晋世家【登录】

《史记》 > 三十世家 > 《晋世家》 > 拼音版

晋(jìn )唐(táng )叔(shū )虞(yú )者(zhě ),周(zhōu )武(wǔ )王(wáng )子(zǐ )而(ér )成(chéng )王(wáng )弟(dì )。初(chū ),武(wǔ )王(wáng )与(yǔ )叔(shū )虞(yú )母(mǔ )会(huì )时(shí ),梦(mèng )天(tiān )谓(wèi )武(wǔ )王(wáng )曰(yuē ):“余(yú )命(mìng )女(nǚ )生(shēng )子(zǐ ),名(míng )虞(yú ),余(yú )与(yǔ )之(zhī )唐(táng )。”及(jí )生(shēng )子(zǐ ),文(wén )在(zài )其(qí )手(shǒu )曰(yuē )“虞(yú )”,故(gù )遂(suí )因(yīn )命(mìng )之(zhī )曰(yuē )虞(yú )。

武(wǔ )王(wáng )崩(bēng ),成(chéng )王(wáng )立(lì ),唐(táng )有(yǒu )乱(luàn ),周(zhōu )公(gōng )诛(zhū )灭(miè )唐(táng )。成(chéng )王(wáng )与(yǔ )叔(shū )虞(yú )戏(xì ),削(xuē )桐(tóng )叶(yè )为(wéi )珪(guī )以(yǐ )与(yǔ )叔(shū )虞(yú ),曰(yuē ):“以(yǐ )此(cǐ )封(fēng )若(ruò )。”史(shǐ )佚(yì )因(yīn )请(qǐng )择(zé )日(rì )立(lì )叔(shū )虞(yú )。成(chéng )王(wáng )曰(yuē ):“吾(wú )与(yǔ )之(zhī )戏(xì )耳(ěr )。”史(shǐ )佚(yì )曰(yuē ):“天(tiān )子(zǐ )无(wú )戏(xì )言(yán )。言(yán )则(zé )史(shǐ )书(shū )之(zhī ),礼(lǐ )成(chéng )之(zhī ),乐(lè )歌(gē )之(zhī )。”於(yú )是(shì )遂(suí )封(fēng )叔(shū )虞(yú )於(yú )唐(táng )。唐(táng )在(zài )河(hé )、汾(fén )之(zhī )东(dōng ),方(fāng )百(bǎi )里(lǐ ),故(gù )曰(yuē )唐(táng )叔(shū )虞(yú )。姓(xìng )姬(jī )氏(shì ),字(zì )子(zǐ )于(yú )。

唐(táng )叔(shū )子(zǐ )燮(xiè ),是(shì )为(wéi )晋(jìn )侯(hóu )。晋(jìn )侯(hóu )子(zǐ )宁(níng )族(zú ),是(shì )为(wéi )武(wǔ )侯(hóu )。武(wǔ )侯(hóu )之(zhī )子(zǐ )服(fú )人(rén ),是(shì )为(wéi )成(chéng )侯(hóu )。成(chéng )侯(hóu )子(zǐ )福(fú ),是(shì )为(wéi )厉(lì )侯(hóu )。厉(lì )侯(hóu )之(zhī )子(zǐ )宜(yí )臼(jiù ),是(shì )为(wéi )靖(jìng )侯(hóu )。靖(jìng )侯(hóu )已(yǐ )来(lái ),年(nián )纪(jì )可(kě )推(tuī )。自(zì )唐(táng )叔(shū )至(zhì )靖(jìng )侯(hóu )五(wǔ )世(shì ),无(wú )其(qí )年(nián )数(shù )。

靖(jìng )侯(hóu )十(shí )七(qī )年(nián ),周(zhōu )厉(lì )王(wáng )迷(mí )惑(huò )暴(bào )虐(nuè ),国(guó )人(rén )作(zuò )乱(luàn ),厉(lì )王(wáng )出(chū )奔(bēn )于(yú )彘(zhì ),大(dà )臣(chén )行(háng )政(zhèng ),故(gù )曰(yuē )“共(gòng )和(hé )”。

十(shí )八(bā )年(nián ),靖(jìng )侯(hóu )卒(zú ),子(zǐ )釐(lí )侯(hóu )司(sī )徒(tú )立(lì )。釐(lí )侯(hóu )十(shí )四(sì )年(nián ),周(zhōu )宣(xuān )王(wáng )初(chū )立(lì )。十(shí )八(bā )年(nián ),釐(lí )侯(hóu )卒(zú ),子(zǐ )献(xiàn )侯(hóu )籍(jí )立(lì )。献(xiàn )侯(hóu )十(shí )一(yī )年(nián )卒(zú ),子(zǐ )穆(mù )侯(hóu )费(fèi )王(wáng )立(lì )。

穆(mù )侯(hóu )四(sì )年(nián ),取(qǔ )齐(qí )女(nǚ )姜(jiāng )氏(shì )为(wéi )夫(fū )人(rén )。七(qī )年(nián ),伐(fá )条(tiáo )。生(shēng )太(tài )子(zǐ )仇(chóu )。十(shí )年(nián ),伐(fá )千(qiān )亩(mǔ ),有(yǒu )功(gōng )。生(shēng )少(shǎo )子(zǐ ),名(míng )曰(yuē )成(chéng )师(shī )。晋(jìn )人(rén )师(shī )服(fú )曰(yuē ):“异(yì )哉(zāi ),君(jūn )之(zhī )命(mìng )子(zǐ )也(yě )!太(tài )子(zǐ )曰(yuē )仇(chóu ),仇(chóu )者(zhě )雠(chóu )也(yě )。少(shǎo )子(zǐ )曰(yuē )成(chéng )师(shī ),成(chéng )师(shī )大(dà )号(hào ),成(chéng )之(zhī )者(zhě )也(yě )。名(míng ),自(zì )命(mìng )也(yě );物(wù ),自(zì )定(dìng )也(yě )。今(jīn )適(shì )庶(shù )名(míng )反(fǎn )逆(nì ),此(cǐ )後(hòu )晋(jìn )其(qí )能(néng )毋(wú )乱(luàn )乎(hū )?”

二(èr )十(shí )七(qī )年(nián ),穆(mù )侯(hóu )卒(zú ),弟(dì )殇(shāng )叔(shū )自(zì )立(lì ),太(tài )子(zǐ )仇(chóu )出(chū )奔(bēn )。殇(shāng )叔(shū )三(sān )年(nián ),周(zhōu )宣(xuān )王(wáng )崩(bēng )。四(sì )年(nián ),穆(mù )侯(hóu )太(tài )子(zǐ )仇(chóu )率(lǜ )其(qí )徒(tú )袭(xí )殇(shāng )叔(shū )而(ér )立(lì ),是(shì )为(wéi )文(wén )侯(hóu )。

文(wén )侯(hóu )十(shí )年(nián ),周(zhōu )幽(yōu )王(wáng )无(wú )道(dào ),犬(quǎn )戎(róng )杀(shā )幽(yōu )王(wáng ),周(zhōu )东(dōng )徙(xǐ )。而(ér )秦(qín )襄(xiāng )公(gōng )始(shǐ )列(liè )为(wéi )诸(zhū )侯(hóu )。

三(sān )十(shí )五(wǔ )年(nián ),文(wén )侯(hóu )仇(chóu )卒(zú ),子(zǐ )昭(zhāo )侯(hóu )伯(bó )立(lì )。

昭(zhāo )侯(hóu )元(yuán )年(nián ),封(fēng )文(wén )侯(hóu )弟(dì )成(chéng )师(shī )于(yú )曲(qǔ )沃(wò )。曲(qǔ )沃(wò )邑(yì )大(dà )於(yú )翼(yì )。翼(yì ),晋(jìn )君(jūn )都(dōu )邑(yì )也(yě )。成(chéng )师(shī )封(fēng )曲(qǔ )沃(wò ),号(hào )为(wéi )桓(huán )叔(shū )。靖(jìng )侯(hóu )庶(shù )孙(sūn )栾(luán )宾(bīn )相(xiàng )桓(huán )叔(shū )。桓(huán )叔(shū )是(shì )时(shí )年(nián )五(wǔ )十(shí )八(bā )矣(yǐ ),好(hǎo )德(dé ),晋(jìn )国(guó )之(zhī )众(zhòng )皆(jiē )附(fù )焉(yān )。君(jūn )子(zǐ )曰(yuē ):“晋(jìn )之(zhī )乱(luàn )其(qí )在(zài )曲(qǔ )沃(wò )矣(yǐ )。末(mò )大(dà )於(yú )本(běn )而(ér )得(dé )民(mín )心(xīn ),不(bú )乱(luàn )何(hé )待(dài )!”

七(qī )年(nián ),晋(jìn )大(dà )臣(chén )潘(pān )父(fù )弑(shì )其(qí )君(jūn )昭(zhāo )侯(hóu )而(ér )迎(yíng )曲(qǔ )沃(wò )桓(huán )叔(shū )。桓(huán )叔(shū )欲(yù )入(rù )晋(jìn ),晋(jìn )人(rén )发(fā )兵(bīng )攻(gōng )桓(huán )叔(shū )。桓(huán )叔(shū )败(bài ),还(hái )归(guī )曲(qǔ )沃(wò )。晋(jìn )人(rén )共(gòng )立(lì )昭(zhāo )侯(hóu )子(zǐ )平(píng )为(wéi )君(jūn ),是(shì )为(wéi )孝(xiào )侯(hóu )。诛(zhū )潘(pān )父(fù )。

孝(xiào )侯(hóu )八(bā )年(nián ),曲(qǔ )沃(wò )桓(huán )叔(shū )卒(zú ),子(zǐ )鳝(shàn )代(dài )桓(huán )叔(shū ),是(shì )为(wéi )曲(qǔ )沃(wò )庄(zhuāng )伯(bó )。孝(xiào )侯(hóu )十(shí )五(wǔ )年(nián ),曲(qǔ )沃(wò )庄(zhuāng )伯(bó )弑(shì )其(qí )君(jūn )晋(jìn )孝(xiào )侯(hóu )于(yú )翼(yì )。晋(jìn )人(rén )攻(gōng )曲(qǔ )沃(wò )庄(zhuāng )伯(bó ),庄(zhuāng )伯(bó )复(fù )入(rù )曲(qǔ )沃(wò )。晋(jìn )人(rén )复(fù )立(lì )孝(xiào )侯(hóu )子(zǐ )郄(qiè )为(wéi )君(jūn ),是(shì )为(wéi )鄂(è )侯(hóu )。

鄂(è )侯(hóu )二(èr )年(nián ),鲁(lǔ )隐(yǐn )公(gōng )初(chū )立(lì )。

鄂(è )侯(hóu )六(liù )年(nián )卒(zú )。曲(qǔ )沃(wò )庄(zhuāng )伯(bó )闻(wén )晋(jìn )鄂(è )侯(hóu )卒(zú ),乃(nǎi )兴(xìng )兵(bīng )伐(fá )晋(jìn )。周(zhōu )平(píng )王(wáng )使(shǐ )虢(guó )公(gōng )将(jiāng )兵(bīng )伐(fá )曲(qǔ )沃(wò )庄(zhuāng )伯(bó ),庄(zhuāng )伯(bó )走(zǒu )保(bǎo )曲(qǔ )沃(wò )。晋(jìn )人(rén )共(gòng )立(lì )鄂(è )侯(hóu )子(zǐ )光(guāng ),是(shì )为(wéi )哀(āi )侯(hóu )。

哀(āi )侯(hóu )二(èr )年(nián )曲(qǔ )沃(wò )庄(zhuāng )伯(bó )卒(zú ),子(zǐ )称(chēng )代(dài )庄(zhuāng )伯(bó )立(lì ),是(shì )为(wéi )曲(qǔ )沃(wò )武(wǔ )公(gōng )。哀(āi )侯(hóu )六(liù )年(nián ),鲁(lǔ )弑(shì )其(qí )君(jūn )隐(yǐn )公(gōng )。哀(āi )侯(hóu )八(bā )年(nián ),晋(jìn )侵(qīn )陉(xíng )廷(tíng )。陉(xíng )廷(tíng )与(yǔ )曲(qǔ )沃(wò )武(wǔ )公(gōng )谋(móu ),九(jiǔ )年(nián ),伐(fá )晋(jìn )于(yú )汾(fén )旁(páng ),虏(lǔ )哀(āi )侯(hóu )。晋(jìn )人(rén )乃(nǎi )立(lì )哀(āi )侯(hóu )子(zǐ )小(xiǎo )子(zǐ )为(wéi )君(jūn ),是(shì )为(wéi )小(xiǎo )子(zǐ )侯(hóu )。

小(xiǎo )子(zǐ )元(yuán )年(nián ),曲(qǔ )沃(wò )武(wǔ )公(gōng )使(shǐ )韩(hán )万(wàn )杀(shā )所(suǒ )虏(lǔ )晋(jìn )哀(āi )侯(hóu )。曲(qǔ )沃(wò )益(yì )彊(jiāng ),晋(jìn )无(wú )如(rú )之(zhī )何(hé )。

晋(jìn )小(xiǎo )子(zǐ )之(zhī )四(sì )年(nián ),曲(qǔ )沃(wò )武(wǔ )公(gōng )诱(yòu )召(zhào )晋(jìn )小(xiǎo )子(zǐ )杀(shā )之(zhī )。周(zhōu )桓(huán )王(wáng )使(shǐ )虢(guó )仲(zhòng )伐(fá )曲(qǔ )沃(wò )武(wǔ )公(gōng ),武(wǔ )公(gōng )入(rù )于(yú )曲(qǔ )沃(wò ),乃(nǎi )立(lì )晋(jìn )哀(āi )侯(hóu )弟(dì )缗(mín )为(wéi )晋(jìn )侯(hóu )。

晋(jìn )侯(hóu )缗(mín )四(sì )年(nián ),宋(sòng )执(zhí )郑(zhèng )祭(jì )仲(zhòng )而(ér )立(lì )突(tū )为(wéi )郑(zhèng )君(jūn )。晋(jìn )侯(hóu )十(shí )九(jiǔ )年(nián ),齐(qí )人(rén )管(guǎn )至(zhì )父(fù )弑(shì )其(qí )君(jūn )襄(xiāng )公(gōng )。

晋(jìn )侯(hóu )二(èr )十(shí )八(bā )年(nián ),齐(qí )桓(huán )公(gōng )始(shǐ )霸(bà )。曲(qǔ )沃(wò )武(wǔ )公(gōng )伐(fá )晋(jìn )侯(hóu )缗(mín ),灭(miè )之(zhī ),尽(jìn )以(yǐ )其(qí )宝(bǎo )器(qì )赂(lù )献(xiàn )于(yú )周(zhōu )釐(lí )王(wáng )。釐(lí )王(wáng )命(mìng )曲(qǔ )沃(wò )武(wǔ )公(gōng )为(wéi )晋(jìn )君(jūn ),列(liè )为(wéi )诸(zhū )侯(hóu ),於(yú )是(shì )尽(jìn )并(bìng )晋(jìn )地(dì )而(ér )有(yǒu )之(zhī )。

曲(qǔ )沃(wò )武(wǔ )公(gōng )已(yǐ )即(jí )位(wèi )三(sān )十(shí )七(qī )年(nián )矣(yǐ ),更(gèng )号(hào )曰(yuē )晋(jìn )武(wǔ )公(gōng )。晋(jìn )武(wǔ )公(gōng )始(shǐ )都(dōu )晋(jìn )国(guó ),前(qián )即(jí )位(wèi )曲(qǔ )沃(wò ),通(tōng )年(nián )三(sān )十(shí )八(bā )年(nián )。

武(wǔ )公(gōng )称(chēng )者(zhě ),先(xiān )晋(jìn )穆(mù )侯(hóu )曾(céng )孙(sūn )也(yě ),曲(qǔ )沃(wò )桓(huán )叔(shū )孙(sūn )也(yě )。桓(huán )叔(shū )者(zhě ),始(shǐ )封(fēng )曲(qǔ )沃(wò )。武(wǔ )公(gōng ),庄(zhuāng )伯(bó )子(zǐ )也(yě )。自(zì )桓(huán )叔(shū )初(chū )封(fēng )曲(qǔ )沃(wò )以(yǐ )至(zhì )武(wǔ )公(gōng )灭(miè )晋(jìn )也(yě ),凡(fán )六(liù )十(shí )七(qī )岁(suì ),而(ér )卒(zú )代(dài )晋(jìn )为(wéi )诸(zhū )侯(hóu )。武(wǔ )公(gōng )代(dài )晋(jìn )二(èr )岁(suì ),卒(zú )。与(yǔ )曲(qǔ )沃(wò )通(tōng )年(nián ),即(jí )位(wèi )凡(fán )三(sān )十(shí )九(jiǔ )年(nián )而(ér )卒(zú )。子(zǐ )献(xiàn )公(gōng )诡(guǐ )诸(zhū )立(lì )。

献(xiàn )公(gōng )元(yuán )年(nián ),周(zhōu )惠(huì )王(wáng )弟(dì )穨(tuí )攻(gōng )惠(huì )王(wáng ),惠(huì )王(wáng )出(chū )奔(bēn ),居(jū )郑(zhèng )之(zhī )栎(lì )邑(yì )。

五(wǔ )年(nián ),伐(fá )骊(lí )戎(róng ),得(dé )骊(lí )姬(jī )、骊(lí )姬(jī )弟(dì ),俱(jù )爱(ài )幸(xìng )之(zhī )。

八(bā )年(nián ),士(shì )蔿(wěi )说(shuō )公(gōng )曰(yuē ):“故(gù )晋(jìn )之(zhī )群(qún )公(gōng )子(zǐ )多(duō ),不(bú )诛(zhū ),乱(luàn )且(qiě )起(qǐ )。”乃(nǎi )使(shǐ )尽(jìn )杀(shā )诸(zhū )公(gōng )子(zǐ ),而(ér )城(chéng )聚(jù )都(dōu )之(zhī ),命(mìng )曰(yuē )绛(jiàng ),始(shǐ )都(dōu )绛(jiàng )。九(jiǔ )年(nián ),晋(jìn )群(qún )公(gōng )子(zǐ )既(jì )亡(wáng )奔(bēn )虢(guó ),虢(guó )以(yǐ )其(qí )故(gù )再(zài )伐(fá )晋(jìn ),弗(fú )克(kè )。十(shí )年(nián ),晋(jìn )欲(yù )伐(fá )虢(guó ),士(shì )蔿(wěi )曰(yuē ):“且(qiě )待(dài )其(qí )乱(luàn )。”

十(shí )二(èr )年(nián ),骊(lí )姬(jī )生(shēng )奚(xī )齐(qí )。献(xiàn )公(gōng )有(yǒu )意(yì )废(fèi )太(tài )子(zǐ ),乃(nǎi )曰(yuē ):“曲(qǔ )沃(wò )吾(wú )先(xiān )祖(zǔ )宗(zōng )庙(miào )所(suǒ )在(zài ),而(ér )蒲(pú )边(biān )秦(qín ),屈(qū )边(biān )翟(zhái ),不(bú )使(shǐ )诸(zhū )子(zǐ )居(jū )之(zhī ),我(wǒ )惧(jù )焉(yān )。”於(yú )是(shì )使(shǐ )太(tài )子(zǐ )申(shēn )生(shēng )居(jū )曲(qǔ )沃(wò ),公(gōng )子(zǐ )重(zhòng )耳(ěr )居(jū )蒲(pú ),公(gōng )子(zǐ )夷(yí )吾(wú )居(jū )屈(qū )。献(xiàn )公(gōng )与(yǔ )骊(lí )姬(jī )子(zǐ )奚(xī )齐(qí )居(jū )绛(jiàng )。晋(jìn )国(guó )以(yǐ )此(cǐ )知(zhī )太(tài )子(zǐ )不(bú )立(lì )也(yě )。太(tài )子(zǐ )申(shēn )生(shēng ),其(qí )母(mǔ )齐(qí )桓(huán )公(gōng )女(nǚ )也(yě ),曰(yuē )齐(qí )姜(jiāng ),早(zǎo )死(sǐ )。申(shēn )生(shēng )同(tóng )母(mǔ )女(nǚ )弟(dì )为(wéi )秦(qín )穆(mù )公(gōng )夫(fū )人(rén )。重(zhòng )耳(ěr )母(mǔ ),翟(zhái )之(zhī )狐(hú )氏(shì )女(nǚ )也(yě )。夷(yí )吾(wú )母(mǔ ),重(zhòng )耳(ěr )母(mǔ )女(nǚ )弟(dì )也(yě )。献(xiàn )公(gōng )子(zǐ )八(bā )人(rén ),而(ér )太(tài )子(zǐ )申(shēn )生(shēng )、重(zhòng )耳(ěr )、夷(yí )吾(wú )皆(jiē )有(yǒu )贤(xián )行(háng )。及(jí )得(dé )骊(lí )姬(jī ),乃(nǎi )远(yuǎn )此(cǐ )三(sān )子(zǐ )。

十(shí )六(liù )年(nián ),晋(jìn )献(xiàn )公(gōng )作(zuò )二(èr )军(jūn )。公(gōng )将(jiāng )上(shàng )军(jūn ),太(tài )子(zǐ )申(shēn )生(shēng )将(jiāng )下(xià )军(jūn ),赵(zhào )夙(sù )御(yù )戎(róng ),毕(bì )万(wàn )为(wéi )右(yòu ),伐(fá )灭(miè )霍(huò ),灭(miè )魏(wèi ),灭(miè )耿(gěng )。还(hái ),为(wéi )太(tài )子(zǐ )城(chéng )曲(qǔ )沃(wò ),赐(cì )赵(zhào )夙(sù )耿(gěng ),赐(cì )毕(bì )万(wàn )魏(wèi ),以(yǐ )为(wéi )大(dà )夫(fū )。士(shì )蔿(wěi )曰(yuē ):“太(tài )子(zǐ )不(bú )得(dé )立(lì )矣(yǐ )。分(fèn )之(zhī )都(dōu )城(chéng ),而(ér )位(wèi )以(yǐ )卿(qīng ),先(xiān )为(wéi )之(zhī )极(jí ),又(yòu )安(ān )得(dé )立(lì )!不(bú )如(rú )逃(táo )之(zhī ),无(wú )使(shǐ )罪(zuì )至(zhì )。为(wéi )吴(wú )太(tài )伯(bó ),不(bú )亦(yì )可(kě )乎(hū ),犹(yóu )有(yǒu )令(lìng )名(míng )。”太(tài )子(zǐ )不(bú )从(cóng )。卜(bo )偃(yǎn )曰(yuē ):“毕(bì )万(wàn )之(zhī )後(hòu )必(bì )大(dà )。”万(wàn ),盈(yíng )数(shù )也(yě );魏(wèi ),大(dà )名(míng )也(yě )。以(yǐ )是(shì )始(shǐ )赏(shǎng ),天(tiān )开(kāi )之(zhī )矣(yǐ )。天(tiān )子(zǐ )曰(yuē )兆(zhào )民(mín ),诸(zhū )侯(hóu )曰(yuē )万(wàn )民(mín ),今(jīn )命(mìng )之(zhī )大(dà ),以(yǐ )从(cóng )盈(yíng )数(shù ),其(qí )必(bì )有(yǒu )众(zhòng )。”初(chū ),毕(bì )万(wàn )卜(bo )仕(shì )於(yú )晋(jìn )国(guó ),遇(yù )屯(tún )之(zhī )比(bǐ )。辛(xīn )廖(liào )占(zhàn )之(zhī )曰(yuē ):“吉(jí )。”屯(tún )固(gù )比(bǐ )入(rù ),吉(jí )孰(shú )大(dà )焉(yān )。其(qí )後(hòu )必(bì )蕃(fān )昌(chāng )。”

