君道【登录】

ok8.org > 《荀子》 > 《君道》 > 拼音版

有(yǒu )乱(luàn )君(jūn ),无(wú )乱(luàn )国(guó );有(yǒu )治(zhì )人(rén ),无(wú )治(zhì )法(fǎ ),羿(yì )之(zhī )法(fǎ )非(fēi )亡(wáng )也(yě ),而(ér )羿(yì )不(bú )世(shì )中(zhōng );禹(yǔ )之(zhī )法(fǎ )犹(yóu )存(cún ),而(ér )夏(xià )不(bú )世(shì )王(wáng )。故(gù )法(fǎ )不(bú )能(néng )独(dú )立(lì ),类(lèi )不(bú )能(néng )自(zì )行(háng );得(dé )其(qí )人(rén )则(zé )存(cún ),失(shī )其(qí )人(rén )则(zé )亡(wáng )。法(fǎ )者(zhě )、治(zhì )之(zhī )端(duān )也(yě );君(jūn )子(zǐ )者(zhě )、法(fǎ )之(zhī )原(yuán )也(yě )。故(gù )有(yǒu )君(jūn )子(zǐ ),则(zé )法(fǎ )虽(suī )省(shěng ),足(zú )以(yǐ )遍(biàn )矣(yǐ );无(wú )君(jūn )子(zǐ ),则(zé )法(fǎ )虽(suī )具(jù ),失(shī )先(xiān )后(hòu )之(zhī )施(shī ),不(bú )能(néng )应(yīng )事(shì )之(zhī )变(biàn ),足(zú )以(yǐ )乱(luàn )矣(yǐ )。不(bú )知(zhī )法(fǎ )之(zhī )义(yì ),而(ér )正(zhèng )法(fǎ )之(zhī )数(shù )者(zhě ),虽(suī )博(bó )临(lín )事(shì )必(bì )乱(luàn )。故(gù )明(míng )主(zhǔ )急(jí )得(dé )其(qí )人(rén ),而(ér )闇(ān )主(zhǔ )急(jí )得(dé )其(qí )埶(zhí )。急(jí )得(dé )其(qí )人(rén ),则(zé )身(shēn )佚(yì )而(ér )国(guó )治(zhì ),功(gōng )大(dà )而(ér )名(míng )美(měi ),上(shàng )可(kě )以(yǐ )王(wáng ),下(xià )可(kě )以(yǐ )霸(bà );不(bú )急(jí )得(dé )其(qí )人(rén ),而(ér )急(jí )得(dé )其(qí )埶(zhí ),则(zé )身(shēn )劳(láo )而(ér )国(guó )乱(luàn ),功(gōng )废(fèi )而(ér )名(míng )辱(rǔ ),社(shè )稷(jì )必(bì )危(wēi )。故(gù )君(jūn )人(rén )者(zhě ),劳(láo )于(yú )索(suǒ )之(zhī ),而(ér )休(xiū )于(yú )使(shǐ )之(zhī )。书(shū )曰(yuē ):“惟(wéi )文(wén )王(wáng )敬(jìng )忌(jì ),一(yī )人(rén )以(yǐ )择(zé )。”此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。

合(hé )符(fú )节(jiē ),别(bié )契(qì )券(quàn )者(zhě ),所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )信(xìn )也(yě );上(shàng )好(hǎo )权(quán )谋(móu ),则(zé )臣(chén )下(xià )百(bǎi )吏(lì )诞(dàn )诈(zhà )之(zhī )人(rén )乘(chéng )是(shì )而(ér )后(hòu )欺(qī )。探(tàn )筹(chóu )、投(tóu )钩(gōu )者(zhě ),所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )公(gōng )也(yě );上(shàng )好(hǎo )曲(qǔ )私(sī ),则(zé )臣(chén )下(xià )百(bǎi )吏(lì )乘(chéng )是(shì )而(ér )后(hòu )偏(piān )。衡(héng )石(shí )称(chēng )县(xiàn )者(zhě ),所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )平(píng )也(yě );上(shàng )好(hǎo )覆(fù )倾(qīng ),则(zé )臣(chén )下(xià )百(bǎi )吏(lì )乘(chéng )是(shì )而(ér )后(hòu )险(xiǎn )。斗(dòu )斛(hú )敦(dūn )概(gài )者(zhě ),所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )啧(zé )也(yě );上(shàng )好(hǎo )贪(tān )利(lì ),则(zé )臣(chén )下(xià )百(bǎi )吏(lì )乘(chéng )是(shì )而(ér )后(hòu )丰(fēng )取(qǔ )刻(kè )与(yǔ ),以(yǐ )无(wú )度(dù )取(qǔ )于(yú )民(mín )。故(gù )械(xiè )数(shù )者(zhě ),治(zhì )之(zhī )流(liú )也(yě ),非(fēi )治(zhì )之(zhī )原(yuán )也(yě );君(jūn )子(zǐ )者(zhě ),治(zhì )之(zhī )原(yuán )也(yě )。官(guān )人(rén )守(shǒu )数(shù ),君(jūn )子(zǐ )养(yǎng )原(yuán );原(yuán )清(qīng )则(zé )流(liú )清(qīng ),原(yuán )浊(zhuó )则(zé )流(liú )浊(zhuó )。故(gù )上(shàng )好(hǎo )礼(lǐ )义(yì ),尚(shàng )贤(xián )使(shǐ )能(néng ),无(wú )贪(tān )利(lì )之(zhī )心(xīn ),则(zé )下(xià )亦(yì )将(jiāng )綦(qí )辞(cí )让(ràng ),致(zhì )忠(zhōng )信(xìn ),而(ér )谨(jǐn )于(yú )臣(chén )子(zǐ )矣(yǐ )。如(rú )是(shì )则(zé )虽(suī )在(zài )小(xiǎo )民(mín ),不(bú )待(dài )合(hé )符(fú )节(jiē ),别(bié )契(qì )券(quàn )而(ér )信(xìn ),不(bú )待(dài )探(tàn )筹(chóu )投(tóu )钩(gōu )而(ér )公(gōng ),不(bú )待(dài )冲(chōng )石(shí )称(chēng )县(xiàn )而(ér )平(píng ),不(bú )待(dài )斗(dòu )斛(hú )敦(dūn )概(gài )而(ér )啧(zé )。故(gù )赏(shǎng )不(bú )用(yòng )而(ér )民(mín )劝(quàn ),罚(fá )不(bú )用(yòng )而(ér )民(mín )服(fú ),有(yǒu )司(sī )不(bú )劳(láo )而(ér )事(shì )治(zhì ),政(zhèng )令(lìng )不(bú )烦(fán )而(ér )俗(sú )美(měi )。百(bǎi )姓(xìng )莫(mò )敢(gǎn )不(bú )顺(shùn )上(shàng )之(zhī )法(fǎ ),象(xiàng )上(shàng )之(zhī )志(zhì ),而(ér )劝(quàn )上(shàng )之(zhī )事(shì ),而(ér )安(ān )乐(lè )之(zhī )矣(yǐ )。故(gù )借(jiè )歛(liǎn )忘(wàng )费(fèi ),事(shì )业(yè )忘(wàng )劳(láo ),寇(kòu )难(nán )忘(wàng )死(sǐ ),城(chéng )郭(guō )不(bú )待(dài )饰(shì )而(ér )固(gù ),兵(bīng )刃(rèn )不(bú )待(dài )陵(líng )而(ér )劲(jìn ),敌(dí )国(guó )不(bú )待(dài )服(fú )而(ér )诎(qū ),四(sì )海(hǎi )之(zhī )民(mín )不(bú )待(dài )令(lìng )而(ér )一(yī ),夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )至(zhì )平(píng )。诗(shī )曰(yuē ):“王(wáng )犹(yóu )允(yǔn )塞(sāi ),徐(xú )方(fāng )既(jì )来(lái )。”此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。

