汉纪十六【登录】

《资治通鉴》 > 《汉纪》·六十卷 > 《汉纪十六》 > 拼音版

起(qǐ )强(qiáng )圉(yǔ )协(xié )洽(qià ),尽(jìn )昭(zhāo )阳(yáng )赤(chì )奋(fèn )若(ruò ),凡(fán )七(qī )年(nián )。

孝(xiào )昭(zhāo )皇(huáng )帝(dì )下(xià )元(yuán )平(píng )元(yuán )年(nián )(丁(dīng )未(wèi ),公(gōng )元(yuán )前(qián )七(qī )四(sì )年(nián ))

春(chūn ),二(èr )月(yuè ),诏(zhào )减(jiǎn )口(kǒu )赋(fù )钱(qián )什(shí )三(sān )。

夏(xià ),四(sì )月(yuè ),癸(guǐ )来(lái ),帝(dì )崩(bēng )于(yú )未(wèi )央(yāng )宫(gōng );无(wú )嗣(sì )。时(shí )武(wǔ )帝(dì )子(zǐ )独(dú )有(yǒu )广(guǎng )陵(líng )王(wáng )胥(xū ),大(dà )将(jiāng )军(jūn )光(guāng )与(yǔ )群(qún )臣(chén )议(yì )所(suǒ )立(lì ),咸(xián )持(chí )广(guǎng )陵(líng )王(wáng )。王(wáng )本(běn )以(yǐ )行(háng )失(shī )道(dào ),先(xiān )帝(dì )所(suǒ )不(bú )用(yòng );光(guāng )内(nèi )不(bú )自(zì )安(ān )。朗(lǎng )有(yǒu )上(shàng )书(shū )言(yán ):“周(zhōu )太(tài )王(wáng )废(fèi )太(tài )伯(bó )立(lì )王(wáng )季(jì ),文(wén )王(wáng )舍(shě )伯(bó )邑(yì )考(kǎo )立(lì )武(wǔ )王(wáng ),唯(wéi )在(zài )所(suǒ )宜(yí ),虽(suī )废(fèi )长(zhǎng )立(lì )少(shǎo )可(kě )也(yě )。广(guǎng )陵(líng )王(wáng )不(bú )可(kě )以(yǐ )承(chéng )宗(zōng )嗣(sì )。”言(yán )合(hé )光(guāng )意(yì )。光(guāng )以(yǐ )其(qí )书(shū )示(shì )丞(chéng )相(xiàng )敞(chǎng )等(děng ),擢(zhuó )郎(láng )为(wéi )九(jiǔ )江(jiāng )太(tài )守(shǒu )。即(jí )日(rì )承(chéng )皇(huáng )后(hòu )诏(zhào ),遣(qiǎn )行(háng )大(dà )鸿(hóng )胪(lú )事(shì )少(shǎo )府(fǔ )乐(lè )成(chéng )、宗(zōng )正(zhèng )德(dé )、光(guāng )禄(lù )大(dà )夫(fū )吉(jí )、中(zhōng )郎(láng )将(jiāng )利(lì )汉(hàn ),迎(yíng )昌(chāng )邑(yì )王(wáng )贺(hè ),乘(chéng )七(qī )乘(chéng )传(chuán )诣(yì )长(zhǎng )安(ān )邸(dǐ )。光(guāng )又(yòu )白(bái )皇(huáng )后(hòu ),徒(tú )右(yòu )将(jiāng )军(jūn )安(ān )世(shì )为(wéi )车(chē )骑(qí )将(jiāng )军(jūn )。

贺(hè ),昌(chāng )邑(yì )哀(āi )王(wáng )之(zhī )子(zǐ )也(yě ),在(zài )国(guó )素(sù )狂(kuáng )纵(zòng ),动(dòng )作(zuò )无(wú )节(jiē )。武(wǔ )帝(dì )之(zhī )丧(sàng ),贺(hè )游(yóu )猎(liè )不(bú )止(zhǐ )。尝(cháng )游(yóu )方(fāng )与(yǔ ),不(bú )半(bàn )日(rì )驰(chí )二(èr )百(bǎi )里(lǐ )。中(zhōng )尉(wèi )琅(láng )邪(xié )王(wáng )吉(jí )上(shàng )疏(shū )谏(jiàn )曰(yuē ):“大(dà )王(wáng )不(bú )好(hǎo )书(shū )术(shù )而(ér )乐(lè )逸(yì )游(yóu ),冯(féng )式(shì )撙(zǔn )街(jiē ),驰(chí )骋(chěng )不(bú )止(zhǐ ),口(kǒu )倦(juàn )虖(hū )叱(chì )咤(zhà ),手(shǒu )苦(kǔ )于(yú )棰(chuí )辔(pèi ),身(shēn )劳(láo )虖(hū )车(chē )舆(yú ),朝(cháo )则(zé )冒(mào )雾(wù )露(lù ),昼(zhòu )则(zé )被(bèi )尘(chén )埃(āi ),夏(xià )则(zé )为(wéi )大(dà )暑(shǔ )之(zhī )所(suǒ )暴(bào )炙(zhì ),冬(dōng )则(zé )为(wéi )风(fēng )寒(hán )之(zhī )所(suǒ )匽(yǎn )薄(báo ),数(shù )以(yǐ )耎(nuò )脆(cuì )之(zhī )玉(yù )体(tǐ )犯(fàn )勤(qín )劳(láo )之(zhī )烦(fán )毒(dú ),非(fēi )所(suǒ )以(yǐ )全(quán )寿(shòu )命(mìng )之(zhī )宗(zōng )也(yě ),又(yòu )非(fēi )所(suǒ )以(yǐ )进(jìn )仁(rén )义(yì )之(zhī )隆(lóng )也(yě )。夫(fū )广(guǎng )厦(shà )之(zhī )下(xià ),细(xì )旃(zhān )之(zhī )上(shàng ),明(míng )师(shī )居(jū )前(qián ),勤(qín )诵(sòng )在(zài )后(hòu ),上(shàng )论(lùn )唐(táng )、虞(yú )之(zhī )际(jì ),下(xià )及(jí )殷(yīn )、周(zhōu )之(zhī )盛(shèng ),考(kǎo )仁(rén )圣(shèng )之(zhī )风(fēng ),习(xí )治(zhì )国(guó )之(zhī )道(dào ),欣(xīn )欣(xīn )焉(yān )发(fā )愤(fèn )忘(wàng )食(shí ),日(rì )新(xīn )厥(jué )德(dé ),其(qí )乐(lè )岂(qǐ )街(jiē )橛(jué )之(zhī )间(jiān )哉(zāi )!休(xiū )则(zé )俛(miǎn )仰(yǎng )屈(qū )伸(shēn )以(yǐ )利(lì )形(xíng ),进(jìn )退(tuì )步(bù )趋(qū )以(yǐ )实(shí )下(xià ),吸(xī )新(xīn )吐(tǔ )故(gù )以(yǐ )练(liàn )臧(zāng ),专(zhuān )意(yì )积(jī )精(jīng )以(yǐ )适(shì )神(shén ),于(yú )以(yǐ )养(yǎng )生(shēng ),岂(qǐ )不(bú )长(zhǎng )哉(zāi )!大(dà )王(wáng )诚(chéng )留(liú )意(yì )如(rú )此(cǐ ),则(zé )心(xīn )有(yǒu )尧(yáo )、舜(shùn )之(zhī )志(zhì ),体(tǐ )有(yǒu )乔(qiáo )、松(sōng )之(zhī )寿(shòu ),美(měi )声(shēng )广(guǎng )誉(yù ),登(dēng )而(ér )上(shàng )闻(wén ),则(zé )福(fú )禄(lù )其(qí )臻(zhēn )而(ér )社(shè )稷(jì )安(ān )矣(yǐ )。皇(huáng )帝(dì )仁(rén )圣(shèng ),至(zhì )今(jīn )思(sī )慕(mù )未(wèi )怠(dài ),于(yú )宫(gōng )馆(guǎn )、囿(yòu )池(chí )、戈(gē )猎(liè )之(zhī )乐(lè )未(wèi )有(yǒu )所(suǒ )幸(xìng ),大(dà )王(wáng )宜(yí )夙(sù )夜(yè )念(niàn )此(cǐ )以(yǐ )承(chéng )圣(shèng )意(yì )。诸(zhū )侯(hóu )骨(gǔ )肉(ròu ),莫(mò )亲(qīn )大(dà )王(wáng ),大(dà )王(wáng )于(yú )属(shǔ )则(zé )子(zǐ )也(yě ),于(yú )位(wèi )则(zé )臣(chén )也(yě ),一(yī )身(shēn )而(ér )二(èr )任(rèn )之(zhī )责(zé )加(jiā )焉(yān )。恩(ēn )爱(ài )行(háng )义(yì ),纤(xiān )介(jiè )有(yǒu )不(bú )具(jù )者(zhě ),于(yú )以(yǐ )上(shàng )闻(wén ),非(fēi )飨(xiǎng )国(guó )之(zhī )福(fú )也(yě )。”王(wáng )乃(nǎi )下(xià )令(lìng )曰(yuē ):“寡(guǎ )人(rén )造(zào )行(háng )不(bú )能(néng )无(wú )惰(duò ),中(zhōng )尉(wèi )其(qí )忠(zhōng ),数(shù )辅(fǔ )吾(wú )过(guò )。”使(shǐ )谒(yè )者(zhě )千(qiān )秋(qiū )赐(cì )中(zhōng )尉(wèi )牛(niú )肉(ròu )五(wǔ )百(bǎi )斤(jīn ),酒(jiǔ )五(wǔ )石(shí ),脯(pú )五(wǔ )束(shù )。其(qí )后(hòu )复(fù )放(fàng )纵(zòng )自(zì )若(ruò )。

郎(láng )中(zhōng )令(lìng )山(shān )阳(yáng )龚(gōng )遂(suí ),忠(zhōng )厚(hòu )刚(gāng )毅(yì ),有(yǒu )大(dà )节(jiē ),内(nèi )谏(jiàn )争(zhēng )于(yú )王(wáng ),外(wài )责(zé )傅(fù )相(xiàng ),引(yǐn )经(jīng )义(yì ),陈(chén )祸(huò )福(fú ),至(zhì )于(yú )涕(tì )泣(qì ),蹇(jiǎn )蹇(jiǎn )亡(wáng )已(yǐ ),面(miàn )刺(cì )王(wáng )过(guò )。王(wáng )至(zhì )掩(yǎn )耳(ěr )起(qǐ )走(zǒu ),曰(yuē ):“郎(láng )中(zhōng )令(lìng )善(shàn )愧(kuì )人(rén )!”王(wáng )尝(cháng )久(jiǔ )与(yǔ )驺(zōu )奴(nú )、宰(zǎi )人(rén )游(yóu )戏(xì )饮(yǐn )食(shí ),赏(shǎng )赐(cì )无(wú )度(dù ),遂(suí )入(rù )见(jiàn )王(wáng ),涕(tì )泣(qì )膝(xī )行(háng ),左(zuǒ )右(yòu )侍(shì )御(yù )皆(jiē )出(chū )涕(tì )。王(wáng )曰(yuē ):“郎(láng )中(zhōng )令(lìng )何(hé )为(wéi )哭(kū )?”遂(suí )曰(yuē ):“臣(chén )痛(tòng )社(shè )稷(jì )危(wēi )也(yě )!愿(yuàn )赐(cì )清(qīng )闲(xián ),竭(jié )愚(yú )!”王(wáng )辟(pì )左(zuǒ )右(yòu )。遂(suí )曰(yuē ):“大(dà )王(wáng )知(zhī )胶(jiāo )西(xī )王(wáng )所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )无(wú )道(dào )亡(wáng )乎(hū )?”王(wáng )曰(yuē ):“不(bú )知(zhī )也(yě )。”曰(yuē ):“臣(chén )闻(wén )胶(jiāo )西(xī )王(wáng )有(yǒu )谀(yú )臣(chén )侯(hóu )得(dé ),王(wáng )所(suǒ )为(wéi )似(sì )于(yú )桀(jié )、纣(zhòu )也(yě ),得(dé )以(yǐ )为(wéi )尧(yáo )、舜(shùn )也(yě )。王(wáng )说(shuō )其(qí )谄(chǎn )谀(yú ),常(cháng )与(yǔ )寝(qǐn )处(chù ),唯(wéi )得(dé )所(suǒ )言(yán ),以(yǐ )至(zhì )于(yú )是(shì )。今(jīn )大(dà )王(wáng )亲(qīn )近(jìn )群(qún )小(xiǎo ),渐(jiàn )渍(zì )邪(xié )恶(è )所(suǒ )习(xí ),存(cún )亡(wáng )之(zhī )机(jī ),不(bú )可(kě )不(bú )慎(shèn )也(yě )!臣(chén )请(qǐng )选(xuǎn )郎(láng )通(tōng )经(jīng )有(yǒu )行(háng )义(yì )者(zhě )与(yǔ )王(wáng )起(qǐ )成(chéng ),坐(zuò )则(zé )诵(sòng )《诗(shī )》、《书(shū )》,立(lì )则(zé )习(xí )礼(lǐ )容(róng ),宜(yí )有(yǒu )益(yì )。”王(wáng )许(xǔ )之(zhī )。遂(suí )乃(nǎi )选(xuǎn )郎(láng )中(zhōng )张(zhāng )安(ān )等(děng )十(shí )人(rén )侍(shì )王(wáng )。居(jū )数(shù )日(rì ),王(wáng )皆(jiē )逐(zhú )去(qù )安(ān )等(děng )。

王(wáng )尝(cháng )见(jiàn )大(dà )白(bái )犬(quǎn ),颈(jǐng )以(yǐ )下(xià )似(sì )人(rén ),冠(guàn )方(fāng )山(shān )冠(guàn )而(ér )无(wú )尾(wěi ),以(yǐ )问(wèn )龚(gōng )遂(suí ),遂(suí )曰(yuē ):“此(cǐ )天(tiān )戒(jiè ),言(yán )在(zài )侧(cè )者(zhě )尽(jìn )冠(guàn )狗(gǒu )也(yě ),去(qù )之(zhī )则(zé )存(cún ),不(bú )去(qù )则(zé )亡(wáng )矣(yǐ )。”后(hòu )又(yòu )闻(wén )人(rén )声(shēng )曰(yuē ):“熊(xióng )!”视(shì )而(ér )见(jiàn )大(dà )熊(xióng ),左(zuǒ )右(yòu )莫(mò )见(jiàn ),以(yǐ )问(wèn )遂(suí ),遂(suí )曰(yuē ):“熊(xióng ),山(shān )野(yě )之(zhī )兽(shòu ),而(ér )来(lái )之(zhī )宫(gōng )室(shì ),王(wáng )独(dú )见(jiàn )之(zhī ),此(cǐ )天(tiān )戒(jiè )大(dà )王(wáng ),恐(kǒng )宫(gōng )室(shì )将(jiāng )空(kōng ),危(wēi )亡(wáng )象(xiàng )也(yě )。”王(wáng )仰(yǎng )天(tiān )而(ér )叹(tàn )曰(yuē ):“不(bú )祥(xiáng )何(hé )为(wéi )数(shù )来(lái )!”遂(suí )叩(kòu )头(tóu )曰(yuē ):“臣(chén )不(bú )敢(gǎn )隐(yǐn )忠(zhōng ),数(shù )言(yán )危(wēi )亡(wáng )之(zhī )戒(jiè );大(dà )王(wáng )不(bú )说(shuō )。夫(fū )国(guó )之(zhī )存(cún )亡(wáng ),岂(qǐ )在(zài )臣(chén )言(yán )哉(zāi )!愿(yuàn )王(wáng )内(nèi )自(zì )揆(kuí )度(dù )。大(dà )王(wáng )诵(sòng )《诗(shī )》三(sān )百(bǎi )五(wǔ )篇(piān ),人(rén )事(shì )浃(jiā ),王(wáng )道(dào )备(bèi )。王(wáng )之(zhī )所(suǒ )行(háng ),中(zhōng )《诗(shī )》一(yī )篇(piān )何(hé )等(děng )也(yě )?大(dà )王(wáng )位(wèi )于(yú )诸(zhū )侯(hóu )王(wáng ),行(háng )污(wū )于(yú )庶(shù )人(rén ),以(yǐ )存(cún )难(nán ),以(yǐ )亡(wáng )易(yì ),宜(yí )深(shēn )察(chá )之(zhī )!”后(hòu )又(yòu )血(xuè )污(wū )王(wáng )坐(zuò )席(xí ),王(wáng )问(wèn )遂(suí );遂(suí )叫(jiào )然(rán )号(hào )曰(yuē ):“宫(gōng )空(kōng )不(bú )久(jiǔ ),妖(yāo )祥(xiáng )数(shù )至(zhì )。血(xuè )者(zhě ),阴(yīn )忧(yōu )象(xiàng )也(yě ),宜(yí )畏(wèi )慎(shèn )自(zì )省(shěng )!”王(wáng )终(zhōng )不(bú )改(gǎi )节(jiē )。

