天运【登录】

《庄子》 > 外篇 > 《天运》 > 拼音版

“天(tiān )其(qí )运(yùn )乎(hū )?地(dì )其(qí )处(chù )乎(hū )?日(rì )月(yuè )其(qí )争(zhēng )于(yú )所(suǒ )乎(hū )?孰(shú )主(zhǔ )张(zhāng )是(shì )?孰(shú )维(wéi )纲(gāng )是(shì )?孰(shú )居(jū )无(wú )事(shì )推(tuī )而(ér )行(háng )是(shì )?意(yì )者(zhě )其(qí )有(yǒu )机(jī )缄(jiān )而(ér )不(bú )得(dé )已(yǐ )乎(hū )?意(yì )者(zhě )其(qí )运(yùn )转(zhuǎn )而(ér )不(bú )能(néng )自(zì )止(zhǐ )邪(xié )?云(yún )者(zhě )为(wéi )雨(yǔ )乎(hū )?雨(yǔ )者(zhě )为(wéi )云(yún )乎(hū )?孰(shú )隆(lóng )施(shī )是(shì )?孰(shú )居(jū )无(wú )事(shì )淫(yín )乐(lè )而(ér )劝(quàn )是(shì )?风(fēng )起(qǐ )北(běi )方(fāng ),一(yī )西(xī )一(yī )东(dōng ),有(yǒu )上(shàng )仿(fǎng )徨(huáng )。孰(shú )嘘(xū )吸(xī )是(shì )?孰(shú )居(jū )无(wú )事(shì )而(ér )披(pī )拂(fú )是(shì )?敢(gǎn )问(wèn )何(hé )故(gù )?”巫(wū )咸(xián )袑(shào )曰(yuē ):“来(lái ),吾(wú )语(yǔ )女(nǚ )。天(tiān )有(yǒu )六(liù )极(jí )五(wǔ )常(cháng ),帝(dì )王(wáng )顺(shùn )之(zhī )则(zé )治(zhì ),逆(nì )之(zhī )则(zé )凶(xiōng )。九(jiǔ )洛(luò )之(zhī )事(shì ),治(zhì )成(chéng )德(dé )备(bèi ),临(lín )照(zhào )下(xià )土(tǔ ),天(tiān )下(xià )戴(dài )之(zhī ),此(cǐ )谓(wèi )上(shàng )皇(huáng )。”

商(shāng )大(dà )宰(zǎi )荡(dàng )问(wèn )仁(rén )于(yú )庄(zhuāng )子(zǐ )。庄(zhuāng )子(zǐ )曰(yuē ):“虎(hǔ )狼(láng ),仁(rén )也(yě )。”曰(yuē ):“何(hé )谓(wèi )也(yě )?”庄(zhuāng )子(zǐ )曰(yuē ):“父(fù )子(zǐ )相(xiàng )亲(qīn ),何(hé )为(wéi )不(bú )仁(rén )!”曰(yuē ):“请(qǐng )问(wèn )至(zhì )仁(rén )。”庄(zhuāng )子(zǐ )曰(yuē ):“至(zhì )仁(rén )无(wú )亲(qīn )。”大(dà )宰(zǎi )曰(yuē ):“荡(dàng )闻(wén )之(zhī ),无(wú )亲(qīn )则(zé )不(bú )爱(ài ),不(bú )爱(ài )则(zé )不(bú )孝(xiào )。谓(wèi )至(zhì )仁(rén )不(bú )孝(xiào ),可(kě )乎(hū )?”庄(zhuāng )子(zǐ )曰(yuē ):“不(bú )然(rán ),夫(fū )至(zhì )仁(rén )尚(shàng )矣(yǐ ),孝(xiào )固(gù )不(bú )足(zú )以(yǐ )言(yán )之(zhī )。此(cǐ )非(fēi )过(guò )孝(xiào )之(zhī )言(yán )也(yě ),不(bú )及(jí )孝(xiào )之(zhī )言(yán )也(yě )。夫(fū )南(nán )行(háng )者(zhě )至(zhì )于(yú )郢(yǐng ),北(běi )面(miàn )而(ér )不(bú )见(jiàn )冥(míng )山(shān ),是(shì )何(hé )也(yě )?则(zé )去(qù )之(zhī )远(yuǎn )也(yě )。故(gù )曰(yuē ):以(yǐ )敬(jìng )孝(xiào )易(yì ),以(yǐ )爱(ài )孝(xiào )难(nán );以(yǐ )爱(ài )孝(xiào )易(yì ),而(ér )忘(wàng )亲(qīn )难(nán );忘(wàng )亲(qīn )易(yì ),使(shǐ )亲(qīn )忘(wàng )我(wǒ )难(nán );使(shǐ )亲(qīn )忘(wàng )我(wǒ )易(yì ),兼(jiān )忘(wàng )天(tiān )下(xià )难(nán );兼(jiān )忘(wàng )天(tiān )下(xià )易(yì ),使(shǐ )天(tiān )下(xià )兼(jiān )忘(wàng )我(wǒ )难(nán )。夫(fū )德(dé )遗(yí )尧(yáo )、舜(shùn )而(ér )不(bú )为(wéi )也(yě ),利(lì )泽(zé )施(shī )于(yú )万(wàn )世(shì ),天(tiān )下(xià )莫(mò )知(zhī )也(yě ),岂(qǐ )直(zhí )大(dà )息(xī )而(ér )言(yán )仁(rén )孝(xiào )乎(hū )哉(zāi )!