请(qǐng )问(wèn )为(wéi )人(rén )君(jūn )?曰(yuē ):以(yǐ )礼(lǐ )分(fèn )施(shī ),均(jūn )遍(biàn )而(ér )不(bú )偏(piān )。请(qǐng )问(wèn )为(wéi )人(rén )臣(chén )?曰(yuē ):以(yǐ )礼(lǐ )侍(shì )君(jūn ),忠(zhōng )顺(shùn )而(ér )不(bú )懈(xiè )。请(qǐng )问(wèn )为(wéi )人(rén )父(fù )?曰(yuē ):宽(kuān )惠(huì )而(ér )有(yǒu )礼(lǐ )。请(qǐng )问(wèn )为(wéi )人(rén )子(zǐ )?曰(yuē ):敬(jìng )爱(ài )而(ér )致(zhì )文(wén )。请(qǐng )问(wèn )为(wéi )人(rén )兄(xiōng )?曰(yuē ):慈(cí )爱(ài )而(ér )见(jiàn )友(yǒu )。请(qǐng )问(wèn )为(wéi )人(rén )弟(dì )?曰(yuē ):敬(jìng )诎(qū )而(ér )不(bú )苟(gǒu )。请(qǐng )问(wèn )为(wéi )人(rén )夫(fū )?曰(yuē ):致(zhì )功(gōng )而(ér )不(bú )流(liú ),致(zhì )临(lín )而(ér )有(yǒu )辨(biàn )。请(qǐng )问(wèn )为(wéi )人(rén )妻(qī )?曰(yuē ):夫(fū )有(yǒu )礼(lǐ )则(zé )柔(róu )从(cóng )听(tīng )侍(shì ),夫(fū )无(wú )礼(lǐ )则(zé )恐(kǒng )惧(jù )而(ér )自(zì )竦(sǒng )也(yě )。此(cǐ )道(dào )也(yě ),偏(piān )立(lì )而(ér )乱(luàn ),俱(jù )立(lì )而(ér )治(zhì ),其(qí )足(zú )以(yǐ )稽(jī )矣(yǐ )。请(qǐng )问(wèn )兼(jiān )能(néng )之(zhī )奈(nài )何(hé )?曰(yuē ):审(shěn )之(zhī )礼(lǐ )也(yě )。古(gǔ )者(zhě )先(xiān )王(wáng )审(shěn )礼(lǐ )以(yǐ )方(fāng )皇(huáng )周(zhōu )浃(jiā )于(yú )天(tiān )下(xià ),动(dòng )无(wú )不(bú )当(dāng )也(yě )。故(gù )君(jūn )子(zǐ )恭(gōng )而(ér )不(bú )难(nán ),敬(jìng )而(ér )不(bú )巩(gǒng ),贫(pín )穷(qióng )而(ér )不(bú )约(yuē ),富(fù )贵(guì )而(ér )不(bú )骄(jiāo ),并(bìng )遇(yù )变(biàn )态(tài )而(ér )不(bú )穷(qióng ),审(shěn )之(zhī )礼(lǐ )也(yě )。故(gù )君(jūn )子(zǐ )之(zhī )于(yú )礼(lǐ ),敬(jìng )而(ér )安(ān )之(zhī );其(qí )于(yú )事(shì )也(yě ),径(jìng )而(ér )不(bú )失(shī );其(qí )于(yú )人(rén )也(yě ),寡(guǎ )怨(yuàn )宽(kuān )裕(yù )而(ér )无(wú )阿(ā );其(qí )为(wéi )身(shēn )也(yě ),谨(jǐn )修(xiū )饰(shì )而(ér )不(bú )危(wēi );其(qí )应(yīng )变(biàn )故(gù )也(yě ),齐(qí )给(gěi )便(biàn )捷(jié )而(ér )不(bú )惑(huò );其(qí )于(yú )天(tiān )地(dì )万(wàn )物(wù )也(yě ),不(bú )务(wù )说(shuō )其(qí )所(suǒ )以(yǐ )然(rán ),而(ér )致(zhì )善(shàn )用(yòng )其(qí )材(cái );其(qí )于(yú )百(bǎi )官(guān )之(zhī )事(shì )伎(jì )艺(yì )之(zhī )人(rén )也(yě ),不(bú )与(yǔ )之(zhī )争(zhēng )能(néng ),而(ér )致(zhì )善(shàn )用(yòng )其(qí )功(gōng );其(qí )待(dài )上(shàng )也(yě ),忠(zhōng )顺(shùn )而(ér )不(bú )懈(xiè );其(qí )使(shǐ )下(xià )也(yě ),均(jūn )遍(biàn )而(ér )不(bú )偏(piān );其(qí )交(jiāo )游(yóu )也(yě ),缘(yuán )类(lèi )而(ér )有(yǒu )义(yì );其(qí )居(jū )乡(xiāng )里(lǐ )也(yě ),容(róng )而(ér )不(bú )乱(luàn )。是(shì )故(gù )穷(qióng )则(zé )必(bì )有(yǒu )名(míng ),达(dá )则(zé )必(bì )有(yǒu )功(gōng ),仁(rén )厚(hòu )兼(jiān )覆(fù )天(tiān )下(xià )而(ér )不(bú )闵(mǐn ),明(míng )达(dá )用(yòng )天(tiān )地(dì )理(lǐ )万(wàn )变(biàn )而(ér )不(bú )疑(yí ),血(xuè )气(qì )和(hé )平(píng ),志(zhì )意(yì )广(guǎng )大(dà ),行(háng )义(yì )塞(sāi )于(yú )天(tiān )地(dì )之(zhī )间(jiān ),仁(rén )智(zhì )之(zhī )极(jí )也(yě )。夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )圣(shèng )人(rén );审(shěn )之(zhī )礼(lǐ )也(yě )。

