性恶【登录】

ok8.org > 《荀子》 > 《性恶》 > 拼音版

 人(rén )之(zhī )性(xìng )恶(è ),其(qí )善(shàn )者(zhě )伪(wěi )也(yě )。今(jīn )人(rén )之(zhī )性(xìng ),生(shēng )而(ér )有(yǒu )好(hǎo )利(lì )焉(yān ),顺(shùn )是(shì ),故(gù )争(zhēng )夺(duó )生(shēng )而(ér )辞(cí )让(ràng )亡(wáng )焉(yān );生(shēng )而(ér )有(yǒu )疾(jí )恶(è )焉(yān ),顺(shùn )是(shì ),故(gù )残(cán )贼(zéi )生(shēng )而(ér )忠(zhōng )信(xìn )亡(wáng )焉(yān );生(shēng )而(ér )有(yǒu )耳(ěr )目(mù )之(zhī )欲(yù ),有(yǒu )好(hǎo )声(shēng )色(sè )焉(yān ),顺(shùn )是(shì ),故(gù )淫(yín )乱(luàn )生(shēng )而(ér )礼(lǐ )义(yì )文(wén )理(lǐ )亡(wáng )焉(yān )。然(rán )则(zé )从(cóng )人(rén )之(zhī )性(xìng ),顺(shùn )人(rén )之(zhī )情(qíng ),必(bì )出(chū )于(yú )争(zhēng )夺(duó ),合(hé )于(yú )犯(fàn )分(fèn )乱(luàn )理(lǐ ),而(ér )归(guī )于(yú )暴(bào )。故(gù )必(bì )将(jiāng )有(yǒu )师(shī )法(fǎ )之(zhī )化(huà ),礼(lǐ )义(yì )之(zhī )道(dào ),然(rán )后(hòu )出(chū )于(yú )辞(cí )让(ràng ),合(hé )于(yú )文(wén )理(lǐ ),而(ér )归(guī )于(yú )治(zhì )。用(yòng )此(cǐ )观(guān )之(zhī ),人(rén )之(zhī )性(xìng )恶(è )明(míng )矣(yǐ ),其(qí )善(shàn )者(zhě )伪(wěi )也(yě )。

故(gù )枸(gǒu )木(mù )必(bì )将(jiāng )待(dài )檃(yǐn )栝(guā )、烝(zhēng )矫(jiǎo )然(rán )后(hòu )直(zhí );钝(dùn )金(jīn )必(bì )将(jiāng )待(dài )砻(lóng )厉(lì )然(rán )后(hòu )利(lì );今(jīn )人(rén )之(zhī )性(xìng )恶(è ),必(bì )将(jiāng )待(dài )师(shī )法(fǎ )然(rán )后(hòu )正(zhèng ),得(dé )礼(lǐ )义(yì )然(rán )后(hòu )治(zhì ),今(jīn )人(rén )无(wú )师(shī )法(fǎ ),则(zé )偏(piān )险(xiǎn )而(ér )不(bú )正(zhèng );无(wú )礼(lǐ )义(yì ),则(zé )悖(bèi )乱(luàn )而(ér )不(bú )治(zhì ),古(gǔ )者(zhě )圣(shèng )王(wáng )以(yǐ )人(rén )性(xìng )恶(è ),以(yǐ )为(wéi )偏(piān )险(xiǎn )而(ér )不(bú )正(zhèng ),悖(bèi )乱(luàn )而(ér )不(bú )治(zhì ),是(shì )以(yǐ )为(wéi )之(zhī )起(qǐ )礼(lǐ )义(yì ),制(zhì )法(fǎ )度(dù ),以(yǐ )矫(jiǎo )饰(shì )人(rén )之(zhī )情(qíng )性(xìng )而(ér )正(zhèng )之(zhī ),以(yǐ )扰(rǎo )化(huà )人(rén )之(zhī )情(qíng )性(xìng )而(ér )导(dǎo )之(zhī )也(yě ),始(shǐ )皆(jiē )出(chū )于(yú )治(zhì ),合(hé )于(yú )道(dào )者(zhě )也(yě )。今(jīn )人(rén )之(zhī )化(huà )师(shī )法(fǎ ),积(jī )文(wén )学(xué ),道(dào )礼(lǐ )义(yì )者(zhě )为(wéi )君(jūn )子(zǐ );纵(zòng )性(xìng )情(qíng ),安(ān )恣(zì )孳(zī ),而(ér )违(wéi )礼(lǐ )义(yì )者(zhě )为(wéi )小(xiǎo )人(rén )。用(yòng )此(cǐ )观(guān )之(zhī ),人(rén )之(zhī )性(xìng )恶(è )明(míng )矣(yǐ ),其(qí )善(shàn )者(zhě )伪(wěi )也(yě )。

孟(mèng )子(zǐ )曰(yuē ):“今(jīn )之(zhī )学(xué )者(zhě ),其(qí )性(xìng )善(shàn )。”

