )?”管(guǎn )于(yú )对(duì )曰(yuē ):“举(jǔ )财(cái )长(zhǎng )工(gōng ),以(yǐ )止(zhǐ )民(mín )用(yòng );陈(chén )力(lì )尚(shàng )贤(xián ),以(yǐ )劝(quàn )民(mín )知(zhī );加(jiā )刑(xíng )无(wú )苛(kē ),以(yǐ )济(jì )百(bǎi )姓(xìng )。行(háng )之(zhī )无(wú )私(sī ),则(zé )足(zú )以(yǐ )容(róng )众(zhòng )矣(yǐ );出(chū )言(yán )必(bì )信(xìn ),则(zé )令(lìng )不(bú )穷(qióng )矣(yǐ )。此(cǐ )使(shǐ )民(mín )之(zhī )道(dào )也(yě )。”

桓(huán )公(gōng )曰(yuē ):“民(mín )居(jū )定(dìng )矣(yǐ ),事(shì )已(yǐ )成(chéng )矣(yǐ ),吾(wú )欲(yù )从(cóng )事(shì )于(yú )天(tiān )下(xià )诸(zhū )侯(hóu ),其(qí )可(kě )乎(hū )?”管(guǎn )子(zǐ )对(duì )曰(yuē ):“未(wèi )可(kě )。民(mín )心(xīn )未(wèi )吾(wú )安(ān )。”公(gōng )曰(yuē ):“安(ān )之(zhī )奈(nài )何(hé )?”管(guǎn )子(zǐ )对(duì )曰(yuē ):“修(xiū )旧(jiù )法(fǎ ),择(zé )其(qí )善(shàn )者(zhě ),举(jǔ )而(ér )严(yán )用(yòng )之(zhī );慈(cí )于(yú )民(mín ),予(yǔ )无(wú )财(cái ),宽(kuān )政(zhèng )役(yì ),敬(jìng )百(bǎi )姓(xìng ),则(zé )国(guó )富(fù )而(ér )民(mín )安(ān )矣(yǐ )。”公(gōng )曰(yuē ):“民(mín )安(ān )矣(yǐ ),其(qí )可(kě )乎(hū )?”管(guǎn )仲(zhòng )对(duì )曰(yuē ):“未(wèi )可(kě )。君(jūn )若(ruò )欲(yù )正(zhèng )卒(zú )伍(wǔ ),修(xiū )甲(jiǎ )兵(bīng ),则(zé )大(dà )国(guó )亦(yì )将(jiāng )正(zhèng )卒(zú )伍(wǔ ),修(xiū )甲(jiǎ )兵(bīng )。君(jūn )有(yǒu )征(zhēng )战(zhàn )之(zhī )事(shì ),则(zé )小(xiǎo )国(guó )诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )臣(chén )有(yǒu )守(shǒu )圉(yǔ )之(zhī )备(bèi )矣(yǐ )。然(rán )则(zé )难(nán )以(yǐ )速(sù )得(dé )意(yì )于(yú )天(tiān )下(xià )。公(gōng )欲(yù )速(sù )得(dé )意(yì )于(yú )天(tiān )下(xià )诸(zhū )侯(hóu ),则(zé )事(shì )有(yǒu )所(suǒ )隐(yǐn ),而(ér )政(zhèng )有(yǒu )所(suǒ )寓(yù )。”公(gōng )曰(yuē ),“为(wéi )之(zhī )奈(nài )何(hé )?”管(guǎn )子(zǐ )对(duì )曰(yuē ):“作(zuò )内(nèi )政(zhèng )而(ér )寓(yù )军(jūn )令(lìng )焉(yān )。为(wéi )高(gāo )子(zǐ )之(zhī )里(lǐ ),为(wéi )国(guó )子(zǐ )之(zhī )里(lǐ ),为(wéi )公(gōng )里(lǐ ),三(sān )分(fèn )齐(qí )国(guó ),以(yǐ )为(wéi )三(sān )军(jūn )。择(zé )其(qí )贤(xián )民(mín ),使(shǐ )为(wéi )里(lǐ )君(jūn )。乡(xiāng )有(yǒu )行(háng )伍(wǔ ),卒(zú )长(zhǎng )则(zé )其(qí )制(zhì )令(lìng ),且(qiě )以(yǐ )田(tián )猎(liè ),因(yīn )以(yǐ )赏(shǎng )罚(fá ),则(zé )百(bǎi )姓(xìng )通(tōng )于(yú )军(jūn )事(shì )矣(yǐ )。”桓(huán )公(gōng )曰(yuē ):“善(shàn )。”于(yú )是(shì )乎(hū )管(guǎn )子(zǐ )乃(nǎi )制(zhì )五(wǔ )家(jiā )以(yǐ )为(wéi )轨(guǐ ),轨(guǐ )为(wéi )之(zhī )长(zhǎng );十(shí )轨(guǐ )为(wéi )里(lǐ ),里(lǐ )有(yǒu )司(sī );四(sì )里(lǐ )为(wéi )连(lián ),连(lián )为(wéi )之(zhī )长(zhǎng );十(shí )连(lián )为(wéi )乡(xiāng ),乡(xiāng )有(yǒu )良(liáng )人(rén ),以(yǐ )为(wéi )军(jūn )令(lìng )。是(shì )故(gù )五(wǔ )家(jiā )为(wéi )轨(guǐ ),五(wǔ )人(rén )为(wéi )伍(wǔ ),轨(guǐ )长(zhǎng )率(lǜ )之(zhī )。十(shí )轨(guǐ )为(wéi )里(lǐ ),故(gù )五(wǔ )十(shí )人(rén )为(wéi )小(xiǎo )戎(róng ),里(lǐ )有(yǒu )司(sī )率(lǜ )之(zhī )。四(sì )里(lǐ )为(wéi )连(lián ),故(gù )二(èr )百(bǎi )人(rén )为(wéi )卒(zú ),连(lián )长(zhǎng )率(lǜ )之(zhī )。十(shí )连(lián )为(wéi )乡(xiāng ),故(gù )二(èr )千(qiān )人(rén )为(wéi )旅(lǚ ),乡(xiāng )良(liáng )人(rén )率(lǜ )之(zhī )。五(wǔ )乡(xiāng )一(yī )师(shī ),故(gù )万(wàn )人(rén )一(yī )军(jūn ),五(wǔ )乡(xiāng )之(zhī )师(shī )率(lǜ )之(zhī )。三(sān )军(jūn )故(gù )有(yǒu )中(zhōng )军(jūn )之(zhī )鼓(gǔ ),有(yǒu )高(gāo )子(zǐ )之(zhī )鼓(gǔ ),有(yǒu )国(guó )子(zǐ )之(zhī )鼓(gǔ )。春(chūn )以(yǐ )田(tián ),曰(yuē )蒐(sōu )①,振(zhèn )旅(lǚ )。秋(qiū )以(yǐ )田(tián ),曰(yuē )獼(mí ),治(zhì )兵(bīng )。是(shì )故(gù )卒(zú )伍(wǔ )政(zhèng )定(dìng )于(yú )里(lǐ ),军(jūn )旅(lǚ )政(zhèng )定(dìng )于(yú )郊(jiāo )。内(nèi )教(jiāo )既(jì )成(chéng ),令(lìng )不(bú )得(dé )迁(qiān )徙(xǐ )。