及(jí )征(zhēng )书(shū )至(zhì ),夜(yè )漏(lòu )未(wèi )尽(jìn )一(yī )刻(kè ),以(yǐ )火(huǒ )发(fā )书(shū )。其(qí )日(rì )中(zhōng ),王(wáng )发(fā );晡(bū )时(shí ),至(zhì )定(dìng )陶(táo ),行(háng )百(bǎi )三(sān )十(shí )五(wǔ )里(lǐ ),侍(shì )从(cóng )者(zhě )马(mǎ )死(sǐ )相(xiàng )望(wàng )于(yú )道(dào )。王(wáng )吉(jí )奏(zòu )书(shū )戒(jiè )王(wáng )曰(yuē ):“臣(chén )闻(wén )高(gāo )宗(zōng )谅(liàng )闇(ān ),三(sān )年(nián )不(bú )言(yán )。今(jīn )大(dà )王(wáng )以(yǐ )丧(sàng )事(shì )征(zhēng ),宜(yí )日(rì )夜(yè )哭(kū )泣(qì )悲(bēi )哀(āi )而(ér )已(yǐ ),慎(shèn )毋(wú )有(yǒu )所(suǒ )发(fā )!大(dà )将(jiāng )军(jūn )仁(rén )爱(ài )、勇(yǒng )智(zhì )、忠(zhōng )信(xìn )之(zhī )德(dé ),天(tiān )下(xià )莫(mò )不(bú )闻(wén );事(shì )孝(xiào )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )二(èr )十(shí )馀(yú )年(nián ),未(wèi )尝(cháng )有(yǒu )过(guò )。先(xiān )帝(dì )弃(qì )群(qún )臣(chén ),属(shǔ )以(yǐ )天(tiān )下(xià ),寄(jì )幼(yòu )孤(gū )焉(yān )。大(dà )将(jiāng )军(jūn )抱(bào )持(chí )幼(yòu )君(jūn )襁(qiǎng )褓(bǎo )之(zhī )中(zhōng ),布(bù )政(zhèng )施(shī )教(jiāo ),海(hǎi )内(nèi )晏(yàn )然(rán ),虽(suī )周(zhōu )公(gōng )、伊(yī )尹(yǐn )无(wú )以(yǐ )加(jiā )也(yě )。今(jīn )帝(dì )崩(bēng )无(wú )嗣(sì ),大(dà )将(jiāng )军(jūn )惟(wéi )思(sī )可(kě )以(yǐ )奉(fèng )宗(zōng )庙(miào )者(zhě ),攀(pān )援(yuán )而(ér )立(lì )大(dà )王(wáng ),其(qí )仁(rén )厚(hòu )岂(qǐ )有(yǒu )量(liàng )哉(zāi )!臣(chén )愿(yuàn )大(dà )王(wáng )事(shì )之(zhī ),敬(jìng )之(zhī ),政(zhèng )事(shì )壹(yī )听(tīng )之(zhī ),大(dà )王(wáng )垂(chuí )拱(gǒng )南(nán )面(miàn )而(ér )已(yǐ )。愿(yuàn )留(liú )意(yì ),常(cháng )以(yǐ )为(wéi )念(niàn )!”

王(wáng )至(zhì )济(jì )阳(yáng ),求(qiú )长(zhǎng )鸣(míng )鸡(jī ),道(dào )买(mǎi )积(jī )竹(zhú )杖(zhàng )。过(guò )弘(hóng )农(nóng ),使(shǐ )大(dà )奴(nú )善(shàn )以(yǐ )衣(yī )车(chē )载(zǎi )女(nǚ )子(zǐ )。至(zhì )湖(hú ),使(shǐ )者(zhě )以(yǐ )让(ràng )相(xiàng )安(ān )乐(lè )。安(ān )乐(lè )告(gào )龚(gōng )遂(suí ),遂(suí )入(rù )问(wèn )王(wáng ),王(wáng )曰(yuē ):“无(wú )有(yǒu )。”遂(suí )曰(yuē ):“即(jí )无(wú )有(yǒu ),何(hé )爱(ài )一(yī )善(shàn )以(yǐ )毁(huǐ )行(háng )义(yì )!请(qǐng )收(shōu )属(shǔ )吏(lì ),以(yǐ )湔(jiān )洒(sǎ )大(dà )王(wáng )。”即(jí )捽(zuó )善(shàn )属(shǔ )卫(wèi )士(shì )长(zhǎng )行(háng )法(fǎ )。

王(wáng )到(dào )霸(bà )上(shàng ),大(dà )鸿(hóng )胪(lú )郊(jiāo )迎(yíng ),驺(zōu )奉(fèng )乘(chéng )舆(yú )车(chē )。王(wáng )使(shǐ )寿(shòu )成(chéng )御(yù ),郎(láng )中(zhōng )令(lìng )遂(suí )参(cān )乘(chéng )。且(qiě )至(zhì )广(guǎng )明(míng )、东(dōng )都(dōu )门(mén ),遂(suí )曰(yuē ):“礼(lǐ ),奔(bēn )丧(sàng )望(wàng )见(jiàn )国(guó )都(dōu )哭(kū )。此(cǐ )长(zhǎng )安(ān )东(dōng )郭(guō )门(mén )也(yě )。”王(wáng )曰(yuē ):“我(wǒ )嗌(ài )痛(tòng ),不(bú )能(néng )哭(kū )。”至(zhì )城(chéng )门(mén ),遂(suí )复(fù )言(yán ),王(wáng )曰(yuē ):“城(chéng )门(mén )与(yǔ )郭(guō )门(mén )等(děng )耳(ěr )。”且(qiě )至(zhì )未(wèi )央(yāng )宫(gōng )东(dōng )阙(què ),遂(suí )曰(yuē ):“昌(chāng )邑(yì )帐(zhàng )在(zài )是(shì )阙(què )外(wài )驰(chí )道(dào )北(běi ),未(wèi )至(zhì )帐(zhàng )所(suǒ ),有(yǒu )南(nán )北(běi )行(háng )道(dào ),马(mǎ )足(zú )未(wèi )至(zhì )数(shù )步(bù );大(dà )王(wáng )宜(yí )下(xià )车(chē ),乡(xiāng )阙(què )西(xī )面(miàn )伏(fú )哭(kū ),尽(jìn )哀(āi )止(zhǐ )。”王(wáng )曰(yuē ):“诺(nuò )。”到(dào ),哭(kū )如(rú )仪(yí )。六(liù )月(yuè ),丙(bǐng )寅(yín ),王(wáng )受(shòu )皇(huáng )帝(dì )玺(xǐ )绶(shòu ),袭(xí )尊(zūn )号(hào ),尊(zūn )皇(huáng )后(hòu )曰(yuē )皇(huáng )太(tài )后(hòu )。

壬(rén )申(shēn ),葬(zàng )孝(xiào )昭(zhāo )皇(huáng )帝(dì )于(yú )平(píng )陵(líng )。

昌(chāng )邑(yì )王(wáng )既(jì )立(lì ),淫(yín )戏(xì )无(wú )度(dù )。昌(chāng )邑(yì )官(guān )属(shǔ )皆(jiē )征(zhēng )至(zhì )长(zhǎng )安(ān ),往(wǎng )往(wǎng )超(chāo )擢(zhuó )拜(bài )官(guān )。相(xiàng )安(ān )乐(lè )迁(qiān )长(zhǎng )乐(lè )卫(wèi )尉(wèi )。龚(gōng )遂(suí )见(jiàn )安(ān )乐(lè ),流(liú )涕(tì )谓(wèi )曰(yuē ):“王(wáng )立(lì )为(wéi )天(tiān )子(zǐ ),日(rì )益(yì )骄(jiāo )溢(yì ),谏(jiàn )之(zhī )不(bú )复(fù )听(tīng )。今(jīn )哀(āi )痛(tòng )未(wèi )尽(jìn ),日(rì )与(yǔ )近(jìn )臣(chén )饮(yǐn )酒(jiǔ )作(zuò )乐(lè ),斗(dòu )虎(hǔ )豹(bào ),召(zhào )皮(pí )轩(xuān )车(chē )九(jiǔ )旒(liú ),驱(qū )驰(chí )东(dōng )西(xī ),所(suǒ )为(wéi )悖(bèi )道(dào )。古(gǔ )制(zhì )宽(kuān ),大(dà )臣(chén )有(yǒu )隐(yǐn )退(tuì );今(jīn )去(qù )不(bú )得(dé ),阳(yáng )狂(kuáng )恐(kǒng )知(zhī ),身(shēn )死(sǐ )为(wéi )世(shì )戮(lù ),奈(nài )何(hé )?君(jūn ),陛(bì )下(xià )故(gù )相(xiàng ),宜(yí )极(jí )谏(jiàn )争(zhēng )。”

王(wáng )梦(mèng )青(qīng )蝇(yíng )之(zhī )矢(shǐ )积(jī )西(xī )阶(jiē )东(dōng ),可(kě )五(wǔ )六(liù )石(shí ),以(yǐ )屋(wū )版(bǎn )瓦(wǎ )覆(fù )之(zhī ),以(yǐ )问(wèn )遂(suí ),遂(suí )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )之(zhī )《诗(shī )》不(bú )云(yún )乎(hū ):‘营(yíng )营(yíng )青(qīng )蝇(yíng ),止(zhǐ )于(yú )籓(bān )。恺(kǎi )悌(tì )君(jūn )子(zǐ ),毋(wú )信(xìn )谗(chán )言(yán )。’陛(bì )下(xià )左(zuǒ )侧(cè )谗(chán )人(rén )众(zhòng )多(duō ),如(rú )是(shì )青(qīng )蝇(yíng )恶(è )矣(yǐ )。宜(yí )进(jìn )先(xiān )帝(dì )大(dà )臣(chén )子(zǐ )孙(sūn ),亲(qīn )近(jìn )以(yǐ )为(wéi )左(zuǒ )右(yòu )。如(rú )不(bú )忍(rěn )昌(chāng )邑(yì )故(gù )人(rén ),信(xìn )用(yòng )谗(chán )谀(yú ),必(bì )有(yǒu )凶(xiōng )咎(jiù )。愿(yuàn )诡(guǐ )祸(huò )为(wéi )福(fú ),皆(jiē )放(fàng )逐(zhú )之(zhī )!臣(chén )当(dāng )先(xiān )逐(zhú )矣(yǐ )。”王(wáng )不(bú )听(tīng )。太(tài )仆(pú )丞(chéng )河(hé )东(dōng )张(zhāng )敞(chǎng )上(shàng )书(shū )谏(jiàn ),曰(yuē ):“孝(xiào )昭(zhāo )皇(huáng )帝(dì )早(zǎo )崩(bēng )无(wú )嗣(sì ),大(dà )臣(chén )犹(yóu )惧(jù ),选(xuǎn )贤(xián )圣(shèng )承(chéng )宗(zōng )庙(miào ),东(dōng )迎(yíng )之(zhī )日(rì ),唯(wéi )恐(kǒng )属(shǔ )车(chē )之(zhī )行(háng )迟(chí )。今(jīn )天(tiān )子(zǐ )以(yǐ )盛(shèng )年(nián )初(chū )即(jí )位(wèi ),天(tiān )下(xià )莫(mò )不(bú )拭(shì )目(mù )倾(qīng )耳(ěr ),观(guān )化(huà )听(tīng )风(fēng )。国(guó )辅(fǔ )大(dà )臣(chén )未(wèi )褒(bāo ),而(ér )昌(chāng )邑(yì )小(xiǎo )辈(bèi )先(xiān )迁(qiān ),此(cǐ )过(guò )之(zhī )大(dà )者(zhě )也(yě )。”王(wáng )不(bú )听(tīng )。

大(dà )将(jiāng )军(jūn )光(guāng )忧(yōu )懑(mèn ),独(dú )以(yǐ )问(wèn )所(suǒ )亲(qīn )故(gù )吏(lì )大(dà )司(sī )农(nóng )田(tián )延(yán )年(nián )。延(yán )年(nián )曰(yuē ):“将(jiāng )军(jūn )为(wéi )国(guó )柱(zhù )石(shí ),审(shěn )此(cǐ )人(rén )不(bú )可(kě ),何(hé )不(bú )建(jiàn )白(bái )太(tài )后(hòu ),更(gèng )选(xuǎn )贤(xián )而(ér )立(lì )之(zhī )!”光(guāng )曰(yuē ):“今(jīn )欲(yù )如(rú )是(shì ),于(yú )古(gǔ )尝(cháng )有(yǒu )此(cǐ )不(bú )?”延(yán )年(nián )曰(yuē ):“伊(yī )尹(yǐn )相(xiàng )殷(yīn ),废(fèi )太(tài )甲(jiǎ )以(yǐ )安(ān )宗(zōng )庙(miào ),后(hòu )世(shì )称(chēng )其(qí )忠(zhōng )。将(jiāng )军(jūn )若(ruò )能(néng )行(háng )此(cǐ ),亦(yì )汉(hàn )之(zhī )伊(yī )尹(yǐn )也(yě )。”光(guāng )乃(nǎi )引(yǐn )延(yán )年(nián )给(gěi )事(shì )中(zhōng ),阴(yīn )与(yǔ )车(chē )骑(qí )将(jiāng )军(jūn )张(zhāng )安(ān )世(shì )图(tú )计(jì )。

王(wáng )出(chū )游(yóu ),光(guāng )禄(lù )大(dà )夫(fū )鲁(lǔ )国(guó )夏(xià )侯(hóu )胜(shèng )当(dāng )乘(chéng )舆(yú )前(qián )谏(jiàn )曰(yuē ):“天(tiān )久(jiǔ )阴(yīn )而(ér )不(bú )雨(yǔ ),臣(chén )下(xià )有(yǒu )谋(móu )上(shàng )者(zhě )。陛(bì )下(xià )出(chū ),欲(yù )何(hé )之(zhī )?”王(wáng )怒(nù ),谓(wèi )胜(shèng )为(wéi )礻(shì )夭(yāo )言(yán ),缚(fù )以(yǐ )属(shǔ )吏(lì )。吏(lì )白(bái )霍(huò )光(guāng ),光(guāng )不(bú )举(jǔ )法(fǎ )。光(guāng )让(ràng )安(ān )世(shì ),以(yǐ )为(wéi )泄(xiè )语(yǔ )。安(ān )世(shì )实(shí )不(bú )言(yán );乃(nǎi )召(zhào )问(wèn )胜(shèng )。胜(shèng )对(duì )言(yán ):“在(zài )《鸿(hóng )范(fàn )传(chuán )》曰(yuē ):‘皇(huáng )之(zhī )不(bú )极(jí ),厥(jué )罚(fá )常(cháng )阴(yīn ),时(shí )则(zé )有(yǒu )下(xià )人(rén )伐(fá )上(shàng )者(zhě )。’恶(è )察(chá )察(chá )言(yán ),故(gù )云(yún )‘臣(chén )下(xià )有(yǒu )谋(móu )’。”光(guāng )、安(ān )世(shì )大(dà )惊(jīng ),以(yǐ )此(cǐ )益(yì )重(zhòng )经(jīng )术(shù )士(shì )。侍(shì )中(zhōng )傅(fù )嘉(jiā )数(shù )进(jìn )谏(jiàn ),王(wáng )亦(yì )缚(fù )嘉(jiā )系(xì )狱(yù )。

光(guāng )、安(ān )世(shì )既(jì )定(dìng )议(yì ),乃(nǎi )使(shǐ )田(tián )延(yán )年(nián )报(bào )丞(chéng )相(xiàng )杨(yáng )敞(chǎng )。敞(chǎng )惊(jīng )惧(jù ),不(bú )知(zhī )所(suǒ )言(yán ),汗(hàn )出(chū )洽(qià )背(bèi ),徒(tú )唯(wéi )唯(wéi )而(ér )已(yǐ )。延(yán )年(nián )起(qǐ ),至(zhì )更(gèng )衣(yī ),敞(chǎng )夫(fū )人(rén )遽(jù )从(cóng )东(dōng )厢(xiāng )谓(wèi )敞(chǎng )曰(yuē ):“此(cǐ )国(guó )大(dà )事(shì ),今(jīn )大(dà )将(jiāng )军(jūn )议(yì )已(yǐ )定(dìng ),使(shǐ )九(jiǔ )卿(qīng )来(lái )报(bào )君(jūn )侯(hóu ),君(jūn )侯(hóu )不(bú )疾(jí )应(yīng ),与(yǔ )大(dà )将(jiāng )军(jūn )同(tóng )心(xīn ),犹(yóu )与(yǔ )无(wú )决(jué ),先(xiān )事(shì )诛(zhū )矣(yǐ )!”延(yán )年(nián )从(cóng )更(gèng )衣(yī )还(hái ),敞(chǎng )夫(fū )人(rén )与(yǔ )延(yán )年(nián )参(cān )语(yǔ )许(xǔ )诺(nuò ):“请(qǐng )奉(fèng )大(dà )将(jiāng )军(jūn )教(jiāo )令(lìng )!”