十(shí )七(qī )年(nián ),晋(jìn )侯(hóu )使(shǐ )太(tài )子(zǐ )申(shēn )生(shēng )伐(fá )东(dōng )山(shān )。里(lǐ )克(kè )谏(jiàn )献(xiàn )公(gōng )曰(yuē ):“太(tài )子(zǐ )奉(fèng )冢(zhǒng )祀(sì )社(shè )稷(jì )之(zhī )粢(zī )盛(shèng ),以(yǐ )朝(cháo )夕(xī )视(shì )君(jūn )膳(shàn )者(zhě )也(yě ),故(gù )曰(yuē )冢(zhǒng )子(zǐ )。君(jūn )行(háng )则(zé )守(shǒu ),有(yǒu )守(shǒu )则(zé )从(cóng ),从(cóng )曰(yuē )抚(fǔ )军(jūn ),守(shǒu )曰(yuē )监(jiān )国(guó ),古(gǔ )之(zhī )制(zhì )也(yě )。夫(fū )率(lǜ )师(shī ),专(zhuān )行(háng )谋(móu )也(yě );誓(shì )军(jūn )旅(lǚ ),君(jūn )与(yǔ )国(guó )政(zhèng )之(zhī )所(suǒ )图(tú )也(yě ):非(fēi )太(tài )子(zǐ )之(zhī )事(shì )也(yě )。师(shī )在(zài )制(zhì )命(mìng )而(ér )已(yǐ ),禀(bǐng )命(mìng )则(zé )不(bú )威(wēi ),专(zhuān )命(mìng )则(zé )不(bú )孝(xiào ),故(gù )君(jūn )之(zhī )嗣(sì )適(shì )不(bú )可(kě )以(yǐ )帅(shuài )师(shī )。君(jūn )失(shī )其(qí )官(guān ),率(lǜ )师(shī )不(bú )威(wēi ),将(jiāng )安(ān )用(yòng )之(zhī )?”公(gōng )曰(yuē ):“寡(guǎ )人(rén )有(yǒu )子(zǐ ),未(wèi )知(zhī )其(qí )太(tài )子(zǐ )谁(shuí )立(lì )。”里(lǐ )克(kè )不(bú )对(duì )而(ér )退(tuì ),见(jiàn )太(tài )子(zǐ )。太(tài )子(zǐ )曰(yuē ):“吾(wú )其(qí )废(fèi )乎(hū )?”里(lǐ )克(kè )曰(yuē ):“太(tài )子(zǐ )勉(miǎn )之(zhī )!教(jiāo )以(yǐ )军(jūn )旅(lǚ ),”不(bú )共(gòng )是(shì )惧(jù ),何(hé )故(gù )废(fèi )乎(hū )?且(qiě )子(zǐ )惧(jù )不(bú )孝(xiào ),毋(wú )惧(jù )不(bú )得(dé )立(lì )。修(xiū )己(jǐ )而(ér )不(bú )责(zé )人(rén ),则(zé )免(miǎn )於(yú )难(nán )。”太(tài )子(zǐ )帅(shuài )师(shī ),公(gōng )衣(yī )之(zhī )偏(piān )衣(yī ),佩(pèi )之(zhī )金(jīn )玦(jué )。里(lǐ )克(kè )谢(xiè )病(bìng ),不(bú )从(cóng )太(tài )子(zǐ )。太(tài )子(zǐ )遂(suí )伐(fá )东(dōng )山(shān )。

十(shí )九(jiǔ )年(nián ),献(xiàn )公(gōng )曰(yuē ):“始(shǐ )吾(wú )先(xiān )君(jūn )庄(zhuāng )伯(bó )、武(wǔ )公(gōng )之(zhī )诛(zhū )晋(jìn )乱(luàn ),而(ér )虢(guó )常(cháng )助(zhù )晋(jìn )伐(fá )我(wǒ ),又(yòu )匿(nì )晋(jìn )亡(wáng )公(gōng )子(zǐ ),果(guǒ )为(wéi )乱(luàn )。弗(fú )诛(zhū ),後(hòu )遗(yí )子(zǐ )孙(sūn )忧(yōu )。”乃(nǎi )使(shǐ )荀(xún )息(xī )以(yǐ )屈(qū )产(chǎn )之(zhī )乘(chéng )假(jiǎ )道(dào )於(yú )虞(yú )。虞(yú )假(jiǎ )道(dào ),遂(suí )伐(fá )虢(guó ),取(qǔ )其(qí )下(xià )阳(yáng )以(yǐ )归(guī )。

献(xiàn )公(gōng )私(sī )谓(wèi )骊(lí )姬(jī )曰(yuē ):“吾(wú )欲(yù )废(fèi )太(tài )子(zǐ ),以(yǐ )奚(xī )齐(qí )代(dài )之(zhī )。”骊(lí )姬(jī )泣(qì )曰(yuē ):“太(tài )子(zǐ )之(zhī )立(lì ),诸(zhū )侯(hóu )皆(jiē )已(yǐ )知(zhī )之(zhī ),而(ér )数(shù )将(jiāng )兵(bīng ),百(bǎi )姓(xìng )附(fù )之(zhī ),柰(nài )何(hé )以(yǐ )贱(jiàn )妾(qiè )之(zhī )故(gù )废(fèi )適(shì )立(lì )庶(shù )?君(jūn )必(bì )行(háng )之(zhī ),妾(qiè )自(zì )杀(shā )也(yě )。”骊(lí )姬(jī )详(xiáng )誉(yù )太(tài )子(zǐ ),而(ér )阴(yīn )令(lìng )人(rén )谮(zèn )恶(è )太(tài )子(zǐ ),而(ér )欲(yù )立(lì )其(qí )子(zǐ )。

二(èr )十(shí )一(yī )年(nián ),骊(lí )姬(jī )谓(wèi )太(tài )子(zǐ )曰(yuē ):“君(jūn )梦(mèng )见(jiàn )齐(qí )姜(jiāng ),太(tài )子(zǐ )速(sù )祭(jì )曲(qǔ )沃(wò ),归(guī )釐(lí )於(yú )君(jūn )。”太(tài )子(zǐ )於(yú )是(shì )祭(jì )其(qí )母(mǔ )齐(qí )姜(jiāng )於(yú )曲(qǔ )沃(wò ),上(shàng )其(qí )荐(jiàn )胙(zuò )於(yú )献(xiàn )公(gōng )。献(xiàn )公(gōng )时(shí )出(chū )猎(liè ),置(zhì )胙(zuò )於(yú )宫(gōng )中(zhōng )。骊(lí )姬(jī )使(shǐ )人(rén )置(zhì )毒(dú )药(yào )胙(zuò )中(zhōng )。居(jū )二(èr )日(rì ),献(xiàn )公(gōng )从(cóng )猎(liè )来(lái )还(hái ),宰(zǎi )人(rén )上(shàng )胙(zuò )献(xiàn )公(gōng ),献(xiàn )公(gōng )欲(yù )飨(xiǎng )之(zhī )。骊(lí )姬(jī )从(cóng )旁(páng )止(zhǐ )之(zhī ),曰(yuē ):“胙(zuò )所(suǒ )从(cóng )来(lái )远(yuǎn ),宜(yí )试(shì )之(zhī )。”祭(jì )地(dì ),地(dì )坟(fén );与(yǔ )犬(quǎn ),犬(quǎn )死(sǐ );与(yǔ )小(xiǎo )臣(chén ),小(xiǎo )臣(chén )死(sǐ )。骊(lí )姬(jī )泣(qì )曰(yuē ):“太(tài )子(zǐ )何(hé )忍(rěn )也(yě )!其(qí )父(fù )而(ér )欲(yù )弑(shì )代(dài )之(zhī ),况(kuàng )他(tā )人(rén )乎(hū )?且(qiě )君(jūn )老(lǎo )矣(yǐ ),旦(dàn )暮(mù )之(zhī )人(rén ),曾(céng )不(bú )能(néng )待(dài )而(ér )欲(yù )弑(shì )之(zhī )!”谓(wèi )献(xiàn )公(gōng )曰(yuē ):“太(tài )子(zǐ )所(suǒ )以(yǐ )然(rán )者(zhě ),不(bú )过(guò )以(yǐ )妾(qiè )及(jí )奚(xī )齐(qí )之(zhī )故(gù )。妾(qiè )原(yuán )子(zǐ )母(mǔ )辟(pì )之(zhī )他(tā )国(guó ),若(ruò )早(zǎo )自(zì )杀(shā ),毋(wú )徒(tú )使(shǐ )母(mǔ )子(zǐ )为(wéi )太(tài )子(zǐ )所(suǒ )鱼(yú )肉(ròu )也(yě )。始(shǐ )君(jūn )欲(yù )废(fèi )之(zhī ),妾(qiè )犹(yóu )恨(hèn )之(zhī );至(zhì )於(yú )今(jīn ),妾(qiè )殊(shū )自(zì )失(shī )於(yú )此(cǐ )。”太(tài )子(zǐ )闻(wén )之(zhī ),奔(bēn )新(xīn )城(chéng )。献(xiàn )公(gōng )怒(nù ),乃(nǎi )诛(zhū )其(qí )傅(fù )杜(dù )原(yuán )款(kuǎn )。或(huò )谓(wèi )太(tài )子(zǐ )曰(yuē ):“为(wéi )此(cǐ )药(yào )者(zhě )乃(nǎi )骊(lí )姬(jī )也(yě ),太(tài )子(zǐ )何(hé )不(bú )自(zì )辞(cí )明(míng )之(zhī )?”太(tài )子(zǐ )曰(yuē ):“吾(wú )君(jūn )老(lǎo )矣(yǐ ),非(fēi )骊(lí )姬(jī ),寝(qǐn )不(bú )安(ān ),食(shí )不(bú )甘(gān )。即(jí )辞(cí )之(zhī ),君(jūn )且(qiě )怒(nù )之(zhī )。不(bú )可(kě )。”或(huò )谓(wèi )太(tài )子(zǐ )曰(yuē ):“可(kě )奔(bēn )他(tā )国(guó )。”太(tài )子(zǐ )曰(yuē ):“被(bèi )此(cǐ )恶(è )名(míng )以(yǐ )出(chū ),人(rén )谁(shuí )内(nèi )我(wǒ )?我(wǒ )自(zì )杀(shā )耳(ěr )。”十(shí )二(èr )月(yuè )戊(wù )申(shēn ),申(shēn )生(shēng )自(zì )杀(shā )於(yú )新(xīn )城(chéng )。

此(cǐ )时(shí )重(zhòng )耳(ěr )、夷(yí )吾(wú )来(lái )朝(cháo )。人(rén )或(huò )告(gào )骊(lí )姬(jī )曰(yuē ):“二(èr )公(gōng )子(zǐ )怨(yuàn )骊(lí )姬(jī )谮(zèn )杀(shā )太(tài )子(zǐ )。”骊(lí )姬(jī )恐(kǒng ),因(yīn )谮(zèn )二(èr )公(gōng )子(zǐ ):“申(shēn )生(shēng )之(zhī )药(yào )胙(zuò ),二(èr )公(gōng )子(zǐ )知(zhī )之(zhī )。”二(èr )子(zǐ )闻(wén )之(zhī ),恐(kǒng ),重(zhòng )耳(ěr )走(zǒu )蒲(pú ),夷(yí )吾(wú )走(zǒu )屈(qū ),保(bǎo )其(qí )城(chéng ),自(zì )备(bèi )守(shǒu )。初(chū ),献(xiàn )公(gōng )使(shǐ )士(shì )蔿(wěi )为(wéi )二(èr )公(gōng )子(zǐ )筑(zhù )蒲(pú )、屈(qū )城(chéng ),弗(fú )就(jiù )。夷(yí )吾(wú )以(yǐ )告(gào )公(gōng ),公(gōng )怒(nù )士(shì )蔿(wěi )。士(shì )蔿(wěi )谢(xiè )曰(yuē ):“边(biān )城(chéng )少(shǎo )寇(kòu ),安(ān )用(yòng )之(zhī )?”退(tuì )而(ér )歌(gē )曰(yuē ):“狐(hú )裘(qiú )蒙(méng )茸(róng ),一(yī )国(guó )三(sān )公(gōng ),吾(wú )谁(shuí )適(shì )从(cóng )!”卒(zú )就(jiù )城(chéng )。及(jí )申(shēn )生(shēng )死(sǐ ),二(èr )子(zǐ )亦(yì )归(guī )保(bǎo )其(qí )城(chéng )。

二(èr )十(shí )二(èr )年(nián ),献(xiàn )公(gōng )怒(nù )二(èr )子(zǐ )不(bú )辞(cí )而(ér )去(qù ),果(guǒ )有(yǒu )谋(móu )矣(yǐ ),乃(nǎi )使(shǐ )兵(bīng )伐(fá )蒲(pú )。蒲(pú )人(rén )之(zhī )宦(huàn )者(zhě )勃(bó )鞮(dī )命(mìng )重(zhòng )耳(ěr )促(cù )自(zì )杀(shā )。重(zhòng )耳(ěr )逾(yú )垣(yuán ),宦(huàn )者(zhě )追(zhuī )斩(zhǎn )其(qí )衣(yī )袪(qū )。重(zhòng )耳(ěr )遂(suí )奔(bēn )翟(zhái )。使(shǐ )人(rén )伐(fá )屈(qū ),屈(qū )城(chéng )守(shǒu ),不(bú )可(kě )下(xià )。

是(shì )岁(suì )也(yě ),晋(jìn )复(fù )假(jiǎ )道(dào )於(yú )虞(yú )以(yǐ )伐(fá )虢(guó )。虞(yú )之(zhī )大(dà )夫(fū )宫(gōng )之(zhī )奇(qí )谏(jiàn )虞(yú )君(jūn )曰(yuē ):“晋(jìn )不(bú )可(kě )假(jiǎ )道(dào )也(yě ),是(shì )且(qiě )灭(miè )虞(yú )。”虞(yú )君(jūn )曰(yuē ):“晋(jìn )我(wǒ )同(tóng )姓(xìng ),不(bú )宜(yí )伐(fá )我(wǒ )。”宫(gōng )之(zhī )奇(qí )曰(yuē ):“太(tài )伯(bó )、虞(yú )仲(zhòng ),太(tài )王(wáng )之(zhī )子(zǐ )也(yě ),太(tài )伯(bó )亡(wáng )去(qù ),是(shì )以(yǐ )不(bú )嗣(sì )。虢(guó )仲(zhòng )、虢(guó )叔(shū ),王(wáng )季(jì )之(zhī )子(zǐ )也(yě ),为(wéi )文(wén )王(wáng )卿(qīng )士(shì ),其(qí )记(jì )勋(xūn )在(zài )王(wáng )室(shì ),藏(cáng )於(yú )盟(méng )府(fǔ )。将(jiāng )虢(guó )是(shì )灭(miè ),何(hé )爱(ài )于(yú )虞(yú )?且(qiě )虞(yú )之(zhī )亲(qīn )能(néng )亲(qīn )於(yú )桓(huán )、庄(zhuāng )之(zhī )族(zú )乎(hū )?桓(huán )、庄(zhuāng )之(zhī )族(zú )何(hé )罪(zuì ),尽(jìn )灭(miè )之(zhī )。虞(yú )之(zhī )与(yǔ )虢(guó ),脣(chún )之(zhī )与(yǔ )齿(chǐ ),脣(chún )亡(wáng )则(zé )齿(chǐ )寒(hán )。”虞(yú )公(gōng )不(bú )听(tīng ),遂(suí )许(xǔ )晋(jìn )。宫(gōng )之(zhī )奇(qí )以(yǐ )其(qí )族(zú )去(qù )虞(yú )。其(qí )冬(dōng ),晋(jìn )灭(miè )虢(guó ),虢(guó )公(gōng )丑(chǒu )奔(bēn )周(zhōu )。还(hái ),袭(xí )灭(miè )虞(yú ),虏(lǔ )虞(yú )公(gōng )及(jí )其(qí )大(dà )夫(fū )井(jǐng )伯(bó )百(bǎi )里(lǐ )奚(xī )以(yǐ )媵(yìng )秦(qín )穆(mù )姬(jī ),而(ér )修(xiū )虞(yú )祀(sì )。荀(xún )息(xī )牵(qiān )曩(nǎng )所(suǒ )遗(yí )虞(yú )屈(qū )产(chǎn )之(zhī )乘(chéng )马(mǎ )奉(fèng )之(zhī )献(xiàn )公(gōng ),献(xiàn )公(gōng )笑(xiào )曰(yuē ):“马(mǎ )则(zé )吾(wú )马(mǎ ),齿(chǐ )亦(yì )老(lǎo )矣(yǐ )!”

二(èr )十(shí )三(sān )年(nián ),献(xiàn )公(gōng )遂(suí )发(fā )贾(jiǎ )华(huá )等(děng )伐(fá )屈(qū ),屈(qū )溃(kuì )。夷(yí )吾(wú )将(jiāng )奔(bēn )翟(zhái )。冀(jì )芮(ruì )曰(yuē ):“不(bú )可(kě ),重(zhòng )耳(ěr )已(yǐ )在(zài )矣(yǐ ),今(jīn )往(wǎng ),晋(jìn )必(bì )移(yí )兵(bīng )伐(fá )翟(zhái ),翟(zhái )畏(wèi )晋(jìn ),祸(huò )且(qiě )及(jí )。不(bú )如(rú )走(zǒu )梁(liáng ),梁(liáng )近(jìn )於(yú )秦(qín ),秦(qín )彊(jiāng ),吾(wú )君(jūn )百(bǎi )岁(suì )後(hòu )可(kě )以(yǐ )求(qiú )入(rù )焉(yān )。”遂(suí )奔(bēn )梁(liáng )。二(èr )十(shí )五(wǔ )年(nián ),晋(jìn )伐(fá )翟(zhái ),翟(zhái )以(yǐ )重(zhòng )耳(ěr )故(gù ),亦(yì )击(jī )晋(jìn )於(yú )齧(niè )桑(sāng ),晋(jìn )兵(bīng )解(jiě )而(ér )去(qù )。

当(dāng )此(cǐ )时(shí ),晋(jìn )彊(jiāng ),西(xī )有(yǒu )河(hé )西(xī ),与(yǔ )秦(qín )接(jiē )境(jìng ),北(běi )边(biān )翟(zhái ),东(dōng )至(zhì )河(hé )内(nèi )。

骊(lí )姬(jī )弟(dì )生(shēng )悼(dào )子(zǐ )。

二(èr )十(shí )六(liù )年(nián )夏(xià ),齐(qí )桓(huán )公(gōng )大(dà )会(huì )诸(zhū )侯(hóu )於(yú )葵(kuí )丘(qiū )。晋(jìn )献(xiàn )公(gōng )病(bìng ),行(háng )後(hòu ),未(wèi )至(zhì ),逢(féng )周(zhōu )之(zhī )宰(zǎi )孔(kǒng )。宰(zǎi )孔(kǒng )曰(yuē ):“齐(qí )桓(huán )公(gōng )益(yì )骄(jiāo ),不(bú )务(wù )德(dé )而(ér )务(wù )远(yuǎn )略(luè ),诸(zhū )侯(hóu )弗(fú )平(píng )。君(jūn )弟(dì )毋(wú )会(huì ),毋(wú )如(rú )晋(jìn )何(hé )。”献(xiàn )公(gōng )亦(yì )病(bìng ),复(fù )还(hái )归(guī )。病(bìng )甚(shèn ),乃(nǎi )谓(wèi )荀(xún )息(xī )曰(yuē ):“吾(wú )以(yǐ )奚(xī )齐(qí )为(wéi )後(hòu ),年(nián )少(shǎo ),诸(zhū )大(dà )臣(chén )不(bú )服(fú ),恐(kǒng )乱(luàn )起(qǐ ),子(zǐ )能(néng )立(lì )之(zhī )乎(hū )?”荀(xún )息(xī )曰(yuē ):“能(néng )。”献(xiàn )公(gōng )曰(yuē ):“何(hé )以(yǐ )为(wéi )验(yàn )?”对(duì )曰(yuē ):“使(shǐ )死(sǐ )者(zhě )复(fù )生(shēng ),生(shēng )者(zhě )不(bú )惭(cán ),为(wéi )之(zhī )验(yàn )。”於(yú )是(shì )遂(suí )属(shǔ )奚(xī )齐(qí )於(yú )荀(xún )息(xī )。荀(xún )息(xī )为(wéi )相(xiàng ),主(zhǔ )国(guó )政(zhèng )。秋(qiū )九(jiǔ )月(yuè ),献(xiàn )公(gōng )卒(zú )。里(lǐ )克(kè )、邳(pī )郑(zhèng )欲(yù )内(nèi )重(zhòng )耳(ěr ),以(yǐ )三(sān )公(gōng )子(zǐ )之(zhī )徒(tú )作(zuò )乱(luàn ),谓(wèi )荀(xún )息(xī )曰(yuē ):“三(sān )怨(yuàn )将(jiāng )起(qǐ ),秦(qín )、晋(jìn )辅(fǔ )之(zhī ),子(zǐ )将(jiāng )何(hé )如(rú )?”荀(xún )息(xī )曰(yuē ):“吾(wú )不(bú )可(kě )负(fù )先(xiān )君(jūn )言(yán )。”十(shí )月(yuè ),里(lǐ )克(kè )杀(shā )奚(xī )齐(qí )于(yú )丧(sàng )次(cì ),献(xiàn )公(gōng )未(wèi )葬(zàng )也(yě )。荀(xún )息(xī )将(jiāng )死(sǐ )之(zhī ),或(huò )曰(yuē )不(bú )如(rú )立(lì )奚(xī )齐(qí )弟(dì )悼(dào )子(zǐ )而(ér )傅(fù )之(zhī ),荀(xún )息(xī )立(lì )悼(dào )子(zǐ )而(ér )葬(zàng )献(xiàn )公(gōng )。十(shí )一(yī )月(yuè ),里(lǐ )克(kè )弑(shì )悼(dào )子(zǐ )于(yú )朝(cháo ),荀(xún )息(xī )死(sǐ )之(zhī )。君(jūn )子(zǐ )曰(yuē ):“诗(shī )所(suǒ )谓(wèi )‘白(bái )珪(guī )之(zhī )玷(diàn ),犹(yóu )可(kě )磨(mó )也(yě ),斯(sī )言(yán )之(zhī )玷(diàn ),不(bú )可(kě )为(wéi )也(yě )’,其(qí )荀(xún )息(xī )之(zhī )谓(wèi )乎(hū )!不(bú )负(fù )其(qí )言(yán )。”初(chū ),献(xiàn )公(gōng )将(jiāng )伐(fá )骊(lí )戎(róng ),卜(bo )曰(yuē )“齿(chǐ )牙(yá )为(wéi )祸(huò )”。及(jí )破(pò )骊(lí )戎(róng ),获(huò )骊(lí )姬(jī ),爱(ài )之(zhī ),竟(jìng )以(yǐ )乱(luàn )晋(jìn )。

