卷四【登录】

ok8.org > 《水经注》 > 《卷四》 > 拼音版

又(yòu )南(nán )过(guò )河(hé )东(dōng )北(běi )屈(qū )县(xiàn )西(xī ),河(hé )水(shuǐ )南(nán )径(jìng )北(běi )屈(qū )县(xiàn )故(gù )城(chéng )西(xī ),西(xī )四(sì )十(shí )里(lǐ )有(yǒu )风(fēng )山(shān ),上(shàng )有(yǒu )穴(xué )如(rú )轮(lún ),风(fēng )气(qì )萧(xiāo )瑟(sè ),习(xí )常(cháng )不(bú )止(zhǐ ),当(dāng )其(qí )冲(chōng )飘(piāo )也(yě ),略(luè )无(wú )生(shēng )草(cǎo ),盖(gài )常(cháng )不(bú )定(dìng ),众(zhòng )风(fēng )之(zhī )门(mén )故(gù )也(yě )。风(fēng )山(shān )西(xī )四(sì )十(shí )里(lǐ ),河(hé )南(nán )孟(mèng )门(mén )山(shān )。《山(shān )海(hǎi )经(jīng )》曰(yuē ):孟(mèng )门(mén )之(zhī )山(shān ),其(qí )上(shàng )多(duō )金(jīn )玉(yù ),其(qí )下(xià )多(duō )黄(huáng )垩(è )、涅(niè )石(shí )。《淮(huái )南(nán )子(zǐ )》曰(yuē ):龙(lóng )门(mén )未(wèi )辟(pì ),吕(lǚ )梁(liáng )未(wèi )凿(záo ),河(hé )出(chū )孟(mèng )门(mén )之(zhī )上(shàng ),大(dà )溢(yì )逆(nì )流(liú ),无(wú )有(yǒu )丘(qiū )陵(líng ),高(gāo )阜(fù )灭(miè )之(zhī ),名(míng )曰(yuē )洪(hóng )水(shuǐ )。大(dà )禹(yǔ )疏(shū )通(tōng ),谓(wèi )之(zhī )孟(mèng )门(mén )。故(gù )《穆(mù )天(tiān )子(zǐ )传(chuán )》曰(yuē ):北(běi )登(dēng )孟(mèng )门(mén ),九(jiǔ )河(hé )之(zhī )隥(dèng )。孟(mèng )门(mén ),即(jí )龙(lóng )门(mén )之(zhī )上(shàng )口(kǒu )也(yě ),实(shí )为(wéi )河(hé )之(zhī )巨(jù )阨(è ),兼(jiān )孟(mèng )门(mén )津(jīn )之(zhī )名(míng )矣(yǐ )。此(cǐ )石(shí )经(jīng )始(shǐ )禹(yǔ )凿(záo ),河(hé )中(zhōng )漱(shù )广(guǎng ),夹(jiá )岸(àn )崇(chóng )深(shēn ),倾(qīng )崖(yá )返(fǎn )捍(hàn ),巨(jù )石(shí )临(lín )危(wēi ),若(ruò )坠(zhuì )复(fù )倚(yǐ )。古(gǔ )之(zhī )人(rén )有(yǒu )言(yán ),水(shuǐ )非(fēi )石(shí )凿(záo ),而(ér )能(néng )入(rù )石(shí ),信(xìn )哉(zāi )!其(qí )中(zhōng )水(shuǐ )流(liú )交(jiāo )冲(chōng ),素(sù )气(qì )云(yún )浮(fú ),往(wǎng )来(lái )遥(yáo )观(guān )者(zhě ),常(cháng )若(ruò )雾(wù )露(lù )沾(zhān )人(rén ),窥(kuī )深(shēn )悸(jì )魄(pò )。其(qí )水(shuǐ )尚(shàng )崩(bēng )浪(làng )万(wàn )寻(xún ),悬(xuán )流(liú )千(qiān )丈(zhàng ),浑(hún )洪(hóng )赑(bì )怒(nù ),鼓(gǔ )若(ruò )山(shān )腾(téng ),浚(xùn )彼(bǐ )颓(tuí )叠(dié ),迄(qì )于(yú )下(xià )口(kǒu )。方(fāng )知(zhī )慎(shèn )子(zǐ )下(xià )龙(lóng )门(mén ),流(liú )浮(fú )竹(zhú ),非(fēi )驷(sì )马(mǎ )之(zhī )追(zhuī )也(yě )。又(yòu )有(yǒu )燕(yàn )完(wán )水(shuǐ )注(zhù )之(zhī ),异(yì )源(yuán )合(hé )舍(shě ),西(xī )流(liú )注(zhù )河(hé )。河(hé )水(shuǐ )又(yòu )南(nán )得(dé )鲤(lǐ )鱼(yú ),历(lì )涧(jiàn )东(dōng )入(rù ),穷(qióng )溪(xī )首(shǒu )便(biàn )其(qí )源(yuán )也(yě )。《尔(ěr )雅(yǎ )》曰(yuē ):鳝(shàn ),鲔(wěi )也(yě )。出(chū )巩(gǒng )穴(xué ),三(sān )月(yuè )则(zé )上(shàng )渡(dù )龙(lóng )门(mén ),得(dé )渡(dù )为(wéi )龙(lóng )矣(yǐ ),否(fǒu )则(zé ),点(diǎn )额(é )而(ér )还(hái )。非(fēi )夫(fū )往(wǎng )还(hái )之(zhī )会(huì ),何(hé )能(néng )便(biàn )有(yǒu )兹(zī )称(chēng )乎(hū )?河(hé )水(shuǐ )又(yòu )南(nán ),羊(yáng )求(qiú )水(shuǐ )入(rù )焉(yān )。水(shuǐ )东(dōng )出(chū )羊(yáng )求(qiú )川(chuān ),西(xī )径(jìng )北(běi )屈(qū )县(xiàn )故(gù )城(chéng )南(nán )。城(chéng ),即(jí )夷(yí )吾(wú )所(suǒ )奔(bēn )邑(yì )也(yě ),王(wáng )莽(mǎng )之(zhī )朕(zhèn )北(běi )也(yě )。《汲(jí )郡(jùn )古(gǔ )文(wén )》曰(yuē ):翟(zhái )章(zhāng )救(jiù )郑(zhèng ),次(cì )于(yú )南(nán )屈(qū )。应(yīng )劭(shào )曰(yuē ):有(yǒu )南(nán ),故(gù )加(jiā )北(běi )。《国(guó )语(yǔ )》曰(yuē ):二(èr )五(wǔ )言(yán )于(yú )献(xiàn )公(gōng )曰(yuē ):蒲(pú )与(yǔ )二(èr )屈(qū ),君(jūn )之(zhī )疆(jiāng )也(yě )。其(qí )水(shuǐ )西(xī )流(liú ),注(zhù )于(yú )河(hé )。河(hé )又(yòu )南(nán )为(wéi )采(cǎi )桑(sāng )津(jīn )。《春(chūn )秋(qiū )》僖(xī )公(gōng )八(bā )年(nián ),晋(jìn )里(lǐ )克(kè )败(bài )狄(dí )于(yú )采(cǎi )桑(sāng )是(shì )也(yě )。赤(chì )水(shuǐ )出(chū )西(xī )北(běi )罢(bà )谷(gǔ )川(chuān )东(dōng ),谓(wèi )之(zhī )赤(chì )石(shí )川(chuān ),东(dōng )入(rù )于(yú )河(hé )。河(hé )水(shuǐ )又(yòu )南(nán )合(hé )蒲(pú )水(shuǐ )。西(xī )则(zé )两(liǎng )源(yuán )并(bìng )发(fā ),俱(jù )导(dǎo )一(yī )山(shān ),出(chū )西(xī )河(hé )阴(yīn )山(shān )县(xiàn ),王(wáng )莽(mǎng )之(zhī )山(shān )宁(níng )也(yě )。阴(yīn )山(shān )东(dōng )麓(lù ),南(nán )水(shuǐ )东(dōng )北(běi )与(yǔ )长(zhǎng )松(sōng )水(shuǐ )合(hé ),水(shuǐ )西(xī )出(chū )丹(dān )阳(yáng )山(shān )东(dōng ),东(dōng )北(běi )流(liú ),左(zuǒ )入(rù )蒲(pú )水(shuǐ ),蒲(pú )水(shuǐ )又(yòu )东(dōng )北(běi )与(yǔ )北(běi )溪(xī )会(huì ),同(tóng )为(wéi )一(yī )川(chuān ),东(dōng )北(běi )注(zhù )河(hé )。河(hé )水(shuǐ )又(yòu )南(nán ),丹(dān )水(shuǐ )西(xī )南(nán )出(chū )丹(dān )阳(yáng )山(shān ),东(dōng )北(běi )径(jìng )冶(yě )官(guān )东(dōng )。俗(sú )谓(wèi )之(zhī )丹(dān )阳(yáng )城(chéng ),城(chéng )之(zhī )左(zuǒ )右(yòu ),犹(yóu )有(yǒu )遗(yí )铜(tóng )矣(yǐ )。其(qí )水(shuǐ )东(dōng )北(běi )会(huì )白(bái )水(shuǐ )口(kǒu ),水(shuǐ )出(chū )丹(dān )山(shān )东(dōng ),而(ér )西(xī )北(běi )注(zhù )之(zhī ),丹(dān )水(shuǐ )又(yòu )东(dōng )北(běi )入(rù )河(hé )。河(hé )水(shuǐ )又(yòu )南(nán ),黑(hēi )水(shuǐ )西(xī )出(chū )丹(dān )山(shān )东(dōng ),而(ér )东(dōng )北(běi )入(rù )于(yú )河(hé )。河(hé )水(shuǐ )又(yòu )南(nán )至(zhì )崿(è )谷(gǔ ),傍(bàng )谷(gǔ )东(dōng )北(běi )穷(qióng )涧(jiàn ),水(shuǐ )源(yuán )所(suǒ )导(dǎo )也(yě ),西(xī )南(nán )流(liú )注(zhù )于(yú )河(hé )。河(hé )水(shuǐ )又(yòu )南(nán ),洛(luò )水(shuǐ )自(zì )猎(liè )山(shān )枝(zhī )分(fèn )东(dōng )派(pài ),东(dōng )南(nán )注(zhù )于(yú )河(hé )。昔(xī )魏(wèi )文(wén )侯(hóu )筑(zhù )馆(guǎn )洛(luò )阴(yīn ),指(zhǐ )谓(wèi )是(shì )水(shuǐ )也(yě )。

又(yòu )南(nán )过(guò )皮(pí )氏(shì )县(xiàn )西(xī ),皮(pí )氏(shì )县(xiàn ),王(wáng )莽(mǎng )之(zhī )延(yán )平(píng )也(yě ),故(gù )城(chéng )在(zài )龙(lóng )门(mén )东(dōng )南(nán ),不(bú )得(dé )延(yán )径(jìng )皮(pí )氏(shì ),方(fāng )届(jiè )龙(lóng )门(mén )也(yě )。又(yòu )南(nán )出(chū )龙(lóng )门(mén )口(kǒu ),汾(fén )水(shuǐ )从(cóng )东(dōng )来(lái )注(zhù )之(zhī )。

昔(xī )者(zhě )大(dà )禹(yǔ )导(dǎo )河(hé )积(jī )石(shí ),疏(shū )决(jué )梁(liáng )山(shān ),谓(wèi )斯(sī )处(chù )也(yě )。即(jí )《经(jīng )》所(suǒ )谓(wèi )龙(lóng )门(mén )矣(yǐ )。《魏(wèi )土(tǔ )地(dì )记(jì )》曰(yuē ):梁(liáng )山(shān )北(běi )有(yǒu )龙(lóng )门(mén )山(shān ),大(dà )禹(yǔ )所(suǒ )凿(záo ),通(tōng )孟(mèng )津(jīn )河(hé )口(kǒu ),广(guǎng )八(bā )十(shí )步(bù ),岩(yán )际(jì )镌(juān )迹(jì ),遗(yí )功(gōng )尚(shàng )存(cún )。岸(àn )上(shàng )并(bìng )有(yǒu )庙(miào )祠(cí ),祠(cí )前(qián )有(yǒu )石(shí )碑(bēi )三(sān )所(suǒ ),二(èr )碑(bēi )文(wén )字(zì )紊(wěn )灭(miè ),不(bú )可(kě )复(fù )识(shí ),一(yī )碑(bēi )是(shì )太(tài )和(hé )中(zhōng )立(lì )。《竹(zhú )书(shū )纪(jì )年(nián )》,晋(jìn )昭(zhāo )公(gōng )元(yuán )年(nián ),河(hé )赤(chì )于(yú )龙(lóng )门(mén )三(sān )里(lǐ )。梁(liáng )惠(huì )成(chéng )王(wáng )四(sì )年(nián ),河(hé )水(shuǐ )赤(chì )于(yú )龙(lóng )门(mén )三(sān )日(rì )。京(jīng )房(fáng )《易(yì )妖(yāo )占(zhàn )》曰(yuē ):河(hé )水(shuǐ )赤(chì ),下(xià )民(mín )恨(hèn )。河(hé )水(shuǐ )又(yòu )南(nán ),右(yòu )合(hé )畅(chàng )谷(gǔ )水(shuǐ ),水(shuǐ )自(zì )溪(xī )东(dōng )南(nán )流(liú ),径(jìng )夏(xià )阳(yáng )县(xiàn )西(xī )北(běi ),东(dōng )南(nán )注(zhù )于(yú )河(hé )。河(hé )水(shuǐ )又(yòu )南(nán )径(jìng )梁(liáng )山(shān )原(yuán )东(dōng )。原(yuán )自(zì )山(shān )东(dōng )南(nán )出(chū )至(zhì )河(hé ),晋(jìn )之(zhī )望(wàng )也(yě ),在(zài )冯(féng )翊(yì )夏(xià )阳(yáng )县(xiàn )之(zhī )西(xī )北(běi ),临(lín )于(yú )河(hé )上(shàng )。山(shān )崩(bēng ),壅(yōng )河(hé )三(sān )日(rì )不(bú )流(liú ),晋(jìn )侯(hóu )以(yǐ )问(wèn )伯(bó )宗(zōng ),即(jí )是(shì )处(chù )也(yě )。《春(chūn )秋(qiū )谷(gǔ )梁(liáng )传(chuán )》曰(yuē ):成(chéng )公(gōng )五(wǔ )年(nián ),梁(liáng )山(shān )崩(bēng ),遏(è )河(hé )水(shuǐ ),三(sān )日(rì )不(bú )流(liú )。召(zhào )伯(bó )尊(zūn )遇(yù )辇(niǎn )者(zhě )不(bú )避(bì ),使(shǐ )车(chē )右(yòu )鞭(biān )之(zhī )。辇(niǎn )者(zhě )曰(yuē ):所(suǒ )以(yǐ )鞭(biān )我(wǒ )者(zhě ),其(qí )取(qǔ )道(dào )远(yuǎn )矣(yǐ )。伯(bó )尊(zūn )因(yīn )问(wèn )之(zhī ),辇(niǎn )者(zhě )曰(yuē ):君(jūn )亲(qīn )缟(gǎo )素(sù ),率(lǜ )群(qún )臣(chén )哭(kū )之(zhī ),斯(sī )流(liú )矣(yǐ )。如(rú )其(qí )言(yán )而(ér )河(hé )流(liú )。河(hé )水(shuǐ )又(yòu )南(nán ),崿(è )谷(gǔ )水(shuǐ )注(zhù )之(zhī ),水(shuǐ )出(chū )县(xiàn )西(xī )北(běi )梁(liáng )山(shān ),东(dōng )南(nán )流(liú ),横(héng )溪(xī )水(shuǐ )注(zhù )之(zhī )。水(shuǐ )出(chū )三(sān )累(lèi )山(shān ),其(qí )山(shān )层(céng )密(mì )三(sān )成(chéng ),故(gù )俗(sú )以(yǐ )三(sān )累(lèi )名(míng )山(shān )。案(àn )《尔(ěr )雅(yǎ )》,山(shān )三(sān )成(chéng )为(wéi )昆(kūn )仑(lún )丘(qiū )。斯(sī )山(shān )岂(qǐ )亦(yì )昆(kūn )仑(lún )丘(qiū )乎(hū )?山(shān )下(xià )水(shuǐ )际(jì ),有(yǒu )二(èr )石(shí )室(shì ),盖(gài )隐(yǐn )者(zhě )之(zhī )故(gù )居(jū )矣(yǐ )。细(xì )水(shuǐ )东(dōng )流(liú ),注(zhù )于(yú )崿(è )谷(gǔ )。侧(cè )溪(xī )山(shān )南(nán )有(yǒu )石(shí )室(shì ),西(xī )面(miàn )有(yǒu )两(liǎng )石(shí )室(shì ),北(běi )面(miàn )有(yǒu )二(èr )石(shí )室(shì ),皆(jiē )因(yīn )阿(ā )结(jié )牖(yǒu ),连(lián )扃(jiōng )接(jiē )闼(tà ),所(suǒ )谓(wèi )石(shí )室(shì )相(xiàng )距(jù )也(yě )。东(dōng )厢(xiāng )石(shí )上(shàng ),犹(yóu )传(chuán )杵(chǔ )臼(jiù )之(zhī )迹(jì ),庭(tíng )中(zhōng )亦(yì )有(yǒu )旧(jiù )宇(yǔ )处(chù ),尚(shàng )仿(fǎng )佛(fó )前(qián )基(jī );北(běi )坎(kǎn )室(shì )上(shàng ),有(yǒu )微(wēi )涓(juān )石(shí )溜(liū ),丰(fēng )周(zhōu )瓢(piáo )饮(yǐn ),似(sì )是(shì )栖(qī )游(yóu )隐(yǐn )学(xué )之(zhī )所(suǒ )。昔(xī )子(zǐ )夏(xià )教(jiāo )授(shòu )西(xī )河(hé ),疑(yí )即(jí )此(cǐ )也(yě ),而(ér )无(wú )以(yǐ )辨(biàn )之(zhī )。溪(xī )水(shuǐ )又(yòu )东(dōng )南(nán )径(jìng )夏(xià )阳(yáng )县(xiàn )故(gù )城(chéng )北(běi ),故(gù )少(shǎo )梁(liáng )也(yě )。秦(qín )惠(huì )文(wén )王(wáng )十(shí )一(yī )年(nián ),更(gèng )从(cóng )今(jīn )名(míng )矣(yǐ )。王(wáng )莽(mǎng )之(zhī )冀(jì )亭(tíng )也(yě )。其(qí )水(shuǐ )东(dōng )南(nán )注(zhù )于(yú )河(hé )。昔(xī )韩(hán )信(xìn )之(zhī )袭(xí )魏(wèi )王(wáng )豹(bào )也(yě ),以(yǐ )木(mù )罂(yīng )自(zì )此(cǐ )渡(dù )。河(hé )水(shuǐ )又(yòu )南(nán ),右(yòu )合(hé )陶(táo )渠(qú )水(shuǐ ),水(shuǐ )出(chū )西(xī )北(běi )梁(liáng )山(shān ),东(dōng )南(nán )流(liú )径(jìng )汉(hàn )阳(yáng )太(tài )守(shǒu )殷(yīn )济(jì )精(jīng )庐(lú )南(nán ),俗(sú )谓(wèi )之(zhī )子(zǐ )夏(xià )庙(miào )。陶(táo )水(shuǐ )又(yòu )南(nán )径(jìng )高(gāo )门(mén )南(nán ),盖(gài )层(céng )阜(fù )堕(duò )缺(quē ),故(gù )流(liú )高(gāo )门(mén )之(zhī )称(chēng )矣(yǐ )。又(yòu )东(dōng )南(nán )径(jìng )华(huá )池(chí )南(nán )。池(chí )方(fāng )三(sān )百(bǎi )六(liù )十(shí )步(bù ),在(zài )夏(xià )阳(yáng )城(chéng )西(xī )北(běi )四(sì )里(lǐ )许(xǔ )。故(gù )司(sī )马(mǎ )迁(qiān )《碑(bēi )文(wén )》云(yún ):高(gāo )门(mén )华(huá )池(chí ),在(zài )兹(zī )夏(xià )阳(yáng )。今(jīn )高(gāo )门(mén )东(dōng )去(qù )华(huá )池(chí )三(sān )里(lǐ )。溪(xī )水(shuǐ )又(yòu )东(dōng )南(nán )径(jìng )夏(xià )阳(yáng )县(xiàn )故(gù )城(chéng )南(nán )。服(fú )虔(qián )曰(yuē ):夏(xià )阳(yáng ),虢(guó )邑(yì )也(yě ),在(zài )太(tài )阳(yáng )东(dōng )三(sān )十(shí )里(lǐ )。又(yòu )历(lì )高(gāo )阳(yáng )宫(gōng )北(běi ),又(yòu )东(dōng )南(nán )径(jìng )司(sī )马(mǎ )子(zǐ )长(zhǎng )墓(mù )北(běi )。墓(mù )前(qián )有(yǒu )庙(miào ),庙(miào )前(qián )有(yǒu )碑(bēi )。永(yǒng )嘉(jiā )四(sì )年(nián ),汉(hàn )阳(yáng )太(tài )守(shǒu )殷(yīn )济(jì )瞻(zhān )仰(yǎng )遗(yí )文(wén ),大(dà )其(qí )功(gōng )德(dé ),遂(suí )建(jiàn )石(shí )室(shì ),立(lì )碑(bēi )树(shù )桓(huán )。《太(tài )史(shǐ )公(gōng )自(zì )叙(xù )》曰(yuē ):迁(qiān )生(shēng )于(yú )龙(lóng )门(mén )。是(shì )其(qí )坟(fén )墟(xū )所(suǒ )在(zài )矣(yǐ )。溪(xī )水(shuǐ )东(dōng )南(nán )流(liú )入(rù )河(hé )。昔(xī )魏(wèi )文(wén )侯(hóu )与(yǔ )吴(wú )起(qǐ )浮(fú )河(hé )而(ér )下(xià ),美(měi )河(hé )山(shān )之(zhī )固(gù ),即(jí )于(yú )此(cǐ )也(yě )。河(hé )水(shuǐ )又(yòu )南(nán ),徐(xú )水(shuǐ )注(zhù )之(zhī )。水(shuǐ )出(chū )西(xī )北(běi )梁(liáng )山(shān ),东(dōng )南(nán )流(liú )径(jìng )汉(hàn )武(wǔ )帝(dì )登(dēng )仙(xiān )宫(gōng )东(dōng ),东(dōng )南(nán )流(liú ),绝(jué )强(qiáng )梁(liáng )原(yuán )。右(yòu )径(jìng )刘(liú )仲(zhòng )城(chéng )北(běi ),是(shì )汉(hàn )祖(zǔ )兄(xiōng )刘(liú )仲(zhòng )之(zhī )封(fēng )邑(yì )也(yě )。故(gù )徐(xú )广(guǎng )《史(shǐ )记(jì )音(yīn )义(yì )》曰(yuē ):阳(yáng ),国(guó )名(míng )也(yě ),高(gāo )祖(zǔ )八(bā )年(nián ),侯(hóu )刘(liú )仲(zhòng )是(shì )也(yě )。其(qí )水(shuǐ )东(dōng )南(nán )径(jìng )子(zǐ )夏(xià )陵(líng )北(běi ),东(dōng )入(rù )河(hé )。河(hé )水(shuǐ )又(yòu )南(nán )径(jìng )子(zǐ )夏(xià )石(shí )室(shì )东(dōng ),南(nán )北(běi )有(yǒu )二(èr )石(shí )室(shì ),临(lín )侧(cè )河(hé )崖(yá ),即(jí )子(zǐ )夏(xià )庙(miào )室(shì )也(yě )。