曰(yuē ):是(shì )不(bú )然(rán )。是(shì )不(bú )及(jí )知(zhī )人(rén )之(zhī )性(xìng ),而(ér )不(bú )察(chá )乎(hū )人(rén )之(zhī )性(xìng )伪(wěi )之(zhī )分(fèn )者(zhě )也(yě )。凡(fán )性(xìng )者(zhě ),天(tiān )之(zhī )就(jiù )也(yě ),不(bú )可(kě )学(xué ),不(bú )可(kě )事(shì )。礼(lǐ )义(yì )者(zhě ),圣(shèng )人(rén )之(zhī )所(suǒ )生(shēng )也(yě ),人(rén )之(zhī )所(suǒ )学(xué )而(ér )能(néng ),所(suǒ )事(shì )而(ér )成(chéng )者(zhě )也(yě )。不(bú )可(kě )学(xué ),不(bú )可(kě )事(shì ),而(ér )在(zài )人(rén )者(zhě ),谓(wèi )之(zhī )性(xìng );可(kě )学(xué )而(ér )能(néng ),可(kě )事(shì )而(ér )成(chéng )之(zhī )在(zài )人(rén )者(zhě ),谓(wèi )之(zhī )伪(wěi )。是(shì )性(xìng )伪(wěi )之(zhī )分(fèn )也(yě )。今(jīn )人(rén )之(zhī )性(xìng ),目(mù )可(kě )以(yǐ )见(jiàn ),耳(ěr )可(kě )以(yǐ )听(tīng );夫(fū )可(kě )以(yǐ )见(jiàn )之(zhī )明(míng )不(bú )离(lí )目(mù ),可(kě )以(yǐ )听(tīng )之(zhī )聪(cōng )不(bú )离(lí )耳(ěr ),目(mù )明(míng )而(ér )耳(ěr )聪(cōng ),不(bú )可(kě )学(xué )明(míng )矣(yǐ )。

孟(mèng )子(zǐ )曰(yuē ):“今(jīn )人(rén )之(zhī )性(xìng )善(shàn ),将(jiāng )皆(jiē )失(shī )丧(sàng )其(qí )性(xìng )故(gù )也(yě )。”

曰(yuē ):若(ruò )是(shì )则(zé )过(guò )矣(yǐ )。今(jīn )人(rén )之(zhī )性(xìng ),生(shēng )而(ér )离(lí )其(qí )朴(pǔ ),离(lí )其(qí )资(zī ),必(bì )失(shī )而(ér )丧(sàng )之(zhī )。用(yòng )此(cǐ )观(guān )之(zhī ),然(rán )则(zé )人(rén )之(zhī )性(xìng )恶(è )明(míng )矣(yǐ )。所(suǒ )谓(wèi )性(xìng )善(shàn )者(zhě ),不(bú )离(lí )其(qí )朴(pǔ )而(ér )美(měi )之(zhī ),不(bú )离(lí )其(qí )资(zī )而(ér )利(lì )之(zhī )也(yě )。使(shǐ )夫(fū )资(zī )朴(pǔ )之(zhī )于(yú )美(měi ),心(xīn )意(yì )之(zhī )于(yú )善(shàn ),若(ruò )夫(fū )可(kě )以(yǐ )见(jiàn )之(zhī )明(míng )不(bú )离(lí )目(mù ),可(kě )以(yǐ )听(tīng )之(zhī )聪(cōng )不(bú )离(lí )耳(ěr ),故(gù )曰(yuē )目(mù )明(míng )而(ér )耳(ěr )聪(cōng )也(yě )。今(jīn )人(rén )之(zhī )性(xìng ),饥(jī )而(ér )欲(yù )饱(bǎo ),寒(hán )而(ér )欲(yù )暖(nuǎn ),劳(láo )而(ér )欲(yù )休(xiū ),此(cǐ )人(rén )之(zhī )情(qíng )性(xìng )也(yě )。今(jīn )人(rén )见(jiàn )长(zhǎng )而(ér )不(bú )敢(gǎn )先(xiān )食(shí )者(zhě ),将(jiāng )有(yǒu )所(suǒ )让(ràng )也(yě );劳(láo )而(ér )不(bú )敢(gǎn )求(qiú )息(xī )者(zhě ),将(jiāng )有(yǒu )所(suǒ )代(dài )也(yě )。夫(fū )子(zǐ )之(zhī )让(ràng )乎(hū )父(fù ),弟(dì )之(zhī )让(ràng )乎(hū )兄(xiōng ),子(zǐ )之(zhī )代(dài )乎(hū )父(fù ),弟(dì )之(zhī )代(dài )乎(hū )兄(xiōng ),此(cǐ )二(èr )行(háng )者(zhě ),皆(jiē )反(fǎn )于(yú )性(xìng )而(ér )悖(bèi )于(yú )情(qíng )也(yě );然(rán )而(ér )孝(xiào )子(zǐ )之(zhī )道(dào ),礼(lǐ )义(yì )之(zhī )文(wén )理(lǐ )也(yě )。故(gù )顺(shùn )情(qíng )性(xìng )则(zé )不(bú )辞(cí )让(ràng )矣(yǐ ),辞(cí )让(ràng )则(zé )悖(bèi )于(yú )情(qíng )性(xìng )矣(yǐ )。用(yòng )此(cǐ )观(guān )之(zhī ),人(rén )之(zhī )性(xìng )恶(è )明(míng )矣(yǐ ),其(qí )善(shàn )者(zhě )伪(wěi )也(yě )。

问(wèn )者(zhě )曰(yuē ):“人(rén )之(zhī )性(xìng )恶(è ),则(zé )礼(lǐ )义(yì )恶(è )生(shēng )?”