癸(guǐ )巳(sì ),光(guāng )召(zhào )丞(chéng )相(xiàng )、御(yù )史(shǐ )、将(jiāng )军(jūn )、列(liè )侯(hóu )、中(zhōng )二(èr )千(qiān )石(shí )、大(dà )夫(fū )、博(bó )士(shì )会(huì )议(yì )未(wèi )央(yāng )宫(gōng )。光(guāng )曰(yuē ):“昌(chāng )邑(yì )王(wáng )行(háng )昏(hūn )乱(luàn ),恐(kǒng )危(wēi )社(shè )稷(jì ),如(rú )何(hé )?”群(qún )臣(chén )皆(jiē )惊(jīng )鄂(è )失(shī )色(sè ),莫(mò )敢(gǎn )发(fā )言(yán ),但(dàn )唯(wéi )唯(wéi )而(ér )已(yǐ )。田(tián )延(yán )年(nián )前(qián ),离(lí )席(xí )按(àn )剑(jiàn )曰(yuē ):“先(xiān )帝(dì )属(shǔ )将(jiāng )军(jūn )以(yǐ )幼(yòu )孤(gū ),寄(jì )将(jiāng )军(jūn )以(yǐ )天(tiān )下(xià ),以(yǐ )将(jiāng )军(jūn )忠(zhōng )贤(xián ),能(néng )安(ān )刘(liú )氏(shì )也(yě )。今(jīn )群(qún )下(xià )鼎(dǐng )沸(fèi ),社(shè )稷(jì )将(jiāng )倾(qīng );且(qiě )汉(hàn )之(zhī )传(chuán )谥(shì )常(cháng )为(wéi )‘孝(xiào )’者(zhě ),以(yǐ )长(zhǎng )有(yǒu )天(tiān )下(xià ),令(lìng )宗(zōng )庙(miào )血(xuè )食(shí )也(yě )。如(rú )汉(hàn )家(jiā )绝(jué )祀(sì ),将(jiāng )军(jūn )虽(suī )死(sǐ ),何(hé )面(miàn )目(mù )见(jiàn )先(xiān )帝(dì )于(yú )地(dì )下(xià )乎(hū )?今(jīn )日(rì )之(zhī )议(yì ),不(bú )得(dé )旋(xuán )踵(zhǒng ),群(qún )臣(chén )后(hòu )应(yīng )者(zhě ),臣(chén )请(qǐng )敛(liǎn )斩(zhǎn )之(zhī )!”光(guāng )谢(xiè )曰(yuē ):“九(jiǔ )卿(qīng )责(zé )光(guāng )是(shì )也(yě )!天(tiān )下(xià )匈(xiōng )匈(xiōng )不(bú )安(ān ),光(guāng )当(dāng )受(shòu )难(nán )。”于(yú )是(shì )议(yì )者(zhě )皆(jiē )叩(kòu )头(tóu )曰(yuē ):“万(wàn )姓(xìng )之(zhī )命(mìng ),在(zài )于(yú )将(jiāng )军(jūn ),唯(wéi )大(dà )将(jiāng )军(jūn )令(lìng )!”

光(guāng )即(jí )与(yǔ )群(qún )臣(chén )俱(jù )见(jiàn ),白(bái )太(tài )后(hòu ),具(jù )陈(chén )昌(chāng )邑(yì )王(wáng )不(bú )可(kě )以(yǐ )承(chéng )宗(zōng )庙(miào )状(zhuàng )。皇(huáng )太(tài )后(hòu )乃(nǎi )车(chē )驾(jià )幸(xìng )未(wèi )央(yāng )承(chéng )明(míng )殿(diàn ),诏(zhào )诸(zhū )禁(jìn )门(mén )毋(wú )内(nèi )昌(chāng )邑(yì )群(qún )臣(chén )。王(wáng )入(rù )朝(cháo )太(tài )后(hòu )还(hái ),乘(chéng )辇(niǎn )欲(yù )归(guī )温(wēn )室(shì )。中(zhōng )黄(huáng )门(mén )宦(huàn )者(zhě )各(gè )持(chí )门(mén )扇(shàn ),王(wáng )入(rù ),门(mén )闭(bì ),昌(chāng )邑(yì )群(qún )臣(chén )不(bú )得(dé )入(rù )。王(wáng )曰(yuē ):“何(hé )为(wéi )?”大(dà )将(jiāng )军(jūn )跪(guì )曰(yuē ):“有(yǒu )皇(huáng )太(tài )后(hòu )诏(zhào ),毋(wú )内(nèi )昌(chāng )邑(yì )群(qún )臣(chén )!”王(wáng )曰(yuē ):“徐(xú )之(zhī ),何(hé )乃(nǎi )惊(jīng )人(rén )如(rú )是(shì )!”光(guāng )使(shǐ )尽(jìn )驱(qū )出(chū )昌(chāng )邑(yì )群(qún )臣(chén ),置(zhì )金(jīn )马(mǎ )门(mén )外(wài )。车(chē )骑(qí )将(jiāng )军(jūn )安(ān )世(shì )将(jiāng )羽(yǔ )林(lín )骑(qí ),收(shōu )缚(fù )二(èr )百(bǎi )馀(yú )人(rén ),皆(jiē )送(sòng )廷(tíng )尉(wèi )诏(zhào )狱(yù )。令(lìng )故(gù )昭(zhāo )帝(dì )侍(shì )中(zhōng )中(zhōng )臣(chén )侍(shì )守(shǒu )王(wáng )。光(guāng )敕(chì )左(zuǒ )右(yòu ):“谨(jǐn )宿(xiǔ )卫(wèi )!卒(zú )有(yǒu )物(wù )故(gù )自(zì )裁(cái ),令(lìng )我(wǒ )负(fù )天(tiān )下(xià ),有(yǒu )杀(shā )主(zhǔ )名(míng )。”王(wáng )尚(shàng )未(wèi )自(zì )知(zhī )当(dāng )废(fèi ),谓(wèi )左(zuǒ )右(yòu ):“我(wǒ )故(gù )群(qún )臣(chén )从(cóng )官(guān )安(ān )得(dé )罪(zuì ),而(ér )大(dà )将(jiāng )军(jūn )尽(jìn )系(xì )之(zhī )乎(hū )!”

顷(qǐng )之(zhī ),有(yǒu )太(tài )后(hòu )诏(zhào )召(zhào )王(wáng )。王(wáng )闻(wén )召(zhào ),意(yì )恐(kǒng ),乃(nǎi )曰(yuē ):“我(wǒ )安(ān )得(dé )罪(zuì )而(ér )召(zhào )我(wǒ )哉(zāi )!”太(tài )后(hòu )被(bèi )珠(zhū )襦(rú ),盛(shèng )服(fú )坐(zuò )武(wǔ )帐(zhàng )中(zhōng ),侍(shì )御(yù )数(shù )百(bǎi )人(rén )皆(jiē )持(chí )兵(bīng ),期(qī )门(mén )武(wǔ )士(shì )陛(bì )戟(jǐ )陈(chén )列(liè )殿(diàn )下(xià ),群(qún )臣(chén )以(yǐ )次(cì )上(shàng )殿(diàn ),召(zhào )昌(chāng )邑(yì )王(wáng )伏(fú )前(qián )听(tīng )诏(zhào )。光(guāng )与(yǔ )群(qún )臣(chén )连(lián )名(míng )奏(zòu )王(wáng ),尚(shàng )书(shū )令(lìng )读(dú )奏(zòu )曰(yuē ):“丞(chéng )相(xiàng )臣(chén )敞(chǎng )等(děng )昧(mèi )死(sǐ )言(yán )皇(huáng )太(tài )后(hòu )陛(bì )下(xià ):孝(xiào )昭(zhāo )皇(huáng )帝(dì )早(zǎo )弃(qì )天(tiān )下(xià ),遣(qiǎn )使(shǐ )征(zhēng )昌(chāng )邑(yì )王(wáng )典(diǎn )丧(sàng ),服(fú )斩(zhǎn )衰(shuāi ),无(wú )悲(bēi )哀(āi )之(zhī )心(xīn ),废(fèi )礼(lǐ )谊(yì ),居(jū )道(dào )上(shàng )不(bú )素(sù )食(shí ),使(shǐ )从(cóng )官(guān )略(luè )女(nǚ )子(zǐ )载(zǎi )衣(yī )车(chē ),内(nèi )所(suǒ )居(jū )传(chuán )舍(shě )。始(shǐ )至(zhì )谒(yè )见(jiàn ),立(lì )为(wéi )皇(huáng )太(tài )子(zǐ ),常(cháng )私(sī )买(mǎi )鸡(jī )豚(tún )以(yǐ )食(shí )。受(shòu )皇(huáng )帝(dì )信(xìn )玺(xǐ )、行(háng )玺(xǐ )大(dà )行(háng )前(qián ),就(jiù )次(cì ),发(fā )玺(xǐ )不(bú )封(fēng )。从(cóng )官(guān )更(gèng )持(chí )节(jiē )引(yǐn )内(nèi )昌(chāng )邑(yì )从(cóng )官(guān )、驺(zōu )宰(zǎi )、官(guān )奴(nú )二(èr )百(bǎi )馀(yú )人(rén ),常(cháng )与(yǔ )居(jū )禁(jìn )闼(tà )内(nèi )敖(áo )戏(xì )。为(wéi )书(shū )曰(yuē ):‘皇(huáng )帝(dì )问(wèn )侍(shì )中(zhōng )君(jūn )卿(qīng ):使(shǐ )中(zhōng )御(yù )府(fǔ )令(lìng )高(gāo )昌(chāng )奉(fèng )黄(huáng )金(jīn )千(qiān )斤(jīn ),赐(cì )君(jūn )卿(qīng )取(qǔ )十(shí )妻(qī )。’大(dà )行(háng )在(zài )前(qián )殿(diàn ),发(fā )乐(lè )府(fǔ )乐(lè )器(qì ),引(yǐn )内(nèi )昌(chāng )邑(yì )乐(lè )人(rén )击(jī )鼓(gǔ ),歌(gē )吹(chuī ),作(zuò )俳(pái )倡(chàng );召(zhào )内(nèi )泰(tài )壹(yī )、宗(zōng )庙(miào )乐(lè )人(rén ),悉(xī )奏(zòu )众(zhòng )乐(lè )。驾(jià )法(fǎ )驾(jià )驱(qū )驰(chí )北(běi )宫(gōng )、桂(guì )宫(gōng ),弄(nòng )彘(zhì ),斗(dòu )虎(hǔ )。召(zhào )皇(huáng )太(tài )后(hòu )御(yù )小(xiǎo )马(mǎ )车(chē ),使(shǐ )官(guān )奴(nú )骑(qí )乘(chéng ),游(yóu )戏(xì )掖(yè )庭(tíng )中(zhōng )。与(yǔ )孝(xiào )昭(zhāo )皇(huáng )帝(dì )宫(gōng )人(rén )蒙(méng )等(děng )淫(yín )乱(luàn ),诏(zhào )掖(yè )庭(tíng )令(lìng ):‘敢(gǎn )泄(xiè )言(yán ),要(yào )斩(zhǎn )!’……”太(tài )后(hòu )曰(yuē ):“止(zhǐ )!为(wéi )人(rén )臣(chén )子(zǐ ),当(dāng )悖(bèi )乱(luàn )如(rú )是(shì )邪(xié )!”王(wáng )离(lí )席(xí )伏(fú )。尚(shàng )书(shū )令(lìng )复(fù )读(dú )曰(yuē ):“……取(qǔ )诸(zhū )侯(hóu )王(wáng )、列(liè )侯(hóu )、二(èr )千(qiān )石(shí )绶(shòu )及(jí )墨(mò )绶(shòu )、黄(huáng )绶(shòu )以(yǐ )并(bìng )佩(pèi )昌(chāng )邑(yì )郎(láng )官(guān )者(zhě )免(miǎn )奴(nú )。发(fā )御(yù )府(fǔ )金(jīn )钱(qián )、刀(dāo )剑(jiàn )、玉(yù )器(qì )、采(cǎi )缯(zēng ),赏(shǎng )赐(cì )所(suǒ )与(yǔ )游(yóu )戏(xì )者(zhě )。与(yǔ )从(cóng )官(guān )、官(guān )奴(nú )夜(yè )饮(yǐn ),湛(zhàn )沔(miǎn )于(yú )酒(jiǔ )。独(dú )夜(yè )设(shè )九(jiǔ )宾(bīn )温(wēn )室(shì ),延(yán )见(jiàn )姊(zǐ )夫(fū )昌(chāng )邑(yì )关(guān )内(nèi )侯(hóu )。祖(zǔ )宗(zōng )庙(miào )祠(cí )未(wèi )举(jǔ ),为(wéi )玺(xǐ )书(shū ),使(shǐ )使(shǐ )者(zhě )持(chí )节(jiē )以(yǐ )三(sān )太(tài )牢(láo )祠(cí )昌(chāng )邑(yì )哀(āi )王(wáng )园(yuán )庙(miào ),称(chēng )‘嗣(sì )子(zǐ )皇(huáng )帝(dì )’。受(shòu )玺(xǐ )以(yǐ )来(lái )二(èr )十(shí )七(qī )日(rì ),使(shǐ )者(zhě )旁(páng )午(wǔ ),持(chí )节(jiē )诏(zhào )诸(zhū )官(guān )署(shǔ )征(zhēng )发(fā )凡(fán )一(yī )千(qiān )一(yī )百(bǎi )二(èr )十(shí )七(qī )事(shì )。荒(huāng )淫(yín )迷(mí )惑(huò ),失(shī )帝(dì )王(wáng )礼(lǐ )谊(yì ),乱(luàn )汉(hàn )制(zhì )度(dù )。臣(chén )敞(chǎng )等(děng )数(shù )进(jìn )谏(jiàn ),不(bú )变(biàn )更(gèng ),日(rì )以(yǐ )益(yì )甚(shèn )。恐(kǒng )危(wēi )社(shè )稷(jì ),天(tiān )下(xià )不(bú )安(ān )。臣(chén )敞(chǎng )等(děng )谨(jǐn )与(yǔ )博(bó )士(shì )议(yì ),皆(jiē )曰(yuē ):‘今(jīn )陛(bì )下(xià )嗣(sì )孝(xiào )昭(zhāo )皇(huáng )帝(dì )后(hòu ),行(háng )淫(yín )辟(pì )不(bú )轨(guǐ )。“五(wǔ )辟(pì )之(zhī )属(shǔ ),莫(mò )大(dà )不(bú )孝(xiào )。”周(zhōu )襄(xiāng )王(wáng )不(bú )能(néng )事(shì )母(mǔ ),《春(chūn )秋(qiū )》曰(yuē ):“天(tiān )王(wáng )出(chū )居(jū )于(yú )郑(zhèng ),”由(yóu )不(bú )孝(xiào )出(chū )之(zhī ),绝(jué )之(zhī )于(yú )天(tiān )下(xià )也(yě )。宗(zōng )庙(miào )重(zhòng )于(yú )君(jūn ),陛(bì )下(xià )不(bú )可(kě )以(yǐ )承(chéng )天(tiān )序(xù ),奉(fèng )祖(zǔ )宗(zōng )庙(miào ),子(zǐ )万(wàn )姓(xìng ),当(dāng )废(fèi )!’臣(chén )请(qǐng )有(yǒu )司(sī )以(yǐ )一(yī )太(tài )牢(láo )具(jù )告(gào )祠(cí )高(gāo )庙(miào )。”皇(huáng )太(tài )后(hòu )诏(zhào )曰(yuē ):“可(kě )。”光(guāng )令(lìng )王(wáng )起(qǐ ),拜(bài )受(shòu )诏(zhào ),王(wáng )曰(yuē ):“闻(wén )‘天(tiān )下(xià )有(yǒu )争(zhēng )臣(chén )七(qī )人(rén ),虽(suī )亡(wáng )道(dào )不(bú )失(shī )天(tiān )下(xià )。’”光(guāng )曰(yuē ):“皇(huáng )太(tài )后(hòu )诏(zhào )废(fèi ),安(ān )得(dé )称(chēng )天(tiān )子(zǐ )!”乃(nǎi )即(jí )持(chí )其(qí )手(shǒu ),解(jiě )脱(tuō )其(qí )玺(xǐ )组(zǔ ),奉(fèng )上(shàng )太(tài )后(hòu ),扶(fú )王(wáng )下(xià )殿(diàn ),出(chū )金(jīn )马(mǎ )门(mén ),群(qún )臣(chén )随(suí )送(sòng )。王(wáng )西(xī )面(miàn )拜(bài )曰(yuē ):“愚(yú )戆(gàng ),不(bú )任(rèn )汉(hàn )事(shì )!”起(qǐ ),就(jiù )乘(chéng )舆(yú )副(fù )车(chē ),大(dà )将(jiāng )军(jūn )光(guāng )送(sòng )至(zhì )昌(chāng )邑(yì )邸(dǐ )。光(guāng )谢(xiè )曰(yuē ):“王(wáng )行(háng )自(zì )绝(jué )于(yú )天(tiān ),臣(chén )宁(níng )负(fù )王(wáng ),不(bú )敢(gǎn )负(fù )社(shè )稷(jì )!愿(yuàn )王(wáng )自(zì )爱(ài ),臣(chén )长(zhǎng )不(bú )复(fù )左(zuǒ )右(yòu )。”光(guāng )涕(tì )泣(qì )而(ér )去(qù )。

