大略【登录】

ok8.org > 《荀子》 > 《大略》 > 拼音版

君(jūn )人(rén )者(zhě ),隆(lóng )礼(lǐ )尊(zūn )贤(xián )而(ér )王(wáng ),重(zhòng )法(fǎ )爱(ài )民(mín )而(ér )霸(bà ),好(hǎo )利(lì )多(duō )诈(zhà )而(ér )危(wēi )。欲(yù )近(jìn )四(sì )旁(páng ),莫(mò )如(rú )中(zhōng )央(yāng ),故(gù )王(wáng )者(zhě )必(bì )居(jū )天(tiān )下(xià )之(zhī )中(zhōng ),礼(lǐ )也(yě )。

天(tiān )子(zǐ )外(wài )屏(píng ),诸(zhū )侯(hóu )内(nèi )屏(píng ),礼(lǐ )也(yě )。外(wài )屏(píng )、不(bú )欲(yù )见(jiàn )外(wài )也(yě );内(nèi )屏(píng )、不(bú )欲(yù )见(jiàn )内(nèi )也(yě )。

诸(zhū )侯(hóu )召(zhào )其(qí )臣(chén ),臣(chén )不(bú )俟(sì )驾(jià ),颠(diān )倒(dǎo )衣(yī )裳(shang )而(ér )走(zǒu ),礼(lǐ )也(yě )。诗(shī )曰(yuē ):“颠(diān )之(zhī )倒(dǎo )之(zhī ),自(zì )公(gōng )召(zhào )之(zhī )。”天(tiān )子(zǐ )召(zhào )诸(zhū )侯(hóu ),诸(zhū )侯(hóu )辇(niǎn )舆(yú )就(jiù )马(mǎ ),礼(lǐ )也(yě )。诗(shī )曰(yuē ):“我(wǒ )出(chū )我(wǒ )舆(yú ),于(yú )彼(bǐ )牧(mù )矣(yǐ )。自(zì )天(tiān )子(zǐ )所(suǒ ),谓(wèi )我(wǒ )来(lái )矣(yǐ )。”

天(tiān )子(zǐ )山(shān )冕(miǎn ),诸(zhū )侯(hóu )玄(xuán )冠(guàn ),大(dà )夫(fū )裨(bì )冕(miǎn ),士(shì )韦(wéi )弁(biàn ),礼(lǐ )也(yě )。

天(tiān )子(zǐ )御(yù )珽(tǐng ),诸(zhū )侯(hóu )御(yù )荼(tú ),大(dà )夫(fū )服(fú )笏(hù ),礼(lǐ )也(yě )。

天(tiān )子(zǐ )雕(diāo )弓(gōng ),诸(zhū )侯(hóu )彤(tóng )弓(gōng ),大(dà )夫(fū )黑(hēi )弓(gōng ),礼(lǐ )也(yě )。

诸(zhū )侯(hóu )相(xiàng )见(jiàn ),卿(qīng )为(wéi )介(jiè ),以(yǐ )其(qí )教(jiāo )士(shì )毕(bì )行(háng ),使(shǐ )仁(rén )居(jū )守(shǒu )。

聘(pìn )人(rén )以(yǐ )圭(guī ),问(wèn )士(shì )以(yǐ )璧(bì ),召(zhào )人(rén )以(yǐ )瑗(yuàn ),绝(jué )人(rén )以(yǐ )玦(jué ),反(fǎn )绝(jué )以(yǐ )环(huán )。

人(rén )主(zhǔ )仁(rén )心(xīn )设(shè )焉(yān ),知(zhī )其(qí )役(yì )也(yě ),礼(lǐ )其(qí )尽(jìn )也(yě ),故(gù )王(wáng )者(zhě )先(xiān )仁(rén )而(ér )后(hòu )礼(lǐ ),天(tiān )施(shī )然(rán )也(yě )。

聘(pìn )礼(lǐ )志(zhì )曰(yuē ):“币(bì )厚(hòu )则(zé )伤(shāng )德(dé ),财(cái )侈(chǐ )则(zé )殄(tiǎn )礼(lǐ )。”礼(lǐ )云(yún )礼(lǐ )云(yún ),玉(yù )帛(bó )云(yún )乎(hū )哉(zāi )!诗(shī )曰(yuē ):“物(wù )其(qí )指(zhǐ )矣(yǐ ),唯(wéi )其(qí )偕(xié )矣(yǐ )。”不(bú )时(shí )宜(yí ),不(bú )敬(jìng )文(wén ),不(bú )驩(huān )欣(xīn ),虽(suī )指(zhǐ )非(fēi )礼(lǐ )也(yě )。

水(shuǐ )行(háng )者(zhě )表(biǎo )深(shēn ),使(shǐ )人(rén )无(wú )陷(xiàn );治(zhì )民(mín )者(zhě )表(biǎo )乱(luàn ),使(shǐ )人(rén )无(wú )失(shī ),礼(lǐ )者(zhě ),其(qí )表(biǎo )也(yě )。先(xiān )王(wáng )以(yǐ )礼(lǐ )义(yì )表(biǎo )天(tiān )下(xià )之(zhī )乱(luàn );今(jīn )废(fèi )礼(lǐ )者(zhě ),是(shì )弃(qì )表(biǎo )也(yě ),故(gù )民(mín )迷(mí )惑(huò )而(ér )陷(xiàn )祸(huò )患(huàn ),此(cǐ )刑(xíng )罚(fá )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )繁(fán )也(yě )。

舜(shùn )曰(yuē ):“维(wéi )予(yǔ )从(cóng )欲(yù )而(ér )治(zhì )。”故(gù )礼(lǐ )之(zhī )生(shēng ),为(wéi )贤(xián )人(rén )以(yǐ )下(xià )至(zhì )庶(shù )民(mín )也(yě ),非(fēi )为(wéi )成(chéng )圣(shèng )也(yě );然(rán )而(ér )亦(yì )所(suǒ )以(yǐ )成(chéng )圣(shèng )也(yě ),不(bú )学(xué )不(bú )成(chéng );尧(yáo )学(xué )于(yú )君(jūn )畴(chóu ),舜(shùn )学(xué )于(yú )务(wù )成(chéng )昭(zhāo ),禹(yǔ )学(xué )于(yú )西(xī )王(wáng )国(guó )。

五(wǔ )十(shí )不(bú )成(chéng )丧(sàng ),七(qī )十(shí )唯(wéi )衰(shuāi )存(cún )。

亲(qīn )迎(yíng )之(zhī )礼(lǐ ),父(fù )南(nán )向(xiàng )而(ér )立(lì ),子(zǐ )北(běi )面(miàn )而(ér )跪(guì ),醮(jiào )而(ér )命(mìng )之(zhī ):“往(wǎng )迎(yíng )尔(ěr )相(xiàng ),成(chéng )我(wǒ )宗(zōng )事(shì ),隆(lóng )率(lǜ )以(yǐ )敬(jìng )先(xiān )妣(bǐ )之(zhī )嗣(sì ),若(ruò )则(zé )有(yǒu )常(cháng )。”子(zǐ )曰(yuē ):“诺(nuò )!唯(wéi )恐(kǒng )不(bú )能(néng ),敢(gǎn )忘(wàng )命(mìng )矣(yǐ )!”