又(yòu )南(nán )过(guò )汾(fén )阴(yīn )县(xiàn )西(xī ),河(hé )水(shuǐ )东(dōng )际(jì )汾(fén )阴(yīn )脽(shuí )。县(xiàn )故(gù )城(chéng )在(zài )脽(shuí )侧(cè ),汉(hàn )高(gāo )帝(dì )六(liù )年(nián ),封(fēng )周(zhōu )昌(chāng )为(wéi )侯(hóu )国(guó )。《魏(wèi )土(tǔ )地(dì )记(jì )》曰(yuē ):河(hé )东(dōng )郡(jùn )北(běi )八(bā )十(shí )里(lǐ )有(yǒu )汾(fén )阴(yīn )城(chéng ),北(běi )去(qù )汾(fén )水(shuǐ )三(sān )里(lǐ ),城(chéng )西(xī )北(běi )隅(yú )曰(yuē )脽(shuí )丘(qiū ),上(shàng )有(yǒu )后(hòu )土(tǔ )祠(cí )。《封(fēng )禅(chán )书(shū )》曰(yuē )元(yuán )鼎(dǐng )四(sì )年(nián ),始(shǐ )立(lì )后(hòu )土(tǔ )祠(cí )于(yú )汾(fén )阴(yīn )脽(shuí )丘(qiū )是(shì )也(yě )。又(yòu )有(yǒu )万(wàn )岁(suì )宫(gōng ),汉(hàn )宣(xuān )帝(dì )神(shén )爵(jué )元(yuán )年(nián )幸(xìng )万(wàn )岁(suì )宫(gōng ),东(dōng )济(jì )大(dà )河(hé ),而(ér )神(shén )鱼(yú )舞(wǔ )水(shuǐ )矣(yǐ )。昔(xī )赵(zhào )简(jiǎn )子(zǐ )沉(chén )栾(luán )徼(jiǎo )于(yú )此(cǐ ),曰(yuē ):吾(wú )好(hǎo )声(shēng )色(sè ),而(ér )是(shì )子(zǐ )致(zhì )之(zhī );吾(wú )好(hǎo )士(shì ),六(liù )年(nián )不(bú )进(jìn )一(yī )人(rén ),是(shì )长(zhǎng )吾(wú )过(guò )而(ér )黜(chù )吾(wú )善(shàn ),君(jūn )子(zǐ )以(yǐ )为(wéi )能(néng )谴(qiǎn )矣(yǐ )。河(hé )水(shuǐ )又(yòu )径(jìng )阳(yáng )城(chéng )东(dōng )。周(zhōu )威(wēi )烈(liè )王(wáng )之(zhī )十(shí )七(qī )年(nián ),魏(wèi )文(wén )侯(hóu )伐(fá )秦(qín )至(zhì )郑(zhèng ),还(hái )筑(zhù )汾(fén )阴(yīn )脽(shuí )阳(yáng ),即(jí )此(cǐ )城(chéng )也(yě )。故(gù )有(yǒu )莘(shēn )邑(yì )矣(yǐ ),为(wéi )太(tài )姒(sì )之(zhī )国(guó )。《诗(shī )》云(yún ):在(zài )之(zhī )阳(yáng ),在(zài )渭(wèi )之(zhī )涘(sì )。又(yòu )曰(yuē ):缵(zuǎn )女(nǚ )维(wéi )莘(shēn ),长(zhǎng )子(zǐ )维(wéi )行(háng )。谓(wèi )此(cǐ )也(yě )。城(chéng )北(běi )有(yǒu )瀵(fèn )水(shuǐ ),南(nán )去(qù )二(èr )水(shuǐ )各(gè )数(shù )里(lǐ ),其(qí )水(shuǐ )东(dōng )径(jìng )其(qí )城(chéng )内(nèi ),东(dōng )入(rù )于(yú )河(hé )。又(yòu )于(yú )城(chéng )内(nèi )侧(cè )中(zhōng ),有(yǒu )瀵(fèn )水(shuǐ )东(dōng )南(nán )出(chū )城(chéng ),注(zhù )于(yú )河(hé )。城(chéng )南(nán )又(yòu )有(yǒu )瀵(fèn )水(shuǐ ),东(dōng )流(liú )注(zhù )于(yú )河(hé )。水(shuǐ )南(nán )犹(yóu )有(yǒu )文(wén )母(mǔ )庙(miào ),庙(miào )前(qián )有(yǒu )碑(bēi ),去(qù )城(chéng )十(shí )五(wǔ )里(lǐ )。水(shuǐ ),即(jí )水(shuǐ )也(yě ),县(xiàn )取(qǔ )名(míng )焉(yān )。故(gù )应(yīng )劭(shào )曰(yuē ):在(zài )水(shuǐ )之(zhī )阳(yáng )也(yě )。河(hé )水(shuǐ )又(yòu )南(nán ),瀵(fèn )水(shuǐ )入(rù )焉(yān )。水(shuǐ )出(chū )汾(fén )阴(yīn )县(xiàn )南(nán )四(sì )十(shí )里(lǐ ),西(xī )去(qù )河(hé )三(sān )里(lǐ ),平(píng )地(dì )开(kāi )源(yuán ),濆(pēn )泉(quán )上(shàng )涌(yǒng ),大(dà )几(jǐ )如(rú )轮(lún ),深(shēn )则(zé )不(bú )测(cè ),俗(sú )呼(hū )之(zhī )为(wéi )瀵(fèn )魁(kuí )。古(gǔ )人(rén )壅(yōng )其(qí )流(liú )以(yǐ )为(wéi )陂(bēi )水(shuǐ ),种(zhǒng )稻(dào ),东(dōng )西(xī )二(èr )百(bǎi )步(bù )。南(nán )北(běi )百(bǎi )余(yú )步(bù ),与(yǔ )阳(yáng )瀵(fèn )水(shuǐ )夹(jiá )河(hé ),河(hé )中(zhōng )渚(zhǔ )上(shàng ),又(yòu )有(yǒu )一(yī )瀵(fèn )水(shuǐ ),皆(jiē )潜(qián )相(xiàng )通(tōng )。故(gù )吕(lǚ )忱(chén )曰(yuē ):《尔(ěr )雅(yǎ )》,异(yì )出(chū )同(tóng )流(liú )为(wéi )瀵(fèn )水(shuǐ )。其(qí )水(shuǐ )西(xī )南(nán )流(liú ),历(lì )蒲(pú )坂(bǎn )西(xī ),西(xī )流(liú )注(zhù )于(yú )河(hé )。河(hé )水(shuǐ )又(yòu )南(nán )径(jìng )陶(táo )城(chéng )西(xī )。舜(shùn )陶(táo )河(hé )滨(bīn ),皇(huáng )甫(fǔ )士(shì )安(ān )以(yǐ )为(wéi )定(dìng )陶(táo ),不(bú )在(zài )此(cǐ )也(yě )。然(rán )陶(táo )城(chéng )在(zài )蒲(pú )坂(bǎn )城(chéng )北(běi ),城(chéng ),即(jí )舜(shùn )所(suǒ )都(dōu )也(yě )。南(nán )去(qù )定(dìng )山(shān )不(bú )远(yuǎn ),或(huò )耕(gēng )或(huò )陶(táo ),所(suǒ )在(zài )则(zé )可(kě ),何(hé )必(bì )定(dìng )陶(táo ),方(fāng )得(dé )为(wéi )陶(táo )也(yě )?舜(shùn )之(zhī )陶(táo )也(yě ),斯(sī )或(huò )一(yī )焉(yān )。孟(mèng )津(jīn )有(yǒu )陶(táo )河(hé )之(zhī )称(chēng ),盖(gài )从(cóng )此(cǐ )始(shǐ )之(zhī )。南(nán )对(duì )蒲(pú )津(jīn )关(guān )。汲(jí )冢(zhǒng )《竹(zhú )书(shū )纪(jì )年(nián )》,魏(wèi )襄(xiāng )王(wáng )七(qī )年(nián ),秦(qín )王(wáng )来(lái )见(jiàn )于(yú )蒲(pú )坂(bǎn )关(guān ),四(sì )月(yuè ),越(yuè )王(wáng )使(shǐ )公(gōng )师(shī )隅(yú )来(lái )献(xiàn )乘(chéng )舟(zhōu ),始(shǐ )罔(wǎng )及(jí )舟(zhōu )三(sān )百(bǎi ),箭(jiàn )五(wǔ )百(bǎi )万(wàn ),犀(xī )角(jiǎo )、象(xiàng )齿(chǐ )焉(yān )。