群(qún )臣(chén )奏(zòu )言(yán ):“古(gǔ )者(zhě )废(fèi )放(fàng )之(zhī )人(rén ),屏(píng )于(yú )远(yuǎn )方(fāng ),不(bú )及(jí )以(yǐ )政(zhèng )。请(qǐng )徒(tú )王(wáng )贺(hè )汉(hàn )中(zhōng )房(fáng )陵(líng )县(xiàn )。”太(tài )后(hòu )诏(zhào )归(guī )贺(hè )昌(chāng )邑(yì ),赐(cì )汤(tāng )沐(mù )邑(yì )二(èr )千(qiān )户(hù ),故(gù )王(wáng )家(jiā )财(cái )物(wù )皆(jiē )与(yǔ )贺(hè );及(jí )哀(āi )王(wáng )女(nǚ )四(sì )人(rén ),各(gè )赐(cì )汤(tāng )沐(mù )邑(yì )千(qiān )户(hù );国(guó )除(chú ),为(wéi )山(shān )阳(yáng )郡(jùn )。

昌(chāng )邑(yì )群(qún )臣(chén )坐(zuò )在(zài )国(guó )时(shí )不(bú )举(jǔ )奏(zòu )王(wáng )罪(zuì )过(guò ),令(lìng )汉(hàn )朝(cháo )不(bú )闻(wén )知(zhī ),又(yòu )不(bú )能(néng )辅(fǔ )道(dào ),陷(xiàn )王(wáng )大(dà )恶(è ),皆(jiē )下(xià )狱(yù ),诛(zhū )杀(shā )二(èr )百(bǎi )馀(yú )人(rén )。唯(wéi )中(zhōng )尉(wèi )吉(jí )、郎(láng )中(zhōng )令(lìng )遂(suí )以(yǐ )忠(zhōng )直(zhí )数(shù )谏(jiàn )正(zhèng ),得(dé )减(jiǎn )死(sǐ ),髡(kūn )为(wéi )城(chéng )旦(dàn )。师(shī )王(wáng )式(shì )系(xì )狱(yù )当(dāng )死(sǐ ),治(zhì )事(shì )使(shǐ )者(zhě )责(zé )问(wèn )曰(yuē ):“师(shī )何(hé )以(yǐ )无(wú )谏(jiàn )书(shū )?”式(shì )对(duì )曰(yuē ):“臣(chén )以(yǐ )《诗(shī )》三(sān )百(bǎi )五(wǔ )篇(piān )朝(cháo )夕(xī )授(shòu )王(wáng ),至(zhì )于(yú )忠(zhōng )臣(chén )、孝(xiào )子(zǐ )之(zhī )篇(piān ),未(wèi )尝(cháng )不(bú )为(wéi )王(wáng )反(fǎn )复(fù )诵(sòng )之(zhī )也(yě )。至(zhì )于(yú )危(wēi )亡(wáng )失(shī )道(dào )之(zhī )君(jūn ),未(wèi )尝(cháng )不(bú )流(liú )涕(tì )为(wéi )王(wáng )深(shēn )陈(chén )之(zhī )也(yě )。臣(chén )以(yǐ )三(sān )百(bǎi )五(wǔ )篇(piān )谏(jiàn ),是(shì )以(yǐ )无(wú )谏(jiàn )书(shū )。”使(shǐ )者(zhě )以(yǐ )闻(wén ),亦(yì )得(dé )减(jiǎn )死(sǐ )论(lùn )。

霍(huò )光(guāng )以(yǐ )群(qún )臣(chén )奏(zòu )事(shì )东(dōng )宫(gōng ),太(tài )后(hòu )省(shěng )政(zhèng ),宜(yí )知(zhī )经(jīng )术(shù ),白(bái )令(lìng )夏(xià )侯(hóu )胜(shèng )用(yòng )《尚(shàng )书(shū )》授(shòu )太(tài )后(hòu ),迁(qiān )胜(shèng )长(zhǎng )信(xìn )少(shǎo )府(fǔ ),赐(cì )爵(jué )关(guān )内(nèi )侯(hóu )。

初(chū ),卫(wèi )太(tài )子(zǐ )纳(nà )鲁(lǔ )国(guó )史(shǐ )良(liáng )娣(dì ),生(shēng )子(zǐ )进(jìn ),号(hào )史(shǐ )皇(huáng )孙(sūn )。皇(huáng )孙(sūn )纳(nà )涿(zhuō )郡(jùn )王(wáng )夫(fū )人(rén ),生(shēng )子(zǐ )病(bìng )已(yǐ ),号(hào )皇(huáng )曾(céng )孙(sūn )。皇(huáng )曾(céng )孙(sūn )生(shēng )数(shù )月(yuè ),遭(zāo )巫(wū )蛊(gǔ )事(shì ),太(tài )子(zǐ )三(sān )男(nán )、一(yī )女(nǚ )及(jí )诸(zhū )妻(qī )、妾(qiè )皆(jiē )遇(yù )害(hài ),独(dú )皇(huáng )曾(céng )孙(sūn )在(zài ),亦(yì )坐(zuò )收(shōu )系(xì )郡(jùn )邸(dǐ )狱(yù )。故(gù )廷(tíng )尉(wèi )监(jiān )鲁(lǔ )国(guó )丙(bǐng )吉(jí )受(shòu )诏(zhào )治(zhì )巫(wū )蛊(gǔ )狱(yù ),吉(jí )心(xīn )知(zhī )太(tài )子(zǐ )无(wú )事(shì )实(shí ),重(zhòng )哀(āi )皇(huáng )曾(céng )孙(sūn )无(wú )辜(gū ),择(zé )谨(jǐn )厚(hòu )女(nǚ )徒(tú )谓(wèi )城(chéng )胡(hú )组(zǔ )、淮(huái )阳(yáng )郭(guō )征(zhēng )卿(qīng ),令(lìng )乳(rǔ )养(yǎng )曾(céng )孙(sūn ),置(zhì )闲(xián )燥(zào )处(chù )。吉(jí )日(rì )再(zài )省(shěng )视(shì )。

巫(wū )蛊(gǔ )事(shì )连(lián )岁(suì )不(bú )决(jué ),武(wǔ )帝(dì )疾(jí ),来(lái )往(wǎng )长(zhǎng )杨(yáng )、五(wǔ )柞(zhà )宫(gōng ),望(wàng )气(qì )者(zhě )言(yán )长(zhǎng )安(ān )狱(yù )中(zhōng )有(yǒu )天(tiān )子(zǐ )气(qì ),于(yú )是(shì )武(wǔ )帝(dì )遣(qiǎn )使(shǐ )者(zhě )分(fèn )条(tiáo )中(zhōng )都(dōu )官(guān ),诏(zhào )狱(yù )系(xì )者(zhě ),无(wú )轻(qīng )重(zhòng ),一(yī )切(qiē )皆(jiē )杀(shā )之(zhī )。内(nèi )谒(yè )者(zhě )令(lìng )郭(guō )穰(ráng )夜(yè )到(dào )郡(jùn )邸(dǐ )狱(yù ),吉(jí )闭(bì )门(mén )拒(jù )使(shǐ )者(zhě )不(bú )纳(nà ),曰(yuē ):“皇(huáng )曾(céng )孙(sūn )在(zài )。他(tā )人(rén )无(wú )辜(gū )死(sǐ )者(zhě )犹(yóu )不(bú )可(kě ),况(kuàng )亲(qīn )曾(céng )孙(sūn )乎(hū )!”相(xiàng )守(shǒu )至(zhì )天(tiān )明(míng ),不(bú )得(dé )入(rù )。穰(ráng )还(hái ),以(yǐ )闻(wén ),因(yīn )劾(hé )奏(zòu )吉(jí )。武(wǔ )帝(dì )亦(yì )寤(wù ),曰(yuē ):“天(tiān )使(shǐ )之(zhī )也(yě )。”因(yīn )赦(shè )天(tiān )下(xià )。郡(jùn )邸(dǐ )狱(yù )系(xì )者(zhě ),独(dú )赖(lài )吉(jí )得(dé )生(shēng )。

既(jì )而(ér )吉(jí )谓(wèi )守(shǒu )丞(chéng )谁(shuí )如(rú ):“皇(huáng )孙(sūn )不(bú )当(dāng )在(zài )官(guān )。”使(shǐ )谁(shuí )如(rú )移(yí )书(shū )京(jīng )兆(zhào )尹(yǐn ),遣(qiǎn )与(yǔ )胡(hú )组(zǔ )俱(jù )送(sòng );京(jīng )兆(zhào )尹(yǐn )不(bú )受(shòu ),复(fù )还(hái )。及(jí )组(zǔ )日(rì )满(mǎn )当(dāng )去(qù ),皇(huáng )孙(sūn )思(sī )慕(mù ),吉(jí )以(yǐ )私(sī )钱(qián )雇(gù )组(zǔ )令(lìng )留(liú ),与(yǔ )郭(guō )征(zhēng )卿(qīng )并(bìng )养(yǎng ),养(yǎng )月(yuè ),乃(nǎi )遣(qiǎn )组(zǔ )去(qù )。后(hòu )少(shǎo )内(nèi )啬(sè )夫(fū )白(bái )吉(jí )曰(yuē ):“食(shí )皇(huáng )孙(sūn )无(wú )诏(zhào )令(lìng )。”时(shí )吉(jí )得(dé )食(shí )米(mǐ )、肉(ròu ),月(yuè )月(yuè )以(yǐ )给(gěi )皇(huáng )曾(céng )孙(sūn )。曾(céng )孙(sūn )病(bìng ),几(jǐ )不(bú )全(quán )者(zhě )数(shù )焉(yān ),吉(jí )数(shù )敕(chì )保(bǎo )养(yǎng )乳(rǔ )母(mǔ )加(jiā )致(zhì )医(yī )药(yào ),视(shì )遇(yù )甚(shèn )有(yǒu )恩(ēn )惠(huì )。吉(jí )闻(wén )史(shǐ )良(liáng )娣(dì )有(yǒu )母(mǔ )贞(zhēn )君(jūn )及(jí )兄(xiōng )恭(gōng ),乃(nǎi )载(zǎi )皇(huáng )曾(céng )孙(sūn )以(yǐ )付(fù )之(zhī )。贞(zhēn )君(jūn )年(nián )老(lǎo ),见(jiàn )孙(sūn )孤(gū ),甚(shèn )哀(āi )之(zhī ),自(zì )养(yǎng )视(shì )焉(yān )。

后(hòu )有(yǒu )诏(zhào )掖(yè )庭(tíng )养(yǎng )视(shì ),上(shàng )属(shǔ )籍(jí )宗(zōng )正(zhèng )。时(shí )掖(yè )庭(tíng )令(lìng )张(zhāng )贺(hè ),尝(cháng )事(shì )戾(lì )太(tài )子(zǐ ),思(sī )顾(gù )旧(jiù )恩(ēn ),哀(āi )曾(céng )孙(sūn ),奉(fèng )养(yǎng )甚(shèn )谨(jǐn ),以(yǐ )私(sī )钱(qián )供(gòng )给(gěi ),教(jiāo )书(shū )。既(jì )壮(zhuàng ),贺(hè )欲(yù )以(yǐ )女(nǚ )孙(sūn )妻(qī )之(zhī )。是(shì )时(shí )昭(zhāo )帝(dì )始(shǐ )冠(guàn ),长(zhǎng )八(bā )尺(chǐ )二(èr )寸(cùn )。贺(hè )弟(dì )安(ān )世(shì )为(wéi )右(yòu )将(jiāng )军(jūn ),辅(fǔ )政(zhèng ),闻(wén )贺(hè )称(chēng )誉(yù )皇(huáng )曾(céng )孙(sūn ),欲(yù )妻(qī )以(yǐ )女(nǚ ),怒(nù )曰(yuē ):“曾(céng )孙(sūn )乃(nǎi )卫(wèi )太(tài )子(zǐ )后(hòu )也(yě ),幸(xìng )得(dé )以(yǐ )庶(shù )人(rén )衣(yī )食(shí )县(xiàn )官(guān )足(zú )矣(yǐ ),勿(wù )复(fù )言(yán )予(yǔ )女(nǚ )事(shì )!”于(yú )是(shì )贺(hè )止(zhǐ )。时(shí )暴(bào )室(shì )啬(sè )夫(fū )许(xǔ )广(guǎng )汉(hàn )有(yǒu )女(nǚ ),贺(hè )乃(nǎi )置(zhì )酒(jiǔ )请(qǐng )广(guǎng )汉(hàn ),酒(jiǔ )酣(hān ),为(wéi )言(yán ):“曾(céng )孙(sūn )体(tǐ )近(jìn ),下(xià )乃(nǎi )关(guān )内(nèi )侯(hóu ),可(kě )妻(qī )也(yě )。”广(guǎng )汉(hàn )许(xǔ )诺(nuò )。明(míng )日(rì ),妪(yù )闻(wén )之(zhī ),怒(nù )。广(guǎng )汉(hàn )重(zhòng )令(lìng )人(rén )为(wéi )介(jiè ),遂(suí )与(yǔ )曾(céng )孙(sūn )。贺(hè )以(yǐ )家(jiā )财(cái )聘(pìn )之(zhī )。曾(céng )孙(sūn )因(yīn )依(yī )倚(yǐ )广(guǎng )汉(hàn )兄(xiōng )弟(dì )及(jí )祖(zǔ )母(mǔ )家(jiā )史(shǐ )氏(shì ),受(shòu )《诗(shī )》于(yú )东(dōng )海(hǎi )澓(fú )中(zhōng )翁(wēng ),高(gāo )材(cái )好(hǎo )学(xué );然(rán )亦(yì )喜(xǐ )游(yóu )侠(xiá ),斗(dòu )鸡(jī )走(zǒu )狗(gǒu ),以(yǐ )是(shì )俱(jù )知(zhī )闾(lǘ )里(lǐ )奸(jiān )邪(xié ),吏(lì )治(zhì )得(dé )失(shī )。数(shù )上(shàng )下(xià )诸(zhū )陵(líng ),周(zhōu )遍(biàn )三(sān )辅(fǔ ),尝(cháng )困(kùn )于(yú )莲(lián )勺(sháo )卤(lǔ )中(zhōng ),尤(yóu )乐(lè )杜(dù )、鄠(hù )之(zhī )间(jiān ),率(lǜ )常(cháng )在(zài )下(xià )杜(dù )。时(shí )会(huì )朝(cháo )请(qǐng ),舍(shě )长(zhǎng )安(ān )尚(shàng )冠(guàn )里(lǐ )。

及(jí )昌(chāng )邑(yì )王(wáng )废(fèi ),霍(huò )光(guāng )与(yǔ )张(zhāng )安(ān )世(shì )诸(zhū )大(dà )臣(chén )议(yì )所(suǒ )立(lì ),未(wèi )定(dìng )。丙(bǐng )吉(jí )奏(zòu )记(jì )光(guāng )曰(yuē ):“将(jiāng )军(jūn )事(shì )孝(xiào )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì ),受(shòu )襁(qiǎng )褓(bǎo )之(zhī )属(shǔ ),任(rèn )天(tiān )下(xià )之(zhī )寄(jì )。孝(xiào )昭(zhāo )皇(huáng )帝(dì )早(zǎo )崩(bēng )亡(wáng )嗣(sì ),海(hǎi )内(nèi )忧(yōu )惧(jù ),欲(yù )亟(jí )闻(wén )嗣(sì )主(zhǔ )。发(fā )丧(sàng )之(zhī )日(rì ),以(yǐ )大(dà )谊(yì )立(lì )后(hòu ),所(suǒ )立(lì )非(fēi )其(qí )人(rén ),复(fù )以(yǐ )大(dà )谊(yì )废(fèi )之(zhī );天(tiān )下(xià )莫(mò )不(bú )服(fú )焉(yān )。方(fāng )今(jīn )社(shè )稷(jì )、宗(zōng )庙(miào )、群(qún )生(shēng )之(zhī )命(mìng )在(zài )将(jiāng )军(jūn )之(zhī )壹(yī )举(jǔ ),窃(qiè )伏(fú )听(tīng )于(yú )众(zhòng )庶(shù ),察(chá )其(qí )所(suǒ )言(yán )诸(zhū )侯(hóu )、宗(zōng )室(shì )在(zài )列(liè )位(wèi )者(zhě ),未(wèi )有(yǒu )所(suǒ )闻(wén )于(yú )民(mín )间(jiān )也(yě )。而(ér )遗(yí )诏(zhào )所(suǒ )养(yǎng )武(wǔ )帝(dì )曾(céng )孙(sūn )名(míng )病(bìng )已(yǐ )在(zài )掖(yè )庭(tíng )、外(wài )家(jiā )者(zhě ),吉(jí )前(qián )使(shǐ )居(jū )郡(jùn )邸(dǐ )时(shí ),见(jiàn )其(qí )幼(yòu )少(shǎo );至(zhì )今(jīn )十(shí )八(bā )九(jiǔ )矣(yǐ ),通(tōng )经(jīng )术(shù ),有(yǒu )美(měi )材(cái ),行(háng )安(ān )而(ér )节(jiē )和(hé )。愿(yuàn )将(jiāng )军(jūn )详(xiáng )大(dà )义(yì ),参(cān )以(yǐ )蓍(shī )龟(guī )岂(qǐ )宜(yí ),褒(bāo )显(xiǎn )先(xiān )使(shǐ )入(rù )侍(shì ),令(lìng )天(tiān )下(xià )昭(zhāo )然(rán )知(zhī )之(zhī ),然(rán )后(hòu )决(jué )定(dìng )大(dà )策(cè ),天(tiān )下(xià )幸(xìng )甚(shèn )!”杜(dù )延(yán )年(nián )亦(yì )知(zhī )曾(céng )孙(sūn )德(dé )美(měi ),劝(quàn )光(guāng )、安(ān )世(shì )立(lì )焉(yān )。

