留侯世家【登录】

《史记》 > 三十世家 > 《留侯世家》 > 拼音版

留(liú )侯(hóu )张(zhāng )良(liáng )者(zhě ),其(qí )先(xiān )韩(hán )人(rén )也(yě )。大(dà )父(fù )开(kāi )地(dì ),相(xiàng )韩(hán )昭(zhāo )侯(hóu )、宣(xuān )惠(huì )王(wáng )、襄(xiāng )哀(āi )王(wáng )。父(fù )平(píng ),相(xiàng )釐(lí )王(wáng )、悼(dào )惠(huì )王(wáng )。悼(dào )惠(huì )王(wáng )二(èr )十(shí )三(sān )年(nián ),平(píng )卒(zú )。卒(zú )二(èr )十(shí )岁(suì ),秦(qín )灭(miè )韩(hán )。良(liáng )年(nián )少(shǎo ),未(wèi )宦(huàn )事(shì )韩(hán )。韩(hán )破(pò ),良(liáng )家(jiā )僮(tóng )三(sān )百(bǎi )人(rén ),弟(dì )死(sǐ )不(bú )葬(zàng ),悉(xī )以(yǐ )家(jiā )财(cái )求(qiú )客(kè )刺(cì )秦(qín )王(wáng ),为(wéi )韩(hán )报(bào )仇(chóu ),以(yǐ )大(dà )父(fù )、父(fù )五(wǔ )世(shì )相(xiàng )韩(hán )故(gù )。

良(liáng )尝(cháng )学(xué )礼(lǐ )淮(huái )阳(yáng )。东(dōng )见(jiàn )仓(cāng )海(hǎi )君(jūn )。得(dé )力(lì )士(shì ),为(wéi )铁(tiě )椎(zhuī )重(zhòng )百(bǎi )二(èr )十(shí )斤(jīn )。秦(qín )皇(huáng )帝(dì )东(dōng )游(yóu ),良(liáng )与(yǔ )客(kè )狙(jū )击(jī )秦(qín )皇(huáng )帝(dì )博(bó )浪(làng )沙(shā )中(zhōng ),误(wù )中(zhōng )副(fù )车(chē )。秦(qín )皇(huáng )帝(dì )大(dà )怒(nù ),大(dà )索(suǒ )天(tiān )下(xià ),求(qiú )贼(zéi )甚(shèn )急(jí ),为(wéi )张(zhāng )良(liáng )故(gù )也(yě )。良(liáng )乃(nǎi )更(gèng )名(míng )姓(xìng ),亡(wáng )匿(nì )下(xià )邳(pī )。

良(liáng )尝(cháng )间(jiān )从(cóng )容(róng )步(bù )游(yóu )下(xià )邳(pī )圯(yí )上(shàng ),有(yǒu )一(yī )老(lǎo )父(fù ),衣(yī )褐(hè ),至(zhì )良(liáng )所(suǒ ),直(zhí )堕(duò )其(qí )履(lǚ )圯(yí )下(xià ),顾(gù )谓(wèi )良(liáng )曰(yuē ):“孺(rú )子(zǐ ),下(xià )取(qǔ )履(lǚ )!”良(liáng )鄂(è )然(rán ),欲(yù )殴(ōu )之(zhī )。为(wéi )其(qí )老(lǎo ),彊(jiāng )忍(rěn ),下(xià )取(qǔ )履(lǚ )。父(fù )曰(yuē ):“履(lǚ )我(wǒ )!”良(liáng )业(yè )为(wéi )取(qǔ )履(lǚ ),因(yīn )长(zhǎng )跪(guì )履(lǚ )之(zhī )。父(fù )以(yǐ )足(zú )受(shòu ),笑(xiào )而(ér )去(qù )。良(liáng )殊(shū )大(dà )惊(jīng ),随(suí )目(mù )之(zhī )。父(fù )去(qù )里(lǐ )所(suǒ ),复(fù )还(hái ),曰(yuē ):“孺(rú )子(zǐ )可(kě )教(jiāo )矣(yǐ )。後(hòu )五(wǔ )日(rì )平(píng )明(míng ),与(yǔ )我(wǒ )会(huì )此(cǐ )。”良(liáng )因(yīn )怪(guài )之(zhī ),跪(guì )曰(yuē ):“诺(nuò )。”五(wǔ )日(rì )平(píng )明(míng ),良(liáng )往(wǎng )。父(fù )已(yǐ )先(xiān )在(zài ),怒(nù )曰(yuē ):“与(yǔ )老(lǎo )人(rén )期(qī ),後(hòu ),何(hé )也(yě )?”去(qù ),曰(yuē ):“後(hòu )五(wǔ )日(rì )早(zǎo )会(huì )。”五(wǔ )日(rì )鸡(jī )鸣(míng ),良(liáng )往(wǎng )。父(fù )又(yòu )先(xiān )在(zài ),复(fù )怒(nù )曰(yuē ):“後(hòu ),何(hé )也(yě )?”去(qù ),曰(yuē ):“後(hòu )五(wǔ )日(rì )复(fù )早(zǎo )来(lái )。”五(wǔ )日(rì ),良(liáng )夜(yè )未(wèi )半(bàn )往(wǎng )。有(yǒu )顷(qǐng ),父(fù )亦(yì )来(lái ),喜(xǐ )曰(yuē ):“当(dāng )如(rú )是(shì )。”出(chū )一(yī )编(biān )书(shū ),曰(yuē ):“读(dú )此(cǐ )则(zé )为(wéi )王(wáng )者(zhě )师(shī )矣(yǐ )。後(hòu )十(shí )年(nián )兴(xìng )。十(shí )三(sān )年(nián )孺(rú )子(zǐ )见(jiàn )我(wǒ )济(jì )北(běi ),穀(yù )城(chéng )山(shān )下(xià )黄(huáng )石(shí )即(jí )我(wǒ )矣(yǐ )。”遂(suí )去(qù ),无(wú )他(tā )言(yán ),不(bú )复(fù )见(jiàn )。旦(dàn )日(rì )视(shì )其(qí )书(shū ),乃(nǎi )太(tài )公(gōng )兵(bīng )法(fǎ )也(yě )。良(liáng )因(yīn )异(yì )之(zhī ),常(cháng )习(xí )诵(sòng )读(dú )之(zhī )。

居(jū )下(xià )邳(pī ),为(wéi )任(rèn )侠(xiá )。项(xiàng )伯(bó )常(cháng )杀(shā )人(rén ),从(cóng )良(liáng )匿(nì )。

後(hòu )十(shí )年(nián ),陈(chén )涉(shè )等(děng )起(qǐ )兵(bīng ),良(liáng )亦(yì )聚(jù )少(shǎo )年(nián )百(bǎi )馀(yú )人(rén )。景(jǐng )驹(jū )自(zì )立(lì )为(wéi )楚(chǔ )假(jiǎ )王(wáng ),在(zài )留(liú )。良(liáng )欲(yù )往(wǎng )从(cóng )之(zhī ),道(dào )还(hái )沛(pèi )公(gōng )。沛(pèi )公(gōng )将(jiāng )数(shù )千(qiān )人(rén ),略(luè )地(dì )下(xià )邳(pī )西(xī ),遂(suí )属(shǔ )焉(yān )。沛(pèi )公(gōng )拜(bài )良(liáng )为(wéi )厩(jiù )将(jiāng )。良(liáng )数(shù )以(yǐ )太(tài )公(gōng )兵(bīng )法(fǎ )说(shuō )沛(pèi )公(gōng ),沛(pèi )公(gōng )善(shàn )之(zhī ),常(cháng )用(yòng )其(qí )策(cè )。良(liáng )为(wéi )他(tā )人(rén )言(yán ),皆(jiē )不(bú )省(shěng )。良(liáng )曰(yuē ):“沛(pèi )公(gōng )殆(dài )天(tiān )授(shòu )。”故(gù )遂(suí )从(cóng )之(zhī ),不(bú )去(qù )见(jiàn )景(jǐng )驹(jū )。

