严朱吾丘主父徐严终王贾传上【登录】

《汉书》 > 传 > 《严朱吾丘主父徐严终王贾传上》 > 拼音版

严(yán )助(zhù ),会(huì )稽(jī )吴(wú )人(rén ),严(yán )夫(fū )子(zǐ )子(zǐ )也(yě ),或(huò )言(yán )族(zú )家(jiā )子(zǐ )也(yě )。郡(jùn )举(jǔ )贤(xián )良(liáng ),对(duì )策(cè )百(bǎi )余(yú )人(rén ),武(wǔ )帝(dì )善(shàn )助(zhù )对(duì ),由(yóu )是(shì )独(dú )擢(zhuó )助(zhù )为(wéi )中(zhōng )大(dà )夫(fū )。后(hòu )得(dé )朱(zhū )买(mǎi )臣(chén )、吾(wú )丘(qiū )寿(shòu )王(wáng )、司(sī )马(mǎ )相(xiàng )如(rú )、主(zhǔ )父(fù )偃(yǎn )、徐(xú )乐(lè )严(yán )安(ān )、东(dōng )方(fāng )朔(shuò )、枚(méi )皋(gāo )、胶(jiāo )仓(cāng )、终(zhōng )军(jūn )、严(yán )葱(cōng )奇(qí )等(děng ),并(bìng )在(zài )左(zuǒ )右(yòu )。是(shì )时(shí ),征(zhēng )伐(fá )四(sì )夷(yí ),开(kāi )置(zhì )边(biān )郡(jùn ),军(jūn )旅(lǚ )数(shù )发(fā ),内(nèi )改(gǎi )制(zhì )度(dù ),朝(cháo )廷(tíng )多(duō )事(shì ),娄(lóu )举(jǔ )贤(xián )良(liáng )文(wén )学(xué )之(zhī )士(shì )。公(gōng )孙(sūn )弘(hóng )起(qǐ )徒(tú )步(bù ),数(shù )年(nián )至(zhì )丞(chéng )相(xiàng ),开(kāi )东(dōng )阁(gé ),延(yán )贤(xián )人(rén )与(yǔ )谋(móu )议(yì ),朝(cháo )觐(jìn )奏(zòu )事(shì ),因(yīn )言(yán )国(guó )家(jiā )便(biàn )宜(yí )。上(shàng )令(lìng )助(zhù )等(děng )与(yǔ )大(dà )臣(chén )辩(biàn )论(lùn ),中(zhōng )外(wài )相(xiàng )应(yīng )以(yǐ )义(yì )理(lǐ )之(zhī )文(wén ),大(dà )臣(chén )数(shù )诎(qū )。其(qí )尤(yóu )亲(qīn )幸(xìng )者(zhě ),东(dōng )方(fāng )朔(shuò )、枚(méi )皋(gāo )、严(yán )助(zhù )、吾(wú )丘(qiū )寿(shòu )王(wáng )、司(sī )马(mǎ )相(xiàng )如(rú )。相(xiàng )如(rú )常(cháng )称(chēng )疾(jí )避(bì )事(shì )。朔(shuò )、皋(gāo )不(bú )根(gēn )持(chí )论(lùn ),上(shàng )颇(pō )俳(pái )优(yōu )畜(chù )之(zhī )。唯(wéi )助(zhù )与(yǔ )寿(shòu )王(wáng )见(jiàn )任(rèn )用(yòng ),而(ér )助(zhù )最(zuì )先(xiān )进(jìn )。

建(jiàn )元(yuán )三(sān )年(nián ),闽(mǐn )越(yuè )举(jǔ )兵(bīng )围(wéi )东(dōng )瓯(ōu ),东(dōng )瓯(ōu )告(gào )急(jí )于(yú )汉(hàn )。时(shí ),武(wǔ )帝(dì )年(nián )未(wèi )二(èr )十(shí ),以(yǐ )问(wèn )太(tài )尉(wèi )田(tián )蚡(fén )。蚡(fén )以(yǐ )为(wéi )越(yuè )人(rén )相(xiàng )攻(gōng )击(jī ),其(qí )常(cháng )事(shì ),又(yòu )数(shù )反(fǎn )复(fù ),不(bú )足(zú )烦(fán )中(zhōng )国(guó )往(wǎng )救(jiù )也(yě ),自(zì )秦(qín )时(shí )弃(qì )不(bú )属(shǔ )。于(yú )是(shì )助(zhù )诘(jié )蚡(fén )曰(yuē ):“特(tè )患(huàn )力(lì )不(bú )能(néng )救(jiù ),德(dé )不(bú )能(néng )覆(fù ),诚(chéng )能(néng ),何(hé )故(gù )弃(qì )之(zhī )?且(qiě )秦(qín )举(jǔ )咸(xián )阳(yáng )而(ér )弃(qì )之(zhī ),何(hé )但(dàn )越(yuè )也(yě )!今(jīn )小(xiǎo )国(guó )以(yǐ )穷(qióng )困(kùn )来(lái )告(gào )急(jí ),天(tiān )子(zǐ )不(bú )振(zhèn ),尚(shàng )安(ān )所(suǒ )诉(sù ),又(yòu )何(hé )以(yǐ )子(zǐ )万(wàn )国(guó )乎(hū )?”上(shàng )曰(yuē ):“太(tài )尉(wèi )不(bú )足(zú )与(yǔ )计(jì )。吾(wú )新(xīn )即(jí )位(wèi ),不(bú )欲(yù )出(chū )虎(hǔ )符(fú )发(fā )兵(bīng )郡(jùn )国(guó )。”乃(nǎi )遣(qiǎn )助(zhù )以(yǐ )节(jiē )发(fā )兵(bīng )会(huì )稽(jī )。会(huì )稽(jī )守(shǒu )欲(yù )距(jù )法(fǎ ),不(bú )为(wéi )发(fā )。助(zhù )乃(nǎi )斩(zhǎn )一(yī )司(sī )马(mǎ ),谕(yù )意(yì )指(zhǐ ),遂(suí )发(fā )兵(bīng )浮(fú )海(hǎi )救(jiù )东(dōng )瓯(ōu )。未(wèi )至(zhì ),闽(mǐn )越(yuè )引(yǐn )兵(bīng )罢(bà )。

后(hòu )三(sān )岁(suì ),闽(mǐn )越(yuè )复(fù )兴(xìng )兵(bīng )击(jī )南(nán )越(yuè )。南(nán )越(yuè )守(shǒu )天(tiān )子(zǐ )约(yuē ),不(bú )敢(gǎn )擅(shàn )发(fā )兵(bīng ),而(ér )上(shàng )书(shū )以(yǐ )闻(wén )。上(shàng )多(duō )其(qí )义(yì ),大(dà )为(wéi )发(fā )兴(xìng ),遣(qiǎn )两(liǎng )将(jiāng )军(jūn )将(jiāng )兵(bīng )诛(zhū )闽(mǐn )越(yuè )。淮(huái )南(nán )王(wáng )安(ān )上(shàng )书(shū )谏(jiàn )曰(yuē ):

陛(bì )下(xià )临(lín )天(tiān )下(xià ),布(bù )德(dé )施(shī )惠(huì ),缓(huǎn )刑(xíng )罚(fá ),薄(báo )赋(fù )敛(liǎn ),哀(āi )鳏(guān )寡(guǎ ),恤(xù )孤(gū )独(dú ),养(yǎng )耆(qí )老(lǎo ),振(zhèn )匮(kuì )乏(fá ),盛(shèng )德(dé )上(shàng )隆(lóng ),和(hé )泽(zé )下(xià )洽(qià ),近(jìn )者(zhě )亲(qīn )附(fù ),远(yuǎn )者(zhě )怀(huái )德(dé ),天(tiān )下(xià )摄(shè )然(rán ),人(rén )安(ān )其(qí )生(shēng ),自(zì )以(yǐ )没(méi )身(shēn )不(bú )见(jiàn )兵(bīng )革(gé )。今(jīn )闻(wén )有(yǒu )司(sī )举(jǔ )兵(bīng )将(jiāng )以(yǐ )诛(zhū )越(yuè ),臣(chén )安(ān )窃(qiè )为(wéi )陛(bì )下(xià )重(zhòng )之(zhī )。越(yuè ),方(fāng )外(wài )之(zhī )地(dì ),劗(zuān )发(fā )文(wén )身(shēn )之(zhī )民(mín )也(yě )。不(bú )可(kě )以(yǐ )冠(guàn )带(dài )之(zhī )国(guó )法(fǎ )度(dù )理(lǐ )也(yě )。自(zì )三(sān )代(dài )之(zhī )盛(shèng ),胡(hú )越(yuè )不(bú )与(yǔ )受(shòu )正(zhèng )朔(shuò ),非(fēi )强(qiáng )弗(fú )能(néng )服(fú ),威(wēi )弗(fú )能(néng )制(zhì )也(yě ),以(yǐ )为(wéi )不(bú )居(jū )之(zhī )地(dì ),不(bú )牧(mù )之(zhī )民(mín ),不(bú )足(zú )以(yǐ )烦(fán )中(zhōng )国(guó )也(yě )。故(gù )古(gǔ )者(zhě )封(fēng )内(nèi )甸(diàn )服(fú ),封(fēng )外(wài )侯(hóu )服(fú ),侯(hóu )卫(wèi )宾(bīn )服(fú ),蛮(mán )夷(yí )要(yào )服(fú ),戎(róng )狄(dí )荒(huāng )服(fú ),远(yuǎn )近(jìn )势(shì )异(yì )也(yě )。自(zì )汉(hàn )初(chū )定(dìng )已(yǐ )来(lái )七(qī )十(shí )二(èr )年(nián ),吴(wú )越(yuè )人(rén )相(xiàng )攻(gōng )击(jī )者(zhě )不(bú )可(kě )胜(shèng )数(shù ),然(rán )天(tiān )子(zǐ )未(wèi )尝(cháng )举(jǔ )兵(bīng )而(ér )入(rù )其(qí )地(dì )也(yě )。

臣(chén )闻(wén )越(yuè )非(fēi )有(yǒu )城(chéng )郭(guō )邑(yì )里(lǐ )也(yě ),处(chù )溪(xī )谷(gǔ )之(zhī )间(jiān ),篁(huáng )竹(zhú )之(zhī )中(zhōng ),习(xí )于(yú )水(shuǐ )斗(dòu ),便(biàn )于(yú )用(yòng )舟(zhōu ),地(dì )深(shēn )昧(mèi )而(ér )多(duō )水(shuǐ )险(xiǎn ),中(zhōng )国(guó )之(zhī )人(rén )不(bú )知(zhī )其(qí )势(shì )阻(zǔ )而(ér )入(rù )其(qí )地(dì ),虽(suī )百(bǎi )不(bú )当(dāng )其(qí )一(yī )。得(dé )其(qí )地(dì ),不(bú )可(kě )郡(jùn )县(xiàn )也(yě );攻(gōng )之(zhī ),不(bú )可(kě )暴(bào )取(qǔ )也(yě )。以(yǐ )地(dì )图(tú )察(chá )其(qí )山(shān )川(chuān )要(yào )塞(sāi ),相(xiàng )去(qù )不(bú )过(guò )寸(cùn )数(shù ),而(ér )间(jiān )独(dú )数(shù )百(bǎi )千(qiān )里(lǐ ),阻(zǔ )险(xiǎn )林(lín )丛(cóng )弗(fú )能(néng )尽(jìn )著(zhe )。视(shì )之(zhī )若(ruò )易(yì ),行(háng )之(zhī )甚(shèn )难(nán )。天(tiān )下(xià )赖(lài )宗(zōng )庙(miào )之(zhī )灵(líng ),方(fāng )内(nèi )大(dà )宁(níng ),戴(dài )白(bái )之(zhī )老(lǎo )不(bú )见(jiàn )兵(bīng )革(gé ),民(mín )得(dé )夫(fū )妇(fù )相(xiàng )守(shǒu ),父(fù )子(zǐ )相(xiàng )保(bǎo ),陛(bì )下(xià )之(zhī )德(dé )也(yě )。越(yuè )人(rén )名(míng )为(wéi )藩(fān )臣(chén ),贡(gòng )酎(zhòu )之(zhī )奉(fèng ),不(bú )输(shū )大(dà )内(nèi ),一(yī )卒(zú )之(zhī )用(yòng )不(bú )给(gěi )上(shàng )事(shì )。自(zì )相(xiàng )攻(gōng )击(jī )而(ér )陛(bì )下(xià )发(fā )兵(bīng )救(jiù )之(zhī ),是(shì )反(fǎn )以(yǐ )中(zhōng )国(guó )而(ér )劳(láo )蛮(mán )夷(yí )也(yě )。且(qiě )越(yuè )人(rén )愚(yú )戆(gàng )轻(qīng )薄(báo ),负(fù )约(yuē )反(fǎn )复(fù ),其(qí )不(bú )用(yòng )天(tiān )子(zǐ )之(zhī )法(fǎ )度(dù ),非(fēi )一(yī )日(rì )之(zhī )积(jī )也(yě )。一(yī )不(bú )奉(fèng )诏(zhào ),举(jǔ )兵(bīng )诛(zhū )之(zhī ),臣(chén )恐(kǒng )后(hòu )兵(bīng )革(gé )无(wú )时(shí )得(dé )息(xī )也(yě )。

