臣道【登录】

ok8.org > 《荀子》 > 《臣道》 > 拼音版

人(rén )臣(chén )之(zhī )论(lùn ):有(yǒu )态(tài )臣(chén )者(zhě ),有(yǒu )篡(cuàn )臣(chén )者(zhě ),有(yǒu )功(gōng )臣(chén )者(zhě ),有(yǒu )圣(shèng )臣(chén )者(zhě )。--内(nèi )不(bú )足(zú )使(shǐ )一(yī )民(mín ),外(wài )不(bú )足(zú )使(shǐ )距(jù )难(nán ),百(bǎi )姓(xìng )不(bú )亲(qīn ),诸(zhū )侯(hóu )不(bú )信(xìn );然(rán )而(ér )巧(qiǎo )敏(mǐn )佞(nìng )说(shuō ),善(shàn )取(qǔ )宠(chǒng )乎(hū )上(shàng ),是(shì )态(tài )臣(chén )者(zhě )也(yě )。上(shàng )不(bú )忠(zhōng )乎(hū )君(jūn ),下(xià )善(shàn )取(qǔ )誉(yù )乎(hū )民(mín ),不(bú )恤(xù )公(gōng )道(dào )通(tōng )义(yì ),朋(péng )党(dǎng )比(bǐ )周(zhōu ),以(yǐ )环(huán )主(zhǔ )图(tú )私(sī )为(wéi )务(wù ),是(shì )篡(cuàn )臣(chén )者(zhě )也(yě )。内(nèi )足(zú )使(shǐ )以(yǐ )一(yī )民(mín ),外(wài )足(zú )使(shǐ )以(yǐ )距(jù )难(nán ),民(mín )亲(qīn )之(zhī ),士(shì )信(xìn )之(zhī ),上(shàng )忠(zhōng )乎(hū )君(jūn ),下(xià )爱(ài )百(bǎi )姓(xìng )而(ér )不(bú )倦(juàn ),是(shì )功(gōng )臣(chén )者(zhě )也(yě )。上(shàng )则(zé )能(néng )尊(zūn )君(jūn ),下(xià )则(zé )能(néng )爱(ài )民(mín ),政(zhèng )令(lìng )教(jiāo )化(huà ),刑(xíng )下(xià )如(rú )影(yǐng ),应(yīng )卒(zú )遇(yù )变(biàn ),齐(qí )给(gěi )如(rú )响(xiǎng ),推(tuī )类(lèi )接(jiē )誉(yù ),以(yǐ )待(dài )无(wú )方(fāng ),曲(qǔ )成(chéng )制(zhì )象(xiàng ),是(shì )圣(shèng )臣(chén )者(zhě )也(yě )。故(gù )用(yòng )圣(shèng )臣(chén )者(zhě )王(wáng ),用(yòng )功(gōng )臣(chén )者(zhě )强(qiáng ),用(yòng )篡(cuàn )臣(chén )者(zhě )危(wēi ),用(yòng )态(tài )臣(chén )者(zhě )亡(wáng )。态(tài )臣(chén )用(yòng )则(zé )必(bì )死(sǐ ),篡(cuàn )臣(chén )用(yòng )则(zé )必(bì )危(wēi ),功(gōng )臣(chén )用(yòng )则(zé )必(bì )荣(róng ),圣(shèng )臣(chén )用(yòng )则(zé )必(bì )尊(zūn )。故(gù )齐(qí )之(zhī )苏(sū )秦(qín ),楚(chǔ )之(zhī )州(zhōu )侯(hóu ),秦(qín )之(zhī )张(zhāng )仪(yí ),可(kě )谓(wèi )态(tài )臣(chén )者(zhě )也(yě )。韩(hán )之(zhī )张(zhāng )去(qù )疾(jí ),赵(zhào )之(zhī )奉(fèng )阳(yáng ),齐(qí )之(zhī )孟(mèng )尝(cháng ),可(kě )谓(wèi )篡(cuàn )臣(chén )也(yě )。齐(qí )之(zhī )管(guǎn )仲(zhòng ),晋(jìn )之(zhī )咎(jiù )犯(fàn ),楚(chǔ )之(zhī )孙(sūn )叔(shū )敖(áo ),可(kě )谓(wèi )功(gōng )臣(chén )矣(yǐ )。殷(yīn )之(zhī )伊(yī )尹(yǐn ),周(zhōu )之(zhī )太(tài )公(gōng ),可(kě )谓(wèi )圣(shèng )臣(chén )矣(yǐ )。--是(shì )人(rén )臣(chén )之(zhī )论(lùn )也(yě ),吉(jí )凶(xiōng )贤(xián )不(bú )肖(xiāo )之(zhī )极(jí )也(yě )。必(bì )谨(jǐn )志(zhì )之(zhī )!而(ér )慎(shèn )自(zì )为(wéi )择(zé )取(qǔ )焉(yān ),足(zú )以(yǐ )稽(jī )矣(yǐ )。