及(jí )沛(pèi )公(gōng )之(zhī )薛(xuē ),见(jiàn )项(xiàng )梁(liáng )。项(xiàng )梁(liáng )立(lì )楚(chǔ )怀(huái )王(wáng )。良(liáng )乃(nǎi )说(shuō )项(xiàng )梁(liáng )曰(yuē ):“君(jūn )已(yǐ )立(lì )楚(chǔ )後(hòu ),而(ér )韩(hán )诸(zhū )公(gōng )子(zǐ )横(héng )阳(yáng )君(jūn )成(chéng )贤(xián ),可(kě )立(lì )为(wéi )王(wáng ),益(yì )树(shù )党(dǎng )。”项(xiàng )梁(liáng )使(shǐ )良(liáng )求(qiú )韩(hán )成(chéng ),立(lì )以(yǐ )为(wéi )韩(hán )王(wáng )。以(yǐ )良(liáng )为(wéi )韩(hán )申(shēn )徒(tú ),与(yǔ )韩(hán )王(wáng )将(jiāng )千(qiān )馀(yú )人(rén )西(xī )略(luè )韩(hán )地(dì ),得(dé )数(shù )城(chéng ),秦(qín )辄(zhé )复(fù )取(qǔ )之(zhī ),往(wǎng )来(lái )为(wéi )游(yóu )兵(bīng )颍(yǐng )川(chuān )。

沛(pèi )公(gōng )之(zhī )从(cóng )雒(luò )阳(yáng )南(nán )出(chū )轘(huán )辕(yuán ),良(liáng )引(yǐn )兵(bīng )从(cóng )沛(pèi )公(gōng ),下(xià )韩(hán )十(shí )馀(yú )城(chéng ),击(jī )破(pò )杨(yáng )熊(xióng )军(jūn )。沛(pèi )公(gōng )乃(nǎi )令(lìng )韩(hán )王(wáng )成(chéng )留(liú )守(shǒu )阳(yáng )翟(zhái ),与(yǔ )良(liáng )俱(jù )南(nán ),攻(gōng )下(xià )宛(wǎn ),西(xī )入(rù )武(wǔ )关(guān )。沛(pèi )公(gōng )欲(yù )以(yǐ )兵(bīng )二(èr )万(wàn )人(rén )击(jī )秦(qín )峣(yáo )下(xià )军(jūn ),良(liáng )说(shuō )曰(yuē ):“秦(qín )兵(bīng )尚(shàng )彊(jiāng ),未(wèi )可(kě )轻(qīng )。臣(chén )闻(wén )其(qí )将(jiāng )屠(tú )者(zhě )子(zǐ ),贾(jiǎ )竖(shù )易(yì )动(dòng )以(yǐ )利(lì )。原(yuán )沛(pèi )公(gōng )且(qiě )留(liú )壁(bì ),使(shǐ )人(rén )先(xiān )行(háng ),为(wéi )五(wǔ )万(wàn )人(rén )具(jù )食(shí ),益(yì )为(wéi )张(zhāng )旗(qí )帜(zhì )诸(zhū )山(shān )上(shàng ),为(wéi )疑(yí )兵(bīng ),令(lìng )郦(lì )食(shí )其(qí )持(chí )重(zhòng )宝(bǎo )啗(dàn )秦(qín )将(jiāng )。”秦(qín )将(jiāng )果(guǒ )畔(pàn ),欲(yù )连(lián )和(hé )俱(jù )西(xī )袭(xí )咸(xián )阳(yáng ),沛(pèi )公(gōng )欲(yù )听(tīng )之(zhī )。良(liáng )曰(yuē ):“此(cǐ )独(dú )其(qí )将(jiāng )欲(yù )叛(pàn )耳(ěr ),恐(kǒng )士(shì )卒(zú )不(bú )从(cóng )。不(bú )从(cóng )必(bì )危(wēi ),不(bú )如(rú )因(yīn )其(qí )解(jiě )击(jī )之(zhī )。”沛(pèi )公(gōng )乃(nǎi )引(yǐn )兵(bīng )击(jī )秦(qín )军(jūn ),大(dà )破(pò )之(zhī )。北(běi )至(zhì )蓝(lán )田(tián ),再(zài )战(zhàn ),秦(qín )兵(bīng )竟(jìng )败(bài )。遂(suí )至(zhì )咸(xián )阳(yáng ),秦(qín )王(wáng )子(zǐ )婴(yīng )降(jiàng )沛(pèi )公(gōng )。

沛(pèi )公(gōng )入(rù )秦(qín )宫(gōng ),宫(gōng )室(shì )帷(wéi )帐(zhàng )狗(gǒu )马(mǎ )重(zhòng )宝(bǎo )妇(fù )女(nǚ )以(yǐ )千(qiān )数(shù ),意(yì )欲(yù )留(liú )居(jū )之(zhī )。樊(fán )哙(kuài )谏(jiàn )沛(pèi )公(gōng )出(chū )舍(shě ),沛(pèi )公(gōng )不(bú )听(tīng )。良(liáng )曰(yuē ):“夫(fū )秦(qín )为(wéi )无(wú )道(dào ),故(gù )沛(pèi )公(gōng )得(dé )至(zhì )此(cǐ )。夫(fū )为(wéi )天(tiān )下(xià )除(chú )残(cán )贼(zéi ),宜(yí )缟(gǎo )素(sù )为(wéi )资(zī )。今(jīn )始(shǐ )入(rù )秦(qín ),即(jí )安(ān )其(qí )乐(lè ),此(cǐ )所(suǒ )谓(wèi )‘助(zhù )桀(jié )为(wéi )虐(nuè )’。且(qiě )‘忠(zhōng )言(yán )逆(nì )耳(ěr )利(lì )於(yú )行(háng ),毒(dú )药(yào )苦(kǔ )口(kǒu )利(lì )於(yú )病(bìng )’,原(yuán )沛(pèi )公(gōng )听(tīng )樊(fán )哙(kuài )言(yán )。”沛(pèi )公(gōng )乃(nǎi )还(hái )军(jūn )霸(bà )上(shàng )。

项(xiàng )羽(yǔ )至(zhì )鸿(hóng )门(mén )下(xià ),欲(yù )击(jī )沛(pèi )公(gōng ),项(xiàng )伯(bó )乃(nǎi )夜(yè )驰(chí )入(rù )沛(pèi )公(gōng )军(jūn ),私(sī )见(jiàn )张(zhāng )良(liáng ),欲(yù )与(yǔ )俱(jù )去(qù )。良(liáng )曰(yuē ):“臣(chén )为(wéi )韩(hán )王(wáng )送(sòng )沛(pèi )公(gōng ),今(jīn )事(shì )有(yǒu )急(jí ),亡(wáng )去(qù )不(bú )义(yì )。”乃(nǎi )具(jù )以(yǐ )语(yǔ )沛(pèi )公(gōng )。沛(pèi )公(gōng )大(dà )惊(jīng ),曰(yuē ):“为(wéi )将(jiāng )柰(nài )何(hé )?”良(liáng )曰(yuē ):“沛(pèi )公(gōng )诚(chéng )欲(yù )倍(bèi )项(xiàng )羽(yǔ )邪(xié )?”沛(pèi )公(gōng )曰(yuē ):“鲰(zōu )生(shēng )教(jiāo )我(wǒ )距(jù )关(guān )无(wú )内(nèi )诸(zhū )侯(hóu ),秦(qín )地(dì )可(kě )尽(jìn )王(wáng ),故(gù )听(tīng )之(zhī )。”良(liáng )曰(yuē ):“沛(pèi )公(gōng )自(zì )度(dù )能(néng )卻(què )项(xiàng )羽(yǔ )乎(hū )?”沛(pèi )公(gōng )默(mò )然(rán )良(liáng )久(jiǔ ),曰(yuē ):“固(gù )不(bú )能(néng )也(yě )。今(jīn )为(wéi )柰(nài )何(hé )?”良(liáng )乃(nǎi )固(gù )要(yào )项(xiàng )伯(bó )。项(xiàng )伯(bó )见(jiàn )沛(pèi )公(gōng )。沛(pèi )公(gōng )与(yǔ )饮(yǐn )为(wéi )寿(shòu ),结(jié )宾(bīn )婚(hūn )。令(lìng )项(xiàng )伯(bó )具(jù )言(yán )沛(pèi )公(gōng )不(bú )敢(gǎn )倍(bèi )项(xiàng )羽(yǔ ),所(suǒ )以(yǐ )距(jù )关(guān )者(zhě ),备(bèi )他(tā )盗(dào )也(yě )。及(jí )见(jiàn )项(xiàng )羽(yǔ )後(hòu )解(jiě ),语(yǔ )在(zài )项(xiàng )羽(yǔ )事(shì )中(zhōng )。