应(yīng )之(zhī )曰(yuē ):凡(fán )礼(lǐ )义(yì )者(zhě ),是(shì )生(shēng )于(yú )圣(shèng )人(rén )之(zhī )伪(wěi ),非(fēi )故(gù )生(shēng )于(yú )人(rén )之(zhī )性(xìng )也(yě )。故(gù )陶(táo )人(rén )埏(shān )埴(zhí )而(ér )为(wéi )器(qì ),然(rán )则(zé )器(qì )生(shēng )于(yú )陶(táo )人(rén )之(zhī )伪(wěi ),非(fēi )故(gù )生(shēng )于(yú )人(rén )之(zhī )性(xìng )也(yě )。故(gù )工(gōng )人(rén )斲(zhuó )木(mù )而(ér )成(chéng )器(qì ),然(rán )则(zé )器(qì )生(shēng )于(yú )工(gōng )人(rén )之(zhī )伪(wěi ),非(fēi )故(gù )生(shēng )于(yú )人(rén )之(zhī )性(xìng )也(yě )。圣(shèng )人(rén )积(jī )思(sī )虑(lǜ ),习(xí )伪(wěi )故(gù ),以(yǐ )生(shēng )礼(lǐ )义(yì )而(ér )起(qǐ )法(fǎ )度(dù ),然(rán )则(zé )礼(lǐ )义(yì )法(fǎ )度(dù )者(zhě ),是(shì )生(shēng )于(yú )圣(shèng )人(rén )之(zhī )伪(wěi ),非(fēi )故(gù )生(shēng )于(yú )人(rén )之(zhī )性(xìng )也(yě )。若(ruò )夫(fū )目(mù )好(hǎo )色(sè ),耳(ěr )好(hǎo )听(tīng ),口(kǒu )好(hǎo )味(wèi ),心(xīn )好(hǎo )利(lì ),骨(gǔ )体(tǐ )肤(fū )理(lǐ )好(hǎo )愉(yú )佚(yì ),是(shì )皆(jiē )生(shēng )于(yú )人(rén )之(zhī )情(qíng )性(xìng )者(zhě )也(yě );感(gǎn )而(ér )自(zì )然(rán ),不(bú )待(dài )事(shì )而(ér )后(hòu )生(shēng )之(zhī )者(zhě )也(yě )。夫(fū )感(gǎn )而(ér )不(bú )能(néng )然(rán ),必(bì )且(qiě )待(dài )事(shì )而(ér )后(hòu )然(rán )者(zhě ),谓(wèi )之(zhī )生(shēng )于(yú )伪(wěi )。是(shì )性(xìng )伪(wěi )之(zhī )所(suǒ )生(shēng ),其(qí )不(bú )同(tóng )之(zhī )征(zhēng )也(yě )。

故(gù )圣(shèng )人(rén )化(huà )性(xìng )而(ér )起(qǐ )伪(wěi ),伪(wěi )起(qǐ )而(ér )生(shēng )礼(lǐ )义(yì ),礼(lǐ )义(yì )生(shēng )而(ér )制(zhì )法(fǎ )度(dù );然(rán )则(zé )礼(lǐ )义(yì )法(fǎ )度(dù )者(zhě ),是(shì )圣(shèng )人(rén )之(zhī )所(suǒ )生(shēng )也(yě )。故(gù )圣(shèng )人(rén )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )同(tóng )于(yú )众(zhòng ),其(qí )不(bú )异(yì )于(yú )众(zhòng )者(zhě ),性(xìng )也(yě );所(suǒ )以(yǐ )异(yì )而(ér )过(guò )众(zhòng )者(zhě ),伪(wěi )也(yě )。夫(fū )好(hǎo )利(lì )而(ér )欲(yù )得(dé )者(zhě ),此(cǐ )人(rén )之(zhī )情(qíng )性(xìng )也(yě )。假(jiǎ )之(zhī )有(yǒu )弟(dì )兄(xiōng )资(zī )财(cái )而(ér )分(fèn )者(zhě ),且(qiě )顺(shùn )情(qíng )性(xìng ),好(hǎo )利(lì )而(ér )欲(yù )得(dé ),若(ruò )是(shì ),则(zé )兄(xiōng )弟(dì )相(xiàng )拂(fú )夺(duó )矣(yǐ );且(qiě )化(huà )礼(lǐ )义(yì )之(zhī )文(wén )理(lǐ ),若(ruò )是(shì ),则(zé )让(ràng )乎(hū )国(guó )人(rén )矣(yǐ )。故(gù )顺(shùn )情(qíng )性(xìng )则(zé )弟(dì )兄(xiōng )争(zhēng )矣(yǐ ),化(huà )礼(lǐ )义(yì )则(zé )让(ràng )乎(hū )国(guó )人(rén )矣(yǐ )。

凡(fán )人(rén )之(zhī )欲(yù )为(wéi )善(shàn )者(zhě ),为(wéi )性(xìng )恶(è )也(yě )。夫(fū )薄(báo )愿(yuàn )厚(hòu ),恶(è )愿(yuàn )美(měi ),狭(xiá )愿(yuàn )广(guǎng ),贫(pín )愿(yuàn )富(fù ),贱(jiàn )愿(yuàn )贵(guì ),苟(gǒu )无(wú )之(zhī )中(zhōng )者(zhě ),必(bì )求(qiú )于(yú )外(wài )。故(gù )富(fù )而(ér )不(bú )愿(yuàn )财(cái ),贵(guì )而(ér )不(bú )愿(yuàn )埶(zhí ),苟(gǒu )有(yǒu )之(zhī )中(zhōng )者(zhě ),必(bì )不(bú )及(jí )于(yú )外(wài )。用(yòng )此(cǐ )观(guān )之(zhī ),人(rén )之(zhī )欲(yù )为(wéi )善(shàn )者(zhě ),为(wéi )性(xìng )恶(è )也(yě )。今(jīn )人(rén )之(zhī )性(xìng ),固(gù )无(wú )礼(lǐ )义(yì ),故(gù )强(qiáng )学(xué )而(ér )求(qiú )有(yǒu )之(zhī )也(yě );性(xìng )不(bú )知(zhī )礼(lǐ )义(yì ),故(gù )思(sī )虑(lǜ )而(ér )求(qiú )知(zhī )之(zhī )也(yě )。然(rán )则(zé )生(shēng )而(ér )已(yǐ ),则(zé )人(rén )无(wú )礼(lǐ )义(yì ),不(bú )知(zhī )礼(lǐ )义(yì )。人(rén )无(wú )礼(lǐ )义(yì )则(zé )乱(luàn ),不(bú )知(zhī )礼(lǐ )义(yì )则(zé )悖(bèi )。然(rán )则(zé )生(shēng )而(ér )已(yǐ ),则(zé )悖(bèi )乱(luàn )在(zài )己(jǐ )。用(yòng )此(cǐ )观(guān )之(zhī ),人(rén )之(zhī )性(xìng )恶(è )明(míng )矣(yǐ ),其(qí )善(shàn )者(zhě )伪(wěi )也(yě )。