故(gù )卒(zú )伍(wǔ )之(zhī )人(rén ),人(rén )与(yǔ )人(rén )相(xiàng )保(bǎo ),家(jiā )与(yǔ )家(jiā )相(xiàng )爱(ài ),少(shǎo )相(xiàng )居(jū ),长(zhǎng )相(xiàng )游(yóu ),祭(jì )祀(sì )相(xiàng )福(fú ),死(sǐ )丧(sàng )相(xiàng )恤(xù ),祸(huò )福(fú )相(xiàng )忧(yōu ),居(jū )处(chù )相(xiàng )乐(lè ),行(háng )作(zuò )相(xiàng )和(hé ),哭(kū )泣(qì )相(xiàng )哀(āi )。是(shì )故(gù )夜(yè )战(zhàn )其(qí )声(shēng )相(xiàng )闻(wén ),足(zú )以(yǐ )无(wú )乱(luàn );昼(zhòu )战(zhàn )其(qí )目(mù )相(xiàng )见(jiàn ),足(zú )以(yǐ )相(xiàng )识(shí );欢(huān )欣(xīn )足(zú )以(yǐ )相(xiàng )死(sǐ ),是(shì )故(gù )以(yǐ )守(shǒu )则(zé )固(gù ),以(yǐ )战(zhàn )则(zé )胜(shèng )。君(jūn )有(yǒu )此(cǐ )教(jiāo )士(shì )三(sān )万(wàn )人(rén ),以(yǐ )横(héng )行(háng )于(yú )天(tiān )下(xià ),诛(zhū )无(wú )道(dào ),以(yǐ )定(dìng )周(zhōu )室(shì ),天(tiān )下(xià )大(dà )国(guó )之(zhī )君(jūn )莫(mò )之(zhī )能(néng )圉(yǔ )也(yě )。

正(zhèng )月(yuè )之(zhī )朝(cháo ),乡(xiāng )长(zhǎng )复(fù )事(shì ),公(gōng )亲(qīn )问(wèn )焉(yān ),曰(yuē ):“于(yú )子(zǐ )之(zhī )乡(xiāng ),有(yǒu )居(jū )处(chù )为(wéi )义(yì )好(hǎo )学(xué )、聪(cōng )明(míng )质(zhì )仁(rén )、慈(cí )孝(xiào )于(yú )父(fù )母(mǔ )、长(zhǎng )弟(dì )闻(wén )于(yú )乡(xiāng )里(lǐ )者(zhě ),有(yǒu )则(zé )以(yǐ )告(gào )。有(yǒu )而(ér )不(bú )以(yǐ )告(gào ),谓(wèi )之(zhī )蔽(bì )贤(xián ),其(qí )罪(zuì )五(wǔ )。”有(yǒu )司(sī )已(yǐ )于(yú )事(shì )而(ér )竣(jùn )。公(gōng )又(yòu )问(wèn )焉(yān ),曰(yuē ):“于(yú )子(zǐ )之(zhī )乡(xiāng ),有(yǒu )拳(quán )勇(yǒng )、股(gǔ )肱(gōng )之(zhī )力(lì )、筋(jīn )骨(gǔ )秀(xiù )出(chū )于(yú )众(zhòng )者(zhě ),有(yǒu )则(zé )以(yǐ )告(gào )。有(yǒu )而(ér )不(bú )以(yǐ )告(gào ),谓(wèi )之(zhī )蔽(bì )才(cái ),其(qí )罪(zuì )五(wǔ )。”有(yǒu )司(sī )已(yǐ )于(yú )事(shì )而(ér )竣(jùn )。公(gōng )又(yòu )问(wèn )焉(yān ),曰(yuē ):“于(yú )子(zǐ )之(zhī )乡(xiāng ),有(yǒu )不(bú )慈(cí )孝(xiào )于(yú )父(fù )母(mǔ ),不(bú )长(zhǎng )弟(dì )于(yú )乡(xiāng )里(lǐ ),骄(jiāo )躁(zào )淫(yín )暴(bào ),不(bú )用(yòng )上(shàng )令(lìng )者(zhě ),有(yǒu )则(zé )以(yǐ )告(gào )。有(yǒu )而(ér )不(bú )以(yǐ )告(gào ),谓(wèi )之(zhī )下(xià )比(bǐ ),其(qí )罪(zuì )五(wǔ )。”有(yǒu )司(sī )已(yǐ )于(yú )事(shì )而(ér )竣(jùn )。于(yú )是(shì )乎(hū )乡(xiāng )长(zhǎng )退(tuì )而(ér )修(xiū )德(dé )进(jìn )贤(xián )。桓(huán )公(gōng )亲(qīn )见(jiàn )之(zhī ),遂(suí )使(shǐ )役(yì )之(zhī )官(guān )。公(gōng )令(lìng )官(guān )长(zhǎng ),期(qī )而(ér )书(shū )伐(fá )以(yǐ )告(gào ),且(qiě )令(lìng )选(xuǎn )官(guān )之(zhī )贤(xián )者(zhě )而(ér )复(fù )之(zhī )。曰(yuē ):“有(yǒu )人(rén )居(jū )我(wǒ )官(guān )有(yǒu )功(gōng ),休(xiū )德(dé )维(wéi )顺(shùn ),端(duān )悫(què )以(yǐ )待(dài )时(shí )使(shǐ )。使(shǐ )民(mín )恭(gōng )敬(jìng )以(yǐ )劝(quàn )。其(qí )称(chēng )秉(bǐng )言(yán ),则(zé )足(zú )以(yǐ )补(bǔ )官(guān )之(zhī )不(bú )善(shàn )政(zhèng )。”公(gōng )宣(xuān )问(wèn )其(qí )乡(xiāng )里(lǐ ),而(ér )有(yǒu )考(kǎo )验(yàn )。乃(nǎi )召(zhào )而(ér )与(yǔ )之(zhī )坐(zuò ),省(shěng )相(xiàng )其(qí )质(zhì ),以(yǐ )参(cān )其(qí )成(chéng )功(gōng )成(chéng )事(shì )。可(kě )立(lì )而(ér )时(shí )。设(shè )问(wèn )国(guó )家(jiā )之(zhī )患(huàn )而(ér )不(bú )肉(ròu ),退(tuì )而(ér )察(chá )问(wèn )其(qí )乡(xiāng )里(lǐ ),以(yǐ )观(guān )其(qí )所(suǒ )能(néng ),而(ér )无(wú )大(dà )过(guò ),登(dēng )以(yǐ )为(wéi )上(shàng )卿(qīng )之(zhī )佐(zuǒ )。名(míng )之(zhī )曰(yuē )三(sān )选(xuǎn )。高(gāo )子(zǐ )、国(guó )子(zǐ )退(tuì )而(ér )修(xiū )乡(xiāng ),乡(xiāng )退(tuì )而(ér )修(xiū )连(lián ),连(lián )退(tuì )而(ér )修(xiū )里(lǐ ),里(lǐ )退(tuì )而(ér )修(xiū )轨(guǐ ),轨(guǐ )退(tuì )而(ér )修(xiū )家(jiā )。是(shì )故(gù )匹(pǐ )夫(fū )有(yǒu )善(shàn ),故(gù )可(kě )得(dé )而(ér )举(jǔ )也(yě );匹(pǐ )夫(fū )有(yǒu )不(bú )善(shàn ),故(gù )可(kě )得(dé )而(ér )诛(zhū )也(yě )。政(zhèng )既(jì )成(chéng ),乡(xiāng )不(bú )越(yuè )长(zhǎng ),朝(cháo )不(bú )越(yuè )爵(jué )。