秋(qiū ),七(qī )月(yuè ),光(guāng )坐(zuò )庭(tíng )中(zhōng ),会(huì )丞(chéng )相(xiàng )以(yǐ )下(xià )议(yì )定(dìng )所(suǒ )立(lì ),遂(suí )复(fù )与(yǔ )丞(chéng )相(xiàng )敞(chǎng )等(děng )上(shàng )奏(zòu )曰(yuē ):“孝(xiào )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )曾(céng )孙(sūn )病(bìng )已(yǐ ),年(nián )十(shí )八(bā ),师(shī )受(shòu )《诗(shī )》、《论(lùn )语(yǔ )》、《孝(xiào )经(jīng )》,躬(gōng )行(háng )节(jiē )俭(jiǎn ),慈(cí )仁(rén )爱(ài )人(rén ),可(kě )以(yǐ )嗣(sì )孝(xiào )昭(zhāo )皇(huáng )帝(dì )后(hòu ),奉(fèng )承(chéng )祖(zǔ )宗(zōng )庙(miào ),子(zǐ )万(wàn )姓(xìng )。臣(chén )昧(mèi )死(sǐ )以(yǐ )闻(wén )!”皇(huáng )太(tài )后(hòu )诏(zhào )曰(yuē ):“可(kě )。”光(guāng )遣(qiǎn )宗(zōng )正(zhèng )德(dé )至(zhì )曾(céng )孙(sūn )家(jiā )尚(shàng )冠(guàn )里(lǐ ),洗(xǐ )沐(mù ),赐(cì )御(yù )衣(yī );太(tài )仆(pú )以(yǐ )軨(líng )猎(liè )车(chē )迎(yíng )曾(céng )孙(sūn ),就(jiù )斋(zhāi )宗(zōng )正(zhèng )府(fǔ )。庚(gēng )申(shēn ),入(rù )未(wèi )央(yāng )宫(gōng ),见(jiàn )皇(huáng )太(tài )后(hòu ),封(fēng )为(wéi )阳(yáng )武(wǔ )侯(hóu )。已(yǐ )而(ér )群(qún )臣(chén )奏(zòu )上(shàng )玺(xǐ )绶(shòu ),即(jí )皇(huáng )帝(dì )位(wèi ),谒(yè )高(gāo )庙(miào );尊(zūn )皇(huáng )太(tài )后(hòu )为(wéi )太(tài )皇(huáng )太(tài )后(hòu )。

侍(shì )御(yù )史(shǐ )严(yán )延(yán )年(nián )劾(hé )奏(zòu )“大(dà )将(jiāng )军(jūn )光(guāng )擅(shàn )废(fèi )立(lì )主(zhǔ ),无(wú )人(rén )臣(chén )礼(lǐ ),不(bú )道(dào )。”奏(zòu )虽(suī )寝(qǐn ),然(rán )朝(cháo )廷(tíng )肃(sù )然(rán )敬(jìng )惮(dàn )之(zhī )。

八(bā )月(yuè ),己(jǐ )巳(sì ),安(ān )平(píng )敬(jìng )侯(hóu )杨(yáng )敞(chǎng )薨(hōng )。

九(jiǔ )月(yuè ),大(dà )赦(shè )天(tiān )下(xià )。

戊(wù )寅(yín ),蔡(cài )义(yì )为(wéi )丞(chéng )相(xiàng )。

初(chū ),许(xǔ )广(guǎng )汉(hàn )女(nǚ )适(shì )皇(huáng )曾(céng )孙(sūn ),一(yī )岁(suì ),生(shēng )子(zǐ )奭(shì )。数(shù )月(yuè ),曾(céng )孙(sūn )立(lì )为(wéi )帝(dì ),许(xǔ )氏(shì )为(wéi )婕(jié )妤(yú )。是(shì )时(shí )霍(huò )将(jiāng )军(jūn )有(yǒu )小(xiǎo )女(nǚ )与(yǔ )皇(huáng )太(tài )后(hòu )亲(qīn ),公(gōng )卿(qīng )议(yì )更(gèng )立(lì )皇(huáng )后(hòu ),皆(jiē )心(xīn )拟(nǐ )霍(huò )将(jiāng )军(jūn )女(nǚ ),亦(yì )未(wèi )有(yǒu )言(yán )。上(shàng )乃(nǎi )诏(zhào )求(qiú )微(wēi )时(shí )故(gù )剑(jiàn )。大(dà )臣(chén )知(zhī )指(zhǐ ),白(bái )立(lì )许(xǔ )婕(jié )妤(yú )为(wéi )皇(huáng )后(hòu )。十(shí )一(yī )月(yuè ),壬(rén )子(zǐ ),立(lì )皇(huáng )后(hòu )许(xǔ )氏(shì )。霍(huò )光(guāng )以(yǐ )后(hòu )父(fù )广(guǎng )汉(hàn )刑(xíng )人(rén ),不(bú )宜(yí )君(jūn )国(guó );岁(suì )馀(yú ),乃(nǎi )封(fēng )为(wéi )昌(chāng )成(chéng )君(jūn )。

太(tài )皇(huáng )太(tài )后(hòu )归(guī )长(zhǎng )乐(lè )宫(gōng )。长(zhǎng )乐(lè )宫(gōng )初(chū )置(zhì )屯(tún )卫(wèi )。

中(zhōng )宗(zōng )孝(xiào )宣(xuān )皇(huáng )帝(dì )上(shàng )之(zhī )上(shàng )

孝(xiào )昭(zhāo )皇(huáng )帝(dì )下(xià )本(běn )始(shǐ )元(yuán )年(nián )(戊(wù )申(shēn ),公(gōng )元(yuán )前(qián )七(qī )三(sān )年(nián ))

春(chūn ),诏(zhào )有(yǒu )司(sī )论(lùn )定(dìng )策(cè )安(ān )宗(zōng )庙(miào )功(gōng )。大(dà )将(jiāng )军(jūn )光(guāng )益(yì )封(fēng )万(wàn )七(qī )千(qiān )户(hù ),与(yǔ )故(gù )所(suǒ )食(shí )凡(fán )二(èr )万(wàn )户(hù )。车(chē )骑(qí )将(jiāng )军(jūn )富(fù )平(píng )侯(hóu )安(ān )世(shì )以(yǐ )下(xià )益(yì )封(fēng )者(zhě )十(shí )人(rén ),封(fēng )侯(hóu )者(zhě )五(wǔ )人(rén ),赐(cì )爵(jué )关(guān )内(nèi )侯(hóu )者(zhě )八(bā )人(rén )。

大(dà )将(jiāng )军(jūn )光(guāng )稽(jī )首(shǒu )归(guī )政(zhèng ),上(shàng )谦(qiān )让(ràng )不(bú )受(shòu );诸(zhū )事(shì )皆(jiē )先(xiān )关(guān )白(bái )光(guāng ),然(rán )后(hòu )奏(zòu )御(yù )。自(zì )昭(zhāo )帝(dì )时(shí ),光(guāng )子(zǐ )禹(yǔ )及(jí )兄(xiōng )孙(sūn )云(yún )皆(jiē )为(wéi )中(zhōng )郎(láng )将(jiāng ),云(yún )弟(dì )山(shān )奉(fèng )车(chē )都(dōu )尉(wèi )、侍(shì )中(zhōng )、领(lǐng )胡(hú )、越(yuè )兵(bīng ),光(guāng )两(liǎng )女(nǚ )婿(xù )为(wéi )东(dōng )、西(xī )宫(gōng )卫(wèi )尉(wèi ),昆(kūn )弟(dì )、诸(zhū )婿(xù )、外(wài )孙(sūn )皆(jiē )奉(fèng )朝(cháo )请(qǐng ),为(wéi )诸(zhū )曹(cáo )、大(dà )夫(fū )、骑(qí )都(dōu )尉(wèi )、给(gěi )事(shì )中(zhōng ),党(dǎng )亲(qīn )连(lián )体(tǐ ),根(gēn )据(jù )于(yú )朝(cháo )廷(tíng )。及(jí )昌(chāng )邑(yì )王(wáng )废(fèi ),光(guāng )权(quán )益(yì )重(zhòng ),每(měi )朝(cháo )见(jiàn ),上(shàng )虚(xū )己(jǐ )敛(liǎn )容(róng ),礼(lǐ )下(xià )之(zhī )已(yǐ )甚(shèn )。

夏(xià ),四(sì )月(yuè ),庚(gēng )午(wǔ ),地(dì )震(zhèn )。

五(wǔ )月(yuè ),凤(fèng )皇(huáng )集(jí )胶(jiāo )东(dōng )、千(qiān )乘(chéng )。赦(shè )天(tiān )下(xià ),勿(wù )收(shōu )田(tián )租(zū )赋(fù )。

六(liù )月(yuè ),诏(zhào )曰(yuē ):“故(gù )皇(huáng )太(tài )子(zǐ )在(zài )湖(hú ),未(wèi )有(yǒu )号(hào )谥(shì ),岁(suì )时(shí )祠(cí );其(qí )议(yì )谥(shì ),置(zhì )园(yuán )邑(yì )。”有(yǒu )司(sī )奏(zòu )请(qǐng ):“礼(lǐ ),为(wéi )人(rén )后(hòu )者(zhě ),为(wéi )之(zhī )子(zǐ )也(yě );故(gù )降(jiàng )其(qí )父(fù )母(mǔ ),不(bú )得(dé )祭(jì ),尊(zūn )祖(zǔ )之(zhī )义(yì )也(yě )。陛(bì )下(xià )为(wéi )孝(xiào )昭(zhāo )帝(dì )后(hòu ),承(chéng )祖(zǔ )宗(zōng )之(zhī )祀(sì ),愚(yú )以(yǐ )为(wéi )亲(qīn )谥(shì )宜(yí )曰(yuē )悼(dào ),母(mǔ )曰(yuē )悼(dào )后(hòu );故(gù )皇(huáng )太(tài )子(zǐ )谥(shì )曰(yuē )戾(lì ),史(shǐ )良(liáng )娣(dì )曰(yuē )戾(lì )夫(fū )人(rén )。”皆(jiē )改(gǎi )葬(zàng )焉(yān )。

秋(qiū ),七(qī )月(yuè ),诏(zhào )立(lì )燕(yàn )刺(cì )王(wáng )太(tài )子(zǐ )建(jiàn )为(wéi )广(guǎng )阳(yáng )王(wáng );立(lì )广(guǎng )陵(líng )王(wáng )胥(xū )少(shǎo )子(zǐ )弘(hóng )为(wéi )高(gāo )密(mì )王(wáng )。初(chū ),上(shàng )官(guān )桀(jié )与(yǔ )霍(huò )光(guāng )争(zhēng )权(quán ),光(guāng )既(jì )诛(zhū )桀(jié ),遂(suí )遵(zūn )武(wǔ )帝(dì )法(fǎ )度(dù ),以(yǐ )刑(xíng )罚(fá )痛(tòng )绳(shéng )群(qún )下(xià ),由(yóu )是(shì )俗(sú )吏(lì )皆(jiē )尚(shàng )严(yán )酷(kù )以(yǐ )为(wéi )能(néng );而(ér )河(hé )南(nán )太(tài )守(shǒu )丞(chéng )淮(huái )阳(yáng )黄(huáng )霸(bà )独(dú )用(yòng )宽(kuān )和(hé )为(wéi )名(míng )。上(shàng )在(zài )民(mín )间(jiān )时(shí ),知(zhī )百(bǎi )姓(xìng )苦(kǔ )吏(lì )急(jí )也(yě ),闻(wén )霸(bà )持(chí )法(fǎ )平(píng ),乃(nǎi )召(zhào )以(yǐ )为(wéi )廷(tíng )尉(wèi )正(zhèng );数(shù )决(jué )疑(yí )狱(yù ),庭(tíng )中(zhōng )称(chēng )平(píng )。

孝(xiào )昭(zhāo )皇(huáng )帝(dì )下(xià )本(běn )始(shǐ )二(èr )年(nián )(己(jǐ )酉(yǒu ),公(gōng )元(yuán )前(qián )七(qī )二(èr )年(nián ))

春(chūn ),大(dà )司(sī )农(nóng )田(tián )延(yán )年(nián )有(yǒu )罪(zuì )自(zì )杀(shā )。昭(zhāo )帝(dì )之(zhī )丧(sàng ),大(dà )司(sī )农(nóng )僦(jiù )民(mín )车(chē ),延(yán )年(nián )诈(zhà )增(zēng )僦(jiù )直(zhí ),盗(dào )取(qǔ )钱(qián )三(sān )千(qiān )万(wàn ),为(wéi )怨(yuàn )家(jiā )所(suǒ )告(gào )。霍(huò )将(jiāng )军(jūn )召(zhào )问(wèn )延(yán )年(nián ),欲(yù )为(wéi )道(dào )地(dì )。延(yán )年(nián )抵(dǐ )曰(yuē ):“无(wú )有(yǒu )是(shì )事(shì )!”光(guāng )曰(yuē ):“即(jí )无(wú )事(shì ),当(dāng )穷(qióng )竟(jìng )!”御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū )田(tián )广(guǎng )明(míng )谓(wèi )太(tài )仆(pú )杜(dù )延(yán )年(nián )曰(yuē ):“《春(chūn )秋(qiū )》之(zhī )义(yì ),以(yǐ )功(gōng )覆(fù )过(guò )。当(dāng )废(fèi )昌(chāng )邑(yì )王(wáng )时(shí ),非(fēi )田(tián )子(zǐ )宾(bīn )之(zhī )言(yán ),大(dà )事(shì )不(bú )成(chéng )。今(jīn )县(xiàn )官(guān )出(chū )三(sān )千(qiān )万(wàn )自(zì )乞(qǐ )之(zhī ),何(hé )哉(zāi )?愿(yuàn )以(yǐ )愚(yú )言(yán )白(bái )大(dà )将(jiāng )军(jūn )。”延(yán )年(nián )言(yán )之(zhī )大(dà )将(jiāng )军(jūn ),大(dà )将(jiāng )军(jūn )曰(yuē ):“诚(chéng )然(rán ),实(shí )勇(yǒng )士(shì )也(yě )!当(dāng )发(fā )大(dà )议(yì )时(shí ),震(zhèn )动(dòng )朝(cháo )廷(tíng ),”光(guāng )因(yīn )举(jǔ )手(shǒu )自(zì )抚(fǔ )心(xīn )曰(yuē ):“使(shǐ )我(wǒ )至(zhì )今(jīn )病(bìng )悸(jì )。谢(xiè )田(tián )大(dà )夫(fū )晓(xiǎo )大(dà )司(sī )农(nóng ),通(tōng )往(wǎng )就(jiù )狱(yù ),得(dé )公(gōng )议(yì )之(zhī )。”田(tián )大(dà )夫(fū )使(shǐ )人(rén )语(yǔ )延(yán )年(nián )。延(yán )年(nián )曰(yuē ):“幸(xìng )县(xiàn )官(guān )宽(kuān )我(wǒ )耳(ěr ),何(hé )面(miàn )目(mù )入(rù )牢(láo )狱(yù ),使(shǐ )众(zhòng )人(rén )指(zhǐ )笑(xiào )我(wǒ ),卒(zú )徒(tú )唾(tuò )吾(wú )背(bèi )乎(hū )?”即(jí )闭(bì )阁(gé )独(dú )居(jū )斋(zhāi )舍(shě ),偏(piān )袒(tǎn ),持(chí )刀(dāo )东(dōng )西(xī )步(bù )。数(shù )日(rì ),使(shǐ )者(zhě )召(zhào )延(yán )年(nián )诣(yì )廷(tíng )尉(wèi )。闻(wén )鼓(gǔ )声(shēng ),自(zì )刎(wěn )死(sǐ )。