夫(fū )孝(xiào )悌(tì )仁(rén )义(yì ),忠(zhōng )信(xìn )贞(zhēn )廉(lián ),此(cǐ )皆(jiē )自(zì )勉(miǎn )以(yǐ )役(yì )其(qí )德(dé )者(zhě )也(yě ),不(bú )足(zú )多(duō )也(yě )。故(gù )曰(yuē ):至(zhì )贵(guì ),国(guó )爵(jué )并(bìng )焉(yān );至(zhì )富(fù ),国(guó )财(cái )并(bìng )焉(yān );至(zhì )愿(yuàn ),名(míng )誉(yù )并(bìng )焉(yān )。是(shì )以(yǐ )道(dào )不(bú )渝(yú )。”

北(běi )门(mén )成(chéng )问(wèn )于(yú )黄(huáng )帝(dì )曰(yuē ):“帝(dì )张(zhāng )咸(xián )池(chí )之(zhī )乐(lè )于(yú )洞(dòng )庭(tíng )之(zhī )野(yě ),吾(wú )始(shǐ )闻(wén )之(zhī )惧(jù ),复(fù )闻(wén )之(zhī )怠(dài ),卒(zú )闻(wén )之(zhī )而(ér )惑(huò ),荡(dàng )荡(dàng )默(mò )默(mò ),乃(nǎi )不(bú )自(zì )得(dé )。”帝(dì )曰(yuē ):“汝(rǔ )殆(dài )其(qí )然(rán )哉(zāi )!吾(wú )奏(zòu )之(zhī )以(yǐ )人(rén ),徵(zhēng )之(zhī )以(yǐ )天(tiān ),行(háng )之(zhī )以(yǐ )礼(lǐ )义(yì ),建(jiàn )之(zhī )以(yǐ )大(dà )清(qīng )。夫(fū )至(zhì )乐(lè )者(zhě ),先(xiān )应(yīng )之(zhī )以(yǐ )人(rén )事(shì ),顺(shùn )之(zhī )以(yǐ )天(tiān )理(lǐ ),行(háng )之(zhī )以(yǐ )五(wǔ )德(dé ),应(yīng )之(zhī )以(yǐ )自(zì )然(rán )。然(rán )后(hòu )调(diào )理(lǐ )四(sì )时(shí ),太(tài )和(hé )万(wàn )物(wù )。四(sì )时(shí )迭(dié )起(qǐ ),万(wàn )物(wù )循(xún )生(shēng )。一(yī )盛(shèng )一(yī )衰(shuāi ),文(wén )武(wǔ )伦(lún )经(jīng )。一(yī )清(qīng )一(yī )浊(zhuó ),阴(yīn )阳(yáng )调(diào )和(hé ),流(liú )光(guāng )其(qí )声(shēng )。蛰(zhé )虫(chóng )始(shǐ )作(zuò ),吾(wú )惊(jīng )之(zhī )以(yǐ )雷(léi )霆(tíng )。其(qí )卒(zú )无(wú )尾(wěi ),其(qí )始(shǐ )无(wú )首(shǒu )。一(yī )死(sǐ )一(yī )生(shēng ),一(yī )偾(fèn )一(yī )起(qǐ ),所(suǒ )常(cháng )无(wú )穷(qióng ),而(ér )一(yī )不(bú )可(kě )待(dài )。汝(rǔ )故(gù )惧(jù )也(yě )。吾(wú )又(yòu )奏(zòu )之(zhī )以(yǐ )阴(yīn )阳(yáng )之(zhī )和(hé ),烛(zhú )之(zhī )以(yǐ )日(rì )月(yuè )之(zhī )明(míng )。其(qí )声(shēng )能(néng )短(duǎn )能(néng )长(zhǎng ),能(néng )柔(róu )能(néng )刚(gāng ),变(biàn )化(huà )齐(qí )一(yī ),不(bú )主(zhǔ )故(gù )常(cháng )。在(zài )谷(gǔ )满(mǎn )谷(gǔ ),在(zài )坑(kēng )满(mǎn )坑(kēng )。涂(tú )郤(qiè )守(shǒu )神(shén ),以(yǐ )物(wù )为(wéi )量(liàng )。其(qí )声(shēng )挥(huī )绰(chāo ),其(qí )名(míng )高(gāo )明(míng )。是(shì )故(gù )鬼(guǐ )神(shén )守(shǒu )其(qí )幽(yōu ),日(rì )月(yuè )星(xīng )辰(chén )行(háng )其(qí )纪(jì )。吾(wú )止(zhǐ )之(zhī )于(yú )有(yǒu )穷(qióng ),流(liú )之(zhī )于(yú )无(wú )止(zhǐ )。子(zǐ )欲(yù )虑(lǜ )之(zhī )而(ér )不(bú )能(néng )知(zhī )也(yě ),望(wàng )之(zhī )而(ér )不(bú )能(néng )见(jiàn )也(yě ),逐(zhú )之(zhī )而(ér )不(bú )能(néng )及(jí )也(yě )。