汉(hàn )元(yuán )年(nián )正(zhèng )月(yuè ),沛(pèi )公(gōng )为(wéi )汉(hàn )王(wáng ),王(wáng )巴(bā )蜀(shǔ )。汉(hàn )王(wáng )赐(cì )良(liáng )金(jīn )百(bǎi )溢(yì ),珠(zhū )二(èr )斗(dòu ),良(liáng )具(jù )以(yǐ )献(xiàn )项(xiàng )伯(bó )。汉(hàn )王(wáng )亦(yì )因(yīn )令(lìng )良(liáng )厚(hòu )遗(yí )项(xiàng )伯(bó ),使(shǐ )请(qǐng )汉(hàn )中(zhōng )地(dì )。项(xiàng )王(wáng )乃(nǎi )许(xǔ )之(zhī ),遂(suí )得(dé )汉(hàn )中(zhōng )地(dì )。汉(hàn )王(wáng )之(zhī )国(guó ),良(liáng )送(sòng )至(zhì )襃(bāo )中(zhōng ),遣(qiǎn )良(liáng )归(guī )韩(hán )。良(liáng )因(yīn )说(shuō )汉(hàn )王(wáng )曰(yuē ):“王(wáng )何(hé )不(bú )烧(shāo )绝(jué )所(suǒ )过(guò )栈(zhàn )道(dào ),示(shì )天(tiān )下(xià )无(wú )还(hái )心(xīn ),以(yǐ )固(gù )项(xiàng )王(wáng )意(yì )。”乃(nǎi )使(shǐ )良(liáng )还(hái )。行(háng ),烧(shāo )绝(jué )栈(zhàn )道(dào )。

良(liáng )至(zhì )韩(hán ),韩(hán )王(wáng )成(chéng )以(yǐ )良(liáng )从(cóng )汉(hàn )王(wáng )故(gù ),项(xiàng )王(wáng )不(bú )遣(qiǎn )成(chéng )之(zhī )国(guó ),从(cóng )与(yǔ )俱(jù )东(dōng )。良(liáng )说(shuō )项(xiàng )王(wáng )曰(yuē ):“汉(hàn )王(wáng )烧(shāo )绝(jué )栈(zhàn )道(dào ),无(wú )还(hái )心(xīn )矣(yǐ )。”乃(nǎi )以(yǐ )齐(qí )王(wáng )田(tián )荣(róng )反(fǎn ),书(shū )告(gào )项(xiàng )王(wáng )。项(xiàng )王(wáng )以(yǐ )此(cǐ )无(wú )西(xī )忧(yōu )汉(hàn )心(xīn ),而(ér )发(fā )兵(bīng )北(běi )击(jī )齐(qí )。

项(xiàng )王(wáng )竟(jìng )不(bú )肯(kěn )遣(qiǎn )韩(hán )王(wáng ),乃(nǎi )以(yǐ )为(wéi )侯(hóu ),又(yòu )杀(shā )之(zhī )彭(péng )城(chéng )。良(liáng )亡(wáng ),间(jiān )行(háng )归(guī )汉(hàn )王(wáng ),汉(hàn )王(wáng )亦(yì )已(yǐ )还(hái )定(dìng )三(sān )秦(qín )矣(yǐ )。复(fù )以(yǐ )良(liáng )为(wéi )成(chéng )信(xìn )侯(hóu ),从(cóng )东(dōng )击(jī )楚(chǔ )。至(zhì )彭(péng )城(chéng ),汉(hàn )败(bài )而(ér )还(hái )。至(zhì )下(xià )邑(yì ),汉(hàn )王(wáng )下(xià )马(mǎ )踞(jù )鞍(ān )而(ér )问(wèn )曰(yuē ):“吾(wú )欲(yù )捐(juān )关(guān )以(yǐ )东(dōng )等(děng )弃(qì )之(zhī ),谁(shuí )可(kě )与(yǔ )共(gòng )功(gōng )者(zhě )?”良(liáng )进(jìn )曰(yuē ):“九(jiǔ )江(jiāng )王(wáng )黥(qíng )布(bù ),楚(chǔ )枭(xiāo )将(jiāng ),与(yǔ )项(xiàng )王(wáng )有(yǒu )郄(qiè );彭(péng )越(yuè )与(yǔ )齐(qí )王(wáng )田(tián )荣(róng )反(fǎn )梁(liáng )地(dì ):此(cǐ )两(liǎng )人(rén )可(kě )急(jí )使(shǐ )。而(ér )汉(hàn )王(wáng )之(zhī )将(jiāng )独(dú )韩(hán )信(xìn )可(kě )属(shǔ )大(dà )事(shì ),当(dāng )一(yī )面(miàn )。即(jí )欲(yù )捐(juān )之(zhī ),捐(juān )之(zhī )此(cǐ )三(sān )人(rén ),则(zé )楚(chǔ )可(kě )破(pò )也(yě )。”汉(hàn )王(wáng )乃(nǎi )遣(qiǎn )随(suí )何(hé )说(shuō )九(jiǔ )江(jiāng )王(wáng )布(bù ),而(ér )使(shǐ )人(rén )连(lián )彭(péng )越(yuè )。及(jí )魏(wèi )王(wáng )豹(bào )反(fǎn ),使(shǐ )韩(hán )信(xìn )将(jiāng )兵(bīng )击(jī )之(zhī ),因(yīn )举(jǔ )燕(yàn )、代(dài )、齐(qí )、赵(zhào )。然(rán )卒(zú )破(pò )楚(chǔ )者(zhě ),此(cǐ )三(sān )人(rén )力(lì )也(yě )。

张(zhāng )良(liáng )多(duō )病(bìng ),未(wèi )尝(cháng )特(tè )将(jiāng )也(yě ),常(cháng )为(wéi )画(huà )策(cè ),时(shí )时(shí )从(cóng )汉(hàn )王(wáng )。

