隋纪二【登录】

《资治通鉴》 > 《隋纪》·八卷 > 《隋纪二》 > 拼音版

起(qǐ )玄(xuán )黓(yì )困(kùn )敦(dūn ),尽(jìn )屠(tú )维(wéi )协(xié )洽(qià ),凡(fán )八(bā )年(nián )。

高(gāo )祖(zǔ )文(wén )皇(huáng )帝(dì )上(shàng )之(zhī )下(xià )开(kāi )皇(huáng )十(shí )二(èr )年(nián )(壬(rén )子(zǐ ),公(gōng )元(yuán )五(wǔ )九(jiǔ )二(èr )年(nián ))

春(chūn ),二(èr )月(yuè ),己(jǐ )巳(sì ),以(yǐ )蜀(shǔ )王(wáng )秀(xiù )为(wéi )内(nèi )史(shǐ )令(lìng )兼(jiān )右(yòu )领(lǐng )军(jūn )大(dà )将(jiāng )军(jūn )。

国(guó )子(zǐ )博(bó )士(shì )何(hé )妥(tuǒ )与(yǔ )尚(shàng )书(shū )右(yòu )仆(pú )射(shè )邳(pī )公(gōng )苏(sū )威(wēi )争(zhēng )议(yì )事(shì ),积(jī )不(bú )相(xiàng )能(néng )。威(wēi )子(zǐ )夔(kuí )为(wéi )太(tài )子(zǐ )通(tōng )事(shì )舍(shě )人(rén ),少(shǎo )敏(mǐn )辩(biàn ),有(yǒu )盛(shèng )名(míng ),士(shì )大(dà )夫(fū )多(duō )附(fù )之(zhī )。及(jí )议(yì )乐(lè ),夔(kuí )与(yǔ )妥(tuǒ )各(gè )有(yǒu )所(suǒ )持(chí );诏(zhào )百(bǎi )僚(liáo )署(shǔ )其(qí )所(suǒ )同(tóng ),百(bǎi )僚(liáo )以(yǐ )威(wēi )故(gù ),同(tóng )夔(kuí )者(zhě )什(shí )八(bā )九(jiǔ )。妥(tuǒ )恚(huì )曰(yuē ):“吾(wú )席(xí )间(jiān )函(hán )丈(zhàng )四(sì )十(shí )馀(yú )年(nián ),反(fǎn )为(wéi )昨(zuó )暮(mù )儿(ér )之(zhī )所(suǒ )屈(qū )邪(xié )!”遂(suí )奏(zòu ):“威(wēi )与(yǔ )礼(lǐ )部(bù )尚(shàng )书(shū )卢(lú )恺(kǎi )、吏(lì )部(bù )侍(shì )郎(láng )薛(xuē )道(dào )衡(héng )、尚(shàng )书(shū )右(yòu )丞(chéng )王(wáng )弘(hóng )、考(kǎo )功(gōng )侍(shì )郎(láng )李(lǐ )同(tóng )和(hé )等(děng )共(gòng )为(wéi )朋(péng )党(dǎng )。省(shěng )中(zhōng )呼(hū )弘(hóng )为(wéi )世(shì )子(zǐ ),同(tóng )和(hé )为(wéi )叔(shū ),言(yán )二(èr )人(rén )如(rú )威(wēi )之(zhī )子(zǐ )弟(dì )也(yě )。”复(fù )言(yán )威(wēi )以(yǐ )曲(qǔ )道(dào )任(rèn )其(qí )从(cóng )父(fù )弟(dì )彻(chè )、肃(sù )罔(wǎng )冒(mào )为(wéi )官(guān )等(děng )数(shù )事(shì )。上(shàng )命(mìng )蜀(shǔ )王(wáng )秀(xiù )、上(shàng )柱(zhù )国(guó )虞(yú )庆(qìng )则(zé )等(děng )杂(zá )案(àn )之(zhī ),事(shì )颇(pō )有(yǒu )状(zhuàng )。上(shàng )大(dà )怒(nù )。秋(qiū ),七(qī )月(yuè ),乙(yǐ )巳(sì ),威(wēi )坐(zuò )免(miǎn )官(guān )爵(jué ),以(yǐ )开(kāi )府(fǔ )仪(yí )同(tóng )三(sān )司(sī )就(jiù )第(dì );卢(lú )恺(kǎi )除(chú )名(míng ),知(zhī )名(míng )之(zhī )士(shì )坐(zuò )威(wēi )得(dé )罪(zuì )者(zhě )百(bǎi )馀(yú )人(rén )。

初(chū ),周(zhōu )室(shì )以(yǐ )来(lái ),选(xuǎn )无(wú )清(qīng )浊(zhuó );及(jí )恺(kǎi )摄(shè )吏(lì )部(bù ),与(yǔ )薛(xuē )道(dào )衡(héng )等(děng )甄(zhēn )别(bié )士(shì )流(liú ),故(gù )涉(shè )朋(péng )党(dǎng )之(zhī )谤(bàng ),以(yǐ )至(zhì )得(dé )罪(zuì )。未(wèi )几(jǐ ),上(shàng )曰(yuē ):“苏(sū )威(wēi )德(dé )行(háng )者(zhě ),但(dàn )为(wéi )人(rén )所(suǒ )误(wù )耳(ěr )!”命(mìng )之(zhī )通(tōng )籍(jí )。威(wēi )好(hǎo )立(lì )条(tiáo )章(zhāng ),每(měi )岁(suì )责(zé )民(mín )间(jiān )五(wǔ )品(pǐn )不(bú )逊(xùn ),或(huò )答(dá )云(yún ):“管(guǎn )内(nèi )无(wú )五(wǔ )品(pǐn )之(zhī )家(jiā )。”其(qí )不(bú )相(xiàng )应(yīng )领(lǐng ),类(lèi )多(duō )如(rú )此(cǐ )。又(yòu )为(wéi )馀(yú )粮(liáng )簿(bù ),欲(yù )使(shǐ )有(yǒu )无(wú )相(xiàng )赡(shàn );民(mín )部(bù )侍(shì )郎(láng )郎(láng )茂(mào )以(yǐ )为(wéi )烦(fán )迂(yū )不(bú )急(jí ),皆(jiē )奏(zòu )罢(bà )之(zhī )。茂(mào ),基(jī )之(zhī )子(zǐ )也(yě ),尝(cháng )为(wéi )卫(wèi )国(guó )令(lìng )。有(yǒu )民(mín )张(zhāng )元(yuán )预(yù )兄(xiōng )弟(dì )不(bú )睦(mù ),丞(chéng )、尉(wèi )请(qǐng )加(jiā )严(yán )刑(xíng ),茂(mào )曰(yuē ):“元(yuán )预(yù )兄(xiōng )弟(dì )本(běn )相(xiàng )憎(zēng )疾(jí ),又(yòu )坐(zuò )得(dé )罪(zuì ),弥(mí )益(yì )其(qí )仇(chóu ),非(fēi )化(huà )民(mín )之(zhī )意(yì )也(yě )。”乃(nǎi )徐(xú )谕(yù )之(zhī )以(yǐ )义(yì )。元(yuán )预(yù )等(děng )各(gè )感(gǎn )悔(huǐ ),顿(dùn )首(shǒu )请(qǐng )罪(zuì ),遂(suí )相(xiàng )亲(qīn )睦(mù ),称(chēng )为(wéi )友(yǒu )悌(tì )。

己(jǐ )巳(sì ),上(shàng )享(xiǎng )太(tài )庙(miào )。

壬(rén )申(shēn )晦(huì ),日(rì )有(yǒu )食(shí )之(zhī )。

帝(dì )以(yǐ )天(tiān )下(xià )用(yòng )律(lǜ )者(zhě )多(duō )春(chūn )驳(bó ),罪(zuì )同(tóng )论(lùn )异(yì ),八(bā )月(yuè ),甲(jiǎ )戌(xū ),制(zhì ):诸(zhū )州(zhōu )死(sǐ )罪(zuì ),不(bú )得(dé )辄(zhé )决(jué ),悉(xī )移(yí )大(dà )理(lǐ )按(àn )覆(fù ),事(shì )尽(jìn ),然(rán )后(hòu )上(shàng )省(shěng )奏(zòu )裁(cái )。”

冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),壬(rén )午(wǔ ),上(shàng )享(xiǎng )太(tài )庙(miào )。十(shí )一(yī )月(yuè ),辛(xīn )亥(hài ),祀(sì )南(nán )郊(jiāo )。

己(jǐ )未(wèi ),新(xīn )义(yì )公(gōng )韩(hán )擒(qín )虎(hǔ )卒(zú )。

十(shí )二(èr )月(yuè ),乙(yǐ )酉(yǒu ),以(yǐ )内(nèi )史(shǐ )令(lìng )杨(yáng )素(sù )为(wéi )尚(shàng )书(shū )右(yòu )仆(pú )射(shè ),与(yǔ )高(gāo )颎(jiǒng )专(zhuān )掌(zhǎng )朝(cháo )政(zhèng )。素(sù )性(xìng )疏(shū )辩(biàn ),高(gāo )下(xià )在(zài )心(xīn ),朝(cháo )臣(chén )之(zhī )内(nèi ),颇(pō )推(tuī )高(gāo )颎(jiǒng ),敬(jìng )牛(niú )弘(hóng ),厚(hòu )接(jiē )薛(xuē )道(dào )衡(héng ),视(shì )苏(sū )威(wēi )蔑(miè )如(rú )也(yě ),自(zì )馀(yú )朝(cháo )贵(guì ),多(duō )被(bèi )陵(líng )轹(lì )。其(qí )才(cái )艺(yì )风(fēng )调(diào )优(yōu )于(yú )颎(jiǒng );至(zhì )于(yú )推(tuī )诚(chéng )体(tǐ )国(guó ),处(chù )物(wù )平(píng )当(dāng ),有(yǒu )宰(zǎi )相(xiàng )识(shí )度(dù ),不(bú )如(rú )颎(jiǒng )远(yuǎn )矣(yǐ )。右(yòu )领(lǐng )军(jūn )大(dà )将(jiāng )军(jūn )贺(hè )若(ruò )弼(bì ),自(zì )谓(wèi )功(gōng )名(míng )出(chū )朝(cháo )臣(chén )之(zhī )右(yòu ),每(měi )以(yǐ )宰(zǎi )相(xiàng )自(zì )许(xǔ )。既(jì )而(ér )杨(yáng )素(sù )为(wéi )仆(pú )射(shè ),弼(bì )仍(réng )为(wéi )将(jiāng )军(jūn ),甚(shèn )不(bú )平(píng ),形(xíng )于(yú )言(yán )色(sè ),由(yóu )是(shì )坐(zuò )免(miǎn )官(guān ),怨(yuàn )望(wàng )愈(yù )甚(shèn )。久(jiǔ )之(zhī ),上(shàng )下(xià )弼(bì )狱(yù ),谓(wèi )之(zhī )曰(yuē ):“我(wǒ )以(yǐ )高(gāo )颎(jiǒng )、杨(yáng )素(sù )为(wéi )宰(zǎi )相(xiàng ),汝(rǔ )每(měi )昌(chāng )言(yán )曰(yuē ):‘此(cǐ )二(èr )人(rén )惟(wéi )堪(kān )啖(dàn )饭(fàn )耳(ěr )!’是(shì )何(hé )意(yì )也(yě )?”弼(bì )曰(yuē ):“颎(jiǒng ),臣(chén )之(zhī )故(gù )人(rén );素(sù ),臣(chén )舅(jiù )子(zǐ )。臣(chén )并(bìng )知(zhī )其(qí )为(wéi )人(rén ),诚(chéng )有(yǒu )此(cǐ )语(yǔ )。”公(gōng )卿(qīng )奏(zòu )弼(bì )怨(yuàn )望(wàng ),罪(zuì )当(dāng )死(sǐ )。上(shàng )曰(yuē ):“臣(chén )下(xià )守(shǒu )法(fǎ )不(bú )移(yí ),公(gōng )可(kě )自(zì )求(qiú )活(huó )理(lǐ )。”弼(bì )曰(yuē ):“臣(chén )恃(shì )至(zhì )尊(zūn )威(wēi )灵(líng ),将(jiāng )八(bā )千(qiān )兵(bīng )渡(dù )江(jiāng ),擒(qín )陈(chén )叔(shū )宝(bǎo ),窃(qiè )以(yǐ )此(cǐ )望(wàng )活(huó )。”上(shàng )曰(yuē ):“此(cǐ )已(yǐ )格(gé )外(wài )重(zhòng )赏(shǎng ),何(hé )用(yòng )追(zhuī )论(lùn )!”弼(bì )曰(yuē ):“臣(chén )已(yǐ )蒙(méng )格(gé )外(wài )重(zhòng )赏(shǎng ),今(jīn )还(hái )格(gé )外(wài )望(wàng )活(huó )。”既(jì )而(ér )上(shàng )低(dī )回(huí )者(zhě )数(shù )日(rì ),惜(xī )其(qí )功(gōng ),特(tè )令(lìng )除(chú )名(míng )。岁(suì )余(yú ),复(fù )其(qí )爵(jué )位(wèi ),上(shàng )亦(yì )忌(jì )之(zhī ),不(bú )复(fù )任(rèn )使(shǐ ),然(rán )每(měi )宴(yàn )赐(cì ),遇(yù )之(zhī )甚(shèn )厚(hòu )。

有(yǒu )司(sī )上(shàng )言(yán ):“府(fǔ )藏(cáng )皆(jiē )满(mǎn ),无(wú )所(suǒ )容(róng ),积(jī )于(yú )廊(láng )庑(wǔ )。”帝(dì )曰(yuē ):“朕(zhèn )既(jì )薄(báo )赋(fù )于(yú )民(mín ),又(yòu )大(dà )经(jīng )赐(cì )用(yòng ),何(hé )得(dé )尔(ěr )也(yě )?”对(duì )曰(yuē ):“入(rù )者(zhě )常(cháng )多(duō )于(yú )出(chū ),略(luè )计(jì )每(měi )年(nián )赐(cì )用(yòng ),至(zhì )数(shù )百(bǎi )万(wàn )段(duàn ),曾(céng )无(wú )减(jiǎn )省(shěng )。”于(yú )是(shì )更(gèng )辟(pì )左(zuǒ )藏(cáng )院(yuàn )以(yǐ )受(shòu )之(zhī )。诏(zhào )曰(yuē ):“宁(níng )积(jī )于(yú )人(rén ),无(wú )藏(cáng )府(fǔ )库(kù )。河(hé )北(běi )、河(hé )东(dōng )今(jīn )年(nián )田(tián )租(zū )三(sān )分(fèn )减(jiǎn )一(yī ),兵(bīng )减(jiǎn )半(bàn )功(gōng ),调(diào )全(quán )免(miǎn )。”时(shí )天(tiān )下(xià )户(hù )口(kǒu )岁(suì )增(zēng ),京(jīng )辅(fǔ )及(jí )三(sān )河(hé )地(dì )少(shǎo )而(ér )人(rén )众(zhòng ),衣(yī )食(shí )不(bú )给(gěi ),帝(dì )乃(nǎi )发(fā )使(shǐ )四(sì )出(chū ),均(jūn )天(tiān )下(xià )之(zhī )田(tián ),其(qí )狭(xiá )乡(xiāng )每(měi )丁(dīng )才(cái )至(zhì )二(èr )十(shí )亩(mǔ ),老(lǎo )少(shǎo )又(yòu )少(shǎo )焉(yān )。

高(gāo )祖(zǔ )文(wén )皇(huáng )帝(dì )上(shàng )之(zhī )下(xià )开(kāi )皇(huáng )十(shí )三(sān )年(nián )(癸(guǐ )丑(chǒu ),公(gōng )元(yuán )五(wǔ )九(jiǔ )三(sān )年(nián ))

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),壬(rén )子(zǐ ),上(shàng )祀(sì )感(gǎn )生(shēng )帝(dì )。

壬(rén )戌(xū ),行(háng )幸(xìng )岐(qí )州(zhōu )。二(èr )月(yuè ),丙(bǐng )午(wǔ ),诏(zhào )营(yíng )仁(rén )寿(shòu )宫(gōng )于(yú )岐(qí )州(zhōu )之(zhī )北(běi ),使(shǐ )杨(yáng )素(sù )监(jiān )之(zhī )。素(sù )奏(zòu )前(qián )莱(lái )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )宇(yǔ )文(wén )恺(kǎi )检(jiǎn )校(xiào )将(jiāng )作(zuò )大(dà )匠(jiàng ),记(jì )室(shì )封(fēng )德(dé )彝(yí )为(wéi )土(tǔ )木(mù )监(jiān )。于(yú )是(shì )夷(yí )山(shān )堙(yīn )谷(gǔ )以(yǐ )立(lì )宫(gōng )殿(diàn ),崇(chóng )台(tái )累(lèi )榭(xiè ),宛(wǎn )转(zhuǎn )相(xiàng )属(shǔ )。役(yì )使(shǐ )严(yán )急(jí ),丁(dīng )夫(fū )多(duō )死(sǐ ),疲(pí )屯(tún )颠(diān )仆(pú ),推(tuī )填(tián )坑(kēng )坎(kǎn ),覆(fù )以(yǐ )土(tǔ )石(shí ),因(yīn )而(ér )筑(zhù )为(wéi )平(píng )地(dì )。死(sǐ )者(zhě )以(yǐ )万(wàn )数(shù )。

丁(dīng )亥(hài ),上(shàng )至(zhì )自(zì )岐(qí )州(zhōu )。

己(jǐ )卯(mǎo ),立(lì )皇(huáng )孙(sūn )暕(lán )为(wéi )豫(yù )章(zhāng )王(wáng )。暕(lán ),广(guǎng )之(zhī )子(zǐ )也(yě )。

丁(dīng )酉(yǒu ),制(zhì ):“私(sī )家(jiā )不(bú )得(dé )藏(cáng )纬(wěi )候(hòu )、图(tú )谶(chèn )。”