傥(tǎng )然(rán )立(lì )于(yú )四(sì )虚(xū )之(zhī )道(dào ),倚(yǐ )于(yú )槁(gǎo )梧(wú )而(ér )吟(yín ):‘目(mù )知(zhī )穷(qióng )乎(hū )所(suǒ )欲(yù )见(jiàn ),力(lì )屈(qū )乎(hū )所(suǒ )欲(yù )逐(zhú ),吾(wú )既(jì )不(bú )及(jí ),已(yǐ )夫(fū )!’形(xíng )充(chōng )空(kōng )虚(xū ),乃(nǎi )至(zhì )委(wěi )蛇(shé )。汝(rǔ )委(wěi )蛇(shé ),故(gù )怠(dài )。吾(wú )又(yòu )奏(zòu )之(zhī )以(yǐ )无(wú )怠(dài )之(zhī )声(shēng ),调(diào )之(zhī )以(yǐ )自(zì )然(rán )之(zhī )命(mìng )。故(gù )若(ruò )混(hún )逐(zhú )丛(cóng )生(shēng ),林(lín )乐(lè )而(ér )无(wú )形(xíng ),布(bù )挥(huī )而(ér )不(bú )曳(yè ),幽(yōu )昏(hūn )而(ér )无(wú )声(shēng )。动(dòng )于(yú )无(wú )方(fāng ),居(jū )于(yú )窈(yǎo )冥(míng ),或(huò )谓(wèi )之(zhī )死(sǐ ),或(huò )谓(wèi )之(zhī )生(shēng );或(huò )谓(wèi )之(zhī )实(shí ),或(huò )谓(wèi )之(zhī )荣(róng )。行(háng )流(liú )散(sàn )徙(xǐ ),不(bú )主(zhǔ )常(cháng )声(shēng )。世(shì )疑(yí )之(zhī ),稽(jī )于(yú )圣(shèng )人(rén )。圣(shèng )也(yě )者(zhě ),达(dá )于(yú )情(qíng )而(ér )遂(suí )于(yú )命(mìng )也(yě )。天(tiān )机(jī )不(bú )张(zhāng )而(ér )五(wǔ )官(guān )皆(jiē )备(bèi )。此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )天(tiān )乐(lè ),无(wú )言(yán )而(ér )心(xīn )说(shuō )。故(gù )有(yǒu )焱(yàn )氏(shì )为(wéi )之(zhī )颂(sòng )曰(yuē ):‘听(tīng )之(zhī )不(bú )闻(wén )其(qí )声(shēng ),视(shì )之(zhī )不(bú )见(jiàn )其(qí )形(xíng ),充(chōng )满(mǎn )天(tiān )地(dì ),苞(bāo )裹(guǒ )六(liù )极(jí )。’汝(rǔ )欲(yù )听(tīng )之(zhī )而(ér )无(wú )接(jiē )焉(yān ),而(ér )故(gù )惑(huò )也(yě )。乐(lè )也(yě )者(zhě ),始(shǐ )于(yú )惧(jù ),惧(jù )故(gù )祟(suì );吾(wú )又(yòu )次(cì )之(zhī )以(yǐ )怠(dài ),怠(dài )故(gù )遁(dùn );卒(zú )之(zhī )于(yú )惑(huò ),惑(huò )故(gù )愚(yú );愚(yú )故(gù )道(dào ),道(dào )可(kě )载(zǎi )而(ér )与(yǔ )之(zhī )俱(jù )也(yě )。”

孔(kǒng )子(zǐ )西(xī )游(yóu )于(yú )卫(wèi ),颜(yán )渊(yuān )问(wèn )师(shī )金(jīn )曰(yuē ):“以(yǐ )夫(fū )子(zǐ )之(zhī )行(háng )为(wéi )奚(xī )如(rú )?”师(shī )金(jīn )曰(yuē ):“惜(xī )乎(hū )!而(ér )夫(fū )子(zǐ )其(qí )穷(qióng )哉(zāi )!”颜(yán )渊(yuān )曰(yuē ):“何(hé )也(yě )?”师(shī )金(jīn )曰(yuē ):“夫(fū )刍(chú )狗(gǒu )之(zhī )未(wèi )陈(chén )也(yě ),盛(shèng )以(yǐ )箧(qiè )衍(yǎn ),巾(jīn )以(yǐ )文(wén )绣(xiù ),尸(shī )祝(zhù )齐(qí )戒(jiè )以(yǐ )将(jiāng )之(zhī )。及(jí )其(qí )已(yǐ )陈(chén )也(yě ),行(háng )者(zhě )践(jiàn )其(qí )首(shǒu )脊(jǐ ),苏(sū )者(zhě )取(qǔ )而(ér )爨(cuàn )之(zhī )而(ér )已(yǐ )。将(jiāng )复(fù )取(qǔ )而(ér )盛(shèng )以(yǐ )箧(qiè )衍(yǎn ),巾(jīn )以(yǐ )文(wén )绣(xiù ),游(yóu )居(jū )寝(qǐn )卧(wò )其(qí )下(xià ),彼(bǐ )不(bú )得(dé )梦(mèng ),必(bì )且(qiě )数(shù )眯(mī )焉(yān )。