汉纪三【登录】

《资治通鉴》 > 《汉纪》·六十卷 > 《汉纪三》 > 拼音版

起(qǐ )屠(tú )维(wéi )大(dà )渊(yuān )献(xiàn ),尽(jìn )重(zhòng )光(guāng )赤(chì )奋(fèn )若(ruò ),凡(fán )三(sān )年(nián )。

太(tài )祖(zǔ )高(gāo )皇(huáng )帝(dì )中(zhōng )五(wǔ )年(nián )(己(jǐ )亥(hài ),公(gōng )元(yuán )前(qián )二(èr )零(líng )二(èr )年(nián ))

冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),汉(hàn )王(wáng )追(zhuī )项(xiàng )羽(yǔ )至(zhì )固(gù )陵(líng ),与(yǔ )齐(qí )王(wáng )信(xìn )、魏(wèi )相(xiàng )国(guó )越(yuè )期(qī )会(huì )击(jī )楚(chǔ );信(xìn )、越(yuè )不(bú )至(zhì ),楚(chǔ )击(jī )汉(hàn )军(jūn ),大(dà )破(pò )之(zhī )。汉(hàn )王(wáng )复(fù )坚(jiān )壁(bì )自(zì )守(shǒu ),谓(wèi )张(zhāng )良(liáng )曰(yuē ):“诸(zhū )侯(hóu )不(bú )从(cóng ),奈(nài )何(hé )?”对(duì )曰(yuē ):“楚(chǔ )兵(bīng )且(qiě )破(pò ),二(èr )人(rén )未(wèi )有(yǒu )分(fèn )地(dì ),其(qí )不(bú )至(zhì )固(gù )宜(yí )。君(jūn )王(wáng )能(néng )与(yǔ )共(gòng )天(tiān )下(xià ),可(kě )立(lì )致(zhì )也(yě )。齐(qí )王(wáng )信(xìn )之(zhī )立(lì ),非(fēi )君(jūn )王(wáng )意(yì ),信(xìn )亦(yì )不(bú )自(zì )坚(jiān );彭(péng )越(yuè )本(běn )定(dìng )梁(liáng )地(dì ),始(shǐ ),君(jūn )王(wáng )以(yǐ )魏(wèi )豹(bào )故(gù )拜(bài )越(yuè )为(wéi )相(xiàng )国(guó ),今(jīn )豹(bào )死(sǐ ),越(yuè )亦(yì )望(wàng )王(wáng ),而(ér )君(jūn )王(wáng )不(bú )早(zǎo )定(dìng )。今(jīn )能(néng )取(qǔ )睢(suī )阳(yáng )以(yǐ )北(běi )至(zhì )穀(yù )城(chéng )皆(jiē )以(yǐ )王(wáng )彭(péng )越(yuè ),从(cóng )陈(chén )以(yǐ )东(dōng )傅(fù )海(hǎi )与(yǔ )齐(qí )王(wáng )信(xìn )。信(xìn )家(jiā )在(zài )楚(chǔ ),其(qí )意(yì )欲(yù )复(fù )得(dé )故(gù )邑(yì )。能(néng )出(chū )捐(juān )此(cǐ )地(dì )以(yǐ )许(xǔ )两(liǎng )人(rén ),使(shǐ )各(gè )自(zì )为(wéi )战(zhàn ),则(zé )楚(chǔ )易(yì )破(pò )也(yě )。”汉(hàn )王(wáng )从(cóng )之(zhī )。于(yú )是(shì )韩(hán )信(xìn )、彭(péng )越(yuè )皆(jiē )引(yǐn )兵(bīng )来(lái )。

十(shí )一(yī )月(yuè ),刘(liú )贾(jiǎ )南(nán )渡(dù )淮(huái ),围(wéi )寿(shòu )春(chūn ),遣(qiǎn )人(rén )诱(yòu )楚(chǔ )大(dà )司(sī )马(mǎ )周(zhōu )殷(yīn )。殷(yīn )畔(pàn )楚(chǔ ),以(yǐ )舒(shū )屠(tú )六(liù ),举(jǔ )九(jiǔ )江(jiāng )兵(bīng )迎(yíng )黥(qíng )布(bù ),并(bìng )行(háng )屠(tú )城(chéng )父(fù ),随(suí )刘(liú )贾(jiǎ )皆(jiē )会(huì )。