夫(fū )行(háng )也(yě )者(zhě ),行(háng )礼(lǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。礼(lǐ )也(yě )者(zhě ),贵(guì )者(zhě )敬(jìng )焉(yān ),老(lǎo )者(zhě )孝(xiào )焉(yān ),长(zhǎng )者(zhě )弟(dì )焉(yān ),幼(yòu )者(zhě )慈(cí )焉(yān ),贱(jiàn )者(zhě )惠(huì )焉(yān )。

赐(cì )予(yǔ )其(qí )宫(gōng )室(shì ),犹(yóu )用(yòng )庆(qìng )赏(shǎng )于(yú )国(guó )家(jiā )也(yě );忿(fèn )怒(nù )其(qí )臣(chén )妾(qiè ),犹(yóu )用(yòng )刑(xíng )罚(fá )于(yú )万(wàn )民(mín )也(yě )。

君(jūn )子(zǐ )之(zhī )于(yú )子(zǐ ),爱(ài )之(zhī )而(ér )勿(wù )面(miàn ),使(shǐ )之(zhī )而(ér )勿(wù )视(shì ),道(dào )之(zhī )以(yǐ )道(dào )而(ér )勿(wù )强(qiáng )。

礼(lǐ )以(yǐ )顺(shùn )人(rén )心(xīn )为(wéi )本(běn ),故(gù )亡(wáng )于(yú )礼(lǐ )经(jīng )而(ér )顺(shùn )于(yú )人(rén )心(xīn )者(zhě ),皆(jiē )礼(lǐ )也(yě )。

礼(lǐ )之(zhī )大(dà )凡(fán ):--事(shì )生(shēng )、饰(shì )驩(huān )也(yě ),送(sòng )死(sǐ )、饰(shì )哀(āi )也(yě ),军(jūn )旅(lǚ )、施(shī )威(wēi )也(yě )。

亲(qīn )亲(qīn )、故(gù )故(gù )、庸(yōng )庸(yōng )、劳(láo )劳(láo ),仁(rén )之(zhī )杀(shā )也(yě );贵(guì )贵(guì )、尊(zūn )尊(zūn )、贤(xián )贤(xián )、老(lǎo )老(lǎo )、长(zhǎng )长(zhǎng )、义(yì )之(zhī )伦(lún )也(yě )。行(háng )之(zhī )得(dé )其(qí )节(jiē ),礼(lǐ )之(zhī )序(xù )也(yě )。仁(rén )、爱(ài )也(yě ),故(gù )亲(qīn );义(yì )、理(lǐ )也(yě ),故(gù )行(háng );礼(lǐ )、节(jiē )也(yě ),故(gù )成(chéng )。仁(rén )有(yǒu )里(lǐ ),义(yì )有(yǒu )门(mén );仁(rén )、非(fēi )其(qí )里(lǐ )而(ér )处(chù )之(zhī ),非(fēi )仁(rén )也(yě );义(yì ),非(fēi )其(qí )门(mén )而(ér )由(yóu )之(zhī ),非(fēi )义(yì )也(yě )。推(tuī )恩(ēn )而(ér )不(bú )理(lǐ ),不(bú )成(chéng )仁(rén );遂(suí )理(lǐ )而(ér )不(bú )敢(gǎn ),不(bú )成(chéng )义(yì );审(shěn )节(jiē )而(ér )不(bú )和(hé ),不(bú )成(chéng )礼(lǐ );和(hé )而(ér )不(bú )发(fā ),不(bú )成(chéng )乐(lè )。故(gù )曰(yuē ):仁(rén )义(yì )礼(lǐ )乐(lè ),其(qí )致(zhì )一(yī )也(yě )。君(jūn )子(zǐ )处(chù )仁(rén )以(yǐ )义(yì ),然(rán )后(hòu )仁(rén )也(yě );行(háng )义(yì )以(yǐ )礼(lǐ ),然(rán )后(hòu )义(yì )也(yě );制(zhì )礼(lǐ )反(fǎn )本(běn )成(chéng )末(mò ),然(rán )后(hòu )礼(lǐ )也(yě )。三(sān )者(zhě )皆(jiē )通(tōng ),然(rán )后(hòu )道(dào )也(yě )。

货(huò )财(cái )曰(yuē )赙(fù ),舆(yú )马(mǎ )曰(yuē )赗(fèng ),衣(yī )服(fú )曰(yuē )襚(suì ),玩(wán )好(hǎo )曰(yuē )赠(zèng ),玉(yù )贝(bèi )曰(yuē )唅(hán )。赙(fù )赗(fèng )、所(suǒ )以(yǐ )佐(zuǒ )生(shēng )也(yě ),赠(zèng )襚(suì )、所(suǒ )以(yǐ )送(sòng )死(sǐ )也(yě )。送(sòng )死(sǐ )不(bú )及(jí )柩(jiù )尸(shī ),吊(diào )生(shēng )不(bú )及(jí )悲(bēi )哀(āi ),非(fēi )礼(lǐ )也(yě )。故(gù )吉(jí )行(háng )五(wǔ )十(shí ),奔(bēn )丧(sàng )百(bǎi )里(lǐ ),赗(fèng )赠(zèng )及(jí )事(shì ),礼(lǐ )之(zhī )大(dà )也(yě )。

礼(lǐ )者(zhě )、政(zhèng )之(zhī )挽(wǎn )也(yě );为(wéi )政(zhèng )不(bú )以(yǐ )礼(lǐ ),政(zhèng )不(bú )行(háng )矣(yǐ )。

天(tiān )子(zǐ )即(jí )位(wèi ),上(shàng )卿(qīng )进(jìn )曰(yuē ):“如(rú )之(zhī )何(hé )忧(yōu )之(zhī )长(zhǎng )也(yě )?能(néng )除(chú )患(huàn )则(zé )为(wéi )福(fú ),不(bú )能(néng )除(chú )患(huàn )则(zé )为(wéi )贼(zéi )。”授(shòu )天(tiān )子(zǐ )一(yī )策(cè )。中(zhōng )卿(qīng )进(jìn )曰(yuē ):“配(pèi )天(tiān )而(ér )有(yǒu )下(xià )土(tǔ )者(zhě ),先(xiān )事(shì )虑(lǜ )事(shì ),先(xiān )患(huàn )虑(lǜ )患(huàn )。先(xiān )事(shì )虑(lǜ )事(shì )谓(wèi )之(zhī )接(jiē ),接(jiē )则(zé )事(shì )优(yōu )成(chéng )。先(xiān )患(huàn )虑(lǜ )患(huàn )谓(wèi )之(zhī )豫(yù ),豫(yù )则(zé )祸(huò )不(bú )生(shēng )。事(shì )至(zhì )而(ér )后(hòu )虑(lǜ )者(zhě )谓(wèi )之(zhī )后(hòu ),后(hòu )则(zé )事(shì )不(bú )举(jǔ )。患(huàn )至(zhì )而(ér )后(hòu )虑(lǜ )者(zhě )谓(wèi )之(zhī )困(kùn ),困(kùn )则(zé )祸(huò )不(bú )可(kě )御(yù )。”授(shòu )天(tiān )子(zǐ )二(èr )策(cè )。下(xià )卿(qīng )进(jìn )曰(yuē ):“敬(jìng )戒(jiè )无(wú )怠(dài ),庆(qìng )者(zhě )在(zài )堂(táng ),吊(diào )者(zhě )在(zài )闾(lǘ )。祸(huò )与(yǔ )福(fú )邻(lín ),莫(mò )知(zhī )其(qí )门(mén )。豫(yù )哉(zāi )!豫(yù )哉(zāi )!万(wàn )民(mín )望(wàng )之(zhī )。”授(shòu )天(tiān )子(zǐ )三(sān )策(cè )。

禹(yǔ )见(jiàn )耕(gēng )者(zhě )耦(ǒu )、立(lì )而(ér )式(shì ),过(guò )十(shí )室(shì )之(zhī )邑(yì )、必(bì )下(xià )。

杀(shā )大(dà )蚤(zǎo ),朝(cháo )大(dà )晚(wǎn ),非(fēi )礼(lǐ )也(yě )。治(zhì )民(mín )不(bú )以(yǐ )礼(lǐ ),动(dòng )斯(sī )陷(xiàn )矣(yǐ )。

平(píng )衡(héng )曰(yuē )拜(bài ),下(xià )衡(héng )曰(yuē )稽(jī )首(shǒu ),至(zhì )地(dì )曰(yuē )稽(jī )颡(sǎng )。

大(dà )夫(fū )之(zhī )臣(chén ),拜(bài )不(bú )稽(jī )首(shǒu ),非(fēi )尊(zūn )家(jiā )臣(chén )也(yě ),所(suǒ )以(yǐ )辟(pì )君(jūn )也(yě )。