今(jīn )而(ér )夫(fū )子(zǐ )亦(yì )取(qǔ )先(xiān )王(wáng )已(yǐ )陈(chén )刍(chú )狗(gǒu ),聚(jù )弟(dì )子(zǐ )游(yóu )居(jū )寝(qǐn )卧(wò )其(qí )下(xià )。故(gù )伐(fá )树(shù )于(yú )宋(sòng ),削(xuē )迹(jì )于(yú )卫(wèi ),穷(qióng )于(yú )商(shāng )周(zhōu ),是(shì )非(fēi )其(qí )梦(mèng )邪(xié )?围(wéi )于(yú )陈(chén )蔡(cài )之(zhī )间(jiān ),七(qī )日(rì )不(bú )火(huǒ )食(shí ),死(sǐ )生(shēng )相(xiàng )与(yǔ )邻(lín ),是(shì )非(fēi )其(qí )眯(mī )邪(xié )?夫(fū )水(shuǐ )行(háng )莫(mò )如(rú )用(yòng )舟(zhōu ),而(ér )陆(lù )行(háng )莫(mò )如(rú )用(yòng )车(chē )。以(yǐ )舟(zhōu )之(zhī )可(kě )行(háng )于(yú )水(shuǐ )也(yě ),而(ér )求(qiú )推(tuī )之(zhī )于(yú )陆(lù ),则(zé )没(méi )世(shì )不(bú )行(háng )寻(xún )常(cháng )。古(gǔ )今(jīn )非(fēi )水(shuǐ )陆(lù )与(yǔ )?周(zhōu )鲁(lǔ )非(fēi )舟(zhōu )车(chē )与(yǔ )?今(jīn )蕲(qí )行(háng )周(zhōu )于(yú )鲁(lǔ ),是(shì )犹(yóu )推(tuī )舟(zhōu )于(yú )陆(lù )也(yě )!劳(láo )而(ér )无(wú )功(gōng ),身(shēn )必(bì )有(yǒu )殃(yāng )。彼(bǐ )未(wèi )知(zhī )夫(fū )无(wú )方(fāng )之(zhī )传(chuán ),应(yīng )物(wù )而(ér )不(bú )穷(qióng )者(zhě )也(yě )。且(qiě )子(zǐ )独(dú )不(bú )见(jiàn )夫(fū )桔(jú )槔(gāo )者(zhě )乎(hū )?引(yǐn )之(zhī )则(zé )俯(fǔ ),舍(shě )之(zhī )则(zé )仰(yǎng )。彼(bǐ ),人(rén )之(zhī )所(suǒ )引(yǐn ),非(fēi )引(yǐn )人(rén )者(zhě )也(yě )。故(gù )俯(fǔ )仰(yǎng )而(ér )不(bú )得(dé )罪(zuì )于(yú )人(rén )。故(gù )夫(fū )三(sān )皇(huáng )五(wǔ )帝(dì )之(zhī )礼(lǐ )义(yì )法(fǎ )度(dù ),不(bú )矜(jīn )于(yú )同(tóng )而(ér )矜(jīn )于(yú )治(zhì )。故(gù )譬(pì )三(sān )皇(huáng )五(wǔ )帝(dì )之(zhī )礼(lǐ )义(yì )法(fǎ )度(dù ),其(qí )犹(yóu )柤(zhā )梨(lí )橘(jú )柚(yòu )邪(xié )!其(qí )味(wèi )相(xiàng )反(fǎn )而(ér )皆(jiē )可(kě )于(yú )口(kǒu )。故(gù )礼(lǐ )义(yì )法(fǎ )度(dù )者(zhě ),应(yīng )时(shí )而(ér )变(biàn )者(zhě )也(yě )。今(jīn )取(qǔ )猨(yuán )狙(jū )而(ér )衣(yī )以(yǐ )周(zhōu )公(gōng )之(zhī )服(fú ),彼(bǐ )必(bì )龁(hé )啮(niè )挽(wǎn )裂(liè ),尽(jìn )去(qù )而(ér )后(hòu )慊(qiè )。观(guān )古(gǔ )今(jīn )之(zhī )异(yì ),犹(yóu )囗(wéi )狙(jū )之(zhī )异(yì )乎(hū )周(zhōu )公(gōng )也(yě )。故(gù )西(xī )施(shī )病(bìng )心(xīn )而(ér )颦(pín )其(qí )里(lǐ ),其(qí )里(lǐ )之(zhī )丑(chǒu )人(rén )见(jiàn )之(zhī )而(ér )美(měi )之(zhī ),归(guī )亦(yì )捧(pěng )心(xīn )而(ér )颦(pín )其(qí )里(lǐ )。其(qí )里(lǐ )之(zhī )富(fù )人(rén )见(jiàn )之(zhī ),坚(jiān )闭(bì )门(mén )而(ér )不(bú )出(chū );贫(pín )人(rén )见(jiàn )之(zhī ),挈(qiè )妻(qī )子(zǐ )而(ér )去(qù )之(zhī )走(zǒu )。彼(bǐ )知(zhī )颦(pín )美(měi )而(ér )不(bú )知(zhī )颦(pín )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )美(měi )。惜(xī )乎(hū ),而(ér )夫(fū )子(zǐ )其(qí )穷(qióng )哉(zāi )!”