里(lǐ )克(kè )等(děng )已(yǐ )杀(shā )奚(xī )齐(qí )、悼(dào )子(zǐ ),使(shǐ )人(rén )迎(yíng )公(gōng )子(zǐ )重(zhòng )耳(ěr )於(yú )翟(zhái ),欲(yù )立(lì )之(zhī )。重(zhòng )耳(ěr )谢(xiè )曰(yuē ):“负(fù )父(fù )之(zhī )命(mìng )出(chū )奔(bēn ),父(fù )死(sǐ )不(bú )得(dé )脩(yǒu )人(rén )子(zǐ )之(zhī )礼(lǐ )侍(shì )丧(sàng ),重(zhòng )耳(ěr )何(hé )敢(gǎn )入(rù )!大(dà )夫(fū )其(qí )更(gèng )立(lì )他(tā )子(zǐ )。”还(hái )报(bào )里(lǐ )克(kè ),里(lǐ )克(kè )使(shǐ )迎(yíng )夷(yí )吾(wú )於(yú )梁(liáng )。夷(yí )吾(wú )欲(yù )往(wǎng ),吕(lǚ )省(shěng )、郤(qiè )芮(ruì )曰(yuē ):“内(nèi )犹(yóu )有(yǒu )公(gōng )子(zǐ )可(kě )立(lì )者(zhě )而(ér )外(wài )求(qiú ),难(nán )信(xìn )。计(jì )非(fēi )之(zhī )秦(qín ),辅(fǔ )彊(jiāng )国(guó )之(zhī )威(wēi )以(yǐ )入(rù ),恐(kǒng )危(wēi )。”乃(nǎi )使(shǐ )郤(qiè )芮(ruì )厚(hòu )赂(lù )秦(qín ),约(yuē )曰(yuē ):“即(jí )得(dé )入(rù ),请(qǐng )以(yǐ )晋(jìn )河(hé )西(xī )之(zhī )地(dì )与(yǔ )秦(qín )。”及(jí )遗(yí )里(lǐ )克(kè )书(shū )曰(yuē ):“诚(chéng )得(dé )立(lì ),请(qǐng )遂(suí )封(fēng )子(zǐ )於(yú )汾(fén )阳(yáng )之(zhī )邑(yì )。”秦(qín )缪(miù )公(gōng )乃(nǎi )发(fā )兵(bīng )送(sòng )夷(yí )吾(wú )於(yú )晋(jìn )。齐(qí )桓(huán )公(gōng )闻(wén )晋(jìn )内(nèi )乱(luàn ),亦(yì )率(lǜ )诸(zhū )侯(hóu )如(rú )晋(jìn )。秦(qín )兵(bīng )与(yǔ )夷(yí )吾(wú )亦(yì )至(zhì )晋(jìn ),齐(qí )乃(nǎi )使(shǐ )隰(xí )朋(péng )会(huì )秦(qín )俱(jù )入(rù )夷(yí )吾(wú ),立(lì )为(wéi )晋(jìn )君(jūn ),是(shì )为(wéi )惠(huì )公(gōng )。齐(qí )桓(huán )公(gōng )至(zhì )晋(jìn )之(zhī )高(gāo )梁(liáng )而(ér )还(hái )归(guī )。

惠(huì )公(gōng )夷(yí )吾(wú )元(yuán )年(nián ),使(shǐ )邳(pī )郑(zhèng )谢(xiè )秦(qín )曰(yuē ):“始(shǐ )夷(yí )吾(wú )以(yǐ )河(hé )西(xī )地(dì )许(xǔ )君(jūn ),今(jīn )幸(xìng )得(dé )入(rù )立(lì )。大(dà )臣(chén )曰(yuē ):‘地(dì )者(zhě )先(xiān )君(jūn )之(zhī )地(dì ),君(jūn )亡(wáng )在(zài )外(wài ),何(hé )以(yǐ )得(dé )擅(shàn )许(xǔ )秦(qín )者(zhě )?’寡(guǎ )人(rén )争(zhēng )之(zhī )弗(fú )能(néng )得(dé ),故(gù )谢(xiè )秦(qín )。”亦(yì )不(bú )与(yǔ )里(lǐ )克(kè )汾(fén )阳(yáng )邑(yì ),而(ér )夺(duó )之(zhī )权(quán )。四(sì )月(yuè ),周(zhōu )襄(xiāng )王(wáng )使(shǐ )周(zhōu )公(gōng )忌(jì )父(fù )会(huì )齐(qí )、秦(qín )大(dà )夫(fū )共(gòng )礼(lǐ )晋(jìn )惠(huì )公(gōng )。惠(huì )公(gōng )以(yǐ )重(zhòng )耳(ěr )在(zài )外(wài ),畏(wèi )里(lǐ )克(kè )为(wéi )变(biàn ),赐(cì )里(lǐ )克(kè )死(sǐ )。谓(wèi )曰(yuē ):“微(wēi )里(lǐ )子(zǐ )寡(guǎ )人(rén )不(bú )得(dé )立(lì )。虽(suī )然(rán ),子(zǐ )亦(yì )杀(shā )二(èr )君(jūn )一(yī )大(dà )夫(fū ),为(wéi )子(zǐ )君(jūn )者(zhě )不(bú )亦(yì )难(nán )乎(hū )?”里(lǐ )克(kè )对(duì )曰(yuē ):“不(bú )有(yǒu )所(suǒ )废(fèi ),君(jūn )何(hé )以(yǐ )兴(xìng )?欲(yù )诛(zhū )之(zhī ),其(qí )无(wú )辞(cí )乎(hū )?乃(nǎi )言(yán )为(wéi )此(cǐ )!臣(chén )闻(wén )命(mìng )矣(yǐ )。”遂(suí )伏(fú )剑(jiàn )而(ér )死(sǐ )。於(yú )是(shì )邳(pī )郑(zhèng )使(shǐ )谢(xiè )秦(qín )未(wèi )还(hái ),故(gù )不(bú )及(jí )难(nán )。

晋(jìn )君(jūn )改(gǎi )葬(zàng )恭(gōng )太(tài )子(zǐ )申(shēn )生(shēng )。秋(qiū ),狐(hú )突(tū )之(zhī )下(xià )国(guó ),遇(yù )申(shēn )生(shēng ),申(shēn )生(shēng )与(yǔ )载(zǎi )而(ér )告(gào )之(zhī )曰(yuē ):“夷(yí )吾(wú )无(wú )礼(lǐ ),余(yú )得(dé )请(qǐng )於(yú )帝(dì ),将(jiāng )以(yǐ )晋(jìn )与(yǔ )秦(qín ),秦(qín )将(jiāng )祀(sì )余(yú )。”狐(hú )突(tū )对(duì )曰(yuē ):“臣(chén )闻(wén )神(shén )不(bú )食(shí )非(fēi )其(qí )宗(zōng ),君(jūn )其(qí )祀(sì )毋(wú )乃(nǎi )绝(jué )乎(hū )?君(jūn )其(qí )图(tú )之(zhī )。”申(shēn )生(shēng )曰(yuē ):“诺(nuò ),吾(wú )将(jiāng )复(fù )请(qǐng )帝(dì )。後(hòu )十(shí )日(rì ),新(xīn )城(chéng )西(xī )偏(piān )将(jiāng )有(yǒu )巫(wū )者(zhě )见(jiàn )我(wǒ )焉(yān )。”许(xǔ )之(zhī ),遂(suí )不(bú )见(jiàn )。及(jí )期(qī )而(ér )往(wǎng ),复(fù )见(jiàn ),申(shēn )生(shēng )告(gào )之(zhī )曰(yuē ):“帝(dì )许(xǔ )罚(fá )有(yǒu )罪(zuì )矣(yǐ ),弊(bì )於(yú )韩(hán )。”兒(ér )乃(nǎi )谣(yáo )曰(yuē ):“恭(gōng )太(tài )子(zǐ )更(gèng )葬(zàng )矣(yǐ ),後(hòu )十(shí )四(sì )年(nián ),晋(jìn )亦(yì )不(bú )昌(chāng ),昌(chāng )乃(nǎi )在(zài )兄(xiōng )。”

邳(pī )郑(zhèng )使(shǐ )秦(qín ),闻(wén )里(lǐ )克(kè )诛(zhū ),乃(nǎi )说(shuō )秦(qín )缪(miù )公(gōng )曰(yuē ):“吕(lǚ )省(shěng )、郤(qiè )称(chēng )、冀(jì )芮(ruì )实(shí )为(wéi )不(bú )从(cóng )。若(ruò )重(zhòng )赂(lù )与(yǔ )谋(móu ),出(chū )晋(jìn )君(jūn ),入(rù )重(zhòng )耳(ěr ),事(shì )必(bì )就(jiù )。”秦(qín )缪(miù )公(gōng )许(xǔ )之(zhī ),使(shǐ )人(rén )与(yǔ )归(guī )报(bào )晋(jìn ),厚(hòu )赂(lù )三(sān )子(zǐ )。三(sān )子(zǐ )曰(yuē ):“币(bì )厚(hòu )言(yán )甘(gān ),此(cǐ )必(bì )邳(pī )郑(zhèng )卖(mài )我(wǒ )於(yú )秦(qín )。”遂(suí )杀(shā )邳(pī )郑(zhèng )及(jí )里(lǐ )克(kè )、邳(pī )郑(zhèng )之(zhī )党(dǎng )七(qī )舆(yú )大(dà )夫(fū )。邳(pī )郑(zhèng )子(zǐ )豹(bào )奔(bēn )秦(qín ),言(yán )伐(fá )晋(jìn ),缪(miù )公(gōng )弗(fú )听(tīng )。

惠(huì )公(gōng )之(zhī )立(lì ),倍(bèi )秦(qín )地(dì )及(jí )里(lǐ )克(kè ),诛(zhū )七(qī )舆(yú )大(dà )夫(fū ),国(guó )人(rén )不(bú )附(fù )。二(èr )年(nián ),周(zhōu )使(shǐ )召(zhào )公(gōng )过(guò )礼(lǐ )晋(jìn )惠(huì )公(gōng ),惠(huì )公(gōng )礼(lǐ )倨(jù ),召(zhào )公(gōng )讥(jī )之(zhī )。

四(sì )年(nián ),晋(jìn )饥(jī ),乞(qǐ )籴(dí )於(yú )秦(qín )。缪(miù )公(gōng )问(wèn )百(bǎi )里(lǐ )奚(xī ),”百(bǎi )里(lǐ )奚(xī )曰(yuē ):“天(tiān )菑(zī )流(liú )行(háng ),国(guó )家(jiā )代(dài )有(yǒu ),救(jiù )菑(zī )恤(xù )邻(lín ),国(guó )之(zhī )道(dào )也(yě )。与(yǔ )之(zhī )。”邳(pī )郑(zhèng )子(zǐ )豹(bào )曰(yuē ):“伐(fá )之(zhī )。”缪(miù )公(gōng )曰(yuē ):“其(qí )君(jūn )是(shì )恶(è ),其(qí )民(mín )何(hé )罪(zuì )!”卒(zú )与(yǔ )粟(sù ),自(zì )雍(yōng )属(shǔ )绛(jiàng )。

五(wǔ )年(nián ),秦(qín )饥(jī ),请(qǐng )籴(dí )於(yú )晋(jìn )。晋(jìn )君(jūn )谋(móu )之(zhī ),庆(qìng )郑(zhèng )曰(yuē ):“以(yǐ )秦(qín )得(dé )立(lì ),已(yǐ )而(ér )倍(bèi )其(qí )地(dì )约(yuē )。晋(jìn )饥(jī )而(ér )秦(qín )贷(dài )我(wǒ ),今(jīn )秦(qín )饥(jī )请(qǐng )籴(dí ),与(yǔ )之(zhī )何(hé )疑(yí )?而(ér )谋(móu )之(zhī )!”虢(guó )射(shè )曰(yuē ):“往(wǎng )年(nián )天(tiān )以(yǐ )晋(jìn )赐(cì )秦(qín ),秦(qín )弗(fú )知(zhī )取(qǔ )而(ér )贷(dài )我(wǒ )。今(jīn )天(tiān )以(yǐ )秦(qín )赐(cì )晋(jìn ),晋(jìn )其(qí )可(kě )以(yǐ )逆(nì )天(tiān )乎(hū )?遂(suí )伐(fá )之(zhī )。”惠(huì )公(gōng )用(yòng )虢(guó )射(shè )谋(móu ),不(bú )与(yǔ )秦(qín )粟(sù ),而(ér )发(fā )兵(bīng )且(qiě )伐(fá )秦(qín )。秦(qín )大(dà )怒(nù ),亦(yì )发(fā )兵(bīng )伐(fá )晋(jìn )。

六(liù )年(nián )春(chūn ),秦(qín )缪(miù )公(gōng )将(jiāng )兵(bīng )伐(fá )晋(jìn )。晋(jìn )惠(huì )公(gōng )谓(wèi )庆(qìng )郑(zhèng )曰(yuē ):“秦(qín )师(shī )深(shēn )矣(yǐ ),柰(nài )何(hé )?”郑(zhèng )曰(yuē ):“秦(qín )内(nèi )君(jūn ),君(jūn )倍(bèi )其(qí )赂(lù );晋(jìn )饥(jī )秦(qín )输(shū )粟(sù ),秦(qín )饥(jī )而(ér )晋(jìn )倍(bèi )之(zhī ),乃(nǎi )欲(yù )因(yīn )其(qí )饥(jī )伐(fá )之(zhī ):其(qí )深(shēn )不(bú )亦(yì )宜(yí )乎(hū )!”晋(jìn )卜(bo )御(yù )右(yòu ),庆(qìng )郑(zhèng )皆(jiē )吉(jí )。公(gōng )曰(yuē ):“郑(zhèng )不(bú )孙(sūn )。”乃(nǎi )更(gèng )令(lìng )步(bù )阳(yáng )御(yù )戎(róng ),家(jiā )仆(pú )徒(tú )为(wéi )右(yòu ),进(jìn )兵(bīng )。九(jiǔ )月(yuè )壬(rén )戌(xū ),秦(qín )缪(miù )公(gōng )、晋(jìn )惠(huì )公(gōng )合(hé )战(zhàn )韩(hán )原(yuán )。惠(huì )公(gōng )马(mǎ )

不(bú )行(háng ),秦(qín )兵(bīng )至(zhì ),公(gōng )窘(jiǒng ),召(zhào )庆(qìng )郑(zhèng )为(wéi )御(yù )。郑(zhèng )曰(yuē ):“不(bú )用(yòng )卜(bo ),败(bài )不(bú )亦(yì )当(dāng )乎(hū )!”遂(suí )去(qù )。更(gèng )令(lìng )梁(liáng )繇(yáo )靡(mí )御(yù ),虢(guó )射(shè )为(wéi )右(yòu ),辂(lù )秦(qín )缪(miù )公(gōng )。缪(miù )公(gōng )壮(zhuàng )士(shì )冒(mào )败(bài )晋(jìn )军(jūn ),晋(jìn )军(jūn )败(bài ),遂(suí )失(shī )秦(qín )缪(miù )公(gōng ),反(fǎn )获(huò )晋(jìn )公(gōng )以(yǐ )归(guī )。秦(qín )将(jiāng )以(yǐ )祀(sì )上(shàng )帝(dì )。晋(jìn )君(jūn )姊(zǐ )为(wéi )缪(miù )公(gōng )夫(fū )人(rén ),衰(shuāi )绖(dié )涕(tì )泣(qì )。公(gōng )曰(yuē ):“得(dé )晋(jìn )侯(hóu )将(jiāng )以(yǐ )为(wéi )乐(lè ),今(jīn )乃(nǎi )如(rú )此(cǐ )。且(qiě )吾(wú )闻(wén )箕(jī )子(zǐ )见(jiàn )唐(táng )叔(shū )之(zhī )初(chū )封(fēng ),曰(yuē )‘其(qí )後(hòu )必(bì )当(dāng )大(dà )矣(yǐ )’,晋(jìn )庸(yōng )可(kě )灭(miè )乎(hū )!”乃(nǎi )与(yǔ )晋(jìn )侯(hóu )盟(méng )王(wáng )城(chéng )而(ér )许(xǔ )之(zhī )归(guī )。晋(jìn )侯(hóu )亦(yì )使(shǐ )吕(lǚ )省(shěng )等(děng )报(bào )国(guó )人(rén )曰(yuē ):“孤(gū )虽(suī )得(dé )归(guī ),毋(wú )面(miàn )目(mù )见(jiàn )社(shè )稷(jì ),卜(bo )日(rì )立(lì )子(zǐ )圉(yǔ )。”晋(jìn )人(rén )闻(wén )之(zhī ),皆(jiē )哭(kū )。秦(qín )缪(miù )公(gōng )问(wèn )吕(lǚ )省(shěng ):“晋(jìn )国(guó )和(hé )乎(hū )?”对(duì )曰(yuē ):“不(bú )和(hé )。小(xiǎo )人(rén )惧(jù )失(shī )君(jūn )亡(wáng )亲(qīn ),不(bú )惮(dàn )立(lì )子(zǐ )圉(yǔ ),曰(yuē )‘必(bì )报(bào )雠(chóu ),宁(níng )事(shì )戎(róng )、狄(dí )’。其(qí )君(jūn )子(zǐ )则(zé )爱(ài )君(jūn )而(ér )知(zhī )罪(zuì ),以(yǐ )待(dài )秦(qín )命(mìng ),曰(yuē )‘必(bì )报(bào )德(dé )’。有(yǒu )此(cǐ )二(èr )故(gù ),不(bú )和(hé )。”於(yú )是(shì )秦(qín )缪(miù )公(gōng )更(gèng )舍(shě )晋(jìn )惠(huì )公(gōng ),餽(kuì )之(zhī )七(qī )牢(láo )。十(shí )一(yī )月(yuè ),归(guī )晋(jìn )侯(hóu )。晋(jìn )侯(hóu )至(zhì )国(guó ),诛(zhū )庆(qìng )郑(zhèng ),修(xiū )政(zhèng )教(jiāo )。谋(móu )曰(yuē ):“重(zhòng )耳(ěr )在(zài )外(wài ),诸(zhū )侯(hóu )多(duō )利(lì )内(nèi )之(zhī )。”欲(yù )使(shǐ )人(rén )杀(shā )重(zhòng )耳(ěr )於(yú )狄(dí )。重(zhòng )耳(ěr )闻(wén )之(zhī ),如(rú )齐(qí )。

八(bā )年(nián ),使(shǐ )太(tài )子(zǐ )圉(yǔ )质(zhì )秦(qín )。初(chū ),惠(huì )公(gōng )亡(wáng )在(zài )梁(liáng ),梁(liáng )伯(bó )以(yǐ )其(qí )女(nǚ )妻(qī )之(zhī ),生(shēng )一(yī )男(nán )一(yī )女(nǚ )。梁(liáng )伯(bó )卜(bo )之(zhī ),男(nán )为(wéi )人(rén )臣(chén ),女(nǚ )为(wéi )人(rén )妾(qiè ),故(gù )名(míng )男(nán )为(wéi )圉(yǔ ),女(nǚ )为(wéi )妾(qiè )。

十(shí )年(nián ),秦(qín )灭(miè )梁(liáng )。梁(liáng )伯(bó )好(hǎo )土(tǔ )功(gōng ),治(zhì )城(chéng )沟(gōu ),”民(mín )力(lì )罢(bà )怨(yuàn ),其(qí )众(zhòng )数(shù )相(xiàng )惊(jīng ),曰(yuē )“秦(qín )寇(kòu )至(zhì )”,民(mín )恐(kǒng )惑(huò ),秦(qín )竟(jìng )灭(miè )之(zhī )。

十(shí )三(sān )年(nián ),晋(jìn )惠(huì )公(gōng )病(bìng ),内(nèi )有(yǒu )数(shù )子(zǐ )。太(tài )子(zǐ )圉(yǔ )曰(yuē ):“吾(wú )母(mǔ )家(jiā )在(zài )梁(liáng ),梁(liáng )今(jīn )秦(qín )灭(miè )之(zhī ),我(wǒ )外(wài )轻(qīng )於(yú )秦(qín )而(ér )内(nèi )无(wú )援(yuán )於(yú )国(guó )。君(jūn )即(jí )不(bú )起(qǐ ),病(bìng )大(dà )夫(fū )轻(qīng ),更(gèng )立(lì )他(tā )公(gōng )子(zǐ )。”乃(nǎi )谋(móu )与(yǔ )其(qí )妻(qī )俱(jù )亡(wáng )归(guī )。秦(qín )女(nǚ )曰(yuē ):“子(zǐ )一(yī )国(guó )太(tài )子(zǐ ),辱(rǔ )在(zài )此(cǐ )。秦(qín )使(shǐ )婢(bì )子(zǐ )侍(shì ),以(yǐ )固(gù )子(zǐ )之(zhī )心(xīn )。子(zǐ )亡(wáng )矣(yǐ ),我(wǒ )不(bú )从(cóng )子(zǐ ),亦(yì )不(bú )敢(gǎn )言(yán )。”子(zǐ )圉(yǔ )遂(suí )亡(wáng )归(guī )晋(jìn )。十(shí )四(sì )年(nián )九(jiǔ )月(yuè ),惠(huì )公(gōng )卒(zú ),太(tài )子(zǐ )圉(yǔ )立(lì ),是(shì )为(wéi )怀(huái )公(gōng )。

子(zǐ )圉(yǔ )之(zhī )亡(wáng ),秦(qín )怨(yuàn )之(zhī ),乃(nǎi )求(qiú )公(gōng )子(zǐ )重(zhòng )耳(ěr ),欲(yù )内(nèi )之(zhī )。子(zǐ )圉(yǔ )之(zhī )立(lì ),畏(wèi )秦(qín )之(zhī )伐(fá )也(yě )。乃(nǎi )令(lìng )国(guó )中(zhōng )诸(zhū )从(cóng )重(zhòng )耳(ěr )亡(wáng )者(zhě )与(yǔ )期(qī ),期(qī )尽(jìn )不(bú )到(dào )者(zhě )尽(jìn )灭(miè )其(qí )家(jiā )。狐(hú )突(tū )之(zhī )子(zǐ )毛(máo )及(jí )偃(yǎn )从(cóng )重(zhòng )耳(ěr )在(zài )秦(qín ),弗(fú )肯(kěn )召(zhào )。怀(huái )公(gōng )怒(nù ),囚(qiú )狐(hú )突(tū )。突(tū )曰(yuē ):“臣(chén )子(zǐ )事(shì )重(zhòng )耳(ěr )有(yǒu )年(nián )数(shù )矣(yǐ ),今(jīn )召(zhào )之(zhī ),是(shì )教(jiāo )之(zhī )反(fǎn )君(jūn )也(yě )。何(hé )以(yǐ )教(jiāo )之(zhī )?”怀(huái )公(gōng )卒(zú )杀(shā )狐(hú )突(tū )。秦(qín )缪(miù )公(gōng )乃(nǎi )发(fā )兵(bīng )送(sòng )内(nèi )重(zhòng )耳(ěr ),使(shǐ )人(rén )告(gào )栾(luán )、郤(qiè )之(zhī )党(dǎng )为(wéi )内(nèi )应(yīng ),杀(shā )怀(huái )公(gōng )於(yú )高(gāo )梁(liáng ),入(rù )重(zhòng )耳(ěr )。重(zhòng )耳(ěr )立(lì ),是(shì )为(wéi )文(wén )公(gōng )。

晋(jìn )文(wén )公(gōng )重(zhòng )耳(ěr ),晋(jìn )献(xiàn )公(gōng )之(zhī )子(zǐ )也(yě )。自(zì )少(shǎo )好(hǎo )士(shì ),年(nián )十(shí )七(qī ),有(yǒu )贤(xián )士(shì )五(wǔ )人(rén ):曰(yuē )赵(zhào )衰(shuāi );狐(hú )偃(yǎn )咎(jiù )犯(fàn ),文(wén )公(gōng )舅(jiù )也(yě );贾(jiǎ )佗(tuó );先(xiān )轸(zhěn );魏(wèi )武(wǔ )子(zǐ )。自(zì )献(xiàn )公(gōng )为(wéi )太(tài )子(zǐ )时(shí ),重(zhòng )耳(ěr )固(gù )已(yǐ )成(chéng )人(rén )矣(yǐ )。献(xiàn )公(gōng )即(jí )位(wèi ),重(zhòng )耳(ěr )年(nián )二(èr )十(shí )一(yī )。献(xiàn )公(gōng )十(shí )三(sān )年(nián ),以(yǐ )骊(lí )姬(jī )故(gù ),重(zhòng )耳(ěr )备(bèi )蒲(pú )城(chéng )守(shǒu )秦(qín )。献(xiàn )公(gōng )二(èr )十(shí )一(yī )年(nián ),献(xiàn )公(gōng )杀(shā )太(tài )子(zǐ )申(shēn )生(shēng ),骊(lí )姬(jī )谗(chán )之(zhī ),恐(kǒng ),不(bú )辞(cí )献(xiàn )公(gōng )而(ér )守(shǒu )蒲(pú )城(chéng )。献(xiàn )公(gōng )二(èr )十(shí )二(èr )年(nián ),献(xiàn )公(gōng )使(shǐ )宦(huàn )者(zhě )履(lǚ )鞮(dī )趣(qù )杀(shā )重(zhòng )耳(ěr )。重(zhòng )耳(ěr )逾(yú )垣(yuán ),宦(huàn )者(zhě )逐(zhú )斩(zhǎn )其(qí )衣(yī )袪(qū )。重(zhòng )耳(ěr )遂(suí )奔(bēn )狄(dí )。狄(dí ),其(qí )母(mǔ )国(guó )也(yě )。是(shì )时(shí )重(zhòng )耳(ěr )年(nián )四(sì )十(shí )三(sān )。从(cóng )此(cǐ )五(wǔ )士(shì ),其(qí )馀(yú )不(bú )名(míng )者(zhě )数(shù )十(shí )人(rén ),至(zhì )狄(dí )。