又(yòu )南(nán )过(guò )蒲(pú )坂(bǎn )县(xiàn )西(xī ),《地(dì )理(lǐ )志(zhì )》曰(yuē ):县(xiàn ),故(gù )蒲(pú )也(yě )。王(wáng )莽(mǎng )更(gèng )名(míng )蒲(pú )城(chéng )。应(yīng )劭(shào )曰(yuē ):秦(qín )始(shǐ )皇(huáng )东(dōng )巡(xún ),见(jiàn )有(yǒu )长(zhǎng )坂(bǎn ),故(gù )加(jiā )坂(bǎn )也(yě )。孟(mèng )康(kāng )曰(yuē ):晋(jìn )文(wén )公(gōng )以(yǐ )赂(lù )秦(qín )。秦(qín )人(rén )还(hái )蒲(pú )于(yú )魏(wèi ),魏(wèi )人(rén )喜(xǐ ),曰(yuē ):蒲(pú )反(fǎn )矣(yǐ ),故(gù )曰(yuē )蒲(pú )反(fǎn )也(yě )。薛(xuē )瓒(zàn )注(zhù )《汉(hàn )书(shū )》曰(yuē ):《秦(qín )世(shì )家(jiā )》以(yǐ )垣(yuán )为(wéi )蒲(pú )反(fǎn )。然(rán )则(zé )本(běn )非(fēi )蒲(pú )也(yě )。皇(huáng )甫(fǔ )谧(mì )曰(yuē ):舜(shùn )所(suǒ )都(dōu )也(yě )。或(huò )言(yán )蒲(pú )坂(bǎn ),或(huò )言(yán )平(píng )阳(yáng )及(jí )潘(pān )者(zhě )也(yě )。今(jīn )城(chéng )中(zhōng )有(yǒu )舜(shùn )庙(miào ),魏(wèi )秦(qín )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )治(zhì )。太(tài )和(hé )迁(qiān )都(dōu )罢(bà )州(zhōu ),置(zhì )河(hé )东(dōng )郡(jùn ),郡(jùn )多(duō )流(liú )杂(zá ),谓(wèi )之(zhī )徙(xǐ )民(mín )。民(mín )有(yǒu )姓(xìng )刘(liú )名(míng )堕(duò )者(zhě ),宿(xiǔ )擅(shàn )工(gōng )酿(niàng ),采(cǎi )挹(yì )河(hé )流(liú ),酝(yùn )成(chéng )芳(fāng )酎(zhòu ),悬(xuán )食(shí )同(tóng )枯(kū )枝(zhī )之(zhī )年(nián ),排(pái )于(yú )桑(sāng )落(luò )之(zhī )辰(chén ),故(gù )酒(jiǔ )得(dé )其(qí )名(míng )矣(yǐ )。然(rán )香(xiāng )醑(xǔ )之(zhī )色(sè ),清(qīng )白(bái )若(ruò )滫(xiǔ )浆(jiāng )焉(yān ),别(bié )调(diào )氛(fēn )氲(yūn ),不(bú )与(yǔ )他(tā )同(tóng ),兰(lán )薰(xūn )麝(shè )越(yuè ),自(zì )成(chéng )馨(xīn )逸(yì ),方(fāng )土(tǔ )之(zhī )贡(gòng ),选(xuǎn )最(zuì )佳(jiā )酌(zhuó )矣(yǐ )。自(zì )王(wáng )公(gōng )庶(shù )友(yǒu ),牵(qiān )拂(fú )相(xiàng )招(zhāo )者(zhě ),每(měi )云(yún ):索(suǒ )郎(láng )有(yǒu )顾(gù ),思(sī )同(tóng )旅(lǚ )语(yǔ )。索(suǒ )郎(láng )反(fǎn )语(yǔ )为(wéi )桑(sāng )落(luò )也(yě ),更(gèng )为(wéi )籍(jí )征(zhēng )之(zhī )隽(jùn )句(jù ),中(zhōng )书(shū )之(zhī )英(yīng )谈(tán )。郡(jùn )南(nán )有(yǒu )历(lì )山(shān ),谓(wèi )之(zhī )历(lì )观(guān )。舜(shùn )所(suǒ )耕(gēng )处(chù )也(yě ),有(yǒu )舜(shùn )井(jǐng )。妫(guī )、汭(tūn )二(èr )水(shuǐ )出(chū )焉(yān ),南(nán )曰(yuē )妫(guī )水(shuǐ ),北(běi )曰(yuē )妫(guī )水(shuǐ ),西(xī )径(jìng )历(lì )山(shān )下(xià ),上(shàng )有(yǒu )舜(shùn )庙(miào )。周(zhōu )处(chù )《风(fēng )土(tǔ )记(jì )》曰(yuē ):旧(jiù )说(shuō ),舜(shùn )葬(zàng )上(shàng )虞(yú )。又(yòu )《记(jì )》云(yún ):耕(gēng )于(yú )历(lì )山(shān )。而(ér )始(shǐ )宁(níng )、剡(yǎn )二(èr )县(xiàn )界(jiè )上(shàng ),舜(shùn )所(suǒ )耕(gēng )田(tián ),于(yú )山(shān )下(xià )多(duō )柞(zhà )树(shù ),吴(wú )、越(yuè )之(zhī )间(jiān ),名(míng )柞(zhà )为(wéi )枥(lì ),故(gù )曰(yuē )历(lì )山(shān )。余(yú )案(àn )周(zhōu )处(chù )此(cǐ )志(zhì )为(wéi )不(bú )近(jìn )情(qíng ),传(chuán )疑(yí )则(zé )可(kě ),证(zhèng )实(shí )非(fēi )矣(yǐ )。安(ān )可(kě )假(jiǎ )木(mù )异(yì )名(míng ),附(fù )山(shān )殊(shū )称(chēng ),强(qiáng )引(yǐn )大(dà )舜(shùn ),即(jí )比(bǐ )宁(níng )壤(rǎng ),更(gèng )为(wéi )失(shī )志(zhì )记(jì )之(zhī )本(běn )体(tǐ ),差(chà )实(shí )录(lù )之(zhī )常(cháng )经(jīng )矣(yǐ )。历(lì )山(shān )、妫(guī )、汭(tūn ),言(yán )是(shì )则(zé )安(ān ),于(yú )彼(bǐ )乖(guāi )矣(yǐ )。《尚(shàng )书(shū )》所(suǒ )谓(wèi )釐(lí )降(jiàng )二(èr )女(nǚ )于(yú )妫(guī )汭(tūn )也(yě )。孔(kǒng )安(ān )国(guó )曰(yuē ):居(jū )妫(guī )水(shuǐ )之(zhī )内(nèi )。王(wáng )肃(sù )曰(yuē ):妫(guī )汭(tūn ),虞(yú )地(dì )名(míng )。皇(huáng )甫(fǔ )谧(mì )曰(yuē ):纳(nà )二(èr )女(nǚ )于(yú )妫(guī )水(shuǐ )之(zhī )汭(tūn ),马(mǎ )季(jì )长(zhǎng )曰(yuē ):水(shuǐ )所(suǒ )出(chū )曰(yuē )汭(tūn )。然(rán )则(zé )汭(tūn )似(sì )非(fēi )水(shuǐ )名(míng ),而(ér )今(jīn )见(jiàn )有(yǒu )二(èr )水(shuǐ )异(yì )源(yuán )同(tóng )归(guī ),浑(hún )流(liú )西(xī )注(zhù )入(rù )于(yú )河(hé )。河(hé )水(shuǐ )南(nán )径(jìng )雷(léi )首(shǒu )山(shān )西(xī ),山(shān )临(lín )大(dà )河(hé ),北(běi )去(qù )蒲(pú )坂(bǎn )三(sān )十(shí )里(lǐ ),《尚(shàng )书(shū )》所(suǒ )谓(wèi )壶(hú )口(kǒu )雷(léi )首(shǒu )者(zhě )也(yě )。俗(sú )亦(yì )谓(wèi )之(zhī )尧(yáo )山(shān ),山(shān )上(shàng )有(yǒu )故(gù )城(chéng ),世(shì )又(yòu )曰(yuē )尧(yáo )城(chéng )。阚(kàn )駰(yīn )曰(yuē ):蒲(pú )坂(bǎn ),尧(yáo )都(dōu )。按(àn )《地(dì )理(lǐ )志(zhì )》曰(yuē ):县(xiàn )有(yǒu )尧(yáo )山(shān )、首(shǒu )山(shān )祠(cí ),雷(léi )首(shǒu )山(shān )在(zài )南(nán )。事(shì )有(yǒu )似(sì )而(ér )非(fēi ),非(fēi )而(ér )似(sì ),千(qiān )载(zǎi )吵(chǎo )邈(miǎo ),非(fēi )所(suǒ )详(xiáng )耳(ěr )。又(yòu )南(nán ),涑(sù )水(shuǐ )注(zhù )之(zhī ),水(shuǐ )出(chū )河(hé )北(běi )县(xiàn )雷(léi )首(shǒu )山(shān )。县(xiàn )北(běi )与(yǔ )蒲(pú )坂(bǎn )分(fèn ),山(shān )有(yǒu )夷(yí )齐(qí )庙(miào )。阚(kàn )駰(yīn )《十(shí )三(sān )州(zhōu )志(zhì )》曰(yuē ):山(shān ),一(yī )名(míng )独(dú )头(tóu )山(shān ),夷(yí )齐(qí )所(suǒ )隐(yǐn )也(yě )。山(shān )南(nán )有(yǒu )古(gǔ )冢(zhǒng ),陵(líng )柏(bǎi )蔚(wèi )然(rán ),攒(zǎn )茂(mào )丘(qiū )阜(fù ),俗(sú )谓(wèi )之(zhī )夷(yí )齐(qí )墓(mù )也(yě )。其(qí )水(shuǐ )西(xī )南(nán )流(liú ),亦(yì )曰(yuē )雷(léi )水(shuǐ )。《穆(mù )天(tiān )子(zǐ )传(chuán )》曰(yuē ):壬(rén )戌(xū ),天(tiān )子(zǐ )至(zhì )于(yú )雷(léi )首(shǒu ),犬(quǎn )戎(róng )胡(hú )觞(shāng )天(tiān )子(zǐ )于(yú )雷(léi )首(shǒu )之(zhī )阿(ā ),乃(nǎi )献(xiàn )良(liáng )马(mǎ )四(sì )六(liù ),天(tiān )子(zǐ )使(shǐ )孔(kǒng )牙(yá )受(shòu )之(zhī )于(yú )雷(léi )水(shuǐ )之(zhī )于(yú )是(shì )也(yě )。昔(xī )赵(zhào )盾(dùn )田(tián )首(shǒu )山(shān ),食(shí )祁(qí )弥(mí )明(míng )翳(yì )桑(sāng )之(zhī )下(xià ),即(jí )于(yú )此(cǐ )也(yě )。涑(sù )水(shuǐ )又(yòu )西(xī )南(nán )流(liú ),注(zhù )于(yú )河(hé ),《春(chūn )秋(qiū )左(zuǒ )传(chuán )》谓(wèi )之(zhī )涑(sù )川(chuān )者(zhě )也(yě ),俗(sú )谓(wèi )之(zhī )阳(yáng )安(ān )涧(jiàn )水(shuǐ )。

又(yòu )南(nán )至(zhì )华(huá )阴(yīn )潼(tóng )关(guān ),渭(wèi )水(shuǐ )从(cóng )西(xī )来(lái )注(zhù )之(zhī )。

汲(jí )郡(jùn )《竹(zhú )书(shū )纪(jì )年(nián )》曰(yuē ):晋(jìn )惠(huì )公(gōng )十(shí )五(wǔ )年(nián ),秦(qín )穆(mù )公(gōng )帅(shuài )师(shī )送(sòng )公(gōng )子(zǐ )重(zhòng )耳(ěr ),涉(shè )自(zì )河(hé )曲(qǔ )。《春(chūn )秋(qiū )左(zuǒ )氏(shì )》僖(xī )公(gōng )二(èr )十(shí )四(sì )年(nián ),秦(qín )伯(bó )纳(nà )之(zhī ),及(jí )河(hé ),子(zǐ )犯(fàn )以(yǐ )壁(bì )授(shòu )公(gōng )子(zǐ )曰(yuē ):臣(chén )负(fù )羁(jī )纵(zòng ),从(cóng )君(jūn )巡(xún )于(yú )天(tiān )下(xià ),臣(chén )之(zhī )罪(zuì )多(duō )矣(yǐ ),臣(chén )犹(yóu )知(zhī )之(zhī ),而(ér )况(kuàng )君(jūn )乎(hū )?请(qǐng )由(yóu )此(cǐ )亡(wáng )。公(gōng )子(zǐ )曰(yuē ):所(suǒ )不(bú )与(yǔ )舅(jiù )氏(shì )同(tóng )心(xīn )者(zhě ),有(yǒu )如(rú )白(bái )水(shuǐ )。投(tóu )璧(bì )于(yú )此(cǐ )。子(zǐ )推(tuī )笑(xiào )曰(yuē ):天(tiān )开(kāi )公(gōng )子(zǐ ),子(zǐ )犯(fàn )以(yǐ )为(wéi )功(gōng ),吾(wú )不(bú )忍(rěn )与(yǔ )同(tóng )位(wèi ),遂(suí )逃(táo )焉(yān )。河(hé )水(shuǐ )历(lì )船(chuán )司(sī )空(kōng ),与(yǔ )渭(wèi )水(shuǐ )会(huì )。《汉(hàn )书(shū )。地(dì )理(lǐ )志(zhì )》:旧(jiù )京(jīng )兆(zhào )尹(yǐn )之(zhī )属(shǔ )县(xiàn )也(yě )。左(zuǒ )丘(qiū )明(míng )《国(guó )语(yǔ )》云(yún ):华(huá )岳(yuè )本(běn )一(yī )山(shān )当(dāng )河(hé ),河(hé )水(shuǐ )过(guò )而(ér )曲(qǔ )行(háng ),河(hé )神(shén )巨(jù )灵(líng ),手(shǒu )荡(dàng )脚(jiǎo )踏(tà ),开(kāi )而(ér )为(wéi )两(liǎng ),今(jīn )掌(zhǎng )足(zú )之(zhī )迹(jì ),仍(réng )存(cún )华(huá )岩(yán )。《开(kāi )山(shān )图(tú )》曰(yuē ):有(yǒu )巨(jù )灵(líng )胡(hú )者(zhě ),遍(biàn )得(dé )坤(kūn )元(yuán )之(zhī )道(dào ),能(néng )造(zào )山(shān )川(chuān ),出(chū )江(jiāng )河(hé ),所(suǒ )谓(wèi )巨(jù )灵(líng )赑(bì )屭(xiè ),首(shǒu )冠(guàn )灵(líng )山(shān )者(zhě )也(yě )。常(cháng )有(yǒu )好(hǎo )事(shì )之(zhī )士(shì ),故(gù )升(shēng )华(huá )岳(yuè )而(ér )观(guān )厥(jué )迹(jì )焉(yān )。自(zì )下(xià )庙(miào )历(lì )列(liè )柏(bǎi )南(nán )行(háng )十(shí )一(yī )里(lǐ ),东(dōng )回(huí )三(sān )里(lǐ ),至(zhì )中(zhōng )祠(cí ),又(yòu )西(xī )南(nán )出(chū )五(wǔ )里(lǐ ),至(zhì )南(nán )祠(cí ),谓(wèi )之(zhī )北(běi )君(jūn )祠(cí ),诸(zhū )欲(yù )升(shēng )山(shān )者(zhě ),至(zhì )此(cǐ )皆(jiē )祈(qí )请(qǐng )焉(yān )。从(cóng )此(cǐ )南(nán )入(rù )谷(gǔ )七(qī )里(lǐ ),又(yòu )届(jiè )一(yī )祠(cí ),谓(wèi )之(zhī )石(shí )养(yǎng )父(fù )母(mǔ ),石(shí )龛(kān )、木(mù )主(zhǔ )存(cún )焉(yān )。又(yòu )南(nán )出(chū )一(yī )里(lǐ ),至(zhì )天(tiān )井(jǐng ),井(jǐng )裁(cái )客(kè )人(rén ),穴(xué )空(kōng ),迂(yū )回(huí )顿(dùn )曲(qǔ )而(ér )上(shàng ),可(kě )高(gāo )六(liù )丈(zhàng )余(yú )。山(shān )上(shàng )又(yòu )有(yǒu )微(wēi )涓(juān )细(xì )水(shuǐ ),流(liú )入(rù )井(jǐng )中(zhōng ),亦(yì )不(bú )甚(shèn )沾(zhān )人(rén )。上(shàng )者(zhě )皆(jiē )所(suǒ )由(yóu )陟(zhì ),更(gèng )无(wú )别(bié )路(lù ),欲(yù )出(chū )井(jǐng )望(wàng )空(kōng ),视(shì )明(míng )如(rú )在(zài )室(shì )窥(kuī )窗(chuāng )也(yě )。出(chū )井(jǐng )东(dōng )南(nán )行(háng )二(èr )里(lǐ ),峻(jùn )坂(bǎn )斗(dòu )上(shàng )斗(dòu )下(xià ),降(jiàng )此(cǐ )坂(bǎn )二(èr )里(lǐ )许(xǔ ),又(yòu )复(fù )东(dōng )上(shàng )百(bǎi )丈(zhàng )崖(yá ),升(shēng )降(jiàng )皆(jiē )须(xū )扳(bān )绳(shéng )挽(wǎn )葛(gě )而(ér )行(háng )矣(yǐ )。南(nán )上(shàng )四(sì )里(lǐ ),路(lù )到(dào )石(shí )壁(bì ),缘(yuán )旁(páng )稍(shāo )进(jìn ),径(jìng )百(bǎi )余(yú )步(bù )。自(zì )此(cǐ )西(xī )南(nán )出(chū )六(liù )里(lǐ ),又(yòu )至(zhì )一(yī )祠(cí ),名(míng )曰(yuē )胡(hú )越(yuè )寺(sì ),神(shén )像(xiàng )有(yǒu )童(tóng )子(zǐ )之(zhī )容(róng ),从(cóng )祠(cí )南(nán )历(lì )夹(jiá )岭(lǐng ),广(guǎng )裁(cái )三(sān )尺(chǐ )余(yú ),两(liǎng )箱(xiāng )悬(xuán )崖(yá )数(shù )万(wàn )仞(rèn ),窥(kuī )不(bú )见(jiàn )底(dǐ ),祀(sì )祠(cí )有(yǒu )感(gǎn ),则(zé )云(yún )与(yǔ )之(zhī )平(píng ),然(rán )后(hòu )敢(gǎn )度(dù ),犹(yóu )须(xū )骑(qí )岭(lǐng )抽(chōu )身(shēn ),渐(jiàn )以(yǐ )就(jiù )进(jìn ),故(gù )世(shì )谓(wèi )斯(sī )岭(lǐng )为(wéi )搦(nuò )岭(lǐng )矣(yǐ )。度(dù )此(cǐ )二(èr )里(lǐ ),便(biàn )届(jiè )山(shān )顶(dǐng )。上(shàng )方(fāng )七(qī )里(lǐ ),灵(líng )泉(quán )二(èr )所(suǒ ):一(yī )名(míng )蒲(pú )池(chí ),西(xī )流(liú )庄(zhuāng )于(yú )涧(jiàn );一(yī )名(míng )太(tài )上(shàng )泉(quán ),东(dōng )注(zhù )涧(jiàn )下(xià )。上(shàng )宫(gōng )神(shén )庙(miào )近(jìn )东(dōng )北(běi )隅(yú ),其(qí )中(zhōng )塞(sāi )实(shí )杂(zá )物(wù ),事(shì )难(nán )详(xiáng )载(zǎi )。自(zì )上(shàng )富(fù )东(dōng )北(běi )出(chū )四(sì )百(bǎi )五(wǔ )十(shí )步(bù ),有(yǒu )屈(qū )岭(lǐng ),东(dōng )南(nán )望(wàng )巨(jù )灵(líng )手(shǒu )迹(jì ),惟(wéi )见(jiàn )洪(hóng )崖(yá )、赤(chì )壁(bì )而(ér )已(yǐ )。都(dōu )无(wú )山(shān )下(xià )上(shàng )观(guān )之(zhī )分(fèn )均(jūn )矣(yǐ )。河(hé )在(zài )关(guān )内(nèi )南(nán )流(liú ),潼(tóng )激(jī )关(guān )山(shān ),因(yīn )谓(wèi )之(zhī )潼(tóng )关(guān )。濩(hù )水(shuǐ )注(zhù )之(zhī ),水(shuǐ )出(chū )松(sōng )果(guǒ )之(zhī )山(shān )。北(běi )流(liú )径(jìng )通(tōng )谷(gǔ ),世(shì )亦(yì )谓(wèi )之(zhī )通(tōng )谷(gǔ )水(shuǐ ),东(dōng )北(běi )注(zhù )于(yú )河(hé ),《述(shù )征(zhēng )记(jì )》所(suǒ )谓(wèi )潼(tóng )谷(gǔ )水(shuǐ )者(zhě )也(yě )。或(huò )说(shuō )因(yīn )水(shuǐ )以(yǐ )名(míng )地(dì )也(yě )。河(hé )水(shuǐ )自(zì )潼(tóng )关(guān )东(dōng )北(běi )流(liú ),水(shuǐ )侧(cè )有(yǒu )长(zhǎng )坂(bǎn ),谓(wèi )之(zhī )黄(huáng )巷(xiàng )坂(bǎn )。坂(bǎn )傍(bàng )绝(jué )涧(jiàn ),陟(zhì )此(cǐ )坂(bǎn )以(yǐ )升(shēng )潼(tóng )关(guān ),所(suǒ )谓(wèi )溯(sù )黄(huáng )巷(xiàng )以(yǐ )济(jì )潼(tóng )矣(yǐ )。历(lì )北(běi )出(chū )东(dōng )崤(xiáo ),通(tōng )谓(wèi )之(zhī )函(hán )谷(gǔ )关(guān )也(yě )。邃(suì )岸(àn )天(tiān )高(gāo ),空(kōng )谷(gǔ )幽(yōu )深(shēn ),涧(jiàn )道(dào )之(zhī )峡(xiá ),车(chē )不(bú )方(fāng )轨(guǐ ),号(hào )曰(yuē )天(tiān )险(xiǎn )。故(gù )《西(xī )京(jīng )赋(fù )》曰(yuē ):岩(yán )险(xiǎn )周(zhōu )固(gù ),衿(jīn )带(dài )易(yì )守(shǒu ),所(suǒ )谓(wèi )秦(qín )得(dé )百(bǎi )二(èr ),并(bìng )吞(tūn )诸(zhū )侯(hóu )也(yě )。是(shì )以(yǐ )王(wáng )元(yuán )说(shuō )隗(wěi )嚣(xiāo )曰(yuē ):请(qǐng )以(yǐ )一(yī )丸(wán )泥(ní ),东(dōng )封(fēng )函(hán )谷(gǔ )关(guān ),图(tú )王(wáng )不(bú )成(chéng ),其(qí )弊(bì )足(zú )霸(bà )矣(yǐ )。郭(guō )缘(yuán )生(shēng )《记(jì )》曰(yuē ):汉(hàn )末(mò )之(zhī )乱(luàn ),魏(wèi )武(wǔ )征(zhēng )韩(hán )遂(suí )、马(mǎ )超(chāo ),连(lián )兵(bīng )此(cǐ )地(dì )。今(jīn )际(jì )河(hé )之(zhī )西(xī ),有(yǒu )曹(cáo )公(gōng )垒(lěi )。道(dào )东(dōng )原(yuán )上(shàng ),云(yún )李(lǐ )典(diǎn )营(yíng )。义(yì )熙(xī )十(shí )三(sān )年(nián ),王(wáng )师(shī )曾(céng )据(jù )此(cǐ )垒(lěi )。《西(xī )征(zhēng )记(jì )》曰(yuē ):沿(yán )路(lù )逶(wēi )迆(tuó ),入(rù )函(hán )道(dào )六(liù )里(lǐ ),有(yǒu )旧(jiù )城(chéng ),城(chéng )周(zhōu )百(bǎi )余(yú )步(bù ),北(běi )临(lín )大(dà )河(hé ),南(nán )对(duì )高(gāo )山(shān )。姚(yáo )氏(shì )置(zhì )关(guān )以(yǐ )守(shǒu )峡(xiá ),宋(sòng )武(wǔ )帝(dì )入(rù )长(zhǎng )安(ān ),檀(tán )道(dào )济(jì )、王(wáng )镇(zhèn )恶(è ),或(huò )据(jù )山(shān )为(wéi )营(yíng ),或(huò )平(píng )地(dì )结(jié )垒(lěi ),为(wéi )大(dà )小(xiǎo )七(qī )营(yíng ),滨(bīn )带(dài )河(hé )险(xiǎn ),姚(yáo )氏(shì )亦(yì )保(bǎo )据(jù )山(shān )原(yuán )陵(líng )阜(fù )之(zhī )上(shàng ),尚(shàng )传(chuán )故(gù )迹(jì )矣(yǐ )。关(guān )之(zhī )直(zhí )北(běi ),隔(gé )河(hé )有(yǒu )层(céng )阜(fù ),巍(wēi )然(rán )独(dú )秀(xiù ),孤(gū )峙(zhì )河(hé )阳(yáng ),世(shì )谓(wèi )之(zhī )风(fēng )陵(líng )。戴(dài )延(yán )之(zhī )所(suǒ )谓(wèi )风(fēng )塠(duī )者(zhě )也(yě )。南(nán )则(zé )河(hé )滨(bīn )姚(yáo )氏(shì )之(zhī )营(yíng ),与(yǔ )晋(jìn )对(duì )岸(àn )。河(hé )水(shuǐ )又(yòu )东(dōng )北(běi ),玉(yù )涧(jiàn )水(shuǐ )注(zhù )之(zhī ),水(shuǐ )南(nán )出(chū )玉(yù )溪(xī ),北(běi )流(liú )径(jìng )皇(huáng )天(tiān )原(yuán )西(xī )。《周(zhōu )固(gù )记(jì )》:开(kāi )山(shān )东(dōng )首(shǒu )上(shàng )平(píng )博(bó ),方(fāng )可(kě )里(lǐ )余(yú ),三(sān )面(miàn )壁(bì )立(lì ),高(gāo )千(qiān )许(xǔ )仞(rèn ),汉(hàn )世(shì )祭(jì )天(tiān )于(yú )其(qí )上(shàng ),名(míng )之(zhī )为(wéi )皇(huáng )天(tiān )原(yuán )。上(shàng )有(yǒu )汉(hàn )武(wǔ )帝(dì )思(sī )子(zǐ )台(tái )。又(yòu )北(běi )径(jìng )闅(wén )乡(xiāng )城(chéng )西(xī )。《郡(jùn )国(guó )志(zhì )》曰(yuē ):宏(hóng )农(nóng )湖(hú )县(xiàn )有(yǒu )闅(wén )乡(xiāng )。世(shì )谓(wèi )之(zhī )闅(wén )乡(xiāng )水(shuǐ )也(yě )。魏(wèi )尚(shàng )书(shū )仆(pú )射(shè )闅(wén )乡(xiāng )侯(hóu )河(hé )东(dōng )卫(wèi )伯(bó )儒(rú )之(zhī )故(gù )邑(yì )。其(qí )水(shuǐ )北(běi )流(liú )注(zhù )于(yú )河(hé )。河(hé )水(shuǐ )又(yòu )东(dōng )径(jìng )闅(wén )乡(xiāng )城(chéng )北(běi ),东(dōng )与(yǔ )全(quán )鸠(jiū )涧(jiàn )水(shuǐ )合(hé ),水(shuǐ )出(chū )南(nán )山(shān ),北(běi )径(jìng )皇(huáng )天(tiān )原(yuán )东(dōng )。《述(shù )征(zhēng )记(jì )》曰(yuē ):全(quán )节(jiē ),地(dì )名(míng )也(yě )。其(qí )西(xī )名(míng )桃(táo )原(yuán ),古(gǔ )之(zhī )桃(táo )林(lín ),周(zhōu )武(wǔ )王(wáng )克(kè )殷(yīn )休(xiū )牛(niú )之(zhī )地(dì )矣(yǐ )。《西(xī )征(zhēng )赋(fù )》曰(yuē ):咸(xián )征(zhēng )名(míng )于(yú )桃(táo )原(yuán )者(zhě )也(yě )。《晋(jìn )太(tài )康(kāng )地(dì )记(jì )》曰(yuē ):桃(táo )林(lín )在(zài )闅(wén )乡(xiāng )南(nán )谷(gǔ )中(zhōng )。其(qí )水(shuǐ )又(yòu )北(běi )流(liú )注(zhù )于(yú )河(hé )。