汉(hàn )三(sān )年(nián ),项(xiàng )羽(yǔ )急(jí )围(wéi )汉(hàn )王(wáng )荥(yíng )阳(yáng ),汉(hàn )王(wáng )恐(kǒng )忧(yōu ),与(yǔ )郦(lì )食(shí )其(qí )谋(móu )桡(ráo )楚(chǔ )权(quán )。食(shí )其(qí )曰(yuē ):“昔(xī )汤(tāng )伐(fá )桀(jié ),封(fēng )其(qí )後(hòu )於(yú )杞(qǐ )。武(wǔ )王(wáng )伐(fá )纣(zhòu ),封(fēng )其(qí )後(hòu )於(yú )宋(sòng )。今(jīn )秦(qín )失(shī )德(dé )弃(qì )义(yì ),侵(qīn )伐(fá )诸(zhū )侯(hóu )社(shè )稷(jì ),灭(miè )六(liù )国(guó )之(zhī )後(hòu ),使(shǐ )无(wú )立(lì )锥(zhuī )之(zhī )地(dì )。陛(bì )下(xià )诚(chéng )能(néng )复(fù )立(lì )六(liù )国(guó )後(hòu )世(shì ),毕(bì )已(yǐ )受(shòu )印(yìn ),此(cǐ )其(qí )君(jūn )臣(chén )百(bǎi )姓(xìng )必(bì )皆(jiē )戴(dài )陛(bì )下(xià )之(zhī )德(dé ),莫(mò )不(bú )乡(xiāng )风(fēng )慕(mù )义(yì ),原(yuán )为(wéi )臣(chén )妾(qiè )。德(dé )义(yì )已(yǐ )行(háng ),陛(bì )下(xià )南(nán )乡(xiāng )称(chēng )霸(bà ),楚(chǔ )必(bì )敛(liǎn )衽(rèn )而(ér )朝(cháo )。”汉(hàn )王(wáng )曰(yuē ):“善(shàn )。趣(qù )刻(kè )印(yìn ),先(xiān )生(shēng )因(yīn )行(háng )佩(pèi )之(zhī )矣(yǐ )。”

食(shí )其(qí )未(wèi )行(háng ),张(zhāng )良(liáng )从(cóng )外(wài )来(lái )谒(yè )。汉(hàn )王(wáng )方(fāng )食(shí ),曰(yuē ):“子(zǐ )房(fáng )前(qián )!客(kè )有(yǒu )为(wéi )我(wǒ )计(jì )桡(ráo )楚(chǔ )权(quán )者(zhě )。”其(qí )以(yǐ )郦(lì )生(shēng )语(yǔ )告(gào ),曰(yuē ):“於(yú )子(zǐ )房(fáng )何(hé )如(rú )?”良(liáng )曰(yuē ):“谁(shuí )为(wéi )陛(bì )下(xià )画(huà )此(cǐ )计(jì )者(zhě )?陛(bì )下(xià )事(shì )去(qù )矣(yǐ )。”汉(hàn )王(wáng )曰(yuē ):“何(hé )哉(zāi )?”张(zhāng )良(liáng )对(duì )曰(yuē ):“臣(chén )请(qǐng )藉(jiè )前(qián )箸(zhù )为(wéi )大(dà )王(wáng )筹(chóu )之(zhī )。”曰(yuē ):“昔(xī )者(zhě )汤(tāng )伐(fá )桀(jié )而(ér )封(fēng )其(qí )後(hòu )於(yú )杞(qǐ )者(zhě ),度(dù )能(néng )制(zhì )桀(jié )之(zhī )死(sǐ )命(mìng )也(yě )。今(jīn )陛(bì )下(xià )能(néng )制(zhì )项(xiàng )籍(jí )之(zhī )死(sǐ )命(mìng )乎(hū )?”曰(yuē ):“未(wèi )能(néng )也(yě )。”“其(qí )不(bú )可(kě )一(yī )也(yě )。武(wǔ )王(wáng )伐(fá )纣(zhòu )封(fēng )其(qí )後(hòu )於(yú )宋(sòng )者(zhě ),度(dù )能(néng )得(dé )纣(zhòu )之(zhī )头(tóu )也(yě )。今(jīn )陛(bì )下(xià )能(néng )得(dé )项(xiàng )籍(jí )之(zhī )头(tóu )乎(hū )?”曰(yuē ):“未(wèi )能(néng )也(yě )。”“其(qí )不(bú )可(kě )二(èr )也(yě )。武(wǔ )王(wáng )入(rù )殷(yīn ),表(biǎo )商(shāng )容(róng )之(zhī )闾(lǘ ),释(shì )箕(jī )子(zǐ )之(zhī )拘(jū ),封(fēng )比(bǐ )干(gàn )之(zhī )墓(mù )。今(jīn )陛(bì )下(xià )能(néng )封(fēng )圣(shèng )人(rén )之(zhī )墓(mù ),表(biǎo )贤(xián )者(zhě )之(zhī )闾(lǘ ),式(shì )智(zhì )者(zhě )之(zhī )门(mén )乎(hū )?”曰(yuē ):“未(wèi )能(néng )也(yě )。”“其(qí )不(bú )可(kě )三(sān )也(yě )。发(fā )钜(jù )桥(qiáo )之(zhī )粟(sù ),散(sàn )鹿(lù )台(tái )之(zhī )钱(qián ),以(yǐ )赐(cì )贫(pín )穷(qióng )。今(jīn )陛(bì )下(xià )能(néng )散(sàn )府(fǔ )库(kù )以(yǐ )赐(cì )贫(pín )穷(qióng )乎(hū )?”曰(yuē ):“未(wèi )能(néng )也(yě )。”“其(qí )不(bú )可(kě )四(sì )矣(yǐ )。殷(yīn )事(shì )已(yǐ )毕(bì ),偃(yǎn )革(gé )为(wéi )轩(xuān ),倒(dǎo )置(zhì )干(gàn )戈(gē ),覆(fù )以(yǐ )虎(hǔ )皮(pí ),以(yǐ )示(shì )天(tiān )下(xià )不(bú )复(fù )用(yòng )兵(bīng )。今(jīn )陛(bì )下(xià )能(néng )偃(yǎn )武(wǔ )行(háng )文(wén ),不(bú )复(fù )用(yòng )兵(bīng )乎(hū )?”曰(yuē ):“未(wèi )能(néng )也(yě )。”“其(qí )不(bú )可(kě )五(wǔ )矣(yǐ )。休(xiū )马(mǎ )华(huá )山(shān )之(zhī )阳(yáng ),示(shì )以(yǐ )无(wú )所(suǒ )为(wéi )。今(jīn )陛(bì )下(xià )能(néng )休(xiū )马(mǎ )无(wú )所(suǒ )用(yòng )乎(hū )?”曰(yuē ):“未(wèi )能(néng )也(yě )。”“其(qí )不(bú )可(kě )六(liù )矣(yǐ )。放(fàng )牛(niú )桃(táo )林(lín )之(zhī )阴(yīn ),以(yǐ )示(shì )不(bú )复(fù )输(shū )积(jī )。今(jīn )陛(bì )下(xià )能(néng )放(fàng )牛(niú )不(bú )复(fù )输(shū )积(jī )乎(hū )?”曰(yuē ):“未(wèi )能(néng )也(yě )。”“其(qí )不(bú )可(kě )七(qī )矣(yǐ )。且(qiě )天(tiān )下(xià )游(yóu )士(shì )离(lí )其(qí )亲(qīn )戚(qī ),弃(qì )坟(fén )墓(mù ),去(qù )故(gù )旧(jiù ),从(cóng )陛(bì )下(xià )游(yóu )者(zhě ),徒(tú )欲(yù )日(rì )夜(yè )望(wàng )咫(zhǐ )尺(chǐ )之(zhī )地(dì )。今(jīn )复(fù )六(liù )国(guó ),立(lì )韩(hán )、魏(wèi )、燕(yàn )、赵(zhào )、齐(qí )、楚(chǔ )之(zhī )後(hòu ),天(tiān )下(xià )游(yóu )士(shì )各(gè )归(guī )事(shì )其(qí )主(zhǔ ),从(cóng )其(qí )亲(qīn )戚(qī ),反(fǎn )其(qí )故(gù )旧(jiù )坟(fén )墓(mù ),陛(bì )下(xià )与(yǔ )谁(shuí )取(qǔ )天(tiān )下(xià )乎(hū )?其(qí )不(bú )可(kě )八(bā )矣(yǐ )。且(qiě )夫(fū )楚(chǔ )唯(wéi )无(wú )彊(jiāng ),六(liù )国(guó )立(lì )者(zhě )复(fù )桡(ráo )而(ér )从(cóng )之(zhī ),陛(bì )下(xià )焉(yān )得(dé )而(ér )臣(chén )之(zhī )?诚(chéng )用(yòng )客(kè )之(zhī )谋(móu ),陛(bì )下(xià )事(shì )去(qù )矣(yǐ )。”汉(hàn )王(wáng )辍(chuò )食(shí )吐(tǔ )哺(bǔ ),骂(mà )曰(yuē ):“竖(shù )儒(rú ),几(jǐ )败(bài )而(ér )公(gōng )事(shì )!”令(lìng )趣(qù )销(xiāo )印(yìn )。