秋(qiū ),七(qī )月(yuè ),戊(wù )辰(chén )晦(huì ),日(rì )有(yǒu )食(shí )之(zhī )。

是(shì )岁(suì ),上(shàng )命(mìng )礼(lǐ )部(bù )尚(shàng )书(shū )牛(niú )弘(hóng )等(děng )议(yì )明(míng )堂(táng )制(zhì )度(dù )。宇(yǔ )文(wén )恺(kǎi )献(xiàn )明(míng )堂(táng )木(mù )样(yàng ),上(shàng )命(mìng )有(yǒu )司(sī )规(guī )度(dù )安(ān )业(yè )里(lǐ )地(dì ),将(jiāng )立(lì )之(zhī );而(ér )诸(zhū )儒(rú )异(yì )议(yì ),久(jiǔ )之(zhī )不(bú )决(jué ),乃(nǎi )罢(bà )之(zhī )。

上(shàng )之(zhī )灭(miè )陈(chén )也(yě ),以(yǐ )陈(chén )叔(shū )宝(bǎo )屏(píng )风(fēng )赐(cì )突(tū )厥(jué )大(dà )义(yì )公(gōng )主(zhǔ )。公(gōng )主(zhǔ )以(yǐ )其(qí )宗(zōng )国(guó )之(zhī )覆(fù ),心(xīn )常(cháng )不(bú )平(píng ),书(shū )屏(píng )风(fēng ),为(wéi )诗(shī )叙(xù )陈(chén )亡(wáng )以(yǐ )自(zì )寄(jì )。上(shàng )闻(wén )而(ér )恶(è )之(zhī ),礼(lǐ )赐(cì )渐(jiàn )薄(báo )。彭(péng )公(gōng )刘(liú )昶(chǎng )先(xiān )尚(shàng )周(zhōu )公(gōng )主(zhǔ ),流(liú )人(rén )杨(yáng )钦(qīn )亡(wáng )入(rù )突(tū )厥(jué ),诈(zhà )言(yán )昶(chǎng )欲(yù )与(yǔ )其(qí )妻(qī )作(zuò )乱(luàn )攻(gōng )隋(suí ),遣(qiǎn )钦(qīn )来(lái )密(mì )告(gào )大(dà )义(yì )公(gōng )主(zhǔ ),发(fā )兵(bīng )扰(rǎo )边(biān )。都(dōu )蓝(lán )可(kě )汗(hàn )信(xìn )之(zhī ),乃(nǎi )不(bú )修(xiū )职(zhí )贡(gòng ),颇(pō )为(wéi )边(biān )患(huàn )。上(shàng )遣(qiǎn )车(chē )骑(qí )将(jiāng )军(jūn )长(zhǎng )孙(sūn )晟(shèng )使(shǐ )于(yú )突(tū )厥(jué ),微(wēi )观(guān )察(chá )之(zhī )。公(gōng )主(zhǔ )见(jiàn )晟(shèng ),言(yán )辞(cí )不(bú )逊(xùn ),又(yòu )遣(qiǎn )所(suǒ )私(sī )胡(hú )人(rén )安(ān )遂(suí )迦(jiā )与(yǔ )杨(yáng )钦(qīn )计(jì )议(yì ),扇(shàn )惑(huò )都(dōu )蓝(lán )。晟(shèng )至(zhì )京(jīng )师(shī ),具(jù )以(yǐ )状(zhuàng )闻(wén )。上(shàng )遣(qiǎn )晟(shèng )往(wǎng )索(suǒ )钦(qīn );都(dōu )蓝(lán )不(bú )与(yǔ ),曰(yuē ):“检(jiǎn )校(xiào )客(kè )内(nèi )无(wú )此(cǐ )色(sè )人(rén )。”晟(shèng )乃(nǎi )赂(lù )其(qí )达(dá )官(guān ),知(zhī )钦(qīn )所(suǒ )在(zài )。夜(yè ),掩(yǎn )获(huò )之(zhī ),以(yǐ )示(shì )都(dōu )蓝(lán ),因(yīn )发(fā )公(gōng )主(zhǔ )私(sī )事(shì ),国(guó )人(rén )大(dà )以(yǐ )为(wéi )耻(chǐ )。都(dōu )蓝(lán )执(zhí )安(ān )遂(suí )迦(jiā )等(děng ),并(bìng )以(yǐ )付(fù )晟(shèng )。上(shàng )大(dà )喜(xǐ ),加(jiā )授(shòu )开(kāi )府(fǔ )仪(yí )同(tóng )三(sān )司(sī ),仍(réng )遣(qiǎn )入(rù )突(tū )厥(jué )废(fèi )公(gōng )主(zhǔ )。内(nèi )史(shǐ )侍(shì )郎(láng )裴(péi )矩(jǔ )请(qǐng )说(shuō )都(dōu )蓝(lán )使(shǐ )杀(shā )公(gōng )主(zhǔ )。时(shí )处(chù )罗(luó )侯(hóu )之(zhī )子(zǐ )染(rǎn )干(gàn ),号(hào )突(tū )利(lì )可(kě )汗(hàn ),居(jū )北(běi )方(fāng ),遣(qiǎn )使(shǐ )求(qiú )婚(hūn ),上(shàng )使(shǐ )裴(péi )矩(jǔ )谓(wèi )之(zhī )曰(yuē ):“当(dāng )杀(shā )大(dà )义(yì )公(gōng )主(zhǔ ),乃(nǎi )许(xǔ )婚(hūn )。”突(tū )利(lì )复(fù )谮(zèn )之(zhī )于(yú )都(dōu )蓝(lán ),都(dōu )蓝(lán )因(yīn )发(fā )怒(nù ),杀(shā )公(gōng )主(zhǔ ),更(gèng )表(biǎo )请(qǐng )婚(hūn ),朝(cháo )议(yì )将(jiāng )许(xǔ )之(zhī )。长(zhǎng )孙(sūn )晟(shèng )曰(yuē ):“臣(chén )观(guān )雍(yōng )虞(yú )闾(lǘ )反(fǎn )覆(fù )无(wú )信(xìn ),直(zhí )以(yǐ )与(yǔ )玷(diàn )厥(jué )有(yǒu )隙(xì ),所(suǒ )以(yǐ )欲(yù )依(yī )倚(yǐ )国(guó )家(jiā ),虽(suī )与(yǔ )为(wéi )婚(hūn ),终(zhōng )当(dāng )叛(pàn )去(qù )。今(jīn )若(ruò )得(dé )尚(shàng )公(gōng )主(zhǔ ),承(chéng )藉(jiè )威(wēi )灵(líng ),玷(diàn )厥(jué )、染(rǎn )干(gàn )必(bì )受(shòu )其(qí )征(zhēng )发(fā )。强(qiáng )而(ér )更(gèng )反(fǎn ),后(hòu )恐(kǒng )难(nán )图(tú )。且(qiě )染(rǎn )干(gàn )者(zhě ),处(chù )罗(luó )侯(hóu )之(zhī )子(zǐ ),素(sù )有(yǒu )诚(chéng )款(kuǎn ),于(yú )今(jīn )两(liǎng )代(dài ),前(qián )乞(qǐ )通(tōng )婚(hūn ),不(bú )如(rú )许(xǔ )之(zhī ),招(zhāo )令(lìng )南(nán )徙(xǐ ),兵(bīng )少(shǎo )力(lì )弱(ruò ),易(yì )可(kě )抚(fǔ )驯(xùn ),使(shǐ )敌(dí )雍(yōng )虞(yú )闾(lǘ )以(yǐ )为(wéi )边(biān )捍(hàn )。”上(shàng )曰(yuē ):“善(shàn )。”复(fù )遣(qiǎn )晟(shèng )慰(wèi )谕(yù )染(rǎn )干(gàn ),许(xǔ )尚(shàng )公(gōng )主(zhǔ )。

牛(niú )弘(hóng )使(shǐ )协(xié )律(lǜ )郎(láng )范(fàn )阳(yáng )祖(zǔ )孝(xiào )孙(sūn )等(děng )参(cān )定(dìng )雅(yǎ )乐(lè ),从(cóng )陈(chén )阳(yáng )山(shān )太(tài )守(shǒu )毛(máo )爽(shuǎng )受(shòu )京(jīng )房(fáng )律(lǜ )法(fǎ ),布(bù )管(guǎn )飞(fēi )灰(huī ),顺(shùn )月(yuè )皆(jiē )验(yàn )。又(yòu )每(měi )律(lǜ )生(shēng )五(wǔ )音(yīn ),十(shí )二(èr )律(lǜ )为(wéi )六(liù )十(shí )音(yīn ),因(yīn )而(ér )六(liù )之(zhī ),为(wéi )三(sān )百(bǎi )六(liù )十(shí )音(yīn ),分(fèn )直(zhí )一(yī )岁(suì )之(zhī )日(rì )以(yǐ )配(pèi )七(qī )音(yīn ),而(ér )旋(xuán )相(xiàng )为(wéi )宫(gōng )之(zhī )法(fǎ ),由(yóu )是(shì )著(zhe )名(míng )。弘(hóng )等(děng )乃(nǎi )奏(zòu )下(xià )请(qǐng )复(fù )用(yòng )旋(xuán )宫(gōng )法(fǎ ),上(shàng )犹(yóu )记(jì )何(hé )妥(tuǒ )之(zhī )言(yán ),注(zhù )弘(hóng )奏(zòu )下(xià ),不(bú )听(tīng )作(zuò )旋(xuán )宫(gōng ),但(dàn )用(yòng )黄(huáng )钟(zhōng )一(yī )宫(gōng )。于(yú )是(shì )弘(hóng )等(děng )复(fù )为(wéi )奏(zòu ),附(fù )顺(shùn )上(shàng )意(yì ),其(qí )前(qián )代(dài )金(jīn )石(shí )并(bìng )销(xiāo )毁(huǐ )之(zhī ),以(yǐ )息(xī )异(yì )议(yì )。弘(hóng )等(děng )又(yòu )作(zuò )武(wǔ )舞(wǔ ),以(yǐ )象(xiàng )隋(suí )之(zhī )功(gōng )德(dé );郊(jiāo )庙(miào )飨(xiǎng )用(yòng )一(yī )调(diào ),迎(yíng )气(qì )用(yòng )五(wǔ )调(diào )。旧(jiù )工(gōng )稍(shāo )尽(jìn ),其(qí )余(yú )声(shēng )律(lǜ ),皆(jiē )不(bú )复(fù )通(tōng )。

高(gāo )祖(zǔ )文(wén )皇(huáng )帝(dì )上(shàng )之(zhī )下(xià )开(kāi )皇(huáng )十(shí )四(sì )年(nián )(甲(jiǎ )寅(yín ),公(gōng )元(yuán )五(wǔ )九(jiǔ )四(sì )年(nián ))

春(chūn ),三(sān )月(yuè ),乐(lè )成(chéng )。夏(xià ),四(sì )月(yuè ),乙(yǐ )丑(chǒu ),诏(zhào )行(háng )新(xīn )乐(lè ),且(qiě )曰(yuē ):“民(mín )间(jiān )音(yīn )乐(lè ),流(liú )僻(pì )日(rì )久(jiǔ ),弃(qì )其(qí )旧(jiù )体(tǐ ),竞(jìng )造(zào )繁(fán )声(shēng ),宜(yí )加(jiā )禁(jìn )约(yuē ),务(wù )存(cún )其(qí )本(běn )。”万(wàn )宝(bǎo )常(cháng )听(tīng )太(tài )常(cháng )所(suǒ )奏(zòu )乐(lè ),泫(xuàn )然(rán )泣(qì )曰(yuē ):“乐(lè )声(shēng )淫(yín )厉(lì )而(ér )哀(āi ),天(tiān )下(xià )不(bú )久(jiǔ )将(jiāng )尽(jìn )!”时(shí )四(sì )海(hǎi )全(quán )盛(shèng ),闻(wén )者(zhě )皆(jiē )谓(wèi )不(bú )然(rán );大(dà )业(yè )之(zhī )末(mò ),其(qí )言(yán )卒(zú )验(yàn )。宝(bǎo )常(cháng )贫(pín )而(ér )无(wú )子(zǐ ),久(jiǔ )之(zhī ),竟(jìng )饿(è )死(sǐ )。且(qiě )死(sǐ ),悉(xī )取(qǔ )其(qí )书(shū )烧(shāo )之(zhī ),曰(yuē ):“用(yòng )此(cǐ )何(hé )为(wéi )!”

先(xiān )是(shì ),台(tái )、省(shěng )、府(fǔ )、寺(sì )及(jí )诸(zhū )州(zhōu )皆(jiē )置(zhì )公(gōng )廨(xiè )钱(qián ),收(shōu )息(xī )取(qǔ )给(gěi )。工(gōng )部(bù )尚(shàng )书(shū )苏(sū )孝(xiào )慈(cí )以(yǐ )为(wéi )“官(guān )司(sī )出(chū )举(jǔ )兴(xìng )生(shēng ),烦(fán )扰(rǎo )百(bǎi )姓(xìng ),败(bài )损(sǔn )风(fēng )俗(sú ),请(qǐng )皆(jiē )禁(jìn )止(zhǐ ),给(gěi )地(dì )以(yǐ )营(yíng )农(nóng )。”上(shàng )从(cóng )之(zhī )。六(liù )月(yuè ),丁(dīng )卯(mǎo ),始(shǐ )诏(zhào )“公(gōng )卿(qīng )以(yǐ )下(xià )皆(jiē )给(gěi )职(zhí )田(tián ),毋(wú )得(dé )治(zhì )生(shēng ),与(yǔ )民(mín )争(zhēng )利(lì )。”

秋(qiū ),七(qī )月(yuè ),乙(yǐ )未(wèi ),以(yǐ )邳(pī )公(gōng )苏(sū )威(wēi )为(wéi )纳(nà )言(yán )。

初(chū ),张(zhāng )宾(bīn )历(lì )既(jì )行(háng ),广(guǎng )平(píng )刘(liú )孝(xiào )孙(sūn )及(jí )冀(jì )州(zhōu )秀(xiù )才(cái )刘(liú )焯(chāo )并(bìng )言(yán )其(qí )失(shī )。宾(bīn )方(fāng )有(yǒu )宠(chǒng )于(yú )上(shàng ),刘(liú )晖(huī )附(fù )会(huì )之(zhī ),共(gòng )短(duǎn )孝(xiào )孙(sūn )等(děng ),斥(chì )罢(bà )之(zhī )。后(hòu )宾(bīn )卒(zú ),孝(xiào )孙(sūn )为(wéi )掖(yè )县(xiàn )丞(chéng ),委(wěi )官(guān )入(rù )京(jīng ),上(shàng )其(qí )事(shì ),诏(zhào )留(liú )直(zhí )太(tài )史(shǐ ),累(lèi )年(nián )不(bú )调(diào ),乃(nǎi )抱(bào )其(qí )书(shū ),使(shǐ )弟(dì )子(zǐ )舆(yú )榇(chèn )来(lái )诣(yì )阙(què )下(xià ),伏(fú )而(ér )恸(tòng )哭(kū );执(zhí )法(fǎ )拘(jū )而(ér )奏(zòu )之(zhī )。帝(dì )异(yì )焉(yān ),以(yǐ )问(wèn )国(guó )子(zǐ )祭(jì )酒(jiǔ )何(hé )妥(tuǒ ),妥(tuǒ )言(yán )其(qí )善(shàn )。乃(nǎi )遣(qiǎn )与(yǔ )宾(bīn )历(lì )比(bǐ )较(jiào )短(duǎn )长(zhǎng )。直(zhí )太(tài )史(shǐ )勃(bó )海(hǎi )张(zhāng )胄(zhòu )玄(xuán )与(yǔ )孝(xiào )孙(sūn )共(gòng )短(duǎn )宾(bīn )历(lì ),异(yì )论(lùn )锋(fēng )起(qǐ ),久(jiǔ )之(zhī )不(bú )定(dìng )。上(shàng )令(lìng )参(cān )问(wèn )日(rì )食(shí )事(shì ),杨(yáng )素(sù )等(děng )奏(zòu ):“太(tài )史(shǐ )凡(fán )奏(zòu )日(rì )食(shí )二(èr )十(shí )有(yǒu )五(wǔ ),率(lǜ )皆(jiē )无(wú )验(yàn ),胄(zhòu )玄(xuán )所(suǒ )刻(kè ),前(qián )后(hòu )妙(miào )中(zhōng ),孝(xiào )孙(sūn )所(suǒ )刻(kè ),验(yàn )亦(yì )过(guò )半(bàn )。”于(yú )是(shì )上(shàng )引(yǐn )孝(xiào )孙(sūn )、胄(zhòu )玄(xuán )等(děng )亲(qīn )自(zì )劳(láo )徠(lái )。孝(xiào )孙(sūn )请(qǐng )先(xiān )斩(zhǎn )刘(liú )晖(huī ),乃(nǎi )可(kě )定(dìng )历(lì ),帝(dì )不(bú )怿(yì ),又(yòu )罢(bà )之(zhī )。孝(xiào )孙(sūn )寻(xún )卒(zú )。

关(guān )中(zhōng )大(dà )旱(hàn ),民(mín )饥(jī ),上(shàng )遣(qiǎn )左(zuǒ )右(yòu )视(shì )民(mín )食(shí ),得(dé )豆(dòu )屑(xiè )杂(zá )糠(kāng )以(yǐ )献(xiàn )。上(shàng )流(liú )涕(tì )以(yǐ )示(shì )群(qún )臣(chén ),深(shēn )自(zì )咎(jiù )责(zé ),为(wéi )之(zhī )不(bú )御(yù )酒(jiǔ )肉(ròu )者(zhě ),殆(dài )将(jiāng )一(yī )期(qī )。八(bā )月(yuè ),辛(xīn )未(wèi ),上(shàng )帅(shuài )民(mín )就(jiù )食(shí )于(yú )洛(luò )阳(yáng ),敕(chì )斥(chì )候(hòu )不(bú )得(dé )辄(zhé )有(yǒu )驱(qū )逼(bī )。男(nán )女(nǚ )参(cān )厕(cè )于(yú )仗(zhàng )卫(wèi )之(zhī )间(jiān ),遇(yù )扶(fú )老(lǎo )携(xié )幼(yòu )者(zhě ),辄(zhé )引(yǐn )马(mǎ )避(bì )之(zhī ),慰(wèi )勉(miǎn )而(ér )去(qù )。至(zhì )艰(jiān )险(xiǎn )之(zhī )处(chù ),见(jiàn )负(fù )担(dān )者(zhě ),令(lìng )左(zuǒ )右(yòu )扶(fú )助(zhù )之(zhī )。