请(qǐng )问(wèn )为(wéi )国(guó )?曰(yuē )闻(wén )修(xiū )身(shēn ),未(wèi )尝(cháng )闻(wén )为(wéi )国(guó )也(yě )。君(jūn )者(zhě )仪(yí )也(yě ),民(mín )者(zhě )景(jǐng )也(yě ),仪(yí )正(zhèng )而(ér )景(jǐng )正(zhèng )。君(jūn )者(zhě )盘(pán )也(yě ),民(mín )者(zhě )水(shuǐ )也(yě ),盘(pán )圆(yuán )而(ér )水(shuǐ )圆(yuán )。君(jūn )者(zhě )盂(yú )也(yě ),盂(yú )方(fāng )而(ér )水(shuǐ )方(fāng )。君(jūn )射(shè )则(zé )臣(chén )决(jué )。楚(chǔ )庄(zhuāng )王(wáng )好(hǎo )细(xì )腰(yāo ),故(gù )朝(cháo )有(yǒu )饿(è )人(rén )。故(gù )曰(yuē ):闻(wén )修(xiū )身(shēn ),未(wèi )尝(cháng )闻(wén )为(wéi )国(guó )也(yě )。

君(jūn )者(zhě ),民(mín )之(zhī )原(yuán )也(yě );原(yuán )清(qīng )则(zé )流(liú )清(qīng ),原(yuán )浊(zhuó )则(zé )流(liú )浊(zhuó )。故(gù )有(yǒu )社(shè )稷(jì )者(zhě )而(ér )不(bú )能(néng )爱(ài )民(mín ),不(bú )能(néng )利(lì )民(mín ),而(ér )求(qiú )民(mín )之(zhī )亲(qīn )爱(ài )己(jǐ ),不(bú )可(kě )得(dé )也(yě )。民(mín )不(bú )亲(qīn )不(bú )爱(ài ),而(ér )求(qiú )为(wéi )己(jǐ )用(yòng ),为(wéi )己(jǐ )死(sǐ ),不(bú )可(kě )得(dé )也(yě )。民(mín )不(bú )为(wéi )己(jǐ )用(yòng ),不(bú )为(wéi )己(jǐ )死(sǐ ),而(ér )求(qiú )兵(bīng )之(zhī )劲(jìn ),城(chéng )之(zhī )固(gù ),不(bú )可(kě )得(dé )也(yě )。兵(bīng )不(bú )劲(jìn ),城(chéng )不(bú )固(gù ),而(ér )求(qiú )敌(dí )之(zhī )不(bú )至(zhì ),不(bú )可(kě )得(dé )也(yě )。敌(dí )至(zhì )而(ér )求(qiú )无(wú )危(wēi )削(xuē ),不(bú )灭(miè )亡(wáng ),不(bú )可(kě )得(dé )也(yě )。危(wēi )削(xuē )灭(miè )亡(wáng )之(zhī )情(qíng ),举(jǔ )积(jī )此(cǐ )矣(yǐ ),而(ér )求(qiú )安(ān )乐(lè ),是(shì )狂(kuáng )生(shēng )者(zhě )也(yě )。狂(kuáng )生(shēng )者(zhě ),不(bú )胥(xū )时(shí )而(ér )落(luò )。故(gù )人(rén )主(zhǔ )欲(yù )强(qiáng )固(gù )安(ān )乐(lè ),则(zé )莫(mò )若(ruò )反(fǎn )之(zhī )民(mín );欲(yù )附(fù )下(xià )一(yī )民(mín ),则(zé )莫(mò )若(ruò )反(fǎn )之(zhī )政(zhèng );欲(yù )修(xiū )政(zhèng )美(měi )俗(sú ),则(zé )莫(mò )若(ruò )求(qiú )其(qí )人(rén )。彼(bǐ )或(huò )蓄(xù )积(jī )而(ér )得(dé )之(zhī )者(zhě )不(bú )世(shì )绝(jué )。彼(bǐ )其(qí )人(rén )者(zhě ),生(shēng )乎(hū )今(jīn )之(zhī )世(shì ),而(ér )志(zhì )乎(hū )古(gǔ )之(zhī )道(dào )。以(yǐ )天(tiān )下(xià )之(zhī )王(wáng )公(gōng )莫(mò )好(hǎo )之(zhī )也(yě ),然(rán )而(ér )是(shì )子(zǐ )独(dú )好(hǎo )之(zhī );以(yǐ )天(tiān )下(xià )之(zhī )民(mín )莫(mò )为(wéi )之(zhī )也(yě ),然(rán )而(ér )是(shì )子(zǐ )独(dú )为(wéi )之(zhī )。好(hǎo )之(zhī )者(zhě )贫(pín ),为(wéi )之(zhī )者(zhě )穷(qióng ),然(rán )而(ér )是(shì )子(zǐ )犹(yóu )将(jiāng )为(wéi )之(zhī )也(yě ),不(bú )为(wéi )少(shǎo )顷(qǐng )辍(chuò )焉(yān )。晓(xiǎo )然(rán )独(dú )明(míng )于(yú )先(xiān )王(wáng )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )得(dé )之(zhī ),所(suǒ )以(yǐ )失(shī )之(zhī ),知(zhī )国(guó )之(zhī )安(ān )危(wēi )臧(zāng )否(fǒu ),若(ruò )别(bié )白(bái )黑(hēi )。是(shì )其(qí )人(rén )也(yě ),大(dà )用(yòng )之(zhī ),则(zé )天(tiān )下(xià )为(wéi )一(yī ),诸(zhū )侯(hóu )为(wéi )臣(chén );小(xiǎo )用(yòng )之(zhī ),则(zé )威(wēi )行(háng )邻(lín )敌(dí );纵(zòng )不(bú )能(néng )用(yòng ),使(shǐ )无(wú )去(qù )其(qí )疆(jiāng )域(yù ),则(zé )国(guó )终(zhōng )身(shēn )无(wú )故(gù )。故(gù )君(jūn )人(rén )者(zhě ),爱(ài )民(mín )而(ér )安(ān ),好(hǎo )士(shì )而(ér )荣(róng ),两(liǎng )者(zhě )无(wú )一(yī )焉(yān )而(ér )亡(wáng )。诗(shī )曰(yuē ):“介(jiè )人(rén )维(wéi )藩(fān ),大(dà )师(shī )为(wéi )垣(yuán )。”此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。