孟(mèng )子(zǐ )曰(yuē ):“人(rén )之(zhī )性(xìng )善(shàn )。”

曰(yuē ):是(shì )不(bú )然(rán )。凡(fán )古(gǔ )今(jīn )天(tiān )下(xià )之(zhī )所(suǒ )谓(wèi )善(shàn )者(zhě ),正(zhèng )理(lǐ )平(píng )治(zhì )也(yě );所(suǒ )谓(wèi )恶(è )者(zhě ),偏(piān )险(xiǎn )悖(bèi )乱(luàn )也(yě ):是(shì )善(shàn )恶(è )之(zhī )分(fèn )也(yě )矣(yǐ )。今(jīn )诚(chéng )以(yǐ )人(rén )之(zhī )性(xìng )固(gù )正(zhèng )理(lǐ )平(píng )治(zhì )邪(xié ),则(zé )有(yǒu )恶(è )用(yòng )圣(shèng )王(wáng ),恶(è )用(yòng )礼(lǐ )义(yì )哉(zāi )?虽(suī )有(yǒu )圣(shèng )王(wáng )礼(lǐ )义(yì ),将(jiāng )曷(hé )加(jiā )于(yú )正(zhèng )理(lǐ )平(píng )治(zhì )也(yě )哉(zāi )?今(jīn )不(bú )然(rán ),人(rén )之(zhī )性(xìng )恶(è )。故(gù )古(gǔ )者(zhě )圣(shèng )人(rén )以(yǐ )人(rén )之(zhī )性(xìng )恶(è ),以(yǐ )为(wéi )偏(piān )险(xiǎn )而(ér )不(bú )正(zhèng ),悖(bèi )乱(luàn )而(ér )不(bú )治(zhì ),故(gù )为(wéi )之(zhī )立(lì )君(jūn )上(shàng )之(zhī )埶(zhí )以(yǐ )临(lín )之(zhī ),明(míng )礼(lǐ )义(yì )以(yǐ )化(huà )之(zhī ),起(qǐ )法(fǎ )正(zhèng )以(yǐ )治(zhì )之(zhī ),重(zhòng )刑(xíng )罚(fá )以(yǐ )禁(jìn )之(zhī ),使(shǐ )天(tiān )下(xià )皆(jiē )出(chū )于(yú )治(zhì ),合(hé )于(yú )善(shàn )也(yě )。是(shì )圣(shèng )王(wáng )之(zhī )治(zhì )而(ér )礼(lǐ )义(yì )之(zhī )化(huà )也(yě )。今(jīn )当(dāng )试(shì )去(qù )君(jūn )上(shàng )之(zhī )埶(zhí ),无(wú )礼(lǐ )义(yì )之(zhī )化(huà ),去(qù )法(fǎ )正(zhèng )之(zhī )治(zhì ),无(wú )刑(xíng )罚(fá )之(zhī )禁(jìn ),倚(yǐ )而(ér )观(guān )天(tiān )下(xià )民(mín )人(rén )之(zhī )相(xiàng )与(yǔ )也(yě )。若(ruò )是(shì ),则(zé )夫(fū )强(qiáng )者(zhě )害(hài )弱(ruò )而(ér )夺(duó )之(zhī ),众(zhòng )者(zhě )暴(bào )寡(guǎ )而(ér )哗(huá )之(zhī ),天(tiān )下(xià )悖(bèi )乱(luàn )而(ér )相(xiàng )亡(wáng ),不(bú )待(dài )顷(qǐng )矣(yǐ )。用(yòng )此(cǐ )观(guān )之(zhī ),然(rán )则(zé )人(rén )之(zhī )性(xìng )恶(è )明(míng )矣(yǐ ),其(qí )善(shàn )者(zhě )伪(wěi )也(yě )。

故(gù )善(shàn )言(yán )古(gǔ )者(zhě ),必(bì )有(yǒu )节(jiē )于(yú )今(jīn );善(shàn )言(yán )天(tiān )者(zhě ),必(bì )有(yǒu )征(zhēng )于(yú )人(rén )。凡(fán )论(lùn )者(zhě )贵(guì )其(qí )有(yǒu )辨(biàn )合(hé ),有(yǒu )符(fú )验(yàn )。故(gù )坐(zuò )而(ér )言(yán )之(zhī ),起(qǐ )而(ér )可(kě )设(shè ),张(zhāng )而(ér )可(kě )施(shī )行(háng )。今(jīn )孟(mèng )子(zǐ )曰(yuē ):“人(rén )之(zhī )性(xìng )善(shàn )。”无(wú )辨(biàn )合(hé )符(fú )验(yàn ),坐(zuò )而(ér )言(yán )之(zhī ),起(qǐ )而(ér )不(bú )可(kě )设(shè ),张(zhāng )而(ér )不(bú )可(kě )施(shī )行(háng ),岂(qǐ )不(bú )过(guò )甚(shèn )矣(yǐ )哉(zāi )!故(gù )性(xìng )善(shàn )则(zé )去(qù )圣(shèng )王(wáng ),息(xī )礼(lǐ )义(yì )矣(yǐ )。性(xìng )恶(è )则(zé )与(yǔ )圣(shèng )王(wáng ),贵(guì )礼(lǐ )义(yì )矣(yǐ )。故(gù )檃(yǐn )栝(guā )之(zhī )生(shēng ),为(wéi )枸(gǒu )木(mù )也(yě );绳(shéng )墨(mò )之(zhī )起(qǐ ),为(wéi )不(bú )直(zhí )也(yě );立(lì )君(jūn )上(shàng ),明(míng )礼(lǐ )义(yì ),为(wéi )性(xìng )恶(è )也(yě )。用(yòng )此(cǐ )观(guān )之(zhī ),然(rán )则(zé )人(rén )之(zhī )性(xìng )恶(è )明(míng )矣(yǐ ),其(qí )善(shàn )者(zhě )伪(wěi )也(yě )。