冬(dōng ),闰(rùn )十(shí )月(yuè ),甲(jiǎ )寅(yín ),诏(zhào )以(yǐ )齐(qí )、梁(liáng )、陈(chén )宗(zōng )祀(sì )废(fèi )绝(jué ),命(mìng )高(gāo )仁(rén )英(yīng )、萧(xiāo )琮(cóng )、陈(chén )叔(shū )宝(bǎo )以(yǐ )时(shí )修(xiū )祭(jì ),所(suǒ )须(xū )器(qì )物(wù ),有(yǒu )司(sī )给(gěi )之(zhī )。陈(chén )叔(shū )宝(bǎo )从(cóng )帝(dì )登(dēng )邙(máng )山(shān ),侍(shì )饮(yǐn ),赋(fù )诗(shī )曰(yuē ):“日(rì )月(yuè )光(guāng )天(tiān )德(dé ),山(shān )河(hé )壮(zhuàng )帝(dì )居(jū );太(tài )平(píng )无(wú )以(yǐ )报(bào ),愿(yuàn )上(shàng )东(dōng )封(fēng )书(shū )。”并(bìng )表(biǎo )请(qǐng )封(fēng )禅(chán )。帝(dì )优(yōu )诏(zhào )答(dá )之(zhī )。它(tā )日(rì ),复(fù )侍(shì )宴(yàn ),及(jí )出(chū ),帝(dì )目(mù )之(zhī )曰(yuē ):“此(cǐ )败(bài )岂(qǐ )不(bú )由(yóu )酒(jiǔ )!以(yǐ )作(zuò )诗(shī )之(zhī )功(gōng ),何(hé )如(rú )思(sī )安(ān )时(shí )事(shì )!当(dāng )贺(hè )若(ruò )弼(bì )渡(dù )京(jīng )口(kǒu ),彼(bǐ )人(rén )密(mì )启(qǐ )告(gào )急(jí ),叔(shū )宝(bǎo )饮(yǐn )酒(jiǔ ),遂(suí )不(bú )之(zhī )省(shěng )。高(gāo )颎(jiǒng )至(zhì )日(rì ),犹(yóu )见(jiàn )启(qǐ )在(zài )床(chuáng )下(xià ),未(wèi )开(kāi )封(fēng )。此(cǐ )诚(chéng )可(kě )笑(xiào ),盖(gài )天(tiān )亡(wáng )之(zhī )也(yě )。昔(xī )苻(fú )氏(shì )征(zhēng )伐(fá )所(suǒ )得(dé )国(guó ),皆(jiē )荣(róng )贵(guì )其(qí )主(zhǔ ),苟(gǒu )欲(yù )求(qiú )名(míng ),不(bú )知(zhī )违(wéi )天(tiān )命(mìng );与(yǔ )之(zhī )官(guān ),乃(nǎi )违(wéi )天(tiān )也(yě )。”

齐(qí )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )卢(lú )贲(bēn )坐(zuò )民(mín )饥(jī )闭(bì )民(mín )粜(tiào ),除(chú )名(míng )。帝(dì )后(hòu )复(fù )欲(yù )授(shòu )以(yǐ )一(yī )州(zhōu ),贲(bēn )对(duì )诏(zhào )失(shī )旨(zhǐ ),又(yòu )有(yǒu )怨(yuàn )言(yán ),帝(dì )大(dà )怒(nù ),遂(suí )不(bú )用(yòng )。皇(huáng )太(tài )子(zǐ )为(wéi )言(yán ):“此(cǐ )辈(bèi )并(bìng )有(yǒu )佐(zuǒ )命(mìng )功(gōng ),虽(suī )性(xìng )行(háng )轻(qīng )险(xiǎn ),诚(chéng )不(bú )可(kě )弃(qì )。”帝(dì )曰(yuē ):“我(wǒ )抑(yì )屈(qū )之(zhī ),全(quán )其(qí )命(mìng )也(yě )。微(wēi )刘(liú )昉(fǎng )、郑(zhèng )译(yì )、卢(lú )贲(bēn )、柳(liǔ )裘(qiú )、皇(huáng )甫(fǔ )绩(jì )等(děng ),则(zé )我(wǒ )不(bú )至(zhì )此(cǐ )。然(rán )此(cǐ )等(děng )皆(jiē )反(fǎn )覆(fù )子(zǐ )也(yě ),当(dāng )周(zhōu )宣(xuān )帝(dì )时(shí ),以(yǐ )无(wú )赖(lài )得(dé )幸(xìng )。及(jí )帝(dì )大(dà )渐(jiàn ),颜(yán )之(zhī )仪(yí )等(děng )请(qǐng )以(yǐ )赵(zhào )王(wáng )辅(fǔ )政(zhèng ),此(cǐ )辈(bèi )行(háng )诈(zhà ),顾(gù )命(mìng )于(yú )我(wǒ )。我(wǒ )将(jiāng )为(wéi )政(zhèng ),又(yòu )欲(yù )乱(luàn )之(zhī ),故(gù )昉(fǎng )谋(móu )大(dà )逆(nì ),译(yì )为(wéi )巫(wū )蛊(gǔ )。如(rú )贲(bēn )之(zhī )例(lì ),皆(jiē )不(bú )满(mǎn )志(zhì ),任(rèn )之(zhī )则(zé )不(bú )逊(xùn ),置(zhì )之(zhī )则(zé )怨(yuàn )望(wàng ),自(zì )为(wéi )难(nán )信(xìn ),非(fēi )我(wǒ )弃(qì )之(zhī )。众(zhòng )人(rén )见(jiàn )此(cǐ ),谓(wèi )我(wǒ )薄(báo )于(yú )功(gōng )臣(chén ),斯(sī )不(bú )然(rán )矣(yǐ )。”贲(bēn )遂(suí )废(fèi ),卒(zú )于(yú )家(jiā )。

晋(jìn )王(wáng )广(guǎng )帅(shuài )百(bǎi )官(guān )抗(kàng )表(biǎo ),固(gù )请(qǐng )封(fēng )禅(chán )。帝(dì )令(lìng )牛(niú )弘(hóng )等(děng )创(chuàng )定(dìng )仪(yí )注(zhù ),既(jì )成(chéng ),帝(dì )视(shì )之(zhī ),曰(yuē ):“兹(zī )事(shì )体(tǐ )大(dà ),朕(zhèn )何(hé )德(dé )以(yǐ )堪(kān )之(zhī )!但(dàn )当(dāng )东(dōng )巡(xún ),因(yīn )致(zhì )祭(jì )泰(tài )山(shān )耳(ěr )。”十(shí )二(èr )月(yuè ),乙(yǐ )未(wèi ),车(chē )驾(jià )东(dōng )巡(xún )。

上(shàng )好(hǎo )禨(jī )祥(xiáng )小(xiǎo )数(shù ),上(shàng )仪(yí )同(tóng )三(sān )司(sī )萧(xiāo )吉(jí )上(shàng )书(shū )曰(yuē ):“甲(jiǎ )寅(yín ),乙(yǐ )卯(mǎo ),天(tiān )地(dì )之(zhī )合(hé )也(yě )。今(jīn )兹(zī )甲(jiǎ )寅(yín )之(zhī )年(nián ),以(yǐ )辛(xīn )酉(yǒu )朔(shuò )旦(dàn )冬(dōng )至(zhì ),来(lái )年(nián )乙(yǐ )卯(mǎo ),以(yǐ )甲(jiǎ )子(zǐ )夏(xià )至(zhì )。冬(dōng )至(zhì )阳(yáng )始(shǐ ),郊(jiāo )天(tiān )之(zhī )日(rì ),即(jí )至(zhì )尊(zūn )本(běn )命(mìng );夏(xià )至(zhì )阴(yīn )始(shǐ ),祀(sì )地(dì )之(zhī )辰(chén ),即(jí )皇(huáng )后(hòu )本(běn )命(mìng )。至(zhì )尊(zūn )德(dé )并(bìng )乾(qián )之(zhī )覆(fù )育(yù ),皇(huáng )后(hòu )仁(rén )同(tóng )地(dì )之(zhī )载(zǎi )养(yǎng ),所(suǒ )以(yǐ )二(èr )仪(yí )元(yuán )气(qì )并(bìng )会(huì )本(běn )辰(chén )。”上(shàng )大(dà )悦(yuè ),赐(cì )物(wù )五(wǔ )百(bǎi )段(duàn )。吉(jí ),懿(yì )之(zhī )孙(sūn )也(yě )。员(yuán )外(wài )散(sàn )骑(qí )侍(shì )郎(láng )王(wáng )劭(shào )言(yán )上(shàng )有(yǒu )龙(lóng )颜(yán )戴(dài )干(gàn )之(zhī )表(biǎo ),指(zhǐ )示(shì )群(qún )臣(chén )。上(shàng )悦(yuè ),拜(bài )著(zhe )作(zuò )郎(láng )。劭(shào )前(qián )后(hòu )上(shàng )表(biǎo )言(yán )上(shàng )受(shòu )命(mìng )符(fú )瑞(ruì )甚(shèn )众(zhòng ),又(yòu )采(cǎi )民(mín )间(jiān )歌(gē )谣(yáo ),引(yǐn )图(tú )书(shū )谶(chèn )纬(wěi ),捃(jùn )摭(zhí )佛(fó )经(jīng ),回(huí )易(yì )文(wén )字(zì ),曲(qǔ )加(jiā )诬(wū )饰(shì ),撰(zhuàn )《皇(huáng )隋(suí )灵(líng )感(gǎn )志(zhì )》三(sān )十(shí )卷(juàn )奏(zòu )之(zhī ),上(shàng )令(lìng )宣(xuān )示(shì )天(tiān )下(xià )。劭(shào )集(jí )诸(zhū )州(zhōu )朝(cháo )集(jí ),使(shǐ )盥(guàn )手(shǒu )焚(fén )香(xiāng ),而(ér )读(dú )之(zhī ),曲(qǔ )折(shé )其(qí )声(shēng ),有(yǒu )如(rú )歌(gē )咏(yǒng ),经(jīng )涉(shè )旬(xún )朔(shuò ),遍(biàn )而(ér )后(hòu )罢(bà )。上(shàng )益(yì )喜(xǐ ),前(qián )后(hòu )赏(shǎng )赐(cì )优(yōu )洽(qià )。

高(gāo )祖(zǔ )文(wén )皇(huáng )帝(dì )上(shàng )之(zhī )下(xià )开(kāi )皇(huáng )十(shí )五(wǔ )年(nián )(乙(yǐ )卯(mǎo ),公(gōng )元(yuán )五(wǔ )九(jiǔ )五(wǔ )年(nián ))

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),壬(rén )戌(xū ),车(chē )驾(jià )顿(dùn )齐(qí )州(zhōu )。庚(gēng )午(wǔ ),为(wéi )坛(tán )于(yú )泰(tài )山(shān ),柴(chái )燎(liáo )祀(sì )天(tiān ),以(yǐ )岁(suì )旱(hàn )谢(xiè )愆(qiān )咎(jiù ),礼(lǐ )如(rú )南(nán )郊(jiāo );又(yòu )亲(qīn )祀(sì )青(qīng )帝(dì )坛(tán )。赦(shè )天(tiān )下(xià )。

二(èr )月(yuè ),丙(bǐng )辰(chén ),收(shōu )天(tiān )下(xià )兵(bīng )器(qì ),敢(gǎn )私(sī )造(zào )者(zhě )坐(zuò )之(zhī );关(guān )中(zhōng )、缘(yuán )边(biān )不(bú )在(zài )其(qí )例(lì )。

三(sān )月(yuè ),己(jǐ )未(wèi ),至(zhì )自(zì )东(dōng )巡(xún )。

仁(rén )寿(shòu )宫(gōng )成(chéng )。丁(dīng )亥(hài ),上(shàng )幸(xìng )仁(rén )寿(shòu )宫(gōng )。时(shí )天(tiān )暑(shǔ ),役(yì )夫(fū )死(sǐ )者(zhě )相(xiàng )次(cì )于(yú )道(dào ),杨(yáng )素(sù )悉(xī )焚(fén )除(chú )之(zhī )。上(shàng )闻(wén )之(zhī ),不(bú )悦(yuè )。及(jí )至(zhì ),见(jiàn )制(zhì )度(dù )壮(zhuàng )丽(lì ),大(dà )怒(nù )曰(yuē ):“杨(yáng )素(sù )殚(dān )民(mín )力(lì )为(wéi )离(lí )宫(gōng ),为(wéi )吾(wú )结(jié )怨(yuàn )天(tiān )下(xià )。”素(sù )闻(wén )之(zhī ),惶(huáng )恐(kǒng ),虑(lǜ )获(huò )谴(qiǎn ),以(yǐ )告(gào )封(fēng )德(dé )彝(yí )。曰(yuē ):“公(gōng )勿(wù )忧(yōu ),俟(sì )皇(huáng )后(hòu )至(zhì ),必(bì )有(yǒu )恩(ēn )诏(zhào )。”明(míng )日(rì ),上(shàng )果(guǒ )召(zhào )素(sù )入(rù )对(duì ),独(dú )孤(gū )后(hòu )劳(láo )之(zhī )曰(yuē ):“公(gōng )知(zhī )吾(wú )夫(fū )妇(fù )老(lǎo ),无(wú )以(yǐ )自(zì )娱(yú ),盛(shèng )饰(shì )此(cǐ )宫(gōng ),岂(qǐ )非(fēi )忠(zhōng )孝(xiào )!”赐(cì )钱(qián )百(bǎi )万(wàn ),锦(jǐn )绢(juàn )三(sān )千(qiān )段(duàn )。素(sù )负(fù )贵(guì )恃(shì )才(cái ),多(duō )所(suǒ )凌(líng )侮(wǔ );唯(wéi )赏(shǎng )重(zhòng )德(dé )彝(yí ),每(měi )引(yǐn )之(zhī )与(yǔ )论(lùn )宰(zǎi )相(xiàng )职(zhí )务(wù ),终(zhōng )日(rì )忘(wàng )倦(juàn ),因(yīn )抚(fǔ )其(qí )床(chuáng )曰(yuē ):“封(fēng )郎(láng )必(bì )当(dāng )据(jù )吾(wú )此(cǐ )座(zuò )。”屡(lǚ )荐(jiàn )于(yú )帝(dì ),帝(dì )擢(zhuó )为(wéi )内(nèi )史(shǐ )舍(shě )人(rén )。

夏(xià ),四(sì )月(yuè ),己(jǐ )丑(chǒu )朔(shuò ),赦(shè )天(tiān )下(xià )。

六(liù )月(yuè ),戊(wù )子(zǐ ),诏(zhào )凿(záo )底(dǐ )柱(zhù )。

庚(gēng )寅(yín ),相(xiàng )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )豆(dòu )卢(lú )通(tōng )贡(gòng )绫(líng )文(wén )布(bù ),命(mìng )焚(fén )之(zhī )于(yú )朝(cháo )堂(táng )。

秋(qiū ),七(qī )月(yuè ),纳(nà )言(yán )苏(sū )威(wēi )坐(zuò )从(cóng )祠(cí )太(tài )山(shān )不(bú )敬(jìng ),免(miǎn ),俄(é )而(ér )复(fù )位(wèi )。上(shàng )谓(wèi )群(qún )臣(chén )曰(yuē ):“世(shì )人(rén )言(yán )苏(sū )威(wēi )诈(zhà )清(qīng ),家(jiā )累(lèi )金(jīn )玉(yù ),此(cǐ )妄(wàng )言(yán )也(yě )。然(rán )其(qí )性(xìng )狠(hěn )戾(lì ),不(bú )切(qiē )世(shì )要(yào ),求(qiú )名(míng )太(tài )甚(shèn ),从(cóng )己(jǐ )则(zé )悦(yuè ),违(wéi )之(zhī )必(bì )怒(nù ),此(cǐ )其(qí )大(dà )病(bìng )耳(ěr )。”

戊(wù )寅(yín ),上(shàng )至(zhì )自(zì )仁(rén )寿(shòu )宫(gōng )。冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),戊(wù )子(zǐ ),以(yǐ )吏(lì )部(bù )尚(shàng )书(shū )韦(wéi )世(shì )康(kāng )为(wéi )荆(jīng )州(zhōu )总(zǒng )管(guǎn )。世(shì )康(kāng ),洸(guāng )之(zhī )弟(dì )也(yě ),和(hé )静(jìng )谦(qiān )恕(shù ),在(zài )吏(lì )部(bù )十(shí )馀(yú )年(nián ),时(shí )称(chēng )廉(lián )平(píng )。常(cháng )有(yǒu )止(zhǐ )足(zú )之(zhī )志(zhì ),谓(wèi )子(zǐ )弟(dì )曰(yuē ):“禄(lù )岂(qǐ )须(xū )多(duō ),防(fáng )满(mǎn )则(zé )退(tuì );年(nián )不(bú )待(dài )暮(mù ),有(yǒu )疾(jí )便(biàn )辞(cí )。”因(yīn )恳(kěn )乞(qǐ )骸(hái )骨(gǔ )。帝(dì )不(bú )许(xǔ ),使(shǐ )镇(zhèn )荆(jīng )州(zhōu )。时(shí )天(tiān )下(xià )惟(wéi )有(yǒu )四(sì )总(zǒng )管(guǎn ),并(bìng )、扬(yáng )、益(yì )、荆(jīng ),以(yǐ )晋(jìn )、秦(qín )、蜀(shǔ )三(sān )王(wáng )及(jí )世(shì )康(kāng )为(wéi )之(zhī ),当(dāng )世(shì )以(yǐ )为(wéi )荣(róng )。

十(shí )一(yī )月(yuè ),辛(xīn )酉(yǒu ),上(shàng )幸(xìng )温(wēn )汤(tāng )。

十(shí )二(èr )月(yuè ),戊(wù )子(zǐ ),敕(chì ):“盗(dào )边(biān )粮(liáng )一(yī )升(shēng )已(yǐ )上(shàng ),皆(jiē )斩(zhǎn ),仍(réng )籍(jí )没(méi )其(qí )家(jiā )。”