狄(dí )伐(fá )咎(jiù )如(rú ),得(dé )二(èr )女(nǚ ):以(yǐ )长(zhǎng )女(nǚ )妻(qī )重(zhòng )耳(ěr ),生(shēng )伯(bó )鯈(tiáo )、叔(shū )刘(liú );以(yǐ )少(shǎo )女(nǚ )妻(qī )赵(zhào )衰(shuāi ),生(shēng )盾(dùn )。居(jū )狄(dí )五(wǔ )岁(suì )而(ér )晋(jìn )献(xiàn )公(gōng )卒(zú ),里(lǐ )克(kè )已(yǐ )杀(shā )奚(xī )齐(qí )、悼(dào )子(zǐ ),乃(nǎi )使(shǐ )人(rén )迎(yíng ),欲(yù )立(lì )重(zhòng )耳(ěr )。重(zhòng )耳(ěr )畏(wèi )杀(shā ),因(yīn )固(gù )谢(xiè ),不(bú )敢(gǎn )入(rù )。已(yǐ )而(ér )晋(jìn )更(gèng )迎(yíng )其(qí )弟(dì )夷(yí )吾(wú )立(lì )之(zhī ),是(shì )为(wéi )惠(huì )公(gōng )。惠(huì )公(gōng )七(qī )年(nián ),畏(wèi )重(zhòng )耳(ěr ),乃(nǎi )使(shǐ )宦(huàn )者(zhě )履(lǚ )鞮(dī )与(yǔ )壮(zhuàng )士(shì )欲(yù )杀(shā )重(zhòng )耳(ěr )。重(zhòng )耳(ěr )闻(wén )之(zhī ),乃(nǎi )谋(móu )赵(zhào )衰(shuāi )等(děng )曰(yuē ):“始(shǐ )吾(wú )奔(bēn )狄(dí ),非(fēi )以(yǐ )为(wéi )可(kě )用(yòng )与(yǔ ),以(yǐ )近(jìn )易(yì )通(tōng ),故(gù )且(qiě )休(xiū )足(zú )。休(xiū )足(zú )久(jiǔ )矣(yǐ ),固(gù )原(yuán )徙(xǐ )之(zhī )大(dà )国(guó )。夫(fū )齐(qí )桓(huán )公(gōng )好(hǎo )善(shàn ),志(zhì )在(zài )霸(bà )王(wáng ),收(shōu )恤(xù )诸(zhū )侯(hóu )。今(jīn )闻(wén )管(guǎn )仲(zhòng )、隰(xí )朋(péng )死(sǐ ),此(cǐ )亦(yì )欲(yù )得(dé )贤(xián )佐(zuǒ ),盍(hé )往(wǎng )乎(hū )?”於(yú )是(shì )遂(suí )行(háng )。重(zhòng )耳(ěr )谓(wèi )其(qí )妻(qī )曰(yuē ):“待(dài )我(wǒ )二(èr )十(shí )五(wǔ )年(nián )不(bú )来(lái ),乃(nǎi )嫁(jià )。”其(qí )妻(qī )笑(xiào )曰(yuē ):“犁(lí )二(èr )十(shí )五(wǔ )年(nián ),吾(wú )冢(zhǒng )上(shàng )柏(bǎi )大(dà )矣(yǐ )。虽(suī )然(rán ),妾(qiè )待(dài )子(zǐ )。”重(zhòng )耳(ěr )居(jū )狄(dí )凡(fán )十(shí )二(èr )年(nián )而(ér )去(qù )。

过(guò )卫(wèi ),卫(wèi )文(wén )公(gōng )不(bú )礼(lǐ )。去(qù ),过(guò )五(wǔ )鹿(lù ),饥(jī )而(ér )从(cóng )野(yě )人(rén )乞(qǐ )食(shí ),野(yě )人(rén )盛(shèng )土(tǔ )器(qì )中(zhōng )进(jìn )之(zhī )。重(zhòng )耳(ěr )怒(nù )。赵(zhào )衰(shuāi )曰(yuē ):“土(tǔ )者(zhě ),有(yǒu )土(tǔ )也(yě ),君(jūn )其(qí )拜(bài )受(shòu )之(zhī )。”

至(zhì )齐(qí ),齐(qí )桓(huán )公(gōng )厚(hòu )礼(lǐ ),而(ér )以(yǐ )宗(zōng )女(nǚ )妻(qī )之(zhī ),有(yǒu )马(mǎ )二(èr )十(shí )乘(chéng ),重(zhòng )耳(ěr )安(ān )之(zhī )。重(zhòng )耳(ěr )至(zhì )齐(qí )二(èr )岁(suì )而(ér )桓(huán )公(gōng )卒(zú ),会(huì )竖(shù )刀(dāo )等(děng )为(wéi )内(nèi )乱(luàn ),齐(qí )孝(xiào )公(gōng )之(zhī )立(lì ),诸(zhū )侯(hóu )兵(bīng )数(shù )至(zhì )。留(liú )齐(qí )凡(fán )五(wǔ )岁(suì )。重(zhòng )耳(ěr )爱(ài )齐(qí )女(nǚ ),毋(wú )去(qù )心(xīn )。赵(zhào )衰(shuāi )、咎(jiù )犯(fàn )乃(nǎi )於(yú )桑(sāng )下(xià )谋(móu )行(háng )。齐(qí )女(nǚ )侍(shì )者(zhě )在(zài )桑(sāng )上(shàng )闻(wén )之(zhī ),以(yǐ )告(gào )其(qí )主(zhǔ )。其(qí )主(zhǔ )乃(nǎi )杀(shā )侍(shì )者(zhě ),劝(quàn )重(zhòng )耳(ěr )趣(qù )行(háng )。重(zhòng )耳(ěr )曰(yuē ):“人(rén )生(shēng )安(ān )乐(lè ),孰(shú )知(zhī )其(qí )他(tā )!必(bì )死(sǐ )於(yú )此(cǐ ),不(bú )能(néng )去(qù )。”齐(qí )女(nǚ )曰(yuē ):“子(zǐ )一(yī )国(guó )公(gōng )子(zǐ ),穷(qióng )而(ér )来(lái )此(cǐ ),数(shù )士(shì )者(zhě )以(yǐ )子(zǐ )为(wéi )命(mìng )。子(zǐ )不(bú )疾(jí )反(fǎn )国(guó ),报(bào )劳(láo )臣(chén ),而(ér )怀(huái )女(nǚ )德(dé ),窃(qiè )为(wéi )子(zǐ )羞(xiū )之(zhī )。且(qiě )不(bú )求(qiú ),何(hé )时(shí )得(dé )功(gōng )?”乃(nǎi )与(yǔ )赵(zhào )衰(shuāi )等(děng )谋(móu ),醉(zuì )重(zhòng )耳(ěr ),载(zǎi )以(yǐ )行(háng )。行(háng )远(yuǎn )而(ér )觉(jiào ),重(zhòng )耳(ěr )大(dà )怒(nù ),引(yǐn )戈(gē )欲(yù )杀(shā )咎(jiù )犯(fàn )。咎(jiù )犯(fàn )曰(yuē ):“杀(shā )臣(chén )成(chéng )子(zǐ ),偃(yǎn )之(zhī )原(yuán )也(yě )。”重(zhòng )耳(ěr )曰(yuē ):“事(shì )不(bú )成(chéng ),我(wǒ )食(shí )舅(jiù )氏(shì )之(zhī )肉(ròu )。”咎(jiù )犯(fàn )曰(yuē ):“事(shì )不(bú )成(chéng ),犯(fàn )肉(ròu )腥(xīng )臊(sào ),何(hé )足(zú )食(shí )!”乃(nǎi )止(zhǐ ),遂(suí )行(háng )。

过(guò )曹(cáo ),曹(cáo )共(gòng )公(gōng )不(bú )礼(lǐ ),欲(yù )观(guān )重(zhòng )耳(ěr )骈(pián )胁(xié )。曹(cáo )大(dà )夫(fū )釐(lí )负(fù )羁(jī )曰(yuē ):“晋(jìn )公(gōng )子(zǐ )贤(xián ),又(yòu )同(tóng )姓(xìng ),穷(qióng )来(lái )过(guò )我(wǒ ),柰(nài )何(hé )不(bú )礼(lǐ )!”共(gòng )公(gōng )不(bú )从(cóng )其(qí )谋(móu )。负(fù )羁(jī )乃(nǎi )私(sī )遗(yí )重(zhòng )耳(ěr )食(shí ),置(zhì )璧(bì )其(qí )下(xià )。重(zhòng )耳(ěr )受(shòu )其(qí )食(shí ),还(hái )其(qí )璧(bì )。

去(qù ),过(guò )宋(sòng )。宋(sòng )襄(xiāng )公(gōng )新(xīn )困(kùn )兵(bīng )於(yú )楚(chǔ ),伤(shāng )於(yú )泓(hóng ),闻(wén )重(zhòng )耳(ěr )贤(xián ),乃(nǎi )以(yǐ )国(guó )礼(lǐ )礼(lǐ )於(yú )重(zhòng )耳(ěr )。

过(guò )郑(zhèng ),郑(zhèng )文(wén )公(gōng )弗(fú )礼(lǐ )。郑(zhèng )叔(shū )瞻(zhān )谏(jiàn )其(qí )君(jūn )曰(yuē ):“晋(jìn )公(gōng )子(zǐ )贤(xián ),而(ér )其(qí )从(cóng )者(zhě )皆(jiē )国(guó )相(xiàng ),且(qiě )又(yòu )同(tóng )姓(xìng )。郑(zhèng )之(zhī )出(chū )自(zì )厉(lì )王(wáng ),而(ér )晋(jìn )之(zhī )出(chū )自(zì )武(wǔ )王(wáng )。”郑(zhèng )君(jūn )曰(yuē ):“诸(zhū )侯(hóu )亡(wáng )公(gōng )子(zǐ )过(guò )此(cǐ )者(zhě )众(zhòng ),安(ān )可(kě )尽(jìn )礼(lǐ )!”叔(shū )瞻(zhān )曰(yuē ):“君(jūn )不(bú )礼(lǐ ),不(bú )如(rú )杀(shā )之(zhī ),且(qiě )後(hòu )为(wéi )国(guó )患(huàn )。”郑(zhèng )君(jūn )不(bú )听(tīng )。

重(zhòng )耳(ěr )去(qù )之(zhī )楚(chǔ ),楚(chǔ )成(chéng )王(wáng )以(yǐ )適(shì )诸(zhū )侯(hóu )礼(lǐ )待(dài )之(zhī ),重(zhòng )耳(ěr )谢(xiè )不(bú )敢(gǎn )当(dāng )。赵(zhào )衰(shuāi )曰(yuē ):“子(zǐ )亡(wáng )在(zài )外(wài )十(shí )馀(yú )年(nián ),小(xiǎo )国(guó )轻(qīng )子(zǐ ),况(kuàng )大(dà )国(guó )乎(hū )?今(jīn )楚(chǔ )大(dà )国(guó )而(ér )固(gù )遇(yù )子(zǐ ),子(zǐ )其(qí )毋(wú )让(ràng ),此(cǐ )天(tiān )开(kāi )子(zǐ )也(yě )。”遂(suí )以(yǐ )客(kè )礼(lǐ )见(jiàn )之(zhī )。成(chéng )王(wáng )厚(hòu )遇(yù )重(zhòng )耳(ěr ),重(zhòng )耳(ěr )甚(shèn )卑(bēi )。成(chéng )王(wáng )曰(yuē ):“子(zǐ )即(jí )反(fǎn )国(guó ),何(hé )以(yǐ )报(bào )寡(guǎ )人(rén )?”重(zhòng )耳(ěr )曰(yuē ):“羽(yǔ )毛(máo )齿(chǐ )角(jiǎo )玉(yù )帛(bó ),君(jūn )王(wáng )所(suǒ )馀(yú ),未(wèi )知(zhī )所(suǒ )以(yǐ )报(bào )。”王(wáng )曰(yuē ):“虽(suī )然(rán ),何(hé )以(yǐ )报(bào )不(bú )穀(yù )?”重(zhòng )耳(ěr )曰(yuē ):“即(jí )不(bú )得(dé )已(yǐ ),与(yǔ )君(jūn )王(wáng )以(yǐ )兵(bīng )车(chē )会(huì )平(píng )原(yuán )广(guǎng )泽(zé ),请(qǐng )辟(pì )王(wáng )三(sān )舍(shě )。”楚(chǔ )将(jiāng )子(zǐ )玉(yù )怒(nù )曰(yuē ):“王(wáng )遇(yù )晋(jìn )公(gōng )子(zǐ )至(zhì )厚(hòu ),今(jīn )重(zhòng )耳(ěr )言(yán )不(bú )孙(sūn ),请(qǐng )杀(shā )之(zhī )。”成(chéng )王(wáng )曰(yuē ):“晋(jìn )公(gōng )子(zǐ )贤(xián )而(ér )困(kùn )於(yú )外(wài )久(jiǔ ),从(cóng )者(zhě )皆(jiē )国(guó )器(qì ),此(cǐ )天(tiān )所(suǒ )置(zhì ),庸(yōng )可(kě )杀(shā )乎(hū )?且(qiě )言(yán )何(hé )以(yǐ )易(yì )之(zhī )!”居(jū )楚(chǔ )数(shù )月(yuè ),而(ér )晋(jìn )太(tài )子(zǐ )圉(yǔ )亡(wáng )秦(qín ),秦(qín )怨(yuàn )之(zhī );闻(wén )重(zhòng )耳(ěr )在(zài )楚(chǔ ),乃(nǎi )召(zhào )之(zhī )。成(chéng )王(wáng )曰(yuē ):“楚(chǔ )远(yuǎn ),更(gèng )数(shù )国(guó )乃(nǎi )至(zhì )晋(jìn )。秦(qín )晋(jìn )接(jiē )境(jìng ),秦(qín )君(jūn )贤(xián ),子(zǐ )其(qí )勉(miǎn )行(háng )!”厚(hòu )送(sòng )重(zhòng )耳(ěr )。

重(zhòng )耳(ěr )至(zhì )秦(qín ),缪(miù )公(gōng )以(yǐ )宗(zōng )女(nǚ )五(wǔ )人(rén )妻(qī )重(zhòng )耳(ěr ),故(gù )子(zǐ )圉(yǔ )妻(qī )与(yǔ )往(wǎng )。重(zhòng )耳(ěr )不(bú )欲(yù )受(shòu ),司(sī )空(kōng )季(jì )子(zǐ )曰(yuē ):“其(qí )国(guó )且(qiě )伐(fá ),况(kuàng )其(qí )故(gù )妻(qī )乎(hū )!且(qiě )受(shòu )以(yǐ )结(jié )秦(qín )亲(qīn )而(ér )求(qiú )入(rù ),子(zǐ )乃(nǎi )拘(jū )小(xiǎo )礼(lǐ ),忘(wàng )大(dà )丑(chǒu )乎(hū )!”遂(suí )受(shòu )。缪(miù )公(gōng )大(dà )欢(huān ),与(yǔ )重(zhòng )耳(ěr )饮(yǐn )。赵(zhào )衰(shuāi )歌(gē )黍(shǔ )苗(miáo )诗(shī )。缪(miù )公(gōng )曰(yuē ):“知(zhī )子(zǐ )欲(yù )急(jí )反(fǎn )国(guó )矣(yǐ )。”赵(zhào )衰(shuāi )与(yǔ )重(zhòng )耳(ěr )下(xià ),再(zài )拜(bài )曰(yuē ):“孤(gū )臣(chén )之(zhī )仰(yǎng )君(jūn ),如(rú )百(bǎi )穀(yù )之(zhī )望(wàng )时(shí )雨(yǔ )。”是(shì )时(shí )晋(jìn )惠(huì )公(gōng )十(shí )四(sì )年(nián )秋(qiū )。惠(huì )公(gōng )以(yǐ )九(jiǔ )月(yuè )卒(zú ),子(zǐ )圉(yǔ )立(lì )。十(shí )一(yī )月(yuè ),葬(zàng )惠(huì )公(gōng )。十(shí )二(èr )月(yuè ),晋(jìn )国(guó )大(dà )夫(fū )栾(luán )、郤(qiè )等(děng )闻(wén )重(zhòng )耳(ěr )在(zài )秦(qín ),皆(jiē )阴(yīn )来(lái )劝(quàn )重(zhòng )耳(ěr )、赵(zhào )衰(shuāi )等(děng )反(fǎn )国(guó ),为(wéi )内(nèi )应(yīng )甚(shèn )众(zhòng )。於(yú )是(shì )秦(qín )缪(miù )公(gōng )乃(nǎi )发(fā )兵(bīng )与(yǔ )重(zhòng )耳(ěr )归(guī )晋(jìn )。晋(jìn )闻(wén )秦(qín )兵(bīng )来(lái ),亦(yì )发(fā )兵(bīng )拒(jù )之(zhī )。然(rán )皆(jiē )阴(yīn )知(zhī )公(gōng )子(zǐ )重(zhòng )耳(ěr )入(rù )也(yě )。唯(wéi )惠(huì )公(gōng )之(zhī )故(gù )贵(guì )臣(chén )吕(lǚ )、郤(qiè )之(zhī )属(shǔ )不(bú )欲(yù )立(lì )重(zhòng )耳(ěr )。重(zhòng )耳(ěr )出(chū )亡(wáng )凡(fán )十(shí )九(jiǔ )岁(suì )而(ér )得(dé )入(rù ),时(shí )年(nián )六(liù )十(shí )二(èr )矣(yǐ ),晋(jìn )人(rén )多(duō )附(fù )焉(yān )。

文(wén )公(gōng )元(yuán )年(nián )春(chūn ),秦(qín )送(sòng )重(zhòng )耳(ěr )至(zhì )河(hé )。咎(jiù )犯(fàn )曰(yuē ):“臣(chén )从(cóng )君(jūn )周(zhōu )旋(xuán )天(tiān )下(xià ),过(guò )亦(yì )多(duō )矣(yǐ )。臣(chén )犹(yóu )知(zhī )之(zhī ),况(kuàng )於(yú )君(jūn )乎(hū )?请(qǐng )从(cóng )此(cǐ )去(qù )矣(yǐ )。”重(zhòng )耳(ěr )曰(yuē ):“若(ruò )反(fǎn )国(guó ),所(suǒ )不(bú )与(yǔ )子(zǐ )犯(fàn )共(gòng )者(zhě ),河(hé )伯(bó )视(shì )之(zhī )!”乃(nǎi )投(tóu )璧(bì )河(hé )中(zhōng ),以(yǐ )与(yǔ )子(zǐ )犯(fàn )盟(méng )。是(shì )时(shí )介(jiè )子(zǐ )推(tuī )从(cóng ),在(zài )船(chuán )中(zhōng ),乃(nǎi )笑(xiào )曰(yuē ):“天(tiān )实(shí )开(kāi )公(gōng )子(zǐ ),而(ér )子(zǐ )犯(fàn )以(yǐ )为(wéi )己(jǐ )功(gōng )而(ér )要(yào )市(shì )於(yú )君(jūn ),固(gù )足(zú )羞(xiū )也(yě )。吾(wú )不(bú )忍(rěn )与(yǔ )同(tóng )位(wèi )。”乃(nǎi )自(zì )隐(yǐn )渡(dù )河(hé )。秦(qín )兵(bīng )围(wéi )令(lìng )狐(hú ),晋(jìn )军(jūn )于(yú )庐(lú )柳(liǔ )。二(èr )月(yuè )辛(xīn )丑(chǒu ),咎(jiù )犯(fàn )与(yǔ )秦(qín )晋(jìn )大(dà )夫(fū )盟(méng )于(yú )郇(xún )。壬(rén )寅(yín ),重(zhòng )耳(ěr )入(rù )于(yú )晋(jìn )师(shī )。丙(bǐng )午(wǔ ),入(rù )于(yú )曲(qǔ )沃(wò )。丁(dīng )未(wèi ),朝(cháo )于(yú )武(wǔ )宫(gōng ),即(jí )位(wèi )为(wéi )晋(jìn )君(jūn ),是(shì )为(wéi )文(wén )公(gōng )。群(qún )臣(chén )皆(jiē )往(wǎng )。怀(huái )公(gōng )圉(yǔ )奔(bēn )高(gāo )梁(liáng )。戊(wù )申(shēn ),使(shǐ )人(rén )杀(shā )怀(huái )公(gōng )。

怀(huái )公(gōng )故(gù )大(dà )臣(chén )吕(lǚ )省(shěng )、郤(qiè )芮(ruì )本(běn )不(bú )附(fù )文(wén )公(gōng ),文(wén )公(gōng )立(lì ),恐(kǒng )诛(zhū ),乃(nǎi )欲(yù )与(yǔ )其(qí )徒(tú )谋(móu )烧(shāo )公(gōng )宫(gōng ),杀(shā )文(wén )公(gōng )。文(wén )公(gōng )不(bú )知(zhī )。始(shǐ )尝(cháng )欲(yù )杀(shā )文(wén )公(gōng )宦(huàn )者(zhě )履(lǚ )鞮(dī )知(zhī )其(qí )谋(móu ),欲(yù )以(yǐ )告(gào )文(wén )公(gōng ),解(jiě )前(qián )罪(zuì ),求(qiú )见(jiàn )文(wén )公(gōng )。文(wén )公(gōng )不(bú )见(jiàn ),使(shǐ )人(rén )让(ràng )曰(yuē ):“蒲(pú )城(chéng )之(zhī )事(shì ),女(nǚ )斩(zhǎn )予(yǔ )袪(qū )。其(qí )後(hòu )我(wǒ )从(cóng )狄(dí )君(jūn )猎(liè ),女(nǚ )为(wéi )惠(huì )公(gōng )来(lái )求(qiú )杀(shā )我(wǒ )。惠(huì )公(gōng )与(yǔ )女(nǚ )期(qī )三(sān )日(rì )至(zhì ),而(ér )女(nǚ )一(yī )日(rì )至(zhì ),何(hé )速(sù )也(yě )?女(nǚ )其(qí )念(niàn )之(zhī )。”宦(huàn )者(zhě )曰(yuē ):“臣(chén )刀(dāo )锯(jù )之(zhī )馀(yú ),不(bú )敢(gǎn )以(yǐ )二(èr )心(xīn )事(shì )君(jūn )倍(bèi )主(zhǔ ),故(gù )得(dé )罪(zuì )於(yú )君(jūn )。君(jūn )已(yǐ )反(fǎn )国(guó ),其(qí )毋(wú )蒲(pú )、翟(zhái )乎(hū )?且(qiě )管(guǎn )仲(zhòng )射(shè )钩(gōu ),桓(huán )公(gōng )以(yǐ )霸(bà )。今(jīn )刑(xíng )馀(yú )之(zhī )人(rén )以(yǐ )事(shì )告(gào )而(ér )君(jūn )不(bú )见(jiàn ),祸(huò )又(yòu )且(qiě )及(jí )矣(yǐ )。”於(yú )是(shì )见(jiàn )之(zhī ),遂(suí )以(yǐ )吕(lǚ )、郤(qiè )等(děng )告(gào )文(wén )公(gōng )。文(wén )公(gōng )欲(yù )召(zhào )吕(lǚ )、郤(qiè ),吕(lǚ )、郤(qiè )等(děng )党(dǎng )多(duō ),文(wén )公(gōng )恐(kǒng )初(chū )入(rù )国(guó ),国(guó )人(rén )卖(mài )己(jǐ ),乃(nǎi )为(wéi )微(wēi )行(háng ),会(huì )秦(qín )缪(miù )公(gōng )於(yú )王(wáng )城(chéng ),国(guó )人(rén )莫(mò )知(zhī )。三(sān )月(yuè )己(jǐ )丑(chǒu ),吕(lǚ )、郤(qiè )等(děng )果(guǒ )反(fǎn ),焚(fén )公(gōng )宫(gōng ),不(bú )得(dé )文(wén )公(gōng )。文(wén )公(gōng )之(zhī )卫(wèi )徒(tú )与(yǔ )战(zhàn ),吕(lǚ )、郤(qiè )等(děng )引(yǐn )兵(bīng )欲(yù )奔(bēn ),秦(qín )缪(miù )公(gōng )诱(yòu )吕(lǚ )、郤(qiè )等(děng ),杀(shā )之(zhī )河(hé )上(shàng ),晋(jìn )国(guó )复(fù )而(ér )文(wén )公(gōng )得(dé )归(guī )。夏(xià ),迎(yíng )夫(fū )人(rén )於(yú )秦(qín ),秦(qín )所(suǒ )与(yǔ )文(wén )公(gōng )妻(qī )者(zhě )卒(zú )为(wéi )夫(fū )人(rén )。秦(qín )送(sòng )三(sān )千(qiān )人(rén )为(wéi )卫(wèi ),以(yǐ )备(bèi )晋(jìn )乱(luàn )。