直(zhí )木(mù )不(bú )待(dài )檃(yǐn )栝(guā )而(ér )直(zhí )者(zhě ),其(qí )性(xìng )直(zhí )也(yě )。枸(gǒu )木(mù )必(bì )将(jiāng )待(dài )檃(yǐn )栝(guā )烝(zhēng )矫(jiǎo )然(rán )后(hòu )直(zhí )者(zhě ),以(yǐ )其(qí )性(xìng )不(bú )直(zhí )也(yě )。今(jīn )人(rén )之(zhī )性(xìng )恶(è ),必(bì )将(jiāng )待(dài )圣(shèng )王(wáng )之(zhī )治(zhì ),礼(lǐ )义(yì )之(zhī )化(huà ),然(rán )后(hòu )始(shǐ )出(chū )于(yú )治(zhì ),合(hé )于(yú )善(shàn )也(yě )。用(yòng )此(cǐ )观(guān )之(zhī ),人(rén )之(zhī )性(xìng )恶(è )明(míng )矣(yǐ ),其(qí )善(shàn )者(zhě )伪(wěi )也(yě )。

问(wèn )者(zhě )曰(yuē ):“礼(lǐ )义(yì )积(jī )伪(wěi )者(zhě ),是(shì )人(rén )之(zhī )性(xìng ),故(gù )圣(shèng )人(rén )能(néng )生(shēng )之(zhī )也(yě )。”

应(yīng )之(zhī )曰(yuē ):是(shì )不(bú )然(rán )。夫(fū )陶(táo )人(rén )埏(shān )埴(zhí )而(ér )生(shēng )瓦(wǎ ),然(rán )则(zé )瓦(wǎ )埴(zhí )岂(qǐ )陶(táo )人(rén )之(zhī )性(xìng )也(yě )哉(zāi )?工(gōng )人(rén )斲(zhuó )木(mù )而(ér )生(shēng )器(qì ),然(rán )则(zé )器(qì )木(mù )岂(qǐ )工(gōng )人(rén )之(zhī )性(xìng )也(yě )哉(zāi )?夫(fū )圣(shèng )人(rén )之(zhī )于(yú )礼(lǐ )义(yì )也(yě ),辟(pì )则(zé )陶(táo )埏(shān )而(ér )生(shēng )之(zhī )也(yě )。然(rán )则(zé )礼(lǐ )义(yì )积(jī )伪(wěi )者(zhě ),岂(qǐ )人(rén )之(zhī )本(běn )性(xìng )也(yě )哉(zāi )!凡(fán )人(rén )之(zhī )性(xìng )者(zhě ),尧(yáo )舜(shùn )之(zhī )与(yǔ )桀(jié )跖(zhí ),其(qí )性(xìng )一(yī )也(yě );君(jūn )子(zǐ )之(zhī )与(yǔ )小(xiǎo )人(rén ),其(qí )性(xìng )一(yī )也(yě )。今(jīn )将(jiāng )以(yǐ )礼(lǐ )义(yì )积(jī )伪(wěi )为(wéi )人(rén )之(zhī )性(xìng )邪(xié )?然(rán )则(zé )有(yǒu )曷(hé )贵(guì )尧(yáo )禹(yǔ ),曷(hé )贵(guì )君(jūn )子(zǐ )矣(yǐ )哉(zāi )!凡(fán )贵(guì )尧(yáo )禹(yǔ )君(jūn )子(zǐ )者(zhě ),能(néng )化(huà )性(xìng ),能(néng )起(qǐ )伪(wěi ),伪(wěi )起(qǐ )而(ér )生(shēng )礼(lǐ )义(yì )。然(rán )则(zé )圣(shèng )人(rén )之(zhī )于(yú )礼(lǐ )义(yì )积(jī )伪(wěi )也(yě ),亦(yì )犹(yóu )陶(táo )埏(shān )而(ér )为(wéi )之(zhī )也(yě )。用(yòng )此(cǐ )观(guān )之(zhī ),然(rán )则(zé )礼(lǐ )义(yì )积(jī )伪(wěi )者(zhě ),岂(qǐ )人(rén )之(zhī )性(xìng )也(yě )哉(zāi )!所(suǒ )贱(jiàn )于(yú )桀(jié )跖(zhí )小(xiǎo )人(rén )者(zhě ),从(cóng )其(qí )性(xìng ),顺(shùn )其(qí )情(qíng ),安(ān )恣(zì )孳(zī ),以(yǐ )出(chū )乎(hū )贪(tān )利(lì )争(zhēng )夺(duó )。故(gù )人(rén )之(zhī )性(xìng )恶(è )明(míng )矣(yǐ ),其(qí )善(shàn )者(zhě )伪(wěi )也(yě )。天(tiān )非(fēi )私(sī )曾(céng )骞(qiān )孝(xiào )己(jǐ )而(ér )外(wài )众(zhòng )人(rén )也(yě ),然(rán )而(ér )曾(céng )骞(qiān )孝(xiào )己(jǐ )独(dú )厚(hòu )于(yú )孝(xiào )之(zhī )实(shí ),而(ér )全(quán )于(yú )孝(xiào )之(zhī )名(míng )者(zhě ),何(hé )也(yě )?以(yǐ )綦(qí )于(yú )礼(lǐ )义(yì )故(gù )也(yě )。天(tiān )非(fēi )私(sī )齐(qí )鲁(lǔ )之(zhī )民(mín )而(ér )外(wài )秦(qín )人(rén )也(yě ),然(rán )而(ér )于(yú )父(fù )子(zǐ )之(zhī )义(yì ),夫(fū )妇(fù )之(zhī )别(bié ),不(bú )如(rú )齐(qí )鲁(lǔ )之(zhī )孝(xiào )具(jù )敬(jìng )文(wén )者(zhě ),何(hé )也(yě )?以(yǐ )秦(qín )人(rén )从(cóng )情(qíng )性(xìng ),安(ān )恣(zì )孳(zī ),慢(màn )于(yú )礼(lǐ )义(yì )故(gù )也(yě ),岂(qǐ )其(qí )性(xìng )异(yì )矣(yǐ )哉(zāi )!