从(cóng )命(mìng )而(ér )利(lì )君(jūn )谓(wèi )之(zhī )顺(shùn ),从(cóng )命(mìng )而(ér )不(bú )利(lì )君(jūn )谓(wèi )之(zhī )谄(chǎn );逆(nì )命(mìng )而(ér )利(lì )君(jūn )谓(wèi )之(zhī )忠(zhōng ),逆(nì )命(mìng )而(ér )不(bú )利(lì )君(jūn )谓(wèi )之(zhī )篡(cuàn );不(bú )恤(xù )君(jūn )之(zhī )荣(róng )辱(rǔ ),不(bú )恤(xù )国(guó )之(zhī )臧(zāng )否(fǒu ),偷(tōu )合(hé )苟(gǒu )容(róng )以(yǐ )持(chí )禄(lù )养(yǎng )交(jiāo )而(ér )已(yǐ )耳(ěr ),谓(wèi )之(zhī )国(guó )贼(zéi )。君(jūn )有(yǒu )过(guò )谋(móu )过(guò )事(shì ),将(jiāng )危(wēi )国(guó )家(jiā )陨(yǔn )社(shè )稷(jì )之(zhī )惧(jù )也(yě );大(dà )臣(chén )父(fù )兄(xiōng ),有(yǒu )能(néng )进(jìn )言(yán )于(yú )君(jūn ),用(yòng )则(zé )可(kě ),不(bú )用(yòng )则(zé )去(qù ),谓(wèi )之(zhī )谏(jiàn );有(yǒu )能(néng )进(jìn )言(yán )于(yú )君(jūn ),用(yòng )则(zé )可(kě ),不(bú )用(yòng )则(zé )死(sǐ ),谓(wèi )之(zhī )争(zhēng );有(yǒu )能(néng )比(bǐ )知(zhī )同(tóng )力(lì ),率(lǜ )群(qún )臣(chén )百(bǎi )吏(lì )而(ér )相(xiàng )与(yǔ )强(qiáng )君(jūn )挢(jiǎo )君(jūn ),君(jūn )虽(suī )不(bú )安(ān ),不(bú )能(néng )不(bú )听(tīng ),遂(suí )以(yǐ )解(jiě )国(guó )之(zhī )大(dà )患(huàn ),除(chú )国(guó )之(zhī )大(dà )害(hài ),成(chéng )于(yú )尊(zūn )君(jūn )安(ān )国(guó ),谓(wèi )之(zhī )辅(fǔ );有(yǒu )能(néng )抗(kàng )君(jūn )之(zhī )命(mìng ),窃(qiè )君(jūn )之(zhī )重(zhòng ),反(fǎn )君(jūn )之(zhī )事(shì ),以(yǐ )安(ān )国(guó )之(zhī )危(wēi ),除(chú )君(jūn )之(zhī )辱(rǔ ),功(gōng )伐(fá )足(zú )以(yǐ )成(chéng )国(guó )之(zhī )大(dà )利(lì ),谓(wèi )之(zhī )拂(fú )。故(gù )谏(jiàn )争(zhēng )辅(fǔ )拂(fú )之(zhī )人(rén ),社(shè )稷(jì )之(zhī )臣(chén )也(yě ),国(guó )君(jūn )之(zhī )宝(bǎo )也(yě ),明(míng )君(jūn )之(zhī )所(suǒ )尊(zūn )厚(hòu )也(yě ),而(ér )闇(ān )主(zhǔ )惑(huò )君(jūn )以(yǐ )为(wéi )己(jǐ )贼(zéi )也(yě )。故(gù )明(míng )君(jūn )之(zhī )所(suǒ )赏(shǎng ),闇(ān )君(jūn )之(zhī )所(suǒ )罚(fá )也(yě );闇(ān )君(jūn )之(zhī )所(suǒ )赏(shǎng ),明(míng )君(jūn )之(zhī )所(suǒ )杀(shā )也(yě )。伊(yī )尹(yǐn )箕(jī )子(zǐ )可(kě )谓(wèi )谏(jiàn )矣(yǐ ),比(bǐ )干(gàn )子(zǐ )胥(xū )可(kě )谓(wèi )争(zhēng )矣(yǐ ),平(píng )原(yuán )君(jūn )之(zhī )于(yú )赵(zhào )可(kě )谓(wèi )辅(fǔ )矣(yǐ ),信(xìn )陵(líng )君(jūn )之(zhī )于(yú )魏(wèi )可(kě )谓(wèi )拂(fú )矣(yǐ )。传(chuán )曰(yuē ):“从(cóng )道(dào )不(bú )从(cóng )君(jūn )。”此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。故(gù )正(zhèng )义(yì )之(zhī )臣(chén )设(shè ),则(zé )朝(cháo )廷(tíng )不(bú )颇(pō );谏(jiàn )争(zhēng )辅(fǔ )拂(fú )之(zhī )人(rén )信(xìn ),则(zé )君(jūn )过(guò )不(bú )远(yuǎn );爪(zhǎo )牙(yá )之(zhī )士(shì )施(shī ),则(zé )仇(chóu )雠(chóu )不(bú )作(zuò );边(biān )境(jìng )之(zhī )臣(chén )处(chù ),则(zé )疆(jiāng )垂(chuí )不(bú )丧(sàng ),故(gù )明(míng )主(zhǔ )好(hǎo )同(tóng )而(ér )闇(ān )主(zhǔ )好(hǎo )独(dú ),明(míng )主(zhǔ )尚(shàng )贤(xián )使(shǐ )能(néng )而(ér )飨(xiǎng )其(qí )盛(shèng ),闇(ān )主(zhǔ )妒(dù )贤(xián )畏(wèi )能(néng )而(ér )灭(miè )其(qí )功(gōng ),罚(fá )其(qí )忠(zhōng ),赏(shǎng )其(qí )贼(zéi ),夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )至(zhì )闇(ān ),桀(jié )纣(zhòu )所(suǒ )以(yǐ )灭(miè )也(yě )。