文(wén )公(gōng )修(xiū )政(zhèng ),施(shī )惠(huì )百(bǎi )姓(xìng )。赏(shǎng )从(cóng )亡(wáng )者(zhě )及(jí )功(gōng )臣(chén ),大(dà )者(zhě )封(fēng )邑(yì ),小(xiǎo )者(zhě )尊(zūn )爵(jué )。未(wèi )尽(jìn )行(háng )赏(shǎng ),周(zhōu )襄(xiāng )王(wáng )以(yǐ )弟(dì )带(dài )难(nán )出(chū )居(jū )郑(zhèng )地(dì ),来(lái )告(gào )急(jí )晋(jìn )。晋(jìn )初(chū )定(dìng ),欲(yù )发(fā )兵(bīng ),恐(kǒng )他(tā )乱(luàn )起(qǐ ),是(shì )以(yǐ )赏(shǎng )从(cóng )亡(wáng )未(wèi )至(zhì )隐(yǐn )者(zhě )介(jiè )子(zǐ )推(tuī )。推(tuī )亦(yì )不(bú )言(yán )禄(lù ),禄(lù )亦(yì )不(bú )及(jí )。推(tuī )曰(yuē ):“献(xiàn )公(gōng )子(zǐ )九(jiǔ )人(rén ),唯(wéi )君(jūn )在(zài )矣(yǐ )。惠(huì )、怀(huái )无(wú )亲(qīn ),外(wài )内(nèi )弃(qì )之(zhī );天(tiān )未(wèi )绝(jué )晋(jìn ),必(bì )将(jiāng )有(yǒu )主(zhǔ ),主(zhǔ )晋(jìn )祀(sì )者(zhě ),非(fēi )君(jūn )而(ér )谁(shuí )?天(tiān )实(shí )开(kāi )之(zhī ),二(èr )三(sān )子(zǐ )以(yǐ )为(wéi )己(jǐ )力(lì ),不(bú )亦(yì )诬(wū )乎(hū )?窃(qiè )人(rén )之(zhī )财(cái ),犹(yóu )曰(yuē )是(shì )盗(dào ),况(kuàng )贪(tān )天(tiān )之(zhī )功(gōng )以(yǐ )为(wéi )己(jǐ )力(lì )乎(hū )?下(xià )冒(mào )其(qí )罪(zuì ),上(shàng )赏(shǎng )其(qí )奸(jiān ),上(shàng )下(xià )相(xiàng )蒙(méng ),难(nán )与(yǔ )处(chù )矣(yǐ )!”其(qí )母(mǔ )曰(yuē ):“盍(hé )亦(yì )求(qiú )之(zhī ),以(yǐ )死(sǐ )谁(shuí )懟(duì )?”推(tuī )曰(yuē ):“尤(yóu )而(ér )效(xiào )之(zhī ),罪(zuì )有(yǒu )甚(shèn )焉(yān )。且(qiě )出(chū )怨(yuàn )言(yán ),不(bú )食(shí )其(qí )禄(lù )。”母(mǔ )曰(yuē ):“亦(yì )使(shǐ )知(zhī )之(zhī ),若(ruò )何(hé )?”对(duì )曰(yuē ):“言(yán ),身(shēn )之(zhī )文(wén )也(yě );身(shēn )欲(yù )隐(yǐn ),安(ān )用(yòng )文(wén )之(zhī )?文(wén )之(zhī ),是(shì )求(qiú )显(xiǎn )也(yě )。”其(qí )母(mǔ )曰(yuē ):“能(néng )如(rú )此(cǐ )乎(hū )?与(yǔ )女(nǚ )偕(xié )隐(yǐn )。”至(zhì )死(sǐ )不(bú )复(fù )见(jiàn )。

介(jiè )子(zǐ )推(tuī )从(cóng )者(zhě )怜(lián )之(zhī ),乃(nǎi )悬(xuán )书(shū )宫(gōng )门(mén )曰(yuē ):“龙(lóng )欲(yù )上(shàng )天(tiān ),五(wǔ )蛇(shé )为(wéi )辅(fǔ )。龙(lóng )已(yǐ )升(shēng )云(yún ),四(sì )蛇(shé )各(gè )入(rù )其(qí )宇(yǔ ),一(yī )蛇(shé )独(dú )怨(yuàn ),终(zhōng )不(bú )见(jiàn )处(chù )所(suǒ )。”文(wén )公(gōng )出(chū ),见(jiàn )其(qí )书(shū ),曰(yuē ):“此(cǐ )介(jiè )子(zǐ )推(tuī )也(yě )。吾(wú )方(fāng )忧(yōu )王(wáng )室(shì ),未(wèi )图(tú )其(qí )功(gōng )。”使(shǐ )人(rén )召(zhào )之(zhī ),则(zé )亡(wáng )。遂(suí )求(qiú )所(suǒ )在(zài ),闻(wén )其(qí )入(rù )釂(jiào )上(shàng )山(shān )中(zhōng ),於(yú )是(shì )文(wén )公(gōng )环(huán )绵(mián )上(shàng )山(shān )中(zhōng )而(ér )封(fēng )之(zhī ),以(yǐ )为(wéi )介(jiè )推(tuī )田(tián ),号(hào )曰(yuē )介(jiè )山(shān ),“以(yǐ )记(jì )吾(wú )过(guò ),且(qiě )旌(jīng )善(shàn )人(rén )”。

从(cóng )亡(wáng )贱(jiàn )臣(chén )壶(hú )叔(shū )曰(yuē );“君(jūn )三(sān )行(háng )赏(shǎng ),赏(shǎng )不(bú )及(jí )臣(chén ),敢(gǎn )请(qǐng )罪(zuì )。”文(wén )公(gōng )报(bào )曰(yuē ):“夫(fū )导(dǎo )我(wǒ )以(yǐ )仁(rén )义(yì ),防(fáng )我(wǒ )以(yǐ )德(dé )惠(huì ),此(cǐ )受(shòu )上(shàng )赏(shǎng )。辅(fǔ )我(wǒ )以(yǐ )行(háng ),卒(zú )以(yǐ )成(chéng )立(lì ),此(cǐ )受(shòu )次(cì )赏(shǎng )。矢(shǐ )石(shí )之(zhī )难(nán ),汗(hàn )马(mǎ )之(zhī )劳(láo ),此(cǐ )复(fù )受(shòu )次(cì )赏(shǎng )。若(ruò )以(yǐ )力(lì )事(shì )我(wǒ )而(ér )无(wú )补(bǔ )吾(wú )缺(quē )者(zhě ),此(cǐ )复(fù )受(shòu )次(cì )赏(shǎng )。三(sān )赏(shǎng )之(zhī )後(hòu ),故(gù )且(qiě )及(jí )子(zǐ )。”晋(jìn )人(rén )闻(wén )之(zhī ),皆(jiē )说(shuō )。

二(èr )年(nián )春(chūn ),秦(qín )军(jūn )河(hé )上(shàng ),将(jiāng )入(rù )王(wáng )。赵(zhào )衰(shuāi )曰(yuē );“求(qiú )霸(bà )莫(mò )如(rú )入(rù )王(wáng )尊(zūn )周(zhōu )。周(zhōu )晋(jìn )同(tóng )姓(xìng ),晋(jìn )不(bú )先(xiān )入(rù )王(wáng ),後(hòu )秦(qín )入(rù )之(zhī ),毋(wú )以(yǐ )令(lìng )于(yú )天(tiān )下(xià )。方(fāng )今(jīn )尊(zūn )王(wáng ),晋(jìn )之(zhī )资(zī )也(yě )。”三(sān )月(yuè )甲(jiǎ )辰(chén ),晋(jìn )乃(nǎi )发(fā )兵(bīng )至(zhì )阳(yáng )樊(fán ),围(wéi )温(wēn ),入(rù )襄(xiāng )王(wáng )于(yú )周(zhōu )。四(sì )月(yuè ),杀(shā )王(wáng )弟(dì )带(dài )。周(zhōu )襄(xiāng )王(wáng )赐(cì )晋(jìn )河(hé )内(nèi )阳(yáng )樊(fán )之(zhī )地(dì )。

四(sì )年(nián ),楚(chǔ )成(chéng )王(wáng )及(jí )诸(zhū )侯(hóu )围(wéi )宋(sòng ),宋(sòng )公(gōng )孙(sūn )固(gù )如(rú )晋(jìn )告(gào )急(jí )。先(xiān )轸(zhěn )曰(yuē ):“报(bào )施(shī )定(dìng )霸(bà ),於(yú )今(jīn )在(zài )矣(yǐ )。”狐(hú )偃(yǎn )曰(yuē ):“楚(chǔ )新(xīn )得(dé )曹(cáo )而(ér )初(chū )婚(hūn )於(yú )卫(wèi ),若(ruò )伐(fá )曹(cáo )、卫(wèi ),楚(chǔ )必(bì )救(jiù )之(zhī ),则(zé )宋(sòng )免(miǎn )矣(yǐ )。”於(yú )是(shì )晋(jìn )作(zuò )三(sān )军(jūn )。赵(zhào )衰(shuāi )举(jǔ )郤(qiè )縠(hú )将(jiāng )中(zhōng )军(jūn ),郤(qiè )臻(zhēn )佐(zuǒ )之(zhī );使(shǐ )狐(hú )偃(yǎn )将(jiāng )上(shàng )军(jūn ),狐(hú )毛(máo )佐(zuǒ )之(zhī ),命(mìng )赵(zhào )衰(shuāi )为(wéi )卿(qīng );栾(luán )枝(zhī )将(jiāng )下(xià )军(jūn ),先(xiān )轸(zhěn )佐(zuǒ )之(zhī );荀(xún )林(lín )父(fù )御(yù )戎(róng ),魏(wèi )焠(cuì )为(wéi )右(yòu ):往(wǎng )伐(fá )。冬(dōng )十(shí )二(èr )月(yuè ),晋(jìn )兵(bīng )先(xiān )下(xià )山(shān )东(dōng ),而(ér )以(yǐ )原(yuán )封(fēng )赵(zhào )衰(shuāi )。

五(wǔ )年(nián )春(chūn ),晋(jìn )文(wén )公(gōng )欲(yù )伐(fá )曹(cáo ),假(jiǎ )道(dào )於(yú )卫(wèi ),卫(wèi )人(rén )弗(fú )许(xǔ )。还(hái )自(zì )河(hé )南(nán )度(dù ),侵(qīn )曹(cáo ),伐(fá )卫(wèi )。正(zhèng )月(yuè ),取(qǔ )五(wǔ )鹿(lù )。二(èr )月(yuè ),晋(jìn )侯(hóu )、齐(qí )侯(hóu )盟(méng )于(yú )敛(liǎn )盂(yú )。”卫(wèi )侯(hóu )请(qǐng )盟(méng )晋(jìn ),晋(jìn )人(rén )不(bú )许(xǔ )。卫(wèi )侯(hóu )欲(yù )与(yǔ )楚(chǔ ),国(guó )人(rén )不(bú )欲(yù ),故(gù )出(chū )其(qí )君(jūn )以(yǐ )说(shuō )晋(jìn )。卫(wèi )侯(hóu )居(jū )襄(xiāng )牛(niú ),公(gōng )子(zǐ )买(mǎi )守(shǒu )卫(wèi )。楚(chǔ )救(jiù )卫(wèi ),不(bú )卒(zú )。晋(jìn )侯(hóu )围(wéi )曹(cáo )。三(sān )月(yuè )丙(bǐng )午(wǔ ),晋(jìn )师(shī )入(rù )曹(cáo ),数(shù )之(zhī )以(yǐ )其(qí )不(bú )用(yòng )釐(lí )负(fù )羁(jī )言(yán ),而(ér )用(yòng )美(měi )女(nǚ )乘(chéng )轩(xuān )者(zhě )三(sān )百(bǎi )人(rén )也(yě )。令(lìng )军(jūn )毋(wú )入(rù )僖(xī )负(fù )羁(jī )宗(zōng )家(jiā )以(yǐ )报(bào )德(dé )。楚(chǔ )围(wéi )宋(sòng ),宋(sòng )复(fù )告(gào )急(jí )晋(jìn )。文(wén )公(gōng )欲(yù )救(jiù )则(zé )攻(gōng )楚(chǔ ),为(wéi )楚(chǔ )尝(cháng )有(yǒu )德(dé ),不(bú )欲(yù )伐(fá )也(yě );欲(yù )释(shì )宋(sòng ),宋(sòng )又(yòu )尝(cháng )有(yǒu )德(dé )於(yú )晋(jìn ):患(huàn )之(zhī )。先(xiān )轸(zhěn )曰(yuē ):“执(zhí )曹(cáo )伯(bó ),分(fèn )曹(cáo )、卫(wèi )地(dì )以(yǐ )与(yǔ )宋(sòng ),楚(chǔ )急(jí )曹(cáo )、卫(wèi ),其(qí )势(shì )宜(yí )释(shì )宋(sòng )。”於(yú )是(shì )文(wén )公(gōng )从(cóng )之(zhī ),而(ér )楚(chǔ )成(chéng )王(wáng )乃(nǎi )引(yǐn )兵(bīng )归(guī )。

楚(chǔ )将(jiāng )子(zǐ )玉(yù )曰(yuē ):“王(wáng )遇(yù )晋(jìn )至(zhì )厚(hòu ),今(jīn )知(zhī )楚(chǔ )急(jí )曹(cáo )、卫(wèi )而(ér )故(gù )伐(fá )之(zhī ),是(shì )轻(qīng )王(wáng )。”王(wáng )曰(yuē ):“晋(jìn )侯(hóu )亡(wáng )在(zài )外(wài )十(shí )九(jiǔ )年(nián ),困(kùn )日(rì )久(jiǔ )矣(yǐ ),果(guǒ )得(dé )反(fǎn )国(guó ),险(xiǎn )戹(è )尽(jìn )知(zhī )之(zhī ),能(néng )用(yòng )其(qí )民(mín ),天(tiān )之(zhī )所(suǒ )开(kāi ),不(bú )可(kě )当(dāng )。”子(zǐ )玉(yù )请(qǐng )曰(yuē ):“非(fēi )敢(gǎn )必(bì )有(yǒu )功(gōng ),原(yuán )以(yǐ )间(jiān )执(zhí )谗(chán )慝(tè )之(zhī )口(kǒu )也(yě )。”楚(chǔ )王(wáng )怒(nù ),少(shǎo )与(yǔ )之(zhī )兵(bīng )。於(yú )是(shì )子(zǐ )玉(yù )使(shǐ )宛(wǎn )春(chūn )告(gào )晋(jìn ):“请(qǐng )复(fù )卫(wèi )侯(hóu )而(ér )封(fēng )曹(cáo ),臣(chén )亦(yì )释(shì )宋(sòng )。”咎(jiù )犯(fàn )曰(yuē ):“子(zǐ )玉(yù )无(wú )礼(lǐ )矣(yǐ ),君(jūn )取(qǔ )一(yī ),臣(chén )取(qǔ )二(èr ),勿(wù )许(xǔ )。”先(xiān )轸(zhěn )曰(yuē ):“定(dìng )人(rén )之(zhī )谓(wèi )礼(lǐ )。楚(chǔ )一(yī )言(yán )定(dìng )三(sān )国(guó ),子(zǐ )一(yī )言(yán )而(ér )亡(wáng )之(zhī ),我(wǒ )则(zé )毋(wú )礼(lǐ )。不(bú )许(xǔ )楚(chǔ ),是(shì )弃(qì )宋(sòng )也(yě )。不(bú )如(rú )私(sī )许(xǔ )曹(cáo )、卫(wèi )以(yǐ )诱(yòu )之(zhī ),执(zhí )宛(wǎn )春(chūn )以(yǐ )怒(nù )楚(chǔ ),既(jì )战(zhàn )而(ér )後(hòu )图(tú )之(zhī )。”晋(jìn )侯(hóu )乃(nǎi )囚(qiú )宛(wǎn )春(chūn )於(yú )卫(wèi ),且(qiě )私(sī )许(xǔ )复(fù )曹(cáo )、卫(wèi )。曹(cáo )、卫(wèi )告(gào )绝(jué )於(yú )楚(chǔ )。楚(chǔ )得(dé )臣(chén )怒(nù ),击(jī )晋(jìn )师(shī ),晋(jìn )师(shī )退(tuì )。军(jūn )吏(lì )曰(yuē ):“为(wéi )何(hé )退(tuì )?”文(wén )公(gōng )曰(yuē ):“昔(xī )在(zài )楚(chǔ ),约(yuē )退(tuì )三(sān )舍(shě ),可(kě )倍(bèi )乎(hū )!”楚(chǔ )师(shī )欲(yù )去(qù ),得(dé )臣(chén )不(bú )肯(kěn )。四(sì )月(yuè )戊(wù )辰(chén ),宋(sòng )公(gōng )、齐(qí )将(jiāng )、秦(qín )将(jiāng )与(yǔ )晋(jìn )侯(hóu )次(cì )城(chéng )濮(pú )。己(jǐ )巳(sì ),与(yǔ )楚(chǔ )兵(bīng )合(hé )战(zhàn ),楚(chǔ )兵(bīng )败(bài ),得(dé )臣(chén )收(shōu )馀(yú )兵(bīng )去(qù )。甲(jiǎ )午(wǔ ),晋(jìn )师(shī )还(hái )至(zhì )衡(héng )雍(yōng ),作(zuò )王(wáng )宫(gōng )于(yú )践(jiàn )土(tǔ )。

初(chū ),郑(zhèng )助(zhù )楚(chǔ ),楚(chǔ )败(bài ),惧(jù ),使(shǐ )人(rén )请(qǐng )盟(méng )晋(jìn )侯(hóu )。晋(jìn )侯(hóu )与(yǔ )郑(zhèng )伯(bó )盟(méng )。

五(wǔ )月(yuè )丁(dīng )未(wèi ),献(xiàn )楚(chǔ )俘(fú )於(yú )周(zhōu ),驷(sì )介(jiè )百(bǎi )乘(chéng ),徒(tú )兵(bīng )千(qiān )。天(tiān )子(zǐ )使(shǐ )王(wáng )子(zǐ )虎(hǔ )命(mìng )晋(jìn )侯(hóu )为(wéi )伯(bó ),赐(cì )大(dà )辂(lù ),彤(tóng )弓(gōng )矢(shǐ )百(bǎi ),玈(lú )弓(gōng )矢(shǐ )千(qiān ),秬(jù )鬯(chàng )一(yī )卣(yǒu ),珪(guī )瓚(zàn ),虎(hǔ )贲(bēn )三(sān )百(bǎi )人(rén )。晋(jìn )侯(hóu )三(sān )辞(cí ),然(rán )后(hòu )稽(jī )首(shǒu )受(shòu )之(zhī )。周(zhōu )作(zuò )晋(jìn )文(wén )侯(hóu )命(mìng ):“王(wáng )若(ruò )曰(yuē ):父(fù )义(yì )和(hé ),丕(pī )显(xiǎn )文(wén )、武(wǔ ),能(néng )慎(shèn )明(míng )德(dé ),昭(zhāo )登(dēng )於(yú )上(shàng ),布(bù )闻(wén )在(zài )下(xià ),维(wéi )时(shí )上(shàng )帝(dì )集(jí )厥(jué )命(mìng )于(yú )文(wén )、武(wǔ )。恤(xù )朕(zhèn )身(shēn )、继(jì )予(yǔ )一(yī )人(rén )永(yǒng )其(qí )在(zài )位(wèi )。”於(yú )是(shì )晋(jìn )文(wén )公(gōng )称(chēng )伯(bó )。癸(guǐ )亥(hài ),王(wáng )子(zǐ )虎(hǔ )盟(méng )诸(zhū )侯(hóu )於(yú )王(wáng )庭(tíng )。

晋(jìn )焚(fén )楚(chǔ )军(jūn ),火(huǒ )数(shù )日(rì )不(bú )息(xī ),文(wén )公(gōng )叹(tàn )。左(zuǒ )右(yòu )曰(yuē ):“胜(shèng )楚(chǔ )而(ér )君(jūn )犹(yóu )忧(yōu ),何(hé )?”文(wén )公(gōng )曰(yuē ):“吾(wú )闻(wén )能(néng )战(zhàn )胜(shèng )安(ān )者(zhě )唯(wéi )圣(shèng )人(rén ),是(shì )以(yǐ )惧(jù )。且(qiě )子(zǐ )玉(yù )犹(yóu )在(zài ),庸(yōng )可(kě )喜(xǐ )乎(hū )!”子(zǐ )玉(yù )之(zhī )败(bài )而(ér )归(guī ),楚(chǔ )成(chéng )王(wáng )怒(nù )其(qí )不(bú )用(yòng )其(qí )言(yán ),贪(tān )与(yǔ )晋(jìn )战(zhàn ),让(ràng )责(zé )子(zǐ )玉(yù ),子(zǐ )玉(yù )自(zì )杀(shā )。晋(jìn )文(wén )公(gōng )曰(yuē ):“我(wǒ )击(jī )其(qí )外(wài ),楚(chǔ )诛(zhū )其(qí )内(nèi ),内(nèi )外(wài )相(xiàng )应(yīng )。”於(yú )是(shì )乃(nǎi )喜(xǐ )。