又(yòu )东(dōng )过(guò )河(hé )北(běi )县(xiàn )南(nán ),县(xiàn )与(yǔ )湖(hú )县(xiàn )分(fèn )河(hé )。蓼(liǎo )水(shuǐ )出(chū )襄(xiāng )山(shān )蓼(liǎo )谷(gǔ ),西(xī )南(nán )注(zhù )于(yú )河(hé )。河(hé )水(shuǐ )又(yòu )东(dōng ),永(yǒng )乐(lè )涧(jiàn )水(shuǐ )注(zhù )之(zhī ),水(shuǐ )北(běi )出(chū )于(yú )薄(báo )山(shān ),南(nán )流(liú )径(jìng )河(hé )北(běi )县(xiàn )故(gù )城(chéng )西(xī )。故(gù )魏(wèi )国(guó )也(yě )。晋(jìn )献(xiàn )公(gōng )灭(miè )魏(wèi ),以(yǐ )封(fēng )毕(bì )万(wàn )。卜(bo )偃(yǎn )曰(yuē ):魏(wèi )大(dà )名(míng )也(yě ),万(wàn )后(hòu )其(qí )昌(chāng )乎(hū )?后(hòu )乃(nǎi )县(xiàn )之(zhī ),在(zài )河(hé )之(zhī )北(běi ),故(gù )曰(yuē )河(hé )北(běi )县(xiàn )也(yě )。今(jīn )城(chéng )南(nán )、西(xī )二(èr )面(miàn )并(bìng )去(qù )大(dà )河(hé )可(kě )二(èr )十(shí )余(yú )里(lǐ ),北(běi )去(qù )首(shǒu )山(shān )十(shí )许(xǔ )里(lǐ ),处(chù )河(hé )山(shān )之(zhī )间(jiān ),土(tǔ )地(dì )迫(pò )隘(ài ),故(gù )《魏(wèi )风(fēng )》著(zhe )《十(shí )亩(mǔ )》之(zhī )诗(shī )也(yě ),城(chéng )内(nèi )有(yǒu )龙(lóng )泉(quán ),南(nán )流(liú )出(chū )城(chéng ),又(yòu )南(nán ),断(duàn )而(ér )不(bú )流(liú )。永(yǒng )乐(lè )溪(xī )水(shuǐ )又(yòu )南(nán )入(rù )于(yú )河(hé )。余(yú )按(àn )《中(zhōng )山(shān )经(jīng )》,即(jí )渠(qú )猪(zhū )之(zhī )水(shuǐ )也(yě )。太(tài )史(shǐ )公(gōng )《封(fēng )禅(chán )书(shū )》称(chēng ),华(huá )山(shān )以(yǐ )西(xī )名(míng )山(shān )七(qī ),薄(báo )山(shān )其(qí )一(yī )焉(yān )。薄(báo )山(shān ),即(jí )襄(xiāng )山(shān )也(yě )。徐(xú )广(guǎng )曰(yuē ):薄(báo )坂(bǎn )县(xiàn )有(yǒu )襄(xiāng )山(shān )。《山(shān )海(hǎi )经(jīng )》曰(yuē ):蒲(pú )山(shān )之(zhī )首(shǒu ),曰(yuē )甘(gān )枣(zǎo )之(zhī )山(shān ),共(gòng )水(shuǐ )出(chū )焉(yān ),而(ér )西(xī )流(liú )注(zhù )于(yú )河(hé )。东(dōng )则(zé )渠(qú )猪(zhū )之(zhī )山(shān ),渠(qú )猪(zhū )之(zhī )水(shuǐ )出(chū )焉(yān ),而(ér )南(nán )流(liú )注(zhù )于(yú )河(hé )。如(rú )准(zhǔn )《封(fēng )禅(chán )书(shū )》,二(èr )水(shuǐ )无(wú )西(xī )南(nán )注(zhù )河(hé )之(zhī )理(lǐ )。今(jīn )诊(zhěn )蓼(liǎo )水(shuǐ ),川(chuān )流(liú )所(suǒ )趣(qù ),与(yǔ )共(gòng )水(shuǐ )相(xiàng )扶(fú ),永(yǒng )乐(lè )溪(xī )水(shuǐ )导(dǎo )源(yuán )注(zhù )于(yú )河(hé ),又(yòu )与(yǔ )渠(qú )猪(zhū )势(shì )合(hé )。蒲(pú )山(shān )统(tǒng )目(mù )总(zǒng )称(chēng ),亦(yì )与(yǔ )襄(xiāng )山(shān )不(bú )殊(shū )。故(gù )扬(yáng )雄(xióng )《河(hé )东(dōng )赋(fù )》曰(yuē ):河(hé )灵(líng )矍(jué )踢(tī ),掌(zhǎng )华(huá )蹈(dǎo )襄(xiāng )。注(zhù )云(yún ):襄(xiāng )山(shān )在(zài )潼(tóng )关(guān )北(běi )十(shí )余(yú )里(lǐ )。以(yǐ )是(shì )推(tuī )之(zhī ),知(zhī )襄(xiāng )山(shān )在(zài )蒲(pú )坂(bǎn )溪(xī )水(shuǐ ),即(jí )渠(qú )猪(zhū )之(zhī )水(shuǐ )也(yě )。河(hé )水(shuǐ )自(zì )河(hé )北(běi )城(chéng )南(nán ),东(dōng )径(jìng )芮(ruì )城(chéng )。二(èr )城(chéng )之(zhī )中(zhōng ),有(yǒu )段(duàn )干(gàn )木(mù )冢(zhǒng )。于(yú )木(mù ),晋(jìn )之(zhī )贤(xián )人(rén )也(yě ),魏(wèi )文(wén )侯(hóu )过(guò )其(qí )门(mén ),式(shì )其(qí )庐(lú ),所(suǒ )谓(wèi )德(dé )尊(zūn )万(wàn )古(gǔ ),芳(fāng )越(yuè )来(lái )今(jīn )矣(yǐ )。汲(jí )冢(zhǒng )《竹(zhú )书(shū )纪(jì )年(nián )》曰(yuē ):晋(jìn )武(wǔ )公(gōng )元(yuán )年(nián ),尚(shàng )一(yī )军(jūn )芮(ruì )人(rén )乘(chéng )京(jīng ),荀(xún )人(rén )、董(dǒng )伯(bó )皆(jiē )叛(pàn )。匪(fěi )直(zhí )大(dà )荔(lì ),故(gù )芮(ruì )也(yě ),此(cǐ )亦(yì )有(yǒu )焉(yān )。《纪(jì )年(nián )》又(yòu )云(yún ):晋(jìn )武(wǔ )公(gōng )七(qī )年(nián ),芮(ruì )伯(bó )万(wàn )之(zhī )母(mǔ )芮(ruì )姜(jiāng )逐(zhú )万(wàn ),万(wàn )出(chū )奔(bēn )魏(wèi )。八(bā )年(nián ),周(zhōu )师(shī )、虢(guó )师(shī )围(wéi )魏(wèi ),取(qǔ )芮(ruì )伯(bó )万(wàn )而(ér )东(dōng )。九(jiǔ )年(nián ),戎(róng )人(rén )逆(nì )芮(ruì )伯(bó )万(wàn )于(yú )郊(jiāo )。斯(sī )城(chéng )亦(yì )或(huò )芮(ruì )伯(bó )之(zhī )故(gù )画(huà )也(yě )。河(hé )水(shuǐ )右(yòu )会(huì )槃(pán )涧(jiàn )水(shuǐ ),水(shuǐ )出(chū )湖(hú )县(xiàn )夸(kuā )父(fù )山(shān ),北(běi )径(jìng )汉(hàn )武(wǔ )帝(dì )思(sī )子(zǐ )宫(gōng )归(guī )来(lái )望(wàng )恩(ēn )台(tái )东(dōng ),又(yòu )北(běi )流(liú )入(rù )于(yú )河(hé )。河(hé )水(shuǐ )又(yòu )东(dōng )径(jìng )湖(hú )县(xiàn )故(gù )城(chéng )北(běi )。昔(xī )范(fàn )叔(shū )入(rù )关(guān ),遇(yù )穰(ráng )侯(hóu )于(yú )此(cǐ )矣(yǐ )。湖(hú )水(shuǐ )出(chū )桃(táo )林(lín )塞(sāi )之(zhī )夸(kuā )父(fù )山(shān ),广(guǎng )圆(yuán )三(sān )百(bǎi )仞(rèn )。武(wǔ )王(wáng )伐(fá )纣(zhòu ),天(tiān )下(xià )既(jì )定(dìng ),王(wáng )巡(xún )岳(yuè )渎(dú ),放(fàng )马(mǎ )华(huá )阳(yáng ),散(sàn )牛(niú )桃(táo )林(lín ),即(jí )此(cǐ )处(chù )也(yě )。其(qí )中(zhōng )多(duō )野(yě )马(mǎ ),造(zào )父(fù )于(yú )此(cǐ )得(dé )骅(huá )骝(liú )、绿(lǜ )耳(ěr )、盗(dào )骊(lí )之(zhī )乘(chéng ),以(yǐ )献(xiàn )周(zhōu )穆(mù )王(wáng ),使(shǐ )之(zhī )驭(yù )以(yǐ )见(jiàn )西(xī )王(wáng )母(mǔ )。湖(hú )水(shuǐ )又(yòu )北(běi )径(jìng )湖(hú )县(xiàn )东(dōng ),而(ér )北(běi )流(liú )入(rù )于(yú )河(hé )。《魏(wèi )土(tǔ )地(dì )记(jì )》曰(yuē ):宏(hóng )农(nóng )湖(hú )县(xiàn )有(yǒu )轩(xuān )辕(yuán )黄(huáng )帝(dì )登(dēng )仙(xiān )处(chù )。黄(huáng )帝(dì )采(cǎi )首(shǒu )山(shān )之(zhī )铜(tóng ),铸(zhù )鼎(dǐng )于(yú )荆(jīng )山(shān )之(zhī )下(xià ),有(yǒu )龙(lóng )垂(chuí )胡(hú )于(yú )鼎(dǐng ),黄(huáng )帝(dì )登(dēng )龙(lóng ),从(cóng )登(dēng )者(zhě )七(qī )十(shí )人(rén ),遂(suí )升(shēng )于(yú )天(tiān )。故(gù )名(míng )其(qí )地(dì )为(wéi )鼎(dǐng )胡(hú )。荆(jīng )山(shān )在(zài )冯(féng )翊(yì ),首(shǒu )山(shān )在(zài )蒲(pú )坂(bǎn ),与(yǔ )湖(hú )县(xiàn )相(xiàng )连(lián )。《晋(jìn )书(shū )地(dì )道(dào )记(jì )》、《太(tài )康(kāng )记(jì )》并(bìng )言(yán )胡(hú )县(xiàn )也(yě )。汉(hàn )武(wǔ )帝(dì )改(gǎi )作(zuò )湖(hú )。俗(sú )云(yún )黄(huáng )帝(dì )自(zì )此(cǐ )乘(chéng )龙(lóng )上(shàng )天(tiān )也(yě )。《地(dì )理(lǐ )志(zhì )》曰(yuē ):京(jīng )兆(zhào )湖(hú )县(xiàn )有(yǒu )周(zhōu )天(tiān )子(zǐ )祠(cí )二(èr )所(suǒ ),故(gù )曰(yuē )胡(hú ),不(bú )言(yán )黄(huáng )帝(dì )升(shēng )龙(lóng )也(yě )。《山(shān )海(hǎi )经(jīng )》曰(yuē ):西(xī )九(jiǔ )十(shí )里(lǐ )曰(yuē )夸(kuā )父(fù )之(zhī )山(shān ),其(qí )木(mù )多(duō )棕(zōng )、柟(nán ),多(duō )竹(zhú )箭(jiàn ),其(qí )阳(yáng )多(duō )玉(yù ),其(qí )阴(yīn )多(duō )铁(tiě ),其(qí )北(běi )有(yǒu )林(lín )焉(yān ),名(míng )曰(yuē )桃(táo )林(lín ),其(qí )中(zhōng )多(duō )马(mǎ ),湖(hú )水(shuǐ )出(chū )焉(yān ),北(běi )流(liú )注(zhù )于(yú )河(hé )。故(gù )《三(sān )秦(qín )记(jì )》曰(yuē ):桃(táo )林(lín )塞(sāi )在(zài )长(zhǎng )安(ān )东(dōng )四(sì )百(bǎi )里(lǐ ),若(ruò )有(yǒu )军(jūn )马(mǎ )经(jīng )过(guò ),好(hǎo )行(háng )则(zé )牧(mù )华(huá )山(shān ),休(xiū )息(xī )林(lín )下(xià );恶(è )行(háng )则(zé )决(jué )河(hé )漫(màn )延(yán ),人(rén )马(mǎ )不(bú )得(dé )过(guò )矣(yǐ )。河(hé )水(shuǐ )又(yòu )东(dōng )合(hé )柏(bǎi )谷(gǔ )水(shuǐ ),水(shuǐ )出(chū )宏(hóng )农(nóng )县(xiàn )南(nán )石(shí )堤(dī )山(shān ),山(shān )下(xià )有(yǒu )石(shí )堤(dī )祠(cí )。铭(míng )云(yún ):魏(wèi )甘(gān )露(lù )四(sì )年(nián ),散(sàn )骑(qí )常(cháng )侍(shì )、征(zhēng )南(nán )将(jiāng )军(jūn )、豫(yù )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )、领(lǐng )宏(hóng )农(nóng )太(tài )守(shǒu )、南(nán )平(píng )公(gōng )之(zhī )所(suǒ )经(jīng )建(jiàn )也(yě )。其(qí )水(shuǐ )北(běi )流(liú ),径(jìng )其(qí )亭(tíng )下(xià )。晋(jìn )公(gōng )子(zǐ )重(zhòng )耳(ěr )出(chū )亡(wáng )及(jí )柏(bǎi )谷(gǔ ),卜(bo )适(shì )齐(qí )、楚(chǔ ),狐(hú )偃(yǎn )曰(yuē ):不(bú )如(rú )之(zhī )翟(zhái )。汉(hàn )武(wǔ )帝(dì )尝(cháng )微(wēi )行(háng )此(cǐ )亭(tíng ),见(jiàn )馈(kuì )亭(tíng )长(zhǎng )妻(qī )。故(gù )潘(pān )岳(yuè )《西(xī )征(zhēng )赋(fù )》曰(yuē ):长(zhǎng )征(zhēng )客(kè )于(yú )柏(bǎi )谷(gǔ ),妻(qī )睹(dǔ )貌(mào )而(ér )献(xiàn )餐(cān )。谓(wèi )此(cǐ )亭(tíng )也(yě ),谷(gǔ )水(shuǐ )又(yòu )北(běi )流(liú )入(rù )于(yú )河(hé )。河(hé )水(shuǐ )又(yòu )东(dōng ),右(yòu )合(hé )门(mén )水(shuǐ ),门(mén )水(shuǐ ),即(jí )洛(luò )水(shuǐ )之(zhī )枝(zhī )流(liú )者(zhě )也(yě )。洛(luò )水(shuǐ )自(zì )上(shàng )洛(luò )县(xiàn )东(dōng )北(běi )于(yú )拒(jù )阳(yáng )城(chéng )西(xī )北(běi ),分(fèn )为(wéi )二(èr )水(shuǐ )。枝(zhī )渠(qú )东(dōng )北(běi )出(chū ),为(wéi )门(mén )水(shuǐ )也(yě )。门(mén )水(shuǐ )又(yòu )东(dōng )北(běi )历(lì )阳(yáng )华(huá )之(zhī )山(shān ),即(jí )《山(shān )海(hǎi )经(jīng )》所(suǒ )谓(wèi )阳(yáng )华(huá )之(zhī )山(shān ),门(mén )水(shuǐ )出(chū )焉(yān )者(zhě )也(yě )。又(yòu )东(dōng )北(běi )历(lì )峡(xiá ),谓(wèi )之(zhī )鸿(hóng )关(guān )水(shuǐ )。水(shuǐ )东(dōng )有(yǒu )城(chéng ),即(jí )关(guān )亭(tíng )也(yě ),水(shuǐ )西(xī )有(yǒu )堡(bǎo ),谓(wèi )之(zhī )鸿(hóng )关(guān )堡(bǎo ),世(shì )亦(yì )谓(wèi )之(zhī )刘(liú )、项(xiàng )裂(liè )地(dì )处(chù ),非(fēi )也(yě )。余(yú )按(àn )上(shàng )洛(luò )有(yǒu )鸿(hóng )胪(lú )围(wéi )池(chí ),是(shì )水(shuǐ )津(jīn )渠(qú )沿(yán )注(zhù ),故(gù )谓(wèi )斯(sī )川(chuān )为(wéi )鸿(hóng )胪(lú )涧(jiàn ),鸿(hóng )关(guān )之(zhī )名(míng ),乃(nǎi )起(qǐ )是(shì )矣(yǐ )。门(mén )水(shuǐ )又(yòu )东(dōng )北(běi )历(lì )邑(yì )川(chuān ),二(èr )水(shuǐ )注(zhù )之(zhī )。左(zuǒ )水(shuǐ )出(chū )于(yú )阳(yáng )华(huá )之(zhī )阴(yīn ),东(dōng )北(běi )流(liú ),径(jìng )盛(shèng )墙(qiáng )亭(tíng )西(xī ),东(dōng )北(běi )流(liú ),与(yǔ )右(yòu )水(shuǐ )合(hé )。右(yòu )水(shuǐ )出(chū )阳(yáng )华(huá )之(zhī )阳(yáng ),东(dōng )北(běi )流(liú ),径(jìng )盛(shèng )墙(qiáng )亭(tíng )东(dōng ),东(dōng )北(běi )与(yǔ )左(zuǒ )水(shuǐ )合(hé )。即(jí )《山(shān )海(hǎi )经(jīng )》所(suǒ )谓(wèi )姑(gū )之(zhī )水(shuǐ )出(chū )于(yú )阳(yáng )华(huá )之(zhī )阴(yīn ),东(dōng )北(běi )流(liú )注(zhù )于(yú )门(mén )水(shuǐ )者(zhě )也(yě )。又(yòu )东(dōng )北(běi ),烛(zhú )水(shuǐ )注(zhù )之(zhī ),水(shuǐ )有(yǒu )二(èr )源(yuán ),左(zuǒ )水(shuǐ )南(nán )出(chū )于(yú )衙(yá )岭(lǐng ),世(shì )谓(wèi )之(zhī )石(shí )城(chéng )山(shān ),其(qí )水(shuǐ )东(dōng )北(běi )流(liú ),径(jìng )石(shí )城(chéng )西(xī ),东(dōng )北(běi )合(hé )右(yòu )水(shuǐ );右(yòu )水(shuǐ )出(chū )石(shí )城(chéng )山(shān ),东(dōng )北(běi )径(jìng )石(shí )城(chéng )东(dōng ),东(dōng )北(běi )入(rù )左(zuǒ )水(shuǐ )。《地(dì )理(lǐ )志(zhì )》曰(yuē ):烛(zhú )水(shuǐ )出(chū )衙(yá )岭(lǐng )下(xià )谷(gǔ )。《开(kāi )山(shān )图(tú )》曰(yuē ):衙(yá )山(shān )在(zài )函(hán )谷(gǔ )山(shān )西(xī )南(nán )。是(shì )水(shuǐ )乱(luàn )流(liú ),东(dōng )注(zhù )于(yú )姑(gū )之(zhī )水(shuǐ )。二(èr )水(shuǐ )悉(xī )得(dé )通(tōng )称(chēng )矣(yǐ )。历(lì )涧(jiàn )东(dōng )北(běi )出(chū ),谓(wèi )之(zhī )开(kāi )方(fāng )口(kǒu )。水(shuǐ )侧(cè )有(yǒu )阜(fù ),谓(wèi )之(zhī )方(fāng )伯(bó )堆(duī )。宋(sòng )奋(fèn )武(wǔ )将(jiāng )军(jūn )鲁(lǔ )方(fāng )平(píng )、建(jiàn )武(wǔ )将(jiāng )军(jūn )薛(xuē )安(ān )都(dōu )等(děng ),与(yǔ )建(jiàn )威(wēi )将(jiāng )军(jūn )柳(liǔ )元(yuán )景(jǐng )北(běi )入(rù ),军(jūn )次(cì )方(fāng )伯(bó )堆(duī )者(zhě )也(yě )。堆(duī )上(shàng )有(yǒu )城(chéng ),即(jí )方(fāng )平(píng )所(suǒ )筑(zhù )也(yě )。又(yòu )东(dōng )北(běi )径(jìng )邑(yì )川(chuān )城(chéng )南(nán ),即(jí )汉(hàn )封(fēng )窦(dòu )门(mén )之(zhī )故(gù )邑(yì ),川(chuān )受(shòu )其(qí )名(míng ),亦(yì )曰(yuē )窦(dòu )门(mén ),城(chéng )在(zài )函(hán )谷(gǔ )关(guān )南(nán )七(qī )里(lǐ )。又(yòu )东(dōng )北(běi ),田(tián )渠(qú )水(shuǐ )注(zhù )之(zhī )。水(shuǐ )出(chū )衙(yá )山(shān )之(zhī )白(bái )石(shí )谷(gǔ ),东(dōng )北(běi )流(liú )径(jìng )故(gù )丘(qiū )亭(tíng )东(dōng ),是(shì )薛(xuē )安(ān )都(dōu )军(jūn )所(suǒ )从(cóng )城(chéng )也(yě )。其(qí )水(shuǐ )又(yòu )径(jìng )鹿(lù )蹄(tí )山(shān )西(xī ),山(shān )石(shí )之(zhī )上(shàng )有(yǒu )鹿(lù )蹄(tí ),自(zì )然(rán )成(chéng )著(zhe ),非(fēi )人(rén )功(gōng )所(suǒ )刊(kān )。历(lì )田(tián )渠(qú )川(chuān ),谓(wèi )之(zhī )田(tián )渠(qú )水(shuǐ ),西(xī )北(běi )流(liú )注(zhù )于(yú )烛(zhú )水(shuǐ )。烛(zhú )水(shuǐ )又(yòu )北(běi )入(rù )门(mén )水(shuǐ )。水(shuǐ )之(zhī )左(zuǒ )右(yòu ),即(jí )函(hán )谷(gǔ )山(shān )也(yě )。门(mén )水(shuǐ )又(yòu )北(běi )径(jìng )宏(hóng )农(nóng )县(xiàn )故(gù )城(chéng )东(dōng )。