事(shì )圣(shèng )君(jūn )者(zhě ),有(yǒu )听(tīng )从(cóng )无(wú )谏(jiàn )争(zhēng );事(shì )中(zhōng )君(jūn )者(zhě ),有(yǒu )谏(jiàn )争(zhēng )无(wú )谄(chǎn )谀(yú );事(shì )暴(bào )君(jūn )者(zhě ),有(yǒu )补(bǔ )削(xuē )无(wú )挢(jiǎo )拂(fú )。迫(pò )胁(xié )于(yú )乱(luàn )时(shí ),穷(qióng )居(jū )于(yú )暴(bào )国(guó ),而(ér )无(wú )所(suǒ )避(bì )之(zhī ),则(zé )崇(chóng )其(qí )美(měi ),扬(yáng )其(qí )善(shàn ),违(wéi )其(qí )恶(è ),隐(yǐn )其(qí )败(bài ),言(yán )其(qí )所(suǒ )长(zhǎng ),不(bú )称(chēng )其(qí )所(suǒ )短(duǎn ),以(yǐ )为(wéi )成(chéng )俗(sú )。诗(shī )曰(yuē ):“国(guó )有(yǒu )大(dà )命(mìng ),不(bú )可(kě )以(yǐ )告(gào )人(rén ),妨(fáng )其(qí )躬(gōng )身(shēn )。”此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。