孔(kǒng )子(zǐ )行(háng )年(nián )五(wǔ )十(shí )有(yǒu )一(yī )而(ér )不(bú )闻(wén )道(dào ),乃(nǎi )南(nán )之(zhī )沛(pèi )见(jiàn )老(lǎo )聃(dān )。老(lǎo )聃(dān )曰(yuē ):“子(zǐ )来(lái )乎(hū )?吾(wú )闻(wén )子(zǐ ),北(běi )方(fāng )之(zhī )贤(xián )者(zhě )也(yě )!子(zǐ )亦(yì )得(dé )道(dào )乎(hū )?”孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“未(wèi )得(dé )也(yě )。”老(lǎo )子(zǐ )曰(yuē ):“子(zǐ )恶(è )乎(hū )求(qiú )之(zhī )哉(zāi )?”曰(yuē ):“吾(wú )求(qiú )之(zhī )于(yú )度(dù )数(shù ),五(wǔ )年(nián )而(ér )未(wèi )得(dé )也(yě )。”老(lǎo )子(zǐ )曰(yuē ):“子(zǐ )又(yòu )恶(è )乎(hū )求(qiú )之(zhī )哉(zāi )?”曰(yuē ):“吾(wú )求(qiú )之(zhī )于(yú )阴(yīn )阳(yáng ),十(shí )有(yǒu )二(èr )年(nián )而(ér )未(wèi )得(dé )也(yě )。”老(lǎo )子(zǐ )曰(yuē ):“然(rán ),使(shǐ )道(dào )而(ér )可(kě )献(xiàn ),则(zé )人(rén )莫(mò )不(bú )献(xiàn )之(zhī )于(yú )其(qí )君(jūn );使(shǐ )道(dào )而(ér )可(kě )进(jìn ),则(zé )人(rén )莫(mò )不(bú )进(jìn )之(zhī )于(yú )其(qí )亲(qīn );使(shǐ )道(dào )而(ér )可(kě )以(yǐ )告(gào )人(rén ),则(zé )人(rén )莫(mò )不(bú )告(gào )其(qí )兄(xiōng )弟(dì );使(shǐ )道(dào )而(ér )可(kě )以(yǐ )与(yǔ )人(rén ),则(zé )人(rén )莫(mò )不(bú )与(yǔ )其(qí )子(zǐ )孙(sūn )。然(rán )而(ér )不(bú )可(kě )者(zhě ),无(wú )它(tā )也(yě ),中(zhōng )无(wú )主(zhǔ )而(ér )不(bú )止(zhǐ ),外(wài )无(wú )正(zhèng )而(ér )不(bú )行(háng )。由(yóu )中(zhōng )出(chū )者(zhě ),不(bú )受(shòu )于(yú )外(wài ),圣(shèng )人(rén )不(bú )出(chū );由(yóu )外(wài )入(rù )者(zhě ),无(wú )主(zhǔ )于(yú )中(zhōng ),圣(shèng )人(rén )不(bú )隐(yǐn )。名(míng ),公(gōng )器(qì )也(yě ),不(bú )可(kě )多(duō )取(qǔ )。仁(rén )义(yì ),先(xiān )王(wáng )之(zhī )蘧(qú )庐(lú )也(yě ),止(zhǐ )可(kě )以(yǐ )一(yī )宿(xiǔ )而(ér )不(bú )可(kě )久(jiǔ )处(chù )。觏(gòu )而(ér )多(duō )责(zé )。古(gǔ )之(zhī )至(zhì )人(rén ),假(jiǎ )道(dào )于(yú )仁(rén ),托(tuō )宿(xiǔ )于(yú )义(yì ),以(yǐ )游(yóu )逍(xiāo )遥(yáo )之(zhī )虚(xū ),食(shí )于(yú )苟(gǒu )简(jiǎn )之(zhī )田(tián ),立(lì )于(yú )不(bú )贷(dài )之(zhī )圃(pǔ )。逍(xiāo )遥(yáo ),无(wú )为(wéi )也(yě );苟(gǒu )简(jiǎn ),易(yì )养(yǎng )也(yě );不(bú )贷(dài ),无(wú )出(chū )也(yě )。古(gǔ )者(zhě )谓(wèi )是(shì )采(cǎi )真(zhēn )之(zhī )游(yóu )。以(yǐ )富(fù )为(wéi )是(shì )者(zhě ),不(bú )能(néng )让(ràng )禄(lù );以(yǐ )显(xiǎn )为(wéi )是(shì )者(zhě ),不(bú )能(néng )让(ràng )名(míng )。