己(jǐ )丑(chǒu ),诏(zhào )文(wén )武(wǔ )官(guān )以(yǐ )四(sì )考(kǎo )受(shòu )代(dài )。

汴(biàn )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )令(lìng )狐(hú )熙(xī )来(lái )朝(cháo ),考(kǎo )绩(jì )为(wéi )天(tiān )下(xià )之(zhī )最(zuì ),赐(cì )帛(bó )三(sān )百(bǎi )匹(pǐ ),颁(bān )告(gào )天(tiān )下(xià )。熙(xī ),整(zhěng )之(zhī )子(zǐ )也(yě )。

高(gāo )祖(zǔ )文(wén )皇(huáng )帝(dì )上(shàng )之(zhī )下(xià )开(kāi )皇(huáng )十(shí )六(liù )年(nián )(丙(bǐng )辰(chén ),公(gōng )元(yuán )五(wǔ )九(jiǔ )六(liù )年(nián ))

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),丁(dīng )亥(hài ),以(yǐ )皇(huáng )孙(sūn )裕(yù )为(wéi )平(píng )原(yuán )王(wáng ),筠(jūn )为(wéi )安(ān )成(chéng )王(wáng ),嶷(yí )为(wéi )安(ān )平(píng )王(wáng ),恪(kè )为(wéi )襄(xiāng )城(chéng )王(wáng ),该(gāi )为(wéi )高(gāo )阳(yáng )王(wáng ),韶(sháo )为(wéi )建(jiàn )安(ān )王(wáng ),煚(jiǒng )为(wéi )颍(yǐng )川(chuān )王(wáng ),皆(jiē )勇(yǒng )之(zhī )子(zǐ )也(yě )。

夏(xià ),六(liù )月(yuè ),甲(jiǎ )午(wǔ ),初(chū )制(zhì )工(gōng )商(shāng )不(bú )得(dé )仕(shì )进(jìn )。

秋(qiū ),八(bā )月(yuè ),丙(bǐng )戌(xū ),诏(zhào ):“决(jué )死(sǐ )罪(zuì )者(zhě ),三(sān )奏(zòu )然(rán )后(hòu )行(háng )刑(xíng )。”

冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),己(jǐ )丑(chǒu ),上(shàng )幸(xìng )长(zhǎng )春(chūn )宫(gōng );十(shí )一(yī )月(yuè ),壬(rén )子(zǐ ),还(hái )长(zhǎng )安(ān )。

党(dǎng )项(xiàng )寇(kòu )会(huì )州(zhōu ),诏(zhào )发(fā )陇(lǒng )西(xī )兵(bīng )讨(tǎo )降(jiàng )之(zhī )。

帝(dì )以(yǐ )光(guāng )化(huà )公(gōng )主(zhǔ )妻(qī )吐(tǔ )谷(gǔ )浑(hún )可(kě )汗(hàn )世(shì )伏(fú );世(shì )伏(fú )上(shàng )表(biǎo )请(qǐng )称(chēng )公(gōng )主(zhǔ )为(wéi )天(tiān )后(hòu ),上(shàng )不(bú )许(xǔ )。

高(gāo )祖(zǔ )文(wén )皇(huáng )帝(dì )上(shàng )之(zhī )下(xià )开(kāi )皇(huáng )十(shí )七(qī )年(nián )(丁(dīng )巳(sì ),公(gōng )元(yuán )五(wǔ )九(jiǔ )七(qī )年(nián ))

春(chūn ),二(èr )月(yuè ),癸(guǐ )未(wèi ),太(tài )平(píng )公(gōng )史(shǐ )万(wàn )岁(suì )击(jī )南(nán )宁(níng )羌(qiāng ),平(píng )之(zhī )。初(chū ),梁(liáng )睿(ruì )之(zhī )克(kè )王(wáng )谦(qiān )也(yě ),西(xī )南(nán )夷(yí )、獠(liáo )莫(mò )不(bú )归(guī )附(fù ),唯(wéi )南(nán )宁(níng )州(zhōu )酋(qiú )帅(shuài )爨(cuàn )震(zhèn )恃(shì )远(yuǎn )不(bú )服(fú )。睿(ruì )上(shàng )疏(shū ),以(yǐ )为(wéi ):“南(nán )宁(níng )州(zhōu ),汉(hàn )世(shì )牂(zāng )柯(kē )之(zhī )地(dì ),户(hù )口(kǒu )殷(yīn )众(zhòng ),金(jīn )宝(bǎo )富(fù )饶(ráo )。梁(liáng )南(nán )宁(níng )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )徐(xú )文(wén )盛(shèng )为(wéi )湘(xiāng )东(dōng )王(wáng )征(zhēng )赴(fù )荆(jīng )州(zhōu ),属(shǔ )东(dōng )夏(xià )尚(shàng )阻(zǔ ),未(wèi )遑(huáng )远(yuǎn )略(luè ),土(tǔ )民(mín )爨(cuàn )瓚(zàn )遂(suí )窃(qiè )据(jù )一(yī )方(fāng ),国(guó )家(jiā )遥(yáo )授(shòu )刺(cì )史(shǐ ),其(qí )子(zǐ )震(zhèn )相(xiàng )承(chéng )至(zhì )今(jīn )。而(ér )震(zhèn )臣(chén )礼(lǐ )多(duō )亏(kuī ),贡(gòng )赋(fù )不(bú )入(rù ),乞(qǐ )因(yīn )平(píng )蜀(shǔ )之(zhī )众(zhòng ),略(luè )定(dìng )南(nán )宁(níng )。”其(qí )后(hòu )南(nán )宁(níng )夷(yí )爨(cuàn )玩(wán )来(lái )降(jiàng ),拜(bài )昆(kūn )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ ),既(jì )而(ér )复(fù )叛(pàn )。乃(nǎi )以(yǐ )左(zuǒ )领(lǐng )军(jūn )将(jiāng )军(jūn )史(shǐ )万(wàn )岁(suì )为(wéi )行(háng )军(jūn )总(zǒng )管(guǎn ),帅(shuài )众(zhòng )击(jī )之(zhī ),入(rù )自(zì )蜻(qīng )蛉(líng )川(chuān ),至(zhì )于(yú )南(nán )中(zhōng )。夷(yí )人(rén )前(qián )后(hòu )屯(tún )据(jù )要(yào )害(hài ),万(wàn )岁(suì )皆(jiē )击(jī )破(pò )之(zhī );过(guò )诸(zhū )葛(gě )亮(liàng )纪(jì )功(gōng )碑(bēi ),渡(dù )西(xī )洱(ěr )河(hé ),入(rù )渠(qú )滥(làn )川(chuān ),行(háng )千(qiān )馀(yú )里(lǐ ),破(pò )其(qí )三(sān )十(shí )馀(yú )部(bù ),虏(lǔ )获(huò )男(nán )女(nǚ )二(èr )万(wàn )馀(yú )口(kǒu )。诸(zhū )夷(yí )大(dà )惧(jù ),遣(qiǎn )使(shǐ )请(qǐng )降(jiàng ),献(xiàn )明(míng )珠(zhū )径(jìng )寸(cùn ),于(yú )是(shì )勒(lè )石(shí )颂(sòng )美(měi )隋(suí )德(dé )。万(wàn )岁(suì )请(qǐng )将(jiāng )爨(cuàn )玩(wán )入(rù )朝(cháo ),诏(zhào )许(xǔ )之(zhī )。爨(cuàn )玩(wán )阴(yīn )有(yǒu )二(èr )心(xīn ),不(bú )欲(yù )诣(yì )阙(què ),赂(lù )万(wàn )岁(suì )以(yǐ )金(jīn )宝(bǎo ),万(wàn )岁(suì )于(yú )是(shì )舍(shě )玩(wán )而(ér )还(hái )。

庚(gēng )寅(yín ),上(shàng )幸(xìng )仁(rén )寿(shòu )宫(gōng )。

桂(guì )州(zhōu )俚(lǐ )帅(shuài )李(lǐ )光(guāng )仕(shì )作(zuò )乱(luàn ),帝(dì )遣(qiǎn )上(shàng )柱(zhù )国(guó )王(wáng )世(shì )积(jī )与(yǔ )前(qián )桂(guì )州(zhōu )总(zǒng )管(guǎn )周(zhōu )法(fǎ )尚(shàng )讨(tǎo )之(zhī ),法(fǎ )尚(shàng )发(fā )岭(lǐng )南(nán )兵(bīng ),世(shì )积(jī )发(fā )岭(lǐng )北(běi )兵(bīng ),俱(jù )会(huì )尹(yǐn )州(zhōu )。世(shì )积(jī )所(suǒ )部(bù )遇(yù )瘴(zhàng ),不(bú )能(néng )进(jìn ),顿(dùn )于(yú )衡(héng )州(zhōu ),法(fǎ )尚(shàng )独(dú )讨(tǎo )之(zhī )。光(guāng )仕(shì )战(zhàn )败(bài ),帅(shuài )劲(jìn )兵(bīng )走(zǒu )保(bǎo )白(bái )石(shí )洞(dòng )。法(fǎ )尚(shàng )大(dà )获(huò )家(jiā )口(kǒu ),其(qí )党(dǎng )有(yǒu )来(lái )降(jiàng )者(zhě ),辄(zhé )以(yǐ )妻(qī )子(zǐ )还(hái )之(zhī )。居(jū )旬(xún )日(rì ),降(jiàng )者(zhě )数(shù )千(qiān )人(rén )。光(guāng )仕(shì )众(zhòng )溃(kuì )而(ér )走(zǒu ),追(zhuī )斩(zhǎn )之(zhī )。

帝(dì )又(yòu )遣(qiǎn )员(yuán )外(wài )散(sàn )骑(qí )侍(shì )郎(láng )何(hé )稠(chóu )募(mù )兵(bīng )讨(tǎo )光(guāng )仕(shì ),稠(chóu )谕(yù )降(jiàng )其(qí )党(dǎng )莫(mò )崇(chóng )等(děng ),承(chéng )制(zhì )署(shǔ )首(shǒu )领(lǐng )为(wéi )州(zhōu )县(xiàn )官(guān )。稠(chóu ),妥(tuǒ )之(zhī )兄(xiōng )子(zǐ )也(yě )。

上(shàng )以(yǐ )岭(lǐng )南(nán )夷(yí )、越(yuè )数(shù )反(fǎn ),以(yǐ )汴(biàn )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )令(lìng )狐(hú )熙(xī )为(wéi )桂(guì )州(zhōu )总(zǒng )管(guǎn )十(shí )七(qī )州(zhōu )诸(zhū )军(jūn )事(shì ),许(xǔ )以(yǐ )便(biàn )宜(yí )从(cóng )事(shì ),刺(cì )史(shǐ )以(yǐ )下(xià )官(guān )得(dé )承(chéng )制(zhì )补(bǔ )授(shòu )。熙(xī )至(zhì )部(bù ),大(dà )弘(hóng )恩(ēn )信(xìn ),其(qí )溪(xī )洞(dòng )渠(qú )帅(shuài )更(gèng )相(xiàng )谓(wèi )曰(yuē ):“前(qián )时(shí )总(zǒng )管(guǎn )皆(jiē )以(yǐ )兵(bīng )威(wēi )相(xiàng )胁(xié ),今(jīn )者(zhě )乃(nǎi )以(yǐ )手(shǒu )教(jiāo )相(xiàng )谕(yù ),我(wǒ )辈(bèi )其(qí )可(kě )违(wéi )乎(hū )!”于(yú )是(shì )相(xiàng )帅(shuài )归(guī )附(fù )。先(xiān )是(shì )州(zhōu )县(xiàn )生(shēng )梗(gěng ),长(zhǎng )吏(lì )多(duō )不(bú )得(dé )之(zhī )官(guān ),寄(jì )政(zhèng )于(yú )总(zǒng )管(guǎn )府(fǔ )。熙(xī )悉(xī )遣(qiǎn )之(zhī ),为(wéi )建(jiàn )城(chéng )邑(yì ),开(kāi )设(shè )学(xué )校(xiào ),华(huá )、夷(yí )感(gǎn )化(huà )焉(yān )。俚(lǐ )帅(shuài )宁(níng )猛(měng )力(lì ),在(zài )陈(chén )世(shì )已(yǐ )据(jù )南(nán )海(hǎi ),隋(suí )因(yīn )而(ér )抚(fǔ )之(zhī ),拜(bài )安(ān )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )。猛(měng )力(lì )恃(shì )险(xiǎn )骄(jiāo )倨(jù ),未(wèi )尝(cháng )参(cān )谒(yè )。熙(xī )谕(yù )以(yǐ )恩(ēn )信(xìn ),猛(měng )力(lì )感(gǎn )之(zhī ),诣(yì )府(fǔ )请(qǐng )谒(yè ),不(bú )敢(gǎn )为(wéi )非(fēi )。熙(xī )奏(zòu )改(gǎi )安(ān )州(zhōu )为(wéi )钦(qīn )州(zhōu )。

帝(dì )以(yǐ )所(suǒ )在(zài )属(shǔ )官(guān )不(bú )敬(jìng )惮(dàn )其(qí )上(shàng ),事(shì )难(nán )克(kè )举(jǔ ),三(sān )月(yuè ),丙(bǐng )辰(chén ),诏(zhào )“诸(zhū )司(sī )论(lùn )属(shǔ )官(guān )罪(zuì ),有(yǒu )律(lǜ )轻(qīng )情(qíng )重(zhòng )者(zhě ),听(tīng )于(yú )律(lǜ )外(wài )斟(zhēn )酌(zhuó )决(jué )杖(zhàng )。”于(yú )是(shì )上(shàng )下(xià )相(xiàng )驱(qū ),迭(dié )行(háng )捶(chuí )楚(chǔ ),以(yǐ )残(cán )暴(bào )为(wéi )干(gàn )能(néng ),以(yǐ )守(shǒu )法(fǎ )为(wéi )懦(nuò )弱(ruò )。

帝(dì )以(yǐ )盗(dào )贼(zéi )繁(fán )多(duō ),命(mìng )盗(dào )一(yī )钱(qián )以(yǐ )上(shàng )皆(jiē )弃(qì )市(shì ),或(huò )三(sān )人(rén )共(gòng )盗(dào )一(yī )瓜(guā ),事(shì )发(fā )即(jí )死(sǐ )。于(yú )是(shì )行(háng )旅(lǚ )皆(jiē )晏(yàn )起(qǐ )早(zǎo )宿(xiǔ ),天(tiān )下(xià )懔(lǐn )懔(lǐn )。有(yǒu )数(shù )人(rén )劫(jié )执(zhí )事(shì )而(ér )谓(wèi )之(zhī )曰(yuē ):“吾(wú )岂(qǐ )求(qiú )财(cái )者(zhě )邪(xié )!但(dàn )为(wéi )枉(wǎng )人(rén )来(lái )耳(ěr )。而(ér )为(wéi )我(wǒ )奏(zòu )至(zhì )尊(zūn ):自(zì )古(gǔ )以(yǐ )来(lái ),体(tǐ )国(guó )立(lì )法(fǎ ),未(wèi )有(yǒu )盗(dào )一(yī )钱(qián )而(ér )死(sǐ )者(zhě )也(yě )。而(ér )不(bú )为(wéi )我(wǒ )以(yǐ )闻(wén ),吾(wú )更(gèng )来(lái ),而(ér )属(shǔ )无(wú )类(lèi )矣(yǐ )!”帝(dì )闻(wén )之(zhī ),为(wéi )停(tíng )此(cǐ )法(fǎ )。

帝(dì )尝(cháng )乘(chéng )怒(nù ),欲(yù )以(yǐ )六(liù )月(yuè )杖(zhàng )杀(shā )人(rén ),大(dà )理(lǐ )少(shǎo )卿(qīng )河(hé )东(dōng )赵(zhào )绰(chāo )固(gù )争(zhēng )曰(yuē ):“季(jì )夏(xià )之(zhī )月(yuè ),天(tiān )地(dì )成(chéng )长(zhǎng )庶(shù )类(lèi ),不(bú )可(kě )以(yǐ )此(cǐ )时(shí )诛(zhū )杀(shā )。”帝(dì )报(bào )曰(yuē ):“六(liù )月(yuè )虽(suī )曰(yuē )生(shēng )长(zhǎng ),此(cǐ )时(shí )必(bì )有(yǒu )雷(léi )霆(tíng );我(wǒ )则(zé )天(tiān )而(ér )行(háng ),有(yǒu )何(hé )不(bú )可(kě )!”遂(suí )杀(shā )之(zhī )。

大(dà )理(lǐ )掌(zhǎng )固(gù )来(lái )旷(kuàng )上(shàng )言(yán )大(dà )理(lǐ )官(guān )司(sī )太(tài )宽(kuān ),帝(dì )以(yǐ )旷(kuàng )为(wéi )忠(zhōng )直(zhí ),遣(qiǎn )每(měi )旦(dàn )于(yú )五(wǔ )品(pǐn )行(háng )中(zhōng )参(cān )见(jiàn )。旷(kuàng )又(yòu )告(gào )少(shǎo )卿(qīng )赵(zhào )绰(chāo )滥(làn )免(miǎn )徒(tú )囚(qiú ),帝(dì )使(shǐ )信(xìn )臣(chén )推(tuī )验(yàn ),初(chū )无(wú )阿(ā )曲(qǔ ),帝(dì )怒(nù ),命(mìng )斩(zhǎn )之(zhī )。绰(chāo )固(gù )争(zhēng ),以(yǐ )为(wéi )旷(kuàng )不(bú )合(hé )死(sǐ ),帝(dì )拂(fú )衣(yī )入(rù )阁(gé )。绰(chāo )矫(jiǎo )言(yán ),“臣(chén )更(gèng )不(bú )理(lǐ )旷(kuàng ),自(zì )有(yǒu )它(tā )事(shì ),未(wèi )及(jí )奏(zòu )闻(wén )。”帝(dì )命(mìng )引(yǐn )入(rù )阁(gé ),绰(chāo )再(zài )拜(bài )请(qǐng )曰(yuē ):“臣(chén )有(yǒu )死(sǐ )罪(zuì )三(sān ),臣(chén )为(wéi )大(dà )理(lǐ )少(shǎo )卿(qīng ),不(bú )能(néng )制(zhì )驭(yù )掌(zhǎng )固(gù ),使(shǐ )旷(kuàng )触(chù )挂(guà )天(tiān )刑(xíng ),一(yī )也(yě )。囚(qiú )不(bú )合(hé )死(sǐ ),而(ér )臣(chén )不(bú )能(néng )死(sǐ )争(zhēng ),二(èr )也(yě )。臣(chén )本(běn )无(wú )它(tā )事(shì ),而(ér )妄(wàng )言(yán )求(qiú )入(rù ),三(sān )也(yě )。”帝(dì )解(jiě )颜(yán )。会(huì )独(dú )孤(gū )后(hòu )在(zài )坐(zuò ),命(mìng )赐(cì )绰(chāo )二(èr )金(jīn )杯(bēi )酒(jiǔ ),并(bìng )杯(bēi )赐(cì )之(zhī )。旷(kuàng )因(yīn )免(miǎn )死(sǐ ),徙(xǐ )广(guǎng )州(zhōu )。