恭(gōng )敬(jìng )而(ér )逊(xùn ),听(tīng )从(cóng )而(ér )敏(mǐn ),不(bú )敢(gǎn )有(yǒu )以(yǐ )私(sī )决(jué )择(zé )也(yě ),不(bú )敢(gǎn )有(yǒu )以(yǐ )私(sī )取(qǔ )与(yǔ )也(yě ),以(yǐ )顺(shùn )上(shàng )为(wéi )志(zhì ),是(shì )事(shì )圣(shèng )君(jūn )之(zhī )义(yì )也(yě )。忠(zhōng )信(xìn )而(ér )不(bú )谀(yú ),谏(jiàn )争(zhēng )而(ér )不(bú )谄(chǎn ),挢(jiǎo )然(rán )刚(gāng )折(shé )端(duān )志(zhì )而(ér )无(wú )倾(qīng )侧(cè )之(zhī )心(xīn ),是(shì )案(àn )曰(yuē )是(shì ),非(fēi )案(àn )曰(yuē )非(fēi ),是(shì )事(shì )中(zhōng )君(jūn )之(zhī )义(yì )也(yě )。调(diào )而(ér )不(bú )流(liú ),柔(róu )而(ér )不(bú )屈(qū ),宽(kuān )容(róng )而(ér )不(bú )乱(luàn ),晓(xiǎo )然(rán )以(yǐ )至(zhì )道(dào )而(ér )无(wú )不(bú )调(diào )和(hé )也(yě ),而(ér )能(néng )化(huà )易(yì ),时(shí )关(guān )内(nèi )之(zhī ),是(shì )事(shì )暴(bào )君(jūn )之(zhī )义(yì )也(yě )。若(ruò )驭(yù )朴(pǔ )马(mǎ ),若(ruò )养(yǎng )赤(chì )子(zǐ ),若(ruò )食(shí )餧(wèi )人(rén )。故(gù )因(yīn )其(qí )惧(jù )也(yě )而(ér )改(gǎi )其(qí )过(guò ),因(yīn )其(qí )忧(yōu )也(yě )而(ér )辨(biàn )其(qí )故(gù ),因(yīn )其(qí )喜(xǐ )也(yě )而(ér )入(rù )其(qí )道(dào ),因(yīn )其(qí )怒(nù )也(yě )而(ér )除(chú )其(qí )怨(yuàn ),曲(qǔ )得(dé )所(suǒ )谓(wèi )焉(yān )。书(shū )曰(yuē ):“从(cóng )命(mìng )而(ér )不(bú )拂(fú ),微(wēi )谏(jiàn )而(ér )不(bú )倦(juàn ),为(wéi )上(shàng )则(zé )明(míng ),为(wéi )下(xià )则(zé )逊(xùn )。”此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。

事(shì )人(rén )而(ér )不(bú )顺(shùn )者(zhě ),不(bú )疾(jí )者(zhě )也(yě );疾(jí )而(ér )不(bú )顺(shùn )者(zhě ),不(bú )敬(jìng )者(zhě )也(yě );敬(jìng )而(ér )不(bú )顺(shùn )者(zhě ),不(bú )忠(zhōng )者(zhě )也(yě );忠(zhōng )而(ér )不(bú )顺(shùn )者(zhě ),无(wú )功(gōng )者(zhě )也(yě );有(yǒu )功(gōng )而(ér )不(bú )顺(shùn )者(zhě ),无(wú )德(dé )者(zhě )也(yě )。故(gù )无(wú )德(dé )之(zhī )为(wéi )道(dào )也(yě ),伤(shāng )疾(jí )、堕(duò )功(gōng )、灭(miè )苦(kǔ ),故(gù )君(jūn )子(zǐ )不(bú )为(wéi )也(yě )。