亲(qīn )权(quán )者(zhě ),不(bú )能(néng )与(yǔ )人(rén )柄(bǐng ),操(cāo )之(zhī )则(zé )栗(lì ),舍(shě )之(zhī )则(zé )悲(bēi ),而(ér )一(yī )无(wú )所(suǒ )鉴(jiàn ),以(yǐ )窥(kuī )其(qí )所(suǒ )不(bú )休(xiū )者(zhě ),是(shì )天(tiān )之(zhī )戮(lù )民(mín )也(yě )。怨(yuàn )、恩(ēn )、取(qǔ )、与(yǔ )、谏(jiàn )、教(jiāo )、生(shēng )杀(shā )八(bā )者(zhě ),正(zhèng )之(zhī )器(qì )也(yě ),唯(wéi )循(xún )大(dà )变(biàn )无(wú )所(suǒ )湮(yān )者(zhě )为(wéi )能(néng )用(yòng )之(zhī )。故(gù )曰(yuē ):正(zhèng )者(zhě ),正(zhèng )也(yě )。其(qí )心(xīn )以(yǐ )为(wéi )不(bú )然(rán )者(zhě ),天(tiān )门(mén )弗(fú )开(kāi )矣(yǐ )。”

孔(kǒng )子(zǐ )见(jiàn )老(lǎo )聃(dān )而(ér )语(yǔ )仁(rén )义(yì )。老(lǎo )聃(dān )曰(yuē ):“夫(fū )播(bō )糠(kāng )眯(mī )目(mù ),则(zé )天(tiān )地(dì )四(sì )方(fāng )易(yì )位(wèi )矣(yǐ );蚊(wén )虻(méng )(左(zuǒ )“口(kǒu )”右(yòu )上(shàng )“先(xiān )先(xiān )”右(yòu )下(xià )“日(rì )”音(yīn )zan4)肤(fū ),则(zé )通(tōng )昔(xī )不(bú )寐(mèi )矣(yǐ )。夫(fū )仁(rén )义(yì )惨(cǎn )然(rán ),乃(nǎi )愤(fèn )吾(wú )心(xīn ),乱(luàn )莫(mò )大(dà )焉(yān )。吾(wú )子(zǐ )使(shǐ )天(tiān )下(xià )无(wú )失(shī )其(qí )朴(pǔ ),吾(wú )子(zǐ )亦(yì )放(fàng )风(fēng )而(ér )动(dòng ),总(zǒng )德(dé )而(ér )立(lì )矣(yǐ )!又(yòu )奚(xī )杰(jié )杰(jié )然(rán )若(ruò )负(fù )建(jiàn )鼓(gǔ )而(ér )求(qiú )亡(wáng )子(zǐ )者(zhě )邪(xié )!夫(fū )鹄(hú )不(bú )日(rì )浴(yù )而(ér )白(bái ),乌(wū )不(bú )日(rì )黔(qián )而(ér )黑(hēi )。黑(hēi )白(bái )之(zhī )朴(pǔ ),不(bú )足(zú )以(yǐ )为(wéi )辩(biàn );名(míng )誉(yù )之(zhī )观(guān ),不(bú )足(zú )以(yǐ )为(wéi )广(guǎng )。泉(quán )涸(hé ),鱼(yú )相(xiàng )与(yǔ )处(chù )于(yú )陆(lù ),相(xiàng )呴(hǒu )以(yǐ )湿(shī ),相(xiàng )濡(rú )以(yǐ )沫(mò ),不(bú )若(ruò )相(xiàng )忘(wàng )于(yú )江(jiāng )湖(hú )。”

孔(kǒng )子(zǐ )见(jiàn )老(lǎo )聃(dān )归(guī ),三(sān )日(rì )不(bú )谈(tán )。弟(dì )子(zǐ )问(wèn )曰(yuē ):“夫(fū )子(zǐ )见(jiàn )老(lǎo )聃(dān ),亦(yì )将(jiāng )何(hé )规(guī )哉(zāi )?”孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“吾(wú )乃(nǎi )今(jīn )于(yú )是(shì )乎(hū )见(jiàn )龙(lóng )。龙(lóng ),合(hé )而(ér )成(chéng )体(tǐ ),散(sàn )而(ér )成(chéng )章(zhāng ),乘(chéng )乎(hū )云(yún )气(qì )而(ér )养(yǎng )乎(hū )阴(yīn )阳(yáng )。予(yǔ )口(kǒu )张(zhāng )而(ér )不(bú )能(néng )嗋(xié )。予(yǔ )又(yòu )何(hé )规(guī )老(lǎo )聃(dān )哉(zāi )?”子(zǐ )贡(gòng )曰(yuē ):“然(rán )则(zé )人(rén )固(gù )有(yǒu )尸(shī )居(jū )而(ér )龙(lóng )见(jiàn ),雷(léi )声(shēng )而(ér )渊(yuān )默(mò ),发(fā )动(dòng )如(rú )天(tiān )地(dì )者(zhě )乎(hū )?