六(liù )月(yuè ),晋(jìn )人(rén )复(fù )入(rù )卫(wèi )侯(hóu )。壬(rén )午(wǔ ),晋(jìn )侯(hóu )度(dù )河(hé )北(běi )归(guī )国(guó )。行(háng )赏(shǎng ),狐(hú )偃(yǎn )为(wéi )首(shǒu )。或(huò )曰(yuē ):“城(chéng )濮(pú )之(zhī )事(shì ),先(xiān )轸(zhěn )之(zhī )谋(móu )。”文(wén )公(gōng )曰(yuē ):“城(chéng )濮(pú )之(zhī )事(shì ),偃(yǎn )说(shuō )我(wǒ )毋(wú )失(shī )信(xìn )。先(xiān )轸(zhěn )曰(yuē )‘军(jūn )事(shì )胜(shèng )为(wéi )右(yòu )’,吾(wú )用(yòng )之(zhī )以(yǐ )胜(shèng )。然(rán )此(cǐ )一(yī )时(shí )之(zhī )说(shuō ),偃(yǎn )言(yán )万(wàn )世(shì )之(zhī )功(gōng ),柰(nài )何(hé )以(yǐ )一(yī )时(shí )之(zhī )利(lì )而(ér )加(jiā )万(wàn )世(shì )功(gōng )乎(hū )?是(shì )以(yǐ )先(xiān )之(zhī )。”

冬(dōng ),晋(jìn )侯(hóu )会(huì )诸(zhū )侯(hóu )於(yú )温(wēn ),欲(yù )率(lǜ )之(zhī )朝(cháo )周(zhōu )。力(lì )未(wèi )能(néng ),恐(kǒng )其(qí )有(yǒu )畔(pàn )者(zhě ),乃(nǎi )使(shǐ )人(rén )言(yán )周(zhōu )襄(xiāng )王(wáng )狩(shòu )于(yú )河(hé )阳(yáng )。壬(rén )申(shēn ),遂(suí )率(lǜ )诸(zhū )侯(hóu )朝(cháo )王(wáng )於(yú )践(jiàn )土(tǔ )。孔(kǒng )子(zǐ )读(dú )史(shǐ )记(jì )至(zhì )文(wén )公(gōng ),曰(yuē )“诸(zhū )侯(hóu )无(wú )召(zhào )王(wáng )”、“王(wáng )狩(shòu )河(hé )阳(yáng )”者(zhě ),春(chūn )秋(qiū )讳(huì )之(zhī )也(yě )。

丁(dīng )丑(chǒu ),诸(zhū )侯(hóu )围(wéi )许(xǔ )。曹(cáo )伯(bó )臣(chén )或(huò )说(shuō )晋(jìn )侯(hóu )曰(yuē ):“齐(qí )桓(huán )公(gōng )合(hé )诸(zhū )侯(hóu )而(ér )国(guó )异(yì )姓(xìng ),今(jīn )君(jūn )为(wéi )会(huì )而(ér )灭(miè )同(tóng )姓(xìng )。曹(cáo ),叔(shū )振(zhèn )铎(duó )之(zhī )後(hòu );晋(jìn ),唐(táng )叔(shū )之(zhī )後(hòu )。合(hé )诸(zhū )侯(hóu )而(ér )灭(miè )兄(xiōng )弟(dì ),非(fēi )礼(lǐ )。”晋(jìn )侯(hóu )说(shuō ),复(fù )曹(cáo )伯(bó )。

於(yú )是(shì )晋(jìn )始(shǐ )作(zuò )三(sān )行(háng )。荀(xún )林(lín )父(fù )将(jiāng )中(zhōng )行(háng ),先(xiān )縠(hú )将(jiāng )右(yòu )行(háng ),先(xiān )蔑(miè )将(jiāng )左(zuǒ )行(háng )。

七(qī )年(nián ),晋(jìn )文(wén )公(gōng )、秦(qín )缪(miù )公(gōng )共(gòng )围(wéi )郑(zhèng ),以(yǐ )其(qí )无(wú )礼(lǐ )於(yú )文(wén )公(gōng )亡(wáng )过(guò )时(shí ),及(jí )城(chéng )濮(pú )时(shí )郑(zhèng )助(zhù )楚(chǔ )也(yě )。围(wéi )郑(zhèng ),欲(yù )得(dé )叔(shū )瞻(zhān )。叔(shū )瞻(zhān )闻(wén )之(zhī ),自(zì )杀(shā )。郑(zhèng )持(chí )叔(shū )瞻(zhān )告(gào )晋(jìn )。晋(jìn )曰(yuē ):“必(bì )得(dé )郑(zhèng )君(jūn )而(ér )甘(gān )心(xīn )焉(yān )。”郑(zhèng )恐(kǒng ),乃(nǎi )间(jiān )令(lìng )使(shǐ )谓(wèi )秦(qín )缪(miù )公(gōng )曰(yuē ):“亡(wáng )郑(zhèng )厚(hòu )晋(jìn ),於(yú )晋(jìn )得(dé )矣(yǐ ),而(ér )秦(qín )未(wèi )为(wéi )利(lì )。君(jūn )何(hé )不(bú )解(jiě )郑(zhèng ),得(dé )为(wéi )东(dōng )道(dào )交(jiāo )?”秦(qín )伯(bó )说(shuō ),罢(bà )兵(bīng )。晋(jìn )亦(yì )罢(bà )兵(bīng )。

九(jiǔ )年(nián )冬(dōng ),晋(jìn )文(wén )公(gōng )卒(zú ),子(zǐ )襄(xiāng )公(gōng )欢(huān )立(lì )。是(shì )岁(suì )郑(zhèng )伯(bó )亦(yì )卒(zú )。

郑(zhèng )人(rén )或(huò )卖(mài )其(qí )国(guó )於(yú )秦(qín ),秦(qín )缪(miù )公(gōng )发(fā )兵(bīng )往(wǎng )袭(xí )郑(zhèng )。十(shí )二(èr )月(yuè ),秦(qín )兵(bīng )过(guò )我(wǒ )郊(jiāo )。襄(xiāng )公(gōng )元(yuán )年(nián )春(chūn ),秦(qín )师(shī )过(guò )周(zhōu ),无(wú )礼(lǐ ),王(wáng )孙(sūn )满(mǎn )讥(jī )之(zhī )。兵(bīng )至(zhì )滑(huá ),郑(zhèng )贾(jiǎ )人(rén )弦(xián )高(gāo )将(jiāng )市(shì )于(yú )周(zhōu ),遇(yù )之(zhī ),以(yǐ )十(shí )二(èr )牛(niú )劳(láo )秦(qín )师(shī )。秦(qín )师(shī )惊(jīng )而(ér )还(hái ),灭(miè )滑(huá )而(ér )去(qù )。

晋(jìn )先(xiān )轸(zhěn )曰(yuē ):“秦(qín )伯(bó )不(bú )用(yòng )蹇(jiǎn )叔(shū ),反(fǎn )其(qí )众(zhòng )心(xīn ),此(cǐ )可(kě )击(jī )。”栾(luán )枝(zhī )曰(yuē ):“未(wèi )报(bào )先(xiān )君(jūn )施(shī )於(yú )秦(qín ),击(jī )之(zhī ),不(bú )可(kě )。”先(xiān )轸(zhěn )曰(yuē ):“秦(qín )侮(wǔ )吾(wú )孤(gū ),伐(fá )吾(wú )同(tóng )姓(xìng ),何(hé )德(dé )之(zhī )报(bào )?”遂(suí )击(jī )之(zhī )。襄(xiāng )公(gōng )墨(mò )衰(shuāi )绖(dié )。四(sì )月(yuè ),败(bài )秦(qín )师(shī )于(yú )殽(yáo ),虏(lǔ )秦(qín )三(sān )将(jiāng )孟(mèng )明(míng )视(shì )、西(xī )乞(qǐ )秫(shú )、白(bái )乙(yǐ )丙(bǐng )以(yǐ )归(guī )。遂(suí )墨(mò )以(yǐ )葬(zàng )文(wén )公(gōng )。文(wén )公(gōng )夫(fū )人(rén )秦(qín )女(nǚ ),谓(wèi )襄(xiāng )公(gōng )曰(yuē ):“秦(qín )欲(yù )得(dé )其(qí )三(sān )将(jiāng )戮(lù )之(zhī )。”公(gōng )许(xǔ ),遣(qiǎn )之(zhī )。先(xiān )轸(zhěn )闻(wén )之(zhī ),谓(wèi )襄(xiāng )公(gōng )曰(yuē ):“患(huàn )生(shēng )矣(yǐ )。”轸(zhěn )乃(nǎi )追(zhuī )秦(qín )将(jiāng )。秦(qín )将(jiāng )渡(dù )河(hé ),已(yǐ )在(zài )船(chuán )中(zhōng ),顿(dùn )首(shǒu )谢(xiè ),卒(zú )不(bú )反(fǎn )。

後(hòu )三(sān )年(nián ),秦(qín )果(guǒ )使(shǐ )孟(mèng )明(míng )伐(fá )晋(jìn ),报(bào )殽(yáo )之(zhī )败(bài ),取(qǔ )晋(jìn )汪(wāng )以(yǐ )归(guī )。四(sì )年(nián ),秦(qín )缪(miù )公(gōng )大(dà )兴(xìng )兵(bīng )伐(fá )我(wǒ ),度(dù )河(hé ),取(qǔ )王(wáng )官(guān ),封(fēng )殽(yáo )尸(shī )而(ér )去(qù )。晋(jìn )恐(kǒng ),不(bú )敢(gǎn )出(chū ),遂(suí )城(chéng )守(shǒu )。五(wǔ )年(nián ),晋(jìn )伐(fá )秦(qín ),取(qǔ )新(xīn )城(chéng ),报(bào )王(wáng )官(guān )役(yì )也(yě )。

六(liù )年(nián ),赵(zhào )衰(shuāi )成(chéng )子(zǐ )、栾(luán )贞(zhēn )子(zǐ )、咎(jiù )季(jì )子(zǐ )犯(fàn )、霍(huò )伯(bó )皆(jiē )卒(zú )。赵(zhào )盾(dùn )代(dài )赵(zhào )衰(shuāi )执(zhí )政(zhèng )。

七(qī )年(nián )八(bā )月(yuè ),襄(xiāng )公(gōng )卒(zú )。太(tài )子(zǐ )夷(yí )皋(gāo )少(shǎo )。晋(jìn )人(rén )以(yǐ )难(nán )故(gù ),欲(yù )立(lì )长(zhǎng )君(jūn )。赵(zhào )盾(dùn )曰(yuē ):“立(lì )襄(xiāng )公(gōng )弟(dì )雍(yōng )。好(hǎo )善(shàn )而(ér )长(zhǎng ),先(xiān )君(jūn )爱(ài )之(zhī );且(qiě )近(jìn )於(yú )秦(qín ),秦(qín )故(gù )好(hǎo )也(yě )。立(lì )善(shàn )则(zé )固(gù ),事(shì )长(zhǎng )则(zé )顺(shùn ),奉(fèng )爱(ài )则(zé )孝(xiào ),结(jié )旧(jiù )好(hǎo )则(zé )安(ān )。”贾(jiǎ )季(jì )曰(yuē ):“不(bú )如(rú )其(qí )弟(dì )乐(lè )。辰(chén )嬴(yíng )嬖(bì )於(yú )二(èr )君(jūn ),立(lì )其(qí )子(zǐ ),民(mín )必(bì )安(ān )之(zhī )。”赵(zhào )盾(dùn )曰(yuē ):“辰(chén )嬴(yíng )贱(jiàn ),班(bān )在(zài )九(jiǔ )人(rén )下(xià ),其(qí )子(zǐ )何(hé )震(zhèn )之(zhī )有(yǒu )!且(qiě )为(wéi )二(èr )君(jūn )嬖(bì ),淫(yín )也(yě )。为(wéi )先(xiān )君(jūn )子(zǐ ),不(bú )能(néng )求(qiú )大(dà )而(ér )出(chū )在(zài )小(xiǎo )国(guó ),僻(pì )也(yě )。母(mǔ )淫(yín )子(zǐ )僻(pì ),无(wú )威(wēi );陈(chén )小(xiǎo )而(ér )远(yuǎn ),无(wú )援(yuán ):将(jiāng )何(hé )可(kě )乎(hū )!”使(shǐ )士(shì )会(huì )如(rú )秦(qín )迎(yíng )公(gōng )子(zǐ )雍(yōng )。贾(jiǎ )季(jì )亦(yì )使(shǐ )人(rén )召(zhào )公(gōng )子(zǐ )乐(lè )於(yú )陈(chén )。赵(zhào )盾(dùn )废(fèi )贾(jiǎ )季(jì ),以(yǐ )其(qí )杀(shā )阳(yáng )处(chù )父(fù )。十(shí )月(yuè ),葬(zàng )襄(xiāng )公(gōng )。十(shí )一(yī )月(yuè ),贾(jiǎ )季(jì )奔(bēn )翟(zhái )。是(shì )岁(suì ),秦(qín )缪(miù )公(gōng )亦(yì )卒(zú )。

灵(líng )公(gōng )元(yuán )年(nián )四(sì )月(yuè ),秦(qín )康(kāng )公(gōng )曰(yuē ):“昔(xī )文(wén )公(gōng )之(zhī )入(rù )也(yě )无(wú )卫(wèi ),故(gù )有(yǒu )吕(lǚ )、郤(qiè )之(zhī )患(huàn )。”乃(nǎi )多(duō )与(yǔ )公(gōng )子(zǐ )雍(yōng )卫(wèi )。太(tài )子(zǐ )母(mǔ )缪(miù )嬴(yíng )日(rì )夜(yè )抱(bào )太(tài )子(zǐ )以(yǐ )号(hào )泣(qì )於(yú )朝(cháo ),曰(yuē ):“先(xiān )君(jūn )何(hé )罪(zuì )?其(qí )嗣(sì )亦(yì )何(hé )罪(zuì )?舍(shě )適(shì )而(ér )外(wài )求(qiú )君(jūn ),将(jiāng )安(ān )置(zhì )此(cǐ )?”出(chū )朝(cháo ),则(zé )抱(bào )以(yǐ )適(shì )赵(zhào )盾(dùn )所(suǒ ),顿(dùn )首(shǒu )曰(yuē ):“先(xiān )君(jūn )奉(fèng )此(cǐ )子(zǐ )而(ér )属(shǔ )之(zhī )子(zǐ ),曰(yuē )‘此(cǐ )子(zǐ )材(cái ),吾(wú )受(shòu )其(qí )赐(cì );不(bú )材(cái ),吾(wú )怨(yuàn )子(zǐ )’。今(jīn )君(jūn )卒(zú ),言(yán )犹(yóu )在(zài )耳(ěr ),而(ér )弃(qì )之(zhī ),若(ruò )何(hé )?”赵(zhào )盾(dùn )与(yǔ )诸(zhū )大(dà )夫(fū )皆(jiē )患(huàn )缪(miù )嬴(yíng ),且(qiě )畏(wèi )诛(zhū ),乃(nǎi )背(bèi )所(suǒ )迎(yíng )而(ér )立(lì )太(tài )子(zǐ )夷(yí )皋(gāo ),是(shì )为(wéi )灵(líng )公(gōng )。发(fā )兵(bīng )以(yǐ )距(jù )秦(qín )送(sòng )公(gōng )子(zǐ )雍(yōng )者(zhě )。赵(zhào )盾(dùn )为(wéi )将(jiāng ),往(wǎng )击(jī )秦(qín ),败(bài )之(zhī )令(lìng )狐(hú )。先(xiān )蔑(miè )、随(suí )会(huì )亡(wáng )奔(bēn )秦(qín )。秋(qiū ),齐(qí )、宋(sòng )、卫(wèi )、郑(zhèng )、曹(cáo )、许(xǔ )君(jūn )皆(jiē )会(huì )赵(zhào )盾(dùn ),盟(méng )於(yú )扈(hù ),以(yǐ )灵(líng )公(gōng )初(chū )立(lì )故(gù )也(yě )。

四(sì )年(nián ),伐(fá )秦(qín ),取(qǔ )少(shǎo )梁(liáng )。秦(qín )亦(yì )取(qǔ )晋(jìn )之(zhī )郩(ǎo )。六(liù )年(nián ),秦(qín )康(kāng )公(gōng )伐(fá )晋(jìn ),取(qǔ )羁(jī )马(mǎ )。晋(jìn )侯(hóu )怒(nù ),使(shǐ )赵(zhào )盾(dùn )、赵(zhào )穿(chuān )、郤(qiè )缺(quē )击(jī )秦(qín ),大(dà )战(zhàn )河(hé )曲(qǔ ),赵(zhào )穿(chuān )最(zuì )有(yǒu )功(gōng )。七(qī )年(nián ),晋(jìn )六(liù )卿(qīng )患(huàn )随(suí )会(huì )之(zhī )在(zài )秦(qín ),常(cháng )为(wéi )晋(jìn )乱(luàn ),乃(nǎi )详(xiáng )令(lìng )魏(wèi )寿(shòu )馀(yú )反(fǎn )晋(jìn )降(jiàng )秦(qín )。秦(qín )使(shǐ )随(suí )会(huì )之(zhī )魏(wèi ),因(yīn )执(zhí )会(huì )以(yǐ )归(guī )晋(jìn )。

八(bā )年(nián ),周(zhōu )顷(qǐng )王(wáng )崩(bēng ),公(gōng )卿(qīng )争(zhēng )权(quán ),故(gù )不(bú )赴(fù )。晋(jìn )使(shǐ )赵(zhào )盾(dùn )以(yǐ )车(chē )八(bā )百(bǎi )乘(chéng )平(píng )周(zhōu )乱(luàn )而(ér )立(lì )匡(kuāng )王(wáng )。是(shì )年(nián ),楚(chǔ )庄(zhuāng )王(wáng )初(chū )即(jí )位(wèi )。十(shí )二(èr )年(nián ),齐(qí )人(rén )弑(shì )其(qí )君(jūn )懿(yì )公(gōng )。

十(shí )四(sì )年(nián ),灵(líng )公(gōng )壮(zhuàng ),侈(chǐ ),厚(hòu )敛(liǎn )以(yǐ )彫(diāo )墙(qiáng )。”从(cóng )台(tái )上(shàng )弹(dàn )人(rén ),观(guān )其(qí )避(bì )丸(wán )也(yě )。宰(zǎi )夫(fū )胹(ér )熊(xióng )蹯(fán )不(bú )熟(shú ),灵(líng )公(gōng )怒(nù ),杀(shā )宰(zǎi )夫(fū ),使(shǐ )妇(fù )人(rén )持(chí )其(qí )尸(shī )出(chū )弃(qì )之(zhī ),过(guò )朝(cháo )。赵(zhào )盾(dùn )、随(suí )会(huì )前(qián )数(shù )谏(jiàn ),不(bú )听(tīng );已(yǐ )又(yòu )见(jiàn )死(sǐ )人(rén )手(shǒu ),二(èr )人(rén )前(qián )谏(jiàn )。随(suí )会(huì )先(xiān )谏(jiàn ),不(bú )听(tīng )。灵(líng )公(gōng )患(huàn )之(zhī ),使(shǐ )鉏(chú )麑(ní )刺(cì )赵(zhào )盾(dùn )。盾(dùn )闺(guī )门(mén )开(kāi ),居(jū )处(chù )节(jiē ),鉏(chú )麑(ní )退(tuì ),叹(tàn )曰(yuē ):“杀(shā )忠(zhōng )臣(chén ),弃(qì )君(jūn )命(mìng ),罪(zuì )一(yī )也(yě )。”遂(suí )触(chù )树(shù )而(ér )死(sǐ )。

初(chū ),盾(dùn )常(cháng )田(tián )首(shǒu )山(shān ),见(jiàn )桑(sāng )下(xià )有(yǒu )饿(è )人(rén )。饿(è )人(rén ),示(shì )眯(mī )明(míng )也(yě )。盾(dùn )与(yǔ )之(zhī )食(shí ),食(shí )其(qí )半(bàn )。问(wèn )其(qí )故(gù ),曰(yuē ):“宦(huàn )三(sān )年(nián ),未(wèi )知(zhī )母(mǔ )之(zhī )存(cún )不(bú ),原(yuán )遗(yí )母(mǔ )。”盾(dùn )义(yì )之(zhī ),益(yì )与(yǔ )之(zhī )饭(fàn )肉(ròu )。已(yǐ )而(ér )为(wéi )晋(jìn )宰(zǎi )夫(fū ),赵(zhào )盾(dùn )弗(fú )复(fù )知(zhī )也(yě )。九(jiǔ )月(yuè ),晋(jìn )灵(líng )公(gōng )饮(yǐn )赵(zhào )盾(dùn )酒(jiǔ ),伏(fú )甲(jiǎ )将(jiāng )攻(gōng )盾(dùn )。公(gōng )宰(zǎi )示(shì )眯(mī )明(míng )知(zhī )之(zhī ),恐(kǒng )盾(dùn )醉(zuì )不(bú )能(néng )起(qǐ ),而(ér )进(jìn )曰(yuē ):“君(jūn )赐(cì )臣(chén ),觞(shāng )三(sān )行(háng )可(kě )以(yǐ )罢(bà )。”欲(yù )以(yǐ )去(qù )赵(zhào )盾(dùn ),令(lìng )先(xiān ),毋(wú )及(jí )难(nán )。盾(dùn )既(jì )去(qù ),灵(líng )公(gōng )伏(fú )士(shì )未(wèi )会(huì ),先(xiān )纵(zòng )齧(niè )狗(gǒu )名(míng )敖(áo )。明(míng )为(wéi )盾(dùn )搏(bó )杀(shā )狗(gǒu )。盾(dùn )曰(yuē ):“弃(qì )人(rén )用(yòng )狗(gǒu ),虽(suī )猛(měng )何(hé )为(wéi )。”然(rán )不(bú )知(zhī )明(míng )之(zhī )为(wéi )阴(yīn )德(dé )也(yě )。已(yǐ )而(ér )灵(líng )公(gōng )纵(zòng )伏(fú )士(shì )出(chū )逐(zhú )赵(zhào )盾(dùn ),示(shì )眯(mī )明(míng )反(fǎn )击(jī )灵(líng )公(gōng )之(zhī )伏(fú )士(shì ),伏(fú )士(shì )不(bú )能(néng )进(jìn ),而(ér )竟(jìng )脱(tuō )盾(dùn )。盾(dùn )问(wèn )其(qí )故(gù ),曰(yuē ):“我(wǒ )桑(sāng )下(xià )饿(è )人(rén )。”问(wèn )其(qí )名(míng ),弗(fú )告(gào )。明(míng )亦(yì )因(yīn )亡(wáng )去(qù )。

盾(dùn )遂(suí )奔(bēn ),未(wèi )出(chū )晋(jìn )境(jìng )。乙(yǐ )丑(chǒu ),盾(dùn )昆(kūn )弟(dì )将(jiāng )军(jūn )赵(zhào )穿(chuān )袭(xí )杀(shā )灵(líng )公(gōng )於(yú )桃(táo )园(yuán )而(ér )迎(yíng )赵(zhào )盾(dùn )。赵(zhào )盾(dùn )素(sù )贵(guì ),得(dé )民(mín )和(hé );灵(líng )公(gōng )少(shǎo ),侈(chǐ ),民(mín )不(bú )附(fù ),故(gù )为(wéi )弑(shì )易(yì )。盾(dùn )复(fù )位(wèi )。晋(jìn )太(tài )史(shǐ )董(dǒng )狐(hú )书(shū )曰(yuē )“赵(zhào )盾(dùn )弑(shì )其(qí )君(jūn )”,以(yǐ )视(shì )於(yú )朝(cháo )。盾(dùn )曰(yuē ):“弑(shì )者(zhě )赵(zhào )穿(chuān ),我(wǒ )无(wú )罪(zuì )。”太(tài )史(shǐ )曰(yuē ):“子(zǐ )为(wéi )正(zhèng )卿(qīng ),而(ér )亡(wáng )不(bú )出(chū )境(jìng ),反(fǎn )不(bú )诛(zhū )国(guó )乱(luàn ),非(fēi )子(zǐ )而(ér )谁(shuí )?”孔(kǒng )子(zǐ )闻(wén )之(zhī ),曰(yuē ):“董(dǒng )狐(hú ),古(gǔ )之(zhī )良(liáng )史(shǐ )也(yě ),书(shū )法(fǎ )不(bú )隐(yǐn )。宣(xuān )子(zǐ ),良(liáng )大(dà )夫(fū )也(yě ),为(wéi )法(fǎ )受(shòu )恶(è )。惜(xī )也(yě ),出(chū )疆(jiāng )乃(nǎi )免(miǎn )。”