城(chéng )即(jí )故(gù )函(hán )谷(gǔ )关(guān )校(xiào )尉(wèi )旧(jiù )治(zhì )处(chù )也(yě ),终(zhōng )军(jūn )弃(qì )繻(xū )于(yú )此(cǐ )。燕(yàn )丹(dān )、盂(yú )尝(cháng )亦(yì )义(yì )动(dòng )鸡(jī )鸣(míng )于(yú )其(qí )下(xià ),可(kě )谓(wèi )深(shēn )心(xīn )有(yǒu )感(gǎn ),志(zhì )诚(chéng )难(nán )夺(duó )矣(yǐ )。昔(xī )老(lǎo )子(zǐ )西(xī )入(rù )关(guān ),尹(yǐn )喜(xǐ )望(wàng )气(qì )于(yú )此(cǐ )也(yě )。故(gù )赵(zhào )至(zhì )《与(yǔ )嵇(jī )茂(mào )齐(qí )书(shū )》曰(yuē ):李(lǐ )叟(sǒu )入(rù )秦(qín ),及(jí )关(guān )而(ér )叹(tàn )。亦(yì )言(yán )《与(yǔ )嵇(jī )叔(shū )夜(yè )书(shū )》及(jí )关(guān )尹(yǐn )望(wàng )气(qì )之(zhī )所(suǒ ),异(yì )说(shuō )纷(fēn )纶(lún ),并(bìng )未(wèi )知(zhī )所(suǒ )定(dìng )矣(yǐ )。汉(hàn )武(wǔ )帝(dì )元(yuán )鼎(dǐng )四(sì )年(nián ),徒(tú )关(guān )于(yú )新(xīn )安(ān )县(xiàn ),以(yǐ )故(gù )关(guān )为(wéi )弘(hóng )农(nóng )县(xiàn )、弘(hóng )农(nóng )郡(jùn )治(zhì )。王(wáng )莽(mǎng )更(gèng )名(míng )右(yòu )队(duì )。刘(liú )桓(huán )公(gōng )为(wéi )郡(jùn ),虎(hǔ )相(xiàng )随(suí )渡(dù )河(hé ),光(guāng )武(wǔ )问(wèn )而(ér )善(shàn )之(zhī )。其(qí )水(shuǐ )侧(cè )城(chéng )北(běi )流(liú )而(ér )注(zhù )于(yú )河(hé )。河(hé )水(shuǐ )于(yú )此(cǐ ),有(yǒu )浢(dòu )津(jīn )之(zhī )名(míng )。说(shuō )者(zhě )咸(xián )云(yún ),汉(hàn )武(wǔ )微(wēi )行(háng )柏(bǎi )谷(gǔ ),遇(yù )辱(rǔ )窦(dòu )门(mén ),又(yòu )感(gǎn )其(qí )妻(qī )深(shēn )识(shí )之(zhī )馈(kuì ),既(jì )返(fǎn )玉(yù )阶(jiē ),厚(hòu )赏(shǎng )赍(jī )焉(yān ),赐(cì )以(yǐ )河(hé )津(jīn ),令(lìng )其(qí )鬻(yù )渡(dù )。今(jīn )窦(dòu )津(jīn )是(shì )也(yě )。故(gù )潘(pān )岳(yuè )《西(xī )征(zhēng )赋(fù )》云(yún ):酬(chóu )匹(pǐ )妇(fù )其(qí )已(yǐ )泰(tài ),胡(hú )厥(jué )夫(fū )之(zhī )谬(miù )官(guān ),袁(yuán )豹(bào )之(zhī )徒(tú ),并(bìng )以(yǐ )为(wéi )然(rán )。余(yú )案(àn )河(hé )之(zhī )南(nán )畔(pàn ),夹(jiá )侧(cè )水(shuǐ )濆(pēn )有(yǒu )津(jīn ),谓(wèi )之(zhī )浢(dòu )津(jīn )。河(hé )北(běi )县(xiàn )有(yǒu )浢(dòu )水(shuǐ ),南(nán )入(rù )于(yú )河(hé ),河(hé )水(shuǐ )故(gù )有(yǒu )浢(dòu )津(jīn )之(zhī )名(míng ),不(bú )从(cóng )门(mén )始(shǐ ),盖(gài )事(shì )类(lèi )名(míng )同(tóng ),故(gù )作(zuò )者(zhě )疑(yí )之(zhī )。《竹(zhú )书(shū )》、《穆(mù )天(tiān )子(zǐ )传(chuán )》曰(yuē ):天(tiān )子(zǐ )自(zì )窴(tián )軨(líng ),乃(nǎi )次(cì )于(yú )浢(dòu )水(shuǐ )之(zhī )阳(yáng ),丁(dīng )亥(hài ),入(rù )于(yú )南(nán )郑(zhèng )。考(kǎo )其(qí )沿(yán )历(lì )所(suǒ )踵(zhǒng ),路(lù )直(zhí )斯(sī )津(jīn ),以(yǐ )是(shì )推(tuī )之(zhī ),知(zhī )非(fēi )因(yīn )门(mén )矣(yǐ ),俗(sú )或(huò )谓(wèi )之(zhī )偃(yǎn )乡(xiāng )涧(jiàn )水(shuǐ )也(yě )。河(hé )水(shuǐ )又(yòu )东(dōng ),左(zuǒ )合(hé )一(yī )水(shuǐ ),其(qí )水(shuǐ )二(èr )源(yuán )疏(shū )引(yǐn ),俱(jù )导(dǎo )薄(báo )山(shān ),南(nán )流(liú )会(huì )成(chéng )一(yī )川(chuān )。其(qí )二(èr )水(shuǐ )之(zhī )内(nèi ),世(shì )谓(wèi )之(zhī )闲(xián )原(yuán )。言(yán )虞(yú )芮(ruì )所(suǒ )争(zhēng )之(zhī )田(tián ),所(suǒ )未(wèi )详(xiáng )矣(yǐ )。又(yòu )南(nán )注(zhù )于(yú )河(hé )。河(hé )之(zhī )右(yòu ),曹(cáo )水(shuǐ )注(zhù )之(zhī ),水(shuǐ )出(chū )南(nán )山(shān ),北(běi )径(jìng )曹(cáo )阳(yáng )亭(tíng )西(xī )。陈(chén )涉(shè )遣(qiǎn )周(zhōu )章(zhāng )入(rù )秦(qín ),少(shǎo )府(fǔ )章(zhāng )邯(hán )斩(zhǎn )之(zhī )于(yú )此(cǐ )。魏(wèi )氏(shì )以(yǐ )为(wéi )好(hǎo )阳(yáng )。《晋(jìn )书(shū )地(dì )道(dào )记(jì )》曰(yuē ):亭(tíng )在(zài )弘(hóng )农(nóng )县(xiàn )东(dōng )十(shí )三(sān )里(lǐ )。其(qí )水(shuǐ )西(xī )北(běi )流(liú ),入(rù )于(yú )河(hé )。河(hé )水(shuǐ )又(yòu )东(dōng ),菑(zī )水(shuǐ )注(zhù )之(zhī )。水(shuǐ )出(chū )常(cháng )烝(zhēng )之(zhī )山(shān ),西(xī )北(běi )径(jìng )曲(qǔ )沃(wò )城(chéng )南(nán ),又(yòu )屈(qū )径(jìng )其(qí )城(chéng )西(xī ),西(xī )北(běi )入(rù )河(hé )。诸(zhū )注(zhù )述(shù )者(zhě ),咸(xián )言(yán )曲(qǔ )沃(wò )在(zài )北(běi ),此(cǐ )非(fēi )也(yě )。魏(wèi )司(sī )徒(tú )崔(cuī )浩(hào )以(yǐ )为(wéi )曲(qǔ )沃(wò )地(dì )名(míng )也(yě )。余(yú )案(àn )《春(chūn )秋(qiū )》文(wén )公(gōng )十(shí )三(sān )年(nián ),晋(jìn )侯(hóu )使(shǐ )詹(zhān )嘉(jiā )守(shǒu )桃(táo )林(lín )之(zhī )塞(sāi ),处(chù )此(cǐ )以(yǐ )备(bèi )秦(qín )。时(shí )以(yǐ )曲(qǔ )沃(wò )之(zhī )官(guān )守(shǒu )之(zhī )故(gù ),曲(qǔ )沃(wò )之(zhī )名(míng ),遂(suí )为(wéi )积(jī )古(gǔ )之(zhī )传(chuán )矣(yǐ )。河(hé )水(shuǐ )又(yòu )东(dōng )得(dé )七(qī )里(lǐ )涧(jiàn ),涧(jiàn )在(zài )陕(shǎn )城(chéng )西(xī )七(qī )里(lǐ ),故(gù )因(yīn )名(míng )焉(yān )。其(qí )水(shuǐ )自(zì )南(nán )山(shān )通(tōng )河(hé ),亦(yì )谓(wèi )之(zhī )曹(cáo )阳(yáng )坑(kēng )。是(shì )以(yǐ )潘(pān )岳(yuè )《西(xī )征(zhēng )赋(fù )》曰(yuē ):行(háng )于(yú )漫(màn )渎(dú )之(zhī )口(kǒu ),憩(qì )于(yú )曹(cáo )阳(yáng )之(zhī )墟(xū )。袁(yuán )豹(bào )、崔(cuī )浩(hào )亦(yì )不(bú )非(fēi )其(qí )地(dì )矣(yǐ )。余(yú )按(àn )《汉(hàn )书(shū )》,昔(xī )献(xiàn )帝(dì )东(dōng )迁(qiān ),逼(bī )以(yǐ )寇(kòu )难(nán ),李(lǐ )傕(jué )、郭(guō )汜(sì )追(zhuī )战(zhàn )于(yú )弘(hóng )农(nóng )涧(jiàn ),天(tiān )子(zǐ )遂(suí )露(lù )次(cì )曹(cáo )阳(yáng )。杨(yáng )奉(fèng )、董(dǒng )承(chéng ),外(wài )与(yǔ )傕(jué )和(hé ),内(nèi )引(yǐn )白(bái )波(bō )、李(lǐ )乐(lè )等(děng )破(pò )傕(jué ),乘(chéng )舆(yú )于(yú )是(shì )得(dé )进(jìn )。复(fù )来(lái )战(zhàn ),奉(fèng )等(děng )大(dà )败(bài ),兵(bīng )相(xiàng )连(lián )缀(zhuì )四(sì )十(shí )余(yú )里(lǐ ),方(fāng )得(dé )达(dá )陕(shǎn )。以(yǐ )是(shì )推(tuī )之(zhī ),似(sì )非(fēi )曹(cáo )阳(yáng )。然(rán )以(yǐ )《山(shān )海(hǎi )经(jīng )》求(qiú )之(zhī ),菑(zī )、曹(cáo )字(zì )相(xiàng )类(lèi ),是(shì )或(huò )有(yǒu )曹(cáo )阳(yáng )之(zhī )名(míng )也(yě )。河(hé )水(shuǐ )又(yòu )东(dōng )合(hé )潐(jiǎo )水(shuǐ ),水(shuǐ )导(dǎo )源(yuán )常(cháng )烝(zhēng )之(zhī )山(shān )。俗(sú )谓(wèi )之(zhī )为(wéi )于(yú )山(shān ),盖(gài )先(xiān )后(hòu )之(zhī )异(yì )名(míng )也(yě )。山(shān )在(zài )陕(shǎn )城(chéng )南(nán )八(bā )十(shí )里(lǐ )。其(qí )川(chuān )二(èr )源(yuán )双(shuāng )导(dǎo ),同(tóng )注(zhù )一(yī )壑(hè ),而(ér )西(xī )北(běi )流(liú )注(zhù )于(yú )河(hé )。又(yòu )东(dōng )过(guò )陕(shǎn )县(xiàn )北(běi ),橐(tuó )水(shuǐ )出(chū )橐(tuó )山(shān ),西(xī )北(běi )流(liú )。又(yòu )有(yǒu )崖(yá )水(shuǐ )出(chū )南(nán )山(shān )北(běi )谷(gǔ ),径(jìng )崖(yá )峡(xiá ),北(běi )流(liú )与(yǔ )干(gàn )山(shān )之(zhī )水(shuǐ )会(huì )。水(shuǐ )出(chū )于(yú )山(shān )东(dōng )谷(gǔ ),两(liǎng )川(chuān )合(hé )注(zhù )于(yú )崖(yá )水(shuǐ )。又(yòu )东(dōng )北(běi )注(zhù )橐(tuó )水(shuǐ ),橐(tuó )水(shuǐ )北(běi )流(liú )出(chū )谷(gǔ ),谓(wèi )之(zhī )漫(màn )涧(jiàn )矣(yǐ )。与(yǔ )安(ān )阳(yáng )溪(xī )水(shuǐ )合(hé ),水(shuǐ )出(chū )石(shí )崤(xiáo )南(nán ),西(xī )径(jìng )安(ān )阳(yáng )城(chéng )南(nán )。汉(hàn )昭(zhāo )帝(dì )封(fēng )上(shàng )官(guān )桀(jié )为(wéi )侯(hóu )国(guó )。潘(pān )岳(yuè )所(suǒ )谓(wèi )我(wǒ )徂(cú )安(ān )阳(yáng )也(yě )。东(dōng )合(hé )漫(màn )涧(jiàn )水(shuǐ )。水(shuǐ )北(běi )有(yǒu )逆(nì )旅(lǚ )亭(tíng ),谓(wèi )之(zhī )漫(màn )口(kǒu )客(kè )舍(shě )也(yě )。又(yòu )西(xī )径(jìng )陕(shǎn )县(xiàn )故(gù )城(chéng )南(nán ),又(yòu )合(hé )一(yī )水(shuǐ ),谓(wèi )之(zhī )渎(dú )谷(gǔ )水(shuǐ ),南(nán )出(chū )近(jìn )溪(xī ),北(běi )流(liú )注(zhù )橐(tuó )。橐(tuó )水(shuǐ )又(yòu )西(xī )北(běi )径(jìng )陕(shǎn )城(chéng )西(xī ),西(xī )北(běi )入(rù )于(yú )河(hé )。河(hé )北(běi )对(duì )茅(máo )城(chéng )。故(gù )茅(máo )亭(tíng ),茅(máo )戎(róng )邑(yì )也(yě )。《公(gōng )羊(yáng )》曰(yuē )晋(jìn )败(bài )之(zhī )大(dà )阳(yáng )者(zhě )也(yě )。津(jīn )亦(yì )取(qǔ )名(míng )焉(yān )。《春(chūn )秋(qiū )》文(wén )公(gōng )三(sān )年(nián ),秦(qín )伯(bó )伐(fá )晋(jìn ),自(zì )茅(máo )津(jīn )济(jì ),封(fēng )崤(xiáo )尸(shī )而(ér )还(hái )是(shì )也(yě )。东(dōng )则(zé )咸(xián )阳(yáng )涧(jiàn )水(shuǐ )注(zhù )之(zhī ),水(shuǐ )出(chū )北(běi )虞(yú )山(shān )南(nán ),至(zhì )陕(shǎn )津(jīn )注(zhù )河(hé )。河(hé )南(nán )即(jí )陕(shǎn )城(chéng )也(yě )。昔(xī )周(zhōu )、召(zhào )分(fèn )伯(bó ),以(yǐ )此(cǐ )城(chéng )为(wéi )东(dōng )、西(xī )之(zhī )别(bié ),东(dōng )城(chéng )即(jí )虢(guó )邑(yì )之(zhī )上(shàng )阳(yáng )也(yě ),虢(guó )仲(zhòng )之(zhī )所(suǒ )都(dōu ),为(wéi )南(nán )虢(guó ),三(sān )虢(guó ),此(cǐ )其(qí )一(yī )焉(yān )。其(qí )大(dà )城(chéng )中(zhōng )有(yǒu )小(xiǎo )城(chéng ),故(gù )焦(jiāo )国(guó )也(yě ),武(wǔ )王(wáng )以(yǐ )封(fēng )神(shén )农(nóng )之(zhī )后(hòu )于(yú )此(cǐ )。王(wáng )莽(mǎng )更(gèng )名(míng )黄(huáng )眉(méi )矣(yǐ )。戴(dài )延(yán )之(zhī )云(yún ):城(chéng )南(nán )倚(yǐ )山(shān )原(yuán ),北(běi )临(lín )黄(huáng )河(hé ),悬(xuán )水(shuǐ )百(bǎi )余(yú )仞(rèn ),临(lín )之(zhī )者(zhě )咸(xián )悚(sǒng )惕(tì )焉(yān )。西(xī )北(běi )带(dài )河(hé ),水(shuǐ )涌(yǒng )起(qǐ )方(fāng )数(shù )十(shí )丈(zhàng ),有(yǒu )物(wù )居(jū )水(shuǐ )中(zhōng ),父(fù )老(lǎo )云(yún ),铜(tóng )翁(wēng )仲(zhòng )所(suǒ )没(méi )处(chù )。又(yòu )云(yún ),石(shí )虎(hǔ )载(zǎi )经(jīng )于(yú )此(cǐ )沉(chén )没(méi ),二(èr )物(wù )并(bìng )存(cún ),水(shuǐ )所(suǒ )以(yǐ )涌(yǒng ),所(suǒ )未(wèi )详(xiáng )也(yě )。或(huò )云(yún ):翁(wēng )仲(zhòng )头(tóu )髻(jì )常(cháng )出(chū ),水(shuǐ )之(zhī )涨(zhǎng )减(jiǎn ),恒(héng )与(yǔ )水(shuǐ )齐(qí )。晋(jìn )军(jūn )当(dāng )至(zhì ),髻(jì )不(bú )复(fù )出(chū ),今(jīn )惟(wéi )见(jiàn )水(shuǐ )异(yì )耳(ěr ),嗟(jiē )嗟(jiē )有(yǒu )声(shēng ),声(shēng )闻(wén )数(shù )里(lǐ )。案(àn )秦(qín )始(shǐ )皇(huáng )二(èr )十(shí )六(liù )年(nián ),长(zhǎng )狄(dí )十(shí )二(èr )见(jiàn )于(yú )临(lín )洮(táo ),长(zhǎng )五(wǔ )丈(zhàng )余(yú ),以(yǐ )为(wéi )善(shàn )祥(xiáng ),铸(zhù )金(jīn )人(rén )十(shí )二(èr )以(yǐ )象(xiàng )之(zhī ),各(gè )重(zhòng )二(èr )十(shí )四(sì )万(wàn )斤(jīn ),坐(zuò )之(zhī )宫(gōng )门(mén )之(zhī )前(qián ),谓(wèi )之(zhī )金(jīn )狄(dí )。皆(jiē )铭(míng )其(qí )胸(xiōng )云(yún ):皇(huáng )帝(dì )二(èr )十(shí )六(liù )年(nián ),初(chū )兼(jiān )天(tiān )下(xià ),以(yǐ )为(wéi )郡(jùn )县(xiàn ),正(zhèng )法(fǎ )律(lǜ ),同(tóng )度(dù )量(liàng ),大(dà )人(rén )来(lái )见(jiàn )临(lín )洮(táo ),身(shēn )长(zhǎng )五(wǔ )丈(zhàng ),足(zú )六(liù )尺(chǐ ),李(lǐ )斯(sī )书(shū )也(yě )。故(gù )卫(wèi )恒(héng )《叙(xù )篆(zhuàn )》曰(yuē ):秦(qín )之(zhī )李(lǐ )斯(sī ),号(hào )为(wéi )工(gōng )篆(zhuàn ),诸(zhū )山(shān )碑(bēi )及(jí )铜(tóng )人(rén )铭(míng ),皆(jiē )斯(sī )书(shū )也(yě )。汉(hàn )自(zì )阿(ā )房(fáng )徙(xǐ )之(zhī )未(wèi )央(yāng )宫(gōng )前(qián ),俗(sú )谓(wèi )之(zhī )翁(wēng )仲(zhòng )矣(yǐ )。地(dì )皇(huáng )二(èr )年(nián ),王(wáng )莽(mǎng )梦(mèng )铜(tóng )人(rén )泣(qì ),恶(è )之(zhī ),念(niàn )铜(tóng )人(rén )铭(míng )有(yǒu )皇(huáng )帝(dì )初(chū )兼(jiān )天(tiān )下(xià )文(wén ),使(shǐ )尚(shàng )方(fāng )工(gōng )镌(juān )灭(miè )所(suǒ )梦(mèng )铜(tóng )人(rén )膺(yīng )文(wén )。后(hòu )董(dǒng )卓(zhuó )毁(huǐ )其(qí )九(jiǔ )为(wéi )钱(qián )。其(qí )在(zài )者(zhě )三(sān ),魏(wèi )明(míng )帝(dì )欲(yù )徙(xǐ )之(zhī )洛(luò )阳(yáng ),重(zhòng )不(bú )可(kě )胜(shèng ),至(zhì )霸(bà )水(shuǐ )西(xī )停(tíng )之(zhī )。《汉(hàn )晋(jìn )春(chūn )秋(qiū )》曰(yuē ):或(huò )言(yán )金(jīn )狄(dí )泣(qì ),故(gù )留(liú )之(zhī ),石(shí )虎(hǔ )取(qǔ )置(zhì )邺(yè )宫(gōng )。苻(fú )坚(jiān )又(yòu )徙(xǐ )之(zhī )长(zhǎng )安(ān ),毁(huǐ )二(èr )为(wéi )钱(qián ),其(qí )一(yī )未(wèi )至(zhì )而(ér )苻(fú )坚(jiān )乱(luàn ),百(bǎi )姓(xìng )推(tuī )置(zhì )陕(shǎn )北(běi )河(hé )中(zhōng ),于(yú )是(shì )金(jīn )狄(dí )灭(miè )。余(yú )以(yǐ )为(wéi )鸿(hóng )河(hé )巨(jù )渎(dú ),故(gù )应(yīng )不(bú )为(wéi )细(xì )梗(gěng )踬(zhì )湍(tuān );长(zhǎng )津(jīn )硕(shuò )浪(làng ),无(wú )宜(yí )以(yǐ )微(wēi )物(wù )屯(tún )流(liú )。斯(sī )水(shuǐ )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )涛(tāo )波(bō )者(zhě ),盖(gài )《史(shǐ )记(jì )》所(suǒ )云(yún )魏(wèi )文(wén )侯(hóu )二(èr )十(shí )六(liù )年(nián ),虢(guó )山(shān )崩(bēng ),壅(yōng )河(hé )所(suǒ )致(zhì )耳(ěr )。献(xiàn )帝(dì )东(dōng )迁(qiān ),日(rì )夕(xī )潜(qián )渡(dù ),坠(zhuì )坑(kēng )争(zhēng )舟(zhōu ),舟(zhōu )指(zhǐ )可(kě )掬(jū ),亦(yì )是(shì )处(chù )矣(yǐ )。