赐(cì )亦(yì )可(kě )得(dé )而(ér )观(guān )乎(hū )?”遂(suí )以(yǐ )孔(kǒng )子(zǐ )声(shēng )见(jiàn )老(lǎo )聃(dān )。老(lǎo )聃(dān )方(fāng )将(jiāng )倨(jù )堂(táng )而(ér )应(yīng ),微(wēi )曰(yuē ):“予(yǔ )年(nián )运(yùn )而(ér )往(wǎng )矣(yǐ ),子(zǐ )将(jiāng )何(hé )以(yǐ )戒(jiè )我(wǒ )乎(hū )?”子(zǐ )贡(gòng )曰(yuē ):“夫(fū )三(sān )皇(huáng )五(wǔ )帝(dì )之(zhī )治(zhì )天(tiān )下(xià )不(bú )同(tóng ),其(qí )系(xì )声(shēng )名(míng )一(yī )也(yě )。而(ér )先(xiān )生(shēng )独(dú )以(yǐ )为(wéi )非(fēi )圣(shèng )人(rén ),如(rú )何(hé )哉(zāi )?”老(lǎo )聃(dān )曰(yuē ):“小(xiǎo )子(zǐ )少(shǎo )进(jìn )!子(zǐ )何(hé )以(yǐ )谓(wèi )不(bú )同(tóng )?”对(duì )曰(yuē ):“尧(yáo )授(shòu )舜(shùn ),舜(shùn )授(shòu )禹(yǔ )。禹(yǔ )用(yòng )力(lì )而(ér )汤(tāng )用(yòng )兵(bīng ),文(wén )王(wáng )顺(shùn )纣(zhòu )而(ér )不(bú )敢(gǎn )逆(nì ),武(wǔ )王(wáng )逆(nì )纣(zhòu )而(ér )不(bú )肯(kěn )顺(shùn ),故(gù )曰(yuē )不(bú )同(tóng )。”老(lǎo )聃(dān )曰(yuē ):“小(xiǎo )子(zǐ )少(shǎo )进(jìn ),余(yú )语(yǔ )汝(rǔ )三(sān )皇(huáng )五(wǔ )帝(dì )之(zhī )治(zhì )天(tiān )下(xià ):黄(huáng )帝(dì )之(zhī )治(zhì )天(tiān )下(xià ),使(shǐ )民(mín )心(xīn )一(yī )。民(mín )有(yǒu )其(qí )亲(qīn )死(sǐ )不(bú )哭(kū )而(ér )民(mín )不(bú )非(fēi )也(yě )。尧(yáo )之(zhī )治(zhì )天(tiān )下(xià ),使(shǐ )民(mín )心(xīn )亲(qīn )。民(mín )有(yǒu )为(wéi )其(qí )亲(qīn )杀(shā )其(qí )杀(shā )而(ér )民(mín )不(bú )非(fēi )也(yě )。舜(shùn )之(zhī )治(zhì )天(tiān )下(xià ),使(shǐ )民(mín )心(xīn )竞(jìng )。民(mín )孕(yùn )妇(fù )十(shí )月(yuè )生(shēng )子(zǐ ),子(zǐ )生(shēng )五(wǔ )月(yuè )而(ér )能(néng )言(yán ),不(bú )至(zhì )乎(hū )孩(hái )而(ér )始(shǐ )谁(shuí ),则(zé )人(rén )始(shǐ )有(yǒu )夭(yāo )矣(yǐ )。禹(yǔ )之(zhī )治(zhì )天(tiān )下(xià ),使(shǐ )民(mín )心(xīn )变(biàn ),人(rén )有(yǒu )心(xīn )而(ér )兵(bīng )有(yǒu )顺(shùn ),杀(shā )盗(dào )非(fēi )杀(shā )人(rén )。自(zì )为(wéi )种(zhǒng )而(ér )‘天(tiān )下(xià )’耳(ěr )。是(shì )以(yǐ )天(tiān )下(xià )大(dà )骇(hài ),儒(rú )墨(mò )皆(jiē )起(qǐ )。其(qí )作(zuò )始(shǐ )有(yǒu )伦(lún ),而(ér )今(jīn )乎(hū )妇(fù )女(nǚ ),何(hé )言(yán )哉(zāi )!余(yú )语(yǔ )汝(rǔ ):三(sān )皇(huáng )五(wǔ )帝(dì )之(zhī )治(zhì )天(tiān )下(xià ),名(míng )曰(yuē )治(zhì )之(zhī ),而(ér )乱(luàn )莫(mò )甚(shèn )焉(yān )。