道(dào )者(zhě ),何(hé )也(yě )?曰(yuē ):君(jūn )之(zhī )所(suǒ )道(dào )也(yě )。君(jūn )者(zhě ),何(hé )也(yě )?曰(yuē ):能(néng )群(qún )也(yě )。能(néng )群(qún )也(yě )者(zhě ),何(hé )也(yě )?曰(yuē ):善(shàn )生(shēng )养(yǎng )人(rén )者(zhě )也(yě ),善(shàn )班(bān )治(zhì )人(rén )者(zhě )也(yě ),善(shàn )显(xiǎn )设(shè )人(rén )者(zhě )也(yě ),善(shàn )藩(fān )饰(shì )人(rén )者(zhě )也(yě )。善(shàn )生(shēng )养(yǎng )人(rén )者(zhě )人(rén )亲(qīn )之(zhī ),善(shàn )班(bān )治(zhì )人(rén )者(zhě )人(rén )安(ān )之(zhī ),善(shàn )显(xiǎn )设(shè )人(rén )者(zhě )人(rén )乐(lè )之(zhī ),善(shàn )藩(fān )饰(shì )人(rén )者(zhě )人(rén )荣(róng )之(zhī )。四(sì )统(tǒng )者(zhě )俱(jù ),而(ér )天(tiān )下(xià )归(guī )之(zhī ),夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )能(néng )群(qún )。不(bú )能(néng )生(shēng )养(yǎng )人(rén )者(zhě ),人(rén )不(bú )亲(qīn )也(yě );不(bú )能(néng )班(bān )治(zhì )人(rén )者(zhě ),人(rén )不(bú )安(ān )也(yě );不(bú )能(néng )显(xiǎn )设(shè )人(rén )者(zhě ),人(rén )不(bú )乐(lè )也(yě );不(bú )能(néng )藩(fān )饰(shì )人(rén )者(zhě ),人(rén )不(bú )荣(róng )也(yě )。四(sì )统(tǒng )者(zhě )亡(wáng ),而(ér )天(tiān )下(xià )去(qù )之(zhī ),夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )匹(pǐ )夫(fū )。故(gù )曰(yuē ):道(dào )存(cún )则(zé )国(guó )存(cún ),道(dào )亡(wáng )则(zé )国(guó )亡(wáng )。省(shěng )工(gōng )贾(jiǎ ),众(zhòng )农(nóng )夫(fū ),禁(jìn )盗(dào )贼(zéi ),除(chú )奸(jiān )邪(xié ):是(shì )所(suǒ )以(yǐ )生(shēng )养(yǎng )之(zhī )也(yě )。天(tiān )子(zǐ )三(sān )公(gōng ),诸(zhū )侯(hóu )一(yī )相(xiàng ),大(dà )夫(fū )擅(shàn )官(guān ),士(shì )保(bǎo )职(zhí ),莫(mò )不(bú )法(fǎ )度(dù )而(ér )公(gōng ):是(shì )所(suǒ )以(yǐ )班(bān )治(zhì )之(zhī )也(yě )。论(lùn )德(dé )而(ér )定(dìng )次(cì ),量(liàng )能(néng )而(ér )授(shòu )官(guān ),皆(jiē )使(shǐ )人(rén )载(zǎi )其(qí )事(shì ),而(ér )各(gè )得(dé )其(qí )所(suǒ )宜(yí ),上(shàng )贤(xián )使(shǐ )之(zhī )为(wéi )三(sān )公(gōng ),次(cì )贤(xián )使(shǐ )之(zhī )为(wéi )诸(zhū )侯(hóu ),下(xià )贤(xián )使(shǐ )之(zhī )为(wéi )士(shì )大(dà )夫(fū ):是(shì )所(suǒ )以(yǐ )显(xiǎn )设(shè )之(zhī )也(yě )。修(xiū )冠(guàn )弁(biàn )衣(yī )裳(shang ),黼(fǔ )黻(fú )文(wén )章(zhāng ),琱(diāo )琢(zhuó )刻(kè )镂(lòu ),皆(jiē )有(yǒu )等(děng )差(chà ):是(shì )所(suǒ )以(yǐ )藩(fān )饰(shì )之(zhī )也(yě )。故(gù )由(yóu )天(tiān )子(zǐ )至(zhì )于(yú )庶(shù )人(rén )也(yě ),莫(mò )不(bú )骋(chěng )其(qí )能(néng ),得(dé )其(qí )志(zhì ),安(ān )乐(lè )其(qí )事(shì ),是(shì )所(suǒ )同(tóng )也(yě );衣(yī )暖(nuǎn )而(ér )食(shí )充(chōng ),居(jū )安(ān )而(ér )游(yóu )乐(lè ),事(shì )时(shí )制(zhì )明(míng )而(ér )用(yòng )足(zú ),是(shì )又(yòu )所(suǒ )同(tóng )也(yě )。若(ruò )夫(fū )重(zhòng )色(sè )而(ér )成(chéng )文(wén )章(zhāng ),重(zhòng )味(wèi )而(ér )成(chéng )珍(zhēn )备(bèi ),是(shì )所(suǒ )衍(yǎn )也(yě )。圣(shèng )王(wáng )财(cái )衍(yǎn ),以(yǐ )明(míng )辨(biàn )异(yì ),上(shàng )以(yǐ )饰(shì )贤(xián )良(liáng )而(ér )明(míng )贵(guì )贱(jiàn ),下(xià )以(yǐ )饰(shì )长(zhǎng )幼(yòu )而(ér )明(míng )亲(qīn )疏(shū )。上(shàng )在(zài )王(wáng )公(gōng )之(zhī )朝(cháo ),下(xià )在(zài )百(bǎi )姓(xìng )之(zhī )家(jiā ),天(tiān )下(xià )晓(xiǎo )然(rán )皆(jiē )知(zhī )其(qí )所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )异(yì )也(yě ),将(jiāng )以(yǐ )明(míng )分(fèn )达(dá )治(zhì )而(ér )保(bǎo )万(wàn )世(shì )也(yě )。故(gù )天(tiān )子(zǐ )诸(zhū )侯(hóu )无(wú )靡(mí )费(fèi )之(zhī )用(yòng ),士(shì )大(dà )夫(fū )无(wú )流(liú )淫(yín )之(zhī )行(háng ),百(bǎi )吏(lì )官(guān )人(rén )无(wú )怠(dài )慢(màn )之(zhī )事(shì ),众(zhòng )庶(shù )百(bǎi )姓(xìng )无(wú )奸(jiān )怪(guài )之(zhī )俗(sú ),无(wú )盗(dào )贼(zéi )之(zhī )罪(zuì ),其(qí )能(néng )以(yǐ )称(chēng )义(yì )遍(biàn )矣(yǐ )。故(gù )曰(yuē ):治(zhì )则(zé )衍(yǎn )及(jí )百(bǎi )姓(xìng ),乱(luàn )则(zé )不(bú )足(zú )及(jí )王(wáng )公(gōng )。此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。