罢(bà )士(shì )无(wú )伍(wǔ ),罢(bà )女(nǚ )无(wú )家(jiā )。士(shì )三(sān )出(chū )妻(qī ),逐(zhú )于(yú )境(jìng )外(wài )。女(nǚ )三(sān )嫁(jià ),入(rù )于(yú )舂(chōng )谷(gǔ )。是(shì )故(gù )民(mín )皆(jiē )勉(miǎn )为(wéi )善(shàn )。士(shì )与(yǔ )其(qí )为(wéi )善(shàn )于(yú )乡(xiāng ),不(bú )如(rú )为(wéi )善(shàn )于(yú )里(lǐ );与(yǔ )其(qí )为(wéi )善(shàn )于(yú )里(lǐ ),不(bú )如(rú )为(wéi )善(shàn )于(yú )家(jiā )。是(shì )故(gù )士(shì )莫(mò )敢(gǎn )言(yán )一(yī )朝(cháo )之(zhī )便(biàn ),皆(jiē )有(yǒu )终(zhōng )岁(suì )之(zhī )汁(zhī );莫(mò )敢(gǎn )以(yǐ )终(zhōng )岁(suì )为(wéi )议(yì ),皆(jiē )有(yǒu )终(zhōng )身(shēn )之(zhī )功(gōng )。

正(zhèng )月(yuè )之(zhī )朝(cháo ),五(wǔ )属(shǔ )大(dà )夫(fū )复(fù )事(shì )于(yú )公(gōng ),择(zé )其(qí )寡(guǎ )功(gōng )者(zhě )而(ér )谯(qiáo )之(zhī )曰(yuē ):“列(liè )地(dì )分(fèn )民(mín )者(zhě )若(ruò )一(yī ),何(hé )故(gù )独(dú )寡(guǎ )功(gōng )?何(hé )以(yǐ )不(bú )及(jí )人(rén )?教(jiāo )训(xùn )不(bú )善(shàn ),政(zhèng )事(shì )其(qí )不(bú )治(zhì ),一(yī )再(zài )则(zé )宥(yòu ),三(sān )则(zé )不(bú )赦(shè )。”公(gōng )又(yòu )问(wèn )焉(yān ),曰(yuē ),“于(yú )子(zǐ )之(zhī )属(shǔ ),有(yǒu )居(jū )处(chù )为(wéi )义(yì )好(hǎo )学(xué )、聪(cōng )明(míng )质(zhì )仁(rén )、慈(cí )孝(xiào )于(yú )父(fù )母(mǔ )、长(zhǎng )弟(dì )闻(wén )于(yú )乡(xiāng )里(lǐ )者(zhě ),有(yǒu )则(zé )以(yǐ )告(gào )。有(yǒu )而(ér )不(bú )以(yǐ )告(gào ),谓(wèi )之(zhī )蔽(bì )贤(xián ),其(qí )罪(zuì )五(wǔ )。”有(yǒu )司(sī )已(yǐ )事(shì )而(ér )竣(jùn )。公(gōng )又(yòu )问(wèn )焉(yān ),曰(yuē ):“于(yú )子(zǐ )之(zhī )属(shǔ ),有(yǒu )拳(quán )勇(yǒng )、股(gǔ )肱(gōng )之(zhī )力(lì )秀(xiù )出(chū )于(yú )众(zhòng )者(zhě ),有(yǒu )则(zé )以(yǐ )告(gào )。有(yǒu )而(ér )不(bú )以(yǐ )告(gào ),谓(wèi )之(zhī )蔽(bì )才(cái ),其(qí )罪(zuì )五(wǔ )。”有(yǒu )司(sī )已(yǐ )事(shì )而(ér )竣(jùn )。公(gōng )又(yòu )问(wèn )焉(yān ),曰(yuē ):“于(yú )子(zǐ )之(zhī )属(shǔ ),有(yǒu )不(bú )慈(cí )孝(xiào )于(yú )父(fù )母(mǔ ),不(bú )长(zhǎng )弟(dì )于(yú )乡(xiāng )里(lǐ ),骄(jiāo )躁(zào )淫(yín )暴(bào ),不(bú )用(yòng )上(shàng )令(lìng )者(zhě ),有(yǒu )则(zé )以(yǐ )告(gào )。有(yǒu )而(ér )不(bú )以(yǐ )告(gào )者(zhě ),谓(wèi )之(zhī )下(xià )比(bǐ ),其(qí )罪(zuì )五(wǔ )。”有(yǒu )司(sī )已(yǐ )事(shì )而(ér )竣(jùn )。于(yú )是(shì )乎(hū )五(wǔ )属(shǔ )大(dà )夫(fū )退(tuì )而(ér )修(xiū )属(shǔ ),属(shǔ )退(tuì )而(ér )修(xiū )连(lián ),连(lián )退(tuì )而(ér )修(xiū )乡(xiāng ),乡(xiāng )退(tuì )而(ér )修(xiū )卒(zú ),卒(zú )退(tuì )而(ér )修(xiū )邑(yì ),邑(yì )退(tuì )而(ér )修(xiū )家(jiā )。是(shì )故(gù )匹(pǐ )夫(fū )有(yǒu )善(shàn ),可(kě )得(dé )而(ér )举(jǔ );匹(pǐ )夫(fū )有(yǒu )不(bú )善(shàn ),可(kě )得(dé )而(ér )诛(zhū )。政(zhèng )成(chéng )国(guó )安(ān ),以(yǐ )守(shǒu )则(zé )固(gù ),以(yǐ )战(zhàn )则(zé )强(qiáng )。封(fēng )内(nèi )治(zhì ),百(bǎi )姓(xìng )亲(qīn ),可(kě )以(yǐ )出(chū )征(zhēng )四(sì )方(fāng ),立(lì )一(yī )霸(bà )王(wáng )矣(yǐ )。

桓(huán )公(gōng )曰(yuē ):“卒(zú )伍(wǔ )定(dìng )矣(yǐ ),事(shì )已(yǐ )成(chéng )矣(yǐ ),”吾(wú )欲(yù )从(cóng )事(shì )于(yú )诸(zhū )侯(hóu ),其(qí )可(kě )乎(hū )?”管(guǎn )子(zǐ )对(duì )曰(yuē ):“未(wèi )可(kě )。若(ruò )军(jūn )令(lìng )则(zé )吾(wú )既(jì )寄(jì )诸(zhū )内(nèi )政(zhèng )矣(yǐ ),夫(fū )齐(qí )国(guó )寡(guǎ )甲(jiǎ )兵(bīng ),吾(wú )欲(yù )轻(qīng )重(zhòng )罪(zuì )而(ér )移(yí )之(zhī )于(yú )甲(jiǎ )兵(bīng )。”公(gōng )曰(yuē ):“为(wéi )之(zhī )奈(nài )何(hé )?”管(guǎn )子(zǐ )对(duì )曰(yuē ):“制(zhì )重(zhòng )罪(zuì )入(rù )以(yǐ )兵(bīng )甲(jiǎ )、犀(xī )胁(xié )、二(èr )戟(jǐ ),轻(qīng )罪(zuì )入(rù )兰(lán )、盾(dùn )、鞈(gé )革(gé )、二(èr )戟(jǐ ),小(xiǎo )罪(zuì )入(rù )以(yǐ )金(jīn )钧(jūn )分(fèn ),宥(yòu )薄(báo )罪(zuì )入(rù )以(yǐ )半(bàn )钧(jūn ),无(wú )坐(zuò )抑(yì )而(ér )讼(sòng )狱(yù )者(zhě ),正(zhèng )三(sān )禁(jìn )之(zhī )而(ér )不(bú )直(zhí ),则(zé )入(rù )一(yī )束(shù )矢(shǐ )以(yǐ )罚(fá )之(zhī )。美(měi )金(jīn )以(yǐ )铸(zhù )戈(gē )、剑(jiàn )、矛(máo )、戟(jǐ ),试(shì )诸(zhū )狗(gǒu )马(mǎ );恶(è )金(jīn )以(yǐ )铸(zhù )斤(jīn )、斧(fǔ )、鉏(chú )、夷(yí )、锯(jù )、欘(zhú ),试(shì )诸(zhū )木(mù )土(tǔ )。”