汉(hàn )四(sì )年(nián ),韩(hán )信(xìn )破(pò )齐(qí )而(ér )欲(yù )自(zì )立(lì )为(wéi )齐(qí )王(wáng ),汉(hàn )王(wáng )怒(nù )。张(zhāng )良(liáng )说(shuō )汉(hàn )王(wáng ),汉(hàn )王(wáng )使(shǐ )良(liáng )授(shòu )齐(qí )王(wáng )信(xìn )印(yìn ),语(yǔ )在(zài )淮(huái )阴(yīn )事(shì )中(zhōng )。

其(qí )秋(qiū ),汉(hàn )王(wáng )追(zhuī )楚(chǔ )至(zhì )阳(yáng )夏(xià )南(nán ),战(zhàn )不(bú )利(lì )而(ér )壁(bì )固(gù )陵(líng ),诸(zhū )侯(hóu )期(qī )不(bú )至(zhì )。良(liáng )说(shuō )汉(hàn )王(wáng ),汉(hàn )王(wáng )用(yòng )其(qí )计(jì ),诸(zhū )侯(hóu )皆(jiē )至(zhì )。语(yǔ )在(zài )项(xiàng )籍(jí )事(shì )中(zhōng )。

汉(hàn )六(liù )年(nián )正(zhèng )月(yuè ),封(fēng )功(gōng )臣(chén )。良(liáng )未(wèi )尝(cháng )有(yǒu )战(zhàn )斗(dòu )功(gōng ),高(gāo )帝(dì )曰(yuē ):“运(yùn )筹(chóu )策(cè )帷(wéi )帐(zhàng )中(zhōng ),决(jué )胜(shèng )千(qiān )里(lǐ )外(wài ),子(zǐ )房(fáng )功(gōng )也(yě )。自(zì )择(zé )齐(qí )三(sān )万(wàn )户(hù )。”良(liáng )曰(yuē ):“始(shǐ )臣(chén )起(qǐ )下(xià )邳(pī ),与(yǔ )上(shàng )会(huì )留(liú ),此(cǐ )天(tiān )以(yǐ )臣(chén )授(shòu )陛(bì )下(xià )。陛(bì )下(xià )用(yòng )臣(chén )计(jì ),幸(xìng )而(ér )时(shí )中(zhōng ),臣(chén )原(yuán )封(fēng )留(liú )足(zú )矣(yǐ ),不(bú )敢(gǎn )当(dāng )三(sān )万(wàn )户(hù )。”乃(nǎi )封(fēng )张(zhāng )良(liáng )为(wéi )留(liú )侯(hóu ),与(yǔ )萧(xiāo )何(hé )等(děng )俱(jù )封(fēng )。

上(shàng )已(yǐ )封(fēng )大(dà )功(gōng )臣(chén )二(èr )十(shí )馀(yú )人(rén ),其(qí )馀(yú )日(rì )夜(yè )争(zhēng )功(gōng )不(bú )决(jué ),未(wèi )得(dé )行(háng )封(fēng )。上(shàng )在(zài )雒(luò )阳(yáng )南(nán )宫(gōng ),从(cóng )复(fù )道(dào )望(wàng )见(jiàn )诸(zhū )将(jiāng )往(wǎng )往(wǎng )相(xiàng )与(yǔ )坐(zuò )沙(shā )中(zhōng )语(yǔ )。上(shàng )曰(yuē ):“此(cǐ )何(hé )语(yǔ )?”留(liú )侯(hóu )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )不(bú )知(zhī )乎(hū )?此(cǐ )谋(móu )反(fǎn )耳(ěr )。”上(shàng )曰(yuē ):“天(tiān )下(xià )属(shǔ )安(ān )定(dìng ),何(hé )故(gù )反(fǎn )乎(hū )?”留(liú )侯(hóu )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )起(qǐ )布(bù )衣(yī ),以(yǐ )此(cǐ )属(shǔ )取(qǔ )天(tiān )下(xià ),今(jīn )陛(bì )下(xià )为(wéi )天(tiān )子(zǐ ),而(ér )所(suǒ )封(fēng )皆(jiē )萧(xiāo )、曹(cáo )故(gù )人(rén )所(suǒ )亲(qīn )爱(ài ),而(ér )所(suǒ )诛(zhū )者(zhě )皆(jiē )生(shēng )平(píng )所(suǒ )仇(chóu )怨(yuàn )。今(jīn )军(jūn )吏(lì )计(jì )功(gōng ),以(yǐ )天(tiān )下(xià )不(bú )足(zú )遍(biàn )封(fēng ),此(cǐ )属(shǔ )畏(wèi )陛(bì )下(xià )不(bú )能(néng )尽(jìn )封(fēng ),恐(kǒng )又(yòu )见(jiàn )疑(yí )平(píng )生(shēng )过(guò )失(shī )及(jí )诛(zhū ),故(gù )即(jí )相(xiàng )聚(jù )谋(móu )反(fǎn )耳(ěr )。”上(shàng )乃(nǎi )忧(yōu )曰(yuē ):“为(wéi )之(zhī )柰(nài )何(hé )?”留(liú )侯(hóu )曰(yuē ):“上(shàng )平(píng )生(shēng )所(suǒ )憎(zēng ),群(qún )臣(chén )所(suǒ )共(gòng )知(zhī ),谁(shuí )最(zuì )甚(shèn )者(zhě )?”上(shàng )曰(yuē ):“雍(yōng )齿(chǐ )与(yǔ )我(wǒ )故(gù ),数(shù )尝(cháng )窘(jiǒng )辱(rǔ )我(wǒ )。我(wǒ )欲(yù )杀(shā )之(zhī ),为(wéi )其(qí )功(gōng )多(duō ),故(gù )不(bú )忍(rěn )。”留(liú )侯(hóu )曰(yuē ):“今(jīn )急(jí )先(xiān )封(fēng )雍(yōng )齿(chǐ )以(yǐ )示(shì )群(qún )臣(chén ),群(qún )臣(chén )见(jiàn )雍(yōng )齿(chǐ )封(fēng ),则(zé )人(rén )人(rén )自(zì )坚(jiān )矣(yǐ )。”於(yú )是(shì )上(shàng )乃(nǎi )置(zhì )酒(jiǔ ),封(fēng )雍(yōng )齿(chǐ )为(wéi )什(shí )方(fāng )侯(hóu ),而(ér )急(jí )趣(qù )丞(chéng )相(xiàng )、御(yù )史(shǐ )定(dìng )功(gōng )行(háng )封(fēng )。群(qún )臣(chén )罢(bà )酒(jiǔ ),皆(jiē )喜(xǐ )曰(yuē ):“雍(yōng )齿(chǐ )尚(shàng )为(wéi )侯(hóu ),我(wǒ )属(shǔ )无(wú )患(huàn )矣(yǐ )。”