夏(xià ),五(wǔ )月(yuè ),诏(zhào )曰(yuē ):“孝(xiào )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )躬(gōng )仁(rén )谊(yì ),励(lì )威(wēi )武(wǔ ),功(gōng )德(dé )茂(mào )盛(shèng ),而(ér )庙(miào )乐(lè )未(wèi )称(chēng ),联(lián )甚(shèn )悼(dào )焉(yān )。其(qí )与(yǔ )列(liè )侯(hóu )、二(èr )千(qiān )石(shí )、博(bó )士(shì )议(yì )。”于(yú )是(shì )群(qún )臣(chén )大(dà )议(yì )庭(tíng )中(zhōng ),皆(jiē )曰(yuē ):“宜(yí )如(rú )诏(zhào )书(shū )。”长(zhǎng )信(xìn )少(shǎo )府(fǔ )夏(xià )侯(hóu )胜(shèng )独(dú )曰(yuē ):“武(wǔ )帝(dì )虽(suī )有(yǒu )攘(rǎng )四(sì )夷(yí )、广(guǎng )土(tǔ )境(jìng )之(zhī )功(gōng ),然(rán )多(duō )杀(shā )士(shì )众(zhòng ),竭(jié )民(mín )财(cái )力(lì ),奢(shē )泰(tài )无(wú )度(dù ),天(tiān )下(xià )虚(xū )耗(hào ),百(bǎi )姓(xìng )流(liú )离(lí ),物(wù )故(gù )者(zhě )半(bàn ),蝗(huáng )虫(chóng )大(dà )起(qǐ ),赤(chì )地(dì )数(shù )千(qiān )里(lǐ ),或(huò )人(rén )民(mín )相(xiàng )食(shí ),畜(chù )积(jī )至(zhì )今(jīn )未(wèi )复(fù );无(wú )德(dé )泽(zé )于(yú )民(mín ),不(bú )宜(yí )为(wéi )立(lì )庙(miào )乐(lè )。”公(gōng )卿(qīng )共(gòng )难(nán )胜(shèng )曰(yuē ):“此(cǐ )诏(zhào )书(shū )也(yě )。”胜(shèng )曰(yuē ):“诏(zhào )书(shū )不(bú )可(kě )用(yòng )也(yě )。人(rén )臣(chén )之(zhī )谊(yì ),宜(yí )直(zhí )言(yán )正(zhèng )论(lùn ),非(fēi )苟(gǒu )阿(ā )意(yì )顺(shùn )指(zhǐ )。议(yì )已(yǐ )出(chū )口(kǒu ),虽(suī )死(sǐ )不(bú )悔(huǐ )!”于(yú )是(shì )丞(chéng )相(xiàng )、御(yù )史(shǐ )劾(hé )奏(zòu )胜(shèng )非(fēi )议(yì )诏(zhào )书(shū ),毁(huǐ )先(xiān )帝(dì ),不(bú )道(dào );及(jí )丞(chéng )相(xiàng )长(zhǎng )史(shǐ )黄(huáng )霸(bà )阿(ā )纵(zòng )胜(shèng ),不(bú )举(jǔ )劾(hé );俱(jù )下(xià )狱(yù )。有(yǒu )司(sī )遂(suí )请(qǐng )尊(zūn )孝(xiào )武(wǔ )帝(dì )庙(miào )为(wéi )世(shì )宗(zōng )庙(miào ),奏(zòu )《盛(shèng )德(dé )》、《文(wén )始(shǐ )五(wǔ )行(háng )》之(zhī )舞(wǔ )。武(wǔ )帝(dì )巡(xún )狩(shòu )所(suǒ )幸(xìng )郡(jùn )国(guó )皆(jiē )立(lì )庙(miào ),如(rú )高(gāo )祖(zǔ )、太(tài )宗(zōng )焉(yān )。夏(xià )侯(hóu )胜(shèng )、黄(huáng )霸(bà )既(jì )久(jiǔ )系(xì ),霸(bà )欲(yù )从(cóng )胜(shèng )受(shòu )《尚(shàng )书(shū )》,胜(shèng )辞(cí )以(yǐ )罪(zuì )死(sǐ )。霸(bà )曰(yuē ):“朝(cháo )闻(wén )道(dào ),夕(xī )死(sǐ )可(kě )矣(yǐ )。”胜(shèng )贤(xián )其(qí )言(yán ),遂(suí )授(shòu )之(zhī )。系(xì )再(zài )更(gèng )冬(dōng ),讲(jiǎng )论(lùn )不(bú )怠(dài )。

初(chū ),乌(wū )孙(sūn )公(gōng )主(zhǔ )死(sǐ ),汉(hàn )复(fù )以(yǐ )楚(chǔ )王(wáng )戊(wù )之(zhī )孙(sūn )解(jiě )忧(yōu )为(wéi )公(gōng )主(zhǔ ),妻(qī )岑(cén )娶(qǔ )。岑(cén )娶(qǔ )胡(hú )妇(fù )子(zǐ )泥(ní )靡(mí )尚(shàng )小(xiǎo ),岑(cén )娶(qǔ )且(qiě )死(sǐ ),以(yǐ )国(guó )与(yǔ )季(jì )父(fù )大(dà )禄(lù )子(zǐ )翁(wēng )归(guī )靡(mí ),曰(yuē ):“泥(ní )靡(mí )大(dà ),以(yǐ )国(guó )归(guī )之(zhī )。”翁(wēng )归(guī )靡(mí )既(jì )立(lì ),号(hào )肥(féi )王(wáng ),复(fù )尚(shàng )楚(chǔ )主(zhǔ ),生(shēng )三(sān )男(nán )、两(liǎng )女(nǚ )。长(zhǎng )男(nán )曰(yuē )元(yuán )贵(guì )靡(mí ),次(cì )曰(yuē )万(wàn )年(nián ),次(cì )曰(yuē )大(dà )乐(lè )。昭(zhāo )帝(dì )时(shí ),公(gōng )主(zhǔ )上(shàng )书(shū )言(yán ):“匈(xiōng )奴(nú )与(yǔ )车(chē )师(shī )共(gòng )侵(qīn )乌(wū )孙(sūn ),唯(wéi )天(tiān )子(zǐ )幸(xìng )救(jiù )之(zhī )。”汉(hàn )养(yǎng )士(shì )马(mǎ ),议(yì )击(jī )匈(xiōng )奴(nú )。会(huì )昭(zhāo )帝(dì )崩(bēng ),上(shàng )遣(qiǎn )光(guāng )禄(lù )大(dà )夫(fū )常(cháng )惠(huì )使(shǐ )乌(wū )孙(sūn )。乌(wū )孙(sūn )公(gōng )主(zhǔ )及(jí )昆(kūn )弥(mí )皆(jiē )遣(qiǎn )使(shǐ )上(shàng )书(shū ),言(yán ):“匈(xiōng )奴(nú )复(fù )连(lián )发(fā )大(dà )兵(bīng ),侵(qīn )击(jī )乌(wū )孙(sūn )。使(shǐ )使(shǐ )谓(wèi )乌(wū )孙(sūn )‘趣(qù )持(chí )公(gōng )主(zhǔ )来(lái )!’欲(yù )隔(gé )绝(jué )汉(hàn )。昆(kūn )弥(mí )愿(yuàn )发(fā )国(guó )精(jīng )兵(bīng )五(wǔ )万(wàn )骑(qí ),尽(jìn )力(lì )击(jī )匈(xiōng )奴(nú )。唯(wéi )天(tiān )子(zǐ )出(chū )兵(bīng )以(yǐ )救(jiù )公(gōng )主(zhǔ )、昆(kūn )弥(mí )!”先(xiān )是(shì )匈(xiōng )奴(nú )数(shù )侵(qīn )汉(hàn )边(biān ),汉(hàn )亦(yì )欲(yù )讨(tǎo )之(zhī )。秋(qiū ),大(dà )发(fā )兵(bīng ),遣(qiǎn )御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū )田(tián )广(guǎng )明(míng )为(wéi )祁(qí )连(lián )将(jiāng )军(jūn ),四(sì )万(wàn )馀(yú )骑(qí ),出(chū )西(xī )河(hé );度(dù )辽(liáo )将(jiāng )军(jūn )范(fàn )明(míng )友(yǒu )三(sān )万(wàn )馀(yú )骑(qí ),出(chū )张(zhāng )掖(yè );前(qián )将(jiāng )军(jūn )韩(hán )增(zēng )三(sān )万(wàn )馀(yú )骑(qí ),出(chū )云(yún )中(zhōng );后(hòu )将(jiāng )军(jūn )赵(zhào )充(chōng )国(guó )为(wéi )蒲(pú )类(lèi )将(jiāng )军(jūn ),三(sān )万(wàn )馀(yú )骑(qí ),出(chū )酒(jiǔ )泉(quán );云(yún )中(zhōng )太(tài )守(shǒu )田(tián )顺(shùn )为(wéi )虎(hǔ )牙(yá )将(jiāng )军(jūn ),三(sān )万(wàn )馀(yú )骑(qí ),出(chū )五(wǔ )原(yuán );期(qī )以(yǐ )出(chū )塞(sāi )各(gè )二(èr )千(qiān )馀(yú )里(lǐ )。以(yǐ )常(cháng )惠(huì )为(wéi )校(xiào )尉(wèi ),持(chí )节(jiē )护(hù )乌(wū )孙(sūn )兵(bīng )共(gòng )击(jī )匈(xiōng )奴(nú )。

孝(xiào )昭(zhāo )皇(huáng )帝(dì )下(xià )本(běn )始(shǐ )三(sān )年(nián )(庚(gēng )戌(xū ),公(gōng )元(yuán )前(qián )七(qī )一(yī )年(nián ))

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),癸(guǐ )亥(hài ),恭(gōng )哀(āi )许(xǔ )皇(huáng )后(hòu )崩(bēng )。时(shí )霍(huò )光(guāng )夫(fū )人(rén )显(xiǎn )欲(yù )贵(guì )其(qí )小(xiǎo )女(nǚ )成(chéng )君(jūn ),道(dào )无(wú )从(cóng )。会(huì )许(xǔ )后(hòu )当(dāng )娠(shēn ),病(bìng ),女(nǚ )医(yī )淳(chún )于(yú )衍(yǎn )者(zhě ),霍(huò )氏(shì )所(suǒ )爱(ài ),尝(cháng )入(rù )宫(gōng )侍(shì )皇(huáng )后(hòu )疾(jí )。衍(yǎn )夫(fū )赏(shǎng )为(wéi )掖(yè )庭(tíng )户(hù )卫(wèi ),谓(wèi )衍(yǎn ):“可(kě )过(guò )辞(cí )霍(huò )夫(fū )人(rén ),行(háng )为(wéi )我(wǒ )求(qiú )安(ān )池(chí )监(jiān )。”衍(yǎn )如(rú )言(yán )报(bào )显(xiǎn ),显(xiǎn )因(yīn )生(shēng )心(xīn ),辟(pì )左(zuǒ )右(yòu ),谓(wèi )衍(yǎn )曰(yuē ):“少(shǎo )夫(fū )幸(xìng )报(bào )我(wǒ )以(yǐ )事(shì ),我(wǒ )亦(yì )欲(yù )报(bào )少(shǎo )夫(fū ),可(kě )乎(hū )?”衍(yǎn )曰(yuē ):“夫(fū )人(rén )所(suǒ )言(yán ),何(hé )等(děng )不(bú )可(kě )者(zhě )!”显(xiǎn )曰(yuē ):“将(jiāng )军(jūn )素(sù )爱(ài )小(xiǎo )女(nǚ )成(chéng )君(jūn ),欲(yù )奇(qí )贵(guì )之(zhī ),愿(yuàn )以(yǐ )累(lèi )少(shǎo )夫(fū )。”衍(yǎn )曰(yuē ):“何(hé )谓(wèi )邪(xié )?”显(xiǎn )曰(yuē ):“妇(fù )人(rén )免(miǎn )乳(rǔ ),大(dà )故(gù ),十(shí )死(sǐ )一(yī )生(shēng )。今(jīn )皇(huáng )后(hòu )当(dāng )免(miǎn )身(shēn ),可(kě )因(yīn )投(tóu )毒(dú )药(yào )去(qù )也(yě ),成(chéng )君(jūn )即(jí )为(wéi )皇(huáng )后(hòu )矣(yǐ )。如(rú )蒙(méng )力(lì ),事(shì )成(chéng ),富(fù )贵(guì )与(yǔ )少(shǎo )夫(fū )共(gòng )之(zhī )。”衍(yǎn )曰(yuē ):“药(yào )杂(zá )治(zhì ),当(dāng )先(xiān )尝(cháng ),安(ān )可(kě )?”显(xiǎn )曰(yuē ):“在(zài )少(shǎo )夫(fū )为(wéi )之(zhī )耳(ěr )。将(jiāng )军(jūn )领(lǐng )天(tiān )下(xià ),谁(shuí )敢(gǎn )言(yán )者(zhě )!缓(huǎn )急(jí )相(xiàng )护(hù ),但(dàn )恐(kǒng )少(shǎo )夫(fū )无(wú )意(yì )耳(ěr )。”衍(yǎn )良(liáng )久(jiǔ )曰(yuē ):“愿(yuàn )尽(jìn )力(lì )!”即(jí )捣(dǎo )附(fù )子(zǐ ),赍(jī )入(rù )长(zhǎng )定(dìng )宫(gōng )。皇(huáng )后(hòu )免(miǎn )身(shēn )后(hòu ),衍(yǎn )取(qǔ )附(fù )子(zǐ )并(bìng )合(hé )太(tài )医(yī )大(dà )丸(wán )以(yǐ )饮(yǐn )皇(huáng )后(hòu ),有(yǒu )顷(qǐng ),曰(yuē ):“我(wǒ )头(tóu )岑(cén )岑(cén )也(yě ),药(yào )中(zhōng )得(dé )无(wú )有(yǒu )毒(dú )?”对(duì )曰(yuē ):“无(wú )有(yǒu )。”遂(suí )加(jiā )烦(fán )懑(mèn ),崩(bēng )。衍(yǎn )出(chū ),过(guò )见(jiàn )显(xiǎn ),相(xiàng )劳(láo )问(wèn ),亦(yì )未(wèi )敢(gǎn )重(zhòng )谢(xiè )衍(yǎn )。后(hòu )人(rén )有(yǒu )上(shàng )书(shū )告(gào )诸(zhū )医(yī )侍(shì )疾(jí )无(wú )状(zhuàng )者(zhě ),皆(jiē )收(shōu )系(xì )诏(zhào )狱(yù ),劾(hé )不(bú )道(dào )。显(xiǎn )恐(kǒng )急(jí ),即(jí )以(yǐ )状(zhuàng )具(jù )语(yǔ )光(guāng ),因(yīn )曰(yuē ):“既(jì )失(shī )计(jì )为(wéi )之(zhī ),无(wú )令(lìng )吏(lì )急(jí )衍(yǎn )!”光(guāng )大(dà )惊(jīng ),欲(yù )自(zì )发(fā )举(jǔ ),不(bú )忍(rěn ),犹(yóu )与(yǔ )。会(huì )奏(zòu )上(shàng ),光(guāng )署(shǔ )衍(yǎn )勿(wù )论(lùn )。显(xiǎn )因(yīn )劝(quàn )光(guāng )内(nèi )其(qí )女(nǚ )入(rù )宫(gōng )。

戊(wù )辰(chén ),五(wǔ )将(jiāng )军(jūn )发(fā )长(zhǎng )安(ān )。匈(xiōng )奴(nú )闻(wén )汉(hàn )兵(bīng )大(dà )出(chū ),老(lǎo )弱(ruò )奔(bēn )走(zǒu ),驱(qū )畜(chù )产(chǎn )远(yuǎn )遁(dùn )逃(táo ),是(shì )以(yǐ )五(wǔ )将(jiāng )少(shǎo )所(suǒ )得(dé )。夏(xià ),五(wǔ )月(yuè ),军(jūn )罢(bà )。度(dù )辽(liáo )将(jiāng )军(jūn )出(chū )塞(sāi )千(qiān )二(èr )百(bǎi )馀(yú )里(lǐ ),至(zhì )蒲(pú )离(lí )候(hòu )水(shuǐ ),斩(zhǎn )首(shǒu )、捕(bǔ )虏(lǔ )七(qī )百(bǎi )馀(yú )级(jí );前(qián )将(jiāng )军(jūn )出(chū )塞(sāi )千(qiān )二(èr )百(bǎi )馀(yú )里(lǐ ),至(zhì )乌(wū )员(yuán ),斩(zhǎn )首(shǒu )、捕(bǔ )虏(lǔ )百(bǎi )馀(yú )级(jí );蒲(pú )类(lèi )将(jiāng )军(jūn )出(chū )塞(sāi )千(qiān )八(bā )百(bǎi )馀(yú )里(lǐ ),西(xī )至(zhì )候(hòu )山(shān ),斩(zhǎn )首(shǒu )、捕(bǔ )虏(lǔ ),得(dé )单(dān )于(yú )使(shǐ )者(zhě )蒲(pú )阴(yīn )王(wáng )以(yǐ )下(xià )三(sān )百(bǎi )馀(yú )级(jí )。闻(wén )虏(lǔ )已(yǐ )引(yǐn )去(qù ),皆(jiē )不(bú )至(zhì )期(qī )还(hái )。天(tiān )子(zǐ )薄(báo )其(qí )过(guò ),宽(kuān )而(ér )不(bú )罪(zuì )。祁(qí )连(lián )将(jiāng )军(jūn )出(chū )塞(sāi )千(qiān )六(liù )百(bǎi )里(lǐ ),至(zhì )鸡(jī )秩(zhì )山(shān ),斩(zhǎn )首(shǒu )、捕(bǔ )虏(lǔ )十(shí )九(jiǔ )级(jí )。逢(féng )汉(hàn )使(shǐ )匈(xiōng )奴(nú )还(hái )者(zhě )冉(rǎn )弘(hóng )等(děng ),言(yán )鸡(jī )秩(zhì )山(shān )西(xī )有(yǒu )虏(lǔ )众(zhòng ),祁(qí )连(lián )即(jí )戒(jiè )弘(hóng ),使(shǐ )言(yán )无(wú )虏(lǔ ),欲(yù )还(hái )兵(bīng )。御(yù )史(shǐ )属(shǔ )公(gōng )孙(sūn )益(yì )寿(shòu )谏(jiàn ),以(yǐ )为(wéi )主(zhǔ )可(kě )。祁(qí )连(lián )不(bú )听(tīng ),遂(suí )引(yǐn )兵(bīng )还(hái )。虎(hǔ )牙(yá )将(jiāng )军(jūn )出(chū )塞(sāi )八(bā )百(bǎi )馀(yú )里(lǐ ),至(zhì )丹(dān )馀(yú )吾(wú )水(shuǐ )上(shàng ),即(jí )止(zhǐ )兵(bīng )不(bú )进(jìn ),斩(zhǎn )首(shǒu )、捕(bǔ )虏(lǔ )千(qiān )九(jiǔ )百(bǎi )馀(yú )级(jí ),引(yǐn )兵(bīng )还(hái )。上(shàng )以(yǐ )虎(hǔ )牙(yá )将(jiāng )军(jūn )不(bú )至(zhì )期(qī ),诈(zhà )增(zēng )卤(lǔ )获(huò ),而(ér )祁(qí )连(lián )知(zhī )虏(lǔ )在(zài )前(qián ),逗(dòu )遛(liú )不(bú )进(jìn ),皆(jiē )下(xià )吏(lì ),自(zì )杀(shā )。擢(zhuó )公(gōng )孙(sūn )益(yì )寿(shòu )为(wéi )侍(shì )御(yù )史(shǐ )。