桓(huán )公(gōng )曰(yuē ),“甲(jiǎ )兵(bīng )大(dà )足(zú )矣(yǐ ),吾(wú )欲(yù )从(cóng )事(shì )于(yú )诸(zhū )侯(hóu ),可(kě )乎(hū )?”管(guǎn )仲(zhòng )对(duì )曰(yuē ):“未(wèi )可(kě )。治(zhì )内(nèi )者(zhě )未(wèi )具(jù )也(yě ),为(wéi )外(wài )者(zhě )未(wèi )备(bèi )也(yě )。”故(gù )使(shǐ )鲍(bào )叔(shū )牙(yá )为(wéi )大(dà )谏(jiàn ),王(wáng )子(zǐ )城(chéng )父(fù )为(wéi )将(jiāng ),弦(xián )子(zǐ )旗(qí )为(wéi )理(lǐ ),宁(níng )戚(qī )为(wéi )田(tián ),隰(xí )朋(péng )为(wéi )行(háng ),曹(cáo )孙(sūn )宿(xiǔ )处(chù )楚(chǔ ),商(shāng )容(róng )处(chù )宋(sòng ),季(jì )劳(láo )处(chù )鲁(lǔ ),徐(xú )开(kāi )封(fēng )处(chù )卫(wèi ),匽(yǎn )尚(shàng )处(chù )燕(yàn ),审(shěn )友(yǒu )处(chù )晋(jìn )。又(yòu )游(yóu )士(shì )八(bā )千(qiān )人(rén ),奉(fèng )之(zhī )以(yǐ )车(chē )马(mǎ )衣(yī )裘(qiú ),多(duō )其(qí )资(zī )粮(liáng ),财(cái )币(bì )足(zú )之(zhī ),使(shǐ )出(chū )周(zhōu )游(yóu )于(yú )四(sì )方(fāng ),以(yǐ )号(hào )召(zhào )收(shōu )求(qiú )天(tiān )下(xià )之(zhī )贤(xián )士(shì )。饰(shì )玩(wán )好(hǎo ),使(shǐ )出(chū )周(zhōu )游(yóu )于(yú )四(sì )方(fāng ),鬻(yù )之(zhī )诸(zhū )侯(hóu ),以(yǐ )观(guān )其(qí )上(shàng )下(xià )之(zhī )所(suǒ )贵(guì )好(hǎo ),择(zé )其(qí )沈(shěn )乱(luàn )者(zhě )而(ér )先(xiān )政(zhèng )之(zhī )。公(gōng )曰(yuē ):“外(wài )内(nèi )定(dìng )矣(yǐ ),可(kě )乎(hū )?”管(guǎn )子(zǐ )对(duì )曰(yuē ):“未(wèi )可(kě )。邻(lín )国(guó )未(wèi )吾(wú )亲(qīn )也(yě )。”公(gōng )曰(yuē ):“亲(qīn )之(zhī )奈(nài )何(hé )?”管(guǎn )子(zǐ )对(duì )曰(yuē ):“审(shěn )吾(wú )疆(jiāng )场(chǎng ),反(fǎn )其(qí )侵(qīn )地(dì ),正(zhèng )其(qí )封(fēng )界(jiè );毋(wú )受(shòu )其(qí )货(huò )财(cái ),而(ér )美(měi )为(wéi )皮(pí )弊(bì ),以(yǐ )极(jí )聘(pìn )覜(tiào )于(yú )诸(zhū )侯(hóu ),以(yǐ )安(ān )四(sì )邻(lín ),则(zé )邻(lín )国(guó )亲(qīn )我(wǒ )矣(yǐ )。”桓(huán )公(gōng )曰(yuē ):“甲(jiǎ )兵(bīng )大(dà )足(zú )矣(yǐ ),吾(wú )欲(yù )南(nán )伐(fá ),何(hé )主(zhǔ )?”管(guǎn )子(zǐ )对(duì )曰(yuē ):“以(yǐ )鲁(lǔ )为(wéi )主(zhǔ )。反(fǎn )其(qí )侵(qīn )地(dì )常(cháng )、潜(qián ),使(shǐ )海(hǎi )于(yú )有(yǒu )弊(bì ),渠(qú )弥(mí )于(yú )河(hé )有(yǒu )陼(dǔ ),纲(gāng )山(shān )于(yú )有(yǒu )牢(láo )。”桓(huán )公(gōng )曰(yuē ):“吾(wú )欲(yù )西(xī )伐(fá ),何(hé )主(zhǔ )?”管(guǎn )子(zǐ )对(duì )曰(yuē ):“以(yǐ )卫(wèi )为(wéi )主(zhǔ )。反(fǎn )其(qí )侵(qīn )地(dì )吉(jí )台(tái )、原(yuán )、姑(gū )与(yǔ )柒(qī )里(lǐ ),使(shǐ )海(hǎi )于(yú )有(yǒu )弊(bì ),渠(qú )弥(mí )于(yú )有(yǒu )陼(dǔ ),纲(gāng )山(shān )于(yú )有(yǒu )牢(láo )。”桓(huán )公(gōng )曰(yuē ):“吾(wú )欲(yù )北(běi )伐(fá ),何(hé )主(zhǔ )?”管(guǎn )子(zǐ )对(duì )曰(yuē ):“以(yǐ )燕(yàn )为(wéi )主(zhǔ ),反(fǎn )其(qí )侵(qīn )地(dì )柴(chái )夫(fū )、吠(fèi )狗(gǒu )。使(shǐ )海(hǎi )于(yú )有(yǒu )弊(bì ),渠(qú )弥(mí )于(yú )有(yǒu )陼(dǔ ),纲(gāng )山(shān )于(yú )有(yǒu )牢(láo )。”四(sì )邻(lín )大(dà )亲(qīn )。既(jì )反(fǎn )其(qí )侵(qīn )地(dì ),正(zhèng )其(qí )封(fēng )疆(jiāng ),地(dì )南(nán )至(zhì )于(yú )岱(dài )阴(yīn ),西(xī )至(zhì )于(yú )济(jì ),北(běi )至(zhì )于(yú )海(hǎi ),东(dōng )至(zhì )于(yú )纪(jì )随(suí ),地(dì )方(fāng )三(sān )百(bǎi )六(liù )十(shí )里(lǐ )。三(sān )岁(suì )治(zhì )定(dìng ),四(sì )岁(suì )教(jiāo )成(chéng ),五(wǔ )岁(suì )兵(bīng )出(chū )。有(yǒu )教(jiāo )士(shì )三(sān )万(wàn )人(rén ),革(gé )车(chē )八(bā )百(bǎi )乘(chéng )。诸(zhū )侯(hóu )多(duō )沈(shěn )乱(luàn ),不(bú )服(fú )于(yú )天(tiān )子(zǐ )。于(yú )是(shì )乎(hū )桓(huán )公(gōng )东(dōng )救(jiù )徐(xú )州(zhōu ),分(fèn )吴(wú )半(bàn )。