“涂(tú )之(zhī )人(rén )可(kě )以(yǐ )为(wéi )禹(yǔ )。”曷(hé )谓(wèi )也(yě )?

曰(yuē ):凡(fán )禹(yǔ )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )禹(yǔ )者(zhě ),以(yǐ )其(qí )为(wéi )仁(rén )义(yì )法(fǎ )正(zhèng )也(yě )。然(rán )则(zé )仁(rén )义(yì )法(fǎ )正(zhèng )有(yǒu )可(kě )知(zhī )可(kě )能(néng )之(zhī )理(lǐ )。然(rán )而(ér )涂(tú )之(zhī )人(rén )也(yě ),皆(jiē )有(yǒu )可(kě )以(yǐ )知(zhī )仁(rén )义(yì )法(fǎ )正(zhèng )之(zhī )质(zhì ),皆(jiē )有(yǒu )可(kě )以(yǐ )能(néng )仁(rén )义(yì )法(fǎ )正(zhèng )之(zhī )具(jù ),然(rán )则(zé )其(qí )可(kě )以(yǐ )为(wéi )禹(yǔ )明(míng )矣(yǐ )。今(jīn )以(yǐ )仁(rén )义(yì )法(fǎ )正(zhèng )为(wéi )固(gù )无(wú )可(kě )知(zhī )可(kě )能(néng )之(zhī )理(lǐ )邪(xié )?然(rán )则(zé )唯(wéi )禹(yǔ )不(bú )知(zhī )仁(rén )义(yì )法(fǎ )正(zhèng ),不(bú )能(néng )仁(rén )义(yì )法(fǎ )正(zhèng )也(yě )。将(jiāng )使(shǐ )涂(tú )之(zhī )人(rén )固(gù )无(wú )可(kě )以(yǐ )知(zhī )仁(rén )义(yì )法(fǎ )正(zhèng )之(zhī )质(zhì ),而(ér )固(gù )无(wú )可(kě )以(yǐ )能(néng )仁(rén )义(yì )法(fǎ )正(zhèng )之(zhī )具(jù )邪(xié )?然(rán )则(zé )涂(tú )之(zhī )人(rén )也(yě ),且(qiě )内(nèi )不(bú )可(kě )以(yǐ )知(zhī )父(fù )子(zǐ )之(zhī )义(yì ),外(wài )不(bú )可(kě )以(yǐ )知(zhī )君(jūn )臣(chén )之(zhī )正(zhèng )。今(jīn )不(bú )然(rán )。涂(tú )之(zhī )人(rén )者(zhě ),皆(jiē )内(nèi )可(kě )以(yǐ )知(zhī )父(fù )子(zǐ )之(zhī )义(yì ),外(wài )可(kě )以(yǐ )知(zhī )君(jūn )臣(chén )之(zhī )正(zhèng ),然(rán )则(zé )其(qí )可(kě )以(yǐ )知(zhī )之(zhī )质(zhì ),可(kě )以(yǐ )能(néng )之(zhī )具(jù ),其(qí )在(zài )涂(tú )之(zhī )人(rén )明(míng )矣(yǐ )。今(jīn )使(shǐ )涂(tú )之(zhī )人(rén )者(zhě ),以(yǐ )其(qí )可(kě )以(yǐ )知(zhī )之(zhī )质(zhì ),可(kě )以(yǐ )能(néng )之(zhī )具(jù ),本(běn )夫(fū )仁(rén )义(yì )法(fǎ )正(zhèng )之(zhī )可(kě )知(zhī )可(kě )能(néng )之(zhī )理(lǐ ),可(kě )能(néng )之(zhī )具(jù ),然(rán )则(zé )其(qí )可(kě )以(yǐ )为(wéi )禹(yǔ )明(míng )矣(yǐ )。今(jīn )使(shǐ )涂(tú )之(zhī )人(rén )伏(fú )术(shù )为(wéi )学(xué ),专(zhuān )心(xīn )一(yī )志(zhì ),思(sī )索(suǒ )孰(shú )察(chá ),加(jiā )日(rì )县(xiàn )久(jiǔ ),积(jī )善(shàn )而(ér )不(bú )息(xī ),则(zé )通(tōng )于(yú )神(shén )明(míng ),参(cān )于(yú )天(tiān )地(dì )矣(yǐ )。故(gù )圣(shèng )人(rén )者(zhě ),人(rén )之(zhī )所(suǒ )积(jī )而(ér )致(zhì )矣(yǐ )。

曰(yuē ):“圣(shèng )可(kě )积(jī )而(ér )致(zhì ),然(rán )而(ér )皆(jiē )不(bú )可(kě )积(jī ),何(hé )也(yě )?”