至(zhì )道(dào )大(dà )形(xíng ):隆(lóng )礼(lǐ )至(zhì )法(fǎ )则(zé )国(guó )有(yǒu )常(cháng ),尚(shàng )贤(xián )使(shǐ )能(néng )则(zé )民(mín )知(zhī )方(fāng ),纂(zuǎn )论(lùn )公(gōng )察(chá )则(zé )民(mín )不(bú )疑(yí ),赏(shǎng )克(kè )罚(fá )偷(tōu )则(zé )民(mín )不(bú )怠(dài ),兼(jiān )听(tīng )齐(qí )明(míng )则(zé )天(tiān )下(xià )归(guī )之(zhī );然(rán )后(hòu )明(míng )分(fèn )职(zhí ),序(xù )事(shì )业(yè ),材(cái )技(jì )官(guān )能(néng ),莫(mò )不(bú )治(zhì )理(lǐ ),则(zé )公(gōng )道(dào )达(dá )而(ér )私(sī )门(mén )塞(sāi )矣(yǐ ),公(gōng )义(yì )明(míng )而(ér )私(sī )事(shì )息(xī )矣(yǐ ):如(rú )是(shì ),则(zé )德(dé )厚(hòu )者(zhě )进(jìn )而(ér )佞(nìng )说(shuō )者(zhě )止(zhǐ ),贪(tān )利(lì )者(zhě )退(tuì )而(ér )廉(lián )节(jiē )者(zhě )起(qǐ )。书(shū )曰(yuē ):“先(xiān )时(shí )者(zhě )杀(shā )无(wú )赦(shè ),不(bú )逮(dǎi )时(shí )者(zhě )杀(shā )无(wú )赦(shè )。”人(rén )习(xí )其(qí )事(shì )而(ér )固(gù ),人(rén )之(zhī )百(bǎi )事(shì ),如(rú )耳(ěr )目(mù )鼻(bí )口(kǒu )之(zhī )不(bú )可(kě )以(yǐ )相(xiàng )借(jiè )官(guān )也(yě )。故(gù )职(zhí )分(fèn )而(ér )民(mín )不(bú )慢(màn ),次(cì )定(dìng )而(ér )序(xù )不(bú )乱(luàn ),兼(jiān )听(tīng )齐(qí )明(míng )而(ér )百(bǎi )姓(xìng )不(bú )留(liú ):如(rú )是(shì ),则(zé )臣(chén )下(xià )百(bǎi )吏(lì )至(zhì )于(yú )庶(shù )人(rén ),莫(mò )不(bú )修(xiū )己(jǐ )而(ér )后(hòu )敢(gǎn )安(ān )止(zhǐ ),诚(chéng )能(néng )而(ér )后(hòu )敢(gǎn )受(shòu )职(zhí );百(bǎi )姓(xìng )易(yì )俗(sú ),小(xiǎo )人(rén )变(biàn )心(xīn ),奸(jiān )怪(guài )之(zhī )属(shǔ )莫(mò )不(bú )反(fǎn )悫(què ):夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )政(zhèng )教(jiāo )之(zhī )极(jí )。故(gù )天(tiān )子(zǐ )不(bú )视(shì )而(ér )见(jiàn ),不(bú )听(tīng )而(ér )聪(cōng ),不(bú )虑(lǜ )而(ér )知(zhī ),不(bú )动(dòng )而(ér )功(gōng ),块(kuài )然(rán )独(dú )坐(zuò )而(ér )天(tiān )下(xià )从(cóng )之(zhī )如(rú )一(yī )体(tǐ ),如(rú )四(sì )胑(zhī )之(zhī )从(cóng )心(xīn ):夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )大(dà )形(xíng )。诗(shī )曰(yuē ):“温(wēn )温(wēn )恭(gōng )人(rén ),维(wéi )德(dé )之(zhī )基(jī )。”此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。

为(wéi )人(rén )主(zhǔ )者(zhě ),莫(mò )不(bú )欲(yù )强(qiáng )而(ér )恶(è )弱(ruò ),欲(yù )安(ān )而(ér )恶(è )危(wēi ),欲(yù )荣(róng )而(ér )恶(è )辱(rǔ ),是(shì )禹(yǔ )桀(jié )之(zhī )所(suǒ )同(tóng )也(yě )。要(yào )此(cǐ )三(sān )欲(yù ),辟(pì )此(cǐ )三(sān )恶(è ),果(guǒ )何(hé )道(dào )而(ér )便(biàn )?曰(yuē ):在(zài )慎(shèn )取(qǔ )相(xiàng ),道(dào )莫(mò )径(jìng )是(shì )矣(yǐ )。故(gù )知(zhī )而(ér )不(bú )仁(rén ),不(bú )可(kě );仁(rén )而(ér )不(bú )知(zhī ),不(bú )可(kě );既(jì )知(zhī )且(qiě )仁(rén ),是(shì )人(rén )主(zhǔ )之(zhī )宝(bǎo )也(yě ),王(wáng )霸(bà )之(zhī )佐(zuǒ )也(yě )。不(bú )急(jí )得(dé ),不(bú )知(zhī );得(dé )而(ér )不(bú )用(yòng ),不(bú )仁(rén )。无(wú )其(qí )人(rén )而(ér )幸(xìng )有(yǒu )其(qí )功(gōng ),愚(yú )莫(mò )大(dà )焉(yān )。今(jīn )人(rén )主(zhǔ )有(yǒu )大(dà )患(huàn ):使(shǐ )贤(xián )者(zhě )为(wéi )之(zhī ),则(zé )与(yǔ )不(bú )肖(xiāo )者(zhě )规(guī )之(zhī );使(shǐ )知(zhī )者(zhě )虑(lǜ )之(zhī ),则(zé )与(yǔ )愚(yú )者(zhě )论(lùn )之(zhī );使(shǐ )修(xiū )士(shì )行(háng )之(zhī ),则(zé )与(yǔ )污(wū )邪(xié )之(zhī )人(rén )疑(yí )之(zhī ),虽(suī )欲(yù )成(chéng )功(gōng ),得(dé )乎(hū )哉(zāi )!譬(pì )之(zhī ),是(shì )犹(yóu )立(lì )直(zhí )木(mù )而(ér )恐(kǒng )其(qí )景(jǐng )之(zhī )枉(wǎng )也(yě ),惑(huò )莫(mò )大(dà )焉(yān )!语(yǔ )曰(yuē ):好(hǎo )女(nǚ )之(zhī )色(sè ),恶(è )者(zhě )之(zhī )孽(niè )也(yě );公(gōng )正(zhèng )之(zhī )士(shì ),众(zhòng )人(rén )之(zhī )痤(cuó )也(yě );修(xiū )道(dào )之(zhī )人(rén ),污(wū )邪(xié )之(zhī )贼(zéi )也(yě )。今(jīn )使(shǐ )污(wū )邪(xié )之(zhī )人(rén ),论(lùn )其(qí )怨(yuàn )贼(zéi ),而(ér )求(qiú )其(qí )无(wú )偏(piān ),得(dé )乎(hū )哉(zāi )!譬(pì )之(zhī ),是(shì )犹(yóu )立(lì )枉(wǎng )木(mù )而(ér )求(qiú )其(qí )景(jǐng )之(zhī )直(zhí )也(yě ),乱(luàn )莫(mò )大(dà )焉(yān )。