又(yòu )东(dōng )过(guò )大(dà )阳(yáng )县(xiàn )南(nán ),交(jiāo )涧(jiàn )水(shuǐ )出(chū )吴(wú )山(shān ),东(dōng )南(nán )流(liú )入(rù )河(hé ),河(hé )水(shuǐ )又(yòu )东(dōng )。路(lù )涧(jiàn )水(shuǐ )亦(yì )出(chū )吴(wú )山(shān ),东(dōng )径(jìng )大(dà )阳(yáng )城(chéng )西(xī ),西(xī )南(nán )流(liú )入(rù )于(yú )河(hé )。河(hé )水(shuǐ )又(yòu )东(dōng )径(jìng )大(dà )阳(yáng )县(xiàn )故(gù )城(chéng )南(nán )。《竹(zhú )书(shū )纪(jì )年(nián )》曰(yuē ):晋(jìn )献(xiàn )公(gōng )十(shí )有(yǒu )九(jiǔ )年(nián ),献(xiàn )公(gōng )会(huì )虞(yú )师(shī )伐(fá )虢(guó ),灭(miè )下(xià )阳(yáng );虢(guó )公(gōng )丑(chǒu )奔(bēn )卫(wèi ),献(xiàn )公(gōng )命(mìng )瑕(xiá )父(fù )吕(lǚ )甥(shēng )邑(yì )于(yú )虢(guó )都(dōu )。《地(dì )理(lǐ )志(zhì )》曰(yuē ):北(běi )虢(guó )也(yě ),有(yǒu )天(tiān )子(zǐ )庙(miào ),王(wáng )莽(mǎng )更(gèng )名(míng )勤(qín )田(tián )。应(yīng )劭(shào )《地(dì )理(lǐ )风(fēng )俗(sú )记(jì )》曰(yuē ):城(chéng )在(zài )大(dà )河(hé )之(zhī )阳(yáng )也(yě )。河(hé )水(shuǐ )又(yòu )东(dōng ),沙(shā )涧(jiàn )水(shuǐ )注(zhù )之(zhī ),水(shuǐ )出(chū )北(běi )虞(yú )山(shān ),东(dōng )南(nán )径(jìng )傅(fù )岩(yán ),历(lì )傅(fù )说(shuō )隐(yǐn )室(shì )前(qián )。俗(sú )名(míng )之(zhī )为(wéi )圣(shèng )人(rén )窟(kū )。孔(kǒng )安(ān )国(guó )《传(chuán )》,傅(fù )说(shuō )隐(yǐn )于(yú )虞(yú )、虢(guó )之(zhī )间(jiān )。即(jí )此(cǐ )处(chù )也(yě )。傅(fù )岩(yán )东(dōng )北(běi )十(shí )余(yú )里(lǐ ),即(jí )巅(diān )軨(líng )坂(bǎn )也(yě ),《春(chūn )秋(qiū )左(zuǒ )传(chuán )》所(suǒ )谓(wèi )入(rù )自(zì )巅(diān )軨(líng )者(zhě )也(yě )。有(yǒu )东(dōng )、西(xī )绝(jué )涧(jiàn ),左(zuǒ )右(yòu )幽(yōu )空(kōng )穷(qióng )深(shēn ),地(dì )壑(hè )中(zhōng )则(zé )筑(zhù )以(yǐ )成(chéng )道(dào ),指(zhǐ )南(nán )北(běi )之(zhī )路(lù ),谓(wèi )之(zhī )为(wéi )軨(líng )桥(qiáo )也(yě )。傅(fù )说(shuō )佣(yòng )隐(yǐn ),止(zhǐ )息(xī )于(yú )此(cǐ ),高(gāo )宗(zōng )求(qiú )梦(mèng )得(dé )之(zhī )是(shì )矣(yǐ )。桥(qiáo )之(zhī )东(dōng )北(běi )有(yǒu )虞(yú )原(yuán ),原(yuán )上(shàng )道(dào )东(dōng ),有(yǒu )虞(yú )城(chéng )。尧(yáo )妻(qī )舜(shùn )以(yǐ )嫔(pín )于(yú )虞(yú )者(zhě )也(yě )。周(zhōu )武(wǔ )王(wáng )以(yǐ )封(fēng )太(tài )伯(bó )后(hòu )虞(yú )仲(zhòng )于(yú )此(cǐ ),是(shì )为(wéi )虞(yú )公(gōng )。《晋(jìn )太(tài )康(kāng )地(dì )记(jì )》所(suǒ )谓(wèi )北(běi )虞(yú )也(yě )。城(chéng )东(dōng )有(yǒu )山(shān ),世(shì )谓(wèi )之(zhī )五(wǔ )家(jiā )冢(zhǒng ),冢(zhǒng )上(shàng )有(yǒu )虞(yú )公(gōng )庙(miào )。《春(chūn )秋(qiū )谷(gǔ )梁(liáng )传(chuán )》曰(yuē ):晋(jìn )献(xiàn )公(gōng )将(jiāng )伐(fá )虢(guó ),荀(xún )息(xī )曰(yuē ):君(jūn )何(hé )不(bú )以(yǐ )屈(qū )产(chǎn )之(zhī )乘(chéng ),垂(chuí )棘(jí )之(zhī )璧(bì ),假(jiǎ )道(dào )于(yú )虞(yú )。公(gōng )曰(yuē ):此(cǐ )晋(jìn )国(guó )之(zhī )宝(bǎo )也(yě )。曰(yuē ):是(shì )取(qǔ )中(zhōng )府(fǔ )置(zhì )外(wài )府(fǔ )也(yě )。公(gōng )从(cóng )之(zhī )。及(jí )取(qǔ )虢(guó )灭(miè )虞(yú ),乃(nǎi )牵(qiān )马(mǎ )操(cāo )璧(bì ),璧(bì )则(zé )犹(yóu )故(gù ),马(mǎ )齿(chǐ )长(zhǎng )矣(yǐ )。即(jí )宫(gōng )之(zhī )奇(qí )所(suǒ )谓(wèi )虞(yú ),虢(guó )其(qí )犹(yóu )辅(fǔ )车(chē )相(xiàng )依(yī ),唇(chún )亡(wáng )则(zé )齿(chǐ )寒(hán ),虢(guó )亡(wáng ),虞(yú )亦(yì )亡(wáng )矣(yǐ )。其(qí )城(chéng )北(běi )对(duì )长(zhǎng )坂(bǎn )二(èr )十(shí )许(xǔ )里(lǐ ),谓(wèi )之(zhī )虞(yú )坂(bǎn )。戴(dài )延(yán )之(zhī )曰(yuē ):自(zì )上(shàng )及(jí )下(xià ),七(qī )山(shān )相(xiàng )重(zhòng )。《战(zhàn )国(guó )策(cè )》曰(yuē ):昔(xī )骐(qí )骥(jì )驾(jià )盐(yán )车(chē )上(shàng )于(yú )虞(yú )坂(bǎn ),迁(qiān )延(yán )负(fù )辕(yuán )而(ér )不(bú )能(néng )进(jìn )。此(cǐ )盖(gài )其(qí )困(kùn )处(chù )也(yě )。桥(qiáo )之(zhī )东(dōng )北(běi )山(shān )溪(xī )中(zhōng ),有(yǒu )小(xiǎo )水(shuǐ )西(xī )南(nán )庄(zhuāng )沙(shā )涧(jiàn ),乱(luàn )流(liú )径(jìng )大(dà )阳(yáng )城(chéng )东(dōng )。河(hé )北(běi )郡(jùn )治(zhì )也(yě )。沙(shā )涧(jiàn )水(shuǐ )南(nán )流(liú )注(zhù )于(yú )河(hé )。河(hé )水(shuǐ )又(yòu )东(dōng ),左(zuǒ )合(hé )积(jī )石(shí )、土(tǔ )柱(zhù )二(èr )溪(xī )。并(bìng )北(běi )发(fā )大(dà )阳(yáng )之(zhī )山(shān ),南(nán )流(liú )入(rù )于(yú )河(hé )。是(shì )山(shān )也(yě ),亦(yì )通(tōng )谓(wèi )之(zhī )为(wéi )薄(báo )山(shān )矣(yǐ )。故(gù )《穆(mù )天(tiān )子(zǐ )传(chuán )》曰(yuē ):天(tiān )子(zǐ )自(zì )監(jiān ),己(jǐ )丑(chǒu ),南(nán )登(dēng )于(yú )薄(báo )山(shān )窴(tián )軨(líng )之(zhī )隥(dèng ),乃(nǎi )宿(xiǔ )于(yú )虞(yú )是(shì )也(yě )。