乌(wū )孙(sūn )昆(kūn )弥(mí )自(zì )将(jiāng )五(wǔ )万(wàn )骑(qí )与(yǔ )校(xiào )尉(wèi )常(cháng )惠(huì )从(cóng )西(xī )方(fāng )入(rù ),至(zhì )右(yòu )谷(gǔ )蠡(lí )王(wáng )庭(tíng ),获(huò )单(dān )于(yú )父(fù )行(háng )及(jí )嫂(sǎo )、居(jū )次(cì )、名(míng )王(wáng )、犁(lí )汙(yú )都(dōu )尉(wèi )、千(qiān )长(zhǎng )、骑(qí )将(jiāng )以(yǐ )下(xià )四(sì )万(wàn )级(jí ),马(mǎ )、牛(niú )、羊(yáng )、驴(lǘ )、橐(tuó )佗(tuó )七(qī )十(shí )馀(yú )万(wàn )头(tóu )。乌(wū )孙(sūn )皆(jiē )自(zì )取(qǔ )所(suǒ )虏(lǔ )获(huò )。上(shàng )以(yǐ )五(wǔ )将(jiāng )皆(jiē )无(wú )功(gōng ),独(dú )惠(huì )奉(fèng )使(shǐ )克(kè )获(huò ),封(fēng )惠(huì )为(wéi )长(zhǎng )罗(luó )侯(hóu )。然(rán )匈(xiōng )奴(nú )民(mín )众(zhòng )伤(shāng )而(ér )去(qù )者(zhě )及(jí )畜(chù )产(chǎn )远(yuǎn )移(yí )死(sǐ )亡(wáng ),不(bú )可(kě )胜(shèng )数(shù )。于(yú )是(shì )匈(xiōng )奴(nú )遂(suí )衰(shuāi )耗(hào ),怨(yuàn )乌(wū )孙(sūn )。

上(shàng )复(fù )遣(qiǎn )常(cháng )惠(huì )持(chí )金(jīn )币(bì )还(hái )赐(cì )乌(wū )孙(sūn )贵(guì )人(rén )有(yǒu )功(gōng )者(zhě )。惠(huì )因(yīn )奏(zòu )请(qǐng )龟(guī )兹(zī )国(guó )尝(cháng )杀(shā )校(xiào )尉(wèi )赖(lài )丹(dān ),未(wèi )伏(fú )诛(zhū ),请(qǐng )便(biàn )道(dào )击(jī )之(zhī )。帝(dì )不(bú )许(xǔ )。大(dà )将(jiāng )军(jūn )霍(huò )光(guāng )风(fēng )惠(huì )以(yǐ )便(biàn )宜(yí )从(cóng )事(shì )。惠(huì )与(yǔ )吏(lì )士(shì )五(wǔ )百(bǎi )人(rén )俱(jù )至(zhì )乌(wū )孙(sūn ),还(hái ),过(guò ),发(fā )西(xī )国(guó )兵(bīng )二(èr )万(wàn )人(rén ),令(lìng )副(fù )使(shǐ )发(fā )龟(guī )兹(zī )东(dōng )国(guó )二(èr )万(wàn )人(rén ),乌(wū )孙(sūn )兵(bīng )七(qī )千(qiān )人(rén ),从(cóng )三(sān )面(miàn )攻(gōng )龟(guī )兹(zī )。兵(bīng )未(wèi )合(hé ),先(xiān )遣(qiǎn )人(rén )责(zé )其(qí )王(wáng )以(yǐ )前(qián )杀(shā )汉(hàn )使(shǐ )状(zhuàng )。王(wáng )谢(xiè )曰(yuē ):“乃(nǎi )我(wǒ )先(xiān )王(wáng )时(shí )为(wéi )贵(guì )人(rén )姑(gū )翼(yì )所(suǒ )误(wù )耳(ěr ),我(wǒ )无(wú )罪(zuì )。”惠(huì )曰(yuē ):“即(jí )如(rú )此(cǐ ),缚(fù )姑(gū )翼(yì )来(lái ),吾(wú )置(zhì )王(wáng )。”王(wáng )执(zhí )姑(gū )翼(yì )诣(yì )惠(huì ),惠(huì )斩(zhǎn )之(zhī )而(ér )还(hái )。

大(dà )旱(hàn )。

六(liù )月(yuè ),己(jǐ )丑(chǒu ),阳(yáng )平(píng )节(jiē )侯(hóu )蔡(cài )义(yì )薨(hōng )。

甲(jiǎ )辰(chén ),长(zhǎng )信(xìn )少(shǎo )府(fǔ )韦(wéi )贤(xián )为(wéi )丞(chéng )相(xiàng )。

大(dà )司(sī )农(nóng )魏(wèi )相(xiàng )为(wéi )御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū )。

冬(dōng ),匈(xiōng )奴(nú )单(dān )于(yú )自(zì )将(jiāng )数(shù )万(wàn )骑(qí )击(jī )乌(wū )孙(sūn ),颇(pō )得(dé )老(lǎo )弱(ruò )。欲(yù )还(hái ),会(huì )天(tiān )大(dà )雨(yǔ )雪(xuě ),一(yī )日(rì )深(shēn )丈(zhàng )馀(yú ),人(rén )民(mín )、畜(chù )产(chǎn )冻(dòng )死(sǐ ),还(hái )者(zhě )不(bú )能(néng )什(shí )一(yī )。于(yú )是(shì )丁(dīng )令(lìng )乘(chéng )弱(ruò )攻(gōng )其(qí )北(běi ),乌(wū )桓(huán )入(rù )其(qí )东(dōng ),乌(wū )孙(sūn )击(jī )其(qí )西(xī ),凡(fán )三(sān )国(guó )所(suǒ )杀(shā )数(shù )万(wàn )级(jí ),马(mǎ )数(shù )万(wàn )匹(pǐ ),牛(niú )羊(yáng )甚(shèn )众(zhòng );又(yòu )重(zhòng )以(yǐ )饿(è )死(sǐ ),人(rén )民(mín )死(sǐ )者(zhě )什(shí )三(sān ),畜(chù )产(chǎn )什(shí )五(wǔ )。匈(xiōng )奴(nú )大(dà )虚(xū )弱(ruò ),诸(zhū )国(guó )羁(jī )属(shǔ )者(zhě )皆(jiē )瓦(wǎ )解(jiě ),攻(gōng )盗(dào )不(bú )能(néng )理(lǐ )。其(qí )后(hòu )汉(hàn )出(chū )三(sān )千(qiān )馀(yú )骑(qí )为(wéi )三(sān )道(dào ),并(bìng )入(rù )匈(xiōng )奴(nú ),捕(bǔ )虏(lǔ )得(dé )数(shù )千(qiān )人(rén )还(hái );匈(xiōng )奴(nú )终(zhōng )不(bú )敢(gǎn )取(qǔ )当(dāng ),滋(zī )欲(yù )乡(xiāng )和(hé )亲(qīn ),而(ér )边(biān )境(jìng )少(shǎo )事(shì )矣(yǐ )。

是(shì )岁(suì ),颍(yǐng )川(chuān )太(tài )守(shǒu )赵(zhào )广(guǎng )汉(hàn )为(wéi )京(jīng )兆(zhào )尹(yǐn )。颍(yǐng )川(chuān )俗(sú ),豪(háo )桀(jié )相(xiàng )朋(péng )党(dǎng )。广(guǎng )汉(hàn )为(wéi )缿(xiàng )筒(tǒng ),受(shòu )吏(lì )民(mín )投(tóu )书(shū ),使(shǐ )相(xiàng )告(gào )讦(jié ),于(yú )是(shì )更(gèng )相(xiàng )怨(yuàn )咎(jiù ),奸(jiān )党(dǎng )散(sàn )落(luò ),盗(dào )贼(zéi )不(bú )敢(gǎn )发(fā )。匈(xiōng )奴(nú )降(jiàng )者(zhě )言(yán )匈(xiōng )奴(nú )中(zhōng )皆(jiē )闻(wén )广(guǎng )汉(hàn )名(míng ),由(yóu )是(shì )入(rù )为(wéi )京(jīng )兆(zhào )尹(yǐn )。广(guǎng )汉(hàn )遇(yù )吏(lì ),殷(yīn )勤(qín )甚(shèn )备(bèi ),事(shì )推(tuī )功(gōng )善(shàn ),归(guī )之(zhī )于(yú )下(xià ),行(háng )之(zhī )发(fā )于(yú )至(zhì )诚(chéng ),吏(lì )咸(xián )愿(yuàn )为(wéi )用(yòng ),僵(jiāng )仆(pú )无(wú )所(suǒ )避(bì )。广(guǎng )汉(hàn )聪(cōng )明(míng ),皆(jiē )知(zhī )其(qí )能(néng )之(zhī )所(suǒ )宜(yí ),尽(jìn )力(lì )与(yǔ )否(fǒu );其(qí )或(huò )负(fù )者(zhě )。辄(zhé )收(shōu )捕(bǔ )之(zhī ),无(wú )所(suǒ )逃(táo );案(àn )之(zhī ),罪(zuì )立(lì )具(jù ),即(jí )时(shí )伏(fú )辜(gū )。尤(yóu )善(shàn )为(wéi )钅(jīn )句(jù )距(jù )以(yǐ )得(dé )事(shì )情(qíng ),闾(lǘ )里(lǐ )铢(zhū )两(liǎng )之(zhī )奸(jiān )皆(jiē )知(zhī )之(zhī )。长(zhǎng )安(ān )少(shǎo )年(nián )数(shù )人(rén )会(huì )穷(qióng )里(lǐ )空(kōng )舍(shě ),谋(móu )共(gòng )劫(jié )人(rén );坐(zuò )语(yǔ )未(wèi )讫(qì ),广(guǎng )汉(hàn )使(shǐ )吏(lì )捕(bǔ )治(zhì ),具(jù )服(fú )。其(qí )发(fā )奸(jiān )扌(tí )適(shì )伏(fú )如(rú )神(shén )。京(jīng )兆(zhào )政(zhèng )清(qīng ),吏(lì )民(mín )称(chēng )之(zhī )不(bú )容(róng )口(kǒu )。长(zhǎng )老(lǎo )传(chuán )以(yǐ )为(wéi )自(zì )汉(hàn )兴(xìng ),治(zhì )京(jīng )兆(zhào )者(zhě )莫(mò )能(néng )及(jí )。

孝(xiào )昭(zhāo )皇(huáng )帝(dì )下(xià )本(běn )始(shǐ )四(sì )年(nián )(辛(xīn )亥(hài ),公(gōng )元(yuán )前(qián )七(qī )零(líng )年(nián ))

春(chūn ),三(sān )月(yuè ),乙(yǐ )卯(mǎo ),立(lì )霍(huò )光(guāng )女(nǚ )为(wéi )皇(huáng )后(hòu ),赦(shè )天(tiān )下(xià )。初(chū ),许(xǔ )后(hòu )起(qǐ )微(wēi )贱(jiàn ),登(dēng )至(zhì )尊(zūn )日(rì )浅(qiǎn ),从(cóng )官(guān )车(chē )服(fú )甚(shèn )节(jiē )俭(jiǎn )。及(jí )霍(huò )后(hòu )立(lì ),舆(yú )驾(jià )、侍(shì )从(cóng )益(yì )盛(shèng ),赏(shǎng )赐(cì )官(guān )属(shǔ )以(yǐ )千(qiān )万(wàn )计(jì ),与(yǔ )许(xǔ )后(hòu )时(shí )县(xiàn )绝(jué )矣(yǐ )。

夏(xià ),四(sì )月(yuè ),壬(rén )寅(yín ),郡(jùn )国(guó )四(sì )十(shí )九(jiǔ )同(tóng )日(rì )地(dì )震(zhèn ),或(huò )山(shān )崩(bēng ),坏(huài )城(chéng )郭(guō )、室(shì )屋(wū ),杀(shā )六(liù )千(qiān )馀(yú )人(rén )。北(běi )海(hǎi )、琅(láng )邪(xié )坏(huài )祖(zǔ )宗(zōng )庙(miào )。诏(zhào )丞(chéng )相(xiàng )、御(yù )史(shǐ )与(yǔ )列(liè )侯(hóu )、中(zhōng )二(èr )千(qiān )石(shí )傅(fù )问(wèn )经(jīng )学(xué )之(zhī )士(shì ),有(yǒu )以(yǐ )应(yīng )变(biàn ),毋(wú )有(yǒu )所(suǒ )讳(huì )。令(lìng )三(sān )辅(fǔ )、太(tài )常(cháng )、内(nèi )郡(jùn )国(guó )贤(xián )举(jǔ )良(liáng )方(fāng )正(zhèng )各(gè )一(yī )人(rén )。大(dà )赦(shè )天(tiān )下(xià )。上(shàng )素(sù )服(fú ),避(bì )正(zhèng )殿(diàn )五(wǔ )日(rì )。释(shì )夏(xià )侯(hóu )胜(shèng )、黄(huáng )霸(bà ),以(yǐ )胜(shèng )为(wéi )谏(jiàn )大(dà )夫(fū )、给(gěi )事(shì )中(zhōng ),霸(bà )为(wéi )扬(yáng )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )。

胜(shèng )为(wéi )人(rén ),质(zhì )朴(pǔ )守(shǒu )正(zhèng ),简(jiǎn )易(yì )无(wú )威(wēi )仪(yí ),或(huò )时(shí )谓(wèi )上(shàng )为(wéi )君(jūn ),误(wù )相(xiàng )字(zì )于(yú )前(qián );上(shàng )亦(yì )以(yǐ )是(shì )亲(qīn )信(xìn )之(zhī )。尝(cháng )见(jiàn ),出(chū )道(dào )上(shàng )语(yǔ ),上(shàng )闻(wén )而(ér )让(ràng )胜(shèng ),胜(shèng )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )所(suǒ )言(yán )善(shàn ),臣(chén )故(gù )扬(yáng )之(zhī )。尧(yáo )言(yán )布(bù )于(yú )天(tiān )下(xià ),至(zhì )今(jīn )见(jiàn )诵(sòng )。臣(chén )以(yǐ )为(wéi )可(kě )传(chuán ),故(gù )传(chuán )耳(ěr )。”朝(cháo )廷(tíng )每(měi )有(yǒu )大(dà )议(yì ),上(shàng )知(zhī )胜(shèng )素(sù )直(zhí ),谓(wèi )曰(yuē ):“先(xiān )生(shēng )建(jiàn )正(zhèng )言(yán ),无(wú )惩(chéng )前(qián )事(shì )!”胜(shèng )复(fù )为(wéi )长(zhǎng )信(xìn )少(shǎo )府(fǔ ),后(hòu )迁(qiān )太(tài )子(zǐ )太(tài )傅(fù )。年(nián )九(jiǔ )十(shí )卒(zú ),太(tài )后(hòu )赐(cì )钱(qián )二(èr )百(bǎi )万(wàn ),为(wéi )胜(shèng )素(sù )服(fú )五(wǔ )日(rì ),以(yǐ )报(bào )师(shī )傅(fù )之(zhī )恩(ēn )。儒(rú )者(zhě )以(yǐ )为(wéi )荣(róng )。

五(wǔ )月(yuè ),凤(fèng )皇(huáng )集(jí )北(běi )海(hǎi )安(ān )丘(qiū )、淳(chún )于(yú )。

广(guǎng )川(chuān )王(wáng )去(qù )坐(zuò )杀(shā )其(qí )师(shī )及(jí )姬(jī )妾(qiè )十(shí )馀(yú )人(rén ),或(huò )销(xiāo )铅(qiān )锡(xī )灌(guàn )口(kǒu )中(zhōng ),或(huò )支(zhī )解(jiě ),并(bìng )毒(dú )药(yào )煮(zhǔ )之(zhī ),令(lìng )糜(mí )尽(jìn ),废(fèi )徙(xǐ )上(shàng )庸(yōng );自(zì )杀(shā )。

孝(xiào )昭(zhāo )皇(huáng )帝(dì )下(xià )地(dì )节(jiē )元(yuán )年(nián )(壬(rén )子(zǐ ),公(gōng )元(yuán )前(qián )六(liù )九(jiǔ )年(nián ))