萧(xiāo )摩(mó )诃(hē )子(zǐ )世(shì )略(luè )在(zài )江(jiāng )南(nán )作(zuò )乱(luàn ),摩(mó )诃(hē )当(dāng )从(cóng )坐(zuò ),上(shàng )曰(yuē ):“世(shì )略(luè )年(nián )未(wèi )二(èr )十(shí ),亦(yì )何(hé )能(néng )为(wéi )?以(yǐ )其(qí )名(míng )将(jiāng )之(zhī )子(zǐ ),为(wéi )人(rén )所(suǒ )逼(bī )耳(ěr )。”因(yīn )赦(shè )摩(mó )诃(hē )。绰(chāo )固(gù )谏(jiàn )不(bú )可(kě ),上(shàng )不(bú )能(néng )夺(duó ),欲(yù )绰(chāo )去(qù )而(ér )赦(shè )之(zhī ),因(yīn )命(mìng )绰(chāo )退(tuì )食(shí )。绰(chāo )曰(yuē ):“臣(chén )奏(zòu )狱(yù )未(wèi )决(jué ),不(bú )敢(gǎn )退(tuì )。”上(shàng )曰(yuē ):“大(dà )理(lǐ )其(qí )为(wéi )朕(zhèn )特(tè )舍(shě )摩(mó )诃(hē )也(yě )。”因(yīn )命(mìng )左(zuǒ )右(yòu )释(shì )之(zhī )。

刑(xíng )部(bù )侍(shì )郎(láng )辛(xīn )亶(dǎn )尝(cháng )衣(yī )绯(fēi )裈(kūn ),俗(sú )云(yún )利(lì )官(guān );上(shàng )以(yǐ )为(wéi )厌(yàn )蛊(gǔ ),将(jiāng )斩(zhǎn )之(zhī )。绰(chāo )曰(yuē ):“法(fǎ )不(bú )当(dāng )死(sǐ ),臣(chén )不(bú )敢(gǎn )奉(fèng )诏(zhào )。”上(shàng )怒(nù )甚(shèn ),曰(yuē ):“卿(qīng )惜(xī )辛(xīn )亶(dǎn )而(ér )不(bú )自(zì )惜(xī )也(yě )!”命(mìng )引(yǐn )绰(chāo )斩(zhǎn )之(zhī )。绰(chāo )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )宁(níng )杀(shā )臣(chén ),不(bú )可(kě )杀(shā )辛(xīn )亶(dǎn )。”至(zhì )朝(cháo )堂(táng ),解(jiě )衣(yī )当(dāng )斩(zhǎn ),上(shàng )使(shǐ )人(rén )谓(wèi )绰(chāo )曰(yuē ):“竟(jìng )何(hé )如(rú )?”对(duì )曰(yuē ):“执(zhí )法(fǎ )一(yī )心(xīn ),不(bú )敢(gǎn )惜(xī )死(sǐ )!”上(shàng )拂(fú )衣(yī )而(ér )入(rù ),良(liáng )久(jiǔ ),乃(nǎi )释(shì )之(zhī )。明(míng )日(rì )谢(xiè )绰(chāo ),劳(láo )勉(miǎn )之(zhī ),赐(cì )物(wù )三(sān )百(bǎi )段(duàn )。

时(shí )上(shàng )禁(jìn )行(háng )恶(è )钱(qián ),有(yǒu )二(èr )人(rén )在(zài )市(shì ),以(yǐ )恶(è )钱(qián )易(yì )好(hǎo )者(zhě ),武(wǔ )候(hòu )执(zhí )以(yǐ )闻(wén ),上(shàng )令(lìng )悉(xī )斩(zhǎn )之(zhī ),绰(chāo )进(jìn )谏(jiàn )曰(yuē ):“此(cǐ )人(rén )所(suǒ )坐(zuò )当(dāng )杖(zhàng ),杀(shā )之(zhī )非(fēi )法(fǎ )。”上(shàng )曰(yuē ):“不(bú )关(guān )卿(qīng )事(shì )。”绰(chāo )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )不(bú )以(yǐ )臣(chén )愚(yú )暗(àn ),置(zhì )在(zài )法(fǎ )司(sī ),欲(yù )妄(wàng )杀(shā )人(rén ),岂(qǐ )得(dé )不(bú )关(guān )臣(chén )事(shì )!”上(shàng )曰(yuē ):“撼(hàn )大(dà )木(mù ),不(bú )动(dòng )者(zhě )当(dāng )退(tuì )。”对(duì )曰(yuē ):“臣(chén )望(wàng )感(gǎn )天(tiān )心(xīn ),何(hé )论(lùn )动(dòng )木(mù )。”上(shàng )复(fù )曰(yuē ):“啜(chuò )羹(gēng )者(zhě )热(rè )则(zé )置(zhì )之(zhī ),天(tiān )子(zǐ )之(zhī )威(wēi ),欲(yù )相(xiàng )挫(cuò )邪(xié )!”绰(chāo )拜(bài )而(ér )益(yì )前(qián ),诃(hē )之(zhī ),不(bú )肯(kěn )退(tuì ),上(shàng )遂(suí )入(rù )。治(zhì )书(shū )侍(shì )御(yù )史(shǐ )柳(liǔ )彧(yù )复(fù )上(shàng )奏(zòu )切(qiē )谏(jiàn ),上(shàng )乃(nǎi )止(zhǐ )。

上(shàng )以(yǐ )绰(chāo )有(yǒu )诚(chéng )直(zhí )之(zhī )心(xīn ),每(měi )引(yǐn )入(rù )阁(gé )中(zhōng ),或(huò )遇(yù )上(shàng )与(yǔ )皇(huáng )后(hòu )同(tóng )榻(tà ),即(jí )呼(hū )绰(chāo )坐(zuò ),评(píng )论(lùn )得(dé )失(shī ),前(qián )后(hòu )赏(shǎng )赐(cì )万(wàn )计(jì )。与(yǔ )大(dà )理(lǐ )卿(qīng )薛(xuē )胄(zhòu )同(tóng )时(shí ),俱(jù )名(míng )平(píng )恕(shù );然(rán )胄(zhòu )断(duàn )狱(yù )以(yǐ )情(qíng )而(ér )绰(chāo )守(shǒu )法(fǎ ),俱(jù )为(wéi )称(chēng )职(zhí )。胄(zhòu ),端(duān )之(zhī )子(zǐ )也(yě )。

帝(dì )晚(wǎn )节(jiē )用(yòng )法(fǎ )益(yì )峻(jùn ),御(yù )史(shǐ )于(yú )元(yuán )日(rì )不(bú )劾(hé )武(wǔ )官(guān )衣(yī )剑(jiàn )之(zhī )不(bú )齐(qí )者(zhě ),帝(dì )曰(yuē ):“尔(ěr )为(wéi )御(yù )史(shǐ ),纵(zòng )舍(shě )自(zì )由(yóu )。”命(mìng )杀(shā )之(zhī ),谏(jiàn )议(yì )大(dà )夫(fū )毛(máo )思(sī )祖(zǔ )谏(jiàn ),又(yòu )杀(shā )之(zhī )。将(jiāng )作(zuò )寺(sì )丞(chéng )以(yǐ )课(kè )麦(mài )迟(chí )晚(wǎn ),武(wǔ )库(kù )令(lìng )以(yǐ )署(shǔ )庭(tíng )荒(huāng )芜(wú ),左(zuǒ )右(yòu )出(chū )使(shǐ ),或(huò )授(shòu )牧(mù )宰(zǎi )马(mǎ )鞭(biān )、鹦(yīng )鹉(wǔ ),帝(dì )察(chá )知(zhī ),并(bìng )亲(qīn )临(lín )斩(zhǎn )之(zhī )。

帝(dì )既(jì )喜(xǐ )怒(nù )不(bú )恒(héng ),不(bú )复(fù )依(yī )准(zhǔn )科(kē )律(lǜ )。信(xìn )任(rèn )杨(yáng )素(sù ),素(sù )复(fù )任(rèn )情(qíng )不(bú )平(píng ),与(yǔ )鸿(hóng )胪(lú )少(shǎo )卿(qīng )陈(chén )延(yán )有(yǒu )隙(xì ),尝(cháng )经(jīng )蕃(fān )客(kè )馆(guǎn ),庭(tíng )中(zhōng )以(yǐ )马(mǎ )屎(shǐ ),又(yòu )众(zhòng )仆(pú )于(yú )氈(zhān )上(shàng )樗(chū )蒲(pú ),以(yǐ )白(bái )帝(dì )。帝(dì )大(dà )怒(nù ),主(zhǔ )客(kè )令(lìng )及(jí )樗(chū )蒲(pú )者(zhě )皆(jiē )杖(zhàng )杀(shā )之(zhī ),棰(chuí )陈(chén )延(yán )几(jǐ )死(sǐ )。

帝(dì )遣(qiǎn )新(xīn )卫(wèi )大(dà )都(dōu )督(dū )长(zhǎng )安(ān )屈(qū )突(tū )通(tōng )往(wǎng )陇(lǒng )西(xī )检(jiǎn )覆(fù )群(qún )牧(mù ),得(dé )隐(yǐn )匿(nì )马(mǎ )二(èr )万(wàn )馀(yú )匹(pǐ ),帝(dì )大(dà )怒(nù ),将(jiāng )斩(zhǎn )太(tài )仆(pú )卿(qīng )慕(mù )容(róng )悉(xī )达(dá )及(jí )诸(zhū )监(jiān )官(guān )千(qiān )五(wǔ )百(bǎi )人(rén )。通(tōng )谏(jiàn )曰(yuē ):“人(rén )命(mìng )至(zhì )重(zhòng ),陛(bì )下(xià )奈(nài )何(hé )以(yǐ )畜(chù )产(chǎn )之(zhī )故(gù )杀(shā )千(qiān )有(yǒu )馀(yú )人(rén )!臣(chén )敢(gǎn )以(yǐ )死(sǐ )请(qǐng )!”帝(dì )真(zhēn )目(mù )叱(chì )之(zhī ),通(tōng )又(yòu )顿(dùn )首(shǒu )曰(yuē ):“臣(chén )一(yī )身(shēn )分(fèn )死(sǐ ),就(jiù )陛(bì )下(xià )丐(gài )千(qiān )馀(yú )人(rén )命(mìng )。”帝(dì )感(gǎn )寤(wù ),曰(yuē ):“朕(zhèn )之(zhī )不(bú )明(míng ),以(yǐ )至(zhì )于(yú )此(cǐ )!赖(lài )有(yǒu )卿(qīng )忠(zhōng )言(yán )耳(ěr )。”于(yú )是(shì )悉(xī )达(dá )等(děng )皆(jiē )减(jiǎn )死(sǐ )论(lùn ),擢(zhuó )通(tōng )为(wéi )右(yòu )武(wǔ )候(hòu )将(jiāng )军(jūn )。

上(shàng )柱(zhù )国(guó )彭(péng )公(gōng )刘(liú )昶(chǎng )与(yǔ )帝(dì )有(yǒu )旧(jiù ),帝(dì )甚(shèn )亲(qīn )之(zhī );其(qí )子(zǐ )居(jū )士(shì ),任(rèn )侠(xiá )不(bú )遵(zūn )法(fǎ )度(dù ),数(shù )有(yǒu )罪(zuì ),上(shàng )以(yǐ )昶(chǎng )故(gù ),每(měi )原(yuán )之(zhī )。居(jū )士(shì )转(zhuǎn )骄(jiāo )恣(zì ),取(qǔ )公(gōng )卿(qīng )子(zǐ )弟(dì )雄(xióng )健(jiàn )者(zhě ),辄(zhé )将(jiāng )至(zhì )家(jiā ),以(yǐ )车(chē )轮(lún )括(kuò )其(qí )颈(jǐng )而(ér )棒(bàng )之(zhī ),殆(dài )死(sǐ )能(néng )不(bú )屈(qū )者(zhě ),称(chēng )为(wéi )壮(zhuàng )士(shì ),释(shì )而(ér )与(yǔ )交(jiāo )。党(dǎng )与(yǔ )三(sān )百(bǎi )人(rén ),殴(ōu )击(jī )路(lù )人(rén ),多(duō )所(suǒ )侵(qīn )夺(duó ),至(zhì )于(yú )公(gōng )卿(qīng )妃(fēi )主(zhǔ ),莫(mò )敢(gǎn )与(yǔ )校(xiào )。或(huò )告(gào )居(jū )士(shì )谋(móu )为(wéi )不(bú )轨(guǐ ),帝(dì )怒(nù ),斩(zhǎn )之(zhī ),公(gōng )卿(qīng )子(zǐ )弟(dì )坐(zuò )居(jū )士(shì )除(chú )名(míng )者(zhě )甚(shèn )众(zhòng )。

杨(yáng )素(sù )、牛(niú )弘(hóng )等(děng )复(fù )荐(jiàn )张(zhāng )胄(zhòu )玄(xuán )历(lì )术(shù )。上(shàng )令(lìng )杨(yáng )素(sù )与(yǔ )术(shù )数(shù )人(rén )立(lì )议(yì )六(liù )十(shí )一(yī )事(shì ),皆(jiē )旧(jiù )法(fǎ )久(jiǔ )难(nán )通(tōng )者(zhě ),令(lìng )刘(liú )晖(huī )等(děng )与(yǔ )胄(zhòu )玄(xuán )等(děng )辩(biàn )析(xī )之(zhī )。晖(huī )杜(dù )口(kǒu )一(yī )无(wú )所(suǒ )答(dá ),胄(zhòu )玄(xuán )通(tōng )者(zhě )五(wǔ )十(shí )四(sì ),上(shàng )乃(nǎi )拜(bài )胄(zhòu )玄(xuán )员(yuán )外(wài )散(sàn )骑(qí )侍(shì )郎(láng )兼(jiān )太(tài )史(shǐ )令(lìng ),赐(cì )物(wù )千(qiān )段(duàn ),令(lìng )参(cān )定(dìng )新(xīn )术(shù )。至(zhì )是(shì ),胄(zhòu )玄(xuán )历(lì )成(chéng )。夏(xià ),四(sì )月(yuè ),戊(wù )寅(yín ),诏(zhào )颁(bān )新(xīn )历(lì );前(qián )造(zào )历(lì )者(zhě )刘(liú )晖(huī )等(děng )四(sì )人(rén )并(bìng )除(chú )名(míng )。秋(qiū ),七(qī )月(yuè ),桂(guì )州(zhōu )人(rén )李(lǐ )世(shì )贤(xián )反(fǎn ),上(shàng )议(yì )讨(tǎo )之(zhī )。诸(zhū )将(jiāng )数(shù )人(rén )请(qǐng )行(háng ),上(shàng )不(bú )许(xǔ ),顾(gù )右(yòu )武(wǔ )候(hòu )大(dà )将(jiāng )军(jūn )虞(yú )庆(qìng )则(zé )曰(yuē ):“位(wèi )居(jū )宰(zǎi )相(xiàng ),爵(jué )乃(nǎi )上(shàng )公(gōng ),国(guó )家(jiā )有(yǒu )贼(zéi ),遂(suí )无(wú )行(háng )意(yì ),何(hé )也(yě )?”庆(qìng )则(zé )拜(bài )谢(xiè ),恐(kǒng )惧(jù ),乃(nǎi )以(yǐ )庆(qìng )则(zé )为(wéi )桂(guì )州(zhōu )道(dào )行(háng )军(jūn )总(zǒng )管(guǎn ),讨(tǎo )平(píng )之(zhī )。

秦(qín )王(wáng )俊(jùn ),幼(yòu )仁(rén )恕(shù ),喜(xǐ )佛(fó )教(jiāo ),尝(cháng )请(qǐng )为(wéi )沙(shā )门(mén ),不(bú )许(xǔ )。及(jí )为(wéi )并(bìng )州(zhōu )总(zǒng )管(guǎn ),渐(jiàn )好(hǎo )奢(shē )侈(chǐ ),违(wéi )越(yuè )制(zhì )度(dù ),盛(shèng )治(zhì )宫(gōng )室(shì )。俊(jùn )好(hǎo )内(nèi ),其(qí )妃(fēi )崔(cuī )氏(shì ),弘(hóng )度(dù )之(zhī )妹(mèi )也(yě ),性(xìng )妒(dù ),于(yú )瓜(guā )中(zhōng )进(jìn )毒(dú ),由(yóu )是(shì )得(dé )疾(jí ),征(zhēng )还(hái )京(jīng )师(shī )。上(shàng )以(yǐ )为(wéi )奢(shē )纵(zòng ),丁(dīng )亥(hài ),免(miǎn )俊(jùn )官(guān ),以(yǐ )王(wáng )就(jiù )第(dì )。崔(cuī )妃(fēi )以(yǐ )毒(dú )王(wáng ),废(fèi )绝(jué ),赐(cì )死(sǐ )于(yú )家(jiā )。左(zuǒ )武(wǔ )卫(wèi )将(jiāng )军(jūn )刘(liú )升(shēng )谏(jiàn )曰(yuē ):“秦(qín )王(wáng )非(fēi )有(yǒu )它(tā )过(guò ),但(dàn )费(fèi )官(guān )物(wù ),营(yíng )廨(xiè )舍(shě )而(ér )已(yǐ ),臣(chén )谓(wèi )可(kě )容(róng )。”上(shàng )曰(yuē ):“法(fǎ )不(bú )可(kě )违(wéi )。”杨(yáng )素(sù )谏(jiàn )曰(yuē ):“秦(qín )王(wáng )之(zhī )过(guò ),不(bú )应(yīng )至(zhì )此(cǐ ),愿(yuàn )陛(bì )下(xià )详(xiáng )之(zhī )!”上(shàng )曰(yuē ):“我(wǒ )是(shì )五(wǔ )儿(ér )之(zhī )父(fù ),非(fēi )兆(zhào )民(mín )炎(yán )父(fù )?若(ruò )如(rú )公(gōng )意(yì ),何(hé )不(bú )别(bié )制(zhì )天(tiān )子(zǐ )儿(ér )律(lǜ )!以(yǐ )周(zhōu )公(gōng )之(zhī )为(wéi )人(rén ),尚(shàng )诛(zhū )管(guǎn )、蔡(cài ),我(wǒ )诚(chéng )不(bú )及(jí )周(zhōu )公(gōng )远(yuǎn )矣(yǐ ),安(ān )能(néng )亏(kuī )法(fǎ )乎(hū )!”卒(zú )不(bú )许(xǔ )。