曰(yuē ):可(kě )以(yǐ )而(ér )不(bú )可(kě )使(shǐ )也(yě )。故(gù )小(xiǎo )人(rén )可(kě )以(yǐ )为(wéi )君(jūn )子(zǐ ),而(ér )不(bú )肯(kěn )为(wéi )君(jūn )子(zǐ );君(jūn )子(zǐ )可(kě )以(yǐ )为(wéi )小(xiǎo )人(rén ),而(ér )不(bú )肯(kěn )为(wéi )小(xiǎo )人(rén )。小(xiǎo )人(rén )君(jūn )子(zǐ )者(zhě ),未(wèi )尝(cháng )不(bú )可(kě )以(yǐ )相(xiàng )为(wéi )也(yě ),然(rán )而(ér )不(bú )相(xiàng )为(wéi )者(zhě ),可(kě )以(yǐ )而(ér )不(bú )可(kě )使(shǐ )也(yě )。故(gù )涂(tú )之(zhī )人(rén )可(kě )以(yǐ )为(wéi )禹(yǔ ),则(zé )然(rán );涂(tú )之(zhī )人(rén )能(néng )为(wéi )禹(yǔ ),则(zé )未(wèi )必(bì )然(rán )也(yě )。虽(suī )不(bú )能(néng )为(wéi )禹(yǔ ),无(wú )害(hài )可(kě )以(yǐ )为(wéi )禹(yǔ )。足(zú )可(kě )以(yǐ )遍(biàn )行(háng )天(tiān )下(xià ),然(rán )而(ér )未(wèi )尝(cháng )有(yǒu )遍(biàn )行(háng )天(tiān )下(xià )者(zhě )也(yě )。夫(fū )工(gōng )匠(jiàng )农(nóng )贾(jiǎ ),未(wèi )尝(cháng )不(bú )可(kě )以(yǐ )相(xiàng )为(wéi )事(shì )也(yě ),然(rán )而(ér )未(wèi )尝(cháng )能(néng )相(xiàng )为(wéi )事(shì )也(yě )。用(yòng )此(cǐ )观(guān )之(zhī ),然(rán )则(zé )可(kě )以(yǐ )为(wéi ),未(wèi )必(bì )能(néng )也(yě );虽(suī )不(bú )能(néng ),无(wú )害(hài )可(kě )以(yǐ )为(wéi )。然(rán )则(zé )能(néng )不(bú )能(néng )之(zhī )与(yǔ )可(kě )不(bú )可(kě ),其(qí )不(bú )同(tóng )远(yuǎn )矣(yǐ ),其(qí )不(bú )可(kě )以(yǐ )相(xiàng )为(wéi )明(míng )矣(yǐ )。

尧(yáo )问(wèn )于(yú )舜(shùn )曰(yuē ):“人(rén )情(qíng )何(hé )如(rú )?”舜(shùn )对(duì )曰(yuē ):“人(rén )情(qíng )甚(shèn )不(bú )美(měi ),又(yòu )何(hé )问(wèn )焉(yān )!妻(qī )子(zǐ )具(jù )而(ér )孝(xiào )衰(shuāi )于(yú )亲(qīn ),嗜(shì )欲(yù )得(dé )而(ér )信(xìn )衰(shuāi )于(yú )友(yǒu ),爵(jué )禄(lù )盈(yíng )而(ér )忠(zhōng )衰(shuāi )于(yú )君(jūn )。人(rén )之(zhī )情(qíng )乎(hū )!人(rén )之(zhī )情(qíng )乎(hū )!甚(shèn )不(bú )美(měi ),又(yòu )何(hé )问(wèn )焉(yān )!唯(wéi )贤(xián )者(zhě )为(wéi )不(bú )然(rán )。”

有(yǒu )圣(shèng )人(rén )之(zhī )知(zhī )者(zhě ),有(yǒu )士(shì )君(jūn )子(zǐ )之(zhī )知(zhī )者(zhě ),有(yǒu )小(xiǎo )人(rén )之(zhī )知(zhī )者(zhě ),有(yǒu )役(yì )夫(fū )之(zhī )知(zhī )者(zhě )。多(duō )言(yán )则(zé )文(wén )而(ér )类(lèi ),终(zhōng )日(rì )议(yì )其(qí )所(suǒ )以(yǐ ),言(yán )之(zhī )千(qiān )举(jǔ )万(wàn )变(biàn ),其(qí )统(tǒng )类(lèi )一(yī )也(yě ):是(shì )圣(shèng )人(rén )之(zhī )知(zhī )也(yě )。少(shǎo )言(yán )则(zé )径(jìng )而(ér )省(shěng ),论(lùn )而(ér )法(fǎ ),若(ruò )佚(yì )之(zhī )以(yǐ )绳(shéng ):是(shì )士(shì )君(jūn )子(zǐ )之(zhī )知(zhī )也(yě )。其(qí )言(yán )也(yě )谄(chǎn ),其(qí )行(háng )也(yě )悖(bèi ),其(qí )举(jǔ )事(shì )多(duō )悔(huǐ ):是(shì )小(xiǎo )人(rén )之(zhī )知(zhī )也(yě )。齐(qí )给(gěi )便(biàn )敏(mǐn )而(ér )无(wú )类(lèi ),杂(zá )能(néng )旁(páng )魄(pò )而(ér )无(wú )用(yòng ),析(xī )速(sù )粹(cuì )孰(shú )而(ér )不(bú )急(jí ),不(bú )恤(xù )是(shì )非(fēi ),不(bú )论(lùn )曲(qǔ )直(zhí ),以(yǐ )期(qī )胜(shèng )人(rén )为(wéi )意(yì ),是(shì )役(yì )夫(fū )之(zhī )知(zhī )也(yě )。