存(cún )鲁(lǔ )蔡(cài )陵(líng )陵(líng )蔡(cài ),割(gē )越(yuè )地(dì )。南(nán )据(jù )宋(sòng )、郑(zhèng ),征(zhēng )伐(fá )楚(chǔ ),济(jì )汝(rǔ )水(shuǐ ),逾(yú )方(fāng )地(dì )。望(wàng )文(wén )山(shān ),使(shǐ )贡(gòng )丝(sī )于(yú )周(zhōu )室(shì )。成(chéng )周(zhōu )反(fǎn )胙(zuò )于(yú )隆(lóng )岳(yuè ),荆(jīng )州(zhōu )诸(zhū )侯(hóu )莫(mò )不(bú )来(lái )服(fú )。中(zhōng )救(jiù )晋(jìn )公(gōng ),禽(qín )狄(dí )王(wáng ),败(bài )胡(hú )貉(mò ),破(pò )屠(tú )何(hé ),而(ér )骑(qí )寇(kòu )始(shǐ )服(fú )。北(běi )伐(fá )山(shān )戎(róng ),制(zhì )泠(líng )支(zhī ),斩(zhǎn )孤(gū )竹(zhú ),而(ér )九(jiǔ )夷(yí )始(shǐ )听(tīng )。海(hǎi )滨(bīn )诸(zhū )侯(hóu ),莫(mò )不(bú )来(lái )服(fú )。西(xī )征(zhēng )攘(rǎng )白(bái )狄(dí )之(zhī )地(dì ),遂(suí )至(zhì )于(yú )西(xī )河(hé ),方(fāng )舟(zhōu )投(tóu )柎(fù ),乘(chéng )桴(fú )济(jì )河(hé ),至(zhì )于(yú )石(shí )沈(shěn )。县(xiàn )车(chē )柬(jiǎn )马(mǎ ),逾(yú )大(dà )行(háng )与(yǔ )卑(bēi )耳(ěr )之(zhī )貉(mò ),拘(jū )秦(qín )夏(xià ),西(xī )服(fú )流(liú )沙(shā )西(xī )虞(yú ),而(ér )秦(qín )戎(róng )始(shǐ )从(cóng )。故(gù )兵(bīng )一(yī )出(chū )而(ér )大(dà )功(gōng )十(shí )二(èr )。故(gù )东(dōng )夷(yí )、西(xī )戎(róng )、南(nán )蛮(mán )、北(běi )狄(dí )、中(zhōng )诸(zhū )侯(hóu )国(guó ),莫(mò )不(bú )宾(bīn )服(fú )。与(yǔ )诸(zhū )侯(hóu )饰(shì )牲(shēng )为(wéi )载(zǎi )书(shū ),以(yǐ )誓(shì )要(yào )于(yú )上(shàng )下(xià )荐(jiàn )神(shén )。然(rán )后(hòu )率(lǜ )天(tiān )下(xià )定(dìng )周(zhōu )室(shì ),大(dà )朝(cháo )诸(zhū )侯(hóu )于(yú )阳(yáng )谷(gǔ )。故(gù )兵(bīng )车(chē )之(zhī )会(huì )六(liù ),乘(chéng )车(chē )之(zhī )会(huì )三(sān ),九(jiǔ )合(hé )诸(zhū )侯(hóu ),一(yī )匡(kuāng )天(tiān )下(xià )。甲(jiǎ )不(bú )解(jiě )垒(lěi ),兵(bīng )不(bú )解(jiě )翳(yì ),弢(tāo )无(wú )弓(gōng ),服(fú )无(wú )矢(shǐ ),寝(qǐn )武(wǔ )事(shì ),行(háng )文(wén )道(dào ),以(yǐ )朝(cháo )天(tiān )子(zǐ )。

葵(kuí )丘(qiū )之(zhī )会(huì ),天(tiān )子(zǐ )使(shǐ )大(dà )夫(fū )宰(zǎi )孔(kǒng )致(zhì )胙(zuò )于(yú )桓(huán )公(gōng )曰(yuē ):“余(yú )一(yī )人(rén )之(zhī )命(mìng )有(yǒu )事(shì )于(yú )文(wén )武(wǔ )。使(shǐ )宰(zǎi )孔(kǒng )致(zhì )胙(zuò )。”且(qiě )有(yǒu )后(hòu )命(mìng )曰(yuē ):“以(yǐ )尔(ěr )自(zì )卑(bēi )劳(láo ),实(shí )谓(wèi )尔(ěr )伯(bó )舅(jiù )毋(wú )下(xià )拜(bài )。”桓(huán )公(gōng )召(zhào )管(guǎn )仲(zhòng )而(ér )谋(móu ),管(guǎn )仲(zhòng )对(duì )曰(yuē ):“为(wéi )君(jūn )不(bú )君(jūn ),为(wéi )臣(chén )不(bú )臣(chén ),乱(luàn )之(zhī )本(běn )也(yě )。”桓(huán )公(gōng )曰(yuē ):“余(yú )乘(chéng )车(chē )之(zhī )会(huì )三(sān ),兵(bīng )车(chē )之(zhī )会(huì )六(liù ),九(jiǔ )合(hé )诸(zhū )侯(hóu ),一(yī )匡(kuāng )天(tiān )下(xià )。北(běi )至(zhì )于(yú )孤(gū )竹(zhú )、山(shān )戎(róng )、秽(huì )貉(mò ),拘(jū )秦(qín )夏(xià );西(xī )至(zhì )流(liú )沙(shā )、西(xī )虞(yú );南(nán )至(zhì )吴(wú )、越(yuè )、巴(bā )、牂(zāng )牁(kē )、[]、不(bú )庾(yǔ )、雕(diāo )题(tí )、黑(hēi )齿(chǐ )。荆(jīng )夷(yí )之(zhī )国(guó ),莫(mò )违(wéi )寡(guǎ )人(rén )之(zhī )命(mìng ),而(ér )中(zhōng )国(guó )卑(bēi )我(wǒ ),昔(xī )三(sān )代(dài )之(zhī )受(shòu )命(mìng )者(zhě ),其(qí )异(yì )于(yú )此(cǐ )乎(hū )?”管(guǎn )子(zǐ )对(duì )曰(yuē ):“夫(fū )凤(fèng )凰(huáng )鸾(luán )鸟(niǎo )不(bú )降(jiàng ),而(ér )鹰(yīng )隼(sǔn )鸱(chī )枭(xiāo )丰(fēng ),庶(shù )神(shén )不(bú )格(gé ),守(shǒu )龟(guī )不(bú )兆(zhào ),握(wò )粟(sù )而(ér )筮(shì )者(zhě )屡(lǚ )中(zhōng )。时(shí )雨(yǔ )甘(gān )露(lù )不(bú )降(jiàng ),飘(piāo )风(fēng )暴(bào )雨(yǔ )数(shù )臻(zhēn )。五(wǔ )谷(gǔ )不(bú )蕃(fān ),六(liù )畜(chù )不(bú )育(yù ),而(ér )蓬(péng )蒿(hāo )藜(lí )藋(dí )并(bìng )兴(xìng )。夫(fū )凤(fèng )凰(huáng )之(zhī )文(wén ),前(qián )德(dé )义(yì ),后(hòu )日(rì )昌(chāng ),昔(xī )人(rén )之(zhī )受(shòu )命(mìng )者(zhě ),龙(lóng )龟(guī )假(jiǎ ),河(hé )出(chū )图(tú ),雒(luò )出(chū )书(shū ),地(dì )出(chū )乘(chéng )黄(huáng )。