又(yòu )东(dōng )过(guò )砥(dǐ )柱(zhù )间(jiān ),砥(dǐ )柱(zhù ),山(shān )名(míng )也(yě )。昔(xī )禹(yǔ )治(zhì )洪(hóng )水(shuǐ ),山(shān )陵(líng )当(dāng )水(shuǐ )者(zhě )凿(záo )之(zhī ),故(gù )破(pò )山(shān )以(yǐ )通(tōng )河(hé )。河(hé )水(shuǐ )分(fèn )流(liú ),包(bāo )山(shān )而(ér )过(guò ),山(shān )见(jiàn )水(shuǐ )中(zhōng )若(ruò )柱(zhù )然(rán ),故(gù )曰(yuē )砥(dǐ )柱(zhù )也(yě )。三(sān )穿(chuān )既(jì )决(jué ),水(shuǐ )流(liú )疏(shū )分(fèn ),指(zhǐ )状(zhuàng )表(biǎo )目(mù ),亦(yì )谓(wèi )之(zhī )三(sān )门(mén )矣(yǐ )。山(shān )在(zài )虢(guó )城(chéng )东(dōng )北(běi )、大(dà )阳(yáng )城(chéng )东(dōng )也(yě )。《搜(sōu )神(shén )记(jì )》称(chēng )齐(qí )景(jǐng )公(gōng )渡(dù )于(yú )江(jiāng )、沈(shěn )之(zhī )河(hé ),鼋(yuán )衔(xián )左(zuǒ )骖(cān ),没(méi )之(zhī ),众(zhòng )皆(jiē )惕(tì )。古(gǔ )冶(yě )子(zǐ )于(yú )是(shì )拔(bá )剑(jiàn )从(cóng )之(zhī ),邪(xié )行(háng )五(wǔ )里(lǐ ),逆(nì )行(háng )三(sān )里(lǐ ),至(zhì )于(yú )砥(dǐ )柱(zhù )之(zhī )下(xià ),乃(nǎi )鼋(yuán )也(yě )。左(zuǒ )手(shǒu )待(dài )鼋(yuán )头(tóu ),右(yòu )手(shǒu )挟(jiā )左(zuǒ )骖(cān ),燕(yàn )跃(yuè )鹄(hú )踊(yǒng )而(ér )出(chū ),仰(yǎng )天(tiān )大(dà )呼(hū ),水(shuǐ )为(wéi )逆(nì )流(liú )三(sān )百(bǎi )步(bù ),观(guān )者(zhě )皆(jiē )以(yǐ )为(wéi )河(hé )伯(bó )也(yě )。亦(yì )或(huò )作(zuò )江(jiāng )、沅(yuán )字(zì )者(zhě )也(yě ),若(ruò )因(yīn )地(dì )而(ér )为(wéi )名(míng ),则(zé )宜(yí )在(zài )蜀(shǔ )及(jí )长(zhǎng )沙(shā )。案(àn )《春(chūn )秋(qiū )》,此(cǐ )二(èr )土(tǔ )井(jǐng )景(jǐng )公(gōng )之(zhī )所(suǒ )不(bú )至(zhì ),古(gǔ )冶(yě )子(zǐ )亦(yì )无(wú )因(yīn )而(ér )骋(chěng )其(qí )勇(yǒng )矣(yǐ )。刘(liú )向(xiàng )叙(xù )《晏(yàn )子(zǐ )春(chūn )秋(qiū )》,称(chēng )古(gǔ )冶(yě )子(zǐ )曰(yuē ):吾(wú )尝(cháng )济(jì )于(yú )河(hé ),鼋(yuán )衔(xián )左(zuǒ )骖(cān )以(yǐ )入(rù )砥(dǐ )柱(zhù )之(zhī )流(liú ),当(dāng )是(shì )时(shí )也(yě ),从(cóng )而(ér )杀(shā )之(zhī ),视(shì )之(zhī )乃(nǎi )鼋(yuán )也(yě )。不(bú )言(yán )江(jiāng )、沅(yuán )矣(yǐ )。又(yòu )考(kǎo )史(shǐ )迁(qiān )记(jì )云(yún ):景(jǐng )公(gōng )十(shí )二(èr )年(nián ),公(gōng )见(jiàn )晋(jìn )平(píng )公(gōng );十(shí )八(bā )年(nián ),复(fù )见(jiàn )晋(jìn )昭(zhāo )公(gōng )。应(yīng )轩(xuān )所(suǒ )指(zhǐ ),路(lù )直(zhí )斯(sī )津(jīn )。从(cóng )鼋(yuán )砥(dǐ )柱(zhù )事(shì )或(huò )在(zài )兹(zī )。又(yòu )云(yún )观(guān )者(zhě )以(yǐ )为(wéi )河(hé )伯(bó ),贤(xián )于(yú )江(jiāng )、沉(chén )之(zhī )证(zhèng )。河(hé )伯(bó )本(běn )非(fēi )江(jiāng )神(shén ),又(yòu )河(hé )可(kě )知(zhī )也(yě )。河(hé )之(zhī )右(yòu )侧(cè ),崤(xiáo )水(shuǐ )注(zhù )之(zhī )。水(shuǐ )出(chū )河(hé )南(nán )盘(pán )崤(xiáo )山(shān ),西(xī )北(běi )流(liú ),水(shuǐ )上(shàng )有(yǒu )梁(liáng ),俗(sú )谓(wèi )之(zhī )鸭(yā )桥(qiáo )也(yě )。历(lì )涧(jiàn )东(dōng )北(běi )流(liú ),与(yǔ )石(shí )崤(xiáo )水(shuǐ )合(hé ),水(shuǐ )出(chū )石(shí )崤(xiáo )山(shān )。山(shān )有(yǒu )二(èr )陵(líng ):南(nán )陵(líng ),夏(xià )后(hòu )皋(gāo )之(zhī )墓(mù )也(yě );北(běi )陵(líng ),文(wén )王(wáng )所(suǒ )避(bì )风(fēng )雨(yǔ )矣(yǐ )。言(yán )山(shān )径(jìng )委(wěi )深(shēn ),峰(fēng )阜(fù )交(jiāo )荫(yīn ),故(gù )可(kě )以(yǐ )避(bì )风(fēng )雨(yǔ )也(yě )。秦(qín )将(jiāng )袭(xí )郑(zhèng ),蹇(jiǎn )叔(shū )致(zhì )谏(jiàn )而(ér )公(gōng )辞(cí )焉(yān ),蹇(jiǎn )叔(shū )哭(kū )子(zǐ )曰(yuē ):吾(wú )见(jiàn )其(qí )出(chū ),不(bú )见(jiàn )其(qí )入(rù ),晋(jìn )人(rén )御(yù )师(shī )必(bì )于(yú )崤(xiáo )矣(yǐ ),余(yú )收(shōu )尔(ěr )骨(gǔ )焉(yān )。孟(mèng )明(míng )果(guǒ )覆(fù )秦(qín )师(shī )于(yú )此(cǐ )。崤(xiáo )水(shuǐ )又(yòu )北(běi ),左(zuǒ )合(hé )西(xī )水(shuǐ ),乱(luàn )流(liú )注(zhù )于(yú )河(hé )。河(hé )水(shuǐ )又(yòu )东(dōng ),干(gàn )崤(xiáo )之(zhī )水(shuǐ )注(zhù )焉(yān )。水(shuǐ )南(nán )导(dǎo )于(yú )干(gàn )崤(xiáo )之(zhī )山(shān ),其(qí )水(shuǐ )北(běi )流(liú ),缠(chán )络(luò )二(èr )道(dào )。汉(hàn )建(jiàn )安(ān )中(zhōng ),曹(cáo )公(gōng )西(xī )讨(tǎo )巴(bā )、汉(hàn ),恶(è )南(nán )路(lù )之(zhī )险(xiǎn ),故(gù )更(gèng )开(kāi )北(běi )道(dào ),自(zì )后(hòu )行(háng )旅(lǚ ),率(lǜ )多(duō )从(cóng )之(zhī )。今(jīn )山(shān )侧(cè )附(fù )路(lù )有(yǒu )石(shí )铭(míng )云(yún ):晋(jìn )太(tài )康(kāng )三(sān )年(nián ),宏(hóng )农(nóng )太(tài )守(shǒu )梁(liáng )柳(liǔ )修(xiū )复(fù )旧(jiù )道(dào )。太(tài )崤(xiáo )以(yǐ )东(dōng ),西(xī )崤(xiáo )以(yǐ )西(xī ),明(míng )非(fēi )一(yī )崤(xiáo )也(yě )。西(xī )有(yǒu )二(èr )石(shí ),又(yòu )南(nán )五(wǔ )十(shí )步(bù ),临(lín )溪(xī )有(yǒu )恬(tián )漠(mò )先(xiān )生(shēng )《翼(yì )神(shén )碑(bēi )》,盖(gài )隐(yǐn )斯(sī )山(shān )也(yě )。其(qí )水(shuǐ )北(běi )流(liú )注(zhù )于(yú )河(hé )。河(hé )水(shuǐ )翼(yì )岸(àn )夹(jiá )山(shān ),巍(wēi )峰(fēng )峻(jùn )举(jǔ ),群(qún )山(shān )叠(dié )秀(xiù ),重(zhòng )岭(lǐng )干(gàn )霄(xiāo )。郑(zhèng )玄(xuán )案(àn )《地(dì )说(shuō )》,河(hé )水(shuǐ )东(dōng )流(liú ),贯(guàn )砥(dǐ )柱(zhù ),触(chù )阏(è )流(liú ),今(jīn )世(shì )所(suǒ )谓(wèi )砥(dǐ )柱(zhù )者(zhě ),盖(gài )乃(nǎi )阏(è )流(liú )也(yě )。砥(dǐ )柱(zhù )当(dāng )在(zài )西(xī )河(hé ),未(wèi )详(xiáng )也(yě )。余(yú )案(àn ),郑(zhèng )玄(xuán )所(suǒ )说(shuō )非(fēi )是(shì ),西(xī )河(hé )当(dāng )无(wú )山(shān )以(yǐ )拟(nǐ )之(zhī )。自(zì )砥(dǐ )柱(zhù )以(yǐ )下(xià ),五(wǔ )户(hù )已(yǐ )上(shàng ),其(qí )间(jiān )百(bǎi )二(èr )十(shí )里(lǐ ),河(hé )中(zhōng )竦(sǒng )石(shí )桀(jié )出(chū ),势(shì )连(lián )襄(xiāng )陆(lù ),盖(gài )亦(yì )禹(yǔ )凿(záo )以(yǐ )通(tōng )河(hé ),疑(yí )此(cǐ )阏(è )流(liú )也(yě )。其(qí )山(shān )虽(suī )辟(pì ),尚(shàng )梗(gěng )湍(tuān )流(liú ),激(jī )石(shí )云(yún )洄(huí ),澴(huán )波(bō )怒(nù )溢(yì ),合(hé )有(yǒu )十(shí )九(jiǔ )滩(tān ),水(shuǐ )流(liú )迅(xùn )急(jí ),势(shì )同(tóng )三(sān )峡(xiá ),破(pò )害(hài )舟(zhōu )船(chuán ),自(zì )古(gǔ )所(suǒ )患(huàn )。汉(hàn )鸿(hóng )嘉(jiā )四(sì )年(nián ),杨(yáng )焉(yān )言(yán )从(cóng )河(hé )上(shàng )下(xià ),患(huàn )砥(dǐ )柱(zhù )隘(ài ),可(kě )镌(juān )广(guǎng )之(zhī )。上(shàng )乃(nǎi )令(lìng )焉(yān )镌(juān )之(zhī ),裁(cái )没(méi )水(shuǐ )中(zhōng ),不(bú )能(néng )复(fù )去(qù ),而(ér )令(lìng )水(shuǐ )益(yì )湍(tuān )怒(nù ),害(hài )甚(shèn )平(píng )日(rì )。魏(wèi )景(jǐng )初(chū )二(èr )年(nián )二(èr )月(yuè ),帝(dì )遣(qiǎn )都(dōu )督(dū )沙(shā )丘(qiū )部(bù )、监(jiān )运(yùn )谏(jiàn )议(yì )大(dà )夫(fū )寇(kòu )慈(cí ),帅(shuài )工(gōng )五(wǔ )千(qiān )人(rén ),岁(suì )常(cháng )修(xiū )治(zhì ),以(yǐ )平(píng )河(hé )阻(zǔ )。晋(jìn )泰(tài )始(shǐ )三(sān )年(nián )正(zhèng )月(yuè ),武(wǔ )帝(dì )遣(qiǎn )监(jiān )运(yùn )大(dà )中(zhōng )大(dà )夫(fū )赵(zhào )国(guó )、都(dōu )匠(jiàng )中(zhōng )郎(láng )将(jiāng )河(hé )东(dōng )乐(lè )世(shì ),帅(shuài )众(zhòng )五(wǔ )千(qiān )余(yú )人(rén ),修(xiū )治(zhì )河(hé )滩(tān ),事(shì )见(jiàn )《五(wǔ )户(hù )祠(cí )铭(míng )》。虽(suī )世(shì )代(dài )加(jiā )功(gōng ),水(shuǐ )流(liú )漰(pēng )渀(bēn ),涛(tāo )波(bō )尚(shàng )屯(tún )。及(jí )其(qí )商(shāng )舟(zhōu )是(shì )次(cì ),鲜(xiān )不(bú )踟(chí )蹰(chú )难(nán )济(jì ),故(gù )有(yǒu )众(zhòng )峡(xiá )诸(zhū )滩(tān )之(zhī )言(yán )。五(wǔ )户(hù ),滩(tān )名(míng )也(yě ),有(yǒu )神(shén )祠(cí ),通(tōng )谓(wèi )之(zhī )五(wǔ )户(hù )将(jiāng )军(jūn ),亦(yì )不(bú )知(zhī )所(suǒ )以(yǐ )也(yě )。