十(shí )二(èr )月(yuè ),项(xiàng )王(wáng )至(zhì )垓(gāi )下(xià ),兵(bīng )少(shǎo ),食(shí )尽(jìn ),与(yǔ )汉(hàn )战(zhàn )不(bú )胜(shèng ),入(rù )壁(bì );汉(hàn )军(jūn )及(jí )诸(zhū )侯(hóu )兵(bīng )围(wéi )之(zhī )数(shù )重(zhòng )。项(xiàng )王(wáng )夜(yè )闻(wén )汉(hàn )军(jūn )四(sì )面(miàn )皆(jiē )楚(chǔ )歌(gē ),乃(nǎi )大(dà )惊(jīng )曰(yuē ):“汉(hàn )皆(jiē )已(yǐ )得(dé )楚(chǔ )乎(hū )?是(shì )何(hé )楚(chǔ )人(rén )之(zhī )多(duō )也(yě )?”则(zé )夜(yè )起(qǐ ),饮(yǐn )帐(zhàng )中(zhōng ),悲(bēi )歌(gē )慷(kāng )慨(kǎi ),泣(qì )数(shù )行(háng )下(xià );左(zuǒ )右(yòu )皆(jiē )泣(qì ),莫(mò )能(néng )仰(yǎng )视(shì )。于(yú )是(shì )项(xiàng )王(wáng )乘(chéng )其(qí )骏(jùn )马(mǎ )名(míng )骓(zhuī ),麾(huī )下(xià )壮(zhuàng )士(shì )骑(qí )从(cóng )者(zhě )八(bā )百(bǎi )馀(yú )人(rén ),直(zhí )夜(yè ),溃(kuì )围(wéi )南(nán )出(chū )驰(chí )走(zǒu )。平(píng )明(míng ),汉(hàn )军(jūn )乃(nǎi )觉(jiào )之(zhī ),令(lìng )骑(qí )将(jiāng )灌(guàn )婴(yīng )以(yǐ )五(wǔ )千(qiān )骑(qí )追(zhuī )之(zhī )。项(xiàng )王(wáng )渡(dù )淮(huái ),骑(qí )能(néng )属(shǔ )者(zhě )才(cái )百(bǎi )馀(yú )人(rén )。至(zhì )阴(yīn )陵(líng ),迷(mí )失(shī )道(dào ),问(wèn )一(yī )田(tián )父(fù ),田(tián )父(fù )绐(dài )曰(yuē )“左(zuǒ )”。左(zuǒ ),乃(nǎi )陷(xiàn )大(dà )泽(zé )中(zhōng ),以(yǐ )故(gù )汉(hàn )追(zhuī )及(jí )之(zhī )。项(xiàng )王(wáng )乃(nǎi )复(fù )引(yǐn )兵(bīng )而(ér )东(dōng ),至(zhì )东(dōng )城(chéng ),乃(nǎi )有(yǒu )二(èr )十(shí )八(bā )骑(qí )。汉(hàn )骑(qí )追(zhuī )者(zhě )数(shù )千(qiān )人(rén ),项(xiàng )王(wáng )自(zì )度(dù )不(bú )得(dé )脱(tuō ),谓(wèi )其(qí )骑(qí )曰(yuē ):“吾(wú )起(qǐ )兵(bīng )至(zhì )今(jīn ),八(bā )岁(suì )矣(yǐ );身(shēn )七(qī )十(shí )馀(yú )战(zhàn ),未(wèi )尝(cháng )败(bài )北(běi ),遂(suí )霸(bà )有(yǒu )天(tiān )下(xià )。然(rán )今(jīn )卒(zú )困(kùn )于(yú )此(cǐ ),此(cǐ )天(tiān )之(zhī )亡(wáng )我(wǒ ),非(fēi )战(zhàn )之(zhī )罪(zuì )也(yě )。今(jīn )日(rì )固(gù )决(jué )死(sǐ ),愿(yuàn )为(wéi )诸(zhū )君(jūn )快(kuài )战(zhàn ),必(bì )溃(kuì )围(wéi ),斩(zhǎn )将(jiāng ),刈(yì )旗(qí ),三(sān )胜(shèng )之(zhī ),令(lìng )诸(zhū )君(jūn )知(zhī )天(tiān )亡(wáng )我(wǒ ),非(fēi )战(zhàn )之(zhī )罪(zuì )也(yě )。”乃(nǎi )分(fèn )其(qí )骑(qí )以(yǐ )为(wéi )四(sì )队(duì ),四(sì )乡(xiāng )。汉(hàn )军(jūn )围(wéi )之(zhī )数(shù )重(zhòng )。项(xiàng )王(wáng )谓(wèi )其(qí )骑(qí )曰(yuē ):“吾(wú )为(wéi )公(gōng )取(qǔ )彼(bǐ )一(yī )将(jiāng )。”令(lìng )四(sì )面(miàn )骑(qí )驰(chí )下(xià ),期(qī )山(shān )东(dōng )为(wéi )三(sān )处(chù )。于(yú )是(shì )项(xiàng )王(wáng )大(dà )呼(hū )驰(chí )下(xià ),汉(hàn )军(jūn )皆(jiē )披(pī )靡(mí ),遂(suí )斩(zhǎn )汉(hàn )一(yī )将(jiāng )。是(shì )时(shí ),郎(láng )中(zhōng )骑(qí )杨(yáng )喜(xǐ )追(zhuī )项(xiàng )王(wáng ),项(xiàng )王(wáng )瞋(tián )目(mù )而(ér )叱(chì )之(zhī ),喜(xǐ )人(rén )马(mǎ )俱(jù )惊(jīng ),辟(pì )易(yì )数(shù )里(lǐ )。项(xiàng )王(wáng )与(yǔ )其(qí )骑(qí )会(huì )为(wéi )三(sān )处(chù ),汉(hàn )军(jūn )不(bú )知(zhī )项(xiàng )王(wáng )所(suǒ )在(zài ),乃(nǎi )分(fèn )军(jūn )为(wéi )三(sān ),复(fù )围(wéi )之(zhī )。项(xiàng )王(wáng )乃(nǎi )驰(chí ),复(fù )斩(zhǎn )汉(hàn )一(yī )都(dōu )尉(wèi ),杀(shā )数(shù )十(shí )百(bǎi )人(rén )。复(fù )聚(jù )其(qí )骑(qí ),亡(wáng )其(qí )两(liǎng )骑(qí )耳(ěr )。乃(nǎi )谓(wèi )其(qí )骑(qí )曰(yuē ):“何(hé )如(rú )?”骑(qí )皆(jiē )伏(fú )曰(yuē ):“如(rú )大(dà )王(wáng )言(yán )!”于(yú )是(shì )项(xiàng )王(wáng )欲(yù )东(dōng )渡(dù )乌(wū )江(jiāng ),乌(wū )江(jiāng )亭(tíng )长(zhǎng )舣(yǐ )船(chuán )待(dài ),谓(wèi )项(xiàng )王(wáng )曰(yuē ):“江(jiāng )东(dōng )虽(suī )小(xiǎo ),地(dì )方(fāng )千(qiān )里(lǐ ),众(zhòng )数(shù )十(shí )万(wàn )人(rén ),亦(yì )足(zú )王(wáng )也(yě )。愿(yuàn )大(dà )王(wáng )急(jí )渡(dù )!今(jīn )独(dú )臣(chén )有(yǒu )船(chuán ),汉(hàn )军(jūn )至(zhì ),无(wú )以(yǐ )渡(dù )。”项(xiàng )王(wáng )笑(xiào )曰(yuē ):“天(tiān )之(zhī )亡(wáng )我(wǒ ),我(wǒ )何(hé )渡(dù )为(wéi )!且(qiě )籍(jí )与(yǔ )江(jiāng )东(dōng )子(zǐ )弟(dì )八(bā )千(qiān )人(rén )渡(dù )江(jiāng )而(ér )西(xī ),今(jīn )无(wú )一(yī )人(rén )还(hái );纵(zòng )江(jiāng )东(dōng )父(fù )兄(xiōng )怜(lián )而(ér )王(wáng )我(wǒ ),我(wǒ )何(hé )面(miàn )目(mù )见(jiàn )之(zhī )!纵(zòng )彼(bǐ )不(bú )言(yán ),籍(jí )独(dú )不(bú )愧(kuì )于(yú )心(xīn )乎(hū )!”乃(nǎi )以(yǐ )所(suǒ )乘(chéng )骓(zhuī )马(mǎ )赐(cì )亭(tíng )长(zhǎng ),令(lìng )骑(qí )皆(jiē )下(xià )马(mǎ )步(bù )行(háng ),持(chí )短(duǎn )兵(bīng )接(jiē )战(zhàn )。独(dú )籍(jí )所(suǒ )杀(shā )汉(hàn )军(jūn )数(shù )百(bǎi )人(rén ),身(shēn )亦(yì )被(bèi )十(shí )馀(yú )创(chuàng )。顾(gù )见(jiàn )汉(hàn )骑(qí )司(sī )马(mǎ )吕(lǚ )马(mǎ )童(tóng ),曰(yuē ):“若(ruò )非(fēi )吾(wú )故(gù )人(rén )乎(hū )?”马(mǎ )童(tóng )面(miàn )之(zhī ),指(zhǐ )示(shì )中(zhōng )郎(láng )骑(qí )王(wáng )翳(yì )曰(yuē ):“此(cǐ )项(xiàng )王(wáng )也(yě )!”项(xiàng )王(wáng )乃(nǎi )曰(yuē ):“吾(wú )闻(wén )汉(hàn )购(gòu )我(wǒ )头(tóu )千(qiān )金(jīn ),邑(yì )万(wàn )户(hù ),吾(wú )为(wéi )若(ruò )德(dé )。”乃(nǎi )刎(wěn )而(ér )死(sǐ )。王(wáng )翳(yì )取(qǔ )其(qí )头(tóu ),馀(yú )骑(qí )相(xiàng )蹂(róu )践(jiàn )争(zhēng )项(xiàng )王(wáng ),相(xiàng )杀(shā )者(zhě )数(shù )十(shí )人(rén )。最(zuì )其(qí )后(hòu ),杨(yáng )喜(xǐ )、吕(lǚ )马(mǎ )童(tóng )及(jí )郎(láng )中(zhōng )吕(lǚ )胜(shèng )、杨(yáng )武(wǔ )各(gè )得(dé )其(qí )一(yī )体(tǐ );五(wǔ )人(rén )共(gòng )会(huì )其(qí )体(tǐ ),皆(jiē )是(shì ),故(gù )分(fèn )其(qí )户(hù ),封(fēng )五(wǔ )人(rén )皆(jiē )为(wéi )列(liè )侯(hóu )。楚(chǔ )地(dì )悉(xī )定(dìng ),独(dú )鲁(lǔ )不(bú )下(xià );汉(hàn )王(wáng )引(yǐn )天(tiān )下(xià )兵(bīng )欲(yù )屠(tú )之(zhī )。至(zhì )其(qí )城(chéng )下(xià ),犹(yóu )闻(wén )弦(xián )诵(sòng )之(zhī )声(shēng ),为(wéi )其(qí )守(shǒu )礼(lǐ )义(yì )之(zhī )国(guó ),为(wéi )主(zhǔ )死(sǐ )节(jiē ),乃(nǎi )持(chí )项(xiàng )王(wáng )头(tóu )以(yǐ )示(shì )鲁(lǔ )父(fù )兄(xiōng ),鲁(lǔ )乃(nǎi )降(jiàng )。汉(hàn )王(wáng )以(yǐ )鲁(lǔ )公(gōng )礼(lǐ )葬(zàng )项(xiàng )王(wáng )于(yú )穀(yù )城(chéng ),亲(qīn )为(wéi )发(fā )哀(āi ),哭(kū )之(zhī )而(ér )去(qù )。诸(zhū )项(xiàng )氏(shì )枝(zhī )属(shǔ )皆(jiē )不(bú )诛(zhū )。封(fēng )项(xiàng )伯(bó )等(děng )四(sì )人(rén )皆(jiē )为(wéi )列(liè )侯(hóu ),赐(cì )姓(xìng )刘(liú )氏(shì );诸(zhū )民(mín )略(luè )在(zài )楚(chǔ )者(zhě )皆(jiē )归(guī )之(zhī )。