今(jīn )三(sān )祥(xiáng )未(wèi )见(jiàn )有(yǒu )者(zhě ),虽(suī )曰(yuē )受(shòu )命(mìng ),无(wú )乃(nǎi )失(shī )诸(zhū )乎(hū )?”桓(huán )公(gōng )惧(jù ),出(chū )见(jiàn )客(kè )曰(yuē ):“天(tiān )威(wēi )不(bú )违(wéi )颜(yán )咫(zhǐ )尺(chǐ ),小(xiǎo )白(bái )承(chéng )天(tiān )子(zǐ )之(zhī )命(mìng )而(ér )毋(wú )下(xià )拜(bài ),恐(kǒng )颠(diān )蹶(juě )于(yú )下(xià ),以(yǐ )为(wéi )天(tiān )子(zǐ )羞(xiū )。”遂(suí )下(xià )拜(bài ),登(dēng )受(shòu )赏(shǎng )服(fú )、大(dà )路(lù )、龙(lóng )旗(qí )九(jiǔ )游(yóu )、渠(qú )门(mén )赤(chì )旗(qí )。天(tiān )子(zǐ )致(zhì )胙(zuò )于(yú )桓(huán )公(gōng )而(ér )不(bú )受(shòu ),天(tiān )下(xià )诸(zhū )侯(hóu )称(chēng )顺(shùn )焉(yān )。

恒(héng )公(gōng )忧(yōu )天(tiān )下(xià )诸(zhū )侯(hóu )。鲁(lǔ )有(yǒu )夫(fū )人(rén )庆(qìng )父(fù )之(zhī )乱(luàn ),而(ér )二(èr )君(jūn )弑(shì )死(sǐ ),国(guó )绝(jué )无(wú )后(hòu )。桓(huán )公(gōng )闻(wén )之(zhī ),使(shǐ )高(gāo )子(zǐ )存(cún )之(zhī )。男(nán )女(nǚ )不(bú )淫(yín ),马(mǎ )牛(niú )选(xuǎn )具(jù )。执(zhí )玉(yù )以(yǐ )见(jiàn ),请(qǐng )为(wéi )关(guān )内(nèi )之(zhī )侯(hóu ),而(ér )桓(huán )公(gōng )不(bú )使(shǐ )也(yě )。狄(dí )人(rén )攻(gōng )邢(xíng ),桓(huán )公(gōng )筑(zhù )夷(yí )仪(yí )以(yǐ )封(fēng )之(zhī )。男(nán )女(nǚ )不(bú )淫(yín ),马(mǎ )牛(niú )选(xuǎn )具(jù )。执(zhí )玉(yù )以(yǐ )见(jiàn ),请(qǐng )为(wéi )关(guān )内(nèi )之(zhī )侯(hóu ),而(ér )桓(huán )公(gōng )不(bú )使(shǐ )也(yě )。狄(dí )人(rén )攻(gōng )卫(wèi ),卫(wèi )人(rén )出(chū )旅(lǚ )干(gàn )曹(cáo ),桓(huán )公(gōng )城(chéng )楚(chǔ )丘(qiū )封(fēng )之(zhī )。其(qí )畜(chù )以(yǐ )散(sàn )亡(wáng ),故(gù )桓(huán )公(gōng )予(yǔ )之(zhī )系(xì )马(mǎ )三(sān )百(bǎi )匹(pǐ ),天(tiān )下(xià )诸(zhū )侯(hóu )称(chēng )仁(rén )焉(yān )。于(yú )是(shì )天(tiān )下(xià )之(zhī )诸(zhū )侯(hóu )知(zhī )桓(huán )公(gōng )之(zhī )为(wéi )己(jǐ )勤(qín )也(yě ),是(shì )以(yǐ )诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )归(guī )之(zhī )也(yě )譬(pì )若(ruò )市(shì )人(rén )。桓(huán )公(gōng )知(zhī )诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )归(guī )己(jǐ )也(yě ),故(gù )使(shǐ )轻(qīng )其(qí )币(bì )而(ér )重(zhòng )其(qí )礼(lǐ )。故(gù )使(shǐ )天(tiān )下(xià )诸(zhū )侯(hóu )以(yǐ )疲(pí )马(mǎ )犬(quǎn )羊(yáng )为(wéi )币(bì ),齐(qí )以(yǐ )良(liáng )马(mǎ )报(bào )。诸(zhū )侯(hóu )以(yǐ )缕(lǚ )帛(bó )布(bù )鹿(lù )皮(pí )四(sì )分(fèn )以(yǐ )为(wéi )币(bì ),齐(qí )以(yǐ )文(wén )锦(jǐn )虎(hǔ )豹(bào )皮(pí )报(bào )。诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )使(shǐ )垂(chuí )橐(tuó )而(ér )入(rù ),载(zǎi )而(ér )归(guī )。故(gù )钧(jūn )之(zhī )以(yǐ )爱(ài ),致(zhì )之(zhī )以(yǐ )利(lì ),结(jié )之(zhī )以(yǐ )信(xìn ),示(shì )之(zhī )以(yǐ )武(wǔ )。是(shì )故(gù )天(tiān )下(xià )小(xiǎo )国(guó )诸(zhū )侯(hóu ),既(jì )服(fú )桓(huán )公(gōng ),莫(mò )之(zhī )敢(gǎn )倍(bèi )而(ér )归(guī )之(zhī )。喜(xǐ )其(qí )爱(ài )而(ér )贪(tān )其(qí )利(lì ),信(xìn )其(qí )仁(rén )而(ér )畏(wèi )其(qí )武(wǔ )。桓(huán )公(gōng )知(zhī )天(tiān )下(xià )小(xiǎo )国(guó )诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )多(duō )与(yǔ )己(jǐ )也(yě ),于(yú )是(shì )又(yòu )大(dà )施(shī )忠(zhōng )焉(yān )。可(kě )为(wéi )忧(yōu )者(zhě )为(wéi )之(zhī )忧(yōu ),可(kě )为(wéi )谋(móu )者(zhě )为(wéi )之(zhī )谋(móu ),可(kě )为(wéi )动(dòng )者(zhě )为(wéi )之(zhī )动(dòng )。伐(fá )谭(tán )莱(lái )而(ér )不(bú )有(yǒu )也(yě ),诸(zhū )侯(hóu )称(chēng )仁(rén )焉(yān )。通(tōng )齐(qí )国(guó )之(zhī )鱼(yú )盐(yán )东(dōng )莱(lái ),使(shǐ )关(guān )市(shì )几(jǐ )而(ér )不(bú )正(zhèng ),壥(chán )而(ér )不(bú )税(shuì ),以(yǐ )为(wéi )诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )利(lì ),诸(zhū )侯(hóu )称(chēng )宽(kuān )焉(yān )。