戊(wù )戌(xū ),突(tū )厥(jué )突(tū )利(lì )可(kě )汗(hàn )来(lái )逆(nì )女(nǚ ),上(shàng )舍(shě )之(zhī )太(tài )常(cháng ),教(jiāo )习(xí )六(liù )礼(lǐ ),妻(qī )以(yǐ )宗(zōng )女(nǚ )安(ān )义(yì )公(gōng )主(zhǔ )。上(shàng )欲(yù )离(lí )间(jiān )都(dōu )蓝(lán ),故(gù )特(tè )厚(hòu )其(qí )礼(lǐ ),遣(qiǎn )太(tài )常(cháng )卿(qīng )牛(niú )弘(hóng )、纳(nà )言(yán )苏(sū )威(wēi )、民(mín )部(bù )尚(shàng )书(shū )斛(hú )律(lǜ )孝(xiào )卿(qīng )相(xiàng )继(jì )为(wéi )使(shǐ )。

突(tū )利(lì )本(běn )居(jū )北(běi )方(fāng ),既(jì )尚(shàng )主(zhǔ ),长(zhǎng )孙(sūn )晟(shèng )说(shuō )其(qí )帅(shuài )众(zhòng )南(nán )徙(xǐ ),居(jū )度(dù )斤(jīn )旧(jiù )镇(zhèn ),锡(xī )赉(lài )优(yōu )厚(hòu )。都(dōu )蓝(lán )怒(nù )曰(yuē ):“我(wǒ ),大(dà )可(kě )汗(hàn )也(yě ),反(fǎn )不(bú )如(rú )染(rǎn )干(gàn )!”于(yú )是(shì )朝(cháo )贡(gòng )遂(suí )绝(jué ),亟(jí )来(lái )抄(chāo )掠(luě )边(biān )鄙(bǐ )。突(tū )利(lì )伺(sì )知(zhī )动(dòng )静(jìng ),辄(zhé )遣(qiǎn )奏(zòu )闻(wén ),由(yóu )是(shì )边(biān )鄙(bǐ )每(měi )先(xiān )有(yǒu )备(bèi )。

九(jiǔ )月(yuè ),甲(jiǎ )申(shēn ),上(shàng )至(zhì )自(zì )仁(rén )寿(shòu )宫(gōng )。

何(hé )稠(chóu )之(zhī )自(zì )岭(lǐng )南(nán )还(hái )也(yě ),宁(níng )猛(měng )力(lì )请(qǐng )随(suí )稠(chóu )入(rù )朝(cháo )。稠(chóu )见(jiàn )其(qí )疾(jí )笃(dǔ ),遣(qiǎn )还(hái )钦(qīn )州(zhōu ),与(yǔ )之(zhī )约(yuē )曰(yuē ):“八(bā )九(jiǔ )月(yuè )间(jiān ),可(kě )诣(yì )京(jīng )师(shī )相(xiàng )见(jiàn )。”使(shǐ )还(hái ),奏(zòu )状(zhuàng ),上(shàng )意(yì )不(bú )怿(yì )。冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),猛(měng )力(lì )病(bìng )卒(zú )。上(shàng )谓(wèi )稠(chóu )曰(yuē ):“汝(rǔ )前(qián )不(bú )将(jiāng )猛(měng )力(lì )来(lái ),今(jīn )竟(jìng )死(sǐ )矣(yǐ )!”稠(chóu )曰(yuē ):“猛(měng )力(lì )与(yǔ )臣(chén )约(yuē ),假(jiǎ )令(lìng )身(shēn )死(sǐ ),当(dāng )遣(qiǎn )子(zǐ )入(rù )侍(shì )。越(yuè )人(rén )性(xìng )直(zhí ),其(qí )子(zǐ )必(bì )来(lái )。”猛(měng )力(lì )临(lín )终(zhōng ),果(guǒ )戒(jiè )其(qí )子(zǐ )长(zhǎng )真(zhēn )曰(yuē ):“我(wǒ )与(yǔ )大(dà )使(shǐ )约(yuē ),不(bú )可(kě )失(shī )信(xìn ),汝(rǔ )葬(zàng )我(wǒ )毕(bì ),即(jí )宜(yí )登(dēng )路(lù )。”长(zhǎng )真(zhēn )嗣(sì )为(wéi )刺(cì )史(shǐ ),如(rú )言(yán )入(rù )朝(cháo )。上(shàng )大(dà )悦(yuè )曰(yuē ):“何(hé )稠(chóu )著(zhe )信(xìn )蛮(mán )夷(yí ),乃(nǎi )至(zhì )于(yú )此(cǐ )!”

鲁(lǔ )公(gōng )虞(yú )庆(qìng )则(zé )之(zhī )讨(tǎo )李(lǐ )世(shì )贤(xián )也(yě ),以(yǐ )妇(fù )弟(dì )赵(zhào )什(shí )住(zhù )为(wéi )随(suí )府(fǔ )长(zhǎng )史(shǐ )。什(shí )住(zhù )通(tōng )于(yú )庆(qìng )则(zé )爱(ài )妾(qiè ),恐(kǒng )事(shì )泄(xiè ),乃(nǎi )宣(xuān )言(yán )庆(qìng )则(zé )不(bú )欲(yù )此(cǐ )行(háng ),上(shàng )闻(wén )之(zhī ),礼(lǐ )赐(cì )甚(shèn )薄(báo )。庆(qìng )则(zé )还(hái ),至(zhì )潭(tán )州(zhōu )临(lín )桂(guì )岭(lǐng ),观(guān )眺(tiào )山(shān )川(chuān )形(xíng )势(shì ),曰(yuē ):“此(cǐ )诚(chéng )险(xiǎn )固(gù ),加(jiā )以(yǐ )足(zú )粮(liáng ),若(ruò )守(shǒu )得(dé )其(qí )人(rén ),攻(gōng )不(bú )可(kě )拔(bá )。”使(shǐ )什(shí )住(zhù )驰(chí )诣(yì )京(jīng )师(shī )奏(zòu )事(shì ),观(guān )上(shàng )颜(yán )色(sè ),什(shí )住(zhù )因(yīn )告(gào )庆(qìng )则(zé )谋(móu )反(fǎn ),下(xià )有(yǒu )司(sī )案(àn )验(yàn )。十(shí )二(èr )月(yuè ),壬(rén )子(zǐ ),庆(qìng )则(zé )坐(zuò )死(sǐ ),拜(bài )什(shí )住(zhù )为(wéi )柱(zhù )国(guó )。

高(gāo )丽(lì )王(wáng )汤(tāng )闻(wén )陈(chén )亡(wáng ),大(dà )惧(jù ),治(zhì )兵(bīng )积(jī )谷(gǔ ),为(wéi )拒(jù )守(shǒu )之(zhī )策(cè )。是(shì )岁(suì ),上(shàng )赐(cì )汤(tāng )玺(xǐ )书(shū ),责(zé )以(yǐ )“虽(suī )称(chēng )籓(bān )附(fù ),诚(chéng )节(jiē )未(wèi )尽(jìn )”。且(qiě )曰(yuē ):“彼(bǐ )之(zhī )一(yī )方(fāng ),虽(suī )地(dì )狭(xiá )人(rén )少(shǎo ),今(jīn )若(ruò )黜(chù )王(wáng ),不(bú )可(kě )虚(xū )置(zhì ),终(zhōng )须(xū )更(gèng )选(xuǎn )官(guān )属(shǔ ),就(jiù )彼(bǐ )安(ān )抚(fǔ )。王(wáng )若(ruò )洒(sǎ )心(xīn )易(yì )行(háng ),率(lǜ )由(yóu )宪(xiàn )章(zhāng ),即(jí )是(shì )朕(zhèn )之(zhī )良(liáng )臣(chén ),何(hé )劳(láo )别(bié )遣(qiǎn )才(cái )彦(yàn )!王(wáng )谓(wèi )辽(liáo )水(shuǐ )之(zhī )广(guǎng ),何(hé )如(rú )长(zhǎng )江(jiāng )?高(gāo )丽(lì )之(zhī )人(rén ),多(duō )少(shǎo )陈(chén )国(guó )?朕(zhèn )若(ruò )不(bú )存(cún )含(hán )育(yù ),责(zé )王(wáng )前(qián )愆(qiān ),命(mìng )一(yī )将(jiāng )军(jūn ),何(hé )待(dài )多(duō )力(lì )!殷(yīn )勤(qín )晓(xiǎo )示(shì ),许(xǔ )王(wáng )自(zì )新(xīn )耳(ěr )。”汤(tāng )得(dé )书(shū ),惶(huáng )恐(kǒng ),将(jiāng )奉(fèng )表(biǎo )陈(chén )谢(xiè )。会(huì )病(bìng )卒(zú ),子(zǐ )元(yuán )嗣(sì )立(lì ),上(shàng )使(shǐ )使(shǐ )拜(bài )元(yuán )为(wéi )上(shàng )开(kāi )府(fǔ )仪(yí )同(tóng )三(sān )司(sī ),袭(xí )爵(jué )辽(liáo )东(dōng )公(gōng )。元(yuán )奉(fèng )表(biǎo )谢(xiè )恩(ēn ),因(yīn )请(qǐng )封(fēng )王(wáng ),上(shàng )许(xǔ )之(zhī )。

吐(tǔ )谷(gǔ )浑(hún )大(dà )乱(luàn ),国(guó )人(rén )杀(shā )世(shì )伏(fú ),立(lì )其(qí )弟(dì )伏(fú )允(yǔn )为(wéi )主(zhǔ ),遣(qiǎn )使(shǐ )陈(chén )废(fèi )立(lì )之(zhī )事(shì ),并(bìng )谢(xiè )专(zhuān )命(mìng )之(zhī )罪(zuì ),且(qiě )请(qǐng )依(yī )俗(sú )尚(shàng )主(zhǔ );上(shàng )从(cóng )之(zhī )。自(zì )是(shì )朝(cháo )贡(gòng )岁(suì )至(zhì )。

高(gāo )祖(zǔ )文(wén )皇(huáng )帝(dì )上(shàng )之(zhī )下(xià )开(kāi )皇(huáng )十(shí )八(bā )年(nián )(戊(wù )午(wǔ ),公(gōng )元(yuán )五(wǔ )九(jiǔ )八(bā )年(nián ))

春(chūn ),二(èr )月(yuè ),甲(jiǎ )辰(chén ),上(shàng )幸(xìng )仁(rén )寿(shòu )宫(gōng )。

高(gāo )丽(lì )王(wáng )元(yuán )帅(shuài )靺(wà )鞨(hé )之(zhī )众(zhòng )万(wàn )馀(yú )寇(kòu )辽(liáo )西(xī ),营(yíng )州(zhōu )总(zǒng )管(guǎn )冲(chōng )击(jī )韦(wéi )走(zǒu )之(zhī )。上(shàng )闻(wén )而(ér )大(dà )怒(nù ),乙(yǐ )巳(sì ),以(yǐ )汉(hàn )王(wáng )谅(liàng )、王(wáng )世(shì )积(jī )并(bìng )为(wéi )行(háng )军(jūn )元(yuán )帅(shuài ),将(jiāng )水(shuǐ )陆(lù )三(sān )十(shí )万(wàn )伐(fá )高(gāo )丽(lì ),以(yǐ )尚(shàng )书(shū )左(zuǒ )仆(pú )射(shè )高(gāo )颎(jiǒng )为(wéi )汉(hàn )王(wáng )长(zhǎng )史(shǐ ),周(zhōu )罗(luó )睺(hóu )为(wéi )水(shuǐ )军(jūn )总(zǒng )管(guǎn )。

延(yán )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )独(dú )孤(gū )陀(tuó )有(yǒu )婢(bì )曰(yuē )徐(xú )阿(ā )尼(ní ),事(shì )猫(māo )鬼(guǐ ),能(néng )使(shǐ )之(zhī )杀(shā )人(rén ),云(yún )每(měi )杀(shā )人(rén ),则(zé )死(sǐ )家(jiā )财(cái )物(wù )潜(qián )移(yí )于(yú )畜(chù )猫(māo )鬼(guǐ )家(jiā )。会(huì )独(dú )孤(gū )后(hòu )及(jí )杨(yáng )素(sù )妻(qī )郑(zhèng )氏(shì )俱(jù )有(yǒu )疾(jí ),医(yī )皆(jiē )曰(yuē ):“猫(māo )鬼(guǐ )疾(jí )也(yě )。”上(shàng )以(yǐ )陀(tuó ),后(hòu )之(zhī )异(yì )母(mǔ )弟(dì ),陀(tuó )妻(qī ),杨(yáng )素(sù )异(yì )母(mǔ )妹(mèi ),由(yóu )是(shì )意(yì )陀(tuó )所(suǒ )为(wéi )。令(lìng )高(gāo )颎(jiǒng )等(děng )杂(zá )治(zhì )之(zhī ),具(jù )得(dé )其(qí )实(shí )。上(shàng )怒(nù ),令(lìng )以(yǐ )犊(dú )车(chē )载(zǎi )陀(tuó )夫(fū )妻(qī ),将(jiāng )赐(cì )死(sǐ )。独(dú )孤(gū )后(hòu )三(sān )日(rì )不(bú )食(shí ),为(wéi )之(zhī )请(qǐng )命(mìng )曰(yuē ):“陀(tuó )若(ruò )蠹(dù )政(zhèng )害(hài )民(mín )者(zhě ),妾(qiè )不(bú )敢(gǎn )言(yán );今(jīn )坐(zuò )为(wéi )妾(qiè )身(shēn ),敢(gǎn )请(qǐng )其(qí )命(mìng )。”陀(tuó )弟(dì )司(sī )勋(xūn )侍(shì )郎(láng )整(zhěng )诣(yì )阙(què )求(qiú )哀(āi ),于(yú )是(shì )免(miǎn )陀(tuó )死(sǐ ),除(chú )名(míng )为(wéi )民(mín ),以(yǐ )其(qí )妻(qī )杨(yáng )氏(shì )为(wéi )尼(ní )。先(xiān )是(shì ),有(yǒu )人(rén )讼(sòng )其(qí )母(mǔ )为(wéi )猫(māo )鬼(guǐ )所(suǒ )杀(shā )者(zhě ),上(shàng )以(yǐ )为(wéi )妖(yāo )妄(wàng ),怒(nù )而(ér )遣(qiǎn )之(zhī )。至(zhì )是(shì ),诏(zhào )诛(zhū )被(bèi )讼(sòng )行(háng )猫(māo )鬼(guǐ )家(jiā )。

夏(xià ),四(sì )月(yuè ),辛(xīn )亥(hài ),诏(zhào ):“畜(chù )猫(māo )鬼(guǐ )、蛊(gǔ )毒(dú )、厌(yàn )媚(mèi )野(yě )道(dào )之(zhī )家(jiā ),并(bìng )投(tóu )于(yú )四(sì )裔(yì )。”

六(liù )月(yuè ),丙(bǐng )寅(yín ),下(xià )诏(zhào )黜(chù )高(gāo )丽(lì )王(wáng )元(yuán )官(guān )爵(jué )。汉(hàn )王(wáng )谅(liàng )军(jūn )出(chū )临(lín )渝(yú )关(guān ),值(zhí )水(shuǐ )潦(liáo ),馈(kuì )运(yùn )不(bú )继(jì ),军(jūn )中(zhōng )乏(fá )食(shí ),复(fù )遇(yù )疾(jí )疫(yì )。周(zhōu )罗(luó )睺(hóu )自(zì )东(dōng )莱(lái )泛(fàn )海(hǎi )趣(qù )平(píng )壤(rǎng )城(chéng ),亦(yì )遭(zāo )风(fēng ),船(chuán )多(duō )飘(piāo )没(méi )。秋(qiū ),九(jiǔ )月(yuè ),己(jǐ )丑(chǒu ),师(shī )还(hái ),死(sǐ )者(zhě )什(shí )八(bā )九(jiǔ )。高(gāo )丽(lì )王(wáng )元(yuán )亦(yì )惶(huáng )惧(jù )遣(qiǎn )使(shǐ )谢(xiè )罪(zuì ),上(shàng )表(biǎo )称(chēng )“辽(liáo )东(dōng )粪(fèn )土(tǔ )臣(chén )元(yuán )”,上(shàng )于(yú )是(shì )罢(bà )兵(bīng ),待(dài )之(zhī )如(rú )初(chū )。

百(bǎi )济(jì )王(wáng )昌(chāng )遣(qiǎn )使(shǐ )奉(fèng )表(biǎo ),请(qǐng )为(wéi )军(jūn )导(dǎo ),帝(dì )下(xià )诏(zhào )谕(yù )以(yǐ )“高(gāo )丽(lì )服(fú )罪(zuì ),朕(zhèn )已(yǐ )赦(shè )之(zhī ),不(bú )可(kě )致(zhì )伐(fá )。”厚(hòu )其(qí )使(shǐ )而(ér )遣(qiǎn )之(zhī )。高(gāo )丽(lì )颇(pō )知(zhī )其(qí )事(shì ),以(yǐ )兵(bīng )侵(qīn )掠(luě )其(qí )境(jìng )。

辛(xīn )卯(mǎo ),上(shàng )至(zhì )自(zì )仁(rén )寿(shòu )宫(gōng )。

冬(dōng ),十(shí )一(yī )月(yuè ),癸(guǐ )未(wèi ),上(shàng )祀(sì )南(nán )郊(jiāo )。

十(shí )二(èr )月(yuè ),自(zì )京(jīng )师(shī )至(zhì )仁(rén )寿(shòu )宫(gōng ),置(zhì )行(háng )宫(gōng )十(shí )有(yǒu )二(èr )所(suǒ )。