太(tài )史(shǐ )公(gōng )曰(yuē ):羽(yǔ )起(qǐ )陇(lǒng )畮(mǔ )之(zhī )中(zhōng ),三(sān )年(nián ),遂(suí )将(jiāng )五(wǔ )诸(zhū )侯(hóu )灭(miè )秦(qín ),分(fèn )裂(liè )天(tiān )下(xià )而(ér )封(fēng )王(wáng )侯(hóu ),政(zhèng )由(yóu )羽(yǔ )出(chū );位(wèi )虽(suī )不(bú )终(zhōng ),近(jìn )古(gǔ )以(yǐ )来(lái )未(wèi )尝(cháng )有(yǒu )也(yě )!及(jí )羽(yǔ )背(bèi )关(guān )怀(huái )楚(chǔ ),放(fàng )逐(zhú )义(yì )帝(dì )而(ér )自(zì )立(lì );怨(yuàn )王(wáng )侯(hóu )叛(pàn )己(jǐ ),难(nán )矣(yǐ )!自(zì )矜(jīn )功(gōng )伐(fá ),奋(fèn )其(qí )私(sī )智(zhì )而(ér )不(bú )师(shī )古(gǔ ),谓(wèi )霸(bà )王(wáng )之(zhī )业(yè ),欲(yù )以(yǐ )力(lì )征(zhēng )经(jīng )营(yíng )天(tiān )下(xià )。五(wǔ )年(nián ),卒(zú )亡(wáng )其(qí )国(guó ),身(shēn )死(sǐ )东(dōng )城(chéng ),尚(shàng )不(bú )觉(jiào )寤(wù )而(ér )不(bú )自(zì )责(zé ),乃(nǎi )引(yǐn )“天(tiān )亡(wáng )我(wǒ ),非(fēi )用(yòng )兵(bīng )之(zhī )罪(zuì )也(yě ),”岂(qǐ )不(bú )谬(miù )哉(zāi )!

扬(yáng )子(zǐ )《法(fǎ )言(yán )》:或(huò )问(wèn ):“楚(chǔ )败(bài )垓(gāi )下(xià ),方(fāng )死(sǐ ),曰(yuē )‘天(tiān )也(yě )!’谅(liàng )乎(hū )?”曰(yuē ):“汉(hàn )屈(qū )群(qún )策(cè ),群(qún )策(cè )屈(qū )群(qún )力(lì );楚(chǔ )憞(duì )群(qún )策(cè )而(ér )自(zì )屈(qū )其(qí )力(lì )。屈(qū )人(rén )者(zhě )克(kè ),自(zì )屈(qū )者(zhě )负(fù )。天(tiān )曷(hé )故(gù )焉(yān )!”

汉(hàn )王(wáng )还(hái ),至(zhì )定(dìng )陶(táo ),驰(chí )入(rù )齐(qí )王(wáng )信(xìn )壁(bì ),夺(duó )其(qí )军(jūn )。

临(lín )江(jiāng )王(wáng )共(gòng )尉(wèi )不(bú )降(jiàng ),遣(qiǎn )卢(lú )绾(wǎn )、刘(liú )贾(jiǎ )击(jī )虏(lǔ )之(zhī )。

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),更(gèng )立(lì )齐(qí )王(wáng )信(xìn )为(wéi )楚(chǔ )王(wáng ),王(wáng )淮(huái )北(běi ),都(dōu )下(xià )邳(pī )。封(fēng )魏(wèi )相(xiàng )国(guó )建(jiàn )城(chéng )侯(hóu )彭(péng )越(yuè )为(wéi )梁(liáng )王(wáng ),王(wáng )魏(wèi )故(gù )地(dì ),都(dōu )定(dìng )陶(táo )。

令(lìng )曰(yuē ):“兵(bīng )不(bú )得(dé )休(xiū )八(bā )年(nián ),万(wàn )民(mín )与(yǔ )苦(kǔ )甚(shèn )。今(jīn )天(tiān )下(xià )事(shì )毕(bì ),其(qí )赦(shè )天(tiān )下(xià )殊(shū )死(sǐ )以(yǐ )下(xià )。”

诸(zhū )侯(hóu )王(wáng )皆(jiē )上(shàng )疏(shū )请(qǐng )尊(zūn )汉(hàn )王(wáng )为(wéi )皇(huáng )帝(dì )。二(èr )月(yuè )甲(jiǎ )午(wǔ ),王(wáng )即(jí )皇(huáng )帝(dì )位(wèi )于(yú )汜(sì )水(shuǐ )之(zhī )阳(yáng )。更(gèng )王(wáng )后(hòu )曰(yuē )皇(huáng )后(hòu ),太(tài )子(zǐ )曰(yuē )皇(huáng )太(tài )子(zǐ );追(zhuī )尊(zūn )先(xiān )媪(ǎo )曰(yuē )昭(zhāo )灵(líng )夫(fū )人(rén )。诏(zhào )曰(yuē ):“故(gù )衡(héng )山(shān )王(wáng )吴(wú )芮(ruì ),从(cóng )百(bǎi )粤(yuè )之(zhī )兵(bīng ),佐(zuǒ )诸(zhū )侯(hóu ),诛(zhū )暴(bào )秦(qín ),有(yǒu )大(dà )功(gōng );诸(zhū )侯(hóu )立(lì )以(yǐ )为(wéi )王(wáng ),项(xiàng )羽(yǔ )侵(qīn )夺(duó )之(zhī )地(dì ),谓(wèi )之(zhī )番(fān )君(jūn )。其(qí )以(yǐ )芮(ruì )为(wéi )长(zhǎng )沙(shā )王(wáng )。”又(yòu )曰(yuē ):“故(gù )粤(yuè )王(wáng )无(wú )诸(zhū ),世(shì )奉(fèng )粤(yuè )祀(sì );秦(qín )侵(qīn )夺(duó )其(qí )地(dì ),使(shǐ )其(qí )社(shè )稷(jì )不(bú )得(dé )血(xuè )食(shí )。诸(zhū )侯(hóu )伐(fá )秦(qín ),无(wú )诸(zhū )身(shēn )率(lǜ )闽(mǐn )中(zhōng )兵(bīng )以(yǐ )佐(zuǒ )灭(miè )秦(qín ),项(xiàng )羽(yǔ )废(fèi )而(ér )弗(fú )立(lì )。今(jīn )以(yǐ )为(wéi )闽(mǐn )粤(yuè )王(wáng ),王(wáng )闽(mǐn )中(zhōng )地(dì )。”