刘(liú )敬(jìng )说(shuō )高(gāo )帝(dì )曰(yuē ):“都(dōu )关(guān )中(zhōng )。”上(shàng )疑(yí )之(zhī )。左(zuǒ )右(yòu )大(dà )臣(chén )皆(jiē )山(shān )东(dōng )人(rén ),多(duō )劝(quàn )上(shàng )都(dōu )雒(luò )阳(yáng ):“雒(luò )阳(yáng )东(dōng )有(yǒu )成(chéng )皋(gāo ),西(xī )有(yǒu )殽(yáo )黾(miǎn ),倍(bèi )河(hé ),向(xiàng )伊(yī )雒(luò ),其(qí )固(gù )亦(yì )足(zú )恃(shì )。”留(liú )侯(hóu )曰(yuē ):“雒(luò )阳(yáng )虽(suī )有(yǒu )此(cǐ )固(gù ),其(qí )中(zhōng )小(xiǎo ),不(bú )过(guò )数(shù )百(bǎi )里(lǐ ),田(tián )地(dì )薄(báo ),四(sì )面(miàn )受(shòu )敌(dí ),此(cǐ )非(fēi )用(yòng )武(wǔ )之(zhī )国(guó )也(yě )。夫(fū )关(guān )中(zhōng )左(zuǒ )殽(yáo )函(hán ),右(yòu )陇(lǒng )蜀(shǔ ),沃(wò )野(yě )千(qiān )里(lǐ ),南(nán )有(yǒu )巴(bā )蜀(shǔ )之(zhī )饶(ráo ),北(běi )有(yǒu )胡(hú )苑(yuàn )之(zhī )利(lì ),阻(zǔ )三(sān )面(miàn )而(ér )守(shǒu ),独(dú )以(yǐ )一(yī )面(miàn )东(dōng )制(zhì )诸(zhū )侯(hóu )。诸(zhū )侯(hóu )安(ān )定(dìng ),河(hé )渭(wèi )漕(cáo )輓(wǎn )天(tiān )下(xià ),西(xī )给(gěi )京(jīng )师(shī );诸(zhū )侯(hóu )有(yǒu )变(biàn ),顺(shùn )流(liú )而(ér )下(xià ),足(zú )以(yǐ )委(wěi )输(shū )。此(cǐ )所(suǒ )谓(wèi )金(jīn )城(chéng )千(qiān )里(lǐ ),天(tiān )府(fǔ )之(zhī )国(guó )也(yě ),刘(liú )敬(jìng )说(shuō )是(shì )也(yě )。”於(yú )是(shì )高(gāo )帝(dì )即(jí )日(rì )驾(jià ),西(xī )都(dōu )关(guān )中(zhōng )。

留(liú )侯(hóu )从(cóng )入(rù )关(guān )。留(liú )侯(hóu )性(xìng )多(duō )病(bìng ),即(jí )道(dào )引(yǐn )不(bú )食(shí )穀(yù ),杜(dù )门(mén )不(bú )出(chū )岁(suì )馀(yú )。

上(shàng )欲(yù )废(fèi )太(tài )子(zǐ ),立(lì )戚(qī )夫(fū )人(rén )子(zǐ )赵(zhào )王(wáng )如(rú )意(yì )。大(dà )臣(chén )多(duō )谏(jiàn )争(zhēng ),未(wèi )能(néng )得(dé )坚(jiān )决(jué )者(zhě )也(yě )。吕(lǚ )后(hòu )恐(kǒng ),不(bú )知(zhī )所(suǒ )为(wéi )。人(rén )或(huò )谓(wèi )吕(lǚ )后(hòu )曰(yuē ):“留(liú )侯(hóu )善(shàn )画(huà )计(jì )筴(jiā ),上(shàng )信(xìn )用(yòng )之(zhī )。”吕(lǚ )后(hòu )乃(nǎi )使(shǐ )周(zhōu )吕(lǚ )侯(hóu )吕(lǚ )泽(zé )劫(jié )留(liú )侯(hóu ),曰(yuē ):“君(jūn )常(cháng )为(wéi )上(shàng )谋(móu )臣(chén ),今(jīn )上(shàng )欲(yù )易(yì )太(tài )子(zǐ ),君(jūn )安(ān )得(dé )高(gāo )枕(zhěn )而(ér )卧(wò )乎(hū )?”留(liú )侯(hóu )曰(yuē ):“始(shǐ )上(shàng )数(shù )在(zài )困(kùn )急(jí )之(zhī )中(zhōng ),幸(xìng )用(yòng )臣(chén )筴(jiā )。今(jīn )天(tiān )下(xià )安(ān )定(dìng ),以(yǐ )爱(ài )欲(yù )易(yì )太(tài )子(zǐ ),骨(gǔ )肉(ròu )之(zhī )间(jiān ),虽(suī )臣(chén )等(děng )百(bǎi )馀(yú )人(rén )何(hé )益(yì )。”吕(lǚ )泽(zé )彊(jiāng )要(yào )曰(yuē ):“为(wéi )我(wǒ )画(huà )计(jì )。”留(liú )侯(hóu )曰(yuē ):“此(cǐ )难(nán )以(yǐ )口(kǒu )舌(shé )争(zhēng )也(yě )。顾(gù )上(shàng )有(yǒu )不(bú )能(néng )致(zhì )者(zhě ),天(tiān )下(xià )有(yǒu )四(sì )人(rén )。四(sì )人(rén )者(zhě )年(nián )老(lǎo )矣(yǐ ),皆(jiē )以(yǐ )为(wéi )上(shàng )慢(màn )侮(wǔ )人(rén ),故(gù )逃(táo )匿(nì )山(shān )中(zhōng ),义(yì )不(bú )为(wéi )汉(hàn )臣(chén )。然(rán )上(shàng )高(gāo )此(cǐ )四(sì )人(rén )。今(jīn )公(gōng )诚(chéng )能(néng )无(wú )爱(ài )金(jīn )玉(yù )璧(bì )帛(bó ),令(lìng )太(tài )子(zǐ )为(wéi )书(shū ),卑(bēi )辞(cí )安(ān )车(chē ),因(yīn )使(shǐ )辩(biàn )士(shì )固(gù )请(qǐng ),宜(yí )来(lái )。来(lái ),以(yǐ )为(wéi )客(kè ),时(shí )时(shí )从(cóng )入(rù )朝(cháo ),令(lìng )上(shàng )见(jiàn )之(zhī ),则(zé )必(bì )异(yì )而(ér )问(wèn )之(zhī )。问(wèn )之(zhī ),上(shàng )知(zhī )此(cǐ )四(sì )人(rén )贤(xián ),则(zé )一(yī )助(zhù )也(yě )。”於(yú )是(shì )吕(lǚ )后(hòu )令(lìng )吕(lǚ )泽(zé )使(shǐ )人(rén )奉(fèng )太(tài )子(zǐ )书(shū ),卑(bēi )辞(cí )厚(hòu )礼(lǐ ),迎(yíng )此(cǐ )四(sì )人(rén )。四(sì )人(rén )至(zhì ),客(kè )建(jiàn )成(chéng )侯(hóu )所(suǒ )。