南(nán )宁(níng )夷(yí )爨(cuàn )玩(wán )复(fù )反(fǎn )。蜀(shǔ )王(wáng )秀(xiù )奏(zòu )“史(shǐ )万(wàn )岁(suì )受(shòu )赂(lù )纵(zòng )贼(zéi ),致(zhì )生(shēng )边(biān )患(huàn )。”上(shàng )责(zé )万(wàn )岁(suì ),万(wàn )岁(suì )诋(dǐ )谰(lán );上(shàng )怒(nù ),命(mìng )斩(zhǎn )之(zhī )。高(gāo )颎(jiǒng )及(jí )左(zuǒ )卫(wèi )大(dà )将(jiāng )军(jūn )元(yuán )旻(mín )等(děng )固(gù )请(qǐng )曰(yuē ):“万(wàn )岁(suì )雄(xióng )略(luè )过(guò )人(rén ),将(jiāng )士(shì )乐(lè )为(wéi )致(zhì )力(lì ),虽(suī )古(gǔ )名(míng )将(jiāng ),未(wèi )能(néng )过(guò )也(yě )。”上(shàng )意(yì )少(shǎo )解(jiě ),于(yú )是(shì )除(chú )名(míng )为(wéi )民(mín )。

高(gāo )祖(zǔ )文(wén )皇(huáng )帝(dì )上(shàng )之(zhī )下(xià )开(kāi )皇(huáng )十(shí )九(jiǔ )年(nián )(己(jǐ )未(wèi ),公(gōng )元(yuán )五(wǔ )九(jiǔ )九(jiǔ )年(nián ))

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),癸(guǐ )酉(yǒu ),赦(shè )天(tiān )下(xià )。二(èr )月(yuè ),甲(jiǎ )寅(yín ),上(shàng )幸(xìng )仁(rén )寿(shòu )宫(gōng )。

突(tū )厥(jué )突(tū )利(lì )可(kě )汗(hàn )因(yīn )长(zhǎng )孙(sūn )晟(shèng )奏(zòu )言(yán )都(dōu )蓝(lán )可(kě )汗(hàn )作(zuò )攻(gōng )具(jù ),欲(yù )攻(gōng )大(dà )同(tóng )城(chéng )。诏(zhào )以(yǐ )汉(hàn )王(wáng )谅(liàng )为(wéi )元(yuán )帅(shuài ),尚(shàng )书(shū )左(zuǒ )仆(pú )射(shè )高(gāo )颎(jiǒng )出(chū )朔(shuò )州(zhōu )道(dào ),右(yòu )仆(pú )射(shè )杨(yáng )素(sù )出(chū )灵(líng )州(zhōu )道(dào ),上(shàng )柱(zhù )国(guó )燕(yàn )荣(róng )出(chū )幽(yōu )州(zhōu )道(dào )以(yǐ )击(jī )都(dōu )蓝(lán ),皆(jiē )取(qǔ )汉(hàn )王(wáng )节(jiē )度(dù );然(rán )汉(hàn )王(wáng )竟(jìng )不(bú )临(lín )戎(róng )。

都(dōu )蓝(lán )闻(wén )之(zhī ),与(yǔ )达(dá )头(tóu )可(kě )汗(hàn )结(jié )盟(méng ),合(hé )兵(bīng )掩(yǎn )袭(xí )突(tū )利(lì ),大(dà )战(zhàn )长(zhǎng )城(chéng )下(xià ),突(tū )利(lì )大(dà )败(bài )。都(dōu )蓝(lán )尽(jìn )杀(shā )其(qí )兄(xiōng )弟(dì )子(zǐ )侄(zhí ),遂(suí )渡(dù )河(hé )入(rù )蔚(wèi )州(zhōu )。突(tū )利(lì )部(bù )落(luò )散(sàn )亡(wáng ),夜(yè ),与(yǔ )长(zhǎng )孙(sūn )晟(shèng )以(yǐ )五(wǔ )骑(qí )南(nán )走(zǒu ),比(bǐ )旦(dàn ),行(háng )百(bǎi )馀(yú )里(lǐ ),收(shōu )得(dé )数(shù )百(bǎi )骑(qí )。突(tū )利(lì )与(yǔ )其(qí )下(xià )谋(móu )曰(yuē ):“今(jīn )兵(bīng )败(bài )入(rù )朝(cháo ),一(yī )降(jiàng )人(rén )耳(ěr ),大(dà )隋(suí )天(tiān )子(zǐ )岂(qǐ )礼(lǐ )我(wǒ )乎(hū )!玷(diàn )厥(jué )虽(suī )来(lái ),本(běn )无(wú )冤(yuān )隙(xì ),若(ruò )往(wǎng )投(tóu )之(zhī ),必(bì )相(xiàng )存(cún )济(jì )。”晟(shèng )知(zhī )之(zhī ),密(mì )遣(qiǎn )使(shǐ )者(zhě )入(rù )伏(fú )远(yuǎn )镇(zhèn ),令(lìng )速(sù )举(jǔ )烽(fēng )。突(tū )利(lì )见(jiàn )四(sì )烽(fēng )俱(jù )发(fā ),以(yǐ )问(wèn )晟(shèng ),晟(shèng )绐(dài )之(zhī )曰(yuē ):“城(chéng )高(gāo )地(dì )迥(jiǒng ),必(bì )遥(yáo )见(jiàn )贼(zéi )来(lái )。我(wǒ )国(guó )家(jiā )法(fǎ ),若(ruò )贼(zéi )少(shǎo ),举(jǔ )二(èr )烽(fēng );来(lái )多(duō ),举(jǔ )三(sān )烽(fēng );大(dà )逼(bī ),举(jǔ )四(sì )烽(fēng )。彼(bǐ )见(jiàn )贼(zéi )多(duō )而(ér )又(yòu )近(jìn )耳(ěr )。”突(tū )利(lì )大(dà )惧(jù ),谓(wèi )其(qí )众(zhòng )曰(yuē ):“追(zhuī )兵(bīng )己(jǐ )逼(bī ),且(qiě )可(kě )投(tóu )城(chéng )。”既(jì )入(rù )镇(zhèn ),晟(shèng )留(liú )其(qí )达(dá )官(guān )执(zhí )室(shì )领(lǐng )其(qí )众(zhòng ),自(zì )将(jiāng )突(tū )利(lì )驰(chí )驿(yì )入(rù )朝(cháo )。夏(xià ),四(sì )月(yuè ),丁(dīng )酉(yǒu ),突(tū )利(lì )至(zhì )长(zhǎng )安(ān )。帝(dì )大(dà )喜(xǐ ),以(yǐ )晟(shèng )为(wéi )左(zuǒ )勋(xūn )卫(wèi )骠(biāo )骑(qí )将(jiāng )军(jūn ),持(chí )节(jiē )护(hù )突(tū )厥(jué )。

上(shàng )令(lìng )突(tū )利(lì )与(yǔ )都(dōu )蓝(lán )使(shǐ )者(zhě )因(yīn )头(tóu )特(tè )勒(lè )相(xiàng )辩(biàn )诘(jié ),突(tū )利(lì )辞(cí )直(zhí ),上(shàng )乃(nǎi )厚(hòu )待(dài )之(zhī )。都(dōu )蓝(lán )弟(dì )都(dōu )速(sù )六(liù )弃(qì )其(qí )妻(qī )子(zǐ ),与(yǔ )突(tū )利(lì )归(guī )朝(cháo ),上(shàng )嘉(jiā )之(zhī ),使(shǐ )突(tū )利(lì )多(duō )遗(yí )之(zhī )珍(zhēn )宝(bǎo )以(yǐ )慰(wèi )其(qí )心(xīn )。

高(gāo )颎(jiǒng )使(shǐ )上(shàng )柱(zhù )国(guó )赵(zhào )仲(zhòng )卿(qīng )将(jiāng )兵(bīng )三(sān )千(qiān )为(wéi )前(qián )锋(fēng ),至(zhì )族(zú )蠡(lí )山(shān ),与(yǔ )突(tū )厥(jué )遇(yù ),交(jiāo )战(zhàn )七(qī )日(rì ),大(dà )破(pò )之(zhī );追(zhuī )奔(bēn )至(zhì )乞(qǐ )伏(fú )泊(bó ),复(fù )破(pò )之(zhī ),虏(lǔ )千(qiān )馀(yú )口(kǒu ),杂(zá )畜(chù )万(wàn )计(jì )。突(tū )厥(jué )复(fù )大(dà )举(jǔ )而(ér )至(zhì ),仲(zhòng )卿(qīng )为(wéi )方(fāng )陈(chén ),四(sì )面(miàn )拒(jù )战(zhàn ),凡(fán )五(wǔ )日(rì )。会(huì )高(gāo )颎(jiǒng )大(dà )兵(bīng )至(zhì ),合(hé )击(jī )之(zhī ),突(tū )厥(jué )败(bài )走(zǒu ),追(zhuī )度(dù )白(bái )道(dào ),逾(yú )秦(qín )山(shān )七(qī )百(bǎi )馀(yú )里(lǐ )而(ér )还(hái )。杨(yáng )素(sù )军(jūn )与(yǔ )达(dá )头(tóu )遇(yù )。先(xiān )是(shì )诸(zhū )将(jiāng )与(yǔ )突(tū )厥(jué )战(zhàn ),虑(lǜ )其(qí )骑(qí )兵(bīng )奔(bēn )突(tū ),皆(jiē )以(yǐ )戎(róng )车(chē )步(bù )骑(qí )相(xiàng )参(cān ),设(shè )鹿(lù )角(jiǎo )为(wéi )方(fāng )陈(chén ),骑(qí )在(zài )其(qí )内(nèi )。素(sù )曰(yuē ):“此(cǐ )乃(nǎi )自(zì )固(gù )之(zhī )道(dào ),未(wèi )足(zú )以(yǐ )取(qǔ )胜(shèng )也(yě )。”于(yú )是(shì )悉(xī )除(chú )旧(jiù )法(fǎ ),令(lìng )诸(zhū )军(jūn )为(wéi )骑(qí )陈(chén )。达(dá )头(tóu )闻(wén )之(zhī ),大(dà )喜(xǐ )曰(yuē ):“天(tiān )赐(cì )我(wǒ )也(yě )!”下(xià )马(mǎ )仰(yǎng )天(tiān )而(ér )拜(bài ),帅(shuài )骑(qí )兵(bīng )十(shí )馀(yú )万(wàn )直(zhí )前(qián )。上(shàng )仪(yí )同(tóng )三(sān )司(sī )周(zhōu )罗(luó )睺(hóu )曰(yuē ):“贼(zéi )陈(chén )未(wèi )整(zhěng ),请(qǐng )击(jī )之(zhī )。”先(xiān )帅(shuài )精(jīng )骑(qí )逆(nì )战(zhàn ),素(sù )以(yǐ )大(dà )兵(bīng )继(jì )之(zhī ),突(tū )厥(jué )大(dà )败(bài ),达(dá )头(tóu )被(bèi )重(zhòng )创(chuàng )而(ér )遁(dùn ),杀(shā )伤(shāng )不(bú )可(kě )胜(shèng )计(jì ),其(qí )众(zhòng )号(hào )哭(kū )而(ér )去(qù )。

六(liù )月(yuè ),丁(dīng )酉(yǒu ),以(yǐ )豫(yù )章(zhāng )王(wáng )暕(lán )为(wéi )内(nèi )史(shǐ )令(lìng )。

宜(yí )阳(yáng )公(gōng )王(wáng )世(shì )积(jī )为(wéi )凉(liáng )州(zhōu )总(zǒng )管(guǎn ),其(qí )亲(qīn )信(xìn )安(ān )定(dìng )皇(huáng )甫(fǔ )孝(xiào )谐(xié )有(yǒu )罪(zuì ),吏(lì )捕(bǔ )之(zhī ),亡(wáng )抵(dǐ )世(shì )积(jī ),世(shì )积(jī )不(bú )纳(nà )。孝(xiào )谐(xié )配(pèi )防(fáng )桂(guì )州(zhōu ),因(yīn )上(shàng )变(biàn ),称(chēng )“世(shì )积(jī )尝(cháng )令(lìng )道(dào )人(rén )相(xiàng )其(qí )贵(guì )不(bú ),道(dào )人(rén )答(dá )曰(yuē ):‘公(gōng )当(dāng )为(wéi )国(guó )主(zhǔ ),又(yòu )将(jiāng )之(zhī )凉(liáng )州(zhōu )。’其(qí )所(suǒ )亲(qīn )谓(wèi )世(shì )积(jī )曰(yuē ):‘河(hé )西(xī )天(tiān )下(xià )精(jīng )兵(bīng )处(chù ),可(kě )图(tú )大(dà )事(shì )。’世(shì )积(jī )曰(yuē ):‘凉(liáng )州(zhōu )土(tǔ )旷(kuàng )人(rén )希(xī ),非(fēi )用(yòng )武(wǔ )之(zhī )国(guó )。’”世(shì )积(jī )坐(zuò )诛(zhū ),拜(bài )孝(xiào )谐(xié )上(shàng )大(dà )将(jiāng )军(jūn )。

独(dú )孤(gū )后(hòu )性(xìng )妨(fáng )忌(jì ),后(hòu )宫(gōng )莫(mò )敢(gǎn )进(jìn )御(yù )。尉(wèi )迟(chí )迥(jiǒng )女(nǚ )孙(sūn ),有(yǒu )美(měi )色(sè ),先(xiān )没(méi )宫(gōng )中(zhōng )。上(shàng )于(yú )仁(rén )寿(shòu )宫(gōng )见(jiàn )而(ér )悦(yuè )之(zhī ),因(yīn )得(dé )幸(xìng )。后(hòu )伺(sì )上(shàng )听(tīng )朝(cháo ),阴(yīn )杀(shā )之(zhī )。上(shàng )由(yóu )是(shì )大(dà )怒(nù ),单(dān )骑(qí )从(cóng )苑(yuàn )中(zhōng )出(chū ),不(bú )由(yóu )径(jìng )路(lù ),入(rù )山(shān )谷(gǔ )间(jiān )二(èr )十(shí )馀(yú )里(lǐ )。高(gāo )颎(jiǒng )、杨(yáng )素(sù )等(děng )追(zhuī )及(jí )上(shàng ),扣(kòu )马(mǎ )苦(kǔ )谏(jiàn )。上(shàng )太(tài )息(xī )曰(yuē ):“吾(wú )贵(guì )为(wéi )天(tiān )子(zǐ ),不(bú )得(dé )自(zì )由(yóu )!”高(gāo )颎(jiǒng )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )岂(qǐ )以(yǐ )一(yī )妇(fù )人(rén )而(ér )轻(qīng )天(tiān )下(xià )!”上(shàng )意(yì )少(shǎo )解(jiě ),驻(zhù )马(mǎ )良(liáng )久(jiǔ ),中(zhōng )夜(yè )方(fāng )还(hái )宫(gōng )。后(hòu )俟(sì )上(shàng )于(yú )阁(gé )内(nèi ),及(jí )至(zhì ),后(hòu )流(liú )涕(tì )拜(bài )谢(xiè ),颎(jiǒng )、素(sù )等(děng )和(hé )解(jiě )之(zhī ),因(yīn )置(zhì )酒(jiǔ )极(jí )欢(huān )。先(xiān )是(shì )后(hòu )以(yǐ )高(gāo )颎(jiǒng )父(fù )之(zhī )家(jiā )客(kè ),甚(shèn )见(jiàn )亲(qīn )礼(lǐ ),至(zhì )是(shì ),闻(wén )颎(jiǒng )谓(wèi )己(jǐ )为(wéi )一(yī )妇(fù )人(rén ),遂(suí )衔(xián )之(zhī )。

时(shí )太(tài )子(zǐ )勇(yǒng )失(shī )爱(ài )于(yú )上(shàng ),潜(qián )有(yǒu )废(fèi )立(lì )之(zhī )志(zhì ),从(cóng )容(róng )谓(wèi )颎(jiǒng )曰(yuē ):“有(yǒu )神(shén )告(gào )晋(jìn )王(wáng )妃(fēi ),言(yán )王(wáng )必(bì )有(yǒu )天(tiān )下(xià ),若(ruò )之(zhī )何(hé )?”颎(jiǒng )长(zhǎng )跪(guì )曰(yuē ):“长(zhǎng )幼(yòu )有(yǒu )序(xù ),其(qí )可(kě )废(fèi )乎(hū )!”上(shàng )默(mò )然(rán )而(ér )止(zhǐ )。独(dú )孤(gū )后(hòu )知(zhī )颎(jiǒng )不(bú )可(kě )夺(duó ),阴(yīn )欲(yù )去(qù )之(zhī )。

会(huì )上(shàng )令(lìng )选(xuǎn )东(dōng )宫(gōng )卫(wèi )士(shì )以(yǐ )入(rù )上(shàng )台(tái ),颎(jiǒng )奏(zòu )称(chēng ):“若(ruò )尽(jìn )取(qǔ )强(qiáng )者(zhě ),恐(kǒng )东(dōng )宫(gōng )宿(xiǔ )卫(wèi )太(tài )劣(liè )。”上(shàng )作(zuò )色(sè )曰(yuē ):“我(wǒ )有(yǒu )时(shí )出(chū )入(rù ),宿(xiǔ )卫(wèi )须(xū )得(dé )勇(yǒng )毅(yì )。太(tài )子(zǐ )毓(yù )德(dé )东(dōng )宫(gōng ),左(zuǒ )右(yòu )何(hé )须(xū )壮(zhuàng )士(shì )!此(cǐ )极(jí )弊(bì )法(fǎ )。如(rú )我(wǒ )意(yì )者(zhě ),恒(héng )于(yú )交(jiāo )番(fān )之(zhī )日(rì ),分(fèn )向(xiàng )东(dōng )宫(gōng ),上(shàng )下(xià )团(tuán )伍(wǔ )不(bú )别(bié ),岂(qǐ )非(fēi )佳(jiā )事(shì )!我(wǒ )熟(shú )见(jiàn )前(qián )代(dài ),公(gōng )不(bú )须(xū )仍(réng )踵(zhǒng )旧(jiù )风(fēng )。”颎(jiǒng )子(zǐ )表(biǎo )仁(rén ),娶(qǔ )太(tài )子(zǐ )女(nǚ ),故(gù )上(shàng )以(yǐ )此(cǐ )言(yán )防(fáng )之(zhī )。