帝(dì )西(xī )都(dōu )洛(luò )阳(yáng )。

夏(xià ),五(wǔ )月(yuè ),兵(bīng )皆(jiē )罢(bà )归(guī )家(jiā )。

诏(zhào ):“民(mín )前(qián )或(huò )相(xiàng )聚(jù )保(bǎo )山(shān )泽(zé ),不(bú )书(shū )名(míng )数(shù )。今(jīn )天(tiān )下(xià )已(yǐ )定(dìng ),令(lìng )各(gè )归(guī )其(qí )县(xiàn ),复(fù )故(gù )爵(jué )、田(tián )宅(zhái );吏(lì )以(yǐ )文(wén )法(fǎ )教(jiāo )训(xùn )辨(biàn )告(gào ),勿(wù )笞(chī )辱(rǔ )军(jūn )吏(lì )卒(zú );爵(jué )及(jí )七(qī )大(dà )夫(fū )以(yǐ )上(shàng ),皆(jiē )令(lìng )食(shí )邑(yì ),非(fēi )七(qī )大(dà )夫(fū )已(yǐ )下(xià ),皆(jiē )复(fù )其(qí )身(shēn )及(jí )户(hù ),勿(wù )事(shì )。”

帝(dì )置(zhì )酒(jiǔ )洛(luò )阳(yáng )南(nán )宫(gōng ),上(shàng )曰(yuē ):“彻(chè )侯(hóu )、诸(zhū )将(jiāng )毋(wú )敢(gǎn )隐(yǐn )朕(zhèn ),皆(jiē )言(yán )其(qí )情(qíng )。吾(wú )所(suǒ )以(yǐ )有(yǒu )天(tiān )下(xià )者(zhě )何(hé )?项(xiàng )氏(shì )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )失(shī )天(tiān )下(xià )者(zhě )何(hé )?”高(gāo )起(qǐ )、王(wáng )陵(líng )对(duì )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )使(shǐ )人(rén )攻(gōng )城(chéng )略(luè )地(dì ),因(yīn )以(yǐ )与(yǔ )之(zhī ),与(yǔ )天(tiān )下(xià )同(tóng )其(qí )利(lì );项(xiàng )羽(yǔ )不(bú )然(rán ),有(yǒu )功(gōng )者(zhě )害(hài )之(zhī ),贤(xián )者(zhě )疑(yí )之(zhī ),此(cǐ )其(qí )所(suǒ )以(yǐ )失(shī )天(tiān )下(xià )也(yě )。”上(shàng )曰(yuē ):“公(gōng )知(zhī )其(qí )一(yī ),未(wèi )知(zhī )其(qí )二(èr )。夫(fū )运(yùn )筹(chóu )帷(wéi )幄(wò )之(zhī )中(zhōng ),决(jué )胜(shèng )千(qiān )里(lǐ )之(zhī )外(wài ),吾(wú )不(bú )如(rú )子(zǐ )房(fáng );镇(zhèn )国(guó )家(jiā ),抚(fǔ )百(bǎi )姓(xìng ),给(gěi )饷(xiǎng )馈(kuì ),不(bú )绝(jué )粮(liáng )道(dào ),吾(wú )不(bú )如(rú )萧(xiāo )何(hé );连(lián )百(bǎi )万(wàn )之(zhī )众(zhòng ),战(zhàn )必(bì )胜(shèng ),攻(gōng )必(bì )取(qǔ ),吾(wú )不(bú )如(rú )韩(hán )信(xìn )。三(sān )者(zhě )皆(jiē )人(rén )杰(jié ),吾(wú )能(néng )用(yòng )之(zhī ),此(cǐ )吾(wú )所(suǒ )以(yǐ )取(qǔ )天(tiān )下(xià )者(zhě )也(yě )。项(xiàng )羽(yǔ )有(yǒu )一(yī )范(fàn )增(zēng )而(ér )不(bú )能(néng )用(yòng ),此(cǐ )所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )我(wǒ )禽(qín )也(yě )。”群(qún )臣(chén )说(shuō )服(fú )。

韩(hán )信(xìn )至(zhì )楚(chǔ ),召(zhào )漂(piāo )母(mǔ ),赐(cì )千(qiān )金(jīn )。召(zhào )辱(rǔ )己(jǐ )少(shǎo )年(nián )令(lìng )出(chū )胯(kuà )下(xià )者(zhě ),以(yǐ )为(wéi )中(zhōng )尉(wèi ),告(gào )诸(zhū )将(jiāng )相(xiàng )曰(yuē ):“此(cǐ )壮(zhuàng )士(shì )也(yě )。方(fāng )辱(rǔ )我(wǒ )时(shí ),我(wǒ )宁(níng )不(bú )能(néng )杀(shā )之(zhī )邪(xié )?杀(shā )之(zhī )无(wú )名(míng ),故(gù )忍(rěn )而(ér )就(jiù )此(cǐ )。”