间(jiān )者(zhě ),数(shù )年(nián )岁(suì )比(bǐ )不(bú )登(dēng ),民(mín )待(dài )卖(mài )爵(jué )赘(zhuì )子(zǐ )以(yǐ )接(jiē )衣(yī )食(shí ),赖(lài )陛(bì )下(xià )德(dé )泽(zé )振(zhèn )救(jiù )之(zhī ),得(dé )毋(wú )转(zhuǎn )死(sǐ )沟(gōu )壑(hè )。四(sì )年(nián )不(bú )登(dēng ),五(wǔ )年(nián )复(fù )蝗(huáng ),民(mín )生(shēng )未(wèi )复(fù )。今(jīn )发(fā )兵(bīng )行(háng )数(shù )千(qiān )里(lǐ ),资(zī )衣(yī )粮(liáng ),入(rù )越(yuè )地(dì ),舆(yú )轿(jiào )而(ér )逾(yú )领(lǐng ),拖(tuō )舟(zhōu )而(ér )入(rù )水(shuǐ ),行(háng )数(shù )百(bǎi )千(qiān )里(lǐ ),夹(jiá )以(yǐ )深(shēn )林(lín )丛(cóng )竹(zhú ),水(shuǐ )道(dào )上(shàng )下(xià )击(jī )石(shí ),林(lín )中(zhōng )多(duō )蝮(fù )蛇(shé )猛(měng )兽(shòu ),夏(xià )月(yuè )暑(shǔ )时(shí ),呕(ǒu )泄(xiè )霍(huò )乱(luàn )之(zhī )病(bìng )相(xiàng )随(suí )属(shǔ )也(yě ),曾(céng )未(wèi )施(shī )兵(bīng )接(jiē )刃(rèn ),死(sǐ )伤(shāng )者(zhě )必(bì )众(zhòng )矣(yǐ )。前(qián )时(shí )南(nán )海(hǎi )王(wáng )反(fǎn ),陛(bì )下(xià )先(xiān )臣(chén )使(shǐ )将(jiāng )军(jūn )间(jiān )忌(jì )将(jiāng )兵(bīng )击(jī )之(zhī ),以(yǐ )其(qí )军(jūn )降(jiàng ),处(chù )之(zhī )上(shàng )淦(gàn )。后(hòu )复(fù )反(fǎn ),会(huì )天(tiān )暑(shǔ )多(duō )雨(yǔ ),楼(lóu )船(chuán )卒(zú )水(shuǐ )居(jū )击(jī )棹(zhào ),未(wèi )战(zhàn )而(ér )疾(jí )死(sǐ )者(zhě )过(guò )半(bàn )。亲(qīn )老(lǎo )涕(tì )泣(qì ),孤(gū )子(zǐ )啼(tí )号(hào ),破(pò )家(jiā )散(sàn )业(yè ),迎(yíng )尸(shī )千(qiān )里(lǐ )之(zhī )外(wài ),裹(guǒ )骸(hái )骨(gǔ )而(ér )归(guī )。悲(bēi )哀(āi )之(zhī )气(qì )数(shù )年(nián )不(bú )息(xī ),长(zhǎng )老(lǎo )至(zhì )今(jīn )以(yǐ )为(wéi )记(jì )。曾(céng )未(wèi )入(rù )其(qí )地(dì )而(ér )祸(huò )已(yǐ )至(zhì )此(cǐ )矣(yǐ )。

臣(chén )闻(wén )军(jūn )旅(lǚ )之(zhī )后(hòu )必(bì )有(yǒu )凶(xiōng )年(nián ),言(yán )民(mín )之(zhī )各(gè )以(yǐ )其(qí )愁(chóu )苦(kǔ )之(zhī )气(qì )薄(báo )阴(yīn )阳(yáng )之(zhī )和(hé ),感(gǎn )天(tiān )地(dì )之(zhī )精(jīng ),而(ér )灾(zāi )气(qì )为(wéi )之(zhī )生(shēng )也(yě )。陛(bì )下(xià )德(dé )配(pèi )天(tiān )地(dì ),明(míng )象(xiàng )日(rì )月(yuè ),恩(ēn )至(zhì )禽(qín )兽(shòu ),泽(zé )及(jí )草(cǎo )木(mù ),一(yī )人(rén )有(yǒu )饥(jī )寒(hán )不(bú )终(zhōng )其(qí )天(tiān )年(nián )而(ér )死(sǐ )者(zhě ),为(wéi )之(zhī )凄(qī )怆(chuàng )于(yú )心(xīn )。今(jīn )方(fāng )内(nèi )无(wú )狗(gǒu )吠(fèi )之(zhī )警(jǐng ),而(ér )使(shǐ )陛(bì )下(xià )甲(jiǎ )卒(zú )死(sǐ )亡(wáng ),暴(bào )露(lù )中(zhōng )原(yuán ),沾(zhān )渍(zì )山(shān )谷(gǔ ),边(biān )境(jìng )之(zhī )民(mín )为(wéi )之(zhī )早(zǎo )闭(bì )晏(yàn )开(kāi ),晁(cháo )不(bú )久(jiǔ )夕(xī ),臣(chén )安(ān )窃(qiè )为(wéi )陛(bì )下(xià )重(zhòng )之(zhī )。

不(bú )习(xí )南(nán )方(fāng )地(dì )形(xíng )者(zhě ),多(duō )以(yǐ )越(yuè )为(wéi )人(rén )众(zhòng )兵(bīng )强(qiáng ),能(néng )难(nán )边(biān )城(chéng )。淮(huái )南(nán )全(quán )国(guó )之(zhī )时(shí ),多(duō )为(wéi )边(biān )吏(lì ),臣(chén )窃(qiè )闻(wén )之(zhī ),与(yǔ )中(zhōng )国(guó )异(yì )。限(xiàn )以(yǐ )高(gāo )山(shān ),人(rén )迹(jì )所(suǒ )绝(jué ),车(chē )道(dào )不(bú )通(tōng ),天(tiān )地(dì )所(suǒ )以(yǐ )隔(gé )外(wài )内(nèi )也(yě )。其(qí )入(rù )中(zhōng )国(guó )必(bì )下(xià )领(lǐng )水(shuǐ ),领(lǐng )水(shuǐ )之(zhī )山(shān )峭(qiào )峻(jùn ),漂(piāo )石(shí )破(pò )舟(zhōu ),不(bú )可(kě )以(yǐ )大(dà )船(chuán )载(zǎi )食(shí )粮(liáng )下(xià )也(yě )。越(yuè )人(rén )欲(yù )为(wéi )变(biàn ),必(bì )先(xiān )田(tián )馀(yú )干(gàn )界(jiè )中(zhōng ),积(jī )食(shí )粮(liáng ),乃(nǎi )入(rù )伐(fá )材(cái )治(zhì )船(chuán )。边(biān )城(chéng )守(shǒu )候(hòu )诚(chéng )谨(jǐn ),越(yuè )人(rén )有(yǒu )入(rù )伐(fá )材(cái )者(zhě ),辄(zhé )收(shōu )捕(bǔ ),焚(fén )其(qí )积(jī )聚(jù ),虽(suī )百(bǎi )越(yuè ),奈(nài )边(biān )城(chéng )何(hé )!且(qiě )越(yuè )人(rén )绵(mián )力(lì )薄(báo )材(cái ),不(bú )能(néng )陆(lù )战(zhàn ),又(yòu )无(wú )车(chē )骑(qí )弓(gōng )弩(nǔ )之(zhī )用(yòng ),然(rán )而(ér )不(bú )可(kě )入(rù )者(zhě ),以(yǐ )保(bǎo )地(dì )险(xiǎn ),而(ér )中(zhōng )国(guó )之(zhī )人(rén )不(bú )能(néng )其(qí )水(shuǐ )土(tǔ )也(yě )。臣(chén )闻(wén )越(yuè )甲(jiǎ )卒(zú )不(bú )下(xià )数(shù )十(shí )万(wàn ),所(suǒ )以(yǐ )入(rù )之(zhī ),五(wǔ )倍(bèi )乃(nǎi )足(zú ),挽(wǎn )车(chē )奉(fèng )饷(xiǎng )者(zhě ),不(bú )在(zài )其(qí )中(zhōng )。南(nán )方(fāng )暑(shǔ )湿(shī ),所(suǒ )夏(xià )瘅(dān )热(rè ),暴(bào )露(lù )水(shuǐ )居(jū ),蝮(fù )蛇(shé )蠚(hē )生(shēng ),疾(jí )疠(lì )多(duō )作(zuò ),兵(bīng )未(wèi )血(xuè )刃(rèn )而(ér )病(bìng )死(sǐ )者(zhě )什(shí )二(èr )三(sān ),虽(suī )举(jǔ )越(yuè )国(guó )而(ér )虏(lǔ )之(zhī ),不(bú )足(zú )以(yǐ )偿(cháng )所(suǒ )亡(wáng )。

臣(chén )闻(wén )道(dào )路(lù )言(yán ),闽(mǐn )越(yuè )王(wáng )弟(dì )甲(jiǎ )弑(shì )而(ér )杀(shā )之(zhī ),甲(jiǎ )以(yǐ )诛(zhū )死(sǐ ),其(qí )民(mín )未(wèi )有(yǒu )所(suǒ )属(shǔ )。陛(bì )下(xià )若(ruò )欲(yù )来(lái )内(nèi ),处(chù )之(zhī )中(zhōng )国(guó ),使(shǐ )重(zhòng )臣(chén )临(lín )存(cún ),施(shī )德(dé )垂(chuí )赏(shǎng )以(yǐ )招(zhāo )致(zhì )之(zhī ),此(cǐ )必(bì )携(xié )幼(yòu )扶(fú )老(lǎo )以(yǐ )归(guī )圣(shèng )德(dé )。若(ruò )陛(bì )下(xià )无(wú )所(suǒ )用(yòng )之(zhī ),则(zé )继(jì )其(qí )绝(jué )世(shì ),存(cún )其(qí )亡(wáng )国(guó ),建(jiàn )其(qí )王(wáng )侯(hóu ),以(yǐ )为(wéi )畜(chù )越(yuè ),此(cǐ )必(bì )委(wěi )质(zhì )为(wéi )藩(fān )臣(chén ),世(shì )共(gòng )贡(gòng )职(zhí )。陛(bì )下(xià )以(yǐ )方(fāng )寸(cùn )之(zhī )印(yìn ),丈(zhàng )二(èr )之(zhī )组(zǔ ),填(tián )抚(fǔ )方(fāng )外(wài ),不(bú )劳(láo )一(yī )卒(zú ),不(bú )顿(dùn )一(yī )戟(jǐ ),而(ér )威(wēi )德(dé )并(bìng )行(háng )。今(jīn )以(yǐ )兵(bīng )入(rù )其(qí )地(dì ),此(cǐ )必(bì )震(zhèn )恐(kǒng ),以(yǐ )有(yǒu )司(sī )为(wéi )欲(yù )屠(tú )灭(miè )之(zhī )也(yě ),必(bì )雉(zhì )兔(tù )逃(táo )入(rù )山(shān )林(lín )险(xiǎn )阻(zǔ )。背(bèi )而(ér )去(qù )之(zhī ),则(zé )复(fù )相(xiàng )群(qún )聚(jù );留(liú )而(ér )守(shǒu )之(zhī ),历(lì )岁(suì )经(jīng )年(nián ),则(zé )士(shì )卒(zú )罢(bà )倦(juàn ),食(shí )粮(liáng )乏(fá )绝(jué ),男(nán )子(zǐ )不(bú )得(dé )耕(gēng )稼(jià )树(shù )种(zhǒng ),妇(fù )人(rén )不(bú )得(dé )纺(fǎng )绩(jì )织(zhī )纴(rèn ),丁(dīng )壮(zhuàng )从(cóng )军(jūn ),老(lǎo )弱(ruò )转(zhuǎn )饷(xiǎng ),居(jū )者(zhě )无(wú )食(shí ),行(háng )者(zhě )无(wú )粮(liáng )。民(mín )苦(kǔ )兵(bīng )事(shì ),亡(wáng )逃(táo )者(zhě )必(bì )众(zhòng ),随(suí )而(ér )诛(zhū )之(zhī ),不(bú )可(kě )胜(shèng )尽(jìn ),盗(dào )贼(zéi )必(bì )起(qǐ )。