一(yī )命(mìng )齿(chǐ )于(yú )乡(xiāng ),再(zài )命(mìng )齿(chǐ )于(yú )族(zú ),三(sān )命(mìng ),族(zú )人(rén )虽(suī )七(qī )十(shí )不(bú )敢(gǎn )先(xiān )。上(shàng )大(dà )夫(fū ),中(zhōng )大(dà )夫(fū ),下(xià )大(dà )夫(fū )。

吉(jí )事(shì )尚(shàng )尊(zūn ),丧(sàng )事(shì )尚(shàng )亲(qīn )。

聘(pìn )、问(wèn )也(yě )。享(xiǎng )、献(xiàn )也(yě )。私(sī )觌(dí )、私(sī )见(jiàn )也(yě )。

言(yán )语(yǔ )之(zhī )美(měi ),穆(mù )穆(mù )皇(huáng )皇(huáng )。朝(cháo )廷(tíng )之(zhī )美(měi ),济(jì )济(jì )鎗(qiāng )鎗(qiāng )。

为(wéi )人(rén )臣(chén )下(xià )者(zhě ),有(yǒu )谏(jiàn )而(ér )无(wú )讪(shàn ),有(yǒu )亡(wáng )而(ér )无(wú )疾(jí ),有(yǒu )怨(yuàn )而(ér )无(wú )怒(nù )。

君(jūn )于(yú )大(dà )夫(fū ),三(sān )问(wèn )其(qí )疾(jí ),三(sān )临(lín )其(qí )丧(sàng );于(yú )士(shì ),一(yī )问(wèn ),一(yī )临(lín )。诸(zhū )侯(hóu )非(fēi )问(wèn )疾(jí )吊(diào )丧(sàng )不(bú )之(zhī )臣(chén )之(zhī )家(jiā )。

既(jì )葬(zàng ),君(jūn )若(ruò )父(fù )之(zhī )友(yǒu )食(shí )之(zhī )则(zé )食(shí )矣(yǐ ),不(bú )辟(pì )梁(liáng )肉(ròu ),有(yǒu )醴(lǐ )酒(jiǔ )则(zé )辞(cí )。

寝(qǐn )不(bú )踰(yáo )庙(miào ),燕(yàn )衣(yī )不(bú )踰(yáo )祭(jì )服(fú ),礼(lǐ )也(yě )。

汤(tāng )之(zhī )咸(xián ),见(jiàn )夫(fū )妇(fù )。夫(fū )妇(fù )之(zhī )道(dào ),不(bú )可(kě )不(bú )正(zhèng )也(yě ),君(jūn )臣(chén )父(fù )子(zǐ )之(zhī )本(běn )也(yě )。咸(xián )、感(gǎn )也(yě ),以(yǐ )高(gāo )下(xià )下(xià ),以(yǐ )男(nán )下(xià )女(nǚ ),柔(róu )上(shàng )而(ér )刚(gāng )下(xià )。

聘(pìn )士(shì )之(zhī )义(yì ),亲(qīn )迎(yíng )之(zhī )道(dào ),重(zhòng )始(shǐ )也(yě )。

礼(lǐ )者(zhě ),人(rén )之(zhī )所(suǒ )履(lǚ )也(yě ),失(shī )所(suǒ )履(lǚ ),必(bì )颠(diān )蹶(juě )陷(xiàn )溺(nì )。所(suǒ )失(shī )微(wēi )而(ér )其(qí )为(wéi )乱(luàn )大(dà )者(zhě ),礼(lǐ )也(yě )。

礼(lǐ )之(zhī )于(yú )正(zhèng )国(guó )家(jiā )也(yě ),如(rú )权(quán )衡(héng )之(zhī )于(yú )轻(qīng )重(zhòng )也(yě ),如(rú )绳(shéng )墨(mò )之(zhī )于(yú )曲(qǔ )直(zhí )也(yě )。故(gù )人(rén )无(wú )礼(lǐ )不(bú )生(shēng ),事(shì )无(wú )礼(lǐ )不(bú )成(chéng ),国(guó )家(jiā )无(wú )礼(lǐ )不(bú )宁(níng )。君(jūn )臣(chén )不(bú )得(dé )不(bú )尊(zūn ),父(fù )子(zǐ )不(bú )得(dé )不(bú )亲(qīn ),兄(xiōng )弟(dì )不(bú )得(dé )不(bú )顺(shùn ),夫(fū )妇(fù )不(bú )得(dé )不(bú )驩(huān ),少(shǎo )者(zhě )以(yǐ )长(zhǎng ),老(lǎo )者(zhě )以(yǐ )养(yǎng )。故(gù )天(tiān )地(dì )生(shēng )之(zhī ),圣(shèng )人(rén )成(chéng )之(zhī )。

和(hé )鸾(luán )之(zhī )声(shēng ),步(bù )中(zhōng )武(wǔ )象(xiàng ),趋(qū )中(zhōng )韶(sháo )护(hù )。君(jūn )子(zǐ )听(tīng )律(lǜ )习(xí )容(róng )而(ér )后(hòu )出(chū )。

霜(shuāng )降(jiàng )逆(nì )女(nǚ ),冰(bīng )泮(pàn )杀(shā )止(zhǐ ),十(shí )日(rì )一(yī )御(yù )。

坐(zuò )视(shì )膝(xī ),立(lì )视(shì )足(zú ),应(yīng )对(duì )言(yán )语(yǔ )视(shì )面(miàn )。立(lì )视(shì )前(qián )六(liù )尺(chǐ )而(ér )大(dà )之(zhī )--六(liù )六(liù )三(sān )十(shí )六(liù ),三(sān )丈(zhàng )六(liù )尺(chǐ )。

文(wén )貌(mào )情(qíng )用(yòng ),相(xiàng )为(wéi )内(nèi )外(wài )表(biǎo )里(lǐ )。礼(lǐ )之(zhī )中(zhōng )焉(yān ),能(néng )思(sī )索(suǒ )谓(wèi )之(zhī )能(néng )虑(lǜ )。

礼(lǐ )者(zhě ),本(běn )末(mò )相(xiàng )顺(shùn ),终(zhōng )始(shǐ )相(xiàng )应(yīng )。

礼(lǐ )者(zhě ),以(yǐ )财(cái )物(wù )为(wéi )用(yòng ),以(yǐ )贵(guì )贱(jiàn )为(wéi )文(wén ),以(yǐ )多(duō )少(shǎo )为(wéi )异(yì )。

下(xià )臣(chén )事(shì )君(jūn )以(yǐ )货(huò ),中(zhōng )臣(chén )事(shì )君(jūn )以(yǐ )身(shēn ),上(shàng )臣(chén )事(shì )君(jūn )以(yǐ )人(rén )。

易(yì )曰(yuē ):“复(fù )自(zì )道(dào ),何(hé )其(qí )咎(jiù )?”春(chūn )秋(qiū )贤(xián )穆(mù )公(gōng ),以(yǐ )为(wéi )能(néng )变(biàn )也(yě )。

士(shì )有(yǒu )妒(dù )友(yǒu ),则(zé )贤(xián )交(jiāo )不(bú )亲(qīn );君(jūn )有(yǒu )妒(dù )臣(chén ),则(zé )贤(xián )人(rén )不(bú )至(zhì )。蔽(bì )公(gōng )者(zhě )谓(wèi )之(zhī )昧(mèi ),隐(yǐn )贤(xián )者(zhě )谓(wèi )之(zhī )妒(dù ),奉(fèng )妒(dù )昧(mèi )者(zhě )谓(wèi )之(zhī )交(jiāo )谲(jué )。交(jiāo )谲(jué )之(zhī )人(rén ),妒(dù )昧(mèi )之(zhī )臣(chén ),国(guó )之(zhī )薉(huì )孽(niè )也(yě )。

口(kǒu )能(néng )言(yán )之(zhī ),身(shēn )能(néng )行(háng )之(zhī ),国(guó )宝(bǎo )也(yě )。口(kǒu )不(bú )能(néng )言(yán ),身(shēn )能(néng )行(háng )之(zhī ),国(guó )器(qì )也(yě )。口(kǒu )能(néng )言(yán )之(zhī ),身(shēn )不(bú )能(néng )行(háng ),国(guó )用(yòng )也(yě )。口(kǒu )言(yán )善(shàn ),身(shēn )行(háng )恶(è ),国(guó )妖(yāo )也(yě )。治(zhì )国(guó )者(zhě )敬(jìng )其(qí )宝(bǎo ),爱(ài )其(qí )器(qì ),任(rèn )其(qí )用(yòng ),除(chú )其(qí )妖(yāo )。