彭(péng )越(yuè )既(jì )受(shòu )汉(hàn )封(fēng ),田(tián )横(héng )惧(jù )诛(zhū ),与(yǔ )其(qí )徒(tú )属(shǔ )五(wǔ )百(bǎi )馀(yú )人(rén )入(rù )海(hǎi ),居(jū )岛(dǎo )中(zhōng )。帝(dì )以(yǐ )田(tián )横(héng )兄(xiōng )弟(dì )本(běn )定(dìng )齐(qí )地(dì ),齐(qí )贤(xián )者(zhě )多(duō )附(fù )焉(yān );今(jīn )在(zài )海(hǎi )中(zhōng ),不(bú )取(qǔ ),后(hòu )恐(kǒng )为(wéi )乱(luàn )。乃(nǎi )使(shǐ )使(shǐ )赦(shè )横(héng )罪(zuì ),召(zhào )之(zhī )。横(héng )谢(xiè )曰(yuē ):“臣(chén )烹(pēng )陛(bì )下(xià )之(zhī )使(shǐ )郦(lì )生(shēng ),今(jīn )闻(wén )其(qí )弟(dì )商(shāng )为(wéi )汉(hàn )将(jiāng );臣(chén )恐(kǒng )惧(jù ),不(bú )敢(gǎn )奉(fèng )诏(zhào ),请(qǐng )为(wéi )庶(shù )人(rén ),守(shǒu )海(hǎi )岛(dǎo )中(zhōng )。”使(shǐ )还(hái )报(bào ),帝(dì )乃(nǎi )诏(zhào )卫(wèi )尉(wèi )郦(lì )商(shāng )曰(yuē ):“齐(qí )王(wáng )田(tián )横(héng )即(jí )至(zhì ),人(rén )马(mǎ )从(cóng )者(zhě )敢(gǎn )动(dòng )摇(yáo )者(zhě ),致(zhì )族(zú )夷(yí )!”乃(nǎi )复(fù )使(shǐ )使(shǐ )持(chí )节(jiē )具(jù )告(gào )以(yǐ )诏(zhào )商(shāng )状(zhuàng ),曰(yuē ):“田(tián )横(héng )来(lái ),大(dà )者(zhě )王(wáng ),小(xiǎo )者(zhě )乃(nǎi )侯(hóu )耳(ěr );不(bú )来(lái ),且(qiě )举(jǔ )兵(bīng )加(jiā )诛(zhū )焉(yān )!”横(héng )乃(nǎi )与(yǔ )其(qí )客(kè )二(èr )人(rén )乘(chéng )传(chuán )诣(yì )洛(luò )阳(yáng )。未(wèi )至(zhì )三(sān )十(shí )里(lǐ ),至(zhì )尸(shī )乡(xiāng )厩(jiù )置(zhì )。横(héng )谢(xiè )使(shǐ )者(zhě )曰(yuē ):“人(rén )臣(chén )见(jiàn )天(tiān )子(zǐ ),当(dāng )洗(xǐ )沐(mù )。”因(yīn )此(cǐ )留(liú ),谓(wèi )其(qí )客(kè )曰(yuē ):“横(héng )始(shǐ )与(yǔ )汉(hàn )王(wáng )俱(jù )南(nán )面(miàn )称(chēng )孤(gū );今(jīn )汉(hàn )王(wáng )为(wéi )天(tiān )子(zǐ ),而(ér )横(héng )乃(nǎi )为(wéi )亡(wáng )虏(lǔ ),北(běi )面(miàn )事(shì )之(zhī ),其(qí )耻(chǐ )固(gù )已(yǐ )甚(shèn )矣(yǐ )。且(qiě )吾(wú )烹(pēng )人(rén )之(zhī )兄(xiōng ),与(yǔ )其(qí )弟(dì )并(bìng )肩(jiān )而(ér )事(shì )主(zhǔ ),纵(zòng )彼(bǐ )畏(wèi )天(tiān )子(zǐ )之(zhī )诏(zhào )不(bú )敢(gǎn )动(dòng ),我(wǒ )独(dú )不(bú )愧(kuì )于(yú )心(xīn )乎(hū )!且(qiě )陛(bì )下(xià )所(suǒ )以(yǐ )欲(yù )见(jiàn )我(wǒ )者(zhě ),不(bú )过(guò )欲(yù )一(yī )见(jiàn )吾(wú )面(miàn )貌(mào )耳(ěr )。今(jīn )斩(zhǎn )吾(wú )头(tóu ),驰(chí )三(sān )十(shí )里(lǐ )间(jiān ),形(xíng )容(róng )尚(shàng )未(wèi )能(néng )败(bài ),犹(yóu )可(kě )观(guān )也(yě )。”遂(suí )自(zì )刭(jǐng ),令(lìng )客(kè )奉(fèng )其(qí )头(tóu ),从(cóng )使(shǐ )者(zhě )驰(chí )奏(zòu )之(zhī )。帝(dì )曰(yuē ):“嗟(jiē )乎(hū )!起(qǐ )自(zì )布(bù )衣(yī ),兄(xiōng )弟(dì )三(sān )人(rén )更(gèng )王(wáng ),岂(qǐ )不(bú )贤(xián )哉(zāi )!”为(wéi )之(zhī )流(liú )涕(tì ),而(ér )拜(bài )其(qí )二(èr )客(kè )为(wéi )都(dōu )尉(wèi );发(fā )卒(zú )二(èr )千(qiān )人(rén ),以(yǐ )王(wáng )者(zhě )礼(lǐ )葬(zàng )之(zhī )。既(jì )葬(zàng ),二(èr )客(kè )穿(chuān )其(qí )冢(zhǒng )傍(bàng )孔(kǒng ),皆(jiē )自(zì )刭(jǐng ),下(xià )从(cóng )之(zhī )。帝(dì )闻(wén )之(zhī ),大(dà )惊(jīng )。以(yǐ )横(héng )客(kè )皆(jiē )贤(xián ),馀(yú )五(wǔ )百(bǎi )人(rén )尚(shàng )在(zài )海(hǎi )中(zhōng ),使(shǐ )使(shǐ )召(zhào )之(zhī );至(zhì ),则(zé )闻(wén )田(tián )死(sǐ ),亦(yì )皆(jiē )自(zì )杀(shā )。

初(chū ),楚(chǔ )人(rén )季(jì )布(bù )为(wéi )项(xiàng )籍(jí )将(jiāng ),数(shù )窘(jiǒng )辱(rǔ )帝(dì )。项(xiàng )籍(jí )灭(miè ),帝(dì )购(gòu )求(qiú )布(bù )千(qiān )金(jīn );敢(gǎn )有(yǒu )舍(shě )匿(nì ),罪(zuì )三(sān )族(zú )。布(bù )乃(nǎi )髡(kūn )钳(qián )为(wéi )奴(nú ),自(zì )卖(mài )于(yú )硃(zhū )家(jiā )。硃(zhū )家(jiā )心(xīn )知(zhī )其(qí )季(jì )布(bù )也(yě ),买(mǎi )置(zhì )田(tián )舍(shě ),身(shēn )之(zhī )洛(luò )阳(yáng )见(jiàn )藤(téng )公(gōng ),说(shuō )曰(yuē );“季(jì )布(bù )何(hé )罪(zuì )!臣(chén )各(gè )为(wéi )其(qí )主(zhǔ )用(yòng ),职(zhí )耳(ěr );项(xiàng )氏(shì )臣(chén )岂(qǐ )可(kě )尽(jìn )诛(zhū )邪(xié )?今(jīn )上(shàng )始(shǐ )得(dé )天(tiān )下(xià ),而(ér )以(yǐ )私(sī )怨(yuàn )求(qiú )一(yī )人(rén ),何(hé )示(shì )不(bú )广(guǎng )也(yě )!且(qiě )以(yǐ )季(jì )布(bù )之(zhī )贤(xián ),汉(hàn )求(qiú )之(zhī )急(jí ),此(cǐ )不(bú )北(běi )走(zǒu )胡(hú ),南(nán )走(zǒu )越(yuè )耳(ěr )。夫(fū )忌(jì )壮(zhuàng )士(shì )以(yǐ )资(zī )敌(dí )国(guó ),此(cǐ )伍(wǔ )子(zǐ )胥(xū )所(suǒ )以(yǐ )鞭(biān )荆(jīng )平(píng )之(zhī )墓(mù )也(yě )。君(jūn )何(hé )不(bú )从(cóng )容(róng )为(wéi )上(shàng )言(yán )之(zhī )!”滕(téng )公(gōng )待(dài )间(jiān )言(yán )于(yú )上(shàng ),如(rú )硃(zhū )家(jiā )指(zhǐ )。上(shàng )乃(nǎi )赦(shè )布(bù ),召(zhào )拜(bài )郎(láng )中(zhōng ),硃(zhū )家(jiā )遂(suí )不(bú )复(fù )见(jiàn )之(zhī )。布(bù )母(mǔ )弟(dì )丁(dīng )公(gōng ),亦(yì )为(wéi )项(xiàng )羽(yǔ )将(jiāng ),逐(zhú )窘(jiǒng )帝(dì )彭(péng )城(chéng )西(xī )。短(duǎn )兵(bīng )接(jiē ),帝(dì )急(jí ),顾(gù )谓(wèi )丁(dīng )公(gōng )曰(yuē ):“两(liǎng )贤(xián )岂(qǐ )相(xiàng )厄(è )哉(zāi )!”丁(dīng )公(gōng )引(yǐn )兵(bīng )而(ér )还(hái )。及(jí )项(xiàng )王(wáng )灭(miè ),丁(dīng )公(gōng )谒(yè )见(jiàn )。帝(dì )以(yǐ )丁(dīng )公(gōng )徇(xùn )军(jūn )中(zhōng ),曰(yuē ):“丁(dīng )公(gōng )为(wéi )项(xiàng )王(wáng )臣(chén )不(bú )忠(zhōng ),使(shǐ )项(xiàng )王(wáng )失(shī )天(tiān )下(xià )者(zhě )也(yě )。”遂(suí )斩(zhǎn )之(zhī ),曰(yuē ):“使(shǐ )后(hòu )为(wéi )人(rén )臣(chén )无(wú )效(xiào )丁(dīng )公(gōng )也(yě )!”