臣(chén )闻(wén )长(zhǎng )老(lǎo )言(yán ),秦(qín )之(zhī )时(shí )尝(cháng )使(shǐ )尉(wèi )屠(tú )睢(suī )击(jī )越(yuè ),又(yòu )使(shǐ )监(jiān )禄(lù )凿(záo )渠(qú )通(tōng )道(dào )。越(yuè )人(rén )逃(táo )入(rù )深(shēn )山(shān )林(lín )丛(cóng ),不(bú )可(kě )得(dé )攻(gōng )。留(liú )军(jūn )屯(tún )守(shǒu )空(kōng )地(dì ),旷(kuàng )日(rì )引(yǐn )久(jiǔ ),士(shì )卒(zú )劳(láo )倦(juàn ),越(yuè )出(chū )击(jī )之(zhī )。秦(qín )兵(bīng )大(dà )破(pò ),乃(nǎi )发(fā )適(shì )戍(shù )以(yǐ )备(bèi )之(zhī )。当(dāng )此(cǐ )之(zhī )时(shí ),外(wài )内(nèi )骚(sāo )动(dòng ),百(bǎi )姓(xìng )靡(mí )敝(bì ),行(háng )者(zhě )不(bú )还(hái ),往(wǎng )者(zhě )莫(mò )反(fǎn ),皆(jiē )不(bú )聊(liáo )生(shēng ),亡(wáng )逃(táo )相(xiàng )从(cóng ),群(qún )为(wéi )盗(dào )贼(zéi ),于(yú )是(shì )山(shān )东(dōng )之(zhī )难(nán )始(shǐ )兴(xìng )。此(cǐ )老(lǎo )子(zǐ )所(suǒ )谓(wèi )“师(shī )之(zhī )所(suǒ )处(chù ),荆(jīng )棘(jí )生(shēng )之(zhī )”者(zhě )也(yě )。兵(bīng )者(zhě )凶(xiōng )事(shì ),一(yī )方(fāng )有(yǒu )急(jí ),四(sì )面(miàn )皆(jiē )从(cóng )。臣(chén )恐(kǒng )变(biàn )故(gù )之(zhī )生(shēng ),奸(jiān )邪(xié )之(zhī )作(zuò ),由(yóu )此(cǐ )始(shǐ )也(yě )。《周(zhōu )易(yì )》曰(yuē ):“高(gāo )宗(zōng )伐(fá )鬼(guǐ )方(fāng ),三(sān )年(nián )而(ér )克(kè )之(zhī )。”鬼(guǐ )方(fāng ),小(xiǎo )蛮(mán )夷(yí );高(gāo )宗(zōng ),殷(yīn )之(zhī )盛(shèng )天(tiān )子(zǐ )也(yě )。以(yǐ )盛(shèng )天(tiān )子(zǐ )伐(fá )小(xiǎo )蛮(mán )夷(yí ),三(sān )年(nián )而(ér )后(hòu )克(kè ),言(yán )用(yòng )兵(bīng )之(zhī )不(bú )可(kě )不(bú )重(zhòng )也(yě )。

臣(chén )闻(wén )天(tiān )子(zǐ )之(zhī )兵(bīng )有(yǒu )征(zhēng )而(ér )无(wú )战(zhàn ),言(yán )莫(mò )敢(gǎn )校(xiào )也(yě )。如(rú )使(shǐ )越(yuè )人(rén )蒙(méng )徼(jiǎo )幸(xìng )以(yǐ )逆(nì )执(zhí )事(shì )之(zhī )颜(yán )行(háng ),厮(sī )舆(yú )之(zhī )卒(zú )有(yǒu )一(yī )不(bú )备(bèi )而(ér )归(guī )者(zhě ),虽(suī )得(dé )越(yuè )王(wáng )之(zhī )首(shǒu ),臣(chén )犹(yóu )窃(qiè )为(wéi )大(dà )汉(hàn )羞(xiū )之(zhī )。陛(bì )下(xià )以(yǐ )四(sì )海(hǎi )为(wéi )境(jìng ),九(jiǔ )州(zhōu )为(wéi )家(jiā ),八(bā )薮(sǒu )为(wéi )囿(yòu ),江(jiāng )汉(hàn )为(wéi )池(chí ),生(shēng )民(mín )之(zhī )属(shǔ )皆(jiē )为(wéi )臣(chén )妾(qiè )。人(rén )徒(tú )之(zhī )众(zhòng )足(zú )以(yǐ )奉(fèng )千(qiān )官(guān )之(zhī )共(gòng ),租(zū )税(shuì )之(zhī )收(shōu )足(zú )以(yǐ )给(gěi )乘(chéng )舆(yú )之(zhī )御(yù )。玩(wán )心(xīn )神(shén )明(míng ),秉(bǐng )执(zhí )圣(shèng )道(dào ),负(fù )黼(fǔ )依(yī ),冯(féng )玉(yù )几(jǐ ),南(nán )面(miàn )而(ér )听(tīng )断(duàn ),号(hào )令(lìng )天(tiān )下(xià ),四(sì )海(hǎi )之(zhī )内(nèi )莫(mò )不(bú )向(xiàng )应(yīng )。陛(bì )下(xià )垂(chuí )德(dé )惠(huì )以(yǐ )覆(fù )露(lù )之(zhī ),使(shǐ )元(yuán )元(yuán )之(zhī )民(mín )安(ān )生(shēng )乐(lè )业(yè ),则(zé )泽(zé )被(bèi )万(wàn )世(shì ),传(chuán )之(zhī )子(zǐ )孙(sūn ),施(shī )之(zhī )无(wú )穷(qióng )。天(tiān )下(xià )之(zhī )安(ān )犹(yóu )泰(tài )山(shān )而(ér )四(sì )维(wéi )之(zhī )也(yě ),夷(yí )狄(dí )之(zhī )地(dì )何(hé )足(zú )以(yǐ )为(wéi )一(yī )日(rì )之(zhī )闲(xián ),而(ér )烦(fán )汗(hàn )马(mǎ )之(zhī )劳(láo )乎(hū )!《诗(shī )》云(yún )“王(wáng )犹(yóu )允(yǔn )塞(sāi ),徐(xú )方(fāng )既(jì )来(lái )”,言(yán )王(wáng )道(dào )甚(shèn )大(dà ),而(ér )远(yuǎn )方(fāng )怀(huái )之(zhī )也(yě )。臣(chén )闻(wén )之(zhī ),农(nóng )夫(fū )劳(láo )而(ér )君(jūn )子(zǐ )养(yǎng )焉(yān ),愚(yú )者(zhě )言(yán )而(ér )智(zhì )者(zhě )择(zé )焉(yān )。臣(chén )安(ān )幸(xìng )得(dé )为(wéi )陛(bì )下(xià )守(shǒu )藩(fān ),以(yǐ )身(shēn )为(wéi )障(zhàng )蔽(bì ),人(rén )臣(chén )之(zhī )任(rèn )也(yě )。边(biān )境(jìng )有(yǒu )警(jǐng ),爱(ài )身(shēn )之(zhī )死(sǐ )而(ér )不(bú )毕(bì )其(qí )愚(yú ),非(fēi )忠(zhōng )臣(chén )也(yě )。臣(chén )安(ān )窃(qiè )恐(kǒng )将(jiāng )吏(lì )之(zhī )以(yǐ )十(shí )万(wàn )之(zhī )师(shī )为(wéi )一(yī )使(shǐ )之(zhī )任(rèn )也(yě )!

是(shì )时(shí ),汉(hàn )兵(bīng )遂(suí )出(chū ),末(mò )逾(yú )领(lǐng ),适(shì )会(huì )闽(mǐn )越(yuè )王(wáng )弟(dì )馀(yú )善(shàn )杀(shā )王(wáng )以(yǐ )降(jiàng )。汉(hàn )兵(bīng )罢(bà )。上(shàng )嘉(jiā )淮(huái )南(nán )之(zhī )意(yì ),美(měi )将(jiāng )卒(zú )之(zhī )功(gōng ),乃(nǎi )令(lìng )严(yán )助(zhù )谕(yù )意(yì )风(fēng )指(zhǐ )于(yú )南(nán )越(yuè )。南(nán )越(yuè )王(wáng )顿(dùn )首(shǒu )曰(yuē ):“天(tiān )子(zǐ )乃(nǎi )幸(xìng )兴(xìng )兵(bīng )诛(zhū )闽(mǐn )越(yuè ),死(sǐ )无(wú )以(yǐ )报(bào )!”即(jí )遣(qiǎn )太(tài )子(zǐ )随(suí )助(zhù )入(rù )侍(shì )。

助(zhù )还(hái ),又(yòu )谕(yù )淮(huái )南(nán )曰(yuē ):“皇(huáng )帝(dì )问(wèn )淮(huái )南(nán )王(wáng ):使(shǐ )中(zhōng )大(dà )夫(fū )玉(yù )上(shàng )书(shū )言(yán )事(shì ),闻(wén )之(zhī )。朕(zhèn )奉(fèng )先(xiān )帝(dì )之(zhī )休(xiū )德(dé ),夙(sù )兴(xìng )夜(yè )寐(mèi ),明(míng )不(bú )能(néng )烛(zhú ),重(zhòng )以(yǐ )不(bú )德(dé ),是(shì )以(yǐ )比(bǐ )年(nián )凶(xiōng )灾(zāi )害(hài )众(zhòng )。夫(fū )以(yǐ )眇(miǎo )眇(miǎo )之(zhī )身(shēn ),托(tuō )于(yú )王(wáng )侯(hóu )之(zhī )上(shàng ),内(nèi )有(yǒu )饥(jī )寒(hán )之(zhī )民(mín ),南(nán )夷(yí )相(xiàng )攘(rǎng ),使(shǐ )边(biān )骚(sāo )然(rán )不(bú )安(ān ),朕(zhèn )甚(shèn )惧(jù )焉(yān )。今(jīn )王(wáng )深(shēn )惟(wéi )重(zhòng )虑(lǜ ),明(míng )太(tài )平(píng )以(yǐ )弼(bì )朕(zhèn )失(shī ),称(chēng )三(sān )代(dài )至(zhì )盛(shèng ),际(jì )天(tiān )接(jiē )地(dì ),人(rén )迹(jì )所(suǒ )及(jí ),咸(xián )尽(jìn )宾(bīn )服(fú ),藐(miǎo )然(rán )甚(shèn )惭(cán )。嘉(jiā )王(wáng )之(zhī )意(yì ),靡(mí )有(yǒu )所(suǒ )终(zhōng ),使(shǐ )中(zhōng )大(dà )夫(fū )助(zhù )谕(yù )朕(zhèn )意(yì ),告(gào )王(wáng )越(yuè )事(shì )。”

助(zhù )谕(yù )意(yì )曰(yuē ):“今(jīn )者(zhě )大(dà )王(wáng )以(yǐ )发(fā )屯(tún )临(lín )越(yuè )事(shì )上(shàng )书(shū ),陛(bì )下(xià )故(gù )遣(qiǎn )臣(chén )助(zhù )告(gào )王(wáng )其(qí )事(shì )。王(wáng )居(jū )远(yuǎn ),事(shì )薄(báo )遽(jù ),不(bú )与(yǔ )王(wáng )同(tóng )其(qí )计(jì )。朝(cháo )有(yǒu )阙(què )政(zhèng ),遗(yí )王(wáng )之(zhī )忧(yōu ),陛(bì )下(xià )甚(shèn )恨(hèn )之(zhī )。夫(fū )兵(bīng )固(gù )凶(xiōng )器(qì ),明(míng )主(zhǔ )之(zhī )所(suǒ )重(zhòng )出(chū )也(yě ),然(rán )自(zì )五(wǔ )帝(dì )、三(sān )王(wáng )禁(jìn )暴(bào )止(zhǐ )乱(luàn ),非(fēi )兵(bīng ),未(wèi )之(zhī )闻(wén )也(yě )。汉(hàn )为(wéi )天(tiān )下(xià )宗(zōng ),操(cāo )杀(shā )生(shēng )之(zhī )柄(bǐng ),以(yǐ )制(zhì )海(hǎi )内(nèi )之(zhī )命(mìng ),危(wēi )者(zhě )望(wàng )安(ān ),乱(luàn )者(zhě )卬(áng )治(zhì )。今(jīn )闽(mǐn )越(yuè )王(wáng )狠(hěn )戾(lì )不(bú )仁(rén ),杀(shā )其(qí )骨(gǔ )肉(ròu ),离(lí )其(qí )亲(qīn )戚(qī ),所(suǒ )为(wéi )甚(shèn )多(duō )不(bú )义(yì ),又(yòu )数(shù )举(jǔ )兵(bīng )侵(qīn )陵(líng )百(bǎi )越(yuè ),并(bìng )兼(jiān )邻(lín )国(guó ),以(yǐ )为(wéi )暴(bào )强(qiáng ),阴(yīn )计(jì )奇(qí )策(cè ),入(rù )燔(fán )寻(xún )阳(yáng )楼(lóu )船(chuán ),欲(yù )招(zhāo )会(huì )稽(jī )之(zhī )地(dì ),以(yǐ )践(jiàn )句(jù )践(jiàn )之(zhī )迹(jì )。今(jīn )者(zhě ),边(biān )又(yòu )言(yán )闽(mǐn )王(wáng )率(lǜ )两(liǎng )国(guó )击(jī )南(nán )越(yuè )。陛(bì )下(xià )为(wéi )万(wàn )民(mín )安(ān )危(wēi )久(jiǔ )远(yuǎn )之(zhī )计(jì ),使(shǐ )人(rén )谕(yù )告(gào )之(zhī )曰(yuē ):‘天(tiān )下(xià )安(ān )宁(níng ),各(gè )继(jì )世(shì )抚(fǔ )民(mín ),禁(jìn )毋(wú )敢(gǎn )相(xiàng )并(bìng )。’有(yǒu )司(sī )疑(yí )其(qí )以(yǐ )虎(hǔ )狼(láng )之(zhī )心(xīn ),贪(tān )据(jù )百(bǎi )越(yuè )之(zhī )利(lì ),或(huò )于(yú )逆(nì )顺(shùn ),不(bú )奉(fèng )明(míng )诏(zhào ),则(zé )会(huì )稽(jī )、豫(yù )章(zhāng )必(bì )有(yǒu )长(zhǎng )患(huàn )。且(qiě )天(tiān )子(zǐ )诛(zhū )而(ér )不(bú )伐(fá ),焉(yān )有(yǒu )劳(láo )百(bǎi )姓(xìng )苦(kǔ )士(shì )卒(zú )乎(hū )?故(gù )遣(qiǎn )两(liǎng )将(jiāng )屯(tún )于(yú )境(jìng )上(shàng ),震(zhèn )威(wēi )武(wǔ ),扬(yáng )声(shēng )乡(xiāng ),屯(tún )曾(céng )未(wèi )会(huì ),天(tiān )诱(yòu )其(qí )衷(zhōng ),闽(mǐn )王(wáng )陨(yǔn )命(mìng ),辄(zhé )遣(qiǎn )使(shǐ )者(zhě )罢(bà )屯(tún ),毋(wú )后(hòu )农(nóng )时(shí )。南(nán )越(yuè )王(wáng )甚(shèn )嘉(jiā )被(bèi )惠(huì )泽(zé ),蒙(méng )休(xiū )德(dé ),愿(yuàn )革(gé )心(xīn )易(yì )行(háng ),身(shēn )从(cóng )使(shǐ )者(zhě )入(rù )谢(xiè )。有(yǒu )狗(gǒu )马(mǎ )之(zhī )病(bìng ),不(bú )能(néng )胜(shèng )服(fú ),故(gù )遣(qiǎn )太(tài )子(zǐ )婴(yīng )齐(qí )入(rù )侍(shì );病(bìng )有(yǒu )瘳(chōu ),愿(yuàn )伏(fú )北(běi )阙(què ),望(wàng )大(dà )廷(tíng ),以(yǐ )报(bào )盛(shèng )德(dé )。闽(mǐn )王(wáng )以(yǐ )八(bā )月(yuè )举(jǔ )兵(bīng )于(yú )冶(yě )南(nán ),士(shì )卒(zú )罢(bà )倦(juàn ),三(sān )王(wáng )之(zhī )众(zhòng )相(xiàng )与(yǔ )攻(gōng )之(zhī ),因(yīn )其(qí )弱(ruò )弟(dì )馀(yú )善(shàn )以(yǐ )成(chéng )其(qí )诛(zhū ),至(zhì )今(jīn )国(guó )空(kōng )虚(xū ),遣(qiǎn )使(shǐ )者(zhě )上(shàng )符(fú )节(jiē ),请(qǐng )所(suǒ )立(lì ),不(bú )敢(gǎn )自(zì )立(lì ),以(yǐ )待(dài )天(tiān )子(zǐ )之(zhī )明(míng )诏(zhào )。此(cǐ )一(yī )举(jǔ ),不(bú )挫(cuò )一(yī )兵(bīng )之(zhī )锋(fēng ),不(bú )用(yòng )一(yī )卒(zú )之(zhī )死(sǐ ),而(ér )闽(mǐn )王(wáng )伏(fú )辜(gū ),南(nán )越(yuè )被(bèi )泽(zé ),威(wēi )震(zhèn )暴(bào )王(wáng ),义(yì )存(cún )危(wēi )国(guó ),此(cǐ )则(zé )陛(bì )下(xià )深(shēn )计(jì )远(yuǎn )虑(lǜ )之(zhī )所(suǒ )出(chū )也(yě )。事(shì )效(xiào )见(jiàn )前(qián ),故(gù )使(shǐ )臣(chén )助(zhù )来(lái )谕(yù )王(wáng )意(yì )。”