颎(jiǒng )夫(fū )人(rén )卒(zú ),独(dú )孤(gū )后(hòu )言(yán )于(yú )上(shàng )曰(yuē ):“高(gāo )仆(pú )射(shè )老(lǎo )矣(yǐ ),而(ér )丧(sàng )夫(fū )人(rén ),陛(bì )下(xià )何(hé )能(néng )不(bú )为(wéi )之(zhī )娶(qǔ )!”上(shàng )以(yǐ )后(hòu )言(yán )告(gào )颎(jiǒng )。颎(jiǒng )流(liú )涕(tì )谢(xiè )曰(yuē ):“臣(chén )今(jīn )已(yǐ )老(lǎo ),退(tuì )朝(cháo ),唯(wéi )斋(zhāi )居(jū )读(dú )佛(fó )经(jīng )而(ér )已(yǐ )。虽(suī )陛(bì )下(xià )垂(chuí )哀(āi )之(zhī )深(shēn ),至(zhì )于(yú )纳(nà )室(shì ),非(fēi )臣(chén )所(suǒ )愿(yuàn )。”上(shàng )乃(nǎi )止(zhǐ )。既(jì )而(ér )颎(jiǒng )爱(ài )妾(qiè )生(shēng )男(nán ),上(shàng )闻(wén )之(zhī ),极(jí )喜(xǐ ),后(hòu )甚(shèn )不(bú )悦(yuè )。上(shàng )问(wèn )其(qí )故(gù ),后(hòu )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )尚(shàng )复(fù )信(xìn )高(gāo )颎(jiǒng )邪(xié )?始(shǐ ),陛(bì )下(xià )欲(yù )为(wéi )颎(jiǒng )娶(qǔ ),颎(jiǒng )心(xīn )存(cún )爱(ài )妾(qiè ),面(miàn )欺(qī )陛(bì )下(xià )。今(jīn )其(qí )诈(zhà )已(yǐ )见(jiàn ),安(ān )得(dé )信(xìn )之(zhī )!”上(shàng )由(yóu )是(shì )疏(shū )颎(jiǒng )。

伐(fá )辽(liáo )之(zhī )役(yì ),颎(jiǒng )固(gù )谏(jiàn ),不(bú )从(cóng ),及(jí )师(shī )无(wú )功(gōng ),后(hòu )言(yán )于(yú )上(shàng )曰(yuē ):“颎(jiǒng )初(chū )不(bú )欲(yù )行(háng ),陛(bì )下(xià )强(qiáng )遣(qiǎn )之(zhī ),妾(qiè )固(gù )知(zhī )其(qí )无(wú )功(gōng )矣(yǐ )!”又(yòu ),上(shàng )以(yǐ )汉(hàn )王(wáng )年(nián )少(shǎo ),专(zhuān )委(wěi )军(jūn )事(shì )于(yú )颎(jiǒng ),颎(jiǒng )以(yǐ )任(rèn )寄(jì )隆(lóng )重(zhòng ),每(měi )怀(huái )至(zhì )公(gōng ),无(wú )自(zì )疑(yí )之(zhī )意(yì ),谅(liàng )所(suǒ )言(yán )多(duō )不(bú )用(yòng )。谅(liàng )甚(shèn )衔(xián )之(zhī ),及(jí )还(hái ),泣(qì )言(yán )于(yú )后(hòu )曰(yuē ):“儿(ér )幸(xìng )免(miǎn )高(gāo )颎(jiǒng )所(suǒ )杀(shā )。”上(shàng )闻(wén )之(zhī ),弥(mí )不(bú )平(píng )。

及(jí )击(jī )突(tū )厥(jué ),出(chū )白(bái )道(dào ),进(jìn )图(tú )入(rù )碛(qì ),遣(qiǎn )使(shǐ )请(qǐng )兵(bīng ),近(jìn )臣(chén )缘(yuán )此(cǐ )言(yán )颎(jiǒng )欲(yù )反(fǎn )。上(shàng )未(wèi )有(yǒu )所(suǒ )答(dá ),颎(jiǒng )已(yǐ )破(pò )突(tū )厥(jué )而(ér )还(hái )。及(jí )王(wáng )世(shì )积(jī )诛(zhū ),推(tuī )核(hé )之(zhī )际(jì ),有(yǒu )宫(gōng )禁(jìn )中(zhōng )事(shì ),云(yún )于(yú )颎(jiǒng )处(chù )得(dé )之(zhī ),上(shàng )大(dà )惊(jīng )。有(yǒu )司(sī )又(yòu )奏(zòu )“颎(jiǒng )及(jí )左(zuǒ )右(yòu )卫(wèi )大(dà )将(jiāng )军(jūn )元(yuán )旻(mín )、元(yuán )胄(zhòu ),并(bìng )与(yǔ )世(shì )积(jī )交(jiāo )通(tōng ),受(shòu )其(qí )名(míng )马(mǎ )之(zhī )赠(zèng )。”旻(mín )、胄(zhòu )坐(zuò )免(miǎn )官(guān )。上(shàng )柱(zhù )国(guó )贺(hè )若(ruò )弼(bì )、吴(wú )州(zhōu )总(zǒng )管(guǎn )宇(yǔ )文(wén )弼(bì )、刑(xíng )部(bù )尚(shàng )书(shū )薛(xuē )胄(zhòu )、民(mín )部(bù )尚(shàng )书(shū )斛(hú )律(lǜ )孝(xiào )卿(qīng )、兵(bīng )部(bù )尚(shàng )书(shū )柳(liǔ )述(shù )等(děng )明(míng )颎(jiǒng )无(wú )罪(zuì ),上(shàng )愈(yù )怒(nù ),皆(jiē )以(yǐ )属(shǔ )吏(lì ),自(zì )是(shì )朝(cháo )臣(chén )无(wú )敢(gǎn )言(yán )者(zhě )。秋(qiū ),八(bā )月(yuè ),癸(guǐ )卯(mǎo ),颎(jiǒng )坐(zuò )免(miǎn )上(shàng )柱(zhù )国(guó )、左(zuǒ )仆(pú )射(shè ),以(yǐ )齐(qí )公(gōng )就(jiù )第(dì )。

未(wèi )几(jǐ ),上(shàng )幸(xìng )秦(qín )王(wáng )俊(jùn )第(dì ),召(zhào )颎(jiǒng )侍(shì )宴(yàn )。颎(jiǒng )歔(xū )欷(xī )悲(bēi )不(bú )自(zì )胜(shèng ),独(dú )孤(gū )后(hòu )亦(yì )对(duì )之(zhī )泣(qì )。上(shàng )谓(wèi )颎(jiǒng )曰(yuē ):“朕(zhèn )不(bú )负(fù )公(gōng ),公(gōng )自(zì )负(fù )也(yě )。”因(yīn )谓(wèi )侍(shì )臣(chén )曰(yuē ):“我(wǒ )于(yú )高(gāo )颎(jiǒng ),胜(shèng )于(yú )儿(ér )子(zǐ ),虽(suī )或(huò )不(bú )见(jiàn ),常(cháng )似(sì )目(mù )前(qián )。自(zì )其(qí )解(jiě )落(luò ),瞑(míng )然(rán )忘(wàng )之(zhī ),如(rú )本(běn )无(wú )高(gāo )颎(jiǒng )。人(rén )臣(chén )不(bú )可(kě )以(yǐ )身(shēn )要(yào )君(jūn ),自(zì )云(yún )第(dì )一(yī )也(yě )。”

顷(qǐng )之(zhī ),颎(jiǒng )国(guó )令(lìng )上(shàng )颎(jiǒng )阴(yīn )事(shì ),称(chēng )其(qí )子(zǐ )表(biǎo )仁(rén )谓(wèi )颎(jiǒng )曰(yuē ):“司(sī )马(mǎ )仲(zhòng )达(dá )初(chū )托(tuō )疾(jí )不(bú )朝(cháo ),遂(suí )有(yǒu )天(tiān )下(xià )。公(gōng )今(jīn )遇(yù )此(cǐ ),焉(yān )知(zhī )非(fēi )福(fú )!”于(yú )是(shì )上(shàng )大(dà )怒(nù ),囚(qiú )颎(jiǒng )于(yú )内(nèi )史(shǐ )省(shěng )而(ér )鞫(jū )之(zhī )。宪(xiàn )司(sī )复(fù )奏(zòu )沙(shā )门(mén )真(zhēn )觉(jiào )尝(cháng )谓(wèi )颎(jiǒng )云(yún ):“明(míng )年(nián )国(guó )有(yǒu )大(dà )丧(sàng )。”尼(ní )令(lìng )晖(huī )复(fù )云(yún ):“十(shí )七(qī )、十(shí )八(bā )年(nián ),皇(huáng )帝(dì )有(yǒu )大(dà )厄(è ),十(shí )九(jiǔ )年(nián )不(bú )可(kě )过(guò )。”上(shàng )闻(wén )而(ér )益(yì )怒(nù ),顾(gù )谓(wèi )群(qún )臣(chén )曰(yuē ):“帝(dì )王(wáng )岂(qǐ )可(kě )力(lì )求(qiú )!孔(kǒng )子(zǐ )以(yǐ )大(dà )圣(shèng )之(zhī )才(cái ),犹(yóu )不(bú )得(dé )天(tiān )下(xià )。颎(jiǒng )与(yǔ )子(zǐ )言(yán ),自(zì )比(bǐ )晋(jìn )帝(dì ),此(cǐ )何(hé )心(xīn )乎(hū )!”有(yǒu )司(sī )请(qǐng )斩(zhǎn )之(zhī )。上(shàng )曰(yuē ):“去(qù )年(nián )杀(shā )虞(yú )庆(qìng )则(zé ),今(jīn )兹(zī )斩(zhǎn )王(wáng )世(shì )积(jī ),如(rú )更(gèng )诛(zhū )颎(jiǒng ),天(tiān )下(xià )其(qí )谓(wèi )我(wǒ )何(hé )!”于(yú )是(shì )除(chú )名(míng )为(wéi )民(mín )。

颎(jiǒng )初(chū )为(wéi )仆(pú )射(shè ),其(qí )母(mǔ )戒(jiè )之(zhī )曰(yuē ):“汝(rǔ )富(fù )贵(guì )已(yǐ )极(jí ),但(dàn )有(yǒu )一(yī )斫(zhuó )头(tóu )耳(ěr ),尔(ěr )其(qí )慎(shèn )之(zhī )!”颎(jiǒng )由(yóu )是(shì )常(cháng )恐(kǒng )祸(huò )变(biàn )。至(zhì )是(shì ),颎(jiǒng )欢(huān )然(rán )无(wú )恨(hèn )色(sè )。先(xiān )是(shì )国(guó )子(zǐ )祭(jì )酒(jiǔ )元(yuán )善(shàn )言(yán )于(yú )上(shàng )曰(yuē ):“杨(yáng )素(sù )粗(cū )疏(shū ),苏(sū )威(wēi )怯(qiè )懦(nuò ),元(yuán )胄(zhòu )、元(yuán )颎(jiǒng )正(zhèng )似(sì )鸭(yā )耳(ěr )。可(kě )以(yǐ )付(fù )社(shè )稷(jì )者(zhě ),唯(wéi )独(dú )高(gāo )颎(jiǒng )。”上(shàng )初(chū )然(rán )之(zhī )。及(jí )颎(jiǒng )得(dé )罪(zuì ),上(shàng )深(shēn )责(zé )之(zhī ),善(shàn )忧(yōu )惧(jù )而(ér )卒(zú )。

九(jiǔ )月(yuè ),以(yǐ )太(tài )常(cháng )卿(qīng )牛(niú )弘(hóng )为(wéi )吏(lì )部(bù )尚(shàng )书(shū )。弘(hóng )选(xuǎn )举(jǔ )先(xiān )德(dé )行(háng )而(ér )后(hòu )文(wén )才(cái ),务(wù )在(zài )审(shěn )慎(shèn ),虽(suī )致(zhì )停(tíng )缓(huǎn ),其(qí )所(suǒ )进(jìn )用(yòng ),并(bìng )多(duō )称(chēng )职(zhí )。吏(lì )部(bù )侍(shì )郎(láng )高(gāo )孝(xiào )基(jī )鉴(jiàn )赏(shǎng )机(jī )晤(wù ),清(qīng )慎(shèn )绝(jué )伦(lún ),然(rán )爽(shuǎng )俊(jùn )有(yǒu )馀(yú ),迹(jì )似(sì )轻(qīng )薄(báo ),时(shí )宰(zǎi )多(duō )以(yǐ )此(cǐ )疑(yí )之(zhī );唯(wéi )弘(hóng )深(shēn )识(shí )其(qí )真(zhēn ),推(tuī )心(xīn )任(rèn )委(wěi )。隋(suí )之(zhī )选(xuǎn )举(jǔ )得(dé )人(rén ),于(yú )斯(sī )为(wéi )最(zuì ),时(shí )论(lùn )弥(mí )服(fú )弘(hóng )识(shí )度(dù )之(zhī )远(yuǎn )。

冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),甲(jiǎ )午(wǔ ),以(yǐ )突(tū )厥(jué )突(tū )利(lì )可(kě )汗(hàn )为(wéi )意(yì )利(lì )珍(zhēn )豆(dòu )启(qǐ )民(mín )可(kě )汗(hàn ),华(huá )言(yán )意(yì )智(zhì )健(jiàn )也(yě )。突(tū )厥(jué )归(guī )启(qǐ )民(mín )者(zhě )男(nán )女(nǚ )万(wàn )馀(yú )口(kǒu ),上(shàng )命(mìng )长(zhǎng )孙(sūn )晟(shèng )将(jiāng )五(wǔ )万(wàn )人(rén )于(yú )朔(shuò )州(zhōu )筑(zhù )大(dà )利(lì )城(chéng )以(yǐ )处(chù )之(zhī )。时(shí )安(ān )义(yì )公(gōng )主(zhǔ )已(yǐ )卒(zú ),复(fù )使(shǐ )晟(shèng )持(chí )节(jiē )送(sòng )宗(zōng )女(nǚ )义(yì )成(chéng )公(gōng )主(zhǔ )以(yǐ )妻(qī )之(zhī )。

晟(shèng )奏(zòu ):“染(rǎn )干(gàn )部(bù )落(luò ),归(guī )者(zhě )益(yì )众(zhòng ),虽(suī )在(zài )长(zhǎng )城(chéng )之(zhī )内(nèi ),犹(yóu )被(bèi )雍(yōng )虞(yú )闾(lǘ )抄(chāo )掠(luě ),不(bú )得(dé )宁(níng )居(jū )。请(qǐng )徙(xǐ )五(wǔ )原(yuán ),以(yǐ )河(hé )为(wéi )固(gù ),于(yú )夏(xià )、胜(shèng )两(liǎng )州(zhōu )之(zhī )间(jiān ),东(dōng )西(xī )至(zhì )河(hé ),南(nán )北(běi )四(sì )百(bǎi )里(lǐ ),掘(jué )为(wéi )横(héng )堑(qiàn ),令(lìng )处(chù )其(qí )内(nèi ),使(shǐ )得(dé )任(rèn )情(qíng )畜(chù )牧(mù )。”上(shàng )从(cóng )之(zhī )。

又(yòu )令(lìng )上(shàng )柱(zhù )国(guó )赵(zhào )仲(zhòng )卿(qīng )屯(tún )兵(bīng )二(èr )万(wàn )为(wéi )启(qǐ )民(mín )防(fáng )达(dá )头(tóu ),代(dài )州(zhōu )总(zǒng )管(guǎn )韩(hán )洪(hóng )等(děng )将(jiāng )步(bù )骑(qí )一(yī )万(wàn )镇(zhèn )恒(héng )安(ān )。达(dá )头(tóu )骑(qí )十(shí )万(wàn )来(lái )寇(kòu ),韩(hán )洪(hóng )军(jūn )大(dà )败(bài ),仲(zhòng )卿(qīng )自(zì )乐(lè )宁(níng )镇(zhèn )邀(yāo )击(jī ),斩(zhǎn )首(shǒu )虏(lǔ )千(qiān )馀(yú )级(jí )。

帝(dì )遣(qiǎn )越(yuè )公(gōng )杨(yáng )素(sù )出(chū )灵(líng )州(zhōu ),行(háng )军(jūn )总(zǒng )管(guǎn )韩(hán )僧(sēng )寿(shòu )出(chū )庆(qìng )州(zhōu )。太(tài )平(píng )公(gōng )史(shǐ )万(wàn )岁(suì )出(chū )燕(yàn )州(zhōu ),大(dà )将(jiāng )军(jūn )武(wǔ )威(wēi )姚(yáo )辩(biàn )出(chū )河(hé )州(zhōu ),以(yǐ )击(jī )都(dōu )蓝(lán )。师(shī )未(wèi )出(chū )塞(sāi ),十(shí )二(èr )月(yuè ),乙(yǐ )未(wèi ),都(dōu )蓝(lán )为(wéi )部(bù )下(xià )所(suǒ )杀(shā ),达(dá )头(tóu )自(zì )立(lì )为(wéi )步(bù )迦(jiā )可(kě )汗(hàn ),其(qí )国(guó )大(dà )乱(luàn )。长(zhǎng )孙(sūn )晟(shèng )言(yán )于(yú )上(shàng )曰(yuē ):“今(jīn )官(guān )军(jūn )临(lín )境(jìng ),战(zhàn )数(shù )有(yǒu )功(gōng ),虏(lǔ )内(nèi )自(zì )携(xié )离(lí ),其(qí )主(zhǔ )被(bèi )杀(shā ),乘(chéng )此(cǐ )招(zhāo )抚(fǔ ),可(kě )以(yǐ )尽(jìn )降(jiàng )。请(qǐng )遣(qiǎn )染(rǎn )干(gàn )部(bù )下(xià )分(fèn )道(dào )招(zhāo )慰(wèi )。”上(shàng )从(cóng )之(zhī )。降(jiàng )者(zhě )甚(shèn )众(zhòng )。

阅读:25852

打赏捐助〔Donate〕>>>

《隋纪二》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库