臣(chén )光(guāng )曰(yuē ):高(gāo )祖(zǔ )起(qǐ )丰(fēng )、沛(pèi )以(yǐ )来(lái ),罔(wǎng )罗(luó )豪(háo )桀(jié ),招(zhāo )亡(wáng )纳(nà )叛(pàn ),亦(yì )已(yǐ )多(duō )矣(yǐ )。及(jí )即(jí )帝(dì )位(wèi ),而(ér )丁(dīng )公(gōng )独(dú )以(yǐ )不(bú )忠(zhōng )受(shòu )戮(lù ),何(hé )哉(zāi )?夫(fū )进(jìn )取(qǔ )之(zhī )与(yǔ )守(shǒu )成(chéng ),其(qí )势(shì )不(bú )同(tóng )。当(dāng )群(qún )雄(xióng )角(jiǎo )逐(zhú )之(zhī )际(jì ),民(mín )无(wú )定(dìng )主(zhǔ ),来(lái )者(zhě )受(shòu )之(zhī ),固(gù )其(qí )宜(yí )也(yě )。及(jí )贵(guì )为(wéi )天(tiān )子(zǐ ),四(sì )海(hǎi )之(zhī )内(nèi ),无(wú )不(bú )为(wéi )臣(chén );苟(gǒu )不(bú )明(míng )礼(lǐ )义(yì )以(yǐ )示(shì )之(zhī ),使(shǐ )为(wéi )臣(chén )者(zhě ),人(rén )怀(huái )贰(èr )心(xīn )以(yǐ )徼(jiǎo )大(dà )利(lì ),则(zé )国(guó )家(jiā )其(qí )能(néng )久(jiǔ )安(ān )乎(hū )!是(shì )故(gù )断(duàn )以(yǐ )大(dà )义(yì ),使(shǐ )天(tiān )下(xià )晓(xiǎo )然(rán )皆(jiē )知(zhī )为(wéi )臣(chén )不(bú )忠(zhōng )者(zhě )无(wú )所(suǒ )自(zì )容(róng );而(ér )怀(huái )私(sī )结(jié )恩(ēn )者(zhě ),虽(suī )至(zhì )于(yú )活(huó )己(jǐ ),犹(yóu )以(yǐ )义(yì )不(bú )与(yǔ )也(yě )。戮(lù )一(yī )人(rén )而(ér )千(qiān )万(wàn )人(rén )惧(jù ),其(qí )虑(lǜ )事(shì )岂(qǐ )不(bú )深(shēn )且(qiě )远(yuǎn )哉(zāi )!子(zǐ )孙(sūn )享(xiǎng )有(yǒu )天(tiān )禄(lù )四(sì )百(bǎi )馀(yú )年(nián ),宜(yí )矣(yǐ )!