故(gù )古(gǔ )之(zhī )人(rén )为(wéi )之(zhī )不(bú )然(rán ):其(qí )取(qǔ )人(rén )有(yǒu )道(dào ),其(qí )用(yòng )人(rén )有(yǒu )法(fǎ )。取(qǔ )人(rén )之(zhī )道(dào ),参(cān )之(zhī )以(yǐ )礼(lǐ );用(yòng )人(rén )之(zhī )法(fǎ ),禁(jìn )之(zhī )以(yǐ )等(děng )。行(háng )义(yì )动(dòng )静(jìng ),度(dù )之(zhī )以(yǐ )礼(lǐ );知(zhī )虑(lǜ )取(qǔ )舍(shě ),稽(jī )之(zhī )以(yǐ )成(chéng );日(rì )月(yuè )积(jī )久(jiǔ ),校(xiào )之(zhī )以(yǐ )功(gōng ),故(gù )卑(bēi )不(bú )得(dé )以(yǐ )临(lín )尊(zūn ),轻(qīng )不(bú )得(dé )以(yǐ )县(xiàn )重(zhòng ),愚(yú )不(bú )得(dé )以(yǐ )谋(móu )知(zhī ),是(shì )以(yǐ )万(wàn )举(jǔ )而(ér )不(bú )过(guò )也(yě )。故(gù )校(xiào )之(zhī )以(yǐ )礼(lǐ ),而(ér )观(guān )其(qí )能(néng )安(ān )敬(jìng )也(yě );与(yǔ )之(zhī )举(jǔ )措(cuò )迁(qiān )移(yí ),而(ér )观(guān )其(qí )能(néng )应(yīng )变(biàn )也(yě );与(yǔ )之(zhī )安(ān )燕(yàn ),而(ér )观(guān )其(qí )能(néng )无(wú )流(liú )慆(tāo )也(yě );接(jiē )之(zhī )以(yǐ )声(shēng )色(sè )、权(quán )利(lì )、忿(fèn )怒(nù )、患(huàn )险(xiǎn ),而(ér )观(guān )其(qí )能(néng )无(wú )离(lí )守(shǒu )也(yě )。彼(bǐ )诚(chéng )有(yǒu )之(zhī )者(zhě ),与(yǔ )诚(chéng )无(wú )之(zhī )者(zhě ),若(ruò )白(bái )黑(hēi )然(rán ),可(kě )诎(qū )邪(xié )哉(zāi )!故(gù )伯(bó )乐(lè )不(bú )可(kě )欺(qī )以(yǐ )马(mǎ ),而(ér )君(jūn )子(zǐ )不(bú )可(kě )欺(qī )以(yǐ )人(rén ),此(cǐ )明(míng )王(wáng )之(zhī )道(dào )也(yě )。

人(rén )主(zhǔ )欲(yù )得(dé )善(shàn )射(shè )--射(shè )远(yuǎn )中(zhōng )微(wēi )者(zhě ),县(xiàn )贵(guì )爵(jué )重(zhòng )赏(shǎng )以(yǐ )招(zhāo )致(zhì )之(zhī )。内(nèi )不(bú )可(kě )以(yǐ )阿(ā )子(zǐ )弟(dì ),外(wài )不(bú )可(kě )以(yǐ )隐(yǐn )远(yuǎn )人(rén ),能(néng )中(zhōng )是(shì )者(zhě )取(qǔ )之(zhī );是(shì )岂(qǐ )不(bú )必(bì )得(dé )之(zhī )之(zhī )道(dào )也(yě )哉(zāi )!虽(suī )圣(shèng )人(rén )不(bú )能(néng )易(yì )也(yě )。欲(yù )得(dé )善(shàn )驭(yù )--及(jí )速(sù )致(zhì )远(yuǎn )者(zhě ),一(yī )日(rì )而(ér )千(qiān )里(lǐ ),县(xiàn )贵(guì )爵(jué )重(zhòng )赏(shǎng )以(yǐ )招(zhāo )致(zhì )之(zhī )。内(nèi )不(bú )可(kě )以(yǐ )阿(ā )子(zǐ )弟(dì ),外(wài )不(bú )可(kě )以(yǐ )隐(yǐn )远(yuǎn )人(rén ),能(néng )致(zhì )是(shì )者(zhě )取(qǔ )之(zhī );是(shì )岂(qǐ )不(bú )必(bì )得(dé )之(zhī )之(zhī )道(dào )也(yě )哉(zāi )!虽(suī )圣(shèng )人(rén )不(bú )能(néng )易(yì )也(yě )。欲(yù )治(zhì )国(guó )驭(yù )民(mín ),调(diào )壹(yī )上(shàng )下(xià ),将(jiāng )内(nèi )以(yǐ )固(gù )城(chéng ),外(wài )以(yǐ )拒(jù )难(nán ),治(zhì )则(zé )制(zhì )人(rén ),人(rén )不(bú )能(néng )制(zhì )也(yě );乱(luàn )则(zé )危(wēi )辱(rǔ )灭(miè )亡(wáng ),可(kě )立(lì )而(ér )待(dài )也(yě )。然(rán )而(ér )求(qiú )卿(qīng )相(xiàng )辅(fǔ )佐(zuǒ ),则(zé )独(dú )不(bú )若(ruò )是(shì )其(qí )公(gōng )也(yě ),案(àn )唯(wéi )便(biàn )嬖(bì )亲(qīn )比(bǐ )己(jǐ )者(zhě )之(zhī )用(yòng )也(yě ),岂(qǐ )不(bú )过(guò )甚(shèn )矣(yǐ )哉(zāi )!故(gù )有(yǒu )社(shè )稷(jì )者(zhě ),莫(mò )不(bú )欲(yù )强(qiáng ),俄(é )则(zé )弱(ruò )矣(yǐ );莫(mò )不(bú )欲(yù )安(ān ),俄(é )则(zé )危(wēi )矣(yǐ );莫(mò )不(bú )欲(yù )存(cún ),俄(é )则(zé )亡(wáng )矣(yǐ )。古(gǔ )有(yǒu )万(wàn )国(guó ),今(jīn )有(yǒu )十(shí )数(shù )焉(yān ),是(shì )无(wú )他(tā )故(gù ),莫(mò )不(bú )失(shī )之(zhī )是(shì )也(yě )。故(gù )明(míng )主(zhǔ )有(yǒu )私(sī )人(rén )以(yǐ )金(jīn )石(shí )珠(zhū )玉(yù ),无(wú )私(sī )人(rén )以(yǐ )官(guān )职(zhí )事(shì )业(yè ),是(shì )何(hé )也(yě )?曰(yuē ):本(běn )不(bú )利(lì )于(yú )所(suǒ )私(sī )也(yě )。彼(bǐ )不(bú )能(néng )而(ér )主(zhǔ )使(shǐ )之(zhī ),则(zé )是(shì )主(zhǔ )闇(ān )也(yě );臣(chén )不(bú )能(néng )而(ér )诬(wū )能(néng ),则(zé )是(shì )臣(chén )诈(zhà )也(yě )。主(zhǔ )闇(ān )于(yú )上(shàng ),臣(chén )诈(zhà )于(yú )下(xià ),灭(miè )亡(wáng )无(wú )日(rì ),俱(jù )害(hài )之(zhī )道(dào )也(yě )。夫(fū )文(wén )王(wáng )非(fēi )无(wú )贵(guì )戚(qī )也(yě ),非(fēi )无(wú )子(zǐ )弟(dì )也(yě ),非(fēi )无(wú )便(biàn )嬖(bì )也(yě ),倜(tì )然(rán )乃(nǎi )举(jǔ )太(tài )公(gōng )于(yú )州(zhōu )人(rén )而(ér )用(yòng )之(zhī ),岂(qǐ )私(sī )之(zhī )也(yě )哉(zāi )!以(yǐ )为(wéi )亲(qīn )邪(xié )?则(zé )周(zhōu )姬(jī )姓(xìng )也(yě ),而(ér )彼(bǐ )姜(jiāng )姓(xìng )也(yě );以(yǐ )为(wéi )故(gù )邪(xié )?则(zé )未(wèi )尝(cháng )相(xiàng )识(shí )也(yě );以(yǐ )为(wéi )好(hǎo )丽(lì )邪(xié )?则(zé )夫(fū )人(rén )行(háng )年(nián )七(qī )十(shí )有(yǒu )二(èr ),(齿(chǐ )军(jūn ))然(rán )而(ér )齿(chǐ )堕(duò )矣(yǐ )。然(rán )而(ér )用(yòng )之(zhī )者(zhě ),夫(fū )文(wén )王(wáng )欲(yù )立(lì )贵(guì )道(dào ),欲(yù )白(bái )贵(guì )名(míng ),以(yǐ )惠(huì )天(tiān )下(xià ),而(ér )不(bú )可(kě )以(yǐ )独(dú )也(yě )。非(fēi )于(yú )是(shì )子(zǐ )莫(mò )足(zú )以(yǐ )举(jǔ )之(zhī ),故(gù )举(jǔ )是(shì )子(zǐ )而(ér )用(yòng )之(zhī )。于(yú )是(shì )乎(hū )贵(guì )道(dào )果(guǒ )立(lì ),贵(guì )名(míng )果(guǒ )白(bái ),兼(jiān )制(zhì )天(tiān )下(xià ),立(lì )七(qī )十(shí )一(yī )国(guó )姬(jī )姓(xìng )独(dú )居(jū )五(wǔ )十(shí )三(sān )人(rén )。周(zhōu )之(zhī )子(zǐ )孙(sūn ),苟(gǒu )非(fēi )狂(kuáng )惑(huò )者(zhě ),莫(mò )不(bú )为(wéi )天(tiān )下(xià )之(zhī )显(xiǎn )诸(zhū )侯(hóu ),如(rú )是(shì )者(zhě )能(néng )爱(ài )人(rén )也(yě )。故(gù )举(jǔ )天(tiān )下(xià )之(zhī )大(dà )道(dào ),立(lì )天(tiān )下(xià )之(zhī )大(dà )功(gōng ),然(rán )后(hòu )隐(yǐn )其(qí )所(suǒ )怜(lián )所(suǒ )爱(ài ),其(qí )下(xià )犹(yóu )足(zú )以(yǐ )为(wéi )天(tiān )下(xià )之(zhī )显(xiǎn )诸(zhū )侯(hóu )。故(gù )曰(yuē ):唯(wéi )明(míng )主(zhǔ )为(wéi )能(néng )爱(ài )其(qí )所(suǒ )爱(ài ),闇(ān )主(zhǔ )则(zé )必(bì )危(wēi )其(qí )所(suǒ )爱(ài )。此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。