三(sān )皇(huáng )之(zhī )知(zhī ),上(shàng )悖(bèi )日(rì )月(yuè )之(zhī )明(míng ),下(xià )睽(kuí )山(shān )川(chuān )之(zhī )精(jīng ),中(zhōng )堕(duò )四(sì )时(shí )之(zhī )施(shī )。其(qí )知(zhī )惨(cǎn )于(yú )蛎(lì )虿(chài )之(zhī )尾(wěi ),鲜(xiān )规(guī )之(zhī )兽(shòu ),莫(mò )得(dé )安(ān )其(qí )性(xìng )命(mìng )之(zhī )情(qíng )者(zhě ),而(ér )犹(yóu )自(zì )以(yǐ )为(wéi )圣(shèng )人(rén ),不(bú )可(kě )耻(chǐ )乎(hū )?其(qí )无(wú )耻(chǐ )也(yě )!”子(zǐ )贡(gòng )蹴(cù )蹴(cù )然(rán )立(lì )不(bú )安(ān )。

孔(kǒng )子(zǐ )谓(wèi )老(lǎo )聃(dān )曰(yuē ):“丘(qiū )治(zhì )《诗(shī )》、《书(shū )》、《礼(lǐ )》、《乐(lè )》、《易(yì )》、《春(chūn )秋(qiū )》六(liù )经(jīng ),自(zì )以(yǐ )为(wéi )久(jiǔ )矣(yǐ ),孰(shú )知(zhī )其(qí )故(gù )矣(yǐ ),以(yǐ )奸(jiān )者(zhě )七(qī )十(shí )二(èr )君(jūn ),论(lùn )先(xiān )王(wáng )之(zhī )道(dào )而(ér )明(míng )周(zhōu )、召(zhào )之(zhī )迹(jì ),一(yī )君(jūn )无(wú )所(suǒ )钩(gōu )用(yòng )。甚(shèn )矣(yǐ )!夫(fū )人(rén )之(zhī )难(nán )说(shuō )也(yě )?道(dào )之(zhī )难(nán )明(míng )邪(xié )?”老(lǎo )子(zǐ )曰(yuē ):“幸(xìng )矣(yǐ ),子(zǐ )之(zhī )不(bú )遇(yù )治(zhì )世(shì )之(zhī )君(jūn )!夫(fū )六(liù )经(jīng ),先(xiān )王(wáng )之(zhī )陈(chén )迹(jì )也(yě ),岂(qǐ )其(qí )所(suǒ )以(yǐ )迹(jì )哉(zāi )!今(jīn )子(zǐ )之(zhī )所(suǒ )言(yán ),犹(yóu )迹(jì )也(yě )。夫(fū )迹(jì ),履(lǚ )之(zhī )所(suǒ )出(chū ),而(ér )迹(jì )岂(qǐ )履(lǚ )哉(zāi )!夫(fū )白(bái )鶂(yì )之(zhī )相(xiàng )视(shì ),眸(móu )子(zǐ )不(bú )运(yùn )而(ér )风(fēng )化(huà );虫(chóng ),雄(xióng )鸣(míng )于(yú )上(shàng )风(fēng ),雌(cí )应(yīng )于(yú )下(xià )风(fēng )而(ér )风(fēng )化(huà )。类(lèi )自(zì )为(wéi )雌(cí )雄(xióng ),故(gù )风(fēng )化(huà )。性(xìng )不(bú )可(kě )易(yì ),命(mìng )不(bú )可(kě )变(biàn ),时(shí )不(bú )可(kě )止(zhǐ ),道(dào )不(bú )可(kě )壅(yōng )。苟(gǒu )得(dé )于(yú )道(dào ),无(wú )自(zì )而(ér )不(bú )可(kě );失(shī )焉(yān )者(zhě ),无(wú )自(zì )而(ér )可(kě )。”孔(kǒng )子(zǐ )不(bú )出(chū )三(sān )月(yuè ),复(fù )见(jiàn ),曰(yuē ):“丘(qiū )得(dé )之(zhī )矣(yǐ )。乌(wū )鹊(què )孺(rú ),鱼(yú )傅(fù )沫(mò ),细(xì )要(yào )者(zhě )化(huà ),有(yǒu )弟(dì )而(ér )兄(xiōng )啼(tí )。久(jiǔ )矣(yǐ ),夫(fū )丘(qiū )不(bú )与(yǔ )化(huà )为(wéi )人(rén )!不(bú )与(yǔ )化(huà )为(wéi )人(rén ),安(ān )能(néng )化(huà )人(rén )。”老(lǎo )子(zǐ )曰(yuē ):“可(kě ),丘(qiū )得(dé )之(zhī )矣(yǐ )!”

阅读:25687

打赏捐助〔Donate〕>>>

《天运》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库