汉(hàn )十(shí )一(yī )年(nián ),黥(qíng )布(bù )反(fǎn ),上(shàng )病(bìng ),欲(yù )使(shǐ )太(tài )子(zǐ )将(jiāng ),往(wǎng )击(jī )之(zhī )。四(sì )人(rén )相(xiàng )谓(wèi )曰(yuē ):“凡(fán )来(lái )者(zhě ),将(jiāng )以(yǐ )存(cún )太(tài )子(zǐ )。太(tài )子(zǐ )将(jiāng )兵(bīng ),事(shì )危(wēi )矣(yǐ )。”乃(nǎi )说(shuō )建(jiàn )成(chéng )侯(hóu )曰(yuē ):“太(tài )子(zǐ )将(jiāng )兵(bīng ),有(yǒu )功(gōng )则(zé )位(wèi )不(bú )益(yì )太(tài )子(zǐ );无(wú )功(gōng )还(hái ),则(zé )从(cóng )此(cǐ )受(shòu )祸(huò )矣(yǐ )。且(qiě )太(tài )子(zǐ )所(suǒ )与(yǔ )俱(jù )诸(zhū )将(jiāng ),皆(jiē )尝(cháng )与(yǔ )上(shàng )定(dìng )天(tiān )下(xià )枭(xiāo )将(jiāng )也(yě ),今(jīn )使(shǐ )太(tài )子(zǐ )将(jiāng )之(zhī ),此(cǐ )无(wú )异(yì )使(shǐ )羊(yáng )将(jiāng )狼(láng )也(yě ),皆(jiē )不(bú )肯(kěn )为(wéi )尽(jìn )力(lì ),其(qí )无(wú )功(gōng )必(bì )矣(yǐ )。臣(chén )闻(wén )‘母(mǔ )爱(ài )者(zhě )子(zǐ )抱(bào )’,今(jīn )戚(qī )夫(fū )人(rén )日(rì )夜(yè )待(dài )御(yù ),赵(zhào )王(wáng )如(rú )意(yì )常(cháng )抱(bào )居(jū )前(qián ),上(shàng )曰(yuē )‘终(zhōng )不(bú )使(shǐ )不(bú )肖(xiāo )子(zǐ )居(jū )爱(ài )子(zǐ )之(zhī )上(shàng )’,明(míng )乎(hū )其(qí )代(dài )太(tài )子(zǐ )位(wèi )必(bì )矣(yǐ )。君(jūn )何(hé )不(bú )急(jí )请(qǐng )吕(lǚ )后(hòu )承(chéng )间(jiān )为(wéi )上(shàng )泣(qì )言(yán ):‘黥(qíng )布(bù ),天(tiān )下(xià )猛(měng )将(jiāng )也(yě ),善(shàn )用(yòng )兵(bīng ),今(jīn )诸(zhū )将(jiāng )皆(jiē )陛(bì )下(xià )故(gù )等(děng )夷(yí ),乃(nǎi )令(lìng )太(tài )子(zǐ )将(jiāng )此(cǐ )属(shǔ ),无(wú )异(yì )使(shǐ )羊(yáng )将(jiāng )狼(láng ),莫(mò )肯(kěn )为(wéi )用(yòng ),且(qiě )使(shǐ )布(bù )闻(wén )之(zhī ),则(zé )鼓(gǔ )行(háng )而(ér )西(xī )耳(ěr )。上(shàng )虽(suī )病(bìng ),彊(jiāng )载(zǎi )辎(zī )车(chē ),卧(wò )而(ér )护(hù )之(zhī ),诸(zhū )将(jiāng )不(bú )敢(gǎn )不(bú )尽(jìn )力(lì )。上(shàng )虽(suī )苦(kǔ ),为(wéi )妻(qī )子(zǐ )自(zì )彊(jiāng )。’”於(yú )是(shì )吕(lǚ )泽(zé )立(lì )夜(yè )见(jiàn )吕(lǚ )后(hòu ),吕(lǚ )后(hòu )承(chéng )间(jiān )为(wéi )上(shàng )泣(qì )涕(tì )而(ér )言(yán ),如(rú )四(sì )人(rén )意(yì )。上(shàng )曰(yuē ):“吾(wú )惟(wéi )竖(shù )子(zǐ )固(gù )不(bú )足(zú )遣(qiǎn ),而(ér )公(gōng )自(zì )行(háng )耳(ěr )。”於(yú )是(shì )上(shàng )自(zì )将(jiāng )兵(bīng )而(ér )东(dōng ),群(qún )臣(chén )居(jū )守(shǒu ),皆(jiē )送(sòng )至(zhì )灞(bà )上(shàng )。留(liú )侯(hóu )病(bìng ),自(zì )彊(jiāng )起(qǐ ),至(zhì )曲(qǔ )邮(yóu ),见(jiàn )上(shàng )曰(yuē ):“臣(chén )宜(yí )从(cóng ),病(bìng )甚(shèn )。楚(chǔ )人(rén )剽(piāo )疾(jí ),原(yuán )上(shàng )无(wú )与(yǔ )楚(chǔ )人(rén )争(zhēng )锋(fēng )。”因(yīn )说(shuō )上(shàng )曰(yuē ):“令(lìng )太(tài )子(zǐ )为(wéi )将(jiāng )军(jūn ),监(jiān )关(guān )中(zhōng )兵(bīng )。”上(shàng )曰(yuē ):“子(zǐ )房(fáng )虽(suī )病(bìng ),彊(jiāng )卧(wò )而(ér )傅(fù )太(tài )子(zǐ )。”是(shì )时(shí )叔(shū )孙(sūn )通(tōng )为(wéi )太(tài )傅(fù ),留(liú )侯(hóu )行(háng )少(shǎo )傅(fù )事(shì )。

汉(hàn )十(shí )二(èr )年(nián ),上(shàng )从(cóng )击(jī )破(pò )布(bù )军(jūn )归(guī ),疾(jí )益(yì )甚(shèn ),愈(yù )欲(yù )易(yì )太(tài )子(zǐ )。留(liú )侯(hóu )谏(jiàn ),不(bú )听(tīng ),因(yīn )疾(jí )不(bú )视(shì )事(shì )。叔(shū )孙(sūn )太(tài )傅(fù )称(chēng )说(shuō )引(yǐn )古(gǔ )今(jīn ),以(yǐ )死(sǐ )争(zhēng )太(tài )子(zǐ )。上(shàng )详(xiáng )许(xǔ )之(zhī ),犹(yóu )欲(yù )易(yì )之(zhī )。及(jí )燕(yàn ),置(zhì )酒(jiǔ ),太(tài )子(zǐ )侍(shì )。四(sì )人(rén )从(cóng )太(tài )子(zǐ ),年(nián )皆(jiē )八(bā )十(shí )有(yǒu )馀(yú ),须(xū )眉(méi )皓(hào )白(bái ),衣(yī )冠(guàn )甚(shèn )伟(wěi )。上(shàng )怪(guài )之(zhī ),问(wèn )曰(yuē ):“彼(bǐ )何(hé )为(wéi )者(zhě )?”四(sì )人(rén )前(qián )对(duì ),各(gè )言(yán )名(míng )姓(xìng ),曰(yuē )东(dōng )园(yuán )公(gōng ),角(jiǎo )里(lǐ )先(xiān )生(shēng ),绮(qǐ )里(lǐ )季(jì ),夏(xià )黄(huáng )公(gōng )。上(shàng )乃(nǎi )大(dà )惊(jīng ),曰(yuē ):“吾(wú )求(qiú )公(gōng )数(shù )岁(suì ),公(gōng )辟(pì )逃(táo )我(wǒ ),今(jīn )公(gōng )何(hé )自(zì )从(cóng )吾(wú )兒(ér )游(yóu )乎(hū )?”四(sì )人(rén )皆(jiē )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )轻(qīng )士(shì )善(shàn )骂(mà ),臣(chén )等(děng )义(yì )不(bú )受(shòu )辱(rǔ ),故(gù )恐(kǒng )而(ér )亡(wáng )匿(nì )。窃(qiè )闻(wén )太(tài )子(zǐ )为(wéi )人(rén )仁(rén )孝(xiào ),恭(gōng )敬(jìng )爱(ài )士(shì ),天(tiān )下(xià )莫(mò )不(bú )延(yán )颈(jǐng )欲(yù )为(wéi )太(tài )子(zǐ )死(sǐ )者(zhě ),故(gù )臣(chén )等(děng )来(lái )耳(ěr )。”上(shàng )曰(yuē ):“烦(fán )公(gōng )幸(xìng )卒(zú )调(diào )护(hù )太(tài )子(zǐ )。”