于(yú )是(shì )王(wáng )谢(xiè )曰(yuē ):“虽(suī )汤(tāng )伐(fá )桀(jié ),文(wén )王(wáng )伐(fá )崇(chóng ),诚(chéng )不(bú )过(guò )此(cǐ )。臣(chén )安(ān )妄(wàng )以(yǐ )愚(yú )意(yì )狂(kuáng )言(yán ),陛(bì )下(xià )不(bú )忍(rěn )加(jiā )诛(zhū ),使(shǐ )使(shǐ )者(zhě )临(lín )诏(zhào )臣(chén )安(ān )以(yǐ )所(suǒ )不(bú )闻(wén ),诚(chéng )不(bú )胜(shèng )厚(hòu )幸(xìng )!”助(zhù )由(yóu )是(shì )与(yǔ )淮(huái )南(nán )王(wáng )相(xiàng )结(jié )而(ér )还(hái )。上(shàng )大(dà )说(shuō )。

助(zhù )侍(shì )燕(yàn )从(cóng )容(róng ),上(shàng )问(wèn )助(zhù )居(jū )乡(xiāng )里(lǐ )时(shí ),助(zhù )对(duì )曰(yuē ):“家(jiā )贫(pín ),为(wéi )友(yǒu )婿(xù )富(fù )人(rén )所(suǒ )辱(rǔ )。”上(shàng )问(wèn )所(suǒ )欲(yù ),对(duì )愿(yuàn )为(wéi )会(huì )稽(jī )太(tài )守(shǒu )。于(yú )是(shì )拜(bài )为(wéi )会(huì )稽(jī )太(tài )守(shǒu )。数(shù )年(nián ),不(bú )闻(wén )问(wèn )。赐(cì )书(shū )曰(yuē ):“制(zhì )诏(zhào )会(huì )稽(jī )太(tài )守(shǒu ):君(jūn )厌(yàn )承(chéng )明(míng )之(zhī )庐(lú ),劳(láo )侍(shì )从(cóng )之(zhī )事(shì ),怀(huái )故(gù )土(tǔ ),出(chū )为(wéi )郡(jùn )吏(lì )。会(huì )稽(jī )东(dōng )接(jiē )于(yú )海(hǎi ),南(nán )近(jìn )诸(zhū )越(yuè ),北(běi )枕(zhěn )大(dà )江(jiāng )。间(jiān )者(zhě ),阔(kuò )焉(yān )久(jiǔ )不(bú )闻(wén )问(wèn ),具(jù )有(yǒu )《春(chūn )秋(qiū )》对(duì ),毋(wú )以(yǐ )苏(sū )秦(qín )从(cóng )横(héng )。”助(zhù )恐(kǒng ),上(shàng )书(shū )谢(xiè )称(chēng ):“《春(chūn )秋(qiū )》天(tiān )王(wáng )出(chū )居(jū )于(yú )郑(zhèng ),不(bú )能(néng )事(shì )母(mǔ ),故(gù )绝(jué )之(zhī )。臣(chén )事(shì )君(jūn ),犹(yóu )子(zǐ )事(shì )父(fù )母(mǔ )也(yě ),臣(chén )助(zhù )当(dāng )伏(fú )诛(zhū )。陛(bì )下(xià )不(bú )忍(rěn )加(jiā )诛(zhū ),愿(yuàn )奉(fèng )三(sān )年(nián )计(jì )最(zuì )。”诏(zhào )许(xǔ ),因(yīn )留(liú )侍(shì )中(zhōng )。有(yǒu )奇(qí )异(yì ),辄(zhé )使(shǐ )为(wéi )文(wén ),及(jí )作(zuò )赋(fù )颂(sòng )数(shù )十(shí )篇(piān )。

后(hòu )淮(huái )南(nán )王(wáng )来(lái )朝(cháo ),厚(hòu )赂(lù )遗(yí )助(zhù ),交(jiāo )私(sī )论(lùn )议(yì )。及(jí )淮(huái )南(nán )王(wáng )反(fǎn ),事(shì )与(yǔ )助(zhù )相(xiàng )连(lián ),上(shàng )薄(báo )其(qí )罪(zuì ),欲(yù )勿(wù )诛(zhū )。廷(tíng )尉(wèi )张(zhāng )汤(tāng )争(zhēng ),以(yǐ )为(wéi )助(zhù )出(chū )入(rù )禁(jìn )门(mén ),腹(fù )心(xīn )之(zhī )臣(chén ),而(ér )外(wài )与(yǔ )诸(zhū )侯(hóu )交(jiāo )私(sī )如(rú )此(cǐ ),不(bú )诛(zhū ),后(hòu )不(bú )可(kě )治(zhì )。助(zhù )竟(jìng )弃(qì )市(shì )。

朱(zhū )买(mǎi )臣(chén )字(zì )翁(wēng )子(zǐ ),吴(wú )人(rén )也(yě )。家(jiā )贫(pín ),好(hǎo )读(dú )书(shū ),不(bú )治(zhì )产(chǎn )业(yè ),常(cháng )艾(ài )薪(xīn )樵(qiáo ),卖(mài )以(yǐ )给(gěi )食(shí ),担(dān )束(shù )薪(xīn ),行(háng )且(qiě )诵(sòng )书(shū )。其(qí )妻(qī )亦(yì )负(fù )戴(dài )相(xiàng )随(suí ),数(shù )止(zhǐ )买(mǎi )臣(chén )毋(wú )歌(gē )呕(ǒu )道(dào )中(zhōng )。买(mǎi )臣(chén )愈(yù )益(yì )疾(jí )歌(gē ),妻(qī )羞(xiū )之(zhī ),求(qiú )去(qù )。买(mǎi )臣(chén )笑(xiào )曰(yuē ):“我(wǒ )年(nián )五(wǔ )十(shí )当(dāng )富(fù )贵(guì ),今(jīn )已(yǐ )四(sì )十(shí )余(yú )矣(yǐ )。女(nǚ )苦(kǔ )日(rì )久(jiǔ ),待(dài )我(wǒ )富(fù )贵(guì )报(bào )女(nǚ )功(gōng )。”妻(qī )恚(huì )怒(nù )曰(yuē ):“如(rú )公(gōng )等(děng ),终(zhōng )饿(è )死(sǐ )沟(gōu )中(zhōng )耳(ěr ),何(hé )能(néng )富(fù )贵(guì )!”买(mǎi )臣(chén )不(bú )能(néng )留(liú ),即(jí )听(tīng )去(qù )。其(qí )后(hòu ),买(mǎi )臣(chén )独(dú )行(háng )歌(gē )道(dào )中(zhōng ),负(fù )薪(xīn )墓(mù )间(jiān )。故(gù )妻(qī )与(yǔ )夫(fū )家(jiā )俱(jù )上(shàng )冢(zhǒng ),见(jiàn )买(mǎi )臣(chén )饥(jī )寒(hán ),呼(hū )饭(fàn )饮(yǐn )之(zhī )。

后(hòu )数(shù )岁(suì ),买(mǎi )臣(chén )随(suí )上(shàng )计(jì )吏(lì )为(wéi )卒(zú ),将(jiāng )重(zhòng )车(chē )至(zhì )长(zhǎng )安(ān ),诣(yì )阙(què )上(shàng )书(shū ),书(shū )久(jiǔ )不(bú )报(bào )。待(dài )诏(zhào )公(gōng )车(chē ),粮(liáng )用(yòng )乏(fá ),上(shàng )计(jì )吏(lì )卒(zú )更(gèng )乞(qǐ )丐(gài )之(zhī )。会(huì )邑(yì )子(zǐ )严(yán )助(zhù )贵(guì )幸(xìng ),荐(jiàn )买(mǎi )臣(chén ),召(zhào )见(jiàn ),说(shuō )《春(chūn )秋(qiū )》,言(yán )《楚(chǔ )词(cí )》,帝(dì )甚(shèn )说(shuō )之(zhī ),拜(bài )买(mǎi )臣(chén )为(wéi )中(zhōng )大(dà )夫(fū ),与(yǔ )严(yán )助(zhù )俱(jù )侍(shì )中(zhōng )。是(shì )时(shí ),方(fāng )筑(zhù )朔(shuò )方(fāng ),公(gōng )孙(sūn )弘(hóng )谏(jiàn ),以(yǐ )为(wéi )罢(bà )敝(bì )中(zhōng )国(guó )。上(shàng )使(shǐ )买(mǎi )臣(chén )难(nán )诎(qū )弘(hóng ),语(yǔ )在(zài )《弘(hóng )传(chuán )》。后(hòu )买(mǎi )臣(chén )坐(zuò )事(shì )免(miǎn ),久(jiǔ )之(zhī ),召(zhào )待(dài )诏(zhào )。

是(shì )时(shí ),东(dōng )越(yuè )数(shù )反(fǎn )复(fù ),买(mǎi )臣(chén )因(yīn )言(yán ):“故(gù )东(dōng )越(yuè )王(wáng )居(jū )保(bǎo )泉(quán )山(shān ),一(yī )人(rén )守(shǒu )险(xiǎn ),千(qiān )人(rén )不(bú )得(dé )上(shàng )。今(jīn )闻(wén )东(dōng )越(yuè )王(wáng )更(gèng )徙(xǐ )处(chù )南(nán )行(háng ),去(qù )泉(quán )山(shān )五(wǔ )百(bǎi )里(lǐ ),居(jū )大(dà )泽(zé )中(zhōng )。今(jīn )发(fā )兵(bīng )浮(fú )海(hǎi ),直(zhí )指(zhǐ )泉(quán )山(shān ),陈(chén )舟(zhōu )列(liè )兵(bīng ),席(xí )卷(juàn )南(nán )行(háng ),可(kě )破(pò )灭(miè )也(yě )。”上(shàng )拜(bài )买(mǎi )臣(chén )会(huì )稽(jī )太(tài )守(shǒu )。上(shàng )谓(wèi )买(mǎi )臣(chén )曰(yuē ):“富(fù )贵(guì )不(bú )归(guī )故(gù )乡(xiāng ),如(rú )衣(yī )绣(xiù )夜(yè )行(háng ),今(jīn )子(zǐ )何(hé )如(rú )?”买(mǎi )臣(chén )顿(dùn )首(shǒu )辞(cí )谢(xiè )。诏(zhào )买(mǎi )臣(chén )到(dào )郡(jùn ),治(zhì )楼(lóu )船(chuán ),备(bèi )粮(liáng )食(shí )、水(shuǐ )战(zhàn )具(jù ),须(xū )诏(zhào )书(shū )到(dào ),军(jūn )与(yǔ )俱(jù )进(jìn )。