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),有(yǒu )星(xīng )孛(bó )于(yú )西(xī )方(fāng )。

楚(chǔ )王(wáng )延(yán )寿(shòu )以(yǐ )广(guǎng )陵(líng )王(wáng )胥(xū ),武(wǔ )帝(dì )子(zǐ ),天(tiān )下(xià )有(yǒu )变(biàn ),必(bì )得(dé )立(lì ),阴(yīn )附(fù )肋(lèi )之(zhī ),为(wéi )其(qí )后(hòu )母(mǔ )弟(dì )赵(zhào )何(hé )齐(qí )取(qǔ )广(guǎng )陵(líng )王(wáng )女(nǚ )为(wéi )妻(qī ),因(yīn )使(shǐ )何(hé )齐(qí )奉(fèng )书(shū )遗(yí )广(guǎng )陵(líng )王(wáng )曰(yuē ):“愿(yuàn )长(zhǎng )耳(ěr )目(mù ),毋(wú )后(hòu )人(rén )有(yǒu )天(tiān )下(xià )!”何(hé )齐(qí )父(fù )长(zhǎng )年(nián )上(shàng )书(shū )告(gào )之(zhī ),事(shì )下(xià )有(yǒu )司(sī )考(kǎo )验(yàn ),辞(cí )服(fú )。冬(dōng ),十(shí )一(yī )月(yuè ),延(yán )寿(shòu )自(zì )杀(shā )。胥(xū )勿(wù )治(zhì )。

十(shí )二(èr )月(yuè ),癸(guǐ )亥(hài )晦(huì ),日(rì )有(yǒu )食(shí )之(zhī )。

是(shì )岁(suì ),于(yú )定(dìng )国(guó )为(wéi )廷(tíng )尉(wèi )。定(dìng )国(guó )决(jué )疑(yí )平(píng )法(fǎ ),务(wù )在(zài )哀(āi )鳏(guān )寡(guǎ ),罪(zuì )疑(yí )从(cóng )轻(qīng ),加(jiā )审(shěn )慎(shèn )之(zhī )心(xīn )。朝(cháo )廷(tíng )称(chēng )之(zhī )曰(yuē ):“张(zhāng )释(shì )之(zhī )为(wéi )廷(tíng )尉(wèi ),天(tiān )下(xià )无(wú )冤(yuān )民(mín )。于(yú )定(dìng )国(guó )为(wéi )廷(tíng )尉(wèi ),民(mín )自(zì )以(yǐ )不(bú )冤(yuān )。”

孝(xiào )昭(zhāo )皇(huáng )帝(dì )下(xià )地(dì )节(jiē )二(èr )年(nián )(癸(guǐ )丑(chǒu ),公(gōng )元(yuán )前(qián )六(liù )八(bā )年(nián ))

春(chūn ),霍(huò )光(guāng )病(bìng )笃(dǔ )。车(chē )驾(jià )自(zì )临(lín )问(wèn ),上(shàng )为(wéi )之(zhī )涕(tì )泣(qì )。光(guāng )上(shàng )书(shū )谢(xiè )恩(ēn ),愿(yuàn )分(fèn )国(guó )邑(yì )三(sān )千(qiān )户(hù )以(yǐ )封(fēng )兄(xiōng )孙(sūn )奉(fèng )车(chē )都(dōu )尉(wèi )山(shān )为(wéi )列(liè )侯(hóu ),奉(fèng )兄(xiōng )去(qù )病(bìng )祀(sì )。即(jí )日(rì ),拜(bài )光(guāng )子(zǐ )禹(yǔ )为(wéi )右(yòu )将(jiāng )军(jūn )。三(sān )月(yuè ),庚(gēng )午(wǔ ),光(guāng )薨(hōng )。上(shàng )及(jí )皇(huáng )太(tài )后(hòu )亲(qīn )临(lín )光(guāng )丧(sàng ),中(zhōng )二(èr )千(qiān )石(shí )治(zhì )冢(zhǒng ),赐(cì )梓(zǐ )宫(gōng )、葬(zàng )具(jù )皆(jiē )如(rú )乘(chéng )舆(yú )制(zhì )度(dù ),谥(shì )曰(yuē )宣(xuān )成(chéng )侯(hóu )。发(fā )三(sān )河(hé )卒(zú )穿(chuān )复(fù )土(tǔ ),置(zhì )园(yuán )邑(yì )三(sān )百(bǎi )家(jiā ),长(zhǎng )、丞(chéng )奉(fèng )守(shǒu );下(xià )诏(zhào )复(fù )其(qí )后(hòu )世(shì ),畴(chóu )其(qí )爵(jué )邑(yì ),世(shì )世(shì )无(wú )有(yǒu )所(suǒ )与(yǔ )。

御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū )魏(wèi )相(xiàng )上(shàng )封(fēng )事(shì )曰(yuē ):“国(guó )家(jiā )新(xīn )失(shī )大(dà )将(jiāng )军(jūn ),宜(yí )显(xiǎn )明(míng )功(gōng )臣(chén )以(yǐ )填(tián )籓(bān )国(guó ),毋(wú )空(kōng )大(dà )位(wèi ),以(yǐ )塞(sāi )争(zhēng )权(quán )。宜(yí )以(yǐ )车(chē )骑(qí )将(jiāng )军(jūn )安(ān )世(shì )为(wéi )大(dà )将(jiāng )军(jūn ),毋(wú )令(lìng )领(lǐng )光(guāng )禄(lù )勋(xūn )事(shì );以(yǐ )其(qí )子(zǐ )延(yán )寿(shòu )为(wéi )光(guāng )禄(lù )勋(xūn )。”上(shàng )亦(yì )欲(yù )用(yòng )之(zhī )。夏(xià ),四(sì )月(yuè ),戊(wù )申(shēn ),以(yǐ )安(ān )世(shì )为(wéi )大(dà )司(sī )马(mǎ )、车(chē )骑(qí )将(jiāng )军(jūn ),领(lǐng )尚(shàng )书(shū )事(shì )。

凤(fèng )皇(huáng )集(jí )鲁(lǔ ),群(qún )鸟(niǎo )从(cóng )之(zhī )。大(dà )赦(shè )天(tiān )下(xià )。

上(shàng )思(sī )报(bào )大(dà )将(jiāng )军(jūn )德(dé ),乃(nǎi )封(fēng )光(guāng )兄(xiōng )孙(sūn )山(shān )为(wéi )乐(lè )平(píng )侯(hóu ),使(shǐ )以(yǐ )奉(fèng )车(chē )都(dōu )尉(wèi )领(lǐng )尚(shàng )书(shū )事(shì )。魏(wèi )相(xiàng )因(yīn )昌(chāng )成(chéng )君(jūn )许(xǔ )广(guǎng )汉(hàn )奏(zòu )封(fēng )事(shì ),言(yán ):“《春(chūn )秋(qiū )》讥(jī )世(shì )卿(qīng ),恶(è )宋(sòng )三(sān )世(shì )为(wéi )大(dà )夫(fū )及(jí )鲁(lǔ )季(jì )孙(sūn )之(zhī )专(zhuān )权(quán ),皆(jiē )危(wēi )乱(luàn )国(guó )家(jiā )。自(zì )后(hòu )元(yuán )以(yǐ )来(lái ),禄(lù )去(qù )王(wáng )室(shì ),政(zhèng )由(yóu )冢(zhǒng )宰(zǎi )。今(jīn )光(guāng )死(sǐ ),子(zǐ )复(fù )为(wéi )右(yòu )将(jiāng )军(jūn ),兄(xiōng )子(zǐ )秉(bǐng )枢(shū )机(jī ),昆(kūn )弟(dì )、诸(zhū )婿(xù )据(jù )权(quán )势(shì ),在(zài )兵(bīng )官(guān ),光(guāng )夫(fū )人(rén )显(xiǎn )及(jí )诸(zhū )女(nǚ )皆(jiē )通(tōng )籍(jí )长(zhǎng )信(xìn )宫(gōng ),或(huò )夜(yè )诏(zhào )门(mén )出(chū )入(rù ),骄(jiāo )奢(shē )放(fàng )纵(zòng ),恐(kǒng )寝(qǐn )不(bú )制(zhì ),宜(yí )有(yǒu )以(yǐ )损(sǔn )夺(duó )其(qí )权(quán ),破(pò )散(sàn )阴(yīn )谋(móu ),以(yǐ )固(gù )万(wàn )世(shì )之(zhī )基(jī ),全(quán )功(gōng )臣(chén )之(zhī )世(shì )。”又(yòu )故(gù )事(shì ):诸(zhū )上(shàng )书(shū )者(zhě )皆(jiē )为(wéi )二(èr )封(fēng ),署(shǔ )其(qí )一(yī )曰(yuē )“副(fù )”,领(lǐng )尚(shàng )书(shū )者(zhě )先(xiān )发(fā )副(fù )封(fēng ),所(suǒ )言(yán )不(bú )善(shàn ),屏(píng )去(qù )不(bú )奏(zòu )。相(xiàng )复(fù )因(yīn )许(xǔ )伯(bó )白(bái )去(qù )副(fù )封(fēng )以(yǐ )防(fáng )壅(yōng )蔽(bì )。帝(dì )善(shàn )之(zhī ),诏(zhào )相(xiàng )给(gěi )事(shì )中(zhōng ),皆(jiē )从(cóng )其(qí )议(yì )。

帝(dì )兴(xìng )于(yú )闾(lǘ )阎(yán ),知(zhī )民(mín )事(shì )之(zhī )艰(jiān )难(nán )。霍(huò )光(guāng )既(jì )薨(hōng ),始(shǐ )亲(qīn )政(zhèng )事(shì ),厉(lì )精(jīng )为(wéi )治(zhì ),五(wǔ )日(rì )一(yī )听(tīng )事(shì )。自(zì )丞(chéng )相(xiàng )以(yǐ )下(xià )各(gè )奉(fèng )职(zhí )奏(zòu )事(shì ),敷(fū )奏(zòu )其(qí )言(yán ),考(kǎo )试(shì )功(gōng )能(néng )。侍(shì )中(zhōng )、尚(shàng )书(shū )功(gōng )劳(láo )当(dāng )迁(qiān )及(jí )有(yǒu )异(yì )善(shàn ),厚(hòu )加(jiā )赏(shǎng )赐(cì ),至(zhì )于(yú )子(zǐ )孙(sūn ),终(zhōng )不(bú )改(gǎi )易(yì )。枢(shū )机(jī )周(zhōu )密(mì ),品(pǐn )式(shì )备(bèi )备(bèi ),上(shàng )下(xià )相(xiàng )安(ān ),莫(mò )有(yǒu )苟(gǒu )且(qiě )之(zhī )意(yì )。及(jí )拜(bài )刺(cì )史(shǐ )、守(shǒu )、相(xiàng ),辄(zhé )亲(qīn )见(jiàn )问(wèn ),观(guān )其(qí )所(suǒ )由(yóu ),退(tuì )而(ér )考(kǎo )察(chá )所(suǒ )行(háng )以(yǐ )质(zhì )其(qí )言(yán ),有(yǒu )名(míng )实(shí )不(bú )相(xiàng )应(yīng ),必(bì )知(zhī )其(qí )所(suǒ )必(bì )然(rán )。常(cháng )称(chēng )曰(yuē ):“庶(shù )民(mín )所(suǒ )以(yǐ )安(ān )其(qí )田(tián )里(lǐ )而(ér )亡(wáng )叹(tàn )息(xī )愁(chóu )恨(hèn )之(zhī )心(xīn )者(zhě ),政(zhèng )平(píng )讼(sòng )理(lǐ )也(yě )。与(yǔ )我(wǒ )共(gòng )此(cǐ )者(zhě ),其(qí )唯(wéi )良(liáng )二(èr )千(qiān )石(shí )乎(hū )!”以(yǐ )为(wéi )太(tài )守(shǒu ),吏(lì )民(mín )之(zhī )本(běn ),数(shù )变(biàn )易(yì )则(zé )下(xià )不(bú )安(ān );民(mín )知(zhī )其(qí )将(jiāng )久(jiǔ ),不(bú )可(kě )欺(qī )罔(wǎng ),乃(nǎi )服(fú )从(cóng )其(qí )教(jiāo )化(huà )。故(gù )二(èr )千(qiān )石(shí )有(yǒu )治(zhì )理(lǐ )效(xiào ),辄(zhé )以(yǐ )玺(xǐ )书(shū )勉(miǎn )厉(lì ),增(zēng )秩(zhì ),赐(cì )金(jīn ),或(huò )爵(jué )至(zhì )关(guān )内(nèi )侯(hóu );公(gōng )卿(qīng )缺(quē ),则(zé )选(xuǎn )诸(zhū )所(suǒ )表(biǎo ),以(yǐ )次(cì )用(yòng )之(zhī )。是(shì )以(yǐ )汉(hàn )世(shì )良(liáng )吏(lì ),于(yú )是(shì )为(wéi )盛(shèng ),称(chēng )中(zhōng )兴(xìng )焉(yān )。

匈(xiōng )奴(nú )壶(hú )衍(yǎn )鞮(dī )单(dān )于(yú )死(sǐ ),弟(dì )左(zuǒ )贤(xián )王(wáng )立(lì )为(wéi )虚(xū )闾(lǘ )权(quán )渠(qú )单(dān )于(yú ),以(yǐ )右(yòu )大(dà )将(jiāng )女(nǚ )为(wéi )大(dà )阏(è )氏(shì ),而(ér )黜(chù )前(qián )单(dān )于(yú )所(suǒ )幸(xìng )颛(zhuān )渠(qú )阏(è )氏(shì )。颛(zhuān )渠(qú )阏(è )氏(shì )父(fù )左(zuǒ )大(dà )且(qiě )渠(qú )怨(yuàn )望(wàng )。是(shì )时(shí )汉(hàn )以(yǐ )匈(xiōng )奴(nú )不(bú )能(néng )为(wéi )边(biān )寇(kòu ),罢(bà )塞(sāi )外(wài )诸(zhū )城(chéng )以(yǐ )休(xiū )百(bǎi )姓(xìng )。单(dān )于(yú )闻(wén )之(zhī ),喜(xǐ ),召(zhào )贵(guì )人(rén )谋(móu ),欲(yù )与(yǔ )汉(hàn )和(hé )亲(qīn )。左(zuǒ )大(dà )且(qiě )渠(qú )心(xīn )害(hài )其(qí )事(shì ),曰(yuē ):“前(qián )汉(hàn )使(shǐ )来(lái ),兵(bīng )随(suí )其(qí )后(hòu )。今(jīn )亦(yì )效(xiào )汉(hàn )发(fā )兵(bīng ),先(xiān )使(shǐ )使(shǐ )者(zhě )入(rù )。”乃(nǎi )自(zì )请(qǐng )与(yǔ )呼(hū )卢(lú )訾(zī )王(wáng )各(gè )将(jiāng )万(wàn )骑(qí ),南(nán )旁(páng )塞(sāi )猎(liè ),相(xiàng )逢(féng )俱(jù )入(rù )。行(háng )未(wèi )到(dào ),会(huì )三(sān )骑(qí )亡(wáng )降(jiàng )汉(hàn ),言(yán )匈(xiōng )奴(nú )欲(yù )为(wéi )寇(kòu )。于(yú )是(shì )天(tiān )子(zǐ )诏(zhào )发(fā )边(biān )骑(qí )屯(tún )要(yào )害(hài )处(chù ),使(shǐ )大(dà )将(jiāng )军(jūn )军(jūn )监(jiān )治(zhì )众(zhòng )等(děng )四(sì )人(rén )将(jiāng )五(wǔ )千(qiān )骑(qí ),分(fèn )三(sān )队(duì ),出(chū )塞(sāi )各(gè )数(shù )百(bǎi )里(lǐ ),捕(bǔ )得(dé )虏(lǔ )各(gè )数(shù )十(shí )人(rén )而(ér )还(hái )。时(shí )匈(xiōng )奴(nú )亡(wáng )其(qí )三(sān )骑(qí ),不(bú )敢(gǎn )入(rù ),即(jí )引(yǐn )去(qù )。是(shì )岁(suì ),匈(xiōng )奴(nú )饥(jī ),人(rén )民(mín )、畜(chù )产(chǎn )死(sǐ )者(zhě )什(shí )六(liù )七(qī ),又(yòu )发(fā )两(liǎng )屯(tún )各(gè )万(wàn )骑(qí )以(yǐ )备(bèi )汉(hàn )。其(qí )秋(qiū ),匈(xiōng )奴(nú )前(qián )所(suǒ )得(dé )西(xī )辱(rǔ )居(jū )左(zuǒ )地(dì )者(zhě ),其(qí )君(jūn )长(zhǎng )以(yǐ )下(xià )数(shù )千(qiān )人(rén )皆(jiē )驱(qū )畜(chù )产(chǎn )行(háng ),与(yǔ )瓯(ōu )脱(tuō )战(zhàn ),所(suǒ )杀(shā )伤(shāng )甚(shèn )众(zhòng ),遂(suí )南(nán )降(jiàng )汉(hàn )。

阅读:26200

打赏捐助〔Donate〕>>>

《汉纪十六》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库