赵(zhào )盾(dùn )使(shǐ )赵(zhào )穿(chuān )迎(yíng )襄(xiāng )公(gōng )弟(dì )黑(hēi )臀(tún )于(yú )周(zhōu )而(ér )立(lì )之(zhī ),是(shì )为(wéi )成(chéng )公(gōng )。

成(chéng )公(gōng )者(zhě ),文(wén )公(gōng )少(shǎo )子(zǐ ),其(qí )母(mǔ )周(zhōu )女(nǚ )也(yě )。壬(rén )申(shēn ),朝(cháo )于(yú )武(wǔ )宫(gōng )。

成(chéng )公(gōng )元(yuán )年(nián ),赐(cì )赵(zhào )氏(shì )为(wéi )公(gōng )族(zú )。伐(fá )郑(zhèng ),郑(zhèng )倍(bèi )晋(jìn )故(gù )也(yě )。三(sān )年(nián ),郑(zhèng )伯(bó )初(chū )立(lì ),附(fù )晋(jìn )而(ér )弃(qì )楚(chǔ )。楚(chǔ )怒(nù ),伐(fá )郑(zhèng ),晋(jìn )往(wǎng )救(jiù )之(zhī )。

六(liù )年(nián ),伐(fá )秦(qín ),虏(lǔ )秦(qín )将(jiāng )赤(chì )。

七(qī )年(nián ),成(chéng )公(gōng )与(yǔ )楚(chǔ )庄(zhuāng )王(wáng )争(zhēng )彊(jiāng ),会(huì )诸(zhū )侯(hóu )于(yú )扈(hù )。陈(chén )畏(wèi )楚(chǔ ),不(bú )会(huì )。晋(jìn )使(shǐ )中(zhōng )行(háng )桓(huán )子(zǐ )伐(fá )陈(chén ),因(yīn )救(jiù )郑(zhèng ),与(yǔ )楚(chǔ )战(zhàn ),败(bài )楚(chǔ )师(shī )。是(shì )年(nián ),成(chéng )公(gōng )卒(zú ),子(zǐ )景(jǐng )公(gōng )据(jù )立(lì )。

景(jǐng )公(gōng )元(yuán )年(nián )春(chūn ),陈(chén )大(dà )夫(fū )夏(xià )徵(zhēng )舒(shū )弑(shì )其(qí )君(jūn )灵(líng )公(gōng )。二(èr )年(nián ),楚(chǔ )庄(zhuāng )王(wáng )伐(fá )陈(chén ),诛(zhū )徵(zhēng )舒(shū )。

三(sān )年(nián ),楚(chǔ )庄(zhuāng )王(wáng )围(wéi )郑(zhèng ),郑(zhèng )告(gào )急(jí )晋(jìn )。晋(jìn )使(shǐ )荀(xún )林(lín )父(fù )将(jiāng )中(zhōng )军(jūn ),随(suí )会(huì )将(jiāng )上(shàng )军(jūn ),赵(zhào )朔(shuò )将(jiāng )下(xià )军(jūn ),郤(qiè )克(kè )、栾(luán )书(shū )、先(xiān )縠(hú )、韩(hán )厥(jué )、巩(gǒng )朔(shuò )佐(zuǒ )之(zhī )。六(liù )月(yuè ),至(zhì )河(hé )。闻(wén )楚(chǔ )已(yǐ )服(fú )郑(zhèng ),郑(zhèng )伯(bó )肉(ròu )袒(tǎn )与(yǔ )盟(méng )而(ér )去(qù ),荀(xún )林(lín )父(fù )欲(yù )还(hái )。先(xiān )縠(hú )曰(yuē ):“凡(fán )来(lái )救(jiù )郑(zhèng ),不(bú )至(zhì )不(bú )可(kě ),将(jiāng )率(lǜ )离(lí )心(xīn )。”卒(zú )度(dù )河(hé )。楚(chǔ )已(yǐ )服(fú )郑(zhèng ),欲(yù )饮(yǐn )马(mǎ )于(yú )河(hé )为(wéi )名(míng )而(ér )去(qù )。楚(chǔ )与(yǔ )晋(jìn )军(jūn )大(dà )战(zhàn )。郑(zhèng )新(xīn )附(fù )楚(chǔ ),畏(wèi )之(zhī ),反(fǎn )助(zhù )楚(chǔ )攻(gōng )晋(jìn )。晋(jìn )军(jūn )败(bài ),走(zǒu )河(hé ),争(zhēng )度(dù ),船(chuán )中(zhōng )人(rén )指(zhǐ )甚(shèn )众(zhòng )。楚(chǔ )虏(lǔ )我(wǒ )将(jiāng )智(zhì )

。归(guī )而(ér )林(lín )父(fù )曰(yuē ):“臣(chén )为(wéi )督(dū )将(jiāng ),军(jūn )败(bài )当(dāng )诛(zhū ),请(qǐng )死(sǐ )。”景(jǐng )公(gōng )欲(yù )许(xǔ )之(zhī )。随(suí )会(huì )曰(yuē ):“昔(xī )文(wén )公(gōng )之(zhī )与(yǔ )楚(chǔ )战(zhàn )城(chéng )濮(pú ),成(chéng )王(wáng )归(guī )杀(shā )子(zǐ )玉(yù ),而(ér )文(wén )公(gōng )乃(nǎi )喜(xǐ )。今(jīn )楚(chǔ )已(yǐ )败(bài )我(wǒ )师(shī ),又(yòu )诛(zhū )其(qí )将(jiāng ),是(shì )助(zhù )楚(chǔ )杀(shā )仇(chóu )也(yě )。”乃(nǎi )止(zhǐ )。

四(sì )年(nián ),先(xiān )縠(hú )以(yǐ )首(shǒu )计(jì )而(ér )败(bài )晋(jìn )军(jūn )河(hé )上(shàng ),恐(kǒng )诛(zhū ),乃(nǎi )奔(bēn )翟(zhái ),与(yǔ )翟(zhái )谋(móu )伐(fá )晋(jìn )。晋(jìn )觉(jiào ),乃(nǎi )族(zú )縠(hú )。縠(hú ),先(xiān )轸(zhěn )子(zǐ )也(yě )。

五(wǔ )年(nián ),伐(fá )郑(zhèng ),为(wéi )助(zhù )楚(chǔ )故(gù )也(yě )。是(shì )时(shí )楚(chǔ )庄(zhuāng )王(wáng )彊(jiāng ),以(yǐ )挫(cuò )晋(jìn )兵(bīng )河(hé )上(shàng )也(yě )。

六(liù )年(nián ),楚(chǔ )伐(fá )宋(sòng ),宋(sòng )来(lái )告(gào )急(jí )晋(jìn ),晋(jìn )欲(yù )救(jiù )之(zhī ),伯(bó )宗(zōng )谋(móu )曰(yuē ):“楚(chǔ ),天(tiān )方(fāng )开(kāi )之(zhī ),不(bú )可(kě )当(dāng )。”乃(nǎi )使(shǐ )解(jiě )扬(yáng )绐(dài )为(wéi )救(jiù )宋(sòng )。郑(zhèng )人(rén )执(zhí )与(yǔ )楚(chǔ ),楚(chǔ )厚(hòu )赐(cì ),使(shǐ )反(fǎn )其(qí )言(yán ),令(lìng )宋(sòng )急(jí )下(xià )。解(jiě )扬(yáng )绐(dài )许(xǔ )之(zhī ),卒(zú )致(zhì )晋(jìn )君(jūn )言(yán )。楚(chǔ )欲(yù )杀(shā )之(zhī ),或(huò )谏(jiàn ),乃(nǎi )归(guī )解(jiě )扬(yáng )。

七(qī )年(nián ),晋(jìn )使(shǐ )随(suí )会(huì )灭(miè )赤(chì )狄(dí )。

八(bā )年(nián ),使(shǐ )郤(qiè )克(kè )於(yú )齐(qí )。齐(qí )顷(qǐng )公(gōng )母(mǔ )从(cóng )楼(lóu )上(shàng )观(guān )而(ér )笑(xiào )之(zhī )。所(suǒ )以(yǐ )然(rán )者(zhě ),郤(qiè )克(kè )偻(lǚ ),而(ér )鲁(lǔ )使(shǐ )蹇(jiǎn ),卫(wèi )使(shǐ )眇(miǎo ),故(gù )齐(qí )亦(yì )令(lìng )人(rén )如(rú )之(zhī )以(yǐ )导(dǎo )客(kè )。郤(qiè )克(kè )怒(nù ),归(guī )至(zhì )河(hé )上(shàng ),曰(yuē ):“不(bú )报(bào )齐(qí )者(zhě ),河(hé )伯(bó )视(shì )之(zhī )!”至(zhì )国(guó ),请(qǐng )君(jūn ),欲(yù )伐(fá )齐(qí )。景(jǐng )公(gōng )问(wèn )知(zhī )其(qí )故(gù ),曰(yuē ):“子(zǐ )之(zhī )怨(yuàn ),安(ān )足(zú )以(yǐ )烦(fán )国(guó )!”弗(fú )听(tīng )。魏(wèi )文(wén )子(zǐ )请(qǐng )老(lǎo )休(xiū ),辟(pì )郤(qiè )克(kè ),克(kè )执(zhí )政(zhèng )。

九(jiǔ )年(nián ),楚(chǔ )庄(zhuāng )王(wáng )卒(zú )。晋(jìn )伐(fá )齐(qí ),齐(qí )使(shǐ )太(tài )子(zǐ )彊(jiāng )为(wéi )质(zhì )於(yú )晋(jìn ),晋(jìn )兵(bīng )罢(bà )。

十(shí )一(yī )年(nián )春(chūn ),齐(qí )伐(fá )鲁(lǔ ),取(qǔ )隆(lóng )。鲁(lǔ )告(gào )急(jí )卫(wèi ),卫(wèi )与(yǔ )鲁(lǔ )皆(jiē )因(yīn )郤(qiè )克(kè )告(gào )急(jí )於(yú )晋(jìn )。晋(jìn )乃(nǎi )使(shǐ )郤(qiè )克(kè )、栾(luán )书(shū )、韩(hán )厥(jué )以(yǐ )兵(bīng )车(chē )八(bā )百(bǎi )乘(chéng )与(yǔ )鲁(lǔ )、卫(wèi )共(gòng )伐(fá )齐(qí )。夏(xià ),与(yǔ )顷(qǐng )公(gōng )战(zhàn )於(yú )鞍(ān ),伤(shāng )困(kùn )顷(qǐng )公(gōng )。顷(qǐng )公(gōng )乃(nǎi )与(yǔ )其(qí )右(yòu )易(yì )位(wèi ),下(xià )取(qǔ )饮(yǐn ),以(yǐ )得(dé )脱(tuō )去(qù )。齐(qí )师(shī )败(bài )走(zǒu ),晋(jìn )追(zhuī )北(běi )至(zhì )齐(qí )。顷(qǐng )公(gōng )献(xiàn )宝(bǎo )器(qì )以(yǐ )求(qiú )平(píng ),不(bú )听(tīng )。郤(qiè )克(kè )曰(yuē ):“必(bì )得(dé )萧(xiāo )桐(tóng )侄(zhí )子(zǐ )为(wéi )质(zhì )。”齐(qí )使(shǐ )曰(yuē ):“萧(xiāo )桐(tóng )侄(zhí )子(zǐ ),顷(qǐng )公(gōng )母(mǔ );顷(qǐng )公(gōng )母(mǔ )犹(yóu )晋(jìn )君(jūn )母(mǔ ),柰(nài )何(hé )必(bì )得(dé )之(zhī )?不(bú )义(yì ),请(qǐng )复(fù )战(zhàn )。”晋(jìn )乃(nǎi )许(xǔ )与(yǔ )平(píng )而(ér )去(qù )。

楚(chǔ )申(shēn )公(gōng )巫(wū )臣(chén )盗(dào )夏(xià )姬(jī )以(yǐ )奔(bēn )晋(jìn ),晋(jìn )以(yǐ )巫(wū )臣(chén )为(wéi )邢(xíng )大(dà )夫(fū )。

十(shí )二(èr )年(nián )冬(dōng ),齐(qí )顷(qǐng )公(gōng )如(rú )晋(jìn ),欲(yù )上(shàng )尊(zūn )晋(jìn )景(jǐng )公(gōng )为(wéi )王(wáng ),景(jǐng )公(gōng )让(ràng )不(bú )敢(gǎn )。晋(jìn )始(shǐ )作(zuò )六(liù )军(jūn ),韩(hán )厥(jué )、巩(gǒng )朔(shuò )、赵(zhào )穿(chuān )、荀(xún )骓(zhuī )、

十(shí )三(sān )年(nián ),鲁(lǔ )成(chéng )公(gōng )朝(cháo )晋(jìn ),晋(jìn )弗(fú )敬(jìng ),鲁(lǔ )怒(nù )去(qù ),倍(bèi )晋(jìn )。晋(jìn )伐(fá )郑(zhèng ),取(qǔ )氾(fán )。

十(shí )四(sì )年(nián ),梁(liáng )山(shān )崩(bēng )。问(wèn )伯(bó )宗(zōng ),伯(bó )宗(zōng )以(yǐ )为(wéi )不(bú )足(zú )怪(guài )也(yě )。

十(shí )六(liù )年(nián ),楚(chǔ )将(jiāng )子(zǐ )反(fǎn )怨(yuàn )巫(wū )臣(chén ),灭(miè )其(qí )族(zú )。巫(wū )臣(chén )怒(nù ),遗(yí )子(zǐ )反(fǎn )书(shū )曰(yuē ):“必(bì )令(lìng )子(zǐ )罢(bà )於(yú )奔(bēn )命(mìng )!”乃(nǎi )请(qǐng )使(shǐ )吴(wú ),令(lìng )其(qí )子(zǐ )为(wéi )吴(wú )行(háng )人(rén ),教(jiāo )吴(wú )乘(chéng )车(chē )用(yòng )兵(bīng )。吴(wú )晋(jìn )始(shǐ )通(tōng ),约(yuē )伐(fá )楚(chǔ )。

十(shí )七(qī )年(nián ),诛(zhū )赵(zhào )同(tóng )、赵(zhào )括(kuò ),族(zú )灭(miè )之(zhī )。韩(hán )厥(jué )曰(yuē ):“赵(zhào )衰(shuāi )、赵(zhào )盾(dùn )之(zhī )功(gōng )岂(qǐ )可(kě )忘(wàng )乎(hū )?柰(nài )何(hé )绝(jué )祀(sì )!”乃(nǎi )复(fù )令(lìng )赵(zhào )庶(shù )子(zǐ )武(wǔ )为(wéi )赵(zhào )後(hòu ),复(fù )与(yǔ )之(zhī )邑(yì )。

十(shí )九(jiǔ )年(nián )夏(xià ),景(jǐng )公(gōng )病(bìng ),立(lì )其(qí )太(tài )子(zǐ )寿(shòu )曼(màn )为(wéi )君(jūn ),是(shì )为(wéi )厉(lì )公(gōng )。後(hòu )月(yuè )馀(yú ),景(jǐng )公(gōng )卒(zú )。

厉(lì )公(gōng )元(yuán )年(nián ),初(chū )立(lì ),欲(yù )和(hé )诸(zhū )侯(hóu ),与(yǔ )秦(qín )桓(huán )公(gōng )夹(jiá )河(hé )而(ér )盟(méng )。归(guī )而(ér )秦(qín )倍(bèi )盟(méng ),与(yǔ )翟(zhái )谋(móu )伐(fá )晋(jìn )。三(sān )年(nián ),使(shǐ )吕(lǚ )相(xiàng )让(ràng )秦(qín ),因(yīn )与(yǔ )诸(zhū )侯(hóu )伐(fá )秦(qín )。至(zhì )泾(jīng ),败(bài )秦(qín )於(yú )麻(má )隧(suì ),虏(lǔ )其(qí )将(jiāng )成(chéng )差(chà )。

五(wǔ )年(nián ),三(sān )郤(qiè )谗(chán )伯(bó )宗(zōng ),杀(shā )之(zhī )。伯(bó )宗(zōng )以(yǐ )好(hǎo )直(zhí )谏(jiàn )得(dé )此(cǐ )祸(huò ),国(guó )人(rén )以(yǐ )是(shì )不(bú )附(fù )厉(lì )公(gōng )。

六(liù )年(nián )春(chūn ),郑(zhèng )倍(bèi )晋(jìn )与(yǔ )楚(chǔ )盟(méng ),晋(jìn )怒(nù )。栾(luán )书(shū )曰(yuē ):“不(bú )可(kě )以(yǐ )当(dāng )吾(wú )世(shì )而(ér )失(shī )诸(zhū )侯(hóu )。”乃(nǎi )发(fā )兵(bīng )。厉(lì )公(gōng )自(zì )将(jiāng ),五(wǔ )月(yuè )度(dù )河(hé )。闻(wén )楚(chǔ )兵(bīng )来(lái )救(jiù ),范(fàn )文(wén )子(zǐ )请(qǐng )公(gōng )欲(yù )还(hái )。郤(qiè )至(zhì )曰(yuē ):“发(fā )兵(bīng )诛(zhū )逆(nì ),见(jiàn )彊(jiāng )辟(pì )之(zhī ),无(wú )以(yǐ )令(lìng )诸(zhū )侯(hóu )。”遂(suí )与(yǔ )战(zhàn )。癸(guǐ )巳(sì ),射(shè )中(zhōng )楚(chǔ )共(gòng )王(wáng )目(mù ),楚(chǔ )兵(bīng )败(bài )於(yú )鄢(yān )陵(líng )。子(zǐ )反(fǎn )收(shōu )馀(yú )兵(bīng ),拊(fǔ )循(xún )欲(yù )复(fù )战(zhàn ),晋(jìn )患(huàn )之(zhī )。共(gòng )王(wáng )召(zhào )子(zǐ )反(fǎn ),其(qí )侍(shì )者(zhě )竖(shù )阳(yáng )穀(yù )进(jìn )酒(jiǔ ),子(zǐ )反(fǎn )醉(zuì ),不(bú )能(néng )见(jiàn )。王(wáng )怒(nù ),让(ràng )子(zǐ )反(fǎn ),子(zǐ )反(fǎn )死(sǐ )。王(wáng )遂(suí )引(yǐn )兵(bīng )归(guī )。晋(jìn )由(yóu )此(cǐ )威(wēi )诸(zhū )侯(hóu ),欲(yù )以(yǐ )令(lìng )天(tiān )下(xià )求(qiú )霸(bà )。

厉(lì )公(gōng )多(duō )外(wài )嬖(bì )姬(jī ),归(guī ),欲(yù )尽(jìn )去(qù )群(qún )大(dà )夫(fū )而(ér )立(lì )诸(zhū )姬(jī )兄(xiōng )弟(dì )。宠(chǒng )姬(jī )兄(xiōng )曰(yuē )胥(xū )童(tóng ),尝(cháng )与(yǔ )郤(qiè )至(zhì )有(yǒu )怨(yuàn ),及(jí )栾(luán )书(shū )又(yòu )怨(yuàn )郤(qiè )至(zhì )不(bú )用(yòng )其(qí )计(jì )而(ér )遂(suí )败(bài )楚(chǔ ),乃(nǎi )使(shǐ )人(rén )间(jiān )谢(xiè )楚(chǔ )。楚(chǔ )来(lái )诈(zhà )厉(lì )公(gōng )曰(yuē ):“鄢(yān )陵(líng )之(zhī )战(zhàn ),实(shí )至(zhì )召(zhào )楚(chǔ ),欲(yù )作(zuò )乱(luàn ),内(nèi )子(zǐ )周(zhōu )立(lì )之(zhī )。会(huì )与(yǔ )国(guó )不(bú )具(jù ),是(shì )以(yǐ )事(shì )不(bú )成(chéng )。”厉(lì )公(gōng )告(gào )栾(luán )书(shū )。栾(luán )书(shū )曰(yuē ):“其(qí )殆(dài )有(yǒu )矣(yǐ )!原(yuán )公(gōng )试(shì )使(shǐ )人(rén )之(zhī )周(zhōu )微(wēi )考(kǎo )之(zhī )。”果(guǒ )使(shǐ )郤(qiè )至(zhì )於(yú )周(zhōu )。栾(luán )书(shū )又(yòu )使(shǐ )公(gōng )子(zǐ )周(zhōu )见(jiàn )郤(qiè )至(zhì ),郤(qiè )至(zhì )不(bú )知(zhī )见(jiàn )卖(mài )也(yě )。厉(lì )公(gōng )验(yàn )之(zhī ),信(xìn )然(rán ),遂(suí )怨(yuàn )郤(qiè )至(zhì ),欲(yù )杀(shā )之(zhī )。八(bā )年(nián ),厉(lì )公(gōng )猎(liè ),与(yǔ )姬(jī )饮(yǐn ),郤(qiè )至(zhì )杀(shā )豕(shǐ )奉(fèng )进(jìn ),宦(huàn )者(zhě )夺(duó )之(zhī )。郤(qiè )至(zhì )射(shè )杀(shā )宦(huàn )者(zhě )。公(gōng )怒(nù ),曰(yuē ):“季(jì )子(zǐ )欺(qī )予(yǔ )!”将(jiāng )诛(zhū )三(sān )郤(qiè ),未(wèi )发(fā )也(yě )。郤(qiè )锜(yǐ )欲(yù )攻(gōng )公(gōng ),曰(yuē ):“我(wǒ )虽(suī )死(sǐ ),公(gōng )亦(yì )病(bìng )矣(yǐ )。”郤(qiè )至(zhì )曰(yuē ):“信(xìn )不(bú )反(fǎn )君(jūn ),智(zhì )不(bú )害(hài )民(mín ),勇(yǒng )不(bú )作(zuò )乱(luàn )。失(shī )此(cǐ )三(sān )者(zhě ),谁(shuí )与(yǔ )我(wǒ )?我(wǒ )死(sǐ )耳(ěr )!”十(shí )二(èr )月(yuè )壬(rén )午(wǔ ),公(gōng )令(lìng )胥(xū )童(tóng )以(yǐ )兵(bīng )八(bā )百(bǎi )人(rén )袭(xí )攻(gōng )杀(shā )三(sān )郤(qiè )。胥(xū )童(tóng )因(yīn )以(yǐ )劫(jié )栾(luán )书(shū )、中(zhōng )行(háng )偃(yǎn )于(yú )朝(cháo ),曰(yuē ):“不(bú )杀(shā )二(èr )子(zǐ ),患(huàn )必(bì )及(jí )公(gōng )。”公(gōng )曰(yuē ):“一(yī )旦(dàn )杀(shā )三(sān )卿(qīng ),寡(guǎ )人(rén )不(bú )忍(rěn )益(yì )也(yě )。”对(duì )曰(yuē ):“人(rén )将(jiāng )忍(rěn )君(jūn )。”公(gōng )弗(fú )听(tīng ),谢(xiè )栾(luán )书(shū )等(děng )以(yǐ )诛(zhū )郤(qiè )氏(shì )罪(zuì ):“大(dà )夫(fū )复(fù )位(wèi )。”二(èr )子(zǐ )顿(dùn )首(shǒu )曰(yuē ):“幸(xìng )甚(shèn )幸(xìng )甚(shèn )!”公(gōng )使(shǐ )胥(xū )童(tóng )为(wéi )卿(qīng )。闰(rùn )月(yuè )乙(yǐ )卯(mǎo ),厉(lì )公(gōng )游(yóu )匠(jiàng )骊(lí )氏(shì ),栾(luán )书(shū )、中(zhōng )行(háng )偃(yǎn )以(yǐ )其(qí )党(dǎng )袭(xí )捕(bǔ )厉(lì )公(gōng ),囚(qiú )之(zhī ),杀(shā )胥(xū )童(tóng ),而(ér )使(shǐ )人(rén )迎(yíng )公(gōng )子(zǐ )周(zhōu )于(yú )周(zhōu )而(ér )立(lì )之(zhī ),是(shì )为(wéi )悼(dào )公(gōng )。