不(bú )富(fù )无(wú )以(yǐ )养(yǎng )民(mín )情(qíng ),不(bú )教(jiāo )无(wú )以(yǐ )理(lǐ )民(mín )性(xìng )。故(gù )家(jiā )五(wǔ )亩(mǔ )宅(zhái ),百(bǎi )亩(mǔ )田(tián ),务(wù )其(qí )业(yè ),而(ér )勿(wù )夺(duó )其(qí )时(shí ),所(suǒ )以(yǐ )富(fù )之(zhī )也(yě )。立(lì )大(dà )学(xué ),设(shè )庠(xiáng )序(xù ),修(xiū )六(liù )礼(lǐ ),明(míng )七(qī )教(jiāo ),所(suǒ )以(yǐ )道(dào )之(zhī )也(yě )。诗(shī )曰(yuē ):“饮(yǐn )之(zhī )食(shí )之(zhī ),教(jiāo )之(zhī )诲(huì )之(zhī )。”王(wáng )事(shì )具(jù )矣(yǐ )。

武(wǔ )王(wáng )始(shǐ )入(rù )殷(yīn ),表(biǎo )商(shāng )容(róng )之(zhī )闾(lǘ ),释(shì )箕(jī )子(zǐ )之(zhī )囚(qiú ),哭(kū )比(bǐ )干(gàn )之(zhī )墓(mù ),天(tiān )下(xià )乡(xiāng )善(shàn )矣(yǐ )。

天(tiān )下(xià )国(guó )有(yǒu )俊(jùn )士(shì ),世(shì )有(yǒu )贤(xián )人(rén )。迷(mí )者(zhě )不(bú )问(wèn )路(lù ),溺(nì )者(zhě )不(bú )问(wèn )遂(suí ),亡(wáng )人(rén )好(hǎo )独(dú )。诗(shī )曰(yuē ):“我(wǒ )言(yán )维(wéi )服(fú ),勿(wù )用(yòng )为(wéi )笑(xiào )。先(xiān )民(mín )有(yǒu )言(yán ),询(xún )于(yú )刍(chú )荛(ráo )。”言(yán )博(bó )问(wèn )也(yě )。

有(yǒu )法(fǎ )者(zhě )以(yǐ )法(fǎ )行(háng ),无(wú )法(fǎ )者(zhě )以(yǐ )类(lèi )举(jǔ )。以(yǐ )其(qí )本(běn )知(zhī )其(qí )末(mò ),以(yǐ )其(qí )左(zuǒ )知(zhī )其(qí )右(yòu ),凡(fán )百(bǎi )事(shì )异(yì )理(lǐ )而(ér )相(xiàng )守(shǒu )也(yě )。庆(qìng )赏(shǎng )刑(xíng )罚(fá ),通(tōng )类(lèi )而(ér )后(hòu )应(yīng );政(zhèng )教(jiāo )习(xí )俗(sú ),相(xiàng )顺(shùn )而(ér )后(hòu )行(háng )。

八(bā )十(shí )者(zhě )一(yī )子(zǐ )不(bú )事(shì ),九(jiǔ )十(shí )者(zhě )举(jǔ )家(jiā )不(bú )事(shì ),废(fèi )疾(jí )非(fēi )人(rén )不(bú )养(yǎng )者(zhě ),一(yī )人(rén )不(bú )事(shì ),父(fù )母(mǔ )之(zhī )丧(sàng ),三(sān )年(nián )不(bú )事(shì ),齐(qí )衰(shuāi )大(dà )功(gōng ),三(sān )月(yuè )不(bú )事(shì ),从(cóng )诸(zhū )侯(hóu )来(lái ),与(yǔ )新(xīn )有(yǒu )昏(hūn ),期(qī )不(bú )事(shì )。

子(zǐ )谓(wèi )子(zǐ )家(jiā )驹(jū )续(xù )然(rán )大(dà )夫(fū ),不(bú )如(rú )晏(yàn )子(zǐ );晏(yàn )子(zǐ )功(gōng )用(yòng )之(zhī )臣(chén )也(yě ),不(bú )如(rú )子(zǐ )产(chǎn );子(zǐ )产(chǎn )惠(huì )人(rén )也(yě ),不(bú )如(rú )管(guǎn )仲(zhòng );管(guǎn )仲(zhòng )之(zhī )为(wéi )人(rén ),力(lì )功(gōng )不(bú )力(lì )义(yì ),力(lì )知(zhī )不(bú )力(lì )仁(rén ),野(yě )人(rén )也(yě ),不(bú )可(kě )为(wéi )天(tiān )子(zǐ )大(dà )夫(fū )。

孟(mèng )子(zǐ )三(sān )见(jiàn )宣(xuān )王(wáng ),不(bú )言(yán )事(shì )。门(mén )人(rén )曰(yuē ):“曷(hé )为(wéi )三(sān )遇(yù )齐(qí )王(wáng )而(ér )不(bú )言(yán )事(shì )?”孟(mèng )子(zǐ )曰(yuē ):“吾(wú )先(xiān )攻(gōng )其(qí )邪(xié )心(xīn )。”

公(gōng )行(háng )子(zǐ )之(zhī )之(zhī )燕(yàn ),遇(yù )曾(céng )元(yuán )于(yú )涂(tú ),曰(yuē ):“燕(yàn )君(jūn )何(hé )如(rú )?”曾(céng )元(yuán )曰(yuē ):“志(zhì )卑(bēi )。志(zhì )卑(bēi )者(zhě )轻(qīng )物(wù ),轻(qīng )物(wù )者(zhě )不(bú )求(qiú )助(zhù );苟(gǒu )不(bú )求(qiú )助(zhù ),何(hé )能(néng )举(jǔ )?氐(dī )羌(qiāng )之(zhī )虏(lǔ )也(yě ),不(bú )忧(yōu )其(qí )系(xì )垒(lěi )也(yě ),而(ér )忧(yōu )其(qí )不(bú )焚(fén )也(yě )。利(lì )夫(fū )秋(qiū )毫(háo ),害(hài )靡(mí )国(guó )家(jiā ),然(rán )且(qiě )为(wéi )之(zhī ),几(jǐ )为(wéi )知(zhī )计(jì )哉(zāi )!”

今(jīn )夫(fū )亡(wáng )箴(zhēn )者(zhě ),终(zhōng )日(rì )求(qiú )之(zhī )而(ér )不(bú )得(dé );其(qí )得(dé )之(zhī )也(yě ),非(fēi )目(mù )益(yì )明(míng )也(yě ),眸(móu )而(ér )见(jiàn )之(zhī )也(yě )。心(xīn )之(zhī )于(yú )虑(lǜ )亦(yì )然(rán )。