有(yǒu )大(dà )忠(zhōng )者(zhě ),有(yǒu )次(cì )忠(zhōng )者(zhě ),有(yǒu )下(xià )忠(zhōng )者(zhě ),有(yǒu )国(guó )贼(zéi )者(zhě ):以(yǐ )德(dé )覆(fù )君(jūn )而(ér )化(huà )之(zhī ),大(dà )忠(zhōng )也(yě );以(yǐ )德(dé )调(diào )君(jūn )而(ér )辅(fǔ )之(zhī ),次(cì )忠(zhōng )也(yě );以(yǐ )是(shì )谏(jiàn )非(fēi )而(ér )怒(nù )之(zhī ),下(xià )忠(zhōng )也(yě );不(bú )恤(xù )君(jūn )之(zhī )荣(róng )辱(rǔ ),不(bú )恤(xù )国(guó )之(zhī )臧(zāng )否(fǒu ),偷(tōu )合(hé )苟(gǒu )容(róng )以(yǐ )持(chí )禄(lù )养(yǎng )交(jiāo )而(ér )已(yǐ )耳(ěr ),国(guó )贼(zéi )也(yě )。若(ruò )周(zhōu )公(gōng )之(zhī )于(yú )成(chéng )王(wáng )也(yě ),可(kě )谓(wèi )大(dà )忠(zhōng )矣(yǐ );若(ruò )管(guǎn )仲(zhòng )之(zhī )于(yú )桓(huán )公(gōng ),可(kě )谓(wèi )次(cì )忠(zhōng )矣(yǐ );若(ruò )子(zǐ )胥(xū )之(zhī )于(yú )夫(fū )差(chà ),可(kě )谓(wèi )下(xià )忠(zhōng )矣(yǐ );若(ruò )曹(cáo )触(chù )龙(lóng )之(zhī )于(yú )纣(zhòu )者(zhě ),可(kě )谓(wèi )国(guó )贼(zéi )矣(yǐ )。

仁(rén )者(zhě )必(bì )敬(jìng )人(rén )。凡(fán )人(rén )非(fēi )贤(xián ),则(zé )案(àn )不(bú )肖(xiāo )也(yě )。人(rén )贤(xián )而(ér )不(bú )敬(jìng ),则(zé )是(shì )禽(qín )兽(shòu )也(yě );人(rén )不(bú )肖(xiāo )而(ér )不(bú )敬(jìng ),则(zé )是(shì )狎(xiá )虎(hǔ )也(yě )。禽(qín )兽(shòu )则(zé )乱(luàn ),狎(xiá )虎(hǔ )则(zé )危(wēi ),灾(zāi )及(jí )其(qí )身(shēn )矣(yǐ )。诗(shī )曰(yuē ):“不(bú )敢(gǎn )暴(bào )虎(hǔ ),不(bú )敢(gǎn )冯(féng )河(hé )。人(rén )知(zhī )其(qí )一(yī ),莫(mò )知(zhī )其(qí )它(tā )。战(zhàn )战(zhàn )兢(jīng )兢(jīng )--如(rú )临(lín )深(shēn )渊(yuān ),如(rú )履(lǚ )薄(báo )冰(bīng )。”此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。故(gù )仁(rén )者(zhě )必(bì )敬(jìng )人(rén )。敬(jìng )人(rén )有(yǒu )道(dào ),贤(xián )者(zhě )则(zé )贵(guì )而(ér )敬(jìng )之(zhī ),不(bú )肖(xiāo )者(zhě )则(zé )畏(wèi )而(ér )敬(jìng )之(zhī );贤(xián )者(zhě )则(zé )亲(qīn )而(ér )敬(jìng )之(zhī ),不(bú )肖(xiāo )者(zhě )则(zé )疏(shū )而(ér )敬(jìng )之(zhī )。其(qí )敬(jìng )一(yī )也(yě ),其(qí )情(qíng )二(èr )也(yě )。若(ruò )夫(fū )忠(zhōng )信(xìn )端(duān )悫(què ),而(ér )不(bú )害(hài )伤(shāng ),则(zé )无(wú )接(jiē )而(ér )不(bú )然(rán ),是(shì )仁(rén )人(rén )之(zhī )质(zhì )也(yě )。忠(zhōng )信(xìn )以(yǐ )为(wéi )质(zhì ),端(duān )悫(què )以(yǐ )为(wéi )统(tǒng ),礼(lǐ )义(yì )以(yǐ )为(wéi )文(wén ),伦(lún )类(lèi )以(yǐ )为(wéi )理(lǐ ),喘(chuǎn )而(ér )言(yán ),臑(nào )而(ér )动(dòng ),而(ér )一(yī )可(kě )以(yǐ )为(wéi )法(fǎ )则(zé )。诗(shī )曰(yuē ):“不(bú )僭(jiàn )不(bú )贼(zéi ),鲜(xiān )不(bú )为(wéi )则(zé )。”此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。