初(chū ),买(mǎi )臣(chén )免(miǎn ),待(dài )诏(zhào ),常(cháng )从(cóng )会(huì )稽(jī )守(shǒu )邸(dǐ )者(zhě )寄(jì )居(jū )饭(fàn )食(shí )。拜(bài )为(wéi )太(tài )守(shǒu ),买(mǎi )臣(chén )衣(yī )故(gù )衣(yī ),怀(huái )其(qí )印(yìn )绶(shòu ),步(bù )归(guī )郡(jùn )邸(dǐ )。直(zhí )上(shàng )计(jì )时(shí ),会(huì )稽(jī )吏(lì )方(fāng )相(xiàng )与(yǔ )群(qún )饮(yǐn ),不(bú )视(shì )买(mǎi )臣(chén )。买(mǎi )臣(chén )入(rù )室(shì )中(zhōng ),守(shǒu )邸(dǐ )与(yǔ )共(gòng )食(shí ),食(shí )且(qiě )饱(bǎo ),少(shǎo )见(jiàn )其(qí )绶(shòu ),守(shǒu )邸(dǐ )怪(guài )之(zhī ),前(qián )引(yǐn )其(qí )绶(shòu ),视(shì )其(qí )印(yìn ),会(huì )稽(jī )太(tài )守(shǒu )章(zhāng )也(yě )。守(shǒu )邸(dǐ )惊(jīng ),出(chū )语(yǔ )上(shàng )计(jì )掾(yuàn )吏(lì )。皆(jiē )醉(zuì ),大(dà )呼(hū )曰(yuē ):“妄(wàng )诞(dàn )耳(ěr )!”守(shǒu )邸(dǐ )曰(yuē ):“试(shì )来(lái )视(shì )之(zhī )。”其(qí )故(gù )人(rén )素(sù )轻(qīng )买(mǎi )臣(chén )者(zhě )入(rù )内(nèi )视(shì )之(zhī ),还(hái )走(zǒu ),疾(jí )呼(hū )曰(yuē ):“实(shí )然(rán )!”坐(zuò )中(zhōng )惊(jīng )骇(hài ),白(bái )守(shǒu )丞(chéng ),相(xiàng )推(tuī )排(pái )陈(chén )列(liè )中(zhōng )庭(tíng )拜(bài )谒(yè )。买(mǎi )臣(chén )徐(xú )出(chū )户(hù )。有(yǒu )顷(qǐng ),长(zhǎng )安(ān )厩(jiù )吏(lì )乘(chéng )驷(sì )马(mǎ )车(chē )来(lái )迎(yíng ),买(mǎi )臣(chén )遂(suí )乘(chéng )传(chuán )去(qù )。会(huì )稽(jī )闻(wén )太(tài )守(shǒu )且(qiě )至(zhì ),发(fā )民(mín )除(chú )道(dào ),县(xiàn )长(zhǎng )吏(lì )并(bìng )送(sòng )迎(yíng ),车(chē )百(bǎi )余(yú )乘(chéng )。入(rù )吴(wú )界(jiè ),见(jiàn )其(qí )故(gù )妻(qī )、妻(qī )夫(fū )治(zhì )道(dào )。买(mǎi )臣(chén )驻(zhù )车(chē ),呼(hū )令(lìng )后(hòu )车(chē )载(zǎi )其(qí )夫(fū )妻(qī ),到(dào )太(tài )守(shǒu )舍(shě ),置(zhì )园(yuán )中(zhōng ),给(gěi )食(shí )之(zhī )。居(jū )一(yī )月(yuè ),妻(qī )自(zì )经(jīng )死(sǐ ),买(mǎi )臣(chén )乞(qǐ )其(qí )夫(fū )钱(qián ),令(lìng )葬(zàng )。悉(xī )召(zhào )见(jiàn )故(gù )人(rén )与(yǔ )饮(yǐn )食(shí )诸(zhū )尝(cháng )有(yǒu )恩(ēn )者(zhě ),皆(jiē )报(bào )复(fù )焉(yān )。

居(jū )岁(suì )余(yú ),买(mǎi )臣(chén )受(shòu )诏(zhào )将(jiāng )兵(bīng ),与(yǔ )横(héng )海(hǎi )将(jiāng )军(jūn )韩(hán )说(shuō )等(děng )俱(jù )击(jī )破(pò )东(dōng )越(yuè ),有(yǒu )功(gōng )。征(zhēng )入(rù )为(wéi )主(zhǔ )爵(jué )都(dōu )尉(wèi ),列(liè )于(yú )九(jiǔ )卿(qīng )。

数(shù )年(nián ),坐(zuò )法(fǎ )免(miǎn )官(guān ),复(fù )为(wéi )丞(chéng )相(xiàng )长(zhǎng )史(shǐ )。张(zhāng )汤(tāng )为(wéi )御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū )。始(shǐ ),买(mǎi )臣(chén )与(yǔ )严(yán )助(zhù )俱(jù )侍(shì )中(zhōng ),贵(guì )用(yòng )事(shì ),汤(tāng )尚(shàng )为(wéi )小(xiǎo )吏(lì ),趋(qū )走(zǒu )买(mǎi )臣(chén )等(děng )前(qián )。后(hòu )汤(tāng )以(yǐ )延(yán )尉(wèi )治(zhì )淮(huái )南(nán )狱(yù ),排(pái )陷(xiàn )严(yán )助(zhù ),买(mǎi )臣(chén )怨(yuàn )汤(tāng )。及(jí )买(mǎi )臣(chén )为(wéi )长(zhǎng )史(shǐ ),汤(tāng )数(shù )行(háng )丞(chéng )相(xiàng )事(shì ),知(zhī )买(mǎi )臣(chén )素(sù )贵(guì ),故(gù )陵(líng )折(shé )之(zhī )。买(mǎi )臣(chén )见(jiàn )汤(tāng ),坐(zuò )床(chuáng )上(shàng )弗(fú )为(wéi )礼(lǐ )。买(mǎi )臣(chén )深(shēn )怨(yuàn ),常(cháng )欲(yù )死(sǐ )之(zhī )。后(hòu )遂(suí )告(gào )汤(tāng )阴(yīn )事(shì ),汤(tāng )自(zì )杀(shā ),上(shàng )亦(yì )诛(zhū )买(mǎi )臣(chén )。买(mǎi )臣(chén )子(zǐ )山(shān )拊(fǔ )官(guān )至(zhì )郡(jùn )守(shǒu ),右(yòu )扶(fú )风(fēng )。

吾(wú )丘(qiū )寿(shòu )王(wáng )字(zì )子(zǐ )赣(gàn ),赵(zhào )人(rén )也(yě )。年(nián )少(shǎo ),以(yǐ )善(shàn )格(gé )五(wǔ )召(zhào )待(dài )诏(zhào )。诏(zhào )使(shǐ )从(cóng )中(zhōng )大(dà )夫(fū )董(dǒng )仲(zhòng )舒(shū )受(shòu )《春(chūn )秋(qiū )》,高(gāo )才(cái )通(tōng )明(míng )。迁(qiān )侍(shì )中(zhōng )中(zhōng )郎(láng ),坐(zuò )法(fǎ )免(miǎn )。上(shàng )书(shū )谢(xiè )罪(zuì ),愿(yuàn )养(yǎng )马(mǎ )黄(huáng )门(mén ),上(shàng )不(bú )许(xǔ )。后(hòu )愿(yuàn )守(shǒu )塞(sāi )扞(gǎn )寇(kòu )难(nán ),复(fù )不(bú )许(xǔ )。久(jiǔ )之(zhī ),上(shàng )疏(shū )愿(yuàn )击(jī )匈(xiōng )奴(nú ),诏(zhào )问(wèn )状(zhuàng ),寿(shòu )王(wáng )对(duì )良(liáng )善(shàn ),复(fù )召(zhào )为(wéi )郎(láng )。

稍(shāo )迁(qiān ),会(huì )东(dōng )郡(jùn )盗(dào )贼(zéi )起(qǐ ),拜(bài )为(wéi )东(dōng )郡(jùn )都(dōu )尉(wèi )。上(shàng )以(yǐ )寿(shòu )王(wáng )为(wéi )都(dōu )尉(wèi ),不(bú )复(fù )置(zhì )太(tài )守(shǒu )。是(shì )时(shí ),军(jūn )旅(lǚ )数(shù )发(fā ),年(nián )岁(suì )不(bú )熟(shú ),多(duō )盗(dào )贼(zéi )。诏(zhào )赐(cì )寿(shòu )王(wáng )玺(xǐ )书(shū )曰(yuē ):“子(zǐ )在(zài )朕(zhèn )前(qián )之(zhī )时(shí ),知(zhī )略(luè )辐(fú )凑(còu ),以(yǐ )为(wéi )天(tiān )下(xià )少(shǎo )双(shuāng ),海(hǎi )内(nèi )寡(guǎ )二(èr )。及(jí )至(zhì )连(lián )十(shí )余(yú )城(chéng )之(zhī )守(shǒu ),任(rèn )四(sì )千(qiān )石(shí )之(zhī )重(zhòng ),职(zhí )事(shì )并(bìng )废(fèi ),盗(dào )贼(zéi )从(cóng )横(héng ),甚(shèn )不(bú )称(chēng )在(zài )前(qián )时(shí ),何(hé )也(yě )?”寿(shòu )王(wáng )谢(xiè )罪(zuì ),因(yīn )言(yán )其(qí )状(zhuàng )。

后(hòu )征(zhēng )入(rù )为(wéi )光(guāng )禄(lù )大(dà )夫(fū )侍(shì )中(zhōng )。丞(chéng )相(xiàng )公(gōng )孙(sūn )弘(hóng )奏(zòu )言(yán ):“民(mín )不(bú )得(dé )挟(jiā )弓(gōng )弩(nǔ )。十(shí )贼(zéi )彍(guō )弩(nǔ ),百(bǎi )吏(lì )不(bú )敢(gǎn )前(qián ),盗(dào )贼(zéi )不(bú )辄(zhé )伏(fú )辜(gū ),免(miǎn )脱(tuō )者(zhě )众(zhòng ),害(hài )寡(guǎ )而(ér )利(lì )多(duō ),此(cǐ )盗(dào )贼(zéi )所(suǒ )以(yǐ )蕃(fān )也(yě )。禁(jìn )民(mín )不(bú )得(dé )挟(jiā )弓(gōng )弩(nǔ ),则(zé )盗(dào )贼(zéi )执(zhí )短(duǎn )兵(bīng ),短(duǎn )兵(bīng )接(jiē )则(zé )众(zhòng )者(zhě )胜(shèng )。以(yǐ )众(zhòng )吏(lì )捕(bǔ )寡(guǎ )贼(zéi ),其(qí )势(shì )必(bì )得(dé )。盗(dào )贼(zéi )有(yǒu )害(hài )无(wú )利(lì ),且(qiě )莫(mò )犯(fàn )法(fǎ ),刑(xíng )错(cuò )之(zhī )道(dào )也(yě )。臣(chén )愚(yú )以(yǐ )为(wéi )禁(jìn )民(mín )毋(wú )得(dé )挟(jiā )弓(gōng )弩(nǔ )便(biàn )。”上(shàng )下(xià )其(qí )议(yì )。寿(shòu )王(wáng )对(duì )曰(yuē ):

臣(chén )闻(wén )古(gǔ )者(zhě )作(zuò )五(wǔ )兵(bīng ),非(fēi )以(yǐ )相(xiàng )害(hài ),以(yǐ )禁(jìn )暴(bào )讨(tǎo )邪(xié )也(yě )。安(ān )居(jū )则(zé )以(yǐ )制(zhì )猛(měng )兽(shòu )而(ér )备(bèi )非(fēi )常(cháng ),有(yǒu )事(shì )则(zé )以(yǐ )设(shè )守(shǒu )卫(wèi )而(ér )施(shī )行(háng )阵(zhèn )。及(jí )至(zhì )周(zhōu )室(shì )衰(shuāi )微(wēi ),上(shàng )无(wú )明(míng )王(wáng ),诸(zhū )侯(hóu )力(lì )政(zhèng ),强(qiáng )侵(qīn )弱(ruò ),众(zhòng )暴(bào )寡(guǎ ),海(hǎi )内(nèi )抏(wán )敝(bì ),巧(qiǎo )诈(zhà )并(bìng )生(shēng )。是(shì )以(yǐ )知(zhī )者(zhě )陷(xiàn )愚(yú ),勇(yǒng )者(zhě )威(wēi )怯(qiè ),苟(gǒu )以(yǐ )得(dé )胜(shèng )为(wéi )务(wù ),不(bú )顾(gù )义(yì )理(lǐ )。故(gù )机(jī )变(biàn )械(xiè )饰(shì ),所(suǒ )以(yǐ )相(xiàng )贼(zéi )害(hài )之(zhī )具(jù )不(bú )可(kě )胜(shèng )数(shù )。于(yú )是(shì )秦(qín )兼(jiān )天(tiān )下(xià ),废(fèi )王(wáng )道(dào ),立(lì )私(sī )议(yì ),灭(miè )《诗(shī )》、《书(shū )》而(ér )首(shǒu )法(fǎ )令(lìng ),去(qù )仁(rén )恩(ēn )而(ér )任(rèn )刑(xíng )戮(lù ),堕(duò )名(míng )城(chéng ),杀(shā )豪(háo )桀(jié ),销(xiāo )甲(jiǎ )兵(bīng ),折(shé )锋(fēng )刃(rèn )。其(qí )后(hòu ),民(mín )以(yǐ )耰(yōu )锄(chú )箠(chuí )梃(tǐng )相(xiàng )挞(tà )击(jī ),犯(fàn )法(fǎ )滋(zī )众(zhòng ),盗(dào )贼(zéi )不(bú )胜(shèng ),至(zhì )于(yú )赭(zhě )衣(yī )塞(sāi )路(lù ),群(qún )盗(dào )满(mǎn )山(shān ),卒(zú )以(yǐ )乱(luàn )亡(wáng )。故(gù )圣(shèng )王(wáng )务(wù )教(jiāo )化(huà )而(ér )省(shěng )禁(jìn )防(fáng ),知(zhī )其(qí )不(bú )足(zú )恃(shì )也(yě )。