“义(yì )”与(yǔ )“利(lì )”者(zhě ),人(rén )之(zhī )所(suǒ )两(liǎng )有(yǒu )也(yě )。虽(suī )尧(yáo )舜(shùn )不(bú )能(néng )去(qù )民(mín )之(zhī )欲(yù )利(lì );然(rán )而(ér )能(néng )使(shǐ )其(qí )欲(yù )利(lì )不(bú )克(kè )其(qí )好(hǎo )义(yì )也(yě )。虽(suī )桀(jié )纣(zhòu )不(bú )能(néng )去(qù )民(mín )之(zhī )好(hǎo )义(yì );然(rán )而(ér )能(néng )使(shǐ )其(qí )好(hǎo )义(yì )不(bú )胜(shèng )其(qí )欲(yù )利(lì )也(yě )。故(gù )义(yì )胜(shèng )利(lì )者(zhě )为(wéi )治(zhì )世(shì ),利(lì )克(kè )义(yì )者(zhě )为(wéi )乱(luàn )世(shì )。上(shàng )重(zhòng )义(yì )则(zé )义(yì )克(kè )利(lì ),上(shàng )重(zhòng )利(lì )则(zé )利(lì )克(kè )义(yì )。故(gù )天(tiān )子(zǐ )不(bú )言(yán )多(duō )少(shǎo ),诸(zhū )侯(hóu )不(bú )言(yán )利(lì )害(hài ),大(dà )夫(fū )不(bú )言(yán )得(dé )丧(sàng ),士(shì )不(bú )通(tōng )货(huò )财(cái )。有(yǒu )国(guó )之(zhī )君(jūn )不(bú )息(xī )牛(niú )羊(yáng ),错(cuò )质(zhì )之(zhī )臣(chén )不(bú )息(xī )鸡(jī )豚(tún ),冢(zhǒng )卿(qīng )不(bú )修(xiū )币(bì ),大(dà )夫(fū )不(bú )为(wéi )场(chǎng )园(yuán ),从(cóng )士(shì )以(yǐ )上(shàng )皆(jiē )羞(xiū )利(lì )而(ér )不(bú )与(yǔ )民(mín )争(zhēng )业(yè ),乐(lè )分(fèn )施(shī )而(ér )耻(chǐ )积(jī )藏(cáng );然(rán )故(gù )民(mín )不(bú )困(kùn )财(cái ),贫(pín )窭(jù )者(zhě )有(yǒu )所(suǒ )窜(cuàn )其(qí )手(shǒu )。

文(wén )王(wáng )诛(zhū )四(sì ),武(wǔ )王(wáng )诛(zhū )二(èr ),周(zhōu )公(gōng )卒(zú )业(yè ),至(zhì )成(chéng )康(kāng )则(zé )案(àn )无(wú )诛(zhū )已(yǐ )。

多(duō )积(jī )财(cái )而(ér )羞(xiū )无(wú )有(yǒu ),重(zhòng )民(mín )任(rèn )而(ér )诛(zhū )不(bú )能(néng ),此(cǐ )邪(xié )行(háng )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )起(qǐ ),刑(xíng )罚(fá )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )多(duō )也(yě )。

上(shàng )好(hǎo )义(yì ),则(zé )民(mín )闇(ān )饰(shì )矣(yǐ )!上(shàng )好(hǎo )富(fù ),则(zé )民(mín )死(sǐ )利(lì )矣(yǐ )!二(èr )者(zhě )治(zhì )乱(luàn )之(zhī )衢(qú )也(yě )。民(mín )语(yǔ )曰(yuē ):“欲(yù )富(fù )乎(hū )?忍(rěn )耻(chǐ )矣(yǐ )!倾(qīng )绝(jué )矣(yǐ )!绝(jué )故(gù )旧(jiù )矣(yǐ )!与(yǔ )义(yì )分(fèn )背(bèi )矣(yǐ )!”上(shàng )好(hǎo )富(fù ),则(zé )人(rén )民(mín )之(zhī )行(háng )如(rú )此(cǐ ),安(ān )得(dé )不(bú )乱(luàn )!

汤(tāng )旱(hàn )而(ér )祷(dǎo )曰(yuē ):“政(zhèng )不(bú )节(jiē )与(yǔ )?使(shǐ )民(mín )疾(jí )与(yǔ )?何(hé )以(yǐ )不(bú )雨(yǔ )至(zhì )斯(sī )极(jí )也(yě )!宫(gōng )室(shì )荣(róng )与(yǔ )?妇(fù )谒(yè )盛(shèng )与(yǔ )?何(hé )以(yǐ )不(bú )雨(yǔ )至(zhì )斯(sī )之(zhī )极(jí )也(yě )!苞(bāo )苴(jū )行(háng )与(yǔ )?谗(chán )夫(fū )兴(xìng )与(yǔ )?何(hé )以(yǐ )不(bú )雨(yǔ )至(zhì )斯(sī )极(jí )也(yě )!”

天(tiān )之(zhī )生(shēng )民(mín ),非(fēi )为(wéi )君(jūn )也(yě );天(tiān )之(zhī )立(lì )君(jūn ),以(yǐ )为(wéi )民(mín )也(yě )。故(gù )古(gǔ )者(zhě ),列(liè )地(dì )建(jiàn )国(guó ),非(fēi )以(yǐ )贵(guì )诸(zhū )侯(hóu )而(ér )已(yǐ );列(liè )官(guān )职(zhí ),差(chà )爵(jué )禄(lù ),非(fēi )以(yǐ )尊(zūn )大(dà )夫(fū )而(ér )已(yǐ )。

主(zhǔ )道(dào )知(zhī )人(rén ),臣(chén )道(dào )知(zhī )事(shì )。故(gù )舜(shùn )之(zhī )治(zhì )天(tiān )下(xià ),不(bú )以(yǐ )事(shì )诏(zhào )而(ér )万(wàn )物(wù )成(chéng )。农(nóng )精(jīng )于(yú )田(tián ),而(ér )不(bú )可(kě )以(yǐ )为(wéi )田(tián )师(shī ),工(gōng )贾(jiǎ )亦(yì )然(rán )。

以(yǐ )贤(xián )易(yì )不(bú )肖(xiāo ),不(bú )待(dài )卜(bo )而(ér )后(hòu )知(zhī )吉(jí )。以(yǐ )治(zhì )伐(fá )乱(luàn ),不(bú )待(dài )战(zhàn )而(ér )后(hòu )知(zhī )克(kè )。

齐(qí )人(rén )欲(yù )伐(fá )鲁(lǔ ),忌(jì )卞(biàn )庄(zhuāng )子(zǐ ),不(bú )敢(gǎn )过(guò )卞(biàn )。晋(jìn )人(rén )欲(yù )伐(fá )卫(wèi ),畏(wèi )子(zǐ )路(lù ),不(bú )敢(gǎn )过(guò )蒲(pú )。

不(bú )知(zhī )而(ér )问(wèn )尧(yáo )舜(shùn ),无(wú )有(yǒu )而(ér )求(qiú )天(tiān )府(fǔ )。--曰(yuē ):先(xiān )王(wáng )之(zhī )道(dào ),则(zé )尧(yáo )舜(shùn )已(yǐ );六(liù )贰(èr )之(zhī )博(bó ),则(zé )天(tiān )府(fǔ )已(yǐ )。

君(jūn )子(zǐ )之(zhī )学(xué )如(rú )蜕(tuì ),幡(fān )然(rán )迁(qiān )之(zhī )。故(gù )其(qí )行(háng )效(xiào ),其(qí )立(lì )效(xiào ),其(qí )置(zhì )颜(yán )色(sè )、出(chū )辞(cí )气(qì )效(xiào )。无(wú )留(liú )善(shàn ),无(wú )宿(xiǔ )问(wèn )。

善(shàn )学(xué )者(zhě )尽(jìn )其(qí )理(lǐ ),善(shàn )行(háng )者(zhě )究(jiū )其(qí )难(nán )。

君(jūn )子(zǐ )立(lì )志(zhì )如(rú )穷(qióng ),虽(suī )天(tiān )子(zǐ )三(sān )公(gōng )问(wèn )正(zhèng ),以(yǐ )是(shì )非(fēi )对(duì )。

君(jūn )子(zǐ )隘(ài )穷(qióng )而(ér )不(bú )失(shī ),劳(láo )倦(juàn )而(ér )不(bú )苟(gǒu ),临(lín )患(huàn )难(nán )而(ér )不(bú )忘(wàng )细(xì )席(xí )之(zhī )言(yán )。岁(suì )不(bú )寒(hán )无(wú )以(yǐ )知(zhī )松(sōng )柏(bǎi ),事(shì )不(bú )难(nán )无(wú )以(yǐ )知(zhī )君(jūn )子(zǐ )无(wú )日(rì )不(bú )在(zài )是(shì )。