墙(qiáng )之(zhī )外(wài ),目(mù )不(bú )见(jiàn )也(yě );里(lǐ )之(zhī )前(qián ),耳(ěr )不(bú )闻(wén )也(yě );而(ér )人(rén )主(zhǔ )之(zhī )守(shǒu )司(sī ),远(yuǎn )者(zhě )天(tiān )下(xià ),近(jìn )者(zhě )境(jìng )内(nèi ),不(bú )可(kě )不(bú )略(luè )知(zhī )也(yě )。天(tiān )下(xià )之(zhī )变(biàn ),境(jìng )内(nèi )之(zhī )事(shì ),有(yǒu )弛(chí )易(yì )齵(óu )差(chà )者(zhě )矣(yǐ ),而(ér )人(rén )主(zhǔ )无(wú )由(yóu )知(zhī )之(zhī ),则(zé )是(shì )拘(jū )胁(xié )蔽(bì )塞(sāi )之(zhī )端(duān )也(yě )。耳(ěr )目(mù )之(zhī )明(míng ),如(rú )是(shì )其(qí )狭(xiá )也(yě );人(rén )主(zhǔ )之(zhī )守(shǒu )司(sī ),如(rú )是(shì )其(qí )广(guǎng )也(yě );其(qí )中(zhōng )不(bú )可(kě )以(yǐ )不(bú )知(zhī )也(yě ),如(rú )是(shì )其(qí )危(wēi )也(yě )。然(rán )则(zé )人(rén )主(zhǔ )将(jiāng )何(hé )以(yǐ )知(zhī )之(zhī )?曰(yuē ):便(biàn )嬖(bì )左(zuǒ )右(yòu )者(zhě ),人(rén )主(zhǔ )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )窥(kuī )远(yuǎn )收(shōu )众(zhòng )之(zhī )门(mén )户(hù )牖(yǒu )向(xiàng )也(yě ),不(bú )可(kě )不(bú )早(zǎo )具(jù )也(yě )。故(gù )人(rén )主(zhǔ )必(bì )将(jiāng )有(yǒu )便(biàn )嬖(bì )左(zuǒ )右(yòu )足(zú )信(xìn )者(zhě ),然(rán )后(hòu )可(kě )。其(qí )知(zhī )惠(huì )足(zú )使(shǐ )规(guī )物(wù ),其(qí )端(duān )诚(chéng )足(zú )使(shǐ )定(dìng )物(wù ),然(rán )后(hòu )可(kě );夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )国(guó )具(jù )。人(rén )主(zhǔ )不(bú )能(néng )不(bú )有(yǒu )游(yóu )观(guān )安(ān )燕(yàn )之(zhī )时(shí ),则(zé )不(bú )得(dé )不(bú )有(yǒu )疾(jí )病(bìng )物(wù )故(gù )之(zhī )变(biàn )焉(yān )。如(rú )是(shì ),国(guó )者(zhě ),事(shì )物(wù )之(zhī )至(zhì )也(yě )如(rú )泉(quán )原(yuán ),一(yī )物(wù )不(bú )应(yīng ),乱(luàn )之(zhī )端(duān )也(yě )。故(gù )曰(yuē ):人(rén )主(zhǔ )不(bú )可(kě )以(yǐ )独(dú )也(yě )。卿(qīng )相(xiàng )辅(fǔ )佐(zuǒ ),人(rén )主(zhǔ )之(zhī )基(jī )杖(zhàng )也(yě ),不(bú )可(kě )不(bú )早(zǎo )具(jù )也(yě )。故(gù )人(rén )主(zhǔ )必(bì )将(jiāng )有(yǒu )卿(qīng )相(xiàng )辅(fǔ )佐(zuǒ )足(zú )任(rèn )者(zhě ),然(rán )后(hòu )可(kě )。其(qí )德(dé )音(yīn )足(zú )以(yǐ )填(tián )抚(fǔ )百(bǎi )姓(xìng ),其(qí )知(zhī )虑(lǜ )足(zú )以(yǐ )应(yīng )待(dài )万(wàn )变(biàn ),然(rán )后(hòu )可(kě );夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )国(guó )具(jù )。四(sì )邻(lín )诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )相(xiàng )与(yǔ ),不(bú )可(kě )以(yǐ )不(bú )相(xiàng )接(jiē )也(yě ),然(rán )而(ér )不(bú )必(bì )相(xiàng )亲(qīn )也(yě ),故(gù )人(rén )主(zhǔ )必(bì )将(jiāng )有(yǒu )足(zú )使(shǐ )喻(yù )志(zhì )决(jué )疑(yí )于(yú )远(yuǎn )方(fāng )者(zhě ),然(rán )后(hòu )可(kě )。其(qí )辩(biàn )说(shuō )足(zú )以(yǐ )解(jiě )烦(fán ),其(qí )知(zhī )虑(lǜ )足(zú )以(yǐ )决(jué )疑(yí ),其(qí )齐(qí )断(duàn )足(zú )以(yǐ )距(jù )难(nán ),不(bú )还(hái )秩(zhì ),不(bú )反(fǎn )君(jūn ),然(rán )而(ér )应(yīng )薄(báo )扞(gǎn )患(huàn ),足(zú )以(yǐ )持(chí )社(shè )稷(jì ),然(rán )后(hòu )可(kě ),夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )国(guó )具(jù )。故(gù )人(rén )主(zhǔ )无(wú )便(biàn )嬖(bì )左(zuǒ )右(yòu )足(zú )信(xìn )者(zhě ),谓(wèi )之(zhī )闇(ān );无(wú )卿(qīng )相(xiàng )辅(fǔ )佐(zuǒ )足(zú )任(rèn )使(shǐ )者(zhě ),谓(wèi )之(zhī )独(dú );所(suǒ )使(shǐ )于(yú )四(sì )邻(lín )诸(zhū )侯(hóu )者(zhě )非(fēi )其(qí )人(rén ),谓(wèi )之(zhī )孤(gū );孤(gū )独(dú )而(ér )晻(ǎn ),谓(wèi )之(zhī )危(wēi )。国(guó )虽(suī )若(ruò )存(cún ),古(gǔ )之(zhī )人(rén )曰(yuē )亡(wáng )矣(yǐ )。诗(shī )曰(yuē ):“济(jì )济(jì )多(duō )士(shì ),文(wén )王(wáng )以(yǐ )宁(níng )。”此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。