今(jīn )陛(bì )下(xià )昭(zhāo )明(míng )德(dé ),建(jiàn )太(tài )平(píng ),举(jǔ )俊(jùn )才(cái ),兴(xìng )学(xué )官(guān ),三(sān )公(gōng )有(yǒu )司(sī )或(huò )由(yóu )穷(qióng )巷(xiàng ),起(qǐ )白(bái )屋(wū ),裂(liè )地(dì )而(ér )封(fēng ),宇(yǔ )内(nèi )日(rì )化(huà ),方(fāng )外(wài )乡(xiāng )风(fēng ),然(rán )而(ér )盗(dào )贼(zéi )犹(yóu )有(yǒu )者(zhě ),郡(jùn )国(guó )二(èr )千(qiān )石(shí )之(zhī )罪(zuì ),非(fēi )挟(jiā )弓(gōng )弩(nǔ )之(zhī )过(guò )也(yě )。《礼(lǐ )》曰(yuē )男(nán )子(zǐ )生(shēng ),桑(sāng )弧(hú )蓬(péng )矢(shǐ )以(yǐ )举(jǔ )之(zhī ),明(míng )示(shì )有(yǒu )事(shì )也(yě )。孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“吾(wú )何(hé )执(zhí ),执(zhí )射(shè )乎(hū )?”大(dà )射(shè )之(zhī )礼(lǐ ),自(zì )天(tiān )子(zǐ )降(jiàng )及(jí )庶(shù )人(rén ),三(sān )代(dài )之(zhī )道(dào )也(yě )。《诗(shī )》云(yún )“大(dà )侯(hóu )既(jì )抗(kàng ),弓(gōng )矢(shǐ )斯(sī )张(zhāng ),射(shè )夫(fū )既(jì )同(tóng ),献(xiàn )尔(ěr )发(fā )功(gōng )”,言(yán )贵(guì )中(zhōng )也(yě )。愚(yú )闻(wén )圣(shèng )王(wáng )合(hé )射(shè )以(yǐ )明(míng )教(jiāo )矣(yǐ ),未(wèi )闻(wén )弓(gōng )矢(shǐ )之(zhī )为(wéi )禁(jìn )也(yě )。且(qiě )所(suǒ )为(wéi )禁(jìn )者(zhě ),为(wéi )盗(dào )贼(zéi )之(zhī )以(yǐ )攻(gōng )夺(duó )也(yě )。攻(gōng )夺(duó )之(zhī )罪(zuì )死(sǐ ),然(rán )而(ér )不(bú )止(zhǐ )者(zhě ),大(dà )奸(jiān )之(zhī )于(yú )重(zhòng )诛(zhū )固(gù )不(bú )避(bì )也(yě )。臣(chén )恐(kǒng )邪(xié )人(rén )挟(jiā )之(zhī )而(ér )吏(lì )不(bú )能(néng )止(zhǐ ),良(liáng )民(mín )以(yǐ )自(zì )备(bèi )而(ér )抵(dǐ )法(fǎ )禁(jìn ),是(shì )擅(shàn )贼(zéi )威(wēi )而(ér )夺(duó )民(mín )救(jiù )也(yě )。窃(qiè )以(yǐ )为(wéi )无(wú )益(yì )于(yú )禁(jìn )奸(jiān ),而(ér )废(fèi )先(xiān )王(wáng )之(zhī )典(diǎn ),使(shǐ )学(xué )者(zhě )不(bú )得(dé )习(xí )行(háng )其(qí )礼(lǐ ),大(dà )不(bú )便(biàn )。

书(shū )奏(zòu ),上(shàng )以(yǐ )难(nán )丞(chéng )相(xiàng )弘(hóng )。弘(hóng )诎(qū )服(fú )焉(yān )。

及(jí )汾(fén )阴(yīn )得(dé )宝(bǎo )鼎(dǐng ),武(wǔ )帝(dì )嘉(jiā )之(zhī ),荐(jiàn )见(jiàn )宗(zōng )庙(miào ),臧(zāng )于(yú )甘(gān )泉(quán )宫(gōng )。群(qún )臣(chén )皆(jiē )上(shàng )寿(shòu )贺(hè )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )得(dé )周(zhōu )鼎(dǐng )。”寿(shòu )王(wáng )独(dú )曰(yuē )非(fēi )周(zhōu )鼎(dǐng )。上(shàng )闻(wén )之(zhī ),召(zhào )而(ér )问(wèn )之(zhī ),曰(yuē ):“今(jīn )朕(zhèn )得(dé )周(zhōu )鼎(dǐng ),群(qún )臣(chén )皆(jiē )以(yǐ )为(wéi )然(rán ),寿(shòu )王(wáng )独(dú )以(yǐ )为(wéi )非(fēi ),何(hé )也(yě )?有(yǒu )说(shuō )则(zé )可(kě ),无(wú )说(shuō )则(zé )死(sǐ )。”寿(shòu )王(wáng )对(duì )曰(yuē ):“臣(chén )安(ān )敢(gǎn )无(wú )说(shuō )!臣(chén )闻(wén )周(zhōu )德(dé )始(shǐ )乎(hū )后(hòu )稷(jì ),长(zhǎng )于(yú )公(gōng )刘(liú ),大(dà )于(yú )大(dà )王(wáng ),成(chéng )于(yú )文(wén )、武(wǔ ),显(xiǎn )于(yú )周(zhōu )公(gōng ),德(dé )泽(zé )上(shàng )昭(zhāo ),天(tiān )下(xià )漏(lòu )泉(quán ),无(wú )所(suǒ )不(bú )通(tōng )。上(shàng )天(tiān )报(bào )应(yīng ),鼎(dǐng )为(wéi )周(zhōu )出(chū ),故(gù )名(míng )曰(yuē )周(zhōu )鼎(dǐng )。今(jīn )汉(hàn )自(zì )高(gāo )祖(zǔ )继(jì )周(zhōu ),亦(yì )昭(zhāo )德(dé )显(xiǎn )行(háng ),布(bù )恩(ēn )施(shī )惠(huì ),六(liù )合(hé )和(hé )同(tóng )。至(zhì )于(yú )陛(bì )下(xià ),恢(huī )廓(kuò )祖(zǔ )业(yè ),功(gōng )德(dé )愈(yù )盛(shèng ),天(tiān )瑞(ruì )并(bìng )至(zhì ),珍(zhēn )祥(xiáng )毕(bì )见(jiàn )。昔(xī )秦(qín )始(shǐ )皇(huáng )亲(qīn )出(chū )鼎(dǐng )于(yú )彭(péng )城(chéng )而(ér )不(bú )能(néng )得(dé ),天(tiān )祚(zuò )有(yǒu )德(dé )而(ér )宝(bǎo )鼎(dǐng )自(zì )出(chū ),此(cǐ )天(tiān )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )与(yǔ )汉(hàn ),乃(nǎi )汉(hàn )宝(bǎo ),非(fēi )周(zhōu )宝(bǎo )也(yě )。”上(shàng )曰(yuē ):“善(shàn )。”群(qún )臣(chén )皆(jiē )称(chēng )万(wàn )岁(suì )。是(shì )日(rì ),赐(cì )寿(shòu )王(wáng )黄(huáng )金(jīn )十(shí )斤(jīn )。后(hòu )坐(zuò )事(shì )诛(zhū )。

主(zhǔ )父(fù )偃(yǎn ),齐(qí )国(guó )临(lín )菑(zī )人(rén )也(yě )。学(xué )长(zhǎng )短(duǎn )从(cóng )横(héng )术(shù ),晚(wǎn )乃(nǎi )学(xué )《易(yì )》、《春(chūn )秋(qiū )》、百(bǎi )家(jiā )之(zhī )言(yán )。游(yóu )齐(qí )诸(zhū )子(zǐ )间(jiān ),诸(zhū )儒(rú )生(shēng )相(xiàng )与(yǔ )排(pái )傧(bīn ),不(bú )容(róng )于(yú )齐(qí )。家(jiā )贫(pín ),假(jiǎ )贷(dài )无(wú )所(suǒ )得(dé ),北(běi )游(yóu )燕(yàn )、赵(zhào )、中(zhōng )山(shān ),皆(jiē )莫(mò )能(néng )厚(hòu ),客(kè )甚(shèn )困(kùn )。以(yǐ )诸(zhū )侯(hóu )莫(mò )足(zú )游(yóu )者(zhě ),元(yuán )光(guāng )元(yuán )年(nián ),乃(nǎi )西(xī )入(rù )关(guān )见(jiàn )卫(wèi )将(jiāng )军(jūn )。卫(wèi )将(jiāng )军(jūn )数(shù )言(yán )上(shàng ),上(shàng )不(bú )省(shěng )。资(zī )用(yòng )乏(fá ),留(liú )久(jiǔ ),诸(zhū )侯(hóu )宾(bīn )客(kè )多(duō )厌(yàn )之(zhī ),乃(nǎi )上(shàng )书(shū )阙(què )下(xià )。朝(cháo )奏(zòu ),暮(mù )召(zhào )入(rù )见(jiàn )。所(suǒ )言(yán )九(jiǔ )事(shì ),其(qí )八(bā )事(shì )为(wéi )律(lǜ )令(lìng ),一(yī )事(shì )谏(jiàn )伐(fá )匈(xiōng )奴(nú ),曰(yuē ):

臣(chén )闻(wén )明(míng )主(zhǔ )不(bú )恶(è )切(qiē )谏(jiàn )以(yǐ )博(bó )观(guān ),忠(zhōng )臣(chén )不(bú )避(bì )重(zhòng )诛(zhū )以(yǐ )直(zhí )谏(jiàn ),是(shì )故(gù )事(shì )无(wú )遗(yí )策(cè )而(ér )功(gōng )流(liú )万(wàn )世(shì )。今(jīn )臣(chén )不(bú )敢(gǎn )隐(yǐn )忠(zhōng )避(bì )死(sǐ ),以(yǐ )效(xiào )愚(yú )计(jì ),愿(yuàn )陛(bì )下(xià )幸(xìng )赦(shè )而(ér )少(shǎo )察(chá )之(zhī )。

《司(sī )马(mǎ )法(fǎ )》曰(yuē ):“国(guó )虽(suī )大(dà ),好(hǎo )战(zhàn )必(bì )亡(wáng );天(tiān )下(xià )虽(suī )平(píng ),忘(wàng )战(zhàn )必(bì )危(wēi )。”天(tiān )下(xià )既(jì )平(píng ),天(tiān )子(zǐ )大(dà )恺(kǎi ),春(chūn )搜(sōu )秋(qiū )狝(xiǎn ),诸(zhū )侯(hóu )春(chūn )振(zhèn )旅(lǚ ),秋(qiū )治(zhì )兵(bīng ),所(suǒ )以(yǐ )不(bú )忘(wàng )战(zhàn )也(yě )。且(qiě )怒(nù )者(zhě )逆(nì )德(dé )也(yě ),兵(bīng )者(zhě )凶(xiōng )器(qì )也(yě ),争(zhēng )者(zhě )末(mò )节(jiē )也(yě )。古(gǔ )之(zhī )人(rén )君(jūn )一(yī )怒(nù )必(bì )伏(fú )尸(shī )流(liú )血(xuè ),故(gù )圣(shèng )王(wáng )重(zhòng )行(háng )之(zhī )。夫(fū )务(wù )战(zhàn )胜(shèng ),穷(qióng )武(wǔ )事(shì ),未(wèi )有(yǒu )不(bú )悔(huǐ )者(zhě )也(yě )。