恭(gōng )敬(jìng )、礼(lǐ )也(yě );调(diào )和(hé )、乐(lè )也(yě );谨(jǐn )慎(shèn )、利(lì )也(yě );斗(dòu )怒(nù )、害(hài )也(yě )。故(gù )君(jūn )子(zǐ )安(ān )礼(lǐ )乐(lè )利(lì ),谨(jǐn )慎(shèn )而(ér )无(wú )斗(dòu )怒(nù ),是(shì )以(yǐ )百(bǎi )举(jǔ )而(ér )不(bú )过(guò )也(yě )。--小(xiǎo )人(rén )反(fǎn )是(shì )。

通(tōng )忠(zhōng )之(zhī )顺(shùn ),权(quán )险(xiǎn )之(zhī )平(píng ),祸(huò )乱(luàn )之(zhī )从(cóng )声(shēng ),三(sān )者(zhě )非(fēi )明(míng )主(zhǔ )莫(mò )之(zhī )能(néng )知(zhī )也(yě )。争(zhēng )然(rán )后(hòu )善(shàn ),戾(lì )然(rán )后(hòu )功(gōng ),生(shēng )死(sǐ )无(wú )私(sī ),致(zhì )忠(zhōng )而(ér )公(gōng ),夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )通(tōng )忠(zhōng )之(zhī )顺(shùn ),信(xìn )陵(líng )君(jūn )似(sì )之(zhī )矣(yǐ )。夺(duó )然(rán )后(hòu )义(yì ),杀(shā )然(rán )后(hòu )仁(rén ),上(shàng )下(xià )易(yì )位(wèi )然(rán )后(hòu )贞(zhēn ),功(gōng )参(cān )天(tiān )地(dì ),泽(zé )被(bèi )生(shēng )民(mín ),夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )权(quán )险(xiǎn )之(zhī )平(píng ),汤(tāng )武(wǔ )是(shì )也(yě )。过(guò )而(ér )通(tōng )情(qíng ),和(hé )而(ér )无(wú )经(jīng ),不(bú )恤(xù )是(shì )非(fēi ),不(bú )论(lùn )曲(qǔ )宜(yí ),偷(tōu )合(hé )苟(gǒu )容(róng ),迷(mí )乱(luàn )狂(kuáng )生(shēng ),夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )祸(huò )乱(luàn )之(zhī )从(cóng )声(shēng ),飞(fēi )廉(lián )恶(è )来(lái )是(shì )也(yě )。传(chuán )曰(yuē ):“斩(zhǎn )而(ér )齐(qí ),枉(wǎng )而(ér )顺(shùn ),不(bú )同(tóng )而(ér )一(yī )。”诗(shī )曰(yuē ):“受(shòu )小(xiǎo )球(qiú )大(dà )球(qiú ),为(wéi )下(xià )国(guó )缀(zhuì )旒(liú )。”此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。

阅读:26075

打赏捐助〔Donate〕>>>

《臣道》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库