齐(qí )人(rén )娄(lóu )敬(jìng )戍(shù )陇(lǒng )西(xī ),过(guò )洛(luò )阳(yáng ),脱(tuō )輓(wǎn )辂(lù ),衣(yī )羊(yáng )裘(qiú ),因(yīn )齐(qí )人(rén )虞(yú )将(jiāng )军(jūn )求(qiú )见(jiàn )上(shàng )。虞(yú )将(jiāng )军(jūn )欲(yù )与(yǔ )之(zhī )鲜(xiān )衣(yī ),娄(lóu )敬(jìng )曰(yuē ):“臣(chén )衣(yī )帛(bó ),衣(yī )帛(bó )见(jiàn );衣(yī )褐(hè ),衣(yī )褐(hè )见(jiàn ),终(zhōng )不(bú )敢(gǎn )易(yì )衣(yī )。”于(yú )是(shì )虞(yú )将(jiāng )军(jūn )入(rù )言(yán )上(shàng ),上(shàng )召(zhào )见(jiàn ),问(wèn )之(zhī )。娄(lóu )敬(jìng )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )都(dōu )洛(luò )阳(yáng ),岂(qǐ )欲(yù )与(yǔ )周(zhōu )室(shì )比(bǐ )隆(lóng )哉(zāi )?”上(shàng )曰(yuē ):“然(rán )。”娄(lóu )敬(jìng )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )取(qǔ )天(tiān )下(xià )与(yǔ )周(zhōu )异(yì )。周(zhōu )之(zhī )先(xiān ),自(zì )后(hòu )稷(jì )封(fēng )邰(tái ),积(jī )德(dé )累(lèi )善(shàn ),十(shí )有(yǒu )馀(yú )世(shì ),至(zhì )于(yú )太(tài )王(wáng )、王(wáng )季(jì )、文(wén )王(wáng )、武(wǔ )王(wáng )而(ér )诸(zhū )侯(hóu )自(zì )归(guī )之(zhī ),遂(suí )灭(miè )殷(yīn )为(wéi )天(tiān )子(zǐ )。及(jí )成(chéng )王(wáng )即(jí )位(wèi ),周(zhōu )公(gōng )相(xiàng )焉(yān ),乃(nǎi )营(yíng )洛(luò )邑(yì ),以(yǐ )为(wéi )此(cǐ )天(tiān )下(xià )之(zhī )中(zhōng )也(yě ),诸(zhū )侯(hóu )四(sì )方(fāng )纳(nà )贡(gòng )职(zhí ),道(dào )里(lǐ )均(jūn )矣(yǐ )。有(yǒu )德(dé )则(zé )易(yì )以(yǐ )王(wáng ),无(wú )德(dé )则(zé )易(yì )以(yǐ )亡(wáng )。故(gù )周(zhōu )之(zhī )盛(shèng )时(shí ),天(tiān )下(xià )和(hé )洽(qià ),诸(zhū )侯(hóu )、四(sì )夷(yí )莫(mò )不(bú )宾(bīn )服(fú ),效(xiào )其(qí )贡(gòng )职(zhí )。及(jí )其(qí )衰(shuāi )也(yě ),天(tiān )下(xià )莫(mò )朝(cháo ),周(zhōu )不(bú )能(néng )制(zhì )也(yě );非(fēi )唯(wéi )其(qí )德(dé )薄(báo )也(yě ),形(xíng )势(shì )弱(ruò )也(yě )。今(jīn )陛(bì )下(xià )起(qǐ )丰(fēng )、沛(pèi ),卷(juàn )蜀(shǔ )、汉(hàn ),定(dìng )三(sān )秦(qín ),与(yǔ )项(xiàng )羽(yǔ )战(zhàn )荥(yíng )阳(yáng )、成(chéng )皋(gāo )之(zhī )间(jiān ),大(dà )战(zhàn )七(qī )十(shí ),小(xiǎo )战(zhàn )四(sì )十(shí );使(shǐ )天(tiān )下(xià )之(zhī )民(mín ),肝(gān )脑(nǎo )涂(tú )地(dì ),父(fù )子(zǐ )暴(bào )骨(gǔ )中(zhōng )野(yě ),不(bú )可(kě )胜(shèng )数(shù ),哭(kū )泣(qì )之(zhī )声(shēng )未(wèi )绝(jué ),伤(shāng )夷(yí )者(zhě )未(wèi )起(qǐ );而(ér )欲(yù )比(bǐ )隆(lóng )于(yú )成(chéng )、康(kāng )之(zhī )时(shí ),臣(chén )窃(qiè )以(yǐ )为(wéi )不(bú )侔(móu )也(yě )。且(qiě )夫(fū )秦(qín )地(dì )被(bèi )山(shān )带(dài )河(hé ),四(sì )塞(sāi )以(yǐ )为(wéi )固(gù ),卒(zú )然(rán )有(yǒu )急(jí ),百(bǎi )万(wàn )之(zhī )众(zhòng )可(kě )立(lì )具(jù )也(yě )。因(yīn )秦(qín )之(zhī )故(gù ),资(zī )甚(shèn )美(měi )膏(gāo )腴(yú )之(zhī )地(dì ),此(cǐ )所(suǒ )谓(wèi )天(tiān )府(fǔ )者(zhě )也(yě )。陛(bì )下(xià )入(rù )关(guān )而(ér )都(dōu )之(zhī ),山(shān )东(dōng )虽(suī )乱(luàn ),秦(qín )之(zhī )故(gù )地(dì )可(kě )全(quán )而(ér )有(yǒu )也(yě )。夫(fū )与(yǔ )人(rén )斗(dòu ),不(bú )搤(è )其(qí )亢(kàng ),拊(fǔ )其(qí )背(bèi ),未(wèi )能(néng )全(quán )其(qí )胜(shèng )也(yě )。今(jīn )陛(bì )下(xià )案(àn )秦(qín )之(zhī )故(gù )地(dì ),此(cǐ )亦(yì )扼(è )天(tiān )下(xià )之(zhī )亢(kàng )而(ér )拊(fǔ )其(qí )背(bèi )也(yě )。”帝(dì )问(wèn )群(qún )臣(chén ),群(qún )臣(chén )皆(jiē )山(shān )东(dōng )人(rén ),争(zhēng )言(yán ):“周(zhōu )王(wáng )数(shù )百(bǎi )年(nián ),秦(qín )二(èr )世(shì )即(jí )亡(wáng )。洛(luò )阳(yáng )东(dōng )有(yǒu )成(chéng )皋(gāo ),西(xī )有(yǒu )殽(yáo )、渑(miǎn ),倍(bèi )河(hé ),乡(xiāng )伊(yī )、洛(luò ),其(qí )固(gù )亦(yì )足(zú )恃(shì )也(yě )。”上(shàng )问(wèn )张(zhāng )良(liáng )。良(liáng )曰(yuē ):“洛(luò )阳(yáng )虽(suī )有(yǒu )此(cǐ )固(gù ),其(qí )中(zhōng )小(xiǎo )不(bú )过(guò )数(shù )百(bǎi )里(lǐ ),田(tián )地(dì )薄(báo ),四(sì )面(miàn )受(shòu )敌(dí ),此(cǐ )非(fēi )用(yòng )武(wǔ )之(zhī )国(guó )也(yě )。关(guān )中(zhōng )左(zuǒ )殽(yáo )、函(hán ),右(yòu )陇(lǒng )、蜀(shǔ ),沃(wò )野(yě )千(qiān )里(lǐ )。南(nán )有(yǒu )巴(bā )、蜀(shǔ )之(zhī )饶(ráo ),北(běi )有(yǒu )胡(hú )苑(yuàn )之(zhī )利(lì )。阻(zǔ )三(sān )面(miàn )而(ér )守(shǒu ),独(dú )以(yǐ )一(yī )面(miàn )东(dōng )制(zhì )诸(zhū )侯(hóu );诸(zhū )侯(hóu )安(ān )定(dìng ),河(hé )、渭(wèi )漕(cáo )輓(wǎn )天(tiān )下(xià ),西(xī )给(gěi )京(jīng )师(shī );诸(zhū )侯(hóu )有(yǒu )变(biàn ),顺(shùn )流(liú )而(ér )下(xià ),足(zú )以(yǐ )委(wěi )输(shū )。此(cǐ )所(suǒ )谓(wèi )金(jīn )城(chéng )千(qiān )里(lǐ ),天(tiān )府(fǔ )之(zhī )国(guó )也(yě )。娄(lóu )敬(jìng )说(shuō )是(shì )也(yě )。”上(shàng )即(jí )日(rì )车(chē )驾(jià )西(xī ),都(dōu )长(zhǎng )安(ān )。拜(bài )娄(lóu )敬(jìng )为(wéi )郎(láng )中(zhōng ),号(hào )曰(yuē )奉(fèng )春(chūn )君(jūn ),赐(cì )姓(xìng )刘(liú )氏(shì )。

张(zhāng )良(liáng )素(sù )多(duō )病(bìng ),从(cóng )上(shàng )入(rù )关(guān ),即(jí )道(dào )引(yǐn ),不(bú )食(shí )穀(yù ),杜(dù )门(mén )不(bú )出(chū ),曰(yuē ):“家(jiā )世(shì )相(xiàng )韩(hán ),及(jí )韩(hán )灭(miè ),不(bú )爱(ài )万(wàn )金(jīn )之(zhī )资(zī ),为(wéi )韩(hán )报(bào )雠(chóu )强(qiáng )秦(qín ),天(tiān )下(xià )振(zhèn )动(dòng )。今(jīn )以(yǐ )三(sān )寸(cùn )舌(shé )为(wéi )帝(dì )者(zhě )师(shī ),封(fēng )万(wàn )户(hù )侯(hóu ),此(cǐ )布(bù )衣(yī )之(zhī )极(jí ),于(yú )良(liáng )足(zú )矣(yǐ )。愿(yuàn )弃(qì )人(rén )间(jiān )事(shì ),欲(yù )从(cóng )赤(chì )松(sōng )子(zǐ )游(yóu )耳(ěr )。”

臣(chén )光(guāng )曰(yuē ):夫(fū )生(shēng )之(zhī )有(yǒu )死(sǐ ),譬(pì )犹(yóu )夜(yè )旦(dàn )之(zhī )必(bì )然(rán );自(zì )古(gǔ )及(jí )今(jīn ),固(gù )未(wèi )尝(cháng )有(yǒu )超(chāo )然(rán )而(ér )独(dú )存(cún )者(zhě )也(yě )。以(yǐ )子(zǐ )房(fáng )之(zhī )明(míng )辨(biàn )达(dá )理(lǐ ),足(zú )以(yǐ )知(zhī )神(shén )仙(xiān )之(zhī )为(wéi )虚(xū )诡(guǐ )矣(yǐ );然(rán )其(qí )欲(yù )从(cóng )赤(chì )松(sōng )子(zǐ )游(yóu )者(zhě ),其(qí )智(zhì )可(kě )知(zhī )也(yě )。夫(fū )功(gōng )名(míng )之(zhī )际(jì ),人(rén )臣(chén )之(zhī )所(suǒ )难(nán )处(chù )。如(rú )高(gāo )帝(dì )所(suǒ )称(chēng )者(zhě ),三(sān )杰(jié )而(ér )已(yǐ )。淮(huái )阳(yáng )诛(zhū )夷(yí ),萧(xiāo )何(hé )系(xì )狱(yù ),非(fēi )以(yǐ )履(lǚ )盛(shèng )满(mǎn )而(ér )不(bú )止(zhǐ )耶(yē )!故(gù )子(zǐ )房(fáng )托(tuō )于(yú )神(shén )仙(xiān ),遗(yí )弃(qì )人(rén )间(jiān ),等(děng )功(gōng )名(míng )于(yú )外(wài )物(wù ),置(zhì )荣(róng )利(lì )而(ér )不(bú )顾(gù ),所(suǒ )谓(wèi )明(míng )哲(zhé )保(bǎo )身(shēn )者(zhě ),子(zǐ )房(fáng )有(yǒu )焉(yān )。