筑(zhù )蔡(cài )、鄢(yān )陵(líng )、培(péi )夏(xià )、灵(líng )父(fù )丘(qiū ),以(yǐ )卫(wèi )戎(róng )狄(dí )之(zhī )地(dì ),所(suǒ )以(yǐ )禁(jìn )暴(bào )于(yú )诸(zhū )侯(hóu )也(yě )。筑(zhù )五(wǔ )鹿(lù )、中(zhōng )牟(móu )、邺(yè )、盖(gài )与(yǔ )、社(shè )丘(qiū ),以(yǐ )卫(wèi )诸(zhū )夏(xià )之(zhī )地(dì ),所(suǒ )以(yǐ )示(shì )劝(quàn )于(yú )中(zhōng )国(guó )也(yě )。教(jiāo )大(dà )成(chéng )。是(shì )故(gù )天(tiān )下(xià )之(zhī )于(yú )桓(huán )公(gōng ),远(yuǎn )国(guó )之(zhī )民(mín )望(wàng )如(rú )父(fù )母(mǔ ),近(jìn )国(guó )之(zhī )民(mín )从(cóng )如(rú )流(liú )水(shuǐ )。故(gù )行(háng )地(dì )滋(zī )远(yuǎn ),得(dé )人(rén )弥(mí )众(zhòng ),是(shì )何(hé )也(yě )?怀(huái )其(qí )文(wén )而(ér )畏(wèi )其(qí )武(wǔ )。故(gù )杀(shā )无(wú )道(dào ),定(dìng )周(zhōu )室(shì ),天(tiān )下(xià )莫(mò )之(zhī )能(néng )圉(yǔ ),武(wǔ )事(shì )立(lì )也(yě )。定(dìng )三(sān )革(gé ),偃(yǎn )五(wǔ )兵(bīng ),朝(cháo )服(fú )以(yǐ )济(jì )河(hé ),而(ér )无(wú )怵(chù )惕(tì )焉(yān ),文(wén )事(shì )胜(shèng )也(yě )。是(shì )故(gù )大(dà )国(guó )之(zhī )君(jūn )惭(cán )愧(kuì ),小(xiǎo )国(guó )诸(zhū )侯(hóu )附(fù )比(bǐ )。是(shì )故(gù )大(dà )国(guó )之(zhī )君(jūn )事(shì )如(rú )臣(chén )仆(pú ),小(xiǎo )国(guó )诸(zhū )侯(hóu )欢(huān )如(rú )父(fù )母(mǔ )。夫(fū )然(rán ),故(gù )大(dà )国(guó )之(zhī )君(jūn )不(bú )尊(zūn ),小(xiǎo )国(guó )诸(zhū )侯(hóu )不(bú )卑(bēi )。是(shì )故(gù )大(dà )国(guó )之(zhī )君(jūn )不(bú )骄(jiāo ),小(xiǎo )国(guó )诸(zhū )侯(hóu )不(bú )慑(shè )。于(yú )是(shì )列(liè )广(guǎng )地(dì )以(yǐ )益(yì )狭(xiá )地(dì ),损(sǔn )有(yǒu )财(cái )以(yǐ )与(yǔ )无(wú )财(cái )。周(zhōu )其(qí )君(jūn )子(zǐ ),不(bú )失(shī )成(chéng )功(gōng );周(zhōu )其(qí )小(xiǎo )人(rén ),不(bú )失(shī )成(chéng )命(mìng )。夫(fū )如(rú )是(shì ),居(jū )处(chù )则(zé )顺(shùn ),出(chū )则(zé )有(yǒu )成(chéng )功(gōng )。不(bú )称(chēng )动(dòng )甲(jiǎ )兵(bīng )之(zhī )事(shì ),以(yǐ )遂(suí )文(wén )武(wǔ )之(zhī )迹(jì )于(yú )天(tiān )下(xià )。

桓(huán )公(gōng )能(néng )假(jiǎ )其(qí )群(qún )臣(chén )之(zhī )谋(móu )以(yǐ )益(yì )其(qí )智(zhì )也(yě )。其(qí )相(xiàng )曰(yuē )夷(yí )吾(wú ),大(dà )夫(fū )曰(yuē )宁(níng )戚(qī )、隰(xí )朋(péng )、宾(bīn )胥(xū )无(wú )、鲍(bào )叔(shū )牙(yá )。用(yòng )此(cǐ )五(wǔ )子(zǐ )者(zhě )何(hé )功(gōng )?度(dù )义(yì )光(guāng )德(dé ),继(jì )法(fǎ )绍(shào )终(zhōng ),以(yǐ )遗(yí )后(hòu )嗣(sì ),贻(yí )孝(xiào )昭(zhāo )穆(mù ),大(dà )霸(bà )天(tiān )下(xià ),名(míng )声(shēng )广(guǎng )裕(yù ),不(bú )可(kě )掩(yǎn )也(yě )。则(zé )唯(wéi )有(yǒu )明(míng )君(jūn )在(zài )上(shàng ),察(chá )相(xiàng )在(zài )下(xià )也(yě )。初(chū ),桓(huán )公(gōng )郊(jiāo )迎(yíng )管(guǎn )子(zǐ )而(ér )问(wèn )焉(yān )。管(guǎn )仲(zhòng )辞(cí )让(ràng ),然(rán )后(hòu )对(duì )以(yǐ )参(cān )国(guó )伍(wǔ )鄙(bǐ ),立(lì )五(wǔ )乡(xiāng )以(yǐ )崇(chóng )化(huà ),建(jiàn )五(wǔ )属(shǔ )以(yǐ )厉(lì )武(wǔ ),寄(jì )兵(bīng )于(yú )政(zhèng ),因(yīn )罚(fá ),备(bèi )器(qì )械(xiè ),加(jiā )兵(bīng )无(wú )道(dào )诸(zhū )侯(hóu ),以(yǐ )事(shì )周(zhōu )室(shì )。桓(huán )公(gōng )大(dà )说(shuō )。于(yú )是(shì )斋(zhāi )戒(jiè )十(shí )日(rì ),将(jiāng )相(xiàng )管(guǎn )仲(zhòng )。管(guǎn )仲(zhòng )曰(yuē ):“斧(fǔ )钺(yuè )之(zhī )人(rén )也(yě ),幸(xìng )以(yǐ )获(huò )生(shēng ),以(yǐ )属(shǔ )其(qí )腰(yāo )领(lǐng ),臣(chén )之(zhī )禄(lù )也(yě )。若(ruò )知(zhī )国(guó )政(zhèng ),非(fēi )臣(chén )之(zhī )任(rèn )也(yě )。”公(gōng )曰(yuē ):“子(zǐ )大(dà )夫(fū )受(shòu )政(zhèng ),寡(guǎ )人(rén )胜(shèng )任(rèn );子(zǐ )大(dà )夫(fū )不(bú )受(shòu )政(zhèng ),寡(guǎ )人(rén )恐(kǒng )崩(bēng )。”管(guǎn )仲(zhòng )许(xǔ )诺(nuò ),再(zài )拜(bài )而(ér )受(shòu )相(xiàng )。三(sān )日(rì ),公(gōng )曰(yuē ):“寡(guǎ )人(rén )有(yǒu )大(dà )邪(xié )三(sān ),其(qí )犹(yóu )尚(shàng )可(kě )以(yǐ )为(wéi )国(guó )乎(hū )?”对(duì )曰(yuē ):“臣(chén )未(wèi )得(dé )闻(wén )。”