昔(xī )秦(qín )皇(huáng )帝(dì )任(rèn )战(zhàn )胜(shèng )之(zhī )威(wēi ),蚕(cán )食(shí )天(tiān )下(xià ),并(bìng )吞(tūn )战(zhàn )国(guó ),海(hǎi )内(nèi )为(wéi )一(yī ),功(gōng )齐(qí )三(sān )代(dài )。务(wù )胜(shèng )不(bú )休(xiū ),欲(yù )攻(gōng )匈(xiōng )奴(nú ),李(lǐ )斯(sī )谏(jiàn )曰(yuē ):“不(bú )可(kě )。夫(fū )匈(xiōng )奴(nú )无(wú )城(chéng )郭(guō )之(zhī )居(jū ),委(wěi )积(jī )之(zhī )守(shǒu ),迁(qiān )徙(xǐ )鸟(niǎo )举(jǔ ),难(nán )得(dé )而(ér )制(zhì )。轻(qīng )兵(bīng )深(shēn )入(rù ),粮(liáng )食(shí )必(bì )绝(jué );运(yùn )粮(liáng )以(yǐ )行(háng ),重(zhòng )不(bú )及(jí )事(shì )。得(dé )其(qí )地(dì ),不(bú )足(zú )以(yǐ )为(wéi )利(lì );得(dé )其(qí )民(mín ),不(bú )可(kě )调(diào )而(ér )守(shǒu )也(yě )。胜(shèng )必(bì )弃(qì )之(zhī ),非(fēi )民(mín )父(fù )母(mǔ ),靡(mí )敝(bì )中(zhōng )国(guó ),甘(gān )心(xīn )匈(xiōng )奴(nú ),非(fēi )完(wán )计(jì )也(yě )。”秦(qín )皇(huáng )帝(dì )不(bú )听(tīng ),遂(suí )使(shǐ )蒙(méng )恬(tián )将(jiāng )兵(bīng )而(ér )攻(gōng )胡(hú ),却(què )地(dì )千(qiān )里(lǐ ),以(yǐ )河(hé )为(wéi )境(jìng )。地(dì )固(gù )泽(zé )卤(lǔ ),不(bú )生(shēng )五(wǔ )谷(gǔ ),然(rán )后(hòu )发(fā )天(tiān )下(xià )丁(dīng )男(nán )以(yǐ )守(shǒu )北(běi )河(hé )。暴(bào )兵(bīng )露(lù )师(shī )十(shí )有(yǒu )余(yú )年(nián ),死(sǐ )者(zhě )不(bú )可(kě )胜(shèng )数(shù ),终(zhōng )不(bú )能(néng )逾(yú )河(hé )而(ér )北(běi )。是(shì )岂(qǐ )人(rén )众(zhòng )之(zhī )不(bú )足(zú ),兵(bīng )革(gé )之(zhī )不(bú )备(bèi )哉(zāi )?其(qí )势(shì )不(bú )可(kě )也(yě )。又(yòu )使(shǐ )天(tiān )下(xià )飞(fēi )刍(chú )挽(wǎn )粟(sù ),起(qǐ )于(yú )黄(huáng )、腄(hóu )、琅(láng )邪(xié )负(fù )海(hǎi )之(zhī )郡(jùn ),转(zhuǎn )输(shū )北(běi )河(hé ),率(lǜ )三(sān )十(shí )钟(zhōng )而(ér )致(zhì )一(yī )石(shí )。男(nán )子(zǐ )疾(jí )耕(gēng )不(bú )足(zú )于(yú )粮(liáng )饷(xiǎng ),女(nǚ )子(zǐ )纺(fǎng )绩(jì )不(bú )足(zú )于(yú )帷(wéi )幕(mù )。百(bǎi )姓(xìng )靡(mí )敝(bì ),孤(gū )寡(guǎ )老(lǎo )弱(ruò )不(bú )能(néng )相(xiàng )养(yǎng ),道(dào )死(sǐ )者(zhě )相(xiàng )望(wàng ),盖(gài )天(tiān )下(xià )始(shǐ )叛(pàn )也(yě )。

及(jí )至(zhì )高(gāo )皇(huáng )帝(dì )定(dìng )天(tiān )下(xià ),略(luè )地(dì )于(yú )边(biān ),闻(wén )匈(xiōng )奴(nú )聚(jù )代(dài )谷(gǔ )之(zhī )外(wài )而(ér )欲(yù )击(jī )之(zhī )。御(yù )史(shǐ )成(chéng )谏(jiàn )曰(yuē ):“不(bú )可(kě )。夫(fū )匈(xiōng )奴(nú ),兽(shòu )聚(jù )而(ér )鸟(niǎo )散(sàn ),从(cóng )之(zhī )如(rú )搏(bó )景(jǐng ),今(jīn )以(yǐ )陛(bì )下(xià )盛(shèng )德(dé )攻(gōng )匈(xiōng )奴(nú ),臣(chén )窃(qiè )危(wēi )之(zhī )。”高(gāo )帝(dì )不(bú )听(tīng ),遂(suí )至(zhì )代(dài )谷(gǔ ),果(guǒ )有(yǒu )平(píng )城(chéng )之(zhī )围(wéi )。高(gāo )帝(dì )悔(huǐ )之(zhī ),乃(nǎi )使(shǐ )刘(liú )敬(jìng )往(wǎng )结(jié )和(hé )亲(qīn ),然(rán )后(hòu )天(tiān )下(xià )亡(wáng )干(gàn )戈(gē )之(zhī )事(shì )。

故(gù )兵(bīng )法(fǎ )曰(yuē ):“兴(xìng )师(shī )十(shí )万(wàn ),日(rì )费(fèi )千(qiān )金(jīn )。”秦(qín )常(cháng )积(jī )众(zhòng )数(shù )十(shí )万(wàn )人(rén ),虽(suī )有(yǒu )覆(fù )军(jūn )杀(shā )将(jiāng ),系(xì )虏(lǔ )单(dān )于(yú ),适(shì )足(zú )以(yǐ )结(jié )怨(yuàn )深(shēn )仇(chóu ),不(bú )足(zú )以(yǐ )偿(cháng )天(tiān )下(xià )之(zhī )费(fèi )。夫(fū )匈(xiōng )奴(nú )行(háng )盗(dào )侵(qīn )驱(qū ),所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )业(yè ),天(tiān )性(xìng )固(gù )然(rán )。上(shàng )自(zì )虞(yú )、夏(xià )、殷(yīn )、周(zhōu ),固(gù )不(bú )程(chéng )督(dū ),禽(qín )兽(shòu )畜(chù )之(zhī ),不(bú )比(bǐ )为(wéi )人(rén )。夫(fū )不(bú )上(shàng )观(guān )虞(yú )、夏(xià )、殷(yīn )、周(zhōu )之(zhī )统(tǒng ),而(ér )下(xià )循(xún )近(jìn )世(shì )之(zhī )失(shī ),此(cǐ )臣(chén )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )大(dà )恐(kǒng ),百(bǎi )姓(xìng )所(suǒ )疾(jí )苦(kǔ )也(yě )。且(qiě )夫(fū )兵(bīng )久(jiǔ )则(zé )变(biàn )生(shēng ),事(shì )苦(kǔ )则(zé )虑(lǜ )易(yì )。使(shǐ )边(biān )境(jìng )之(zhī )民(mín )靡(mí )敝(bì )愁(chóu )苦(kǔ ),将(jiāng )吏(lì )相(xiàng )疑(yí )而(ér )外(wài )市(shì ),故(gù )尉(wèi )佗(tuó )、章(zhāng )邯(hán )得(dé )成(chéng )其(qí )私(sī ),而(ér )秦(qín )政(zhèng )不(bú )行(háng ),权(quán )分(fèn )二(èr )子(zǐ ),此(cǐ )得(dé )失(shī )之(zhī )效(xiào )也(yě )。故(gù )《周(zhōu )书(shū )》曰(yuē ):“安(ān )危(wēi )在(zài )出(chū )令(lìng ),存(cún )亡(wáng )在(zài )所(suǒ )用(yòng )。”愿(yuàn )陛(bì )下(xià )孰(shú )计(jì )之(zhī )而(ér )加(jiā )察(chá )焉(yān )。

是(shì )时(shí ),徐(xú )乐(lè )、严(yán )安(ān )亦(yì )俱(jù )上(shàng )书(shū )言(yán )世(shì )务(wù )。书(shū )奏(zòu ),上(shàng )召(zhào )见(jiàn )三(sān )人(rén ),谓(wèi )曰(yuē ):“公(gōng )皆(jiē )安(ān )在(zài )?何(hé )相(xiàng )见(jiàn )之(zhī )晚(wǎn )也(yě )!”乃(nǎi )拜(bài )偃(yǎn )、乐(lè )、安(ān )皆(jiē )为(wéi )郎(láng )中(zhōng )。偃(yǎn )数(shù )上(shàng )疏(shū )言(yán )事(shì ),迁(qiān )谒(yè )事(shì )、中(zhōng )郎(láng )、中(zhōng )大(dà )夫(fū )。岁(suì )中(zhōng )四(sì )迁(qiān )。

偃(yǎn )说(shuō )上(shàng )曰(yuē ):“古(gǔ )者(zhě )诸(zhū )侯(hóu )地(dì )不(bú )过(guò )百(bǎi )里(lǐ ),强(qiáng )弱(ruò )之(zhī )形(xíng )易(yì )制(zhì )。今(jīn )诸(zhū )侯(hóu )或(huò )连(lián )城(chéng )数(shù )十(shí ),地(dì )方(fāng )千(qiān )里(lǐ )。缓(huǎn )则(zé )骄(jiāo )奢(shē )易(yì )为(wéi )淫(yín )乱(luàn );急(jí )则(zé )阻(zǔ )其(qí )强(qiáng )而(ér )合(hé )从(cóng )以(yǐ )朔(shuò )京(jīng )师(shī )。今(jīn )以(yǐ )法(fǎ )割(gē )削(xuē ),则(zé )逆(nì )节(jiē )萌(méng )起(qǐ ),前(qián )日(rì )朝(cháo )错(cuò )是(shì )也(yě )。今(jīn )诸(zhū )侯(hóu )子(zǐ )弟(dì )或(huò )十(shí )数(shù ),而(ér )適(shì )嗣(sì )代(dài )立(lì ),余(yú )虽(suī )骨(gǔ )肉(ròu ),无(wú )尺(chǐ )地(dì )之(zhī )封(fēng ),则(zé )仁(rén )孝(xiào )之(zhī )道(dào )不(bú )宣(xuān )。愿(yuàn )陛(bì )下(xià )令(lìng )诸(zhū )侯(hóu )得(dé )推(tuī )恩(ēn )分(fèn )子(zǐ )弟(dì ),以(yǐ )地(dì )侯(hóu )之(zhī )。彼(bǐ )人(rén )人(rén )喜(xǐ )得(dé )所(suǒ )愿(yuàn ),上(shàng )以(yǐ )德(dé )施(shī ),实(shí )分(fèn )其(qí )国(guó )。必(bì )稍(shāo )自(zì )销(xiāo )弱(ruò )矣(yǐ )。”于(yú )是(shì )上(shàng )从(cóng )其(qí )计(jì )。又(yòu )说(shuō )上(shàng )曰(yuē ):“茂(mào )陵(líng )初(chū )立(lì ),天(tiān )下(xià )豪(háo )桀(jié )兼(jiān )并(bìng )之(zhī )家(jiā ),乱(luàn )众(zhòng )民(mín ),皆(jiē )可(kě )徙(xǐ )茂(mào )陵(líng ),内(nèi )实(shí )京(jīng )师(shī ),外(wài )销(xiāo )奸(jiān )猾(huá ),此(cǐ )所(suǒ )谓(wèi )不(bú )诛(zhū )而(ér )害(hài )除(chú )。”上(shàng )又(yòu )从(cóng )之(zhī )。

尊(zūn )立(lì )卫(wèi )皇(huáng )后(hòu )及(jí )发(fā )燕(yàn )王(wáng )定(dìng )国(guó )阴(yīn )事(shì ),偃(yǎn )有(yǒu )功(gōng )焉(yān )。大(dà )臣(chén )皆(jiē )畏(wèi )其(qí )口(kǒu ),赂(lù )遗(yí )累(lèi )千(qiān )金(jīn )。或(huò )说(shuō )偃(yǎn )曰(yuē ):“大(dà )横(héng )!”偃(yǎn )曰(yuē ):“臣(chén )结(jié )发(fā )游(yóu )学(xué )四(sì )十(shí )余(yú )年(nián ),身(shēn )不(bú )得(dé )遂(suí ),亲(qīn )不(bú )以(yǐ )为(wéi )子(zǐ ),昆(kūn )弟(dì )不(bú )收(shōu ),宾(bīn )客(kè )弃(qì )我(wǒ ),我(wǒ )厄(è )日(rì )久(jiǔ )矣(yǐ )。丈(zhàng )夫(fū )生(shēng )不(bú )五(wǔ )鼎(dǐng )食(shí ),死(sǐ )则(zé )五(wǔ )鼎(dǐng )亨(hēng )耳(ěr )!吾(wú )日(rì )暮(mù ),故(gù )倒(dǎo )行(háng )逆(nì )施(shī )之(zhī )。”

偃(yǎn )盛(shèng )言(yán )朔(shuò )方(fāng )地(dì )肥(féi )饶(ráo ),外(wài )阻(zǔ )河(hé ),蒙(méng )恬(tián )城(chéng )以(yǐ )逐(zhú )匈(xiōng )奴(nú ),内(nèi )省(shěng )转(zhuǎn )输(shū )戍(shù )漕(cáo ),广(guǎng )中(zhōng )国(guó ),灭(miè )胡(hú )之(zhī )本(běn )也(yě )。上(shàng )览(lǎn )其(qí )说(shuō ),下(xià )公(gōng )卿(qīng )议(yì ),皆(jiē )言(yán )不(bú )便(biàn )。公(gōng )孙(sūn )弘(hóng )曰(yuē ):“秦(qín )时(shí )尝(cháng )发(fā )三(sān )十(shí )万(wàn )众(zhòng )筑(zhù )北(běi )河(hé ),终(zhōng )不(bú )可(kě )就(jiù ),已(yǐ )而(ér )弃(qì )之(zhī )。”朱(zhū )买(mǎi )臣(chén )难(nán )诎(qū )弘(hóng ),遂(suí )置(zhì )朔(shuò )方(fāng ),本(běn )偃(yǎn )计(jì )也(yě )。