四(sì )人(rén )为(wéi )寿(shòu )已(yǐ )毕(bì ),趋(qū )去(qù )。上(shàng )目(mù )送(sòng )之(zhī ),召(zhào )戚(qī )夫(fū )人(rén )指(zhǐ )示(shì )四(sì )人(rén )者(zhě )曰(yuē ):“我(wǒ )欲(yù )易(yì )之(zhī ),彼(bǐ )四(sì )人(rén )辅(fǔ )之(zhī ),羽(yǔ )翼(yì )已(yǐ )成(chéng ),难(nán )动(dòng )矣(yǐ )。吕(lǚ )后(hòu )真(zhēn )而(ér )主(zhǔ )矣(yǐ )。”戚(qī )夫(fū )人(rén )泣(qì ),上(shàng )曰(yuē ):“为(wéi )我(wǒ )楚(chǔ )舞(wǔ ),吾(wú )为(wéi )若(ruò )楚(chǔ )歌(gē )。”歌(gē )曰(yuē ):“鸿(hóng )鹄(hú )高(gāo )飞(fēi ),一(yī )举(jǔ )千(qiān )里(lǐ )。羽(yǔ )翮(hé )已(yǐ )就(jiù ),横(héng )绝(jué )四(sì )海(hǎi )。横(héng )绝(jué )四(sì )海(hǎi ),当(dāng )可(kě )柰(nài )何(hé )!虽(suī )有(yǒu )矰(zēng )缴(jiǎo ),尚(shàng )安(ān )所(suǒ )施(shī )!”歌(gē )数(shù )阕(què ),戚(qī )夫(fū )人(rén )嘘(xū )唏(xī )流(liú )涕(tì ),上(shàng )起(qǐ )去(qù ),罢(bà )酒(jiǔ )。竟(jìng )不(bú )易(yì )太(tài )子(zǐ )者(zhě ),留(liú )侯(hóu )本(běn )招(zhāo )此(cǐ )四(sì )人(rén )之(zhī )力(lì )也(yě )。

留(liú )侯(hóu )从(cóng )上(shàng )击(jī )代(dài ),出(chū )奇(qí )计(jì )马(mǎ )邑(yì )下(xià ),及(jí )立(lì )萧(xiāo )何(hé )相(xiàng )国(guó ),所(suǒ )与(yǔ )上(shàng )从(cóng )容(róng )言(yán )天(tiān )下(xià )事(shì )甚(shèn )众(zhòng ),非(fēi )天(tiān )下(xià )所(suǒ )以(yǐ )存(cún )亡(wáng ),故(gù )不(bú )著(zhe )。留(liú )侯(hóu )乃(nǎi )称(chēng )曰(yuē ):“家(jiā )世(shì )相(xiàng )韩(hán ),及(jí )韩(hán )灭(miè ),不(bú )爱(ài )万(wàn )金(jīn )之(zhī )资(zī ),为(wéi )韩(hán )报(bào )雠(chóu )彊(jiāng )秦(qín ),天(tiān )下(xià )振(zhèn )动(dòng )。今(jīn )以(yǐ )三(sān )寸(cùn )舌(shé )为(wéi )帝(dì )者(zhě )师(shī ),封(fēng )万(wàn )户(hù ),位(wèi )列(liè )侯(hóu ),此(cǐ )布(bù )衣(yī )之(zhī )极(jí ),於(yú )良(liáng )足(zú )矣(yǐ )。原(yuán )弃(qì )人(rén )间(jiān )事(shì ),欲(yù )从(cóng )赤(chì )松(sōng )子(zǐ )游(yóu )耳(ěr )。”乃(nǎi )学(xué )辟(pì )穀(yù ),道(dào )引(yǐn )轻(qīng )身(shēn )。会(huì )高(gāo )帝(dì )崩(bēng ),吕(lǚ )后(hòu )德(dé )留(liú )侯(hóu ),乃(nǎi )彊(jiāng )食(shí )之(zhī ),曰(yuē ):“人(rén )生(shēng )一(yī )世(shì )间(jiān ),如(rú )白(bái )驹(jū )过(guò )隙(xì ),何(hé )至(zhì )自(zì )苦(kǔ )如(rú )此(cǐ )乎(hū )!”留(liú )侯(hóu )不(bú )得(dé )已(yǐ ),彊(jiāng )听(tīng )而(ér )食(shí )。

後(hòu )八(bā )年(nián )卒(zú ),谥(shì )为(wéi )文(wén )成(chéng )侯(hóu )。子(zǐ )不(bú )疑(yí )代(dài )侯(hóu )。

子(zǐ )房(fáng )始(shǐ )所(suǒ )见(jiàn )下(xià )邳(pī )圯(yí )上(shàng )老(lǎo )父(fù )与(yǔ )太(tài )公(gōng )书(shū )者(zhě ),後(hòu )十(shí )三(sān )年(nián )从(cóng )高(gāo )帝(dì )过(guò )济(jì )北(běi ),果(guǒ )见(jiàn )穀(yù )城(chéng )山(shān )下(xià )黄(huáng )石(shí ),取(qǔ )而(ér )葆(bǎo )祠(cí )之(zhī )。留(liú )侯(hóu )死(sǐ ),并(bìng )葬(zàng )黄(huáng )石(shí )。每(měi )上(shàng )冢(zhǒng )伏(fú )腊(là ),祠(cí )黄(huáng )石(shí )。

留(liú )侯(hóu )不(bú )疑(yí ),孝(xiào )文(wén )帝(dì )五(wǔ )年(nián )坐(zuò )不(bú )敬(jìng ),国(guó )除(chú )。

太(tài )史(shǐ )公(gōng )曰(yuē ):学(xué )者(zhě )多(duō )言(yán )无(wú )鬼(guǐ )神(shén ),然(rán )言(yán )有(yǒu )物(wù )。至(zhì )如(rú )留(liú )侯(hóu )所(suǒ )见(jiàn )老(lǎo )父(fù )予(yǔ )书(shū ),亦(yì )可(kě )怪(guài )矣(yǐ )。高(gāo )祖(zǔ )离(lí )困(kùn )者(zhě )数(shù )矣(yǐ ),而(ér )留(liú )侯(hóu )常(cháng )有(yǒu )功(gōng )力(lì )焉(yān ),岂(qǐ )可(kě )谓(wèi )非(fēi )天(tiān )乎(hū )?上(shàng )曰(yuē ):“夫(fū )运(yùn )筹(chóu )筴(jiā )帷(wéi )帐(zhàng )之(zhī )中(zhōng ),决(jué )胜(shèng )千(qiān )里(lǐ )外(wài ),吾(wú )不(bú )如(rú )子(zǐ )房(fáng )。”余(yú )以(yǐ )为(wéi )其(qí )人(rén )计(jì )魁(kuí )梧(wú )奇(qí )伟(wěi ),至(zhì )见(jiàn )其(qí )图(tú ),状(zhuàng )貌(mào )如(rú )妇(fù )人(rén )好(hǎo )女(nǚ )。盖(gài )孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“以(yǐ )貌(mào )取(qǔ )人(rén ),失(shī )之(zhī )子(zǐ )羽(yǔ )。”留(liú )侯(hóu )亦(yì )云(yún )。

留(liú )侯(hóu )倜(tì )傥(tǎng ),志(zhì )怀(huái )愤(fèn )惋(wǎn )。五(wǔ )代(dài )相(xiàng )韩(hán ),一(yī )朝(cháo )归(guī )汉(hàn )。进(jìn )履(lǚ )宜(yí )假(jiǎ ),运(yùn )筹(chóu )神(shén )算(suàn )。横(héng )阳(yáng )既(jì )立(lì ),申(shēn )徒(tú )作(zuò )扞(gǎn )。灞(bà )上(shàng )扶(fú )危(wēi ),固(gù )陵(líng )静(jìng )乱(luàn )。人(rén )称(chēng )三(sān )杰(jié ),辩(biàn )推(tuī )八(bā )难(nán )。赤(chì )松(sōng )原(yuán )游(yóu ),白(bái )驹(jū )难(nán )绊(bàn )。嗟(jiē )彼(bǐ )雄(xióng )略(luè ),曾(céng )非(fēi )魁(kuí )岸(àn )。

阅读:25933

打赏捐助〔Donate〕>>>

《留侯世家》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库