雨(yǔ )小(xiǎo ),汉(hàn )故(gù )潜(qián )。夫(fū )尽(jìn )小(xiǎo )者(zhě )大(dà ),积(jī )微(wēi )者(zhě )箸(zhù ),德(dé )至(zhì )者(zhě )色(sè )泽(zé )洽(qià ),行(háng )尽(jìn )而(ér )声(shēng )问(wèn )远(yuǎn ),小(xiǎo )人(rén )不(bú )诚(chéng )于(yú )内(nèi )而(ér )求(qiú )之(zhī )于(yú )外(wài )。

言(yán )而(ér )不(bú )称(chēng )师(shī )谓(wèi )之(zhī )畔(pàn ),教(jiāo )而(ér )不(bú )称(chēng )师(shī )谓(wèi )之(zhī )倍(bèi )。倍(bèi )畔(pàn )之(zhī )人(rén ),明(míng )君(jūn )不(bú )内(nèi ),朝(cháo )士(shì )大(dà )夫(fū )遇(yù )诸(zhū )涂(tú )不(bú )与(yǔ )言(yán )。

不(bú )足(zú )于(yú )行(háng )者(zhě ),说(shuō )过(guò );不(bú )足(zú )于(yú )信(xìn )者(zhě ),诚(chéng )言(yán )。故(gù )春(chūn )秋(qiū )善(shàn )胥(xū )命(mìng ),而(ér )诗(shī )非(fēi )屡(lǚ )盟(méng ),其(qí )心(xīn )一(yī )也(yě )。善(shàn )为(wéi )诗(shī )者(zhě )不(bú )说(shuō ),善(shàn )为(wéi )易(yì )者(zhě )不(bú )占(zhàn ),善(shàn )为(wéi )礼(lǐ )者(zhě )不(bú )相(xiàng ),其(qí )心(xīn )同(tóng )也(yě )。

曾(céng )子(zǐ )曰(yuē ):“孝(xiào )子(zǐ )言(yán )为(wéi )可(kě )闻(wén ),行(háng )为(wéi )可(kě )见(jiàn )。言(yán )为(wéi )可(kě )闻(wén ),所(suǒ )以(yǐ )说(shuō )远(yuǎn )也(yě );行(háng )为(wéi )可(kě )见(jiàn ),所(suǒ )以(yǐ )说(shuō )近(jìn )也(yě );近(jìn )者(zhě )说(shuō )则(zé )亲(qīn ),远(yuǎn )者(zhě )悦(yuè )则(zé )附(fù );亲(qīn )近(jìn )而(ér )附(fù )远(yuǎn ),孝(xiào )子(zǐ )之(zhī )道(dào )也(yě )。”

曾(céng )子(zǐ )行(háng ),晏(yàn )子(zǐ )从(cóng )于(yú )郊(jiāo ),曰(yuē ):“婴(yīng )闻(wén )之(zhī ):君(jūn )子(zǐ )赠(zèng )人(rén )以(yǐ )言(yán ),庶(shù )人(rén )赠(zèng )人(rén )以(yǐ )财(cái )。婴(yīng )贫(pín )无(wú )财(cái ),请(qǐng )假(jiǎ )于(yú )君(jūn )子(zǐ ),赠(zèng )吾(wú )子(zǐ )以(yǐ )言(yán ):乘(chéng )舆(yú )之(zhī )轮(lún ),太(tài )山(shān )之(zhī )木(mù )也(yě ),示(shì )诸(zhū )檃(yǐn )栝(guā ),三(sān )月(yuè )五(wǔ )月(yuè ),为(wéi )帱(dào )采(cǎi ),敝(bì )而(ér )不(bú )反(fǎn )其(qí )常(cháng )。君(jūn )子(zǐ )之(zhī )檃(yǐn )栝(guā ),不(bú )可(kě )不(bú )谨(jǐn )也(yě )。慎(shèn )之(zhī )!兰(lán )茞(chén )槁(gǎo )本(běn ),渐(jiàn )于(yú )蜜(mì )醴(lǐ ),一(yī )佩(pèi )易(yì )之(zhī )。正(zhèng )君(jūn )渐(jiàn )于(yú )香(xiāng )酒(jiǔ ),可(kě )谗(chán )而(ér )得(dé )也(yě )。君(jūn )子(zǐ )之(zhī )所(suǒ )渐(jiàn ),不(bú )可(kě )不(bú )慎(shèn )也(yě )。”

人(rén )之(zhī )于(yú )文(wén )学(xué )也(yě ),犹(yóu )玉(yù )之(zhī )于(yú )琢(zhuó )磨(mó )也(yě )。诗(shī )曰(yuē ):“如(rú )切(qiē )如(rú )磋(cuō ),如(rú )琢(zhuó )如(rú )磨(mó )。”谓(wèi )学(xué )问(wèn )也(yě )。和(hé )之(zhī )璧(bì ),井(jǐng )里(lǐ )之(zhī )厥(jué )也(yě ),玉(yù )人(rén )琢(zhuó )之(zhī ),为(wéi )天(tiān )子(zǐ )宝(bǎo )。子(zǐ )赣(gàn )季(jì )路(lù )故(gù )鄙(bǐ )人(rén )也(yě ),被(bèi )文(wén )学(xué ),服(fú )礼(lǐ )义(yì ),为(wéi )天(tiān )下(xià )列(liè )士(shì )。

学(xué )问(wèn )不(bú )厌(yàn ),好(hǎo )士(shì )不(bú )倦(juàn ),是(shì )天(tiān )府(fǔ )也(yě )。

君(jūn )子(zǐ )疑(yí )则(zé )不(bú )言(yán ),未(wèi )问(wèn )则(zé )不(bú )言(yán ),道(dào )远(yuǎn )日(rì )益(yì )矣(yǐ )。

多(duō )知(zhī )而(ér )无(wú )亲(qīn ),博(bó )学(xué )而(ér )无(wú )方(fāng ),好(hǎo )多(duō )而(ér )无(wú )定(dìng )者(zhě ),君(jūn )子(zǐ )不(bú )与(yǔ )。

少(shǎo )不(bú )讽(fěng )诵(sòng ),壮(zhuàng )不(bú )论(lùn )议(yì ),虽(suī )可(kě ),未(wèi )成(chéng )也(yě )。

君(jūn )子(zǐ )壹(yī )教(jiāo ),弟(dì )子(zǐ )壹(yī )学(xué ),亟(jí )成(chéng )。

君(jūn )子(zǐ )进(jìn )则(zé )益(yì )上(shàng )之(zhī )誉(yù ),而(ér )损(sǔn )下(xià )之(zhī )忧(yōu )。不(bú )能(néng )而(ér )居(jū )之(zhī ),诬(wū )也(yě );无(wú )益(yì )而(ér )厚(hòu )受(shòu )之(zhī ),窃(qiè )也(yě )。学(xué )者(zhě )非(fēi )必(bì )为(wéi )仕(shì ),而(ér )仕(shì )者(zhě )必(bì )如(rú )学(xué )。

子(zǐ )贡(gòng )问(wèn )于(yú )孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“赐(cì )倦(juàn )于(yú )学(xué )矣(yǐ ),愿(yuàn )息(xī )事(shì )君(jūn )。”孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“诗(shī )云(yún ):‘温(wēn )恭(gōng )朝(cháo )夕(xī ),执(zhí )事(shì )有(yǒu )恪(kè )。’事(shì )君(jūn )难(nán ),事(shì )君(jūn )焉(yān )可(kě )息(xī )哉(zāi )!”“然(rán )则(zé ),赐(cì )愿(yuàn )息(xī )事(shì )亲(qīn )。”孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“诗(shī )云(yún ):‘孝(xiào )子(zǐ )不(bú )匮(kuì ),永(yǒng )锡(xī )尔(ěr )类(lèi )。’事(shì )亲(qīn )难(nán ),事(shì )亲(qīn )焉(yān )可(kě )息(xī )哉(zāi )!”“然(rán )则(zé )赐(cì )愿(yuàn )息(xī )于(yú )妻(qī )子(zǐ )。”孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“诗(shī )云(yún ):‘刑(xíng )于(yú )寡(guǎ )妻(qī ),至(zhì )于(yú )兄(xiōng )弟(dì ),以(yǐ )御(yù )于(yú )家(jiā )邦(bāng )。’妻(qī )子(zǐ )难(nán ),妻(qī )子(zǐ )焉(yān )可(kě )息(xī )哉(zāi )!”“然(rán )则(zé )赐(cì )愿(yuàn )息(xī )于(yú )朋(péng )友(yǒu )。”孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“诗(shī )云(yún ):‘朋(péng )友(yǒu )攸(yōu )摄(shè ),摄(shè )以(yǐ )威(wēi )仪(yí )。’朋(péng )友(yǒu )难(nán ),朋(péng )友(yǒu )焉(yān )可(kě )息(xī )哉(zāi )!”“然(rán )则(zé )赐(cì )愿(yuàn )息(xī )耕(gēng )。”孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“诗(shī )云(yún ):‘昼(zhòu )尔(ěr )于(yú )茅(máo ),宵(xiāo )尔(ěr )索(suǒ )绹(táo ),亟(jí )其(qí )乘(chéng )屋(wū ),其(qí )始(shǐ )播(bō )百(bǎi )谷(gǔ )。’耕(gēng )难(nán ),耕(gēng )焉(yān )可(kě )息(xī )哉(zāi )!”“然(rán )则(zé )赐(cì )无(wú )息(xī )者(zhě )乎(hū )?”孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“望(wàng )其(qí )圹(kuàng ),皋(gāo )如(rú )也(yě ),颠(diān )如(rú )也(yě ),鬲(gé )如(rú )也(yě ),此(cǐ )则(zé )知(zhī )所(suǒ )息(xī )矣(yǐ )。”子(zǐ )贡(gòng )曰(yuē ):“大(dà )哉(zāi )!死(sǐ )乎(hū )!君(jūn )子(zǐ )息(xī )焉(yān ),小(xiǎo )人(rén )休(xiū )焉(yān )。”

国(guó )风(fēng )之(zhī )好(hǎo )色(sè )也(yě ),传(chuán )曰(yuē ):“盈(yíng )其(qí )欲(yù )而(ér )不(bú )愆(qiān )其(qí )止(zhǐ )。其(qí )诚(chéng )可(kě )比(bǐ )于(yú )金(jīn )石(shí ),其(qí )声(shēng )可(kě )内(nèi )于(yú )宗(zōng )庙(miào )。”小(xiǎo )雅(yǎ )不(bú )以(yǐ )于(yú )污(wū )上(shàng ),自(zì )引(yǐn )而(ér )居(jū )下(xià ),疾(jí )今(jīn )之(zhī )政(zhèng )以(yǐ )思(sī )往(wǎng )者(zhě ),其(qí )言(yán )有(yǒu )文(wén )焉(yān ),其(qí )声(shēng )有(yǒu )哀(āi )焉(yān )。

国(guó )将(jiāng )兴(xìng ),必(bì )贵(guì )师(shī )而(ér )重(zhòng )傅(fù ),贵(guì )师(shī )而(ér )重(zhòng )傅(fù ),则(zé )法(fǎ )度(dù )存(cún )。国(guó )将(jiāng )衰(shuāi ),必(bì )贱(jiàn )师(shī )而(ér )轻(qīng )傅(fù );贱(jiàn )师(shī )而(ér )轻(qīng )傅(fù ),则(zé )人(rén )有(yǒu )快(kuài );人(rén )有(yǒu )快(kuài )则(zé )法(fǎ )度(dù )坏(huài )。

古(gǔ )者(zhě )匹(pǐ )夫(fū )五(wǔ )十(shí )而(ér )士(shì )。天(tiān )子(zǐ )诸(zhū )侯(hóu )子(zǐ )十(shí )九(jiǔ )而(ér )冠(guàn ),冠(guàn )而(ér )听(tīng )治(zhì ),其(qí )教(jiāo )至(zhì )也(yě )。

君(jūn )子(zǐ )也(yě )者(zhě )而(ér )好(hǎo )之(zhī ),其(qí )人(rén )也(yě );其(qí )人(rén )而(ér )不(bú )教(jiāo ),不(bú )祥(xiáng )。非(fēi )君(jūn )子(zǐ )而(ér )好(hǎo )之(zhī ),非(fēi )其(qí )人(rén )也(yě );非(fēi )其(qí )人(rén )而(ér )教(jiāo )之(zhī ),赍(jī )盗(dào )粮(liáng ),借(jiè )贼(zéi )兵(bīng )也(yě )。

不(bú )自(zì )嗛(qiàn )其(qí )行(háng )者(zhě ),言(yán )滥(làn )过(guò )。古(gǔ )之(zhī )贤(xián )人(rén ),贱(jiàn )为(wéi )布(bù )衣(yī ),贫(pín )为(wéi )匹(pǐ )夫(fū ),食(shí )则(zé )饘(zhān )粥(zhōu )不(bú )足(zú ),衣(yī )则(zé )竖(shù )褐(hè )不(bú )完(wán );然(rán )而(ér )非(fēi )礼(lǐ )不(bú )进(jìn ),非(fēi )义(yì )不(bú )受(shòu ),安(ān )取(qǔ )此(cǐ )?

子(zǐ )夏(xià )家(jiā )贫(pín ),衣(yī )若(ruò )县(xiàn )鹑(chún )。人(rén )曰(yuē ):“子(zǐ )何(hé )不(bú )仕(shì )?”曰(yuē ):“诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )骄(jiāo )我(wǒ )者(zhě ),吾(wú )不(bú )为(wéi )臣(chén );大(dà )夫(fū )之(zhī )骄(jiāo )我(wǒ )者(zhě ),吾(wú )不(bú )复(fù )见(jiàn )。柳(liǔ )下(xià )惠(huì )与(yǔ )后(hòu )门(mén )者(zhě )同(tóng )衣(yī ),而(ér )不(bú )见(jiàn )疑(yí ),非(fēi )一(yī )日(rì )之(zhī )闻(wén )也(yě )。争(zhēng )利(lì )如(rú )蚤(zǎo )甲(jiǎ ),而(ér )丧(sàng )其(qí )掌(zhǎng )。”

君(jūn )人(rén )者(zhě )不(bú )可(kě )以(yǐ )不(bú )慎(shèn )取(qǔ )臣(chén ),匹(pǐ )夫(fū )不(bú )可(kě )不(bú )慎(shèn )取(qǔ )友(yǒu )。友(yǒu )者(zhě )、所(suǒ )以(yǐ )相(xiàng )有(yǒu )也(yě )。道(dào )不(bú )同(tóng ),何(hé )以(yǐ )相(xiàng )有(yǒu )也(yě )?均(jūn )薪(xīn )施(shī )火(huǒ ),火(huǒ )就(jiù )燥(zào );平(píng )地(dì )注(zhù )水(shuǐ ),水(shuǐ )流(liú )湿(shī )。夫(fū )类(lèi )之(zhī )相(xiàng )从(cóng )也(yě ),如(rú )此(cǐ )其(qí )着(zhe )也(yě ),以(yǐ )友(yǒu )观(guān )人(rén ),焉(yān )所(suǒ )疑(yí )?取(qǔ )友(yǒu )善(shàn )人(rén ),不(bú )可(kě )不(bú )慎(shèn ),是(shì )德(dé )之(zhī )基(jī )也(yě )。诗(shī )曰(yuē ):“无(wú )将(jiāng )大(dà )车(chē ),维(wéi )尘(chén )冥(míng )冥(míng )。”言(yán )无(wú )与(yǔ )小(xiǎo )人(rén )处(chù )也(yě )。

蓝(lán )苴(jū )路(lù )作(zuò ),似(sì )知(zhī )而(ér )非(fēi )。懦(nuò )弱(ruò )易(yì )夺(duó ),似(sì )仁(rén )而(ér )非(fēi )。悍(hàn )戆(gàng )好(hǎo )斗(dòu ),似(sì )勇(yǒng )而(ér )非(fēi )。

仁(rén )义(yì )礼(lǐ )善(shàn )之(zhī )于(yú )人(rén )也(yě ),辟(pì )之(zhī )若(ruò )货(huò )财(cái )粟(sù )米(mǐ )之(zhī )于(yú )家(jiā )也(yě ),多(duō )有(yǒu )之(zhī )者(zhě )富(fù ),少(shǎo )有(yǒu )之(zhī )者(zhě )贫(pín ),至(zhì )无(wú )有(yǒu )者(zhě )穷(qióng )。故(gù )大(dà )者(zhě )不(bú )能(néng ),小(xiǎo )者(zhě )不(bú )为(wéi ),是(shì )弃(qì )国(guó )捐(juān )身(shēn )之(zhī )道(dào )也(yě )。

凡(fán )物(wù )有(yǒu )乘(chéng )而(ér )来(lái ),乘(chéng )其(qí )出(chū )者(zhě ),是(shì )其(qí )反(fǎn )也(yě )。

流(liú )言(yán )灭(miè )之(zhī ),货(huò )色(sè )远(yuǎn )之(zhī )。祸(huò )之(zhī )所(suǒ )由(yóu )生(shēng )也(yě ),生(shēng )自(zì )纤(xiān )纤(xiān )也(yě )。是(shì )故(gù )君(jūn )子(zǐ )蚤(zǎo )绝(jué )之(zhī )。

言(yán )之(zhī )信(xìn )者(zhě ),在(zài )乎(hū )区(qū )盖(gài )之(zhī )间(jiān )。疑(yí )则(zé )不(bú )言(yán ),未(wèi )问(wèn )则(zé )不(bú )言(yán )。

知(zhī )者(zhě )明(míng )于(yú )事(shì ),达(dá )于(yú )数(shù ),不(bú )可(kě )以(yǐ )不(bú )诚(chéng )事(shì )也(yě )。故(gù )曰(yuē ):“君(jūn )子(zǐ )难(nán )说(shuō ),说(shuō )之(zhī )不(bú )以(yǐ )道(dào ),不(bú )说(shuō )也(yě )。”

语(yǔ )曰(yuē ):“流(liú )丸(wán )止(zhǐ )于(yú )瓯(ōu )臾(yú ),流(liú )言(yán )止(zhǐ )于(yú )知(zhī )者(zhě )。”此(cǐ )家(jiā )言(yán )邪(xié )说(shuō )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )恶(è )儒(rú )者(zhě )也(yě )。是(shì )非(fēi )疑(yí ),则(zé )度(dù )之(zhī )以(yǐ )远(yuǎn )事(shì ),验(yàn )之(zhī )以(yǐ )近(jìn )物(wù ),参(cān )之(zhī )以(yǐ )平(píng )心(xīn ),流(liú )言(yán )止(zhǐ )焉(yān ),恶(è )言(yán )死(sǐ )焉(yān )。

曾(céng )子(zǐ )食(shí )鱼(yú ),有(yǒu )余(yú ),曰(yuē ):“泔(gān )之(zhī )。”门(mén )人(rén )曰(yuē ):“泔(gān )之(zhī )伤(shāng )人(rén ),不(bú )若(ruò )奥(ào )之(zhī )。”曾(céng )子(zǐ )泣(qì )涕(tì )曰(yuē ):“有(yǒu )异(yì )心(xīn )乎(hū )哉(zāi )!”伤(shāng )其(qí )闻(wén )之(zhī )晚(wǎn )也(yě )。

无(wú )用(yòng )吾(wú )之(zhī )所(suǒ )短(duǎn ),遇(yù )人(rén )之(zhī )所(suǒ )长(zhǎng )。故(gù )塞(sāi )而(ér )避(bì )所(suǒ )短(duǎn ),移(yí )而(ér )从(cóng )所(suǒ )仕(shì )。疏(shū )知(zhī )而(ér )不(bú )法(fǎ ),辨(biàn )察(chá )而(ér )操(cāo )僻(pì ),勇(yǒng )果(guǒ )而(ér )无(wú )礼(lǐ ),君(jūn )子(zǐ )之(zhī )所(suǒ )憎(zēng )恶(è )也(yě )。

多(duō )言(yán )而(ér )类(lèi ),圣(shèng )人(rén )也(yě );少(shǎo )言(yán )而(ér )法(fǎ ),君(jūn )子(zǐ )也(yě );多(duō )言(yán )无(wú )法(fǎ ),而(ér )流(liú )湎(miǎn )然(rán ),虽(suī )辩(biàn ),小(xiǎo )人(rén )也(yě )。

国(guó )法(fǎ )禁(jìn )拾(shí )遗(yí ),恶(è )民(mín )之(zhī )串(chuàn )以(yǐ )无(wú )分(fèn )得(dé )也(yě ),有(yǒu )夫(fū )分(fèn )义(yì ),则(zé )容(róng )天(tiān )下(xià )而(ér )治(zhì );无(wú )分(fèn )义(yì ),则(zé )一(yī )妻(qī )一(yī )妾(qiè )而(ér )乱(luàn )。

天(tiān )下(xià )之(zhī )人(rén ),唯(wéi )各(gè )特(tè )意(yì )哉(zāi ),然(rán )而(ér )有(yǒu )所(suǒ )共(gòng )予(yǔ )也(yě )。言(yán )味(wèi )者(zhě )予(yǔ )易(yì )牙(yá ),言(yán )音(yīn )者(zhě )予(yǔ )师(shī )旷(kuàng ),言(yán )治(zhì )者(zhě )予(yǔ )三(sān )王(wáng )。三(sān )王(wáng )既(jì )以(yǐ )定(dìng )法(fǎ )度(dù ),制(zhì )礼(lǐ )乐(lè )而(ér )传(chuán )之(zhī ),有(yǒu )不(bú )用(yòng )而(ér )改(gǎi )自(zì )作(zuò ),何(hé )以(yǐ )异(yì )于(yú )变(biàn )易(yì )牙(yá )之(zhī )和(hé ),更(gèng )师(shī )旷(kuàng )之(zhī )律(lǜ )?无(wú )三(sān )王(wáng )之(zhī )法(fǎ ),天(tiān )下(xià )不(bú )待(dài )亡(wáng ),国(guó )不(bú )待(dài )死(sǐ )。

饮(yǐn )而(ér )不(bú )食(shí )者(zhě ),蝉(chán )也(yě );不(bú )饮(yǐn )不(bú )食(shí )者(zhě ),浮(fú )蝣(yóu )也(yě )。

虞(yú )舜(shùn )、孝(xiào )己(jǐ )孝(xiào )而(ér )亲(qīn )不(bú )爱(ài ),比(bǐ )干(gàn )、子(zǐ )胥(xū )忠(zhōng )而(ér )君(jūn )不(bú )用(yòng ),仲(zhòng )尼(ní )、颜(yán )渊(yuān )知(zhī )而(ér )穷(qióng )于(yú )世(shì )。劫(jié )迫(pò )于(yú )暴(bào )国(guó )而(ér )无(wú )所(suǒ )辟(pì )之(zhī ),则(zé )崇(chóng )其(qí )善(shàn ),扬(yáng )其(qí )美(měi ),言(yán )其(qí )所(suǒ )长(zhǎng ),而(ér )不(bú )称(chēng )其(qí )所(suǒ )短(duǎn )也(yě )。

惟(wéi )惟(wéi )而(ér )亡(wáng )者(zhě ),诽(fěi )也(yě );博(bó )而(ér )穷(qióng )者(zhě ),訾(zī )也(yě );清(qīng )之(zhī )而(ér )俞(yú )浊(zhuó )者(zhě ),口(kǒu )也(yě )。

君(jūn )子(zǐ )能(néng )为(wéi )可(kě )贵(guì ),不(bú )能(néng )使(shǐ )人(rén )必(bì )贵(guì )己(jǐ );能(néng )为(wéi )可(kě )用(yòng ),不(bú )能(néng )使(shǐ )人(rén )必(bì )用(yòng )己(jǐ )。

诰(gào )誓(shì )不(bú )及(jí )五(wǔ )帝(dì ),盟(méng )诅(zǔ )不(bú )及(jí )三(sān )王(wáng ),交(jiāo )质(zhì )子(zǐ )不(bú )及(jí )五(wǔ )伯(bó )。

阅读:25838

打赏捐助〔Donate〕>>>

《大略》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库