又(yòu )东(dōng )过(guò )平(píng )阴(yīn )县(xiàn )北(běi ),清(qīng )水(shuǐ )从(cóng )西(xī )北(běi )来(lái )注(zhù )之(zhī )。清(qīng )水(shuǐ )出(chū )清(qīng )廉(lián )山(shān )之(zhī )西(xī )岭(lǐng ),世(shì )亦(yì )谓(wèi )之(zhī )清(qīng )营(yíng )山(shān )。其(qí )水(shuǐ )东(dōng )南(nán )流(liú ),出(chū )峡(xiá ),峡(xiá )左(zuǒ )有(yǒu )城(chéng ),盖(gài )古(gǔ )关(guān )防(fáng )也(yě )。清(qīng )水(shuǐ )历(lì )其(qí )南(nán ),东(dōng )流(liú )径(jìng )皋(gāo )落(luò )城(chéng )北(běi )。眼(yǎn )虔(qián )曰(yuē ):赤(chì )翟(zhái )之(zhī )都(dōu )也(yě )。世(shì )谓(wèi )之(zhī )倚(yǐ )毫(háo )城(chéng ),盖(gài )读(dú )声(shēng )近(jìn )转(zhuǎn ),因(yīn )失(shī )实(shí )也(yě )。《春(chūn )秋(qiū )左(zuǒ )传(chuán )》所(suǒ )谓(wèi )晋(jìn )侯(hóu )使(shǐ )太(tài )子(zǐ )申(shēn )生(shēng )伐(fá )东(dōng )山(shān )皋(gāo )落(luò )氏(shì )者(zhě )也(yě )。与(yǔ )倚(yǐ )毫(háo )川(chuān )水(shuǐ )合(hé ),水(shuǐ )出(chū )北(běi )山(shān )矿(kuàng )谷(gǔ ),东(dōng )南(nán )流(liú )注(zhù )于(yú )清(qīng )。清(qīng )水(shuǐ )又(yòu )东(dōng )径(jìng )清(qīng )廉(lián )城(chéng )南(nán ),又(yòu )东(dōng )南(nán )流(liú ),右(yòu )会(huì )南(nán )溪(xī )水(shuǐ ),水(shuǐ )出(chū )南(nán )山(shān )而(ér )东(dōng )注(zhù )清(qīng )水(shuǐ )。清(qīng )水(shuǐ )又(yòu )东(dōng )合(hé )干(gàn )枣(zǎo )涧(jiàn )水(shuǐ ),水(shuǐ )出(chū )石(shí )人(rén )岭(lǐng )下(xià ),南(nán )流(liú ),俗(sú )谓(wèi )之(zhī )扶(fú )苏(sū )水(shuǐ )。又(yòu )南(nán )历(lì )奸(jiān )苗(miáo )北(běi )马(mǎ )头(tóu )山(shān ),亦(yì )曰(yuē )白(bái )水(shuǐ )原(yuán ),西(xī )南(nán )径(jìng )垣(yuán )县(xiàn )故(gù )城(chéng )北(běi )。《史(shǐ )记(jì )》,魏(wèi )武(wǔ )侯(hóu )二(èr )年(nián )城(chéng )安(ān )邑(yì )至(zhì )垣(yuán ),即(jí )是(shì )县(xiàn )也(yě )。其(qí )水(shuǐ )西(xī )南(nán )流(liú ),注(zhù )清(qīng )水(shuǐ )。水(shuǐ )色(sè )白(bái )浊(zhuó ),初(chū )会(huì )清(qīng )流(liú ),乃(nǎi )有(yǒu )玄(xuán )素(sù )之(zhī )异(yì )也(yě )。清(qīng )水(shuǐ )又(yòu )东(dōng )南(nán )径(jìng )阳(yáng )壶(hú )城(chéng )东(dōng ),即(jí )垣(yuán )县(xiàn )之(zhī )壶(hú )亭(tíng )丘(qiū )。晋(jìn )迁(qiān )宋(sòng )五(wǔ )大(dà )夫(fū )所(suǒ )居(jū )也(yě )。清(qīng )水(shuǐ )又(yòu )东(dōng )南(nán )流(liú )注(zhù )于(yú )河(hé )。河(hé )水(shuǐ )又(yòu )东(dōng )与(yǔ )教(jiāo )水(shuǐ )合(hé ),水(shuǐ )出(chū )垣(yuán )县(xiàn )北(běi )教(jiāo )山(shān ),南(nán )径(jìng )辅(fǔ )山(shān )。山(shān )高(gāo )三(sān )十(shí )许(xǔ )里(lǐ ),上(shàng )有(yǒu )泉(quán )源(yuán ),不(bú )测(cè )其(qí )深(shēn ),山(shān )顶(dǐng )周(zhōu )圆(yuán )五(wǔ )六(liù )里(lǐ ),少(shǎo )草(cǎo )木(mù )。《山(shān )海(hǎi )经(jīng )》曰(yuē ):孟(mèng )门(mén )东(dōng )南(nán )有(yǒu )平(píng )山(shān ),水(shuǐ )出(chū )于(yú )其(qí )上(shàng ),潜(qián )于(yú )其(qí )下(xià )。又(yòu )是(shì )王(wáng )屋(wū )之(zhī )次(cì ),疑(yí )即(jí )平(píng )山(shān )也(yě )。其(qí )水(shuǐ )南(nán )流(liú ),历(lì )鼓(gǔ )钟(zhōng )上(shàng )峡(xiá ),悬(xuán )洪(hóng )五(wǔ )丈(zhàng ),飞(fēi )流(liú )注(zhù )壑(hè ),夹(jiá )岸(àn )深(shēn )高(gāo ),壁(bì )立(lì )直(zhí )上(shàng ),轻(qīng )崖(yá )秀(xiù )举(jǔ ),百(bǎi )有(yǒu )余(yú )丈(zhàng ),峰(fēng )次(cì )青(qīng )松(sōng ),岩(yán )悬(xuán )赬(chēng )石(shí ),于(yú )中(zhōng )历(lì )落(luò ),有(yǒu )翠(cuì )柏(bǎi )生(shēng )焉(yān ),丹(dān )青(qīng )绮(qǐ )分(fèn ),望(wàng )若(ruò )图(tú )绣(xiù )矣(yǐ )。水(shuǐ )广(guǎng )十(shí )许(xǔ )步(bù ),南(nán )流(liú )历(lì )鼓(gǔ )钟(zhōng )川(chuān ),分(fèn )为(wéi )二(èr )涧(jiàn ):一(yī )涧(jiàn )西(xī )北(běi )出(chū ),百(bǎi )六(liù )十(shí )许(xǔ )里(lǐ ),山(shān )岫(xiù )回(huí )岨(qū ),才(cái )通(tōng )马(mǎ )步(bù )。今(jīn )闻(wén )喜(xǐ )县(xiàn )东(dōng )北(běi )谷(gǔ )口(kǒu ),犹(yóu )有(yǒu )于(yú )河(hé )里(lǐ ),故(gù )沟(gōu )存(cún )焉(yān ),今(jīn )无(wú )复(fù )有(yǒu )水(shuǐ )。一(yī )水(shuǐ )历(lì )冶(yě )官(guān )西(xī ),世(shì )人(rén )谓(wèi )之(zhī )鼓(gǔ )钟(zhōng )城(chéng )。城(chéng )之(zhī )左(zuǒ )右(yòu ),犹(yóu )有(yǒu )遗(yí )铜(tóng )及(jí )铜(tóng )钱(qián )也(yě )。城(chéng )西(xī )阜(fù )下(xià )有(yǒu )大(dà )泉(quán ),西(xī )流(liú )注(zhù )涧(jiàn ),与(yǔ )教(jiāo )水(shuǐ )合(hé ),伏(fú )入(rù )石(shí )下(xià ),南(nán )至(zhì )下(xià )峡(xiá )。《山(shān )海(hǎi )经(jīng )》曰(yuē ):鼓(gǔ )钟(zhōng )之(zhī )山(shān ),帝(dì )台(tái )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )觞(shāng )百(bǎi )神(shén )。即(jí )是(shì )山(shān )也(yě )。其(qí )水(shuǐ )重(zhòng )源(yuán )又(yòu )发(fā ),南(nán )至(zhì )西(xī )马(mǎ )头(tóu )山(shān )东(dōng )截(jié )坡(pō )下(xià ),又(yòu )伏(fú )流(liú )南(nán )十(shí )余(yú )里(lǐ ),复(fù )出(chū ),又(yòu )谓(wèi )之(zhī )伏(fú )流(liú )水(shuǐ ),南(nán )入(rù )于(yú )河(hé )。《山(shān )海(hǎi )经(jīng )》曰(yuē ):教(jiāo )山(shān ),教(jiāo )水(shuǐ )出(chū )焉(yān ),而(ér )南(nán )流(liú )注(zhù )于(yú )河(hé )。是(shì )水(shuǐ )冬(dōng )于(yú )夏(xià )流(liú ),实(shí )惟(wéi )于(yú )河(hé )也(yě ),今(jīn )世(shì )人(rén )犹(yóu )谓(wèi )之(zhī )为(wéi )干(gàn )涧(jiàn )矣(yǐ )。河(hé )水(shuǐ )又(yòu )与(yǔ )畛(zhěn )水(shuǐ )合(hé )。水(shuǐ )出(chū )新(xīn )安(ān )县(xiàn )青(qīng )要(yào )山(shān ),今(jīn )谓(wèi )之(zhī )疆(jiāng )山(shān ),其(qí )水(shuǐ )北(běi )流(liú )入(rù )于(yú )河(hé )。《山(shān )海(hǎi )经(jīng )》曰(yuē ):青(qīng )要(yào )之(zhī )山(shān ),畛(zhěn )水(shuǐ )出(chū )焉(yān )。即(jí )是(shì )水(shuǐ )也(yě )。河(hé )水(shuǐ )又(yòu )东(dōng ),正(zhèng )回(huí )之(zhī )水(shuǐ )入(rù )焉(yān ),水(shuǐ )出(chū )騩(tuí )山(shān ),疆(jiāng )山(shān )东(dōng )阜(fù )也(yě )。东(dōng )流(liú ),俗(sú )谓(wèi )之(zhī )疆(jiāng )川(chuān )水(shuǐ ),与(yǔ )石(shí )瓜(guā )畴(chóu )川(chuān )合(hé )。水(shuǐ )出(chū )西(xī )北(běi )石(shí )涧(jiàn )中(zhōng ),东(dōng )南(nán )流(liú )注(zhù )于(yú )疆(jiāng )川(chuān )水(shuǐ )。疆(jiāng )川(chuān )水(shuǐ )又(yòu )东(dōng )径(jìng )疆(jiāng )冶(yě )铁(tiě )官(guān )东(dōng ),东(dōng )北(běi )流(liú )注(zhù )于(yú )河(hé )。河(hé )水(shuǐ )又(yòu )东(dōng )合(hé )庸(yōng )庸(yōng )之(zhī )水(shuǐ ),水(shuǐ )出(chū )河(hé )东(dōng )垣(yuán )县(xiàn )宜(yí )苏(sū )山(shān ),俗(sú )谓(wèi )之(zhī )长(zhǎng )泉(quán )水(shuǐ )。《山(shān )海(hǎi )经(jīng )》曰(yuē ):水(shuǐ )多(duō )黄(huáng )贝(bèi ),伊(yī )洛(luò )门(mén )也(yě )。其(qí )水(shuǐ )北(běi )流(liú ),分(fèn )为(wéi )二(èr )水(shuǐ ),一(yī )水(shuǐ )北(běi )入(rù )河(hé ),一(yī )水(shuǐ )又(yòu )东(dōng )北(běi )流(liú )注(zhù )于(yú )河(hé )。河(hé )水(shuǐ )又(yòu )东(dōng )径(jìng )平(píng )阴(yīn )县(xiàn )北(běi )。《地(dì )理(lǐ )风(fēng )俗(sú )记(jì )》曰(yuē ):河(hé )南(nán )平(píng )阴(yīn )县(xiàn ),故(gù )晋(jìn )阴(yīn )地(dì ),阴(yīn )戎(róng )之(zhī )所(suǒ )居(jū )。又(yòu )曰(yuē ):在(zài )平(píng )城(chéng )之(zhī )南(nán ),故(gù )曰(yuē )平(píng )阴(yīn )也(yě ),三(sān )老(lǎo )董(dǒng )公(gōng )说(shuō )高(gāo )祖(zǔ )处(chù ),陆(lù )机(jī )所(suǒ )谓(wèi )皤(pó )皤(pó )董(dǒng )叟(sǒu ),谟(mó )我(wǒ )平(píng )阴(yīn )者(zhě )也(yě )。魏(wèi )文(wén )帝(dì )改(gǎi )曰(yuē )河(hé )阴(yīn )矣(yǐ )。河(hé )水(shuǐ )又(yòu )会(huì )濝(qí )水(shuǐ ),水(shuǐ )出(chū )垣(yuán )县(xiàn )王(wáng )屋(wū )山(shān )西(xī )濝(qí )溪(xī ),夹(jiá )山(shān )东(dōng )南(nán )流(liú ),径(jìng )故(gù )城(chéng )东(dōng ),即(jí )濝(qí )关(guān )也(yě )。汉(hàn )光(guāng )武(wǔ )建(jiàn )武(wǔ )二(èr )年(nián ),遣(qiǎn )司(sī )空(kōng )王(wáng )梁(liáng )北(běi )守(shǒu )濝(qí )关(guān )、天(tiān )井(jǐng )关(guān ),击(jī )赤(chì )眉(méi )别(bié )濝(qí ),皆(jiē )降(jiàng )之(zhī )。献(xiàn )帝(dì )自(zì )陕(shǎn )北(běi )渡(dù )安(ān )邑(yì ),东(dōng )出(chū )濝(qí )关(guān ),即(jí )是(shì )关(guān )也(yě )。濝(qí )水(shuǐ )西(xī )屈(qū ),径(jìng )关(guān )城(chéng )南(nán ),历(lì )轵(zhǐ )关(guān )南(nán ),径(jìng )苗(miáo )亭(tíng )西(xī )。亭(tíng ),故(gù )周(zhōu )之(zhī )苗(miáo )邑(yì )也(yě )。又(yòu )东(dōng )流(liú )注(zhù )于(yú )河(hé )。《经(jīng )》书(shū )清(qīng )水(shuǐ ),非(fēi )也(yě )。是(shì )乃(nǎi )濝(qí )水(shuǐ )耳(ěr )。又(yòu )东(dōng )至(zhì )邓(dèng )。

洛(luò )阳(yáng )西(xī )北(běi )四(sì )十(shí )二(èr )里(lǐ ),故(gù )邓(dèng )乡(xiāng )矣(yǐ )。

阅读:26620

打赏捐助〔Donate〕>>>

《卷四》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库