有(yǒu )上(shàng )勇(yǒng )者(zhě ),有(yǒu )中(zhōng )勇(yǒng )者(zhě ),有(yǒu )下(xià )勇(yǒng )者(zhě )。天(tiān )下(xià )有(yǒu )中(zhōng ),敢(gǎn )直(zhí )其(qí )身(shēn );先(xiān )王(wáng )有(yǒu )道(dào ),敢(gǎn )行(háng )其(qí )意(yì );上(shàng )不(bú )循(xún )于(yú )乱(luàn )世(shì )之(zhī )君(jūn ),下(xià )不(bú )俗(sú )于(yú )乱(luàn )世(shì )之(zhī )民(mín );仁(rén )之(zhī )所(suǒ )在(zài )无(wú )贫(pín )穷(qióng ),仁(rén )之(zhī )所(suǒ )亡(wáng )无(wú )富(fù )贵(guì );天(tiān )下(xià )知(zhī )之(zhī ),则(zé )欲(yù )与(yǔ )天(tiān )下(xià )同(tóng )苦(kǔ )乐(lè )之(zhī );天(tiān )下(xià )不(bú )知(zhī )之(zhī ),则(zé )傀(guī )然(rán )独(dú )立(lì )天(tiān )地(dì )之(zhī )间(jiān )而(ér )不(bú )畏(wèi ):是(shì )上(shàng )勇(yǒng )也(yě )。礼(lǐ )恭(gōng )而(ér )意(yì )俭(jiǎn ),大(dà )齐(qí )信(xìn )焉(yān ),而(ér )轻(qīng )货(huò )财(cái );贤(xián )者(zhě )敢(gǎn )推(tuī )而(ér )尚(shàng )之(zhī ),不(bú )肖(xiāo )者(zhě )敢(gǎn )援(yuán )而(ér )废(fèi )之(zhī ):是(shì )中(zhōng )勇(yǒng )也(yě )。轻(qīng )身(shēn )而(ér )重(zhòng )货(huò ),恬(tián )祸(huò )而(ér )广(guǎng )解(jiě )苟(gǒu )免(miǎn ),不(bú )恤(xù )是(shì )非(fēi )然(rán )不(bú )然(rán )之(zhī )情(qíng ),以(yǐ )期(qī )胜(shèng )人(rén )为(wéi )意(yì ):是(shì )下(xià )勇(yǒng )也(yě )。

繁(fán )弱(ruò )、钜(jù )黍(shǔ )古(gǔ )之(zhī )良(liáng )弓(gōng )也(yě );然(rán )而(ér )不(bú )得(dé )排(pái )檠(qíng )则(zé )不(bú )能(néng )自(zì )正(zhèng )。桓(huán )公(gōng )之(zhī )葱(cōng ),太(tài )公(gōng )之(zhī )阙(què ),文(wén )王(wáng )之(zhī )录(lù ),庄(zhuāng )君(jūn )之(zhī )曶(hū ),阖(hé )闾(lǘ )之(zhī )干(gàn )将(jiāng )、莫(mò )邪(xié )、钜(jù )阙(què )、辟(pì )闾(lǘ ),此(cǐ )皆(jiē )古(gǔ )之(zhī )良(liáng )剑(jiàn )也(yě );然(rán )而(ér )不(bú )加(jiā )砥(dǐ )厉(lì )则(zé )不(bú )能(néng )利(lì ),不(bú )得(dé )人(rén )力(lì )则(zé )不(bú )能(néng )断(duàn )。骅(huá )骝(liú )、騹(qí )骥(jì )、纤(xiān )离(lí )、绿(lǜ )耳(ěr ),此(cǐ )皆(jiē )古(gǔ )之(zhī )良(liáng )马(mǎ )也(yě );然(rán )而(ér )必(bì )前(qián )有(yǒu )衔(xián )辔(pèi )之(zhī )制(zhì ),后(hòu )有(yǒu )鞭(biān )策(cè )之(zhī )威(wēi ),加(jiā )之(zhī )以(yǐ )造(zào )父(fù )之(zhī )驶(shǐ ),然(rán )后(hòu )一(yī )日(rì )而(ér )致(zhì )千(qiān )里(lǐ )也(yě )。夫(fū )人(rén )虽(suī )有(yǒu )性(xìng )质(zhì )美(měi )而(ér )心(xīn )辩(biàn )知(zhī ),必(bì )将(jiāng )求(qiú )贤(xián )师(shī )而(ér )事(shì )之(zhī ),择(zé )良(liáng )友(yǒu )而(ér )友(yǒu )之(zhī )。得(dé )贤(xián )师(shī )而(ér )事(shì )之(zhī ),则(zé )所(suǒ )闻(wén )者(zhě )尧(yáo )舜(shùn )禹(yǔ )汤(tāng )之(zhī )道(dào )也(yě );得(dé )良(liáng )友(yǒu )而(ér )友(yǒu )之(zhī ),则(zé )所(suǒ )见(jiàn )者(zhě )忠(zhōng )信(xìn )敬(jìng )让(ràng )之(zhī )行(háng )也(yě )。身(shēn )日(rì )进(jìn )于(yú )仁(rén )义(yì )而(ér )不(bú )自(zì )知(zhī )也(yě )者(zhě ),靡(mí )使(shǐ )然(rán )也(yě )。今(jīn )与(yǔ )不(bú )善(shàn )人(rén )处(chù ),则(zé )所(suǒ )闻(wén )者(zhě )欺(qī )诬(wū )诈(zhà )伪(wěi )也(yě ),所(suǒ )见(jiàn )者(zhě )污(wū )漫(màn )淫(yín )邪(xié )贪(tān )利(lì )之(zhī )行(háng )也(yě ),身(shēn )且(qiě )加(jiā )于(yú )刑(xíng )戮(lù )而(ér )不(bú )自(zì )知(zhī )者(zhě ),靡(mí )使(shǐ )然(rán )也(yě )。传(chuán )曰(yuē ):“不(bú )知(zhī )其(qí )子(zǐ )视(shì )其(qí )友(yǒu ),不(bú )知(zhī )其(qí )君(jūn )视(shì )其(qí )左(zuǒ )右(yòu )。”靡(mí )而(ér )已(yǐ )矣(yǐ )!靡(mí )而(ér )已(yǐ )矣(yǐ )!

阅读:25319

打赏捐助〔Donate〕>>>

《性恶》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库