元(yuán )朔(shuò )中(zhōng ),偃(yǎn )言(yán )齐(qí )王(wáng )内(nèi )有(yǒu )淫(yín )失(shī )之(zhī )行(háng ),上(shàng )拜(bài )偃(yǎn )为(wéi )齐(qí )相(xiàng )。至(zhì )齐(qí ),遍(biàn )召(zhào )昆(kūn )弟(dì )宾(bīn )客(kè ),散(sàn )五(wǔ )百(bǎi )金(jīn )予(yǔ )之(zhī ),数(shù )曰(yuē ):“始(shǐ )吾(wú )贫(pín )时(shí ),昆(kūn )弟(dì )不(bú )我(wǒ )衣(yī )食(shí ),宾(bīn )客(kè )不(bú )我(wǒ )内(nèi )门(mén )。今(jīn )吾(wú )相(xiàng )齐(qí ),诸(zhū )君(jūn )迎(yíng )我(wǒ )或(huò )千(qiān )里(lǐ )。吾(wú )与(yǔ )诸(zhū )君(jūn )绝(jué )矣(yǐ ),毋(wú )复(fù )入(rù )偃(yǎn )之(zhī )门(mén )!”乃(nǎi )使(shǐ )人(rén )以(yǐ )王(wáng )与(yǔ )姊(zǐ )奸(jiān )事(shì )动(dòng )王(wáng )。王(wáng )以(yǐ )为(wéi )终(zhōng )不(bú )得(dé )脱(tuō ),恐(kǒng )效(xiào )燕(yàn )王(wáng )论(lùn )死(sǐ ),乃(nǎi )自(zì )杀(shā )。

偃(yǎn )始(shǐ )为(wéi )布(bù )衣(yī )时(shí ),尝(cháng )游(yóu )燕(yàn )、赵(zhào ),及(jí )其(qí )贵(guì ),发(fā )燕(yàn )事(shì )。赵(zhào )王(wáng )恐(kǒng )其(qí )为(wéi )国(guó )患(huàn ),欲(yù )上(shàng )书(shū )言(yán )其(qí )阴(yīn )事(shì ),为(wéi )居(jū )中(zhōng ),不(bú )敢(gǎn )发(fā )。及(jí )其(qí )为(wéi )齐(qí )相(xiàng ),出(chū )关(guān ),即(jí )使(shǐ )人(rén )上(shàng )书(shū ),告(gào )偃(yǎn )受(shòu )诸(zhū )侯(hóu )金(jīn ),以(yǐ )故(gù )诸(zhū )侯(hóu )子(zǐ )多(duō )以(yǐ )得(dé )封(fēng )者(zhě )。及(jí )齐(qí )王(wáng )以(yǐ )自(zì )杀(shā )闻(wén ),上(shàng )大(dà )怒(nù ),以(yǐ )为(wéi )偃(yǎn )劫(jié )其(qí )王(wáng )令(lìng )自(zì )杀(shā ),乃(nǎi )征(zhēng )下(xià )吏(lì )治(zhì )。偃(yǎn )服(fú )受(shòu )诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )金(jīn ),实(shí )不(bú )劫(jié )齐(qí )王(wáng )令(lìng )自(zì )杀(shā )。上(shàng )欲(yù )勿(wù )诛(zhū ),公(gōng )孙(sūn )弘(hóng )争(zhēng )曰(yuē ):“齐(qí )王(wáng )自(zì )杀(shā )无(wú )后(hòu ),国(guó )除(chú )为(wéi )郡(jùn ),入(rù )汉(hàn ),偃(yǎn )本(běn )首(shǒu )恶(è ),非(fēi )诛(zhū )偃(yǎn )无(wú )以(yǐ )谢(xiè )天(tiān )下(xià )。”乃(nǎi )遂(suí )族(zú )偃(yǎn )。

偃(yǎn )方(fāng )贵(guì )幸(xìng )时(shí ),客(kè )以(yǐ )千(qiān )数(shù ),及(jí )族(zú )死(sǐ ),无(wú )一(yī )人(rén )视(shì ),独(dú )孔(kǒng )车(chē )收(shōu )葬(zàng )焉(yān )。上(shàng )闻(wén )之(zhī ),以(yǐ )车(chē )为(wéi )长(zhǎng )者(zhě )。

徐(xú )乐(lè ),燕(yàn )无(wú )终(zhōng )人(rén )也(yě )。上(shàng )书(shū )曰(yuē ):

臣(chén )闻(wén )天(tiān )下(xià )之(zhī )患(huàn ),在(zài )于(yú )土(tǔ )崩(bēng ),不(bú )在(zài )瓦(wǎ )解(jiě ),古(gǔ )今(jīn )一(yī )也(yě )。何(hé )谓(wèi )土(tǔ )崩(bēng )?秦(qín )之(zhī )末(mò )世(shì )是(shì )也(yě )。陈(chén )涉(shè )无(wú )千(qiān )乘(chéng )之(zhī )尊(zūn )、疆(jiāng )土(tǔ )之(zhī )地(dì ),身(shēn )非(fēi )王(wáng )公(gōng )大(dà )人(rén )名(míng )族(zú )之(zhī )后(hòu ),无(wú )乡(xiāng )曲(qǔ )之(zhī )誉(yù ),非(fēi )有(yǒu )孔(kǒng )、曾(céng )、墨(mò )子(zǐ )之(zhī )贤(xián ),陶(táo )朱(zhū )、猗(yī )顿(dùn )之(zhī )富(fù )也(yě )。然(rán )起(qǐ )穷(qióng )巷(xiàng ),奋(fèn )棘(jí )矜(jīn ),偏(piān )袒(tǎn )大(dà )呼(hū ),天(tiān )下(xià )从(cóng )风(fēng ),此(cǐ )其(qí )故(gù )何(hé )也(yě )?由(yóu )民(mín )困(kùn )而(ér )主(zhǔ )不(bú )恤(xù ),下(xià )怨(yuàn )而(ér )上(shàng )不(bú )知(zhī ),俗(sú )已(yǐ )乱(luàn )而(ér )政(zhèng )不(bú )修(xiū ),此(cǐ )三(sān )者(zhě )陈(chén )涉(shè )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )资(zī )也(yě )。此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )土(tǔ )崩(bēng )。故(gù )曰(yuē )天(tiān )下(xià )之(zhī )患(huàn )在(zài )乎(hū )土(tǔ )崩(bēng )。何(hé )谓(wèi )瓦(wǎ )解(jiě )?吴(wú )、楚(chǔ )、齐(qí )、赵(zhào )之(zhī )兵(bīng )是(shì )也(yě )。七(qī )国(guó )谋(móu )为(wéi )大(dà )逆(nì ),号(hào )皆(jiē )称(chēng )万(wàn )乘(chéng )之(zhī )君(jūn ),带(dài )甲(jiǎ )数(shù )十(shí )万(wàn ),威(wēi )足(zú )以(yǐ )严(yán )其(qí )境(jìng )内(nèi ),财(cái )足(zú )以(yǐ )劝(quàn )其(qí )士(shì )民(mín ),然(rán )不(bú )能(néng )西(xī )攘(rǎng )尺(chǐ )寸(cùn )之(zhī )地(dì ),而(ér )身(shēn )为(wéi )禽(qín )于(yú )中(zhōng )原(yuán )者(zhě ),此(cǐ )其(qí )故(gù )何(hé )也(yě )?非(fēi )权(quán )轻(qīng )于(yú )匹(pǐ )夫(fū )而(ér )兵(bīng )弱(ruò )于(yú )陈(chén )涉(shè )也(yě )。当(dāng )是(shì )之(zhī )时(shí ),先(xiān )帝(dì )之(zhī )德(dé )未(wèi )衰(shuāi ),而(ér )安(ān )土(tǔ )乐(lè )俗(sú )之(zhī )民(mín )众(zhòng ),故(gù )诸(zhū )侯(hóu )无(wú )竟(jìng )外(wài )之(zhī )助(zhù )。此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )瓦(wǎ )解(jiě )。故(gù )曰(yuē )天(tiān )下(xià )之(zhī )患(huàn )不(bú )在(zài )瓦(wǎ )解(jiě )。

由(yóu )此(cǐ )观(guān )之(zhī ),天(tiān )下(xià )诚(chéng )有(yǒu )土(tǔ )崩(bēng )之(zhī )势(shì ),虽(suī )布(bù )衣(yī )穷(qióng )处(chù )之(zhī )士(shì )或(huò )首(shǒu )难(nán )而(ér )危(wēi )海(hǎi )内(nèi ),陈(chén )涉(shè )是(shì )也(yě ),况(kuàng )三(sān )晋(jìn )之(zhī )君(jūn )或(huò )存(cún )乎(hū )?天(tiān )下(xià )虽(suī )未(wèi )治(zhì )也(yě ),诚(chéng )能(néng )无(wú )土(tǔ )崩(bēng )之(zhī )势(shì ),虽(suī )有(yǒu )强(qiáng )国(guó )劲(jìn )兵(bīng ),不(bú )得(dé )还(hái )踵(zhǒng )而(ér )身(shēn )为(wéi )禽(qín ),吴(wú )、楚(chǔ )是(shì )也(yě ),况(kuàng )群(qún )臣(chén )、百(bǎi )姓(xìng ),能(néng )为(wéi )乱(luàn )乎(hū )?此(cǐ )二(èr )体(tǐ )者(zhě ),安(ān )危(wēi )之(zhī )明(míng )要(yào ),贤(xián )主(zhǔ )之(zhī )所(suǒ )留(liú )意(yì )而(ér )深(shēn )察(chá )也(yě )。

间(jiān )者(zhě ),关(guān )东(dōng )五(wǔ )谷(gǔ )数(shù )不(bú )登(dēng ),年(nián )岁(suì )未(wèi )复(fù ),民(mín )多(duō )穷(qióng )困(kùn ),重(zhòng )之(zhī )以(yǐ )边(biān )境(jìng )之(zhī )事(shì ),推(tuī )数(shù )循(xún )理(lǐ )而(ér )观(guān )之(zhī ),民(mín )宜(yí )有(yǒu )不(bú )安(ān )其(qí )处(chù )者(zhě )矣(yǐ )。不(bú )安(ān )故(gù )易(yì )动(dòng ),易(yì )动(dòng )者(zhě ),土(tǔ )崩(bēng )之(zhī )势(shì )也(yě )。故(gù )贤(xián )主(zhǔ )独(dú )观(guān )万(wàn )化(huà )之(zhī )原(yuán ),明(míng )于(yú )安(ān )危(wēi )之(zhī )机(jī ),修(xiū )之(zhī )庙(miào )堂(táng )之(zhī )上(shàng ),而(ér )销(xiāo )未(wèi )形(xíng )之(zhī )患(huàn )也(yě )。其(qí )要(yào ),期(qī )使(shǐ )天(tiān )下(xià )无(wú )土(tǔ )崩(bēng )之(zhī )势(shì )而(ér )已(yǐ )矣(yǐ )。故(gù )虽(suī )有(yǒu )强(qiáng )国(guó )劲(jìn )兵(bīng ),陛(bì )下(xià )逐(zhú )走(zǒu )兽(shòu ),射(shè )飞(fēi )鸟(niǎo ),弘(hóng )游(yóu )燕(yàn )之(zhī )囿(yòu ),淫(yín )从(cóng )恣(zì )之(zhī )观(guān ),极(jí )驰(chí )骋(chěng )之(zhī )乐(lè ),自(zì )若(ruò )。金(jīn )石(shí )丝(sī )竹(zhú )之(zhī )声(shēng )不(bú )绝(jué )于(yú )耳(ěr ),帷(wéi )幄(wò )之(zhī )私(sī )、俳(pái )优(yōu )侏(zhū )儒(rú )之(zhī )笑(xiào )不(bú )乏(fá )于(yú )前(qián ),而(ér )天(tiān )下(xià )无(wú )宿(xiǔ )忧(yōu )。名(míng )何(hé )必(bì )复(fù )、子(zǐ ),俗(sú )何(hé )必(bì )成(chéng )、康(kāng )!虽(suī )然(rán ),臣(chén )窃(qiè )以(yǐ )为(wéi )陛(bì )下(xià )天(tiān )然(rán )之(zhī )质(zhì ),宽(kuān )仁(rén )之(zhī )资(zī ),而(ér )诚(chéng )以(yǐ )天(tiān )下(xià )为(wéi )务(wù ),则(zé )禹(yǔ )、汤(tāng )之(zhī )名(míng )不(bú )难(nán )侔(móu ),而(ér )成(chéng )、康(kāng )之(zhī )俗(sú )未(wèi )必(bì )不(bú )复(fù )兴(xìng )也(yě )。此(cǐ )二(èr )体(tǐ )者(zhě )立(lì ),然(rán )后(hòu )处(chù )尊(zūn )安(ān )之(zhī )实(shí ),扬(yáng )广(guǎng )誉(yù )于(yú )当(dāng )世(shì ),亲(qīn )天(tiān )下(xià )而(ér )服(fú )四(sì )夷(yí ),余(yú )恩(ēn )遗(yí )德(dé )为(wéi )数(shù )世(shì )隆(lóng ),南(nán )面(miàn )背(bèi )依(yī )摄(shè )袂(mèi )而(ér )揖(yī )王(wáng )公(gōng ),此(cǐ )陛(bì )下(xià )之(zhī )所(suǒ )服(fú )也(yě )。臣(chén )闻(wén )图(tú )王(wáng )不(bú )成(chéng ),其(qí )敝(bì )足(zú )以(yǐ )安(ān )。安(ān )则(zé )陛(bì )下(xià )何(hé )求(qiú )而(ér )不(bú )得(dé ),何(hé )威(wēi )而(ér )不(bú )成(chéng ),奚(xī )征(zhēng )而(ér )不(bú )服(fú )哉(zāi )?

阅读:25067

打赏捐助〔Donate〕>>>

《严朱吾丘主父徐严终王贾传上》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库