悼(dào )公(gōng )元(yuán )年(nián )正(zhèng )月(yuè )庚(gēng )申(shēn ),栾(luán )书(shū )、中(zhōng )行(háng )偃(yǎn )弑(shì )厉(lì )公(gōng ),葬(zàng )之(zhī )以(yǐ )一(yī )乘(chéng )车(chē )。厉(lì )公(gōng )囚(qiú )六(liù )日(rì )死(sǐ ),死(sǐ )十(shí )日(rì )庚(gēng )午(wǔ ),智(zhì )

迎(yíng )公(gōng )子(zǐ )周(zhōu )来(lái ),至(zhì )绛(jiàng ),刑(xíng )鸡(jī )与(yǔ )大(dà )夫(fū )盟(méng )而(ér )立(lì )之(zhī ),是(shì )为(wéi )悼(dào )公(gōng )。辛(xīn )巳(sì ),朝(cháo )武(wǔ )宫(gōng )。二(èr )月(yuè )乙(yǐ )酉(yǒu ),即(jí )位(wèi )。

悼(dào )公(gōng )周(zhōu )者(zhě ),其(qí )大(dà )父(fù )捷(jié ),晋(jìn )襄(xiāng )公(gōng )少(shǎo )子(zǐ )也(yě ),不(bú )得(dé )立(lì ),号(hào )为(wéi )桓(huán )叔(shū ),桓(huán )叔(shū )最(zuì )爱(ài )。桓(huán )叔(shū )生(shēng )惠(huì )伯(bó )谈(tán ),谈(tán )生(shēng )悼(dào )公(gōng )周(zhōu )。周(zhōu )之(zhī )立(lì ),年(nián )十(shí )四(sì )矣(yǐ )。悼(dào )公(gōng )曰(yuē ):“大(dà )父(fù )、父(fù )皆(jiē )不(bú )得(dé )立(lì )而(ér )辟(pì )难(nán )於(yú )周(zhōu ),客(kè )死(sǐ )焉(yān )。寡(guǎ )人(rén )自(zì )以(yǐ )疏(shū )远(yuǎn ),毋(wú )几(jǐ )为(wéi )君(jūn )。今(jīn )大(dà )夫(fū )不(bú )忘(wàng )文(wén )、襄(xiāng )之(zhī )意(yì )而(ér )惠(huì )立(lì )桓(huán )叔(shū )之(zhī )後(hòu ),赖(lài )宗(zōng )庙(miào )大(dà )夫(fū )之(zhī )灵(líng ),得(dé )奉(fèng )晋(jìn )祀(sì ),岂(qǐ )敢(gǎn )不(bú )战(zhàn )战(zhàn )乎(hū )?大(dà )夫(fū )其(qí )亦(yì )佐(zuǒ )寡(guǎ )人(rén )!”於(yú )是(shì )逐(zhú )不(bú )臣(chén )者(zhě )七(qī )人(rén ),修(xiū )旧(jiù )功(gōng ),施(shī )德(dé )惠(huì ),收(shōu )文(wén )公(gōng )入(rù )时(shí )功(gōng )臣(chén )後(hòu )。秋(qiū ),伐(fá )郑(zhèng )。郑(zhèng )师(shī )败(bài ),遂(suí )至(zhì )陈(chén )。

三(sān )年(nián ),晋(jìn )会(huì )诸(zhū )侯(hóu )。悼(dào )公(gōng )问(wèn )群(qún )臣(chén )可(kě )用(yòng )者(zhě ),祁(qí )傒(xī )举(jǔ )解(jiě )狐(hú )。解(jiě )狐(hú ),傒(xī )之(zhī )仇(chóu )。复(fù )问(wèn ),举(jǔ )其(qí )子(zǐ )祁(qí )午(wǔ )。君(jūn )子(zǐ )曰(yuē ):“祁(qí )傒(xī )可(kě )谓(wèi )不(bú )党(dǎng )矣(yǐ )!外(wài )举(jǔ )不(bú )隐(yǐn )仇(chóu ),内(nèi )举(jǔ )不(bú )隐(yǐn )子(zǐ )。”方(fāng )会(huì )诸(zhū )侯(hóu ),悼(dào )公(gōng )弟(dì )杨(yáng )干(gàn )乱(luàn )行(háng ),魏(wèi )绛(jiàng )戮(lù )其(qí )仆(pú )。悼(dào )公(gōng )怒(nù ),或(huò )谏(jiàn )公(gōng ),公(gōng )卒(zú )贤(xián )绛(jiàng ),任(rèn )之(zhī )政(zhèng ),使(shǐ )和(hé )戎(róng ),戎(róng )大(dà )亲(qīn )附(fù )。十(shí )一(yī )年(nián ),悼(dào )公(gōng )曰(yuē ):“自(zì )吾(wú )用(yòng )魏(wèi )绛(jiàng ),九(jiǔ )合(hé )诸(zhū )侯(hóu ),和(hé )戎(róng )、翟(zhái ),魏(wèi )子(zǐ )之(zhī )力(lì )也(yě )。”赐(cì )之(zhī )乐(lè ),三(sān )让(ràng )乃(nǎi )受(shòu )之(zhī )。冬(dōng ),秦(qín )取(qǔ )我(wǒ )栎(lì )。

十(shí )四(sì )年(nián ),晋(jìn )使(shǐ )六(liù )卿(qīng )率(lǜ )诸(zhū )侯(hóu )伐(fá )秦(qín ),度(dù )泾(jīng ),大(dà )败(bài )秦(qín )军(jūn ),至(zhì )棫(yù )林(lín )而(ér )去(qù )。

十(shí )五(wǔ )年(nián ),悼(dào )公(gōng )问(wèn )治(zhì )国(guó )於(yú )师(shī )旷(kuàng )。师(shī )旷(kuàng )曰(yuē ):“惟(wéi )仁(rén )义(yì )为(wéi )本(běn )。”冬(dōng ),悼(dào )公(gōng )卒(zú ),子(zǐ )平(píng )公(gōng )彪(biāo )立(lì )。

平(píng )公(gōng )元(yuán )年(nián ),伐(fá )齐(qí ),齐(qí )灵(líng )公(gōng )与(yǔ )战(zhàn )靡(mí )下(xià ),齐(qí )师(shī )败(bài )走(zǒu )。晏(yàn )婴(yīng )曰(yuē ):“君(jūn )亦(yì )毋(wú )勇(yǒng ),何(hé )不(bú )止(zhǐ )战(zhàn )?”遂(suí )去(qù )。晋(jìn )追(zhuī ),遂(suí )围(wéi )临(lín )菑(zī ),尽(jìn )烧(shāo )屠(tú )其(qí )郭(guō )中(zhōng )。东(dōng )至(zhì )胶(jiāo ),南(nán )至(zhì )沂(yí ),齐(qí )皆(jiē )城(chéng )守(shǒu ),晋(jìn )乃(nǎi )引(yǐn )兵(bīng )归(guī )。

六(liù )年(nián ),鲁(lǔ )襄(xiāng )公(gōng )朝(cháo )晋(jìn )。晋(jìn )栾(luán )逞(chěng )有(yǒu )罪(zuì ),奔(bēn )齐(qí )。八(bā )年(nián ),齐(qí )庄(zhuāng )公(gōng )微(wēi )遣(qiǎn )栾(luán )逞(chěng )於(yú )曲(qǔ )沃(wò ),以(yǐ )兵(bīng )随(suí )之(zhī )。齐(qí )兵(bīng )上(shàng )太(tài )行(háng ),栾(luán )逞(chěng )从(cóng )曲(qǔ )沃(wò )中(zhōng )反(fǎn ),袭(xí )入(rù )绛(jiàng )。绛(jiàng )不(bú )戒(jiè ),平(píng )公(gōng )欲(yù )自(zì )杀(shā ),范(fàn )献(xiàn )子(zǐ )止(zhǐ )公(gōng ),以(yǐ )其(qí )徒(tú )击(jī )逞(chěng ),逞(chěng )败(bài )走(zǒu )曲(qǔ )沃(wò )。曲(qǔ )沃(wò )攻(gōng )逞(chěng ),逞(chěng )死(sǐ ),遂(suí )灭(miè )栾(luán )氏(shì )宗(zōng )。逞(chěng )者(zhě ),栾(luán )书(shū )孙(sūn )也(yě )。其(qí )入(rù )绛(jiàng ),与(yǔ )魏(wèi )氏(shì )谋(móu )。齐(qí )庄(zhuāng )公(gōng )闻(wén )逞(chěng )败(bài ),乃(nǎi )还(hái ),取(qǔ )晋(jìn )之(zhī )朝(cháo )歌(gē )去(qù ),以(yǐ )报(bào )临(lín )菑(zī )之(zhī )役(yì )也(yě )。

十(shí )年(nián ),齐(qí )崔(cuī )杼(zhù )弑(shì )其(qí )君(jūn )庄(zhuāng )公(gōng )。晋(jìn )因(yīn )齐(qí )乱(luàn ),伐(fá )败(bài )齐(qí )於(yú )高(gāo )唐(táng )去(qù ),报(bào )太(tài )行(háng )之(zhī )役(yì )也(yě )。

十(shí )四(sì )年(nián ),吴(wú )延(yán )陵(líng )季(jì )子(zǐ )来(lái )使(shǐ ),与(yǔ )赵(zhào )文(wén )子(zǐ )、韩(hán )宣(xuān )子(zǐ )、魏(wèi )献(xiàn )子(zǐ )语(yǔ ),曰(yuē ):“晋(jìn )国(guó )之(zhī )政(zhèng ),卒(zú )归(guī )此(cǐ )三(sān )家(jiā )矣(yǐ )。”

十(shí )九(jiǔ )年(nián ),齐(qí )使(shǐ )晏(yàn )婴(yīng )如(rú )晋(jìn ),与(yǔ )叔(shū )乡(xiāng )语(yǔ )。叔(shū )乡(xiāng )曰(yuē ):“晋(jìn ),季(jì )世(shì )也(yě )。公(gōng )厚(hòu )赋(fù )为(wéi )台(tái )池(chí )而(ér )不(bú )恤(xù )政(zhèng ),政(zhèng )在(zài )私(sī )门(mén ),其(qí )可(kě )久(jiǔ )乎(hū )!”晏(yàn )子(zǐ )然(rán )之(zhī )。

二(èr )十(shí )二(èr )年(nián ),伐(fá )燕(yàn )。二(èr )十(shí )六(liù )年(nián ),平(píng )公(gōng )卒(zú ),子(zǐ )昭(zhāo )公(gōng )夷(yí )立(lì )。

昭(zhāo )公(gōng )六(liù )年(nián )卒(zú )。六(liù )卿(qīng )彊(jiāng ),公(gōng )室(shì )卑(bēi )。子(zǐ )顷(qǐng )公(gōng )去(qù )疾(jí )立(lì )。

顷(qǐng )公(gōng )六(liù )年(nián ),周(zhōu )景(jǐng )王(wáng )崩(bēng ),王(wáng )子(zǐ )争(zhēng )立(lì )。晋(jìn )六(liù )卿(qīng )平(píng )王(wáng )室(shì )乱(luàn ),立(lì )敬(jìng )王(wáng )。

九(jiǔ )年(nián ),鲁(lǔ )季(jì )氏(shì )逐(zhú )其(qí )君(jūn )昭(zhāo )公(gōng ),昭(zhāo )公(gōng )居(jū )乾(qián )侯(hóu )。十(shí )一(yī )年(nián ),卫(wèi )、宋(sòng )使(shǐ )使(shǐ )请(qǐng )晋(jìn )纳(nà )鲁(lǔ )君(jūn )。季(jì )平(píng )子(zǐ )私(sī )赂(lù )范(fàn )献(xiàn )子(zǐ ),献(xiàn )子(zǐ )受(shòu )之(zhī ),乃(nǎi )谓(wèi )晋(jìn )君(jūn )曰(yuē ):“季(jì )氏(shì )无(wú )罪(zuì )。”不(bú )果(guǒ )入(rù )鲁(lǔ )君(jūn )。

十(shí )二(èr )年(nián ),晋(jìn )之(zhī )宗(zōng )家(jiā )祁(qí )傒(xī )孙(sūn ),叔(shū )乡(xiāng )子(zǐ ),相(xiàng )恶(è )於(yú )君(jūn )。六(liù )卿(qīng )欲(yù )弱(ruò )公(gōng )室(shì ),乃(nǎi )遂(suí )以(yǐ )法(fǎ )尽(jìn )灭(miè )其(qí )族(zú )。而(ér )分(fèn )其(qí )邑(yì )为(wéi )十(shí )县(xiàn ),各(gè )令(lìng )其(qí )子(zǐ )为(wéi )大(dà )夫(fū )。晋(jìn )益(yì )弱(ruò ),六(liù )卿(qīng )皆(jiē )大(dà )。

十(shí )四(sì )年(nián ),顷(qǐng )公(gōng )卒(zú ),子(zǐ )定(dìng )公(gōng )午(wǔ )立(lì )。

定(dìng )公(gōng )十(shí )一(yī )年(nián ),鲁(lǔ )阳(yáng )虎(hǔ )奔(bēn )晋(jìn ),赵(zhào )鞅(yāng )简(jiǎn )子(zǐ )舍(shě )之(zhī )。十(shí )二(èr )年(nián ),孔(kǒng )子(zǐ )相(xiàng )鲁(lǔ )。

十(shí )五(wǔ )年(nián ),赵(zhào )鞅(yāng )使(shǐ )邯(hán )郸(dān )大(dà )夫(fū )午(wǔ ),不(bú )信(xìn ),欲(yù )杀(shā )午(wǔ ),午(wǔ )与(yǔ )中(zhōng )行(háng )寅(yín )、范(fàn )吉(jí )射(shè )亲(qīn )攻(gōng )赵(zhào )鞅(yāng ),鞅(yāng )走(zǒu )保(bǎo )晋(jìn )阳(yáng )。定(dìng )公(gōng )围(wéi )晋(jìn )阳(yáng )。荀(xún )栎(lì )、韩(hán )不(bú )信(xìn )、魏(wèi )侈(chǐ )与(yǔ )范(fàn )、中(zhōng )行(háng )为(wéi )仇(chóu ),乃(nǎi )移(yí )兵(bīng )伐(fá )范(fàn )、中(zhōng )行(háng )。范(fàn )、中(zhōng )行(háng )反(fǎn ),晋(jìn )君(jūn )击(jī )之(zhī ),败(bài )范(fàn )、中(zhōng )行(háng )。范(fàn )、中(zhōng )行(háng )走(zǒu )朝(cháo )歌(gē ),保(bǎo )之(zhī )。韩(hán )、魏(wèi )为(wéi )赵(zhào )鞅(yāng )谢(xiè )晋(jìn )君(jūn ),乃(nǎi )赦(shè )赵(zhào )鞅(yāng ),复(fù )位(wèi )。二(èr )十(shí )二(èr )年(nián ),晋(jìn )败(bài )范(fàn )、中(zhōng )行(háng )氏(shì ),二(èr )子(zǐ )奔(bēn )齐(qí )。

三(sān )十(shí )年(nián ),定(dìng )公(gōng )与(yǔ )吴(wú )王(wáng )夫(fū )差(chà )会(huì )黄(huáng )池(chí ),争(zhēng )长(zhǎng ),赵(zhào )鞅(yāng )时(shí )从(cóng ),卒(zú )长(zhǎng )吴(wú )。

三(sān )十(shí )一(yī )年(nián ),齐(qí )田(tián )常(cháng )弑(shì )其(qí )君(jūn )简(jiǎn )公(gōng ),而(ér )立(lì )简(jiǎn )公(gōng )弟(dì )骜(ào )为(wéi )平(píng )公(gōng )。三(sān )十(shí )三(sān )年(nián ),孔(kǒng )子(zǐ )卒(zú )。

三(sān )十(shí )七(qī )年(nián ),定(dìng )公(gōng )卒(zú ),子(zǐ )出(chū )公(gōng )凿(záo )立(lì )。

出(chū )公(gōng )十(shí )七(qī )年(nián ),”知(zhī )伯(bó )与(yǔ )赵(zhào )、韩(hán )、魏(wèi )共(gòng )分(fèn )范(fàn )、中(zhōng )行(háng )地(dì )以(yǐ )为(wéi )邑(yì )。出(chū )公(gōng )怒(nù ),告(gào )齐(qí )、鲁(lǔ ),欲(yù )以(yǐ )伐(fá )四(sì )卿(qīng )。四(sì )卿(qīng )恐(kǒng ),遂(suí )反(fǎn )攻(gōng )出(chū )公(gōng )。出(chū )公(gōng )奔(bēn )齐(qí ),道(dào )死(sǐ )。故(gù )知(zhī )伯(bó )乃(nǎi )立(lì )昭(zhāo )公(gōng )曾(céng )孙(sūn )骄(jiāo )为(wéi )晋(jìn )君(jūn ),是(shì )为(wéi )哀(āi )公(gōng )。

哀(āi )公(gōng )大(dà )父(fù )雍(yōng ),晋(jìn )昭(zhāo )公(gōng )少(shǎo )子(zǐ )也(yě ),号(hào )为(wéi )戴(dài )子(zǐ )。戴(dài )子(zǐ )生(shēng )忌(jì )。忌(jì )善(shàn )知(zhī )伯(bó ),蚤(zǎo )死(sǐ ),故(gù )知(zhī )伯(bó )欲(yù )尽(jìn )并(bìng )晋(jìn ),未(wèi )敢(gǎn ),乃(nǎi )立(lì )忌(jì )子(zǐ )骄(jiāo )为(wéi )君(jūn )。当(dāng )是(shì )时(shí ),晋(jìn )国(guó )政(zhèng )皆(jiē )决(jué )知(zhī )伯(bó ),晋(jìn )哀(āi )公(gōng )不(bú )得(dé )有(yǒu )所(suǒ )制(zhì )。知(zhī )伯(bó )遂(suí )有(yǒu )范(fàn )、中(zhōng )行(háng )地(dì ),最(zuì )彊(jiāng )。

哀(āi )公(gōng )四(sì )年(nián ),赵(zhào )襄(xiāng )子(zǐ )、韩(hán )康(kāng )子(zǐ )、魏(wèi )桓(huán )子(zǐ )共(gòng )杀(shā )知(zhī )伯(bó ),尽(jìn )并(bìng )其(qí )地(dì )。

十(shí )八(bā )年(nián ),哀(āi )公(gōng )卒(zú ),子(zǐ )幽(yōu )公(gōng )柳(liǔ )立(lì )。

幽(yōu )公(gōng )之(zhī )时(shí ),晋(jìn )畏(wèi ),反(fǎn )朝(cháo )韩(hán )、赵(zhào )、魏(wèi )之(zhī )君(jūn )。独(dú )有(yǒu )绛(jiàng )、曲(qǔ )沃(wò ),馀(yú )皆(jiē )入(rù )三(sān )晋(jìn )。

十(shí )五(wǔ )年(nián ),魏(wèi )文(wén )侯(hóu )初(chū )立(lì )。十(shí )八(bā )年(nián ),幽(yōu )公(gōng )淫(yín )妇(fù )人(rén ),夜(yè )窃(qiè )出(chū )邑(yì )中(zhōng ),盗(dào )杀(shā )幽(yōu )公(gōng )。魏(wèi )文(wén )侯(hóu )以(yǐ )兵(bīng )诛(zhū )晋(jìn )乱(luàn ),立(lì )幽(yōu )公(gōng )子(zǐ )止(zhǐ ),是(shì )为(wéi )烈(liè )公(gōng )。

烈(liè )公(gōng )十(shí )九(jiǔ )年(nián ),周(zhōu )威(wēi )烈(liè )王(wáng )赐(cì )赵(zhào )、韩(hán )、魏(wèi )皆(jiē )命(mìng )为(wéi )诸(zhū )侯(hóu )。

二(èr )十(shí )七(qī )年(nián ),烈(liè )公(gōng )卒(zú ),子(zǐ )孝(xiào )公(gōng )颀(qí )立(lì )。孝(xiào )公(gōng )九(jiǔ )年(nián ),魏(wèi )武(wǔ )侯(hóu )初(chū )立(lì ),袭(xí )邯(hán )郸(dān ),不(bú )胜(shèng )而(ér )去(qù )。十(shí )七(qī )年(nián ),孝(xiào )公(gōng )卒(zú ),子(zǐ )静(jìng )公(gōng )俱(jù )酒(jiǔ )立(lì )。是(shì )岁(suì ),齐(qí )威(wēi )王(wáng )元(yuán )年(nián )也(yě )。

静(jìng )公(gōng )二(èr )年(nián ),魏(wèi )武(wǔ )侯(hóu )、韩(hán )哀(āi )侯(hóu )、赵(zhào )敬(jìng )侯(hóu )灭(miè )晋(jìn )後(hòu )而(ér )三(sān )分(fèn )其(qí )地(dì )。静(jìng )公(gōng )迁(qiān )为(wéi )家(jiā )人(rén ),晋(jìn )绝(jué )不(bú )祀(sì )。

太(tài )史(shǐ )公(gōng )曰(yuē ):晋(jìn )文(wén )公(gōng ),古(gǔ )所(suǒ )谓(wèi )明(míng )君(jūn )也(yě ),亡(wáng )居(jū )外(wài )十(shí )九(jiǔ )年(nián ),至(zhì )困(kùn )约(yuē ),及(jí )即(jí )位(wèi )而(ér )行(háng )赏(shǎng ),尚(shàng )忘(wàng )介(jiè )子(zǐ )推(tuī ),况(kuàng )骄(jiāo )主(zhǔ )乎(hū )?灵(líng )公(gōng )既(jì )弑(shì ),其(qí )後(hòu )成(chéng )、景(jǐng )致(zhì )严(yán ),至(zhì )厉(lì )大(dà )刻(kè ),大(dà )夫(fū )惧(jù )诛(zhū ),祸(huò )作(zuò )。悼(dào )公(gōng )以(yǐ )後(hòu )日(rì )衰(shuāi ),六(liù )卿(qīng )专(zhuān )权(quán )。故(gù )君(jūn )道(dào )之(zhī )御(yù )其(qí )臣(chén )下(xià )。固(gù )不(bú )易(yì )哉(zāi )!

天(tiān )命(mìng )叔(shū )虞(yú ),卒(zú )封(fēng )於(yú )唐(táng )。桐(tóng )珪(guī )既(jì )削(xuē ),河(hé )、汾(fén )是(shì )荒(huāng )。文(wén )侯(hóu )虽(suī )嗣(sì ),曲(qǔ )沃(wò )日(rì )彊(jiāng )。未(wèi )知(zhī )本(běn )末(mò ),祚(zuò )倾(qīng )桓(huán )庄(zhuāng )。献(xiàn )公(gōng )昏(hūn )惑(huò ),太(tài )子(zǐ )罹(lí )殃(yāng )。重(zhòng )耳(ěr )致(zhì )霸(bà ),朝(cháo )周(zhōu )河(hé )阳(yáng )。灵(líng )既(jì )丧(sàng )德(dé ),厉(lì )亦(yì )无(wú )防(fáng )。四(sì )卿(qīng )侵(qīn )侮(wǔ )。晋(jìn )祚(zuò )遽(jù )亡(wáng )。

阅读:26530

打赏捐助〔Donate〕>>>

《晋世家》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库