六(liù )月(yuè ),壬(rén )辰(chén ),大(dà )赦(shè )天(tiān )下(xià )。

秋(qiū ),七(qī )月(yuè ),燕(yàn )王(wáng )臧(zāng )荼(tú )反(fǎn );上(shàng )自(zì )将(jiāng )征(zhēng )之(zhī )。

赵(zhào )景(jǐng )王(wáng )耳(ěr )、长(zhǎng )沙(shā )文(wén )王(wáng )芮(ruì )皆(jiē )薨(hōng )。

九(jiǔ )月(yuè ),虏(lǔ )藏(cáng )荼(tú )。壬(rén )子(zǐ ),立(lì )太(tài )尉(wèi )长(zhǎng )安(ān )侯(hóu )卢(lú )绾(wǎn )为(wéi )燕(yàn )王(wáng )。绾(wǎn )家(jiā )与(yǔ )上(shàng )同(tóng )里(lǐ )闬(bì ),绾(wǎn )生(shēng )又(yòu )与(yǔ )上(shàng )同(tóng )日(rì );上(shàng )宠(chǒng )幸(xìng )绾(wǎn ),群(qún )臣(chén )莫(mò )敢(gǎn )望(wàng ),故(gù )特(tè )王(wáng )之(zhī )。

项(xiàng )羽(yǔ )故(gù )将(jiāng )利(lì )几(jǐ )反(fǎn ),上(shàng )自(zì )击(jī )破(pò )之(zhī )。

后(hòu )九(jiǔ )月(yuè ),治(zhì )长(zhǎng )乐(lè )宫(gōng )。

项(xiàng )王(wáng )将(jiāng )钟(zhōng )离(lí )昧(mèi ),素(sù )与(yǔ )楚(chǔ )王(wáng )信(xìn )善(shàn )。项(xiàng )王(wáng )死(sǐ )后(hòu ),亡(wáng )归(guī )信(xìn )。汉(hàn )王(wáng )怨(yuàn )昧(mèi ),闻(wén )其(qí )在(zài )楚(chǔ ),诏(zhào )楚(chǔ )捕(bǔ )昧(mèi )。信(xìn )初(chū )之(zhī )国(guó ),行(háng )县(xiàn )邑(yì ),陈(chén )兵(bīng )出(chū )入(rù )。

太(tài )祖(zǔ )高(gāo )皇(huáng )帝(dì )中(zhōng )六(liù )年(nián )(庚(gēng )子(zǐ ),公(gōng )元(yuán )前(qián )二(èr )零(líng )一(yī )年(nián ))

冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),人(rén )有(yǒu )上(shàng )书(shū )告(gào )楚(chǔ )王(wáng )信(xìn )反(fǎn )者(zhě )。帝(dì )以(yǐ )问(wèn )诸(zhū )将(jiāng ),皆(jiē )曰(yuē ):“亟(jí )发(fā )兵(bīng ),坑(kēng )竖(shù )子(zǐ )耳(ěr )!”帝(dì )默(mò )然(rán )。又(yòu )问(wèn )陈(chén )平(píng )。陈(chén )平(píng )曰(yuē ):“人(rén )上(shàng )书(shū )言(yán )信(xìn )反(fǎn ),信(xìn )知(zhī )之(zhī )乎(hū )?”曰(yuē ):“不(bú )知(zhī )。”陈(chén )平(píng )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )精(jīng )兵(bīng )孰(shú )与(yǔ )楚(chǔ )?”上(shàng )曰(yuē ):“不(bú )能(néng )过(guò )。”平(píng )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )诸(zhū )将(jiāng ),用(yòng )兵(bīng )有(yǒu )能(néng )过(guò )韩(hán )信(xìn )者(zhě )乎(hū )?”上(shàng )曰(yuē ):“莫(mò )及(jí )也(yě )。”平(píng )曰(yuē ):“今(jīn )兵(bīng )不(bú )如(rú )楚(chǔ )精(jīng )而(ér )将(jiāng )不(bú )及(jí ),举(jǔ )兵(bīng )攻(gōng )之(zhī ),是(shì )趣(qù )之(zhī )战(zhàn )也(yě ),窃(qiè )为(wéi )陛(bì )下(xià )危(wēi )之(zhī )。”上(shàng )曰(yuē ):“为(wéi )之(zhī )奈(nài )何(hé )?”平(píng )曰(yuē ):“古(gǔ )者(zhě )天(tiān )子(zǐ )有(yǒu )巡(xún )狩(shòu ),会(huì )诸(zhū )侯(hóu )。陛(bì )下(xià )第(dì )出(chū ),伪(wěi )游(yóu )云(yún )梦(mèng ),会(huì )诸(zhū )侯(hóu )于(yú )陈(chén )。陈(chén ),楚(chǔ )之(zhī )西(xī )界(jiè );信(xìn )闻(wén )天(tiān )子(zǐ )以(yǐ )好(hǎo )出(chū )游(yóu ),其(qí )势(shì )必(bì )无(wú )事(shì )而(ér )郊(jiāo )迎(yíng )谒(yè );谒(yè )而(ér )陛(bì )下(xià )因(yīn )禽(qín )之(zhī ),此(cǐ )特(tè )一(yī )力(lì )士(shì )之(zhī )事(shì )耳(ěr )。”帝(dì )以(yǐ )为(wéi )然(rán ),乃(nǎi )发(fā )使(shǐ )告(gào )诸(zhū )侯(hóu )会(huì )陈(chén ),“吾(wú )将(jiāng )南(nán )游(yóu )云(yún )梦(mèng )。”上(shàng )因(yīn )随(suí )以(yǐ )行(háng )。楚(chǔ )王(wáng )信(xìn )闻(wén )之(zhī ),自(zì )疑(yí )惧(jù ),不(bú )知(zhī )所(suǒ )为(wéi )。或(huò )说(shuō )信(xìn )曰(yuē ):“斩(zhǎn )钟(zhōng )离(lí )昧(mèi )以(yǐ )谒(yè )上(shàng ),上(shàng )必(bì )喜(xǐ ),无(wú )患(huàn )。”信(xìn )从(cóng )之(zhī )。十(shí )二(èr )月(yuè ),上(shàng )会(huì )诸(zhū )侯(hóu )于(yú )陈(chén ),信(xìn )持(chí )昧(mèi )首(shǒu )谒(yè )上(shàng );上(shàng )令(lìng )武(wǔ )士(shì )缚(fù )信(xìn ),载(zǎi )后(hòu )车(chē )。信(xìn )曰(yuē ):“果(guǒ )若(ruò )人(rén )言(yán ):‘狡(jiǎo )兔(tù )死(sǐ ),走(zǒu )狗(gǒu )烹(pēng );飞(fēi )鸟(niǎo )尽(jