隋纪四【登录】

《资治通鉴》 > 《隋纪》·八卷 > 《隋纪四》 > 拼音版

起(qǐ )阏(è )逢(féng )困(kùn )敦(dūn ),尽(jìn )强(qiáng )圉(yǔ )单(dān )阏(è ),凡(fán )四(sì )年(nián )。

高(gāo )祖(zǔ )文(wén )皇(huáng )帝(dì )下(xià )仁(rén )寿(shòu )四(sì )年(nián )(甲(jiǎ )子(zǐ ),公(gōng )元(yuán )六(liù )零(líng )四(sì )年(nián ))

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),丙(bǐng )午(wǔ ),赦(shè )天(tiān )下(xià )。

帝(dì )将(jiāng )避(bì )暑(shǔ )于(yú )仁(rén )寿(shòu )宫(gōng ),术(shù )士(shì )章(zhāng )仇(chóu )太(tài )翼(yì )固(gù )谏(jiàn );不(bú )听(tīng ),太(tài )翼(yì )曰(yuē ):“是(shì )行(háng )恐(kǒng )銮(luán )舆(yú )不(bú )返(fǎn )!”帝(dì )大(dà )怒(nù ),系(xì )之(zhī )长(zhǎng )安(ān )狱(yù ),期(qī )还(hái )而(ér )斩(zhǎn )之(zhī )。甲(jiǎ )子(zǐ ),幸(xìng )仁(rén )寿(shòu )宫(gōng )。乙(yǐ )丑(chǒu ),诏(zhào )赏(shǎng )赐(cì )支(zhī )度(dù ),事(shì )无(wú )巨(jù )细(xì ),并(bìng )付(fù )皇(huáng )太(tài )子(zǐ )。夏(xià ),四(sì )月(yuè ),乙(yǐ )卯(mǎo ),帝(dì )不(bú )豫(yù )。六(liù )月(yuè ),庚(gēng )申(shēn ),赦(shè )天(tiān )下(xià )。秋(qiū ),七(qī )月(yuè ),甲(jiǎ )辰(chén ),上(shàng )疾(jí )甚(shèn ),卧(wò )与(yǔ )百(bǎi )僚(liáo )辞(cí )诀(jué ),并(bìng )握(wò )手(shǒu )歔(xū )欷(xī ),命(mìng )太(tài )子(zǐ )赦(shè )章(zhāng )仇(chóu )太(tài )翼(yì )。丁(dīng )未(wèi ),崩(bēng )于(yú )大(dà )宝(bǎo )殿(diàn )。

高(gāo )祖(zǔ )性(xìng )严(yán )重(zhòng ),令(lìng )行(háng )禁(jìn )止(zhǐ ),勤(qín )于(yú )政(zhèng )事(shì )。每(měi )旦(dàn )听(tīng )朝(cháo ),日(rì )昃(zè )忘(wàng )倦(juàn )。虽(suī )啬(sè )于(yú )财(cái ),至(zhì )于(yú )赏(shǎng )赐(cì )有(yǒu )功(gōng ),即(jí )无(wú )所(suǒ )爱(ài );将(jiāng )士(shì )战(zhàn )没(méi ),必(bì )加(jiā )优(yōu )赏(shǎng ),仍(réng )遣(qiǎn )使(shǐ )者(zhě )劳(láo )问(wèn )其(qí )家(jiā )。爱(ài )养(yǎng )百(bǎi )姓(xìng ),劝(quàn )课(kè )农(nóng )桑(sāng ),轻(qīng )徭(yáo )薄(báo )赋(fù )。其(qí )自(zì )奉(fèng )养(yǎng ),务(wù )为(wéi )俭(jiǎn )素(sù ),乘(chéng )舆(yú )御(yù )物(wù ),故(gù )弊(bì )者(zhě )随(suí )令(lìng )补(bǔ )用(yòng );自(zì )非(fēi )享(xiǎng )宴(yàn ),所(suǒ )食(shí )不(bú )过(guò )一(yī )肉(ròu );后(hòu )宫(gōng )皆(jiē )服(fú )浣(huàn )濯(zhuó )之(zhī )衣(yī )。天(tiān )下(xià )化(huà )之(zhī ),开(kāi )皇(huáng )、仁(rén )寿(shòu )之(zhī )间(jiān ),丈(zhàng )夫(fū )率(lǜ )衣(yī )绢(juàn )布(bù ),不(bú )服(fú )绫(líng )绮(qǐ ),装(zhuāng )带(dài )不(bú )过(guò )铜(tóng )铁(tiě )骨(gǔ )角(jiǎo ),无(wú )金(jīn )玉(yù )之(zhī )饰(shì )。故(gù )衣(yī )食(shí )滋(zī )殖(zhí ),仓(cāng )库(kù )盈(yíng )溢(yì )。受(shòu )禅(chán )之(zhī )初(chū ),民(mín )户(hù )不(bú )满(mǎn )四(sì )百(bǎi )万(wàn ),末(mò )年(nián ),逾(yú )八(bā )百(bǎi )九(jiǔ )十(shí )万(wàn ),独(dú )冀(jì )州(zhōu )已(yǐ )一(yī )百(bǎi )万(wàn )户(hù )。然(rán )猜(cāi )忌(jì )苛(kē )察(chá ),信(xìn )受(shòu )谗(chán )言(yán ),功(gōng )臣(chén )故(gù )旧(jiù ),无(wú )始(shǐ )终(zhōng )保(bǎo )全(quán )者(zhě );乃(nǎi )至(zhì )子(zǐ )弟(dì ),皆(jiē )如(rú )仇(chóu )敌(dí ),此(cǐ )其(qí )所(suǒ )短(duǎn )也(yě )。

初(chū ),文(wén )献(xiàn )皇(huáng )后(hòu )既(jì )崩(bēng ),宣(xuān )华(huá )夫(fū )人(rén )陈(chén )氏(shì )、容(róng )华(huá )夫(fū )人(rén )察(chá )氏(shì )皆(jiē )有(yǒu )宠(chǒng )。陈(chén )氏(shì ),陈(chén )高(gāo )宗(zōng )之(zhī )女(nǚ );蔡(cài )氏(shì ),丹(dān )杨(yáng )人(rén )也(yě )。上(shàng )寝(qǐn )疾(jí )于(yú )仁(rén )寿(shòu )宫(gōng ),尚(shàng )书(shū )左(zuǒ )仆(pú )射(shè )杨(yáng )素(sù )、兵(bīng )部(bù )尚(shàng )书(shū )柳(liǔ )述(shù )、黄(huáng )门(mén )侍(shì )郎(láng )元(yuán )岩(yán )皆(jiē )入(rù )阁(gé )侍(shì )疾(jí ),召(zhào )皇(huáng )太(tài )子(zǐ )入(rù )居(jū )大(dà )宝(bǎo )殿(diàn )。太(tài )子(zǐ )虑(lǜ )上(shàng )有(yǒu )不(bú )讳(huì ),须(xū )预(yù )防(fáng )拟(nǐ ),手(shǒu )自(zì )为(wéi )书(shū ),封(fēng )出(chū )问(wèn )素(sù );素(sù )条(tiáo )录(lù )事(shì )状(zhuàng )以(yǐ )报(bào )太(tài )子(zǐ )。宫(gōng )人(rén )误(wù )送(sòng )上(shàng )所(suǒ ),上(shàng )览(lǎn )而(ér )大(dà )恚(huì )。陈(chén )夫(fū )人(rén )平(píng )旦(dàn )出(chū )更(gèng )衣(yī ),为(wéi )太(tài )子(zǐ )所(suǒ )逼(bī ),拒(jù )之(zhī ),得(dé )免(miǎn ),归(guī )于(yú )上(shàng )所(suǒ );上(shàng )怪(guài )其(qí )神(shén )色(sè )有(yǒu )异(yì ),问(wèn )其(qí )故(gù )。夫(fū )人(rén )泫(xuàn )然(rán )曰(yuē ):“太(tài )子(zǐ )无(wú )礼(lǐ )!”上(shàng )恚(huì ),抵(dǐ )床(chuáng )曰(yuē ):“畜(chù )生(shēng )何(hé )足(zú )付(fù )大(dà )事(shì )!独(dú )孤(gū )误(wù )我(wǒ )!”乃(nǎi )呼(hū )柳(liǔ )述(shù )、元(yuán )岩(yán )曰(yuē ):“召(zhào )我(wǒ )儿(ér )!”述(shù )等(děng )将(jiāng )呼(hū )太(tài )子(zǐ ),上(shàng )曰(yuē ):“勇(yǒng )也(yě )。”述(shù )、岩(yán )出(chū )阁(gé )为(wéi )敕(chì )书(shū )。杨(yáng )素(sù )闻(wén )之(zhī ),以(yǐ )白(bái )太(tài )子(zǐ ),矫(jiǎo )诏(zhào )执(zhí )述(shù )、岩(yán ),系(xì )大(dà )理(lǐ )狱(yù );追(zhuī )东(dōng )宫(gōng )兵(bīng )士(shì )帖(tiē )上(shàng )台(tái )宿(xiǔ )卫(wèi ),门(mén )禁(jìn )出(chū )入(rù ),并(bìng )取(qǔ )宇(yǔ )文(wén )述(shù )、郭(guō )衍(yǎn )节(jiē )度(dù );令(lìng )右(yòu )庶(shù )子(zǐ )张(zhāng )衡(héng )入(rù )寝(qǐn )殿(diàn )侍(shì )疾(jí ),尽(jìn )遣(qiǎn )后(hòu )宫(gōng )出(chū )就(jiù )别(bié )室(shì );俄(é )而(ér )上(shàng )崩(bēng )。故(gù )中(zhōng )外(wài )颇(pō )有(yǒu )异(yì )论(lùn )。陈(chén )夫(fū )人(rén )与(yǔ )后(hòu )宫(gōng )闻(wén )变(biàn ),相(xiàng )顾(gù )战(zhàn )栗(lì )失(shī )色(sè )。晡(bū )后(hòu ),太(tài )子(zǐ )遣(qiǎn )使(shǐ )者(zhě )赍(jī )小(xiǎo )金(jīn )合(hé ),帖(tiē )纸(zhǐ )于(yú )际(jì ),亲(qīn )署(shǔ )封(fēng )字(zì ),以(yǐ )赐(cì )夫(fū )人(rén )。夫(fū )人(rén )见(jiàn )之(zhī ),惶(huáng )惧(jù ),以(yǐ )为(wéi )鸩(zhèn )毒(dú ),不(bú )敢(gǎn )发(fā )。使(shǐ )者(zhě )促(cù )之(zhī ),乃(nǎi )发(fā ),合(hé )中(zhōng )有(yǒu )同(tóng )心(xīn )结(jié )数(shù )枚(méi ),宫(gōng )人(rén )咸(xián )悦(yuè ),相(xiàng )谓(wèi )曰(yuē ):“得(dé )免(miǎn )死(sǐ )矣(yǐ )!”陈(chén )氏(shì )恚(huì )而(ér )却(què )坐(zuò ),不(bú )肯(kěn )致(zhì )谢(xiè );诸(zhū )宫(gōng )人(rén )共(gòng )逼(bī )之(zhī ),乃(nǎi )拜(bài )使(shǐ )者(zhě )。其(qí )夜(yè ),太(tài )子(zǐ )蒸(zhēng )焉(yān )。

乙(yǐ )卯(mǎo ),发(fā )丧(sàng ),太(tài )子(zǐ )即(jí )皇(huáng )帝(dì )位(wèi )。会(huì )伊(yī )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )杨(yáng )约(yuē )来(lái )朝(cháo ),太(tài )子(zǐ )遣(qiǎn )约(yuē )入(rù )长(zhǎng )安(ān ),易(yì )留(liú )守(shǒu )者(zhě ),矫(jiǎo )称(chēng )高(gāo )祖(zǔ )之(zhī )诏(zhào ),赐(cì )故(gù )太(tài )子(zǐ )勇(yǒng )死(sǐ ),缢(yì )杀(shā )之(zhī );然(rán )后(hòu )陈(chén )兵(bīng )集(jí )众(zhòng ),发(fā )高(gāo )祖(zǔ )凶(xiōng )问(wèn )。炀(yáng )帝(dì )闻(wén )之(zhī ),曰(yuē ):“令(lìng )兄(xiōng )之(zhī )弟(dì ),果(guǒ )堪(kān )大(dà )任(rèn )。”追(zhuī )封(fēng )勇(yǒng )为(wéi )房(fáng )陵(líng )王(wáng ),不(bú )为(wéi )置(zhì )嗣(sì )。八(bā )月(yuè ),丁(dīng )卯(mǎo ),梓(zǐ )宫(gōng )至(zhì )自(zì )仁(rén )寿(shòu )宫(gōng );丙(bǐng )子(zǐ ),殡(bìn )于(yú )大(dà )兴(xìng )前(qián )殿(diàn )。柳(liǔ )述(shù )、元(yuán )岩(yán )并(bìng )除(chú )名(míng ),述(shù )徙(xǐ )龙(lóng )川(chuān ),岩(yán )徙(xǐ )南(nán )海(hǎi )。帝(dì )令(lìng )兰(lán )陵(líng )公(gōng )主(zhǔ )与(yǔ )述(shù )离(lí )绝(jué ),欲(yù )改(gǎi )嫁(jià )之(zhī );公(gōng )主(zhǔ )以(yǐ )死(sǐ )自(zì )誓(shì ),不(bú )复(fù )朝(cháo )谒(yè ),上(shàng )表(biǎo )请(qǐng )与(yǔ )述(shù )同(tóng )徙(xǐ ),帝(dì )大(dà )怒(nù )。公(gōng )主(zhǔ )忧(yōu )愤(fèn )而(ér )卒(zú ),临(lín )终(zhōng ),上(shàng )表(biǎo )请(qǐng )葬(zàng )于(yú )柳(liǔ )氏(shì )。帝(dì )愈(yù )怒(nù ),竟(jìng )不(bú )哭(kū ),葬(zàng )送(sòng )甚(shèn )薄(báo )。

太(tài )史(shǐ )令(lìng )袁(yuán )充(chōng )奏(zòu )言(yán ):“皇(huáng )帝(dì )即(jí )位(wèi ),与(yǔ )尧(yáo )受(shòu )命(mìng )年(nián )合(hé )。”讽(fěng )百(bǎi )官(guān )表(biǎo )贺(hè )。礼(lǐ )部(bù )侍(shì )郎(láng )许(xǔ )善(shàn )心(xīn )议(yì ),以(yǐ )为(wéi )“国(guó )哀(āi )甫(fǔ )尔(ěr ),不(bú )宜(yí )称(chēng )贺(hè )。”左(zuǒ )卫(wèi )大(dà )将(jiāng )军(jūn )宇(yǔ )文(wén )述(shù )素(sù )恶(è )善(shàn )心(xīn ),讽(fěng )御(yù )史(shǐ )劾(hé )之(zhī );左(zuǒ )迁(qiān )给(gěi )事(shì )郎(láng ),降(jiàng )品(pǐn )二(èr )等(děng )。

汉(hàn )王(wáng )谅(liàng )有(yǒu )宠(chǒng )于(yú )高(gāo )祖(zǔ ),为(wéi )并(bìng )州(zhōu )总(zǒng )管(guǎn ),自(zì )山(shān )以(yǐ )东(dōng ),至(zhì )于(yú )沧(cāng )海(hǎi ),南(nán )距(jù )黄(huáng )河(hé ),五(wǔ )十(shí )二(èr )州(zhōu )皆(jiē )隶(lì )焉(yān );特(tè )许(xǔ )以(yǐ )便(biàn )宜(yí )从(cóng )事(shì ),不(bú )拘(jū )律(lǜ )令(lìng )。谅(liàng )自(zì )以(yǐ )所(suǒ )居(jū )天(tiān )下(xià )精(jīng )兵(bīng )处(chù ),见(jiàn )太(tài )子(zǐ )勇(yǒng )以(yǐ )谗(chán )废(fèi ),居(jū )常(cháng )怏(yàng )怏(yàng ),及(jí )蜀(shǔ )王(wáng )秀(xiù )得(dé )罪(zuì ),尤(yóu )不(bú )自(zì )安(ān ),阴(yīn )蓄(xù )异(yì )图(tú )。言(yán )于(yú )高(gāo )祖(zǔ ),以(yǐ )“突(tū )厥(jué )方(fāng )强(qiáng ),宜(yí )修(xiū )武(wǔ )备(bèi )。”于(yú )是(shì )大(dà )发(fā )工(gōng )役(yì ),缮(shàn )治(zhì )器(qì )械(xiè ),招(zhāo )集(jí )亡(wáng )命(mìng ),左(zuǒ )右(yòu )私(sī )人(rén )殆(dài )将(jiāng )数(shù )万(wàn )。突(tū )厥(jué )尝(cháng )寇(kòu )边(biān ),高(gāo )祖(zǔ )使(shǐ )谅(liàng )御(yù )之(zhī ),为(wéi )突(tū )厥(jué )所(suǒ )败(bài );其(qí )所(suǒ )领(lǐng )将(jiāng )帅(shuài )坐(zuò )除(chú )解(jiě )者(zhě )八(bā )十(shí )馀(yú )人(rén ),皆(jiē )配(pèi )防(fáng )岭(lǐng )表(biǎo )。谅(liàng )以(yǐ )其(qí )宿(xiǔ )旧(jiù ),奏(zòu )请(qǐng )留(liú )之(zhī ),高(gāo )祖(zǔ )怒(nù )曰(yuē ):“尔(ěr )为(wéi )籓(bān )王(wáng ),惟(wéi )当(dāng )敬(jìng )依(yī )朝(cháo )命(mìng ),何(hé )得(dé )私(sī )论(lùn )宿(xiǔ )旧(jiù ),废(fèi )国(guó )家(jiā )宪(xiàn )法(fǎ )邪(xié )!嗟(jiē )乎(hū )小(xiǎo )子(zǐ ),尔(ěr )一(yī )旦(dàn )无(wú )我(wǒ ),或(huò )欲(yù )妄(wàng )动(dòng ),彼(bǐ )取(qǔ )尔(ěr )如(rú )笼(lóng )内(nèi )鸡(jī )雏(chú )耳(ěr ),何(hé )用(yòng )腹(fù )心(xīn )为(wéi )!”

王(wáng )頍(kuǐ )者(zhě ),僧(sēng )辩(biàn )之(zhī )子(zǐ ),倜(tì )傥(tǎng )好(hǎo )奇(qí )略(luè ),为(wéi )谅(liàng )咨(zī )议(yì )参(cān )军(jūn ),萧(xiāo )摩(mó )诃(hē ),陈(chén )氏(shì )旧(jiù )将(jiāng ),二(èr )人(rén )俱(jù )不(bú )得(dé )志(zhì ),每(měi )郁(yù )郁(yù )思(sī )乱(luàn ),皆(jiē )为(wéi )谅(liàng )所(suǒ )亲(qīn )善(shàn ),赞(zàn )成(chéng )其(qí )阴(yīn )谋(móu )。

会(huì )荧(yíng )惑(huò )守(shǒu )东(dōng )井(jǐng ),仪(yí )曹(cáo )鄴(yè )人(rén )傅(fù )奕(yì )晓(xiǎo )星(xīng )历(lì ),谅(liàng )问(wèn )之(zhī )曰(yuē ):“是(shì )何(hé )祥(xiáng )也(yě )?”对(duì )曰(yuē ):“天(tiān )上(shàng )东(dōng )井(jǐng ),黄(huáng )道(dào )所(suǒ )经(jīng ),荧(yíng )惑(huò )过(guò )之(zhī ),乃(nǎi )其(qí )常(cháng )理(lǐ ),若(ruò )入(rù )地(dì )上(shàng )井(jǐng ),则(zé )可(kě )怪(guài )耳(ěr )。”谅(liàng )不(bú )悦(yuè )。

及(jí )高(gāo )祖(zǔ )崩(bēng ),炀(yáng )帝(dì )遣(qiǎn )车(chē )骑(qí )将(jiāng )军(jūn )屈(qū )突(tū )通(tōng )以(yǐ )高(gāo )祖(zǔ )玺(xǐ )书(shū )征(zhēng )之(zhī )。先(xiān )是(shì ),高(gāo )祖(zǔ )与(yǔ )谅(liàng )密(mì )约(yuē ):“若(ruò )玺(xǐ )书(shū )召(zhào )汝(rǔ ),敕(chì )字(zì )傍(bàng )别(bié )加(jiā )一(yī )点(diǎn ),又(yòu )与(yǔ )玉(yù )麟(lín )符(fú )合(hé )者(zhě ),当(dāng )就(jiù )征(zhēng )。”及(jí )发(fā )书(shū )无(wú )验(yàn ),谅(liàng )知(zhī )有(yǒu )变(biàn )。诘(jié )通(tōng ),通(tōng )占(zhàn )对(duì )不(bú )屈(qū ),乃(nǎi )遣(qiǎn )归(guī )长(zhǎng )安(ān )。谅(liàng )遂(suí )发(fā )兵(bīng )反(fǎn )。

总(zǒng )管(guǎn )司(sī )马(mǎ )安(ān )定(dìng )皇(huáng )甫(fǔ )诞(dàn )切(qiē )谏(jiàn ),谅(liàng )不(bú )纳(nà )。诞(dàn )流(liú )涕(tì )曰(yuē ):“窃(qiè )料(liào )大(dà )王(wáng )兵(bīng )资(zī )非(fēi )京(jīng )师(shī )之(zhī )敌(dí );加(jiā )以(yǐ )君(jūn )臣(chén )位(wèi )定(dìng ),逆(nì )顺(shùn )势(shì )殊(shū ),士(shì )马(mǎ )虽(suī )精(jīng ),难(nán )以(yǐ )取(qǔ )胜(shèng )。一(yī )旦(dàn )陷(xiàn )身(shēn )叛(pàn )逆(nì ),絓(guà )于(yú )刑(xíng )书(shū ),虽(suī )欲(yù )为(wéi )布(bù )衣(yī ),不(bú )可(kě )得(dé )也(yě )。”谅(liàng )怒(nù ),囚(qiú )之(zhī )。

岚(lán )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )乔(qiáo )钟(zhōng )葵(kuí )将(jiāng )赴(fù )谅(liàng ),其(qí )司(sī )马(mǎ )京(jīng )兆(zhào )陶(táo )模(mó )拒(jù )之(zhī )曰(yuē ):“汉(hàn )王(wáng )所(suǒ )图(tú )不(bú )轨(guǐ ),公(gōng )荷(hé )国(guó )厚(hòu )恩(ēn ),当(dāng )竭(jié )诚(chéng )效(xiào )命(mìng ),岂(qǐ )得(dé )身(shēn )为(wéi )厉(lì )阶(jiē )乎(hū )!”钟(zhōng )葵(kuí )失(shī )色(sè )曰(yuē ):“司(sī )马(mǎ )反(fǎn )邪(xié )!”临(lín )之(zhī )以(yǐ )兵(bīng ),辞(cí )气(qì )不(bú )挠(náo ),钟(zhōng )葵(kuí )义(yì )而(ér )释(shì )之(zhī )。军(jūn )吏(lì )曰(yuē ):“若(ruò )不(bú )斩(zhǎn )模(mó ),无(wú )以(yǐ )压(yā )众(zhòng )心(xīn )。”乃(nǎi )囚(qiú )之(zhī )。于(yú )是(shì )从(cóng )谅(liàng )反(fǎn )者(zhě )凡(fán )十(shí )九(jiǔ )州(zhōu )。

王(wáng )頍(kuǐ )说(shuō )谅(liàng )曰(yuē ):“王(wáng )所(suǒ )部(bù )将(jiāng )吏(lì ),家(jiā )属(shǔ )尽(jìn )在(zài )关(guān )西(xī ),若(ruò )用(yòng )此(cǐ )等(děng ),则(zé )宜(yí )长(zhǎng )驱(qū )深(shēn )入(rù ),直(zhí )据(jù )京(jīng )都(dōu ),所(suǒ )谓(wèi )疾(jí )雷(léi )不(bú )及(jí )掩(yǎn )耳(ěr );若(ruò )但(dàn )欲(yù )割(gē )据(jù )旧(jiù )齐(qí )之(zhī )地(dì ),宜(yí )任(rèn )东(dōng )人(rén )。”谅(liàng )不(bú )能(néng )决(jué ),乃(nǎi )兼(jiān )用(yòng )二(èr )策(cè ),唱(chàng )言(yán )杨(yáng )素(sù )反(fǎn ),将(jiāng )诛(zhū )之(zhī )。

总(zǒng )管(guǎn )府(fǔ )兵(bīng )曹(cáo )闻(wén )喜(xǐ )裴(péi )文(wén )安(ān )说(shuō )谅(liàng )曰(yuē ):“井(jǐng )陉(xíng )以(yǐ )西(xī ),在(zài )王(wáng )掌(zhǎng )握(wò )之(zhī )内(nèi ),山(shān )东(dōng )士(shì )马(mǎ ),亦(yì )为(wéi )我(wǒ )有(yǒu ),宜(yí )悉(xī )发(fā )之(zhī );分(fèn )遣(qiǎn )羸(léi )兵(bīng )屯(tún )守(shǒu )要(yào )害(hài ),仍(réng )命(mìng )随(suí )方(fāng )略(luè )地(dì ),帅(shuài )其(qí )精(jīng )锐(ruì ),直(zhí )入(rù )蒲(pú )津(jīn )。文(wén )安(ān )请(qǐng )为(wéi )前(qián )锋(fēng ),王(wáng )以(yǐ )大(dà )军(jūn )继(jì )后(hòu ),风(fēng )行(háng )雷(léi )击(jī ),顿(dùn )于(yú )霸(bà )上(shàng )。咸(xián )阳(yáng )以(yǐ )东(dōng ),可(kě )指(zhǐ )麾(huī )而(ér )定(dìng )。京(jīng )师(shī )震(zhèn )扰(rǎo ),兵(bīng )不(bú )暇(xiá )集(jí ),上(shàng )下(xià )相(xiàng )疑(yí ),群(qún )情(qíng )离(lí )骇(hài );我(wǒ )陈(chén )兵(bīng )号(hào )令(lìng ),谁(shuí )敢(gǎn )不(bú )从(cóng )!旬(xún )日(rì )之(zhī )间(jiān ),事(shì )可(kě )定(dìng )矣(yǐ )。”谅(liàng )大(dà )悦(yuè ),于(yú )是(shì )遣(qiǎn )所(suǒ )署(shǔ )大(dà )将(jiāng )军(jūn )余(yú )公(gōng )理(lǐ )出(chū )太(tài )谷(gǔ ),趣(qù )河(hé )阳(yáng ),大(dà )将(jiāng )军(jūn )綦(qí )良(liáng )出(chū )滏(fǔ )口(kǒu ),趣(qù )黎(lí )阳(yáng ),大(dà )将(jiāng )军(jūn )刘(liú )建(jiàn )出(chū )井(jǐng )陉(xíng ),略(luè )燕(yàn )、赵(zhào ),柱(zhù )国(guó )乔(qiáo )钟(zhōng )葵(kuí )出(chū )雁(yàn )门(mén ),署(shǔ )文(wén )安(ān )为(wéi )柱(zhù )国(guó ),与(yǔ )柱(zhù )国(guó )纥(gē )单(dān )贵(guì )、王(wáng )聃(dān )等(děng )直(zhí )指(zhǐ )京(jīng )师(shī )。

帝(dì )以(yǐ )右(yòu )武(wǔ )卫(wèi )将(jiāng )军(jūn )洛(luò )阳(yáng )丘(qiū )和(hé )为(wéi )蒲(pú )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ ),镇(zhèn )蒲(pú )津(jīn )。谅(liàng )简(jiǎn )精(jīng )锐(ruì )数(shù )百(bǎi )骑(qí )戴(dài )羃(mì ),诈(zhà )称(chēng )谅(liàng )宫(gōng )人(rén )还(hái )长(zhǎng )安(ān ),门(mén )司(sī )弗(fú )觉(jiào ),径(jìng )入(rù )蒲(pú )州(zhōu ),城(chéng )中(zhōng )豪(háo )杰(jié )亦(yì )有(yǒu )应(yīng )之(zhī )者(zhě );丘(qiū )和(hé )觉(jiào )其(qí )变(biàn ),逾(yú )城(chéng ),逃(táo )归(guī )长(zhǎng )安(ān )。蒲(pú )州(zhōu )长(zhǎng )史(shǐ )勃(bó )海(hǎi )高(gāo )义(yì )明(míng )、司(sī )马(mǎ )北(běi )平(píng )荣(róng )毘(pí )皆(jiē )为(wéi )反(fǎn )者(zhě )所(suǒ )执(zhí )。裴(péi )文(wén )安(ān )等(děng )未(wèi )至(zhì )蒲(pú )津(jīn )百(bǎi )馀(yú )里(lǐ ),谅(liàng )忽(hū )改(gǎi )图(tú ),令(lìng )纥(gē )单(dān )贵(guì )断(duàn )河(hé )桥(qiáo ),守(shǒu )蒲(pú )州(zhōu ),而(ér )召(zhào )文(wén )安(ān )还(hái )。文(wén )安(ān )至(zhì ),谓(wèi )谅(liàng )曰(yuē ):“兵(bīng )机(jī )诡(guǐ )速(sù ),本(běn )欲(yù )出(chū )其(qí )不(bú )意(yì )。王(wáng )既(jì )不(bú )行(háng ),文(wén )安(ān )又(yòu )返(fǎn ),使(shǐ )彼(bǐ )计(jì )成(chéng ),大(dà )事(shì )去(qù )矣(yǐ )。”谅(liàng )不(bú )对(duì )。以(yǐ )王(wáng )聃(dān )为(wéi )蒲(pú )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ ),裴(péi )文(wén )安(ān )为(wéi )晋(jìn )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ ),薛(xuē )粹(cuì )为(wéi )绛(jiàng )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ ),梁(liáng )菩(pú )萨(sà )为(wéi )潞(lù )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ ),韦(wéi )道(dào )正(zhèng )为(wéi )韩(hán )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ ),张(zhāng )伯(bó )英(yīng )为(wéi )泽(zé )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )。代(dài )州(zhōu )总(zǒng )管(guǎn )天(tiān )水(shuǐ )李(lǐ )景(jǐng )发(fā )兵(bīng )拒(jù )谅(liàng ),谅(liàng )遣(qiǎn )其(qí )将(jiāng )刘(liú )暠(gào )袭(xí )景(jǐng );景(jǐng )击(jī )斩(zhǎn )之(zhī )。谅(liàng )复(fù )遣(qiǎn )乔(qiáo )钟(zhōng )葵(kuí )帅(shuài )劲(jìn )勇(yǒng )三(sān )万(wàn )攻(gōng )之(zhī ),景(jǐng )战(zhàn )士(shì )不(bú )过(guò )数(shù )千(qiān ),加(jiā )以(yǐ )城(chéng )池(chí )不(bú )固(gù ),为(wéi )钟(zhōng )葵(kuí )所(suǒ )攻(gōng ),崩(bēng )毁(huǐ )相(xiàng )继(jì ),景(jǐng )且(qiě )战(zhàn )且(qiě )筑(zhù ),士(shì )卒(zú )皆(jiē )殊(shū )死(sǐ )斗(dòu );钟(zhōng )葵(kuí )屡(lǚ )败(bài )。司(sī )马(mǎ )冯(féng )孝(xiào )慈(cí )、司(sī )法(fǎ )吕(lǚ )玉(yù )并(bìng )骁(xiāo )勇(yǒng )善(shàn )战(zhàn ),仪(yí )同(tóng )三(sān )司(sī )侯(hóu )莫(mò )陈(chén )乂(ài )多(duō )谋(móu )画(huà ),工(gōng )拒(jù )守(shǒu )之(zhī )术(shù ),景(jǐng )知(zhī )三(sān )人(rén )可(kě )用(yòng ),推(tuī )诚(chéng )任(rèn )之(zhī ),己(jǐ )无(wú )所(suǒ )关(guān )预(yù ),唯(wéi )在(zài )閤(gě )持(chí )重(zhòng ),时(shí )抚(fǔ )循(xún )而(ér )已(yǐ )。

杨(yáng )素(sù )将(jiāng )轻(qīng )骑(qí )五(wǔ )千(qiān )袭(xí )王(wáng )聃(dān )、纥(gē )单(dān )贵(guì )于(yú )蒲(pú )州(zhōu ),夜(yè ),至(zhì )河(hé )际(jì ),收(shōu )商(shāng )贾(jiǎ )船(chuán ),得(dé )数(shù )百(bǎi )艘(sōu ),船(chuán )内(nèi )多(duō )置(zhì )草(cǎo ),践(jiàn )之(zhī )无(wú )声(shēng ),遂(suí )衔(xián )枚(méi )而(ér )济(jì );迟(chí )明(míng ),击(jī )之(zhī );纥(gē )单(dān )贵(guì )败(bài )走(zǒu ),聃(dān )惧(jù ),以(yǐ )城(chéng )降(jiàng )。有(yǒu )诏(zhào )征(zhēng )素(sù )还(hái )。初(chū ),素(sù )将(jiāng )行(háng ),计(jì )日(rì )破(pò )贼(zéi ),皆(jiē )如(rú )所(suǒ )量(liàng ),于(yú )是(shì )以(yǐ )素(sù )为(wéi )并(bìng )州(zhōu )道(dào )行(háng )军(jūn )总(zǒng )管(guǎn )、河(hé )北(běi )道(dào )安(ān )抚(fǔ )大(dà )使(shǐ ),帅(shuài )众(zhòng )数(shù )万(wàn )以(yǐ )讨(tǎo )谅(liàng )。

谅(liàng )之(zhī )初(chū )起(qǐ )兵(bīng )也(yě ),妃(fēi )兄(xiōng )豆(dòu )卢(lú )毓(yù )为(wéi )府(fǔ )主(zhǔ )簿(bù ),苦(kǔ )谏(jiàn ),不(bú )从(cóng ),私(sī )谓(wèi )其(qí )弟(dì )懿(yì )曰(yuē ):“吾(wú )匹(pǐ )马(mǎ )归(guī )朝(cháo ),自(zì )得(dé )免(miǎn )祸(huò ),此(cǐ )乃(nǎi )身(shēn )计(jì ),非(fēi )为(wéi )国(guó )也(yě )。不(bú )若(ruò )且(qiě )伪(wěi )从(cóng )之(zhī ),徐(xú )伺(sì )其(qí )使(shǐ )。”毓(yù ),勣(jì )之(zhī )子(zǐ )也(yě )。毓(yù )兄(xiōng )显(xiǎn )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )贤(xián )言(yán )于(yú )帝(dì )曰(yuē ):“臣(chén )弟(dì )毓(yù )素(sù )怀(huái )志(zhì )节(jiē ),必(bì )不(bú )从(cóng )乱(luàn ),但(dàn )逼(bī )凶(xiōng )威(wēi ),不(bú )能(néng )自(zì )遂(suí )。臣(chén )请(qǐng )从(cóng )军(jūn ),与(yǔ )毓(yù )为(wéi )表(biǎo )里(lǐ ),谅(liàng )不(bú )足(zú )图(tú )也(yě )。”帝(dì )许(xǔ )之(zhī )。贤(xián )密(mì )遣(qiǎn )家(jiā )人(rén )赍(jī )敕(chì )书(shū )至(zhì )毓(yù )所(suǒ ),与(yǔ )之(zhī )计(jì )议(yì )。

谅(liàng )出(chū )城(chéng ),将(jiāng )往(wǎng )介(jiè )州(zhōu ),令(lìng )毓(yù )与(yǔ )总(zǒng )管(guǎn )属(shǔ )硃(zhū )涛(tāo )留(liú )守(shǒu )。毓(yù )谓(wèi )涛(tāo )曰(yuē ):“汉(hàn )王(wáng )构(gòu )逆(nì ),败(bài )不(bú )旋(xuán )踵(zhǒng ),吾(wú )属(shǔ )岂(qǐ )可(kě )坐(zuò )受(shòu )夷(yí )灭(miè ),孤(gū )负(fù )国(guó )家(jiā )邪(xié )!当(dāng )与(yǔ )卿(qīng )出(chū )兵(bīng )拒(jù )之(zhī )。”涛(tāo )惊(jīng )曰(yuē ):“王(wáng )以(yǐ )大(dà )事(shì )相(xiàng )付(fù ),何(hé )得(dé )有(yǒu )是(shì )语(yǔ )!”因(yīn )拂(fú )衣(yī )而(ér )去(qù ),毓(yù )追(zhuī )斩(zhǎn )之(zhī )。出(chū )皇(huáng )甫(fǔ )诞(dàn )于(yú )狱(yù ),与(yǔ )之(zhī )协(xié )计(jì ),及(jí )开(kāi )府(fǔ )仪(yí )同(tóng )三(sān )司(sī )宿(xiǔ )勤(qín )武(wǔ )等(děng )闭(bì )城(chéng )拒(jù )谅(liàng )。部(bù )分(fèn )未(wèi )定(dìng ),有(yǒu )人(rén )告(gào )谅(liàng ),谅(liàng )袭(xí )击(jī )之(zhī )。毓(yù )见(jiàn )谅(liàng )至(zhì ),绐(dài )其(qí )众(zhòng )曰(yuē ):“此(cǐ )贼(zéi )军(jūn )也(yě )!”谅(liàng )攻(gōng )城(chéng )南(nán )门(mén ),稽(jī )胡(hú )守(shǒu )南(nán )城(chéng ),不(bú )识(shí )谅(liàng ),射(shè )之(zhī );矢(shǐ )下(xià )如(rú )雨(yǔ );谅(liàng )移(yí )攻(gōng )西(xī )门(mén ),守(shǒu )兵(bīng )识(shí )谅(liàng ),即(jí )开(kāi )门(mén )纳(nà )之(zhī ),毓(yù )、诞(dàn )皆(jiē )死(sǐ )。

綦(qí )良(liáng )攻(gōng )慈(cí )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )上(shàng )官(guān )政(zhèng ),不(bú )克(kè ),引(yǐn )兵(bīng )攻(gōng )行(háng )相(xiàng )州(zhōu )事(shì )薛(xuē )胄(zhòu ),又(yòu )不(bú )克(kè ),遂(suí )自(zì )滏(fǔ )口(kǒu )攻(gōng )黎(lí )州(zhōu ),塞(sāi )白(bái )马(mǎ )津(jīn )。余(yú )公(gōng )理(lǐ )自(zì )太(tài )行(háng )下(xià )河(hé )内(nèi ),帝(dì )以(yǐ )右(yòu )卫(wèi )将(jiāng )军(jūn )史(shǐ )祥(xiáng )为(wéi )行(háng )军(jūn )总(zǒng )管(guǎn ),军(jūn )于(yú )河(hé )阴(yīn )。祥(xiáng )谓(wèi )军(jūn )吏(lì )曰(yuē ):“余(yú )公(gōng )理(lǐ )轻(qīng )而(ér )无(wú )谋(móu ),恃(shì )众(zhòng )而(ér )骄(jiāo ),不(bú )足(zú )破(pò )也(yě )。”公(gōng )理(lǐ )屯(tún )河(hé )阳(yáng ),祥(xiáng )具(jù )舟(zhōu )南(nán )岸(àn ),公(gōng )理(lǐ )聚(jù )兵(bīng )当(dāng )之(zhī )。祥(xiáng )简(jiǎn )精(jīng )锐(ruì )于(yú )下(xià )流(liú )潜(qián )济(jì ),公(gōng )理(lǐ )闻(wén )之(zhī ),引(yǐn )兵(bīng )拒(jù )之(zhī ),战(zhàn )于(yú )须(xū )水(shuǐ )。公(gōng )理(lǐ )未(wèi )成(chéng )列(liè ),祥(xiáng )击(jī )之(zhī ),公(gōng )理(lǐ )大(dà )败(bài )。祥(xiáng )东(dōng )趣(qù )黎(lí )阳(yáng ),綦(qí )良(liáng )军(jūn )不(bú )战(zhàn )而(ér )溃(kuì )。祥(xiáng ),宁(níng )之(zhī )子(zǐ )也(yě )。

帝(dì )将(jiāng )发(fā )幽(yōu )州(zhōu )兵(bīng ),疑(yí )幽(yōu )州(zhōu )总(zǒng )管(guǎn )窦(dòu )抗(kàng )有(yǒu )贰(èr )心(xīn ),问(wèn )可(kě )使(shǐ )取(qǔ )抗(kàng )者(zhě )于(yú )杨(yáng )素(sù ),素(sù )荐(jiàn )前(qián )江(jiāng )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )勃(bó )海(hǎi )李(lǐ )子(zǐ )雄(xióng ),授(shòu )上(shàng )大(dà )将(jiāng )军(jūn ),拜(bài )广(guǎng )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )。又(yòu )以(yǐ )左(zuǒ )领(lǐng )军(jūn )将(jiāng )军(jūn )长(zhǎng )孙(sūn )晟(shèng )为(wéi )相(xiàng )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ ),发(fā )山(shān )东(dōng )兵(bīng ),与(yǔ )李(lǐ )子(zǐ )雄(xióng )共(gòng )经(jīng )略(luè )之(zhī )。晟(shèng )辞(cí )以(yǐ )男(nán )行(háng )布(bù )在(zài )谅(liàng )所(suǒ )部(bù ),帝(dì )曰(yuē ):“公(gōng )体(tǐ )国(guó )之(zhī )深(shēn ),终(zhōng )不(bú )以(yǐ )儿(ér )害(hài )义(yì ),朕(zhèn )今(jīn )相(xiàng )委(wěi ),公(gōng )其(qí )勿(wù )辞(cí )。”李(lǐ )子(zǐ )雄(xióng )驰(chí )至(zhì )幽(yōu )州(zhōu ),止(zhǐ )传(chuán )舍(shě ),召(zhào )募(mù )得(dé )千(qiān )馀(yú )人(rén )。抗(kàng )来(lái )诣(yì )子(zǐ )雄(xióng ),子(zǐ )雄(xióng )伏(fú )甲(jiǎ )擒(qín )之(zhī )。抗(kàng ),荣(róng )定(dìng )之(zhī )子(zǐ )也(yě )。

子(zǐ )雄(xióng )遂(suí )发(fā )幽(yōu )州(zhōu )兵(bīng )步(bù )骑(qí )三(sān )万(wàn ),自(zì )井(jǐng )陉(xíng )西(xī )击(jī )谅(liàng )。时(shí )刘(liú )建(jiàn )围(wéi )戍(shù )将(jiāng )京(jīng )兆(zhào )张(zhāng )祥(xiáng )于(yú )井(jǐng )陉(xíng ),子(zǐ )雄(xióng )破(pò )建(jiàn )于(yú )抱(bào )犊(dú )山(shān )下(xià ),建(jiàn )遁(dùn )去(qù )。李(lǐ )景(jǐng )被(bèi )围(wéi )月(yuè )馀(yú ),诏(zhào )朔(shuò )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )代(dài )人(rén )杨(yáng )义(yì )臣(chén )救(jiù )之(zhī )。义(yì )臣(chén )帅(shuài )马(mǎ )步(bù )二(èr )万(wàn ),夜(yè )出(chū )西(xī )陉(xíng ),乔(qiáo )钟(zhōng )葵(kuí )悉(xī )众(zhòng )拒(jù )之(zhī )。义(yì )臣(chén )自(zì )以(yǐ )兵(bīng )少(shǎo ),悉(xī )取(qǔ )军(jūn )中(zhōng )牛(niú )驴(lǘ ),得(dé )数(shù )千(qiān )头(tóu ),复(fù )令(lìng )兵(bīng )数(shù )百(bǎi )人(rén ),人(rén )持(chí )一(yī )鼓(gǔ )潜(qián )驱(qū )之(zhī ),匿(nì )于(yú )涧(jiàn )谷(gǔ )间(jiān )。晡(bū )后(hòu ),义(yì )臣(chén )复(fù )与(yǔ )钟(zhōng )葵(kuí )战(zhàn ),兵(bīng )初(chū )合(hé ),命(mìng )驱(qū )牛(niú )驴(lǘ )者(zhě )疾(jí )进(jìn ),一(yī )时(shí )鸣(míng )鼓(gǔ ),尘(chén )埃(āi )张(zhāng )天(tiān ),钟(zhōng )葵(kuí )军(jūn )不(bú )知(zhī ),以(yǐ )为(wéi )伏(fú )兵(bīng )发(fā ),因(yīn )而(ér )奔(bēn )溃(kuì );义(yì )臣(chén )纵(zòng )击(jī ),大(dà )破(pò )之(zhī )。晋(jìn )、绛(jiàng )、吕(lǚ )三(sān )州(zhōu )皆(jiē )为(wéi )谅(liàng )城(chéng )守(shǒu ),杨(yáng )素(sù )各(gè )以(yǐ )二(èr )千(qiān )人(rén )縻(mí )之(zhī )而(ér )去(qù )。谅(liàng )遣(qiǎn )其(qí )将(jiāng )赵(zhào )子(zǐ )开(kāi )拥(yōng )众(zhòng )十(shí )馀(yú )万(wàn ),栅(shān )绝(jué )径(jìng )路(lù ),屯(tún )据(jù )高(gāo )壁(bì ),布(bù )陈(chén )五(wǔ )十(shí )里(lǐ )。素(sù )令(lìng )诸(zhū )将(jiāng )以(yǐ )兵(bīng )临(lín )之(zhī ),自(zì )引(yǐn )奇(qí )兵(bīng )潜(qián )入(rù )霍(huò )山(shān ),缘(yuán )崖(yá )谷(gǔ )而(ér )进(jìn )。素(sù )营(yíng )于(yú )谷(gǔ )口(kǒu ),自(zì )坐(zuò )营(yíng )外(wài ),使(shǐ )军(jūn )司(sī )入(rù )营(yíng )简(jiǎn )留(liú )三(sān )百(bǎi )人(rén )守(shǒu )营(yíng ),军(jūn )士(shì )惮(dàn )北(běi )兵(bīng )之(zhī )强(qiáng ),不(bú )欲(yù )出(chū )战(zhàn ),多(duō )愿(yuàn )守(shǒu )营(yíng ),因(yīn )尔(ěr )致(zhì )迟(chí )。素(sù )责(zé )所(suǒ )由(yóu ),军(jūn )司(sī )具(jù )对(duì ),素(sù )即(jí )召(zhào )所(suǒ )留(liú )三(sān )百(bǎi )人(rén )出(chū )营(yíng ),悉(xī )斩(zhǎn )之(zhī );更(gèng )令(lìng )简(jiǎn )留(liú ),人(rén )皆(jiē )无(wú )愿(yuàn )留(liú )者(zhě )。素(sù )乃(nǎi )引(yǐn )军(jūn )驰(chí )进(jìn ),出(chū )北(běi )军(jūn )之(zhī )北(běi ),直(zhí )指(zhǐ )其(qí )营(yíng ),鸣(míng )鼓(gǔ )纵(zòng )火(huǒ );北(běi )军(jūn )不(bú )知(zhī )所(suǒ )为(wéi ),自(zì )相(xiàng )蹂(róu )践(jiàn ),杀(shā )伤(shāng )数(shù )万(wàn )。谅(liàng )所(suǒ )署(shǔ )介(jiè )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )梁(liáng )修(xiū )罗(luó )屯(tún )介(jiè )休(xiū ),闻(wén )素(sù )至(zhì ),弃(qì )城(chéng )走(zǒu )。

谅(liàng )闻(wén )赵(zhào )子(zǐ )开(kāi )败(bài ),大(dà )惧(jù ),自(zì )将(jiāng )众(zhòng )且(qiě )十(shí )万(wàn ),拒(jù )素(sù )于(yú )蒿(hāo )泽(zé )。会(huì )大(dà )雨(yǔ ),谅(liàng )欲(yù )引(yǐn )军(jūn )还(hái ),王(wáng )頍(kuǐ )谏(jiàn )曰(yuē ):“杨(yáng )素(sù )悬(xuán )军(jūn )深(shēn )入(rù ),士(shì )马(mǎ )疲(pí )弊(bì ),王(wáng )以(yǐ )锐(ruì )卒(zú )自(zì )将(jiāng )击(jī )之(zhī ),其(qí )势(shì )必(bì )克(kè )。今(jīn )望(wàng )敌(dí )而(ér )退(tuì ),示(shì )人(rén )以(yǐ )怯(qiè ),沮(jǔ )战(zhàn )士(shì )之(zhī )心(xīn ),益(yì )西(xī )军(jūn )之(zhī )气(qì ),愿(yuàn )王(wáng )勿(wù )还(hái )。”谅(liàng )不(bú )从(cóng ),退(tuì )守(shǒu )清(qīng )源(yuán )。

王(wáng )頍(kuǐ )谓(wèi )其(qí )子(zǐ )曰(yuē ):“气(qì )候(hòu )殊(shū )不(bú )佳(jiā ),兵(bīng )必(bì )败(bài ),汝(rǔ )可(kě )随(suí )我(wǒ )。”杨(yáng )素(sù )进(jìn )击(jī )谅(liàng ),大(dà )破(pò )之(zhī ),擒(qín )萧(xiāo )摩(mó )诃(hē )。谅(liàng )退(tuì )保(bǎo )晋(jìn )阳(yáng ),素(sù )进(jìn )兵(bīng )围(wéi )之(zhī ),谅(liàng )穷(qióng )蹙(cù ),请(qǐng )降(jiàng ),馀(yú )党(dǎng )悉(xī )平(píng )。帝(dì )遣(qiǎn )杨(yáng )约(yuē )赍(jī )手(shǒu )诏(zhào )劳(láo )素(sù )。王(wáng )頍(kuǐ )将(jiāng )奔(bēn )突(tū )厥(jué ),至(zhì )山(shān )中(zhōng ),径(jìng )路(lù )断(duàn )绝(jué ),知(zhī )必(bì )不(bú )免(miǎn ),谓(wèi )其(qí )子(zǐ )曰(yuē ):“吾(wú )之(zhī )计(jì )数(shù )不(bú )减(jiǎn )杨(yáng )素(sù ),但(dàn )坐(zuò )言(yán )不(bú )见(jiàn )从(cóng ),遂(suí )至(zhì )于(yú )此(cǐ ),不(bú )能(néng )坐(zuò )受(shòu )擒(qín )获(huò ),以(yǐ )成(chéng )竖(shù )子(zǐ )名(míng )。吾(wú )死(sǐ )之(zhī )后(hòu ),汝(rǔ )慎(shèn )勿(wù )过(guò )亲(qīn )故(gù )。”于(yú )是(shì )自(zì )杀(shā ),瘗(yì )之(zhī )石(shí )窟(kū )中(zhōng )。其(qí )子(zǐ )数(shù )日(rì )不(bú )得(dé )食(shí ),遂(suí )过(guò )其(qí )故(gù )人(rén ),竟(jìng )为(wéi )所(suǒ )擒(qín );并(bìng )获(huò )頍(kuǐ )尸(shī ),枭(xiāo )于(yú )晋(jìn )阳(yáng )。

群(qún )臣(chén )奏(zòu )汉(hàn )王(wáng )谅(liàng )当(dāng )死(sǐ ),帝(dì )不(bú )许(xǔ ),除(chú )名(míng )为(wéi )民(mín ),绝(jué )其(qí )属(shǔ )籍(jí ),竟(jìng )以(yǐ )幽(yōu )死(sǐ )。谅(liàng )所(suǒ )部(bù )吏(lì )民(mín )坐(zuò )谅(liàng )死(sǐ )徙(xǐ )者(zhě )二(èr )十(shí )馀(yú )万(wàn )家(jiā )。初(chū ),高(gāo )祖(zǔ )与(yǔ )独(dú )孤(gū )后(hòu )甚(shèn )相(xiàng )爱(ài )重(zhòng ),誓(shì )无(wú )异(yì )生(shēng )之(zhī )子(zǐ ),尝(cháng )谓(wèi )群(qún )臣(chén )曰(yuē ):“前(qián )世(shì )天(tiān )子(zǐ ),溺(nì )于(yú )嬖(bì )幸(xìng ),嫡(dí )庶(shù )分(fèn )争(zhēng ),遂(suí )有(yǒu )废(fèi )立(lì ),或(huò )至(zhì )亡(wáng )国(guó );朕(zhèn )旁(páng )无(wú )姬(jī )侍(shì ),五(wǔ )子(zǐ )同(tóng )母(mǔ ),可(kě )谓(wèi )真(zhēn )兄(xiōng )弟(dì )也(yě ),岂(qǐ )有(yǒu )此(cǐ )忧(yōu )邪(xié )!”帝(dì )又(yòu )惩(chéng )周(zhōu )室(shì )诸(zhū )王(wáng )微(wēi )弱(ruò ),故(gù )使(shǐ )诸(zhū )子(zǐ )分(fèn )据(jù )大(dà )镇(zhèn ),专(zhuān )制(zhì )方(fāng )面(miàn ),权(quán )侔(móu )帝(dì )室(shì )。及(jí )其(qí )晚(wǎn )节(jiē ),父(fù )子(zǐ )兄(xiōng )弟(dì )迭(dié )相(xiàng )猜(cāi )忌(jì ),五(wǔ )子(zǐ )皆(jiē )不(bú )以(yǐ )寿(shòu )终(zhōng )。

臣(chén )光(guāng )曰(yuē ):昔(xī )辛(xīn )伯(bó )谂(shěn )周(zhōu )桓(huán )公(gōng )曰(yuē ):“内(nèi )宠(chǒng )并(bìng )后(hòu ),外(wài )宠(chǒng )贰(èr )政(zhèng ),嬖(bì )子(zǐ )配(pèi )嫡(dí ),大(dà )都(dōu )偶(ǒu )国(guó ),乱(luàn )之(zhī )本(běn )也(yě )。”人(rén )主(zhǔ )诚(chéng )能(néng )慎(shèn )此(cǐ )四(sì )者(zhě ),乱(luàn )何(hé )自(zì )生(shēng )哉(zāi )!隋(suí )高(gāo )祖(zǔ )徒(tú )知(zhī )嫡(dí )庶(shù )之(zhī )多(duō )争(zhēng ),孤(gū )弱(ruò )之(zhī )易(yì )摇(yáo ),曾(céng )不(bú )知(zhī )势(shì )钧(jūn )位(wèi )逼(bī ),虽(suī )同(tóng )产(chǎn )至(zhì )亲(qīn ),不(bú )能(néng )无(wú )相(xiàng )倾(qīng )夺(duó )。考(kǎo )诸(zhū )辛(xīn )伯(bó )之(zhī )言(yán ),得(dé )其(qí )一(yī )而(ér )失(shī )其(qí )三(sān )乎(hū )!

冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),己(jǐ )卯(mǎo ),葬(zàng )文(wén )皇(huáng )帝(dì )于(yú )太(tài )陵(líng ),庙(miào )号(hào )高(gāo )祖(zǔ ),与(yǔ )文(wén )献(xiàn )皇(huáng )后(hòu )同(tóng )坟(fén )异(yì )穴(xué )。

诏(zhào )除(chú )妇(fù )人(rén )及(jí )奴(nú )婢(bì )、部(bù )曲(qǔ )之(zhī )课(kè ),男(nán )子(zǐ )二(èr )十(shí )二(èr )成(chéng )丁(dīng )。

章(zhāng )仇(chóu )太(tài )翼(yì )言(yán )于(yú )帝(dì )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )木(mù )命(mìng ),雍(yōng )州(zhōu )为(wéi )破(pò )木(mù )之(zhī )冲(chōng ),不(bú )可(kě )久(jiǔ )居(jū )。又(yòu )谶(chèn )云(yún ):‘修(xiū )治(zhì )洛(luò )阳(yáng )还(hái )晋(jìn )家(jiā )。’”帝(dì )深(shēn )以(yǐ )为(wéi )然(rán )。十(shí )一(yī )月(yuè ),乙(yǐ )未(wèi ),幸(xìng )洛(luò )阳(yáng ),留(liú )晋(jìn )王(wáng )昭(zhāo )守(shǒu )长(zhǎng )安(ān )。杨(yáng )素(sù )以(yǐ )功(gōng )拜(bài )其(qí )子(zǐ )万(wàn )石(shí )、仁(rén )行(háng )、侄(zhí )玄(xuán )挺(tǐng )为(wéi )仪(yí )同(tóng )三(sān )司(sī ),赉(lài )物(wù )五(wǔ )万(wàn )段(duàn ),绮(qǐ )罗(luó )千(qiān )匹(pǐ ),谅(liàng )妓(jì )妾(qiè )二(èr )十(shí )人(rén )。丙(bǐng )申(shēn ),发(fā )丁(dīng )男(nán )数(shù )十(shí )万(wàn )掘(jué )堑(qiàn ),自(zì )龙(lóng )门(mén )东(dōng )接(jiē )长(zhǎng )平(píng )、汲(jí )郡(jùn ),抵(dǐ )临(lín )清(qīng )关(guān ),渡(dù )河(hé )至(zhì )浚(xùn )仪(yí )、襄(xiāng )城(chéng ),达(dá )于(yú )上(shàng )洛(luò ),以(yǐ )置(zhì )关(guān )防(fáng )。

壬(rén )子(zǐ ),陈(chén )叔(shū )宝(bǎo )卒(zú );赠(zèng )大(dà )将(jiāng )军(jūn )、长(zhǎng )城(chéng )县(xiàn )公(gōng ),谥(shì )曰(yuē )炀(yáng )。

癸(guǐ )丑(chǒu ),下(xià )诏(zhào )于(yú )伊(yī )洛(luò )建(jiàn )东(dōng )京(jīng ),仍(réng )曰(yuē ):“宫(gōng )室(shì )之(zhī )制(zhì ),本(běn )以(yǐ )便(biàn )生(shēng ),今(jīn )所(suǒ )营(yíng )构(gòu ),务(wù )从(cóng )俭(jiǎn )约(yuē )。”

蜀(shǔ )王(wáng )秀(xiù )之(zhī )得(dé )罪(zuì )也(yě ),右(yòu )卫(wèi )大(dà )将(jiāng )军(jūn )元(yuán )胄(zhòu )坐(zuò )与(yǔ )交(jiāo )通(tōng )除(chú )名(míng ),久(jiǔ )不(bú )得(dé )调(diào )。时(shí )慈(cí )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )上(shàng )官(guān )政(zhèng )坐(zuò )事(shì )徙(xǐ )岭(lǐng )南(nán ),将(jiāng )军(jūn )丘(qiū )和(hé )以(yǐ )蒲(pú )州(zhōu )失(shī )守(shǒu )除(chú )名(míng ),胄(zhòu )与(yǔ )和(hé )有(yǒu )旧(jiù ),酒(jiǔ )酣(hān ),谓(wèi )和(hé )曰(yuē ):“上(shàng )官(guān )政(zhèng ),壮(zhuàng )士(shì )也(yě ),今(jīn )徙(xǐ )岭(lǐng )表(biǎo ),得(dé )无(wú )大(dà )事(shì )乎(hū )!”因(yīn )自(zì )拊(fǔ )腹(fù )曰(yuē ):“若(ruò )是(shì )公(gōng )者(zhě ),不(bú )徒(tú )然(rán )矣(yǐ )。”和(hé )奏(zòu )之(zhī ),胄(zhòu )竟(jìng )坐(zuò )死(sǐ )。于(yú )是(shì )征(zhēng )政(zhèng )为(wéi )骁(xiāo )卫(wèi )将(jiāng )军(jūn ),以(yǐ )和(hé )为(wéi )代(dài )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )。

炀(yáng )皇(huáng )帝(dì )上(shàng )之(zhī )上(shàng )

高(gāo )祖(zǔ )文(wén )皇(huáng )帝(dì )下(xià )大(dà )业(yè )元(yuán )年(nián )(乙(yǐ )丑(chǒu ),公(gōng )元(yuán )六(liù )零(líng )五(wǔ )年(nián ))

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),壬(rén )辰(chén )朔(shuò ),赦(shè )天(tiān )下(xià ),改(gǎi )元(yuán )。

立(lì )妃(fēi )萧(xiāo )氏(shì )为(wéi )皇(huáng )后(hòu )。

废(fèi )诸(zhū )州(zhōu )总(zǒng )管(guǎn )府(fǔ )。

丙(bǐng )辰(chén ),立(lì )晋(jìn )王(wáng )昭(zhāo )为(wéi )皇(huáng )太(tài )子(zǐ )。

高(gāo )祖(zǔ )之(zhī )末(mò ),群(qún )臣(chén )有(yǒu )言(yán )林(lín )邑(yì )多(duō )奇(qí )宝(bǎo )者(zhě )。时(shí )天(tiān )下(xià )无(wú )事(shì ),刘(liú )方(fāng )新(xīn )平(píng )交(jiāo )州(zhōu ),乃(nǎi )授(shòu )方(fāng )驩(huān )州(zhōu )道(dào )行(háng )军(jūn )总(zǒng )管(guǎn ),经(jīng )略(luè )林(lín )邑(yì )。方(fāng )遣(qiǎn )钦(qīn )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )宁(níng )长(zhǎng )真(zhēn )等(děng )以(yǐ )步(bù )骑(qí )万(wàn )馀(yú )出(chū )越(yuè )裳(shang ),方(fāng )亲(qīn )帅(shuài )大(dà )将(jiāng )军(jūn )张(zhāng )愻(xùn )等(děng )以(yǐ )舟(zhōu )师(shī )出(chū )比(bǐ )景(jǐng ),是(shì )月(yuè ),军(jūn )至(zhì )海(hǎi )口(kǒu )。

二(èr )月(yuè ),戊(wù )辰(chén ),敕(chì )有(yǒu )司(sī )大(dà )陈(chén )金(jīn )宝(bǎo )、器(qì )物(wù )、锦(jǐn )彩(cǎi )、车(chē )马(mǎ ),引(yǐn )杨(yáng )素(sù )及(jí )诸(zhū )将(jiāng )讨(tǎo )汉(hàn )王(wáng )谅(liàng )有(yǒu )功(gōng )者(zhě )立(lì )于(yú )前(qián ),使(shǐ )奇(qí )章(zhāng )公(gōng )牛(niú )弘(hóng )宣(xuān )诏(zhào ),称(chēng )扬(yáng )功(gōng )伐(fá ),赐(cì )赉(lài )各(gè )有(yǒu )差(chà )。素(sù )等(děng )再(zài )拜(bài )舞(wǔ )蹈(dǎo )而(ér )出(chū )。己(jǐ )卯(mǎo ),以(yǐ )素(sù )为(wéi )尚(shàng )书(shū )令(lìng )。

诏(zhào )天(tiān )下(xià )公(gōng )除(chú ),惟(wéi )帝(dì )服(fú )浅(qiǎn )色(sè )黄(huáng )衫(shān )、铁(tiě )装(zhuāng )带(dài )。

三(sān )月(yuè ),丁(dīng )未(wèi ),诏(zhào )杨(yáng )素(sù )与(yǔ )纳(nà )言(yán )杨(yáng )达(dá )、将(jiāng )作(zuò )大(dà )匠(jiàng )宇(yǔ )文(wén )恺(kǎi )营(yíng )建(jiàn )东(dōng )京(jīng ),每(měi )月(yuè )役(yì )丁(dīng )二(èr )百(bǎi )万(wàn )人(rén ),徙(xǐ )洛(luò )州(zhōu )郭(guō )内(nèi )居(jū )民(mín )及(jí )诸(zhū )州(zhōu )富(fù )商(shāng )大(dà )贾(jiǎ )数(shù )万(wàn )户(hù )以(yǐ )实(shí )之(zhī )。废(fèi )二(èr )崤(xiáo )道(dào ),开(kāi )菱(líng )册(cè )道(dào )。

戊(wù )申(shēn ),诏(zhào )曰(yuē ):“听(tīng )采(cǎi )舆(yú )颂(sòng ),谋(móu )及(jí )庶(shù )民(mín ),故(gù )能(néng )审(shěn )刑(xíng )政(zhèng )之(zhī )得(dé )失(shī );今(jīn )将(jiāng )巡(xún )历(lì )淮(huái )、海(hǎi ),观(guān )省(shěng )风(fēng )俗(sú )。”

敕(chì )宇(yǔ )文(wén )恺(kǎi )与(yǔ )内(nèi )史(shǐ )舍(shě )人(rén )封(fēng )德(dé )彝(yí )等(děng )营(yíng )显(xiǎn )仁(rén )宫(gōng )。南(nán )接(jiē )皁(zào )涧(jiàn ),北(běi )跨(kuà )洛(luò )滨(bīn )。发(fā )大(dà )江(jiāng )之(zhī )南(nán )、五(wǔ )岭(lǐng )以(yǐ )北(běi )奇(qí )材(cái )异(yì )石(shí ),输(shū )之(zhī )洛(luò )阳(yáng );又(yòu )求(qiú )海(hǎi )内(nèi )嘉(jiā )木(mù )异(yì )草(cǎo ),珍(zhēn )禽(qín )奇(qí )兽(shòu ),以(yǐ )实(shí )园(yuán )苑(yuàn )。辛(xīn )亥(hài ),命(mìng )尚(shàng )书(shū )右(yòu )丞(chéng )皇(huáng )甫(fǔ )议(yì )发(fā )河(hé )南(nán )、淮(huái )北(běi )诸(zhū )郡(jùn )民(mín ),前(qián )后(hòu )百(bǎi )馀(yú )万(wàn ),开(kāi )通(tōng )济(jì )渠(qú )。自(zì )西(xī )苑(yuàn )引(yǐn )谷(gǔ )、洛(luò )水(shuǐ )达(dá )于(yú )河(hé );复(fù )自(zì )板(bǎn )渚(zhǔ )引(yǐn )河(hé )历(lì )荥(yíng )泽(zé )入(rù )汴(biàn );又(yòu )自(zì )大(dà )梁(liáng )之(zhī )东(dōng )引(yǐn )汴(biàn )水(shuǐ )入(rù )泗(sì ),达(dá )于(yú )淮(huái );又(yòu )发(fā )淮(huái )南(nán )民(mín )十(shí )馀(yú )万(wàn )开(kāi )邗(hán )沟(gōu ),自(zì )山(shān )阳(yáng )至(zhì )杨(yáng )子(zǐ )入(rù )江(jiāng )。渠(qú )广(guǎng )四(sì )十(shí )步(bù ),渠(qú )旁(páng )皆(jiē )筑(zhù )御(yù )道(dào ),树(shù )以(yǐ )柳(liǔ );自(zì )长(zhǎng )安(ān )至(zhì )江(jiāng )都(dōu ),置(zhì )离(lí )宫(gōng )四(sì )十(shí )馀(yú )所(suǒ )。庚(gēng )申(shēn ),遣(qiǎn )黄(huáng )门(mén )侍(shì )郎(láng )王(wáng )弘(hóng )等(děng )往(wǎng )江(jiāng )南(nán )造(zào )龙(lóng )舟(zhōu )及(jí )杂(zá )船(chuán )数(shù )万(wàn )艘(sōu )。东(dōng )京(jīng )官(guān )吏(lì )督(dū )役(yì )严(yán )急(jí ),役(yì )丁(dīng )死(sǐ )者(zhě )什(shí )四(sì )五(wǔ ),所(suǒ )司(sī )以(yǐ )车(chē )载(zǎi )死(sǐ )丁(dīng ),东(dōng )至(zhì )城(chéng )皋(gāo ),北(běi )至(zhì )河(hé )阳(yáng ),相(xiàng )望(wàng )于(yú )道(dào )。又(yòu )作(zuò )天(tiān )经(jīng )宫(gōng )于(yú )东(dōng )京(jīng ),四(sì )时(shí )祭(jì )高(gāo )祖(zǔ )。

林(lín )邑(yì )王(wáng )梵(fàn )志(zhì )遣(qiǎn )兵(bīng )守(shǒu )险(xiǎn ),刘(liú )方(fāng )击(jī )走(zǒu )之(zhī )。师(shī )渡(dù )阇(dū )黎(lí )江(jiāng ),林(lín )邑(yì )兵(bīng )乘(chéng )巨(jù )象(xiàng ),四(sì )面(miàn )而(ér )至(zhì )。方(fāng )战(zhàn )不(bú )利(lì ),乃(nǎi )多(duō )掘(jué )小(xiǎo )坑(kēng ),草(cǎo )覆(fù )其(qí )上(shàng ),以(yǐ )兵(bīng )挑(tiāo )之(zhī ),既(jì )战(zhàn ),伪(wěi )北(běi );林(lín )邑(yì )逐(zhú )之(zhī ),象(xiàng )多(duō )陷(xiàn )地(dì )颠(diān )踬(zhì ),转(zhuǎn )相(xiàng )惊(jīng )骇(hài ),军(jūn )遂(suí )乱(luàn )。方(fāng )以(yǐ )弩(nǔ )射(shè )象(xiàng ),象(xiàng )却(què )走(zǒu ),蹂(róu )其(qí )阵(zhèn ),因(yīn )以(yǐ )锐(ruì )师(shī )继(jì )之(zhī )。林(lín )邑(yì )大(dà )败(bài ),俘(fú )馘(guó )万(wàn )计(jì )。方(fāng )引(yǐn )兵(bīng )追(zhuī )之(zhī ),屡(lǚ )战(zhàn )皆(jiē )捷(jié ),过(guò )马(mǎ )援(yuán )铜(tóng )柱(zhù )南(nán ),八(bā )日(rì )至(zhì )其(qí )国(guó )都(dōu )。夏(xià ),四(sì )月(yuè ),梵(fàn )志(zhì )弃(qì )城(chéng )走(zǒu )入(rù )海(hǎi )。方(fāng )入(rù )城(chéng ),获(huò )其(qí )庙(miào )主(zhǔ )十(shí )八(bā ),皆(jiē )铸(zhù )金(jīn )为(wéi )之(zhī );刻(kè )石(shí )纪(jì )功(gōng )而(ér )还(hái )。士(shì )卒(zú )肿(zhǒng )足(zú ),死(sǐ )者(zhě )什(shí )四(sì )五(wǔ )。方(fāng )亦(yì )得(dé )疾(jí ),卒(zú )于(yú )道(dào )。

初(chū ),尚(shàng )书(shū )右(yòu )丞(chéng )李(lǐ )纲(gāng )数(shù )以(yǐ )异(yì )议(yì )忤(wǔ )杨(yáng )素(sù )及(jí )苏(sū )威(wēi ),素(sù )荐(jiàn )纲(gāng )于(yú )高(gāo )祖(zǔ ),以(yǐ )为(wéi )方(fāng )行(háng )军(jūn )司(sī )马(mǎ )。方(fāng )承(chéng )素(sù )意(yì ),屈(qū )辱(rǔ )之(zhī ),几(jǐ )死(sǐ )。军(jūn )还(hái ),久(jiǔ )不(bú )得(dé )调(diào ),威(wēi )复(fù )遣(qiǎn )纲(gāng )诣(yì )南(nán )海(hǎi )应(yīng )接(jiē )林(lín )邑(yì ),久(jiǔ )而(ér )不(bú )召(zhào )。纲(gāng )自(zì )归(guī )奏(zòu )事(shì ),威(wēi )劾(hé )奏(zòu )纲(gāng )擅(shàn )离(lí )所(suǒ )职(zhí ),下(xià )吏(lì )案(àn )问(wèn );会(huì )赦(shè ),免(miǎn )官(guān ),屏(píng )居(jū )于(yú )鄠(hù )。

五(wǔ )月(yuè ),筑(zhù )西(xī )苑(yuàn ),周(zhōu )二(èr )百(bǎi )里(lǐ );其(qí )内(nèi )为(wéi )海(hǎi ),周(zhōu )十(shí )馀(yú )里(lǐ );为(wéi )方(fāng )丈(zhàng )、蓬(péng )莱(lái )、瀛(yíng )洲(zhōu )诸(zhū )山(shān ),高(gāo )出(chū )水(shuǐ )百(bǎi )馀(yú )尺(chǐ ),台(tái )观(guān )宫(gōng )殿(diàn ),罗(luó )络(luò )山(shān )上(shàng ),向(xiàng )背(bèi )如(rú )神(shén )。北(běi )有(yǒu )龙(lóng )鳞(lín )渠(qú ),萦(yíng )纡(yū )注(zhù )海(hǎi )内(nèi )。缘(yuán )渠(qú )作(zuò )十(shí )六(liù )院(yuàn ),门(mén )皆(jiē )临(lín )渠(qú ),每(měi )院(yuàn )以(yǐ )四(sì )品(pǐn )夫(fū )人(rén )主(zhǔ )之(zhī ),堂(táng )殿(diàn )楼(lóu )观(guān ),穷(qióng )极(jí )华(huá )丽(lì )。宫(gōng )树(shù )秋(qiū )冬(dōng )凋(diāo )落(luò ),则(zé )剪(jiǎn )彩(cǎi )为(wéi )华(huá )叶(yè ),缀(zhuì )于(yú )枝(zhī )条(tiáo ),色(sè )渝(yú )则(zé )易(yì )以(yǐ )新(xīn )者(zhě ),常(cháng )如(rú )阳(yáng )春(chūn )。沼(zhǎo )内(nèi )亦(yì )剪(jiǎn )彩(cǎi )为(wéi )荷(hé )芰(jì )菱(líng )芡(qiàn ),乘(chéng )舆(yú )游(yóu )幸(xìng ),则(zé )去(qù )冰(bīng )而(ér )布(bù )之(zhī )。十(shí )六(liù )院(yuàn )竞(jìng )以(yǐ )淆(xiáo )羞(xiū )精(jīng )丽(lì )相(xiàng )高(gāo ),求(qiú )市(shì )恩(ēn )宠(chǒng )。上(shàng )好(hǎo )以(yǐ )月(yuè )夜(yè )从(cóng )宫(gōng )女(nǚ )数(shù )千(qiān )骑(qí )游(yóu )西(xī )苑(yuàn ),作(zuò )《清(qīng )夜(yè )游(yóu )曲(qǔ )》,于(yú )马(mǎ )上(shàng )奏(zòu )之(zhī )。

帝(dì )待(dài )诸(zhū )王(wáng )恩(ēn )薄(báo ),多(duō )所(suǒ )猜(cāi )忌(jì )。滕(téng )王(wáng )纶(lún )、卫(wèi )王(wáng )集(jí )内(nèi )自(zì )忧(yōu )惧(jù ),呼(hū )术(shù )者(zhě )问(wèn )吉(jí )凶(xiōng )及(jí )章(zhāng )醮(jiào )求(qiú )福(fú )。或(huò )告(gào )其(qí )怨(yuàn )望(wàng )咒(zhòu )诅(zǔ ),有(yǒu )司(sī )奏(zòu )请(qǐng )诛(zhū )之(zhī );秋(qiū ),七(qī )月(yuè ),丙(bǐng )午(wǔ ),诏(zhào )除(chú )名(míng )为(wéi )民(mín ),徙(xǐ )边(biān )郡(jùn )。纶(lún ),瓚(zàn )之(zhī )子(zǐ );集(jí ),爽(shuǎng )之(zhī )子(zǐ )也(yě )。

八(bā )月(yuè ),壬(rén )寅(yín ),上(shàng )行(háng )幸(xìng )江(jiāng )都(dōu ),发(fā )显(xiǎn )仁(rén )宫(gōng ),王(wáng )弘(hóng )遣(qiǎn )龙(lóng )舟(zhōu )奉(fèng )迎(yíng )。乙(yǐ )巳(sì ),上(shàng )御(yù )小(xiǎo )硃(zhū )航(háng ),自(zì )漕(cáo )渠(qú )出(chū )洛(luò )口(kǒu ),御(yù )龙(lóng )舟(zhōu )。龙(lóng )舟(zhōu )四(sì )重(zhòng ),高(gāo )四(sì )十(shí )五(wǔ )十(shí )尺(chǐ ),长(zhǎng )二(èr )百(bǎi )丈(zhàng )。上(shàng )重(zhòng )有(yǒu )正(zhèng )殿(diàn )、内(nèi )殿(diàn )、东(dōng )西(xī )朝(cháo )堂(táng ),中(zhōng )二(èr )重(zhòng )有(yǒu )百(bǎi )二(èr )十(shí )房(fáng ),皆(jiē )饰(shì )以(yǐ )金(jīn )玉(yù ),下(xià )重(zhòng )内(nèi )侍(shì )处(chù )之(zhī )。皇(huáng )后(hòu )乘(chéng )翔(xiáng )离(lí )舟(zhōu ),制(zhì )度(dù )差(chà )小(xiǎo ),而(ér )装(zhuāng )饰(shì )无(wú )异(yì )。别(bié )有(yǒu )浮(fú )景(jǐng )九(jiǔ )艘(sōu ),三(sān )重(zhòng ),皆(jiē )水(shuǐ )殿(diàn )也(yě ),。又(yòu )有(yǒu )漾(yàng )彩(cǎi )、硃(zhū )鸟(niǎo )、苍(cāng )离(lí )、白(bái )虎(hǔ )、玄(xuán )武(wǔ )、飞(fēi )羽(yǔ )、青(qīng )凫(fú )、陵(líng )波(bō )、五(wǔ )楼(lóu )、道(dào )场(chǎng )、玄(xuán )坛(tán )、板(bǎn )翕(xī )、黄(huáng )篾(miè )等(děng )数(shù )千(qiān )艘(sōu ),后(hòu )宫(gōng )、诸(zhū )王(wáng )、公(gōng )主(zhǔ )、百(bǎi )官(guān )、僧(sēng )、尼(ní )、道(dào )士(shì )、蕃(fān )客(kè )乘(chéng )之(zhī ),及(jí )载(zǎi )内(nèi )外(wài )百(bǎi )司(sī )供(gòng )奉(fèng )之(zhī )物(wù ),共(gòng )用(yòng )挽(wǎn )船(chuán )士(shì )八(bā )万(wàn )馀(yú )人(rén ),其(qí )挽(wǎn )漾(yàng )彩(cǎi )以(yǐ )上(shàng )者(zhě )九(jiǔ )千(qiān )馀(yú )人(rén ),谓(wèi )之(zhī )殿(diàn )脚(jiǎo ),皆(jiē )以(yǐ )锦(jǐn )彩(cǎi )为(wéi )袍(páo )。又(yòu )有(yǒu )平(píng )乘(chéng )、青(qīng )龙(lóng )、艨(méng )艟(chōng )、艚(cáo )艟(chōng )、八(bā )棹(zhào )、艇(tǐng )舸(gě )等(děng )数(shù )千(qiān )艘(sōu ),并(bìng )十(shí )二(èr )卫(wèi )兵(bīng )乘(chéng )之(zhī ),并(bìng )载(zǎi )兵(bīng )器(qì )帐(zhàng )幕(mù ),兵(bīng )士(shì )自(zì )引(yǐn ),不(bú )给(gěi )夫(fū )。舳(zhú )舻(lú )相(xiàng )接(jiē )二(èr )百(bǎi )馀(yú )里(lǐ ),照(zhào )耀(yào )川(chuān )陆(lù ),骑(qí )兵(bīng )翊(yì )两(liǎng )岸(àn )而(ér )行(háng ),旌(jīng )旗(qí )蔽(bì )野(yě )。所(suǒ )过(guò )州(zhōu )县(xiàn ),五(wǔ )百(bǎi )里(lǐ )内(nèi )皆(jiē )令(lìng )献(xiàn )食(shí ),多(duō )者(zhě )一(yī )州(zhōu )至(zhì )百(bǎi )轝(yù ),极(jí )水(shuǐ )陆(lù )珍(zhēn )奇(qí );后(hòu )宫(gōng )厌(yàn )饫(yù ),将(jiāng )发(fā )之(zhī )际(jì ),多(duō )弃(qì )埋(mái )之(zhī )。

契(qì )丹(dān )寇(kòu )营(yíng )州(zhōu ),诏(zhào )通(tōng )事(shì )谒(yè )者(zhě )韦(wéi )云(yún )起(qǐ )护(hù )突(tū )厥(jué )兵(bīng )讨(tǎo )之(zhī ),启(qǐ )民(mín )可(kě )汗(hàn )发(fā )骑(qí )二(èr )万(wàn ),受(shòu )其(qí )处(chù )分(fèn )。云(yún )起(qǐ )分(fèn )为(wéi )二(èr )十(shí )营(yíng ),四(sì )道(dào )俱(jù )引(yǐn ),营(yíng )相(xiàng )去(qù )一(yī )里(lǐ ),不(bú )得(dé )交(jiāo )杂(zá ),闻(wén )鼓(gǔ )声(shēng )而(ér )行(háng ),闻(wén )角(jiǎo )声(shēng )而(ér )止(zhǐ ),自(zì )非(fēi )公(gōng )使(shǐ ),勿(wù )得(dé )走(zǒu )马(mǎ ),三(sān )令(lìng )五(wǔ )申(shēn ),击(jī )鼓(gǔ )而(ér )发(fā )。有(yǒu )纥(gē )干(gàn )犯(fàn )约(yuē ),斩(zhǎn )之(zhī ),持(chí )首(shǒu )以(yǐ )徇(xùn )。于(yú )是(shì )突(tū )厥(jué )将(jiāng )帅(shuài )入(rù )谒(yè ),皆(jiē )膝(xī )行(háng )股(gǔ )栗(lì ),莫(mò )敢(gǎn )仰(yǎng )视(shì )。契(qì )丹(dān )本(běn )事(shì )突(tū )厥(jué ),情(qíng )无(wú )猜(cāi )忌(jì )。云(yún )起(qǐ )既(jì )入(rù )其(qí )境(jìng ),使(shǐ )突(tū )厥(jué )诈(zhà )云(yún )向(xiàng )柳(liǔ )城(chéng )与(yǔ )高(gāo )丽(lì )交(jiāo )易(yì ),敢(gǎn )漏(lòu )泄(xiè )事(shì )实(shí )者(zhě )斩(zhǎn )。契(qì )丹(dān )不(bú )为(wéi )备(bèi ),去(qù )其(qí )营(yíng )五(wǔ )十(shí )里(lǐ ),驰(chí )进(jìn )袭(xí )之(zhī ),尽(jìn )获(huò )其(qí )男(nán )女(nǚ )四(sì )万(wàn )口(kǒu ),杀(shā )其(qí )男(nán )子(zǐ ),以(yǐ )女(nǚ )子(zǐ )及(jí )畜(chù )产(chǎn )之(zhī )半(bàn )赐(cì )突(tū )厥(jué ),馀(yú )皆(jiē )收(shōu )之(zhī )以(yǐ )归(guī )。帝(dì )大(dà )喜(xǐ ),集(jí )百(bǎi )官(guān )曰(yuē ):“云(yún )起(qǐ )用(yòng )突(tū )厥(jué )平(píng )契(qì )丹(dān ),才(cái )兼(jiān )文(wén )武(wǔ ),朕(zhèn )今(jīn )自(zì )举(jǔ )之(zhī )。”擢(zhuó )为(wéi )治(zhì )书(shū )侍(shì )御(yù )史(shǐ )。

初(chū ),西(xī )突(tū )厥(jué )阿(ā )波(bō )可(kě )汗(hàn )为(wéi )叶(yè )护(hù )可(kě )汗(hàn )所(suǒ )虏(lǔ ),国(guó )人(rén )立(lì )鞅(yāng )素(sù )特(tè )勒(lè )之(zhī )子(zǐ ),是(shì )为(wéi )泥(ní )利(lì )可(kě )汗(hàn )。泥(ní )利(lì )卒(zú ),子(zǐ )达(dá )漫(màn )立(lì ),号(hào )处(chù )罗(luó )可(kě )汗(hàn )。其(qí )母(mǔ )向(xiàng )氏(shì ),本(běn )中(zhōng )国(guó )人(rén ),更(gèng )嫁(jià )泥(ní )利(lì )之(zhī )弟(dì )婆(pó )实(shí )特(tè )勒(lè )。开(kāi )皇(huáng )末(mò ),婆(pó )实(shí )与(yǔ )向(xiàng )氏(shì )入(rù )朝(cháo ),遇(yù )达(dá )头(tóu )之(zhī )乱(luàn ),遂(suí )留(liú )长(zhǎng )安(ān ),舍(shě )于(yú )鸿(hóng )胪(lú )寺(sì )。处(chù )罗(luó )多(duō )居(jū )乌(wū )孙(sūn )故(gù )地(dì ),抚(fǔ )御(yù )失(shī )道(dào ),国(guó )人(rén )多(duō )叛(pàn ),复(fù )为(wéi )铁(tiě )勒(lè )所(suǒ )困(kùn )。铁(tiě )勒(lè )者(zhě ),匈(xiōng )奴(nú )之(zhī )遗(yí )种(zhǒng ),族(zú )类(lèi )最(zuì )多(duō ),有(yǒu )仆(pú )骨(gǔ )、同(tóng )罗(luó )、契(qì )苾(bì )、薛(xuē )延(yán )陀(tuó )等(děng )部(bù ),其(qí )酋(qiú )长(zhǎng )皆(jiē )号(hào )俟(sì )斤(jīn )。族(zú )姓(xìng )虽(suī )殊(shū ),通(tōng )谓(wèi )之(zhī )铁(tiě )勒(lè ),大(dà )抵(dǐ )与(yǔ )突(tū )厥(jué )同(tóng )俗(sú ),以(yǐ )寇(kòu )抄(chāo )为(wéi )生(shēng ),无(wú )大(dà )君(jūn )长(zhǎng ),分(fèn )属(shǔ )东(dōng )、西(xī )两(liǎng )突(tū )厥(jué )。是(shì )岁(suì ),处(chù )罗(luó )引(yǐn )兵(bīng )击(jī )铁(tiě )勒(lè )诸(zhū )部(bù ),厚(hòu )税(shuì )其(qí )物(wù ),又(yòu )猜(cāi )忌(jì )薛(xuē )延(yán )陀(tuó ),恐(kǒng )其(qí )为(wéi )变(biàn ),集(jí )其(qí )酋(qiú )长(zhǎng )数(shù )百(bǎi )人(rén ),尽(jìn )杀(shā )之(zhī )。于(yú )是(shì )铁(tiě )勒(lè )皆(jiē )叛(pàn ),立(lì )俟(sì )利(lì )发(fā )俟(sì )斤(jīn )契(qì )苾(bì )歌(gē )楞(léng )为(wéi )莫(mò )何(hé )可(kě )汗(hàn ),又(yòu )立(lì )薛(xuē )延(yán )陀(tuó )俟(sì )斤(jīn )字(zì )也(yě )咥(xī )为(wéi )小(xiǎo )可(kě )汗(hàn ),与(yǔ )处(chù )罗(luó )战(zhàn ),屡(lǚ )破(pò )之(zhī )。莫(mò )何(hé )勇(yǒng )毅(yì )绝(jué )伦(lún ),甚(shèn )得(dé )众(zhòng )心(xīn ),为(wéi )邻(lín )国(guó )所(suǒ )惮(dàn ),伊(yī )吾(wú )、高(gāo )昌(chāng )、焉(yān )耆(qí )皆(jiē )附(fù )之(zhī )。

高(gāo )祖(zǔ )文(wén )皇(huáng )帝(dì )下(xià )大(dà )业(yè )二(èr )年(nián )(丙(bǐng )寅(yín ),公(gōng )元(yuán )六(liù )零(líng )六(liù )年(nián ))

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),辛(xīn )酉(yǒu ),东(dōng )京(jīng )成(chéng ),进(jìn )将(jiāng )作(zuò )大(dà )匠(jiàng )宇(yǔ )文(wén )恺(kǎi )位(wèi )开(kāi )府(fǔ )仪(yí )同(tóng )三(sān )司(sī )。

丁(dīng )卯(mǎo ),遣(qiǎn )十(shí )使(shǐ )并(bìng )省(shěng )州(zhōu )省(shěng )。

二(èr )月(yuè ),丙(bǐng )戌(xū ),诏(zhào )吏(lì )部(bù )尚(shàng )书(shū )牛(niú )弘(hóng )等(děng )议(yì )定(dìng )舆(yú )服(fú )、仪(yí )卫(wèi )制(zhì )度(dù )。以(yǐ )开(kāi )府(fǔ )仪(yí )同(tóng )三(sān )司(sī )何(hé )稠(chóu )为(wéi )太(tài )府(fǔ )少(shǎo )卿(qīng ),使(shǐ )之(zhī )营(yíng )造(zào ),送(sòng )江(jiāng )都(dōu )。稠(chóu )智(zhì )思(sī )精(jīng )巧(qiǎo ),博(bó )览(lǎn )图(tú )籍(jí ),参(cān )会(huì )古(gǔ )今(jīn ),多(duō )所(suǒ )损(sǔn )益(yì );衮(gǔn )冕(miǎn )画(huà )日(rì )、月(yuè )、星(xīng )、辰(chén ),皮(pí )弁(biàn )用(yòng )漆(qī )纱(shā )为(wéi )之(zhī )。又(yòu )作(zuò )黄(huáng )麾(huī )三(sān )万(wàn )六(liù )千(qiān )人(rén )仗(zhàng ),及(jí )辂(lù )辇(niǎn )车(chē )舆(yú ),皇(huáng )后(hòu )卤(lǔ )簿(bù ),百(bǎi )官(guān )仪(yí )服(fú ),务(wù )为(wéi )华(huá )盛(shèng ),以(yǐ )称(chēng )上(shàng )意(yì )。课(kè )州(zhōu )县(xiàn )送(sòng )羽(yǔ )毛(máo ),民(mín )求(qiú )捕(bǔ )之(zhī ),网(wǎng )罗(luó )被(bèi )水(shuǐ )陆(lù ),禽(qín )兽(shòu )有(yǒu )堪(kān )氅(chǎng )毦(ěr )之(zhī )用(yòng )者(zhě ),殆(dài )无(wú )遗(yí )类(lèi )。乌(wū )程(chéng )有(yǒu )高(gāo )树(shù ),逾(yú )百(bǎi )尺(chǐ ),旁(páng )无(wú )附(fù )枝(zhī ),上(shàng )有(yǒu )鹤(hè )巢(cháo ),民(mín )欲(yù )取(qǔ )之(zhī ),不(bú )可(kě )上(shàng ),乃(nǎi )伐(fá )其(qí )根(gēn );鹤(hè )恐(kǒng )杀(shā )其(qí )子(zǐ ),自(zì )拔(bá )氅(chǎng )毛(máo )投(tóu )于(yú )地(dì ),时(shí )人(rén )或(huò )称(chēng )以(yǐ )为(wéi )瑞(ruì ),曰(yuē ):“天(tiān )子(zǐ )造(zào )羽(yǔ )仪(yí ),鸟(niǎo )兽(shòu )自(zì )献(xiàn )羽(yǔ )毛(máo )。”所(suǒ )役(yì )工(gōng )十(shí )万(wàn )馀(yú )人(rén ),用(yòng )金(jīn )银(yín )钱(qián )帛(bó )巨(jù )亿(yì )计(jì )。帝(dì )每(měi )出(chū )游(yóu )幸(xìng ),羽(yǔ )仪(yí )填(tián )街(jiē )溢(yì )路(lù ),亘(gèn )二(èr )十(shí )馀(yú )里(lǐ )。三(sān )月(yuè ),庚(gēng )戌(xū ),上(shàng )发(fā )江(jiāng )都(dōu ),夏(xià ),四(sì )月(yuè ),庚(gēng )戌(xū ),自(zì )伊(yī )阙(què )陈(chén )法(fǎ )驾(jià ),备(bèi )千(qiān )乘(chéng )万(wàn )骑(qí )入(rù )东(dōng )京(jīng )。辛(xīn )亥(hài ),御(yù )端(duān )门(mén ),大(dà )赦(shè ),免(miǎn )天(tiān )下(xià )今(jīn )年(nián )租(zū )赋(fù )。制(zhì )五(wǔ )品(pǐn )以(yǐ )上(shàng )文(wén )官(guān )乘(chéng )车(chē ),在(zài )朝(cháo )弁(biàn )服(fú ),佩(pèi )玉(yù );武(wǔ )官(guān )马(mǎ )加(jiā )珂(kē ),戴(dài )帻(zé ),服(fú )袴(kù )褶(zhě )。文(wén )物(wù )之(zhī )盛(shèng ),近(jìn )世(shì )莫(mò )及(jí )也(yě )。

六(liù )月(yuè ),壬(rén )子(zǐ ),以(yǐ )杨(yáng )素(sù )为(wéi )司(sī )徒(tú ),进(jìn )封(fēng )豫(yù )章(zhāng )王(wáng )暕(lán )为(wéi )齐(qí )王(wáng )。

秋(qiū ),七(qī )月(yuè ),庚(gēng )申(shēn ),制(zhì )百(bǎi )官(guān )不(bú )得(dé )计(jì )考(kǎo )增(zēng )级(jí ),必(bì )有(yǒu )德(dé )行(háng )、功(gōng )能(néng )灼(zhuó )然(rán )显(xiǎn )著(zhe )者(zhě )进(jìn )擢(zhuó )之(zhī )。帝(dì )颇(pō )惜(xī )名(míng )位(wèi ),群(qún )臣(chén )当(dāng )进(jìn )职(zhí )者(zhě ),多(duō )令(lìng )兼(jiān )假(jiǎ )而(ér )已(yǐ );虽(suī )有(yǒu )阙(què )员(yuán ),留(liú )而(ér )不(bú )补(bǔ )。时(shí )牛(niú )弘(hóng )为(wéi )吏(lì )部(bù )尚(shàng )书(shū ),不(bú )得(dé )专(zhuān )行(háng )其(qí )职(zhí ),别(bié )敕(chì )纳(nà )言(yán )苏(sū )威(wēi )、左(zuǒ )翊(yì )卫(wèi )大(dà )将(jiāng )军(jūn )宇(yǔ )文(wén )述(shù )、左(zuǒ )骁(xiāo )卫(wèi )大(dà )将(jiāng )军(jūn )张(zhāng )瑾(jǐn )、内(nèi )史(shǐ )侍(shì )郎(láng )虞(yú )世(shì )基(jī )、御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū )裴(péi )蕴(yùn )、黄(huáng )门(mén )侍(shì )郎(láng )裴(péi )矩(jǔ )参(cān )掌(zhǎng )选(xuǎn )事(shì ),时(shí )人(rén )谓(wèi )之(zhī )“选(xuǎn )曹(cáo )七(qī )贵(guì )”。虽(suī )七(qī )人(rén )同(tóng )在(zài )坐(zuò ),然(rán )与(yǔ )夺(duó )之(zhī )笔(bǐ ),虞(yú )世(shì )基(jī )独(dú )专(zhuān )之(zhī ),受(shòu )纳(nà )贿(huì )赂(lù ),多(duō )者(zhě )超(chāo )越(yuè )等(děng )伦(lún ),无(wú )者(zhě )注(zhù )色(sè )而(ér )已(yǐ )。蕴(yùn ),邃(suì )之(zhī )从(cóng )曾(céng )孙(sūn )也(yě )。

元(yuán )德(dé )太(tài )子(zǐ )昭(zhāo )自(zì )长(zhǎng )安(ān )来(lái )朝(cháo ),数(shù )月(yuè ),将(jiāng )还(hái ),欲(yù )乞(qǐ )少(shǎo )留(liú );帝(dì )不(bú )许(xǔ )。拜(bài )请(qǐng )无(wú )数(shù ),体(tǐ )素(sù )肥(féi ),因(yīn )致(zhì )劳(láo )疾(jí ),甲(jiǎ )戌(xū ),薨(hōng )。帝(dì )哭(kū )之(zhī ),数(shù )声(shēng )而(ér )止(zhǐ ),寻(xún )奏(zòu )声(shēng )伎(jì ),无(wú )异(yì )平(píng )日(rì )。

楚(chǔ )景(jǐng )武(wǔ )公(gōng )杨(yáng )素(sù ),虽(suī )有(yǒu )大(dà )功(gōng ),特(tè )为(wéi )帝(dì )所(suǒ )猜(cāi )忌(jì ),外(wài )示(shì )殊(shū )礼(lǐ ),内(nèi )情(qíng )甚(shèn )薄(báo )。太(tài )史(shǐ )言(yán )隋(suí )分(fèn )野(yě )有(yǒu )大(dà )丧(sàng ),乃(nǎi )徙(xǐ )素(sù )为(wéi )楚(chǔ )公(gōng ),意(yì )言(yán )楚(chǔ )与(yǔ )隋(suí )同(tóng )分(fèn ),欲(yù )以(yǐ )厌(yàn )之(zhī )。素(sù )寝(qǐn )疾(jí ),帝(dì )每(měi )令(lìng )名(míng )医(yī )诊(zhěn )候(hòu ),赐(cì )以(yǐ )上(shàng )药(yào ),然(rán )密(mì )问(wèn )医(yī )者(zhě ),恒(héng )恐(kǒng )不(bú )死(sǐ )。素(sù )亦(yì )自(zì )知(zhī )名(míng )位(wèi )已(yǐ )极(jí ),不(bú )肯(kěn )饵(ěr )药(yào ),亦(yì )不(bú )将(jiāng )慎(shèn ),谓(wèi )弟(dì )约(yuē )曰(yuē ):“我(wǒ )岂(qǐ )须(xū )更(gèng )活(huó )邪(xié )!”乙(yǐ )亥(hài ),素(sù )薨(hōng ),赠(zèng )太(tài )尉(wèi )公(gōng )、弘(hóng )农(nóng )等(děng )十(shí )郡(jùn )太(tài )守(shǒu ),葬(zàng )送(sòng )甚(shèn )盛(shèng )。

八(bā )月(yuè ),辛(xīn )卯(mǎo ),封(fēng )皇(huáng )孙(sūn )倓(dàn )为(wéi )燕(yàn )王(wáng ),侗(dòng )为(wéi )越(yuè )王(wáng ),侑(yòu )为(wéi )代(dài )王(wáng ),皆(jiē )昭(zhāo )之(zhī )子(zǐ )也(yě )。

九(jiǔ )月(yuè ),乙(yǐ )丑(chǒu ),立(lì )秦(qín )孝(xiào )王(wáng )子(zǐ )浩(hào )为(wéi )秦(qín )王(wáng )。

帝(dì )以(yǐ )高(gāo )祖(zǔ )末(mò )年(nián ),法(fǎ )令(lìng )峻(jùn )刻(kè ),冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),诏(zhào )改(gǎi )修(xiū )律(lǜ )令(lìng )。

置(zhì )洛(luò )口(kǒu )仓(cāng )于(yú )巩(gǒng )东(dōng )南(nán )原(yuán )上(shàng ),筑(zhù )仓(cāng )城(chéng ),周(zhōu )回(huí )二(èr )十(shí )馀(yú )里(lǐ ),穿(chuān )三(sān )千(qiān )窖(jiào ),窖(jiào )容(róng )八(bā )千(qiān )石(shí )以(yǐ )还(hái ),置(zhì )监(jiān )官(guān )并(bìng )镇(zhèn )兵(bīng )千(qiān )人(rén )。十(shí )二(èr )月(yuè ),置(zhì )回(huí )洛(luò )仓(cāng )于(yú )洛(luò )阳(yáng )北(běi )七(qī )里(lǐ ),仓(cāng )城(chéng )周(zhōu )回(huí )十(shí )里(lǐ ),穿(chuān )三(sān )百(bǎi )窖(jiào )。

初(chū ),齐(qí )温(wēn )公(gōng )之(zhī )世(shì ),有(yǒu )鱼(yú )龙(lóng )、山(shān )车(chē )等(děng )戏(xì ),谓(wèi )之(zhī )散(sàn )乐(lè ),周(zhōu )宣(xuān )帝(dì )时(shí ),郑(zhèng )译(yì )奏(zòu )征(zhēng )之(zhī )。高(gāo )祖(zǔ )受(shòu )禅(chán ),命(mìng )牛(niú )弘(hóng )定(dìng )乐(lè ),非(fēi )正(zhèng )声(shēng )清(qīng )商(shāng )及(jí )九(jiǔ )部(bù )四(sì )舞(wǔ )之(zhī )色(sè ),悉(xī )放(fàng )遣(qiǎn )之(zhī )。帝(dì )以(yǐ )启(qǐ )民(mín )可(kě )汗(hàn )将(jiāng )入(rù )朝(cháo ),欲(yù )以(yǐ )富(fù )乐(lè )夸(kuā )之(zhī )。太(tài )常(cháng )少(shǎo )卿(qīng )裴(péi )蕴(yùn )希(xī )旨(zhǐ ),奏(zòu )括(kuò )天(tiān )下(xià )周(zhōu )、齐(qí )、梁(liáng )、陈(chén )乐(lè )家(jiā )子(zǐ )弟(dì )皆(jiē )为(wéi )乐(lè )户(hù );其(qí )六(liù )品(pǐn )以(yǐ )下(xià )至(zhì )庶(shù )人(rén ),有(yǒu )善(shàn )音(yīn )乐(lè )者(zhě ),皆(jiē )直(zhí )太(tài )常(cháng )。帝(dì )从(cóng )之(zhī )。于(yú )是(shì )四(sì )方(fāng )散(sàn )乐(lè ),大(dà )集(jí )东(dōng )京(jīng ),阅(yuè )之(zhī )于(yú )芳(fāng )华(huá )苑(yuàn )积(jī )翠(cuì )池(chí )侧(cè )。有(yǒu )舍(shě )利(lì )兽(shòu )先(xiān )来(lái )跳(tiào )跃(yuè ),激(jī )水(shuǐ )满(mǎn )衢(qú ),鼋(yuán )鼍(tuó )、龟(guī )鳖(biē )、水(shuǐ )人(rén )、虫(chóng )鱼(yú ),遍(biàn )覆(fù )于(yú )地(dì )。又(yòu )有(yǒu )鲸(jīng )鱼(yú )喷(pēn )雾(wù )翳(yì )日(rì ),倏(shū )忽(hū )化(huà )成(chéng )黄(huáng )龙(lóng ),长(zhǎng )七(qī )八(bā )丈(zhàng )。又(yòu )二(èr )人(rén )戴(dài )竿(gān ),上(shàng )有(yǒu )舞(wǔ )者(zhě ),焱(yàn )然(rán )腾(téng )过(guò ),左(zuǒ )右(yòu )易(yì )处(chù )。又(yòu )有(yǒu )神(shén )鰲(áo )负(fù )山(shān ),幻(huàn )人(rén )吐(tǔ )火(huǒ ),千(qiān )变(biàn )万(wàn )化(huà )。伎(jì )人(rén )皆(jiē )衣(yī )锦(jǐn )绣(xiù )缯(zēng )彩(cǎi ),舞(wǔ )者(zhě )鸣(míng )环(huán )佩(pèi ),缀(zhuì )花(huā )毦(ěr );课(kè )京(jīng )兆(zhào )、河(hé )南(nán )制(zhì )其(qí )衣(yī ),两(liǎng )京(jīng )锦(jǐn )彩(cǎi )为(wéi )之(zhī )空(kōng )竭(jié )。帝(dì )多(duō )制(zhì )艳(yàn )篇(piān ),令(lìng )乐(lè )正(zhèng )白(bái )明(míng )达(dá )造(zào )新(xīn )声(shēng )播(bō )之(zhī ),音(yīn )极(jí )哀(āi )怨(yuàn )。帝(dì )甚(shèn )悦(yuè ),谓(wèi )明(míng )达(dá )曰(yuē ):“齐(qí )氏(shì )偏(piān )隅(yú ),乐(lè )工(gōng )曹(cáo )妙(miào )达(dá )犹(yóu )封(fēng )王(wáng );我(wǒ )今(jīn )天(tiān )下(xià )大(dà )同(tóng ),方(fāng )且(qiě )贵(guì )汝(rǔ ),宜(yí )自(zì )修(xiū )谨(jǐn )!”

高(gāo )祖(zǔ )文(wén )皇(huáng )帝(dì )下(xià )大(dà )业(yè )三(sān )年(nián )(丁(dīng )卯(mǎo ),公(gōng )元(yuán )六(liù )零(líng )七(qī )年(nián ))

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),朔(shuò )旦(dàn ),大(dà )陈(chén )文(wén )物(wù )。时(shí )突(tū )厥(jué )启(qǐ )民(mín )可(kě )汗(hàn )入(rù )朝(cháo ),见(jiàn )而(ér )慕(mù )之(zhī ),请(qǐng )袭(xí )冠(guàn )带(dài ),帝(dì )不(bú )许(xǔ )。明(míng )日(rì ),又(yòu )帅(shuài )其(qí )属(shǔ )上(shàng )表(biǎo )固(gù )请(qǐng ),帝(dì )大(dà )悦(yuè ),谓(wèi )牛(niú )弘(hóng )等(děng )曰(yuē ):“今(jīn )衣(yī )冠(guàn )大(dà )备(bèi ),致(zhì )单(dān )于(yú )解(jiě )辫(biàn ),卿(qīng )等(děng )功(gōng )也(yě )。”各(gè )赐(cì )帛(bó )甚(shèn )厚(hòu )。

三(sān )月(yuè ),辛(xīn )亥(hài ),帝(dì )还(hái )长(zhǎng )安(ān )。

癸(guǐ )丑(chǒu ),帝(dì )使(shǐ )羽(yǔ )骑(qí )尉(wèi )硃(zhū )宽(kuān )入(rù )海(hǎi )求(qiú )访(fǎng )异(yì )俗(sú ),至(zhì )流(liú )求(qiú )国(guó )而(ér )还(hái )。

初(chū ),云(yún )定(dìng )兴(xìng )、阎(yán )毘(pí )坐(zuò )媚(mèi )事(shì )太(tài )子(zǐ )勇(yǒng ),与(yǔ )妻(qī )子(zǐ )皆(jiē )没(méi )官(guān )为(wéi )奴(nú )婢(bì )。上(shàng )即(jí )位(wèi ),多(duō )所(suǒ )营(yíng )造(zào ),闻(wén )其(qí )有(yǒu )巧(qiǎo )思(sī ),召(zhào )之(zhī ),使(shǐ )典(diǎn )其(qí )事(shì ),以(yǐ )毘(pí )为(wéi )朝(cháo )请(qǐng )郎(láng )。时(shí )宇(yǔ )文(wén )述(shù )用(yòng )事(shì ),定(dìng )兴(xìng )以(yǐ )明(míng )珠(zhū )络(luò )帐(zhàng )赂(lù )述(shù ),并(bìng )以(yǐ )奇(qí )服(fú )新(xīn )声(shēng )求(qiú )媚(mèi )于(yú )求(qiú );述(shù )大(dà )喜(xǐ ),兄(xiōng )事(shì )之(zhī )。上(shàng )将(jiāng )有(yǒu )事(shì )四(sì )夷(yí ),大(dà )造(zào )兵(bīng )器(qì ),述(shù )荐(jiàn )定(dìng )兴(xìng )可(kě )使(shǐ )监(jiān )造(zào ),上(shàng )从(cóng )之(zhī )。述(shù )谓(wèi )定(dìng )兴(xìng )曰(yuē ):“兄(xiōng )所(suǒ )作(zuò )器(qì )仗(zhàng ),并(bìng )合(hé )上(shàng )心(xīn ),而(ér )不(bú )得(dé )官(guān )者(zhě ),为(wéi )长(zhǎng )宁(níng )兄(xiōng )弟(dì )犹(yóu )未(wèi )死(sǐ )耳(ěr )。”定(dìng )兴(xìng )曰(yuē ):“此(cǐ )无(wú )用(yòng )物(wù ),何(hé )不(bú )劝(quàn )上(shàng )杀(shā )之(zhī )。”述(shù )因(yīn )奏(zòu ):“房(fáng )陵(líng )诸(zhū )子(zǐ )年(nián )并(bìng )成(chéng )立(lì ),今(jīn )欲(yù )兴(xìng )兵(bīng )征(zhēng )讨(tǎo ),若(ruò )使(shǐ )之(zhī )从(cóng )驾(jià ),则(zé )守(shǒu )掌(zhǎng )为(wéi )难(nán );若(ruò )留(liú )于(yú )一(yī )处(chù ),又(yòu )恐(kǒng )不(bú )可(kě )。进(jìn )退(tuì )无(wú )用(yòng ),请(qǐng )早(zǎo )处(chù )分(fèn )。”帝(dì )然(rán )之(zhī ),乃(nǎi )鸩(zhèn )杀(shā )长(zhǎng )宁(níng )王(wáng )俨(yǎn ),分(fèn )徙(xǐ )其(qí )七(qī )弟(dì )于(yú )岭(lǐng )表(biǎo ),仍(réng )遣(qiǎn )间(jiān )使(shǐ )于(yú )路(lù )尽(jìn )杀(shā )之(zhī )。襄(xiāng )城(chéng )王(wáng )恪(kè )之(zhī )妃(fēi )柳(liǔ )氏(shì )自(zì )杀(shā )以(yǐ )从(cóng )恪(kè )。

夏(xià ),四(sì )月(yuè ),庚(gēng )辰(chén ),下(xià )诏(zhào )欲(yù )安(ān )辑(jí )河(hé )北(běi ),巡(xún )省(shěng )赵(zhào )、魏(wèi )。

牛(niú )弘(hóng )等(děng )造(zào )新(xīn )律(lǜ )成(chéng ),凡(fán )十(shí )八(bā )篇(piān ),谓(wèi )之(zhī )《大(dà )业(yè )律(lǜ )》;甲(jiǎ )申(shēn ),始(shǐ )颁(bān )行(háng )之(zhī )。民(mín )久(jiǔ )厌(yàn )严(yán )刻(kè ),喜(xǐ )于(yú )宽(kuān )政(zhèng )。其(qí )后(hòu )征(zhēng )役(yì )繁(fán )兴(xìng ),民(mín )不(bú )堪(kān )命(mìng )。有(yǒu )司(sī )临(lín )时(shí )迫(pò )胁(xié )以(yǐ )求(qiú )济(jì )事(shì ),不(bú )复(fù )用(yòng )律(lǜ )令(lìng )矣(yǐ )。旅(lǚ )骑(qí )尉(wèi )刘(liú )炫(xuàn )预(yù )修(xiū )律(lǜ )令(lìng ),弘(hóng )尝(cháng )从(cóng )容(róng )问(wèn )炫(xuàn )曰(yuē ):“《周(zhōu )礼(lǐ )》士(shì )多(duō )而(ér )府(fǔ )史(shǐ )少(shǎo ),今(jīn )令(lìng )史(shǐ )百(bǎi )倍(bèi )于(yú )前(qián ),减(jiǎn )则(zé )不(bú )济(jì ),其(qí )故(gù )何(hé )也(yě )?”炫(xuàn )曰(yuē ):“古(gǔ )人(rén )委(wěi )任(rèn )责(zé )成(chéng ),岁(suì )终(zhōng )考(kǎo )其(qí )殿(diàn )最(zuì ),案(àn )不(bú )重(zhòng )校(xiào ),文(wén )不(bú )繁(fán )悉(xī ),府(fǔ )史(shǐ )之(zhī )任(rèn ),掌(zhǎng )要(yào )目(mù )而(ér )已(yǐ )。今(jīn )之(zhī )文(wén )簿(bù ),恒(héng )虑(lǜ )覆(fù )治(zhì ),若(ruò )锻(duàn )炼(liàn )不(bú )密(mì ),则(zé )万(wàn )里(lǐ )追(zhuī )证(zhèng )百(bǎi )年(nián )旧(jiù )案(àn )。故(gù )谚(yàn )云(yún ):‘老(lǎo )吏(lì )抱(bào )案(àn )死(sǐ )。’事(shì )繁(fán )政(zhèng )弊(bì ),职(zhí )此(cǐ )之(zhī )由(yóu )也(yě )。”弘(hóng )曰(yuē ):“魏(wèi )、齐(qí )之(zhī )时(shí ),令(lìng )史(shǐ )从(cóng )容(róng )而(ér )已(yǐ ),今(jīn )则(zé )不(bú )遑(huáng )宁(níng )处(chù ),何(hé )故(gù )?”炫(xuàn )曰(yuē ):“往(wǎng )者(zhě )州(zhōu )唯(wéi )置(zhì )纲(gāng )纪(jì ),郡(jùn )置(zhì )守(shǒu )、丞(chéng ),县(xiàn )置(zhì )令(lìng )而(ér )已(yǐ )。其(qí )馀(yú )具(jù )僚(liáo )则(zé )长(zhǎng )官(guān )自(zì )辟(pì ),受(shòu )诏(zhào )赴(fù )任(rèn ),每(měi )州(zhōu )不(bú )过(guò )数(shù )十(shí )。今(jīn )则(zé )不(bú )然(rán ),大(dà )小(xiǎo )之(zhī )官(guān ),悉(xī )由(yóu )吏(lì )部(bù ),纤(xiān )介(jiè )之(zhī )迹(jì ),皆(jiē )属(shǔ )考(kǎo )功(gōng )。省(shěng )官(guān )不(bú )如(rú )省(shěng )事(shì ),官(guān )事(shì )不(bú )省(shěng )而(ér )望(wàng )从(cóng )容(róng ),其(qí )可(kě )得(dé )乎(hū )!”弘(hóng )善(shàn )其(qí )言(yán )而(ér )不(bú )能(néng )用(yòng )。

壬(rén )辰(chén ),改(gǎi )州(zhōu )为(wéi )郡(jùn );改(gǎi )度(dù )量(liàng )权(quán )衡(héng ),并(bìng )依(yī )古(gǔ )式(shì )。改(gǎi )上(shàng )柱(zhù )国(guó )以(yǐ )下(xià )官(guān )为(wéi )大(dà )夫(fū );置(zhì )殿(diàn )内(nèi )省(shěng ),与(yǔ )尚(shàng )书(shū )、门(mén )下(xià )、内(nèi )史(shǐ )、秘(mì )书(shū )为(wéi )五(wǔ )省(shěng );增(zēng )谒(yè )者(zhě )、司(sī )隶(lì )台(tái ),与(yǔ )御(yù )史(shǐ )为(wéi )三(sān )台(tái );分(fèn )太(tài )府(fǔ )寺(sì )置(zhì )少(shǎo )府(fǔ )监(jiān ),与(yǔ )长(zhǎng )秋(qiū )、国(guó )子(zǐ )、将(jiāng )作(zuò )、都(dōu )水(shuǐ )为(wéi )五(wǔ )监(jiān );又(yòu )增(zēng )改(gǎi )左(zuǒ )、右(yòu )翊(yì )卫(wèi )等(děng )为(wéi )十(shí )六(liù )府(fǔ );废(fèi )伯(bó )、子(zǐ )、男(nán )爵(jué ),唯(wéi )留(liú )王(wáng )、公(gōng )、侯(hóu )三(sān )等(děng )。

丙(bǐng )寅(yín ),车(chē )驾(jià )北(běi )巡(xún );己(jǐ )亥(hài ),顿(dùn )赤(chì )岸(àn )泽(zé )。五(wǔ )月(yuè ),丁(dīng )巳(sì ),突(tū )厥(jué )启(qǐ )民(mín )可(kě )汗(hàn )遣(qiǎn )其(qí )子(zǐ )拓(tuò )特(tè )勒(lè )来(lái )朝(cháo )。戊(wù )午(wǔ ),发(fā )河(hé )北(běi )十(shí )馀(yú )郡(jùn )丁(dīng )男(nán )凿(záo )太(tài )行(háng )山(shān ),达(dá )于(yú )并(bìng )州(zhōu ),以(yǐ )通(tōng )驰(chí )道(dào )。丙(bǐng )寅(yín ),启(qǐ )民(mín )遣(qiǎn )其(qí )兄(xiōng )子(zǐ )毘(pí )黎(lí )伽(gā )特(tè )勒(lè )来(lái )朝(cháo )。辛(xīn )未(wèi ),启(qǐ )民(mín )遣(qiǎn )使(shǐ )请(qǐng )自(zì )入(rù )塞(sāi )奉(fèng )迎(yíng )舆(yú )驾(jià ),上(shàng )不(bú )许(xǔ )。初(chū ),高(gāo )祖(zǔ )受(shòu )禅(chán ),唯(wéi )立(lì )四(sì )亲(qīn )庙(miào ),同(tóng )殿(diàn )异(yì )室(shì )而(ér )已(yǐ )。帝(dì )即(jí )位(wèi ),命(mìng )有(yǒu )司(sī )议(yì )七(qī )庙(miào )之(zhī )制(zhì )。礼(lǐ )部(bù )侍(shì )郎(láng )摄(shè )太(tài )常(cháng )少(shǎo )卿(qīng )许(xǔ )善(shàn )心(xīn )等(děng )奏(zòu )请(qǐng )为(wéi )太(tài )祖(zǔ )、高(gāo )祖(zǔ )各(gè )立(lì )一(yī )殿(diàn ),准(zhǔn )周(zhōu )文(wén )、武(wǔ )二(èr )祧(tiāo ),与(yǔ )始(shǐ )祖(zǔ )而(ér )三(sān ),馀(yú )并(bìng )分(fèn )室(shì )而(ér )祭(jì ),从(cóng )迭(dié )毁(huǐ )之(zhī )法(fǎ )。至(zhì )是(shì ),有(yǒu )司(sī )请(qǐng )如(rú )前(qián )议(yì ),于(yú )东(dōng )京(jīng )建(jiàn )宗(zōng )庙(miào )。帝(dì )谓(wèi )秘(mì )书(shū )监(jiān )柳(liǔ )辩(biàn )曰(yuē ):“今(jīn )始(shǐ )祖(zǔ )及(jí )二(èr )祧(tiāo )已(yǐ )具(jù ),后(hòu )世(shì )子(zǐ )孙(sūn )处(chù )朕(zhèn )何(hé )所(suǒ )?”六(liù )月(yuè ),丁(dīng )亥(hài ),诏(zhào )为(wéi )高(gāo )祖(zǔ )建(jiàn )别(bié )庙(miào ),仍(réng )修(xiū )月(yuè )祭(jì )礼(lǐ )。既(jì )而(ér )方(fāng )事(shì )巡(xún )幸(xìng ),竟(jìng )不(bú )果(guǒ )立(lì )。

帝(dì )过(guò )雁(yàn )门(mén ),雁(yàn )门(mén )太(tài )守(shǒu )丘(qiū )和(hé )献(xiàn )食(shí )甚(shèn )精(jīng );至(zhì )马(mǎ )邑(yì ),马(mǎ )邑(yì )太(tài )守(shǒu )杨(yáng )廓(kuò )独(dú )无(wú )所(suǒ )献(xiàn ),帝(dì )不(bú )悦(yuè )。以(yǐ )和(hé )为(wéi )博(bó )陵(líng )太(tài )守(shǒu ),仍(réng )使(shǐ )廓(kuò )至(zhì )博(bó )陵(líng )观(guān )和(hé )为(wéi )式(shì )。由(yóu )是(shì )所(suǒ )至(zhì )献(xiàn )食(shí ),竞(jìng )为(wéi )丰(fēng )侈(chǐ )。

戊(wù )子(zǐ ),车(chē )驾(jià )顿(dùn )榆(yú )林(lín )郡(jùn )。帝(dì )欲(yù )出(chū )塞(sāi )耀(yào )兵(bīng ),径(jìng )突(tū )厥(jué )中(zhōng ),指(zhǐ )于(yú )涿(zhuō )郡(jùn ),恐(kǒng )启(qǐ )民(mín )惊(jīng )惧(jù ),先(xiān )遣(qiǎn )武(wǔ )卫(wèi )将(jiāng )军(jūn )长(zhǎng )孙(sūn )晟(shèng )谕(yù )旨(zhǐ )。启(qǐ )民(mín )奉(fèng )诏(zhào ),因(yīn )召(zhào )所(suǒ )部(bù )诸(zhū )国(guó )奚(xī )、、室(shì )韦(wéi )等(děng )酋(qiú )长(zhǎng )数(shù )十(shí )人(rén )咸(xián )集(jí )。晟(shèng )见(jiàn )牙(yá )帐(zhàng )中(zhōng )草(cǎo )秽(huì ),欲(yù )令(lìng )启(qǐ )民(mín )亲(qīn )除(chú )之(zhī ),示(shì )诸(zhū )部(bù )落(luò ),以(yǐ )明(míng )威(wēi )重(zhòng ),乃(nǎi )指(zhǐ )帐(zhàng )前(qián )草(cǎo )曰(yuē ):“此(cǐ )根(gēn )大(dà )香(xiāng )。”启(qǐ )民(mín )遽(jù )嗅(xiù )之(zhī ),曰(yuē ):“殊(shū )不(bú )香(xiāng )也(yě )。”晟(shèng )曰(yuē ):“天(tiān )子(zǐ )行(háng )幸(xìng )所(suǒ )在(zài ),诸(zhū )侯(hóu )躬(gōng )自(zì )洒(sǎ )扫(sǎo ),耕(gēng )除(chú )御(yù )路(lù ),以(yǐ )表(biǎo )至(zhì )敬(jìng )之(zhī )心(xīn );今(jīn )牙(yá )内(nèi )芜(wú )秽(huì ),谓(wèi )是(shì )留(liú )香(xiāng )草(cǎo )耳(ěr )!”启(qǐ )民(mín )乃(nǎi )悟(wù )曰(yuē ):“奴(nú )之(zhī )罪(zuì )也(yě )!奴(nú )之(zhī )骨(gǔ )肉(ròu )皆(jiē )天(tiān )子(zǐ )所(suǒ )赐(cì ),得(dé )效(xiào )筋(jīn )力(lì ),岂(qǐ )敢(gǎn )有(yǒu )辞(cí )。特(tè )以(yǐ )边(biān )人(rén )不(bú )知(zhī )法(fǎ )耳(ěr ),赖(lài )将(jiāng )军(jūn )教(jiāo )之(zhī );此(cǐ )将(jiāng )军(jūn )之(zhī )惠(huì ),奴(nú )之(zhī )幸(xìng )也(yě )。”遂(suí )拔(bá )所(suǒ )佩(pèi )刀(dāo ),自(zì )芟(shān )庭(tíng )草(cǎo )。其(qí )贵(guì )人(rén )及(jí )诸(zhū )部(bù )争(zhēng )效(xiào )之(zhī )。于(yú )是(shì )发(fā )榆(yú )林(lín )北(běi )境(jìng ),至(zhì )其(qí )牙(yá ),东(dōng )达(dá )于(yú )蓟(jì ),长(zhǎng )三(sān )千(qiān )里(lǐ ),广(guǎng )百(bǎi )步(bù ),举(jǔ )国(guó )就(jiù )役(yì ),开(kāi )为(wéi )御(yù )道(dào )。帝(dì )闻(wén )晟(shèng )策(cè ),益(yì )嘉(jiā )之(zhī )。

丁(dīng )酉(yǒu ),启(qǐ )民(mín )及(jí )义(yì )成(chéng )公(gōng )主(zhǔ )来(lái )朝(cháo )行(háng )宫(gōng )。己(jǐ )亥(hài ),吐(tǔ )谷(gǔ )浑(hún )、高(gāo )昌(chāng )并(bìng )遣(qiǎn )使(shǐ )入(rù )贡(gòng )。

甲(jiǎ )辰(chén ),上(shàng )御(yù )北(běi )楼(lóu )观(guān )渔(yú )于(yú )河(hé ),以(yǐ )宴(yàn )百(bǎi )僚(liáo )。定(dìng )襄(xiāng )太(tài )守(shǒu )周(zhōu )法(fǎ )尚(shàng )朝(cháo )于(yú )行(háng )宫(gōng ),太(tài )府(fǔ )卿(qīng )元(yuán )寿(shòu )言(yán )于(yú )帝(dì )曰(yuē ):“汉(hàn )武(wǔ )出(chū )关(guān ),旌(jīng )旗(qí )千(qiān )里(lǐ )。今(jīn )御(yù )营(yíng )之(zhī )外(wài ),请(qǐng )分(fèn )为(wéi )二(èr )十(shí )四(sì )军(jūn ),日(rì )别(bié )遣(qiǎn )一(yī )军(jūn )发(fā ),相(xiàng )去(qù )三(sān )十(shí )里(lǐ ),旗(qí )帜(zhì )相(xiàng )望(wàng ),钲(zhēng )鼓(gǔ )相(xiàng )闻(wén ),首(shǒu )尾(wěi )相(xiàng )属(shǔ ),千(qiān )里(lǐ )不(bú )绝(jué ),此(cǐ )亦(yì )出(chū )师(shī )之(zhī )盛(shèng )者(zhě )也(yě )。”法(fǎ )尚(shàng )曰(yuē ):“不(bú )然(rán ),兵(bīng )亘(gèn )千(qiān )里(lǐ ),动(dòng )间(jiān )山(shān )川(chuān ),猝(cù )有(yǒu )不(bú )虞(yú ),四(sì )分(fèn )五(wǔ )裂(liè );腹(fù )心(xīn )有(yǒu )事(shì ),首(shǒu )尾(wěi )未(wèi )知(zhī ),道(dào )路(lù )阻(zǔ )长(zhǎng ),难(nán )以(yǐ )相(xiàng )救(jiù ),虽(suī )有(yǒu )故(gù )事(shì ),乃(nǎi )取(qǔ )败(bài )之(zhī )道(dào )也(yě )。”帝(dì )不(bú )怿(yì ),曰(yuē ):“卿(qīng )意(yì )如(rú )何(hé )?”法(fǎ )尚(shàng )曰(yuē ):“结(jié )为(wéi )方(fāng )陈(chén ),四(sì )面(miàn )外(wài )拒(jù ),六(liù )宫(gōng )及(jí )百(bǎi )官(guān )家(jiā )属(shǔ )并(bìng )在(zài )其(qí )内(nèi );若(ruò )有(yǒu )变(biàn )起(qǐ ),所(suǒ )当(dāng )之(zhī )面(miàn ),即(jí )令(lìng )抗(kàng )拒(jù ),内(nèi )引(yǐn )奇(qí )兵(bīng ),出(chū )外(wài )奋(fèn )击(jī ),车(chē )为(wéi )壁(bì )垒(lěi ),重(zhòng )设(shè )钩(gōu )陈(chén ),此(cǐ )与(yǔ )据(jù )城(chéng ),理(lǐ )亦(yì )何(hé )异(yì )!若(ruò )战(zhàn )而(ér )捷(jié ),抽(chōu )骑(qí )追(zhuī )奔(bēn ),万(wàn )一(yī )不(bú )捷(jié ),屯(tún )营(yíng )自(zì )守(shǒu ),臣(chén )谓(wèi )此(cǐ )万(wàn )全(quán )之(zhī )策(cè )也(yě )。”帝(dì )曰(yuē ):“善(shàn )!”因(yīn )拜(bài )法(fǎ )尚(shàng )左(zuǒ )武(wǔ )卫(wèi )将(jiāng )军(jūn )。

启(qǐ )民(mín )可(kě )汗(hàn )复(fù )上(shàng )表(biǎo ),以(yǐ )为(wéi )“先(xiān )帝(dì )可(kě )汗(hàn )怜(lián )臣(chén ),赐(cì )臣(chén )安(ān )义(yì )公(gōng )主(zhǔ ),种(zhǒng )种(zhǒng )无(wú )乏(fá )。臣(chén )兄(xiōng )弟(dì )嫉(jí )妒(dù ),共(gòng )欲(yù )杀(shā )臣(chén )。臣(chén )当(dāng )是(shì )时(shí ),走(zǒu )无(wú )所(suǒ )适(shì ),仰(yǎng )视(shì )唯(wéi )天(tiān ),俯(fǔ )视(shì )唯(wéi )地(dì ),奉(fèng )身(shēn )委(wěi )命(mìng ),依(yī )归(guī )先(xiān )帝(dì )。先(xiān )帝(dì )怜(lián )臣(chén )且(qiě )死(sǐ ),养(yǎng )而(ér )生(shēng )之(zhī ),以(yǐ )臣(chén )为(wéi )大(dà )可(kě )汗(hàn ),还(hái )抚(fǔ )突(tū )厥(jué )之(zhī )民(mín )。至(zhì )尊(zūn )今(jīn )御(yù )天(tiān )下(xià ),还(hái )如(rú )先(xiān )帝(dì )养(yǎng )生(shēng )臣(chén )及(jí )突(tū )厥(jué )之(zhī )民(mín ),种(zhǒng )种(zhǒng )无(wú )乏(fá )。臣(chén )荷(hé )戴(dài )圣(shèng )恩(ēn ),言(yán )不(bú )能(néng )尽(jìn )。臣(chén )今(jīn )非(fēi )昔(xī )日(rì )突(tū )厥(jué )可(kě )汗(hàn ),乃(nǎi )是(shì )至(zhì )尊(zūn )臣(chén )民(mín ),愿(yuàn )帅(shuài )部(bù )落(luò )变(biàn )改(gǎi )衣(yī )服(fú ),一(yī )如(rú )华(huá )夏(xià )。”帝(dì )以(yǐ )为(wéi )不(bú )可(kě )。秋(qiū ),七(qī )月(yuè ),辛(xīn )亥(hài ),赐(cì )启(qǐ )民(mín )玺(xǐ )书(shū ),谕(yù )以(yǐ )“碛(qì )北(běi )未(wèi )静(jìng ),犹(yóu )须(xū )征(zhēng )战(zhàn ),但(dàn )存(cún )心(xīn )恭(gōng )顺(shùn ),何(hé )必(bì )变(biàn )服(fú )?”帝(dì )欲(yù )夸(kuā )示(shì )突(tū )厥(jué ),令(lìng )宇(yǔ )文(wén )恺(kǎi )为(wéi )大(dà )帐(zhàng ),其(qí )下(xià )可(kě )坐(zuò )数(shù )千(qiān )人(rén );甲(jiǎ )寅(yín ),帝(dì )于(yú )城(chéng )东(dōng )御(yù )大(dà )帐(zhàng ),备(bèi )仪(yí )卫(wèi ),宴(yàn )启(qǐ )民(mín )及(jí )其(qí )部(bù )落(luò ),作(zuò )散(sàn )乐(lè )。诸(zhū )胡(hú )骇(hài )悦(yuè ),争(zhēng )献(xiàn )牛(niú )羊(yáng )驼(tuó )马(mǎ )数(shù )千(qiān )万(wàn )头(tóu )。帝(dì )赐(cì )启(qǐ )民(mín )帛(bó )二(èr )千(qiān )万(wàn )段(duàn ),其(qí )下(xià )各(gè )有(yǒu )差(chà )。又(yòu )赐(cì )启(qǐ )民(mín )路(lù )车(chē )乘(chéng )马(mǎ ),鼓(gǔ )欢(huān )幡(fān )旗(qí ),赞(zàn )拜(bài )不(bú )名(míng ),位(wèi )在(zài )诸(zhū )侯(hóu )王(wáng )上(shàng )。

又(yòu )诏(zhào )发(fā )丁(dīng )男(nán )百(bǎi )馀(yú )万(wàn )筑(zhù )长(zhǎng )城(chéng ),西(xī )拒(jù )榆(yú )林(lín ),东(dōng )至(zhì )紫(zǐ )河(hé )。尚(shàng )书(shū )左(zuǒ )仆(pú )射(shè )苏(sū )威(wēi )谏(jiàn ),帝(dì )不(bú )听(tīng ),筑(zhù )之(zhī )二(èr )旬(xún )而(ér )毕(bì )。帝(dì )之(zhī )征(zhēng )散(sàn )乐(lè )也(yě ),太(tài )常(cháng )卿(qīng )高(gāo )颎(jiǒng )谏(jiàn ),不(bú )听(tīng )。颎(jiǒng )退(tuì ),谓(wèi )太(tài )常(cháng )丞(chéng )李(lǐ )懿(yì )曰(yuē ):“周(zhōu )天(tiān )元(yuán )以(yǐ )好(hǎo )乐(lè )而(ér )亡(wáng ),殷(yīn )鉴(jiàn )不(bú )远(yuǎn ),安(ān )可(kě )复(fù )尔(ěr )!”颎(jiǒng )又(yòu )以(yǐ )帝(dì )遇(yù )启(qǐ )民(mín )过(guò )厚(hòu ),谓(wèi )太(tài )府(fǔ )卿(qīng )何(hé )稠(chóu )曰(yuē ):“此(cǐ )虏(lǔ )颇(pō )知(zhī )中(zhōng )国(guó )虚(xū )实(shí ),山(shān )川(chuān )险(xiǎn )易(yì ),恐(kǒng )为(wéi )后(hòu )患(huàn )。”又(yòu )谓(wèi )观(guān )王(wáng )雄(xióng )曰(yuē ):“近(jìn )来(lái )朝(cháo )廷(tíng )殊(shū )无(wú )纲(gāng )纪(jì )。”礼(lǐ )部(bù )尚(shàng )书(shū )宇(yǔ )文(wén )弼(bì )私(sī )谓(wèi )颎(jiǒng )曰(yuē ):“天(tiān )元(yuán )之(zhī )侈(chǐ ),以(yǐ )今(jīn )方(fāng )之(zhī ),不(bú )亦(yì )甚(shèn )乎(hū )?”又(yòu )言(yán ):“长(zhǎng )城(chéng )之(zhī )役(yì ),幸(xìng )非(fēi )急(jí )务(wù )。”光(guāng )禄(lù )大(dà )夫(fū )贺(hè )若(ruò )弼(bì )亦(yì )私(sī )议(yì )宴(yàn )可(kě )汗(hàn )太(tài )侈(chǐ )。并(bìng )为(wéi )人(rén )所(suǒ )奏(zòu )。帝(dì )以(yǐ )为(wéi )诽(fěi )谤(bàng )朝(cháo )政(zhèng ),丙(bǐng )子(zǐ ),高(gāo )颎(jiǒng )、宇(yǔ )文(wén )弼(bì )、贺(hè )若(ruò )弼(bì )皆(jiē )坐(zuò )诛(zhū ),颎(jiǒng )诸(zhū )子(zǐ )徙(xǐ )边(biān ),弼(bì )妻(qī )子(zǐ )没(méi )官(guān )为(wéi )奴(nú )婢(bì )。事(shì )连(lián )苏(sū )威(wēi ),亦(yì )坐(zuò )免(miǎn )官(guān )。颎(jiǒng )有(yǒu )文(wén )武(wǔ )大(dà )略(luè ),明(míng )达(dá )世(shì )务(wù ),自(zì )蒙(méng )寄(jì )任(rèn ),竭(jié )诚(chéng )尽(jìn )节(jiē ),进(jìn )引(yǐn )贞(zhēn )良(liáng ),以(yǐ )天(tiān )下(xià )为(wéi )己(jǐ )任(rèn );苏(sū )威(wēi )、杨(yáng )素(sù )、贺(hè )若(ruò )弼(bì )、韩(hán )擒(qín )虎(hǔ )皆(jiē )颎(jiǒng )所(suǒ )推(tuī )荐(jiàn ),自(zì )馀(yú )立(lì )功(gōng )立(lì )事(shì )者(zhě )不(bú )可(kě )胜(shèng )数(shù );当(dāng )朝(cháo )执(zhí )政(zhèng )将(jiāng )二(èr )十(shí )年(nián ),朝(cháo )野(yě )推(tuī )服(fú ),物(wù )无(wú )异(yì )议(yì ),海(hǎi )内(nèi )富(fù )庶(shù ),颎(jiǒng )之(zhī )力(lì )也(yě )。及(jí )死(sǐ ),天(tiān )下(xià )莫(mò )不(bú )伤(shāng )之(zhī )。先(xiān )是(shì ),萧(xiāo )琮(cóng )以(yǐ )皇(huáng )后(hòu )故(gù ),甚(shèn )见(jiàn )亲(qīn )重(zhòng ),为(wéi )内(nèi )史(shǐ )令(lìng ),改(gǎi )封(fēng )梁(liáng )公(gōng ),宗(zōng )族(zú )缌(sī )麻(má )以(yǐ )上(shàng ),皆(jiē )随(suí )才(cái )擢(zhuó )用(yòng ),诸(zhū )萧(xiāo )昆(kūn )弟(dì ),布(bù )列(liè )朝(cháo )廷(tíng )。琮(cóng )性(xìng )澹(dàn )雅(yǎ ),不(bú )以(yǐ )职(zhí )务(wù )为(wéi )意(yì ),身(shēn )虽(suī )羁(jī )旅(lǚ ),见(jiàn )北(běi )间(jiān )豪(háo )贵(guì ),无(wú )所(suǒ )降(jiàng )下(xià )。与(yǔ )贺(hè )若(ruò )弼(bì )善(shàn ),弼(bì )既(jì )诛(zhū ),又(yòu )有(yǒu )童(tóng )谣(yáo )曰(yuē ):“萧(xiāo )萧(xiāo )亦(yì )复(fù )起(qǐ )。”帝(dì )由(yóu )是(shì )忌(jì )之(zhī ),遂(suí )废(fèi )于(yú )家(jiā ),未(wèi )几(jǐ )而(ér )卒(zú )。

八(bā )月(yuè ),壬(rén )午(wǔ ),车(chē )驾(jià )发(fā )榆(yú )林(lín ),历(lì )云(yún )中(zhōng ),溯(sù )金(jīn )河(hé )。时(shí )天(tiān )下(xià )承(chéng )平(píng ),百(bǎi )物(wù )丰(fēng )实(shí ),甲(jiǎ )士(shì )五(wǔ )十(shí )馀(yú )万(wàn ),马(mǎ )十(shí )万(wàn )匹(pǐ ),旌(jīng )旗(qí )辎(zī )重(zhòng ),千(qiān )里(lǐ )不(bú )绝(jué )。令(lìng )宇(yǔ )文(wén )恺(kǎi )等(děng )造(zào )观(guān )风(fēng )行(háng )殿(diàn ),上(shàng )容(róng )侍(shì )卫(wèi )者(zhě )数(shù )百(bǎi )人(rén ),离(lí )合(hé )为(wéi )之(zhī ),下(xià )施(shī )轮(lún )轴(zhóu ),倏(shū )忽(hū )推(tuī )移(yí )。又(yòu )作(zuò )行(háng )城(chéng ),周(zhōu )二(èr )千(qiān )步(bù ),以(yǐ )板(bǎn )为(wéi )干(gàn ),衣(yī )之(zhī )以(yǐ )布(bù ),饰(shì )以(yǐ )丹(dān )青(qīng ),楼(lóu )橹(lǔ )悉(xī )备(bèi )。胡(hú )人(rén )惊(jīng )以(yǐ )为(wéi )神(shén ),每(měi )望(wàng )御(yù )营(yíng ),十(shí )里(lǐ )之(zhī )外(wài ),屈(qū )膝(xī )稽(jī )颡(sǎng ),无(wú )敢(gǎn )乘(chéng )马(mǎ )。启(qǐ )民(mín )奉(fèng )庐(lú )帐(zhàng )以(yǐ )俟(sì )车(chē )驾(jià )。乙(yǐ )酉(yǒu ),帝(dì )幸(xìng )其(qí )帐(zhàng ),启(qǐ )民(mín )奉(fèng )觞(shāng )上(shàng )寿(shòu ),跪(guì )伏(fú )恭(gōng )甚(shèn ),王(wáng )侯(hóu )以(yǐ )下(xià )袒(tǎn )割(gē )于(yú )帐(zhàng )前(qián ),莫(mò )敢(gǎn )仰(yǎng )视(shì )。帝(dì )大(dà )悦(yuè ),赋(fù )诗(shī )曰(yuē ):“呼(hū )韩(hán )顿(dùn )颡(sǎng )至(zhì ),屠(tú )耆(qí )接(jiē )踵(zhǒng )来(lái );何(hé )如(rú )汉(hàn )天(tiān )子(zǐ ),空(kōng )上(shàng )单(dān )于(yú )台(tái )。”皇(huáng )后(hòu )亦(yì )幸(xìng )义(yì )成(chéng )公(gōng )主(zhǔ )帐(zhàng )。帝(dì )赐(cì )启(qǐ )民(mín )及(jí )公(gōng )主(zhǔ )金(jīn )甕(wèng )各(gè )一(yī ),并(bìng )衣(yī )服(fú )被(bèi )褥(rù )锦(jǐn )彩(cǎi ),特(tè )勒(lè )以(yǐ )下(xià ),受(shòu )赐(cì )各(gè )有(yǒu )差(chà )。帝(dì )还(hái ),启(qǐ )民(mín )从(cóng )入(rù )塞(sāi ),己(jǐ )丑(chǒu ),遣(qiǎn )归(guī )国(guó )。

癸(guǐ )巳(sì ),入(rù )楼(lóu )烦(fán )关(guān );壬(rén )寅(yín ),至(zhì )太(tài )原(yuán ),诏(zhào )营(yíng )晋(jìn )阳(yáng )宫(gōng )。帝(dì )谓(wèi )御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū )张(zhāng )衡(héng )曰(yuē ):“朕(zhèn )欲(yù )过(guò )公(gōng )宅(zhái ),可(kě )为(wéi )朕(zhèn )作(zuò )主(zhǔ )人(rén )。”衡(héng )乃(nǎi )先(xiān )驰(chí )至(zhì )河(hé )内(nèi ),具(jù )牛(niú )酒(jiǔ )。帝(dì )上(shàng )太(tài )行(háng ),开(kāi )直(zhí )道(dào )九(jiǔ )十(shí )里(lǐ ),九(jiǔ )月(yuè ),己(jǐ )未(wèi ),至(zhì )济(jì )源(yuán ),幸(xìng )衡(héng )宅(zhái )。帝(dì )悦(yuè )其(qí )山(shān )泉(quán ),留(liú )宴(yàn )三(sān )日(rì ),赐(cì )赉(lài )甚(shèn )厚(hòu )。衡(héng )复(fù )献(xiàn )食(shí ),帝(dì )令(lìng )颁(bān )赐(cì )公(gōng )卿(qīng ),下(xià )至(zhì )卫(wèi )士(shì ),无(wú )不(bú )沾(zhān )洽(qià )。己(jǐ )巳(sì ),至(zhì )东(dōng )都(dōu )。

壬(rén )申(shēn ),以(yǐ )齐(qí )王(wáng )暕(lán )为(wéi )河(hé )南(nán )尹(yǐn );癸(guǐ )酉(yǒu ),以(yǐ )民(mín )部(bù )尚(shàng )书(shū )杨(yáng )文(wén )思(sī )为(wéi )纳(nà )言(yán )。

冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),敕(chì )河(hé )北(běi )诸(zhū )郡(jùn )送(sòng )一(yī )艺(yì )户(hù )陪(péi )东(dōng )都(dōu )三(sān )千(qiān )馀(yú )家(jiā ),置(zhì )十(shí )二(èr )坊(fāng )于(yú )洛(luò )水(shuǐ )南(nán )以(yǐ )处(chù )之(zhī )。西(xī )域(yù )诸(zhū )胡(hú )多(duō )至(zhì )张(zhāng )掖(yè )交(jiāo )市(shì ),帝(dì )使(shǐ )吏(lì )部(bù )侍(shì )郎(láng )裴(péi )矩(jǔ )掌(zhǎng )之(zhī )。矩(jǔ )知(zhī )帝(dì )好(hǎo )远(yuǎn )略(luè ),诸(zhū )商(shāng )胡(hú )至(zhì )者(zhě ),矩(jǔ )诱(yòu )访(fǎng )诸(zhū )国(guó )山(shān )川(chuān )风(fēng )俗(sú ),王(wáng )及(jí )庶(shù )人(rén )仪(yí )形(xíng )服(fú )饰(shì ),撰(zhuàn )《西(xī )域(yù )图(tú )记(jì )》三(sān )卷(juàn ),合(hé )四(sì )十(shí )四(sì )国(guó ),入(rù )朝(cháo )奏(zòu )之(zhī )。仍(réng )别(bié )造(zào )地(dì )图(tú ),穷(qióng )其(qí )要(yào )害(hài ),从(cóng )西(xī )倾(qīng )以(yǐ )去(qù ),纵(zòng )横(héng )所(suǒ )亘(gèn ),将(jiāng )二(èr )万(wàn )里(lǐ ),发(fā )自(zì )敦(dūn )煌(huáng ),至(zhì )于(yú )西(xī )海(hǎi ),凡(fán )为(wéi )三(sān )道(dào ),北(běi )道(dào )从(cóng )伊(yī )吾(wú ),中(zhōng )道(dào )从(cóng )高(gāo )昌(chāng ),南(nán )道(dào )从(cóng )鄯(shàn )善(shàn ),总(zǒng )凑(còu )敦(dūn )煌(huáng )。且(qiě )云(yún ):“以(yǐ )国(guó )家(jiā )威(wēi )德(dé ),将(jiāng )士(shì )骁(xiāo )雄(xióng ),泛(fàn )濛(méng )汜(sì )而(ér )越(yuè )昆(kūn )仑(lún ),易(yì )如(rú )反(fǎn )掌(zhǎng )。但(dàn )突(tū )厥(jué )、吐(tǔ )浑(hún )分(fèn )领(lǐng )羌(qiāng )、胡(hú )之(zhī )国(guó ),为(wéi )其(qí )壅(yōng )遏(è ),故(gù )朝(cháo )贡(gòng )不(bú )通(tōng )。今(jīn )并(bìng )因(yīn )商(shāng )人(rén )密(mì )送(sòng )诚(chéng )款(kuǎn ),引(yǐn )领(lǐng )翘(qiào )首(shǒu ),愿(yuàn )为(wéi )臣(chén )妾(qiè )。若(ruò )服(fú )而(ér )抚(fǔ )之(zhī ),务(wù )存(cún )安(ān )辑(jí ),皇(huáng )华(huá )遣(qiǎn )使(shǐ ),弗(fú )动(dòng )兵(bīng )车(chē ),诸(zhū )蕃(fān )既(jì )从(cóng ),浑(hún )、厥(jué )可(kě )灭(miè ),混(hún )壹(yī )戎(róng )、夏(xià ),其(qí )在(zài )兹(zī )乎(hū )!”帝(dì )大(dà )悦(yuè ),赐(cì )帛(bó )五(wǔ )百(bǎi )段(duàn ),日(rì )引(yǐn )矩(jǔ )至(zhì )御(yù )坐(zuò ),亲(qīn )问(wèn )西(xī )域(yù )事(shì )。矩(jǔ )盛(shèng )言(yán )“胡(hú )中(zhōng )多(duō )诸(zhū )珍(zhēn )宝(bǎo ),吐(tǔ )谷(gǔ )浑(hún )易(yì )可(kě )并(bìng )吞(tūn )。”帝(dì )于(yú )是(shì )慨(kǎi )然(rán )慕(mù )秦(qín )皇(huáng )、汉(hàn )武(wǔ )之(zhī )功(gōng ),甘(gān )心(xīn )将(jiāng )通(tōng )西(xī )域(yù );四(sì )夷(yí )经(jīng )略(luè ),咸(xián )以(yǐ )委(wěi )之(zhī )。以(yǐ )矩(jǔ )为(wéi )黄(huáng )门(mén )侍(shì )郎(láng ),复(fù )使(shǐ )至(zhì )张(zhāng )掖(yè ),引(yǐn )致(zhì )诸(zhū )胡(hú ),啗(dàn )之(zhī )以(yǐ )利(lì ),劝(quàn )令(lìng )入(rù )朝(cháo )。自(zì )是(shì )西(xī )域(yù )诸(zhū )胡(hú )往(wǎng )来(lái )相(xiàng )继(jì ),所(suǒ )经(jīng )郡(jùn )县(xiàn ),疲(pí )于(yú )送(sòng )迎(yíng ),糜(mí )费(fèi )以(yǐ )万(wàn )万(wàn )计(jì ),卒(zú )令(lìng )中(zhōng )国(guó )疲(pí )弊(bì )以(yǐ )至(zhì )于(yú )亡(wáng ),皆(jiē )矩(jǔ )之(zhī )唱(chàng )导(dǎo )也(yě )。

铁(tiě )勒(lè )寇(kòu )边(biān ),帝(dì )遣(qiǎn )将(jiāng )军(jūn )冯(féng )孝(xiào )慈(cí )出(chū )敦(dūn )煌(huáng )击(jī )之(zhī ),不(bú )利(lì )。铁(tiě )勒(lè )寻(xún )遣(qiǎn )使(shǐ )谢(xiè )罪(zuì ),请(qǐng )降(jiàng );帝(dì )使(shǐ )裴(péi )矩(jǔ )慰(wèi )抚(fǔ )之(zhī )。

阅读:25799

打赏捐助〔Donate〕>>>

《隋纪四》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库