材(cái )人(rén ):愿(yuàn )悫(què )拘(jū )录(lù ),计(jì )数(shù )纤(xiān )啬(sè ),而(ér )无(wú )敢(gǎn )遗(yí )丧(sàng ),是(shì )官(guān )人(rén )使(shǐ )吏(lì )之(zhī )材(cái )也(yě )。修(xiū )饬(chì )端(duān )正(zhèng ),尊(zūn )法(fǎ )敬(jìng )分(fèn ),而(ér )无(wú )倾(qīng )侧(cè )之(zhī )心(xīn ),守(shǒu )职(zhí )修(xiū )业(yè ),不(bú )敢(gǎn )损(sǔn )益(yì ),可(kě )传(chuán )世(shì )也(yě ),而(ér )不(bú )可(kě )使(shǐ )侵(qīn )夺(duó ),是(shì )士(shì )大(dà )夫(fū )官(guān )师(shī )之(zhī )材(cái )也(yě )。知(zhī )隆(lóng )礼(lǐ )义(yì )之(zhī )为(wéi )尊(zūn )君(jūn )也(yě ),知(zhī )好(hǎo )士(shì )之(zhī )为(wéi )美(měi )名(míng )也(yě ),知(zhī )爱(ài )民(mín )之(zhī )为(wéi )安(ān )国(guó )也(yě ),知(zhī )有(yǒu )常(cháng )法(fǎ )之(zhī )为(wéi )一(yī )俗(sú )也(yě ),知(zhī )尚(shàng )贤(xián )使(shǐ )能(néng )之(zhī )为(wéi )长(zhǎng )功(gōng )也(yě ),知(zhī )务(wù )本(běn )禁(jìn )末(mò )之(zhī )为(wéi )多(duō )材(cái )也(yě ),知(zhī )无(wú )与(yǔ )下(xià )争(zhēng )小(xiǎo )利(lì )之(zhī )为(wéi )便(biàn )于(yú )事(shì )也(yě ),知(zhī )明(míng )制(zhì )度(dù ),权(quán )物(wù )称(chēng )用(yòng )之(zhī )为(wéi )不(bú )泥(ní )也(yě ),是(shì )卿(qīng )相(xiàng )辅(fǔ )佐(zuǒ )之(zhī )材(cái )也(yě ),未(wèi )及(jí )君(jūn )道(dào )也(yě )。能(néng )论(lùn )官(guān )此(cǐ )三(sān )材(cái )者(zhě )而(ér )无(wú )失(shī )其(qí )次(cì ),是(shì )谓(wèi )人(rén )主(zhǔ )之(zhī )道(dào )也(yě )。若(ruò )是(shì )则(zé )身(shēn )佚(yì )而(ér )国(guó )治(zhì ),功(gōng )大(dà )而(ér )名(míng )美(měi ),上(shàng )可(kě )以(yǐ )王(wáng ),下(xià )可(kě )以(yǐ )霸(bà ),是(shì )人(rén )主(zhǔ )之(zhī )要(yào )守(shǒu )也(yě )。人(rén )主(zhǔ )不(bú )能(néng )论(lùn )此(cǐ )三(sān )材(cái )者(zhě ),不(bú )知(zhī )道(dào )此(cǐ )道(dào ),安(ān )值(zhí )将(jiāng )卑(bēi )埶(zhí )出(chū )劳(láo ),并(bìng )耳(ěr )目(mù )之(zhī )乐(lè ),而(ér )亲(qīn )自(zì )贯(guàn )日(rì )而(ér )治(zhì )详(xiáng ),一(yī )日(rì )而(ér )曲(qǔ )辨(biàn )之(zhī ),虑(lǜ )与(yǔ )臣(chén )下(xià )争(zhēng )小(xiǎo )察(chá )而(ér )綦(qí )偏(piān )能(néng ),自(zì )古(gǔ )及(jí )今(jīn ),未(wèi )有(yǒu )如(rú )此(cǐ )而(ér )不(bú )乱(luàn )者(zhě )也(yě )。是(shì )所(suǒ )谓(wèi )视(shì )乎(hū )不(bú )可(kě )见(jiàn ),听(tīng )乎(hū )不(bú )可(kě )闻(wén ),为(wéi )乎(hū )不(bú )可(kě )成(chéng ),此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。

阅读:25486

打赏捐助〔Donate〕>>>

《君道》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库