公(gōng )曰(yuē ):“寡(guǎ )人(rén )不(bú )幸(xìng )而(ér )好(hǎo )田(tián ),晦(huì )夜(yè )而(ér )至(zhì )禽(qín )侧(cè ),田(tián )莫(mò )不(bú )见(jiàn )禽(qín )而(ér )后(hòu )反(fǎn )。诸(zhū )侯(hóu )使(shǐ )者(zhě )无(wú )所(suǒ )致(zhì ),百(bǎi )官(guān )有(yǒu )司(sī )无(wú )所(suǒ )复(fù )。”对(duì )曰(yuē ):“恶(è )则(zé )恶(è )矣(yǐ ),然(rán )非(fēi )其(qí )急(jí )者(zhě )也(yě )。”公(gōng )曰(yuē ):“寡(guǎ )人(rén )不(bú )幸(xìng )而(ér )好(hǎo )酒(jiǔ ),日(rì )夜(yè )相(xiàng )继(jì ),诸(zhū )侯(hóu )使(shǐ )者(zhě )无(wú )所(suǒ )致(zhì )、百(bǎi )官(guān )有(yǒu )司(sī )无(wú )所(suǒ )复(fù )。”对(duì )曰(yuē ):“恶(è )则(zé )恶(è )矣(yǐ ),然(rán )非(fēi )其(qí )急(jí )者(zhě )也(yě )。”公(gōng )曰(yuē )、“寡(guǎ )人(rén )有(yǒu )污(wū )行(háng ),不(bú )幸(xìng )而(ér )好(hǎo )色(sè ),而(ér )姑(gū )姊(zǐ )有(yǒu )不(bú )嫁(jià )者(zhě )。”对(duì )曰(yuē ):“恶(è )则(zé )恶(è )矣(yǐ ),然(rán )非(fēi )其(qí )急(jí )者(zhě )也(yě )。”公(gōng )作(zuò )色(sè )曰(yuē ):“此(cǐ )三(sān )者(zhě )且(qiě )可(kě ),则(zé )恶(è )有(yǒu )不(bú )可(kě )者(zhě )矣(yǐ )?”对(duì )曰(yuē ):“人(rén )君(jūn )唯(wéi )优(yōu )与(yǔ )不(bú )敏(mǐn )为(wéi )不(bú )可(kě ),优(yōu )则(zé )亡(wáng )众(zhòng ),不(bú )敏(mǐn )不(bú )及(jí )事(shì )。”公(gōng )曰(yuē ):“善(shàn )。吾(wú )子(zǐ )就(jiù )舍(shě ),异(yì )日(rì )请(qǐng )与(yǔ )吾(wú )子(zǐ )图(tú )之(zhī )。”对(duì )曰(yuē ):“时(shí )可(kě )将(jiāng )与(yǔ )夷(yí )吾(wú ),何(hé )待(dài )异(yì )日(rì )乎(hū )?”公(gōng )曰(yuē ):“奈(nài )何(hé )?”对(duì )曰(yuē ):“公(gōng )子(zǐ )举(jǔ )为(wéi )人(rén )博(bó )闻(wén )而(ér )知(zhī )礼(lǐ ),好(hǎo )学(xué )而(ér )辞(cí )逊(xùn ),请(qǐng )使(shǐ )游(yóu )于(yú )鲁(lǔ ),以(yǐ )结(jié )交(jiāo )焉(yān )。公(gōng )子(zǐ )开(kāi )方(fāng )为(wéi )人(rén )巧(qiǎo )转(zhuǎn )而(ér )兑(duì )利(lì ),请(qǐng )使(shǐ )游(yóu )于(yú )卫(wèi ),以(yǐ )结(jié )交(jiāo )焉(yān ),曹(cáo )孙(sūn )宿(xiǔ )其(qí )为(wéi )人(rén )也(yě )小(xiǎo )廉(lián )而(ér )苛(kē )忕(tài )、足(zú )恭(gōng )而(ér )辞(cí )结(jié ),正(zhèng )荆(jīng )之(zhī )则(zé )也(yě ),请(qǐng )使(shǐ )往(wǎng )游(yóu ),以(yǐ )结(jié )交(jiāo )焉(yān )。”遂(suí )立(lì )行(háng )三(sān )使(shǐ )者(zhě ),而(ér )后(hòu )退(tuì )。相(xiàng )三(sān )月(yuè ),请(qǐng )论(lùn )百(bǎi )官(guān )。公(gōng )曰(yuē );“诺(nuò )。”管(guǎn )仲(zhòng )曰(yuē ):“升(shēng )降(jiàng )揖(yī )让(ràng ),进(jìn )退(tuì )闲(xián )习(xí ),辨(biàn )辞(cí )之(zhī )刚(gāng )柔(róu ),臣(chén )不(bú )如(rú )隰(xí )朋(péng ),请(qǐng )立(lì )为(wéi )大(dà )行(háng )。垦(kěn )草(cǎo )入(rù )邑(yì ),辟(pì )土(tǔ )聚(jù )粟(sù )多(duō )众(zhòng ),尽(jìn )地(dì )之(zhī )利(lì ),臣(chén )不(bú )如(rú )宁(níng )戚(qī ),请(qǐng )立(lì )为(wéi )大(dà )司(sī )田(tián )。平(píng )原(yuán )广(guǎng )牧(mù ),车(chē )不(bú )结(jié )辙(zhé ),士(shì )不(bú )旋(xuán )踵(zhǒng ),鼓(gǔ )之(zhī )而(ér )三(sān )军(jūn )之(zhī )士(shì )视(shì )死(sǐ )如(rú )归(guī ),臣(chén )不(bú )如(rú )王(wáng )子(zǐ )城(chéng )父(fù ),请(qǐng )立(lì )为(wéi )大(dà )司(sī )马(mǎ )。决(jué )狱(yù )折(shé )中(zhōng ),不(bú )杀(shā )不(bú )辜(gū ),不(bú )诬(wū )无(wú )罪(zuì ),臣(chén )不(bú )如(rú )宾(bīn )胥(xū )无(wú ),请(qǐng )立(lì )为(wéi )大(dà )司(sī )理(lǐ )。犯(fàn )君(jūn )颜(yán )色(sè ),进(jìn )谏(jiàn )必(bì )忠(zhōng ),不(bú )辟(pì )死(sǐ )亡(wáng ),不(bú )挠(náo )富(fù )贵(guì ),臣(chén )不(bú )如(rú )东(dōng )郭(guō )牙(yá ),请(qǐng )立(lì )以(yǐ )为(wéi )大(dà )谏(jiàn )之(zhī )官(guān )。此(cǐ )五(wǔ )子(zǐ )者(zhě ),夷(yí )吾(wú )一(yī )不(bú )如(rú );然(rán )而(ér )以(yǐ )易(yì )夷(yí )吾(wú ),夷(yí )吾(wú )不(bú )为(wéi )也(yě )。君(jūn )若(ruò )欲(yù )治(zhì )国(guó )强(qiáng )兵(bīng ),则(zé )五(wǔ )子(zǐ )者(zhě )存(cún )矣(yǐ );若(ruò )欲(yù )霸(bà )王(wáng ),夷(yí )吾(wú )在(zài )此(cǐ )。”桓(huán )公(gōng )曰(yuē ):“善(shàn )。”

阅读:26171

打赏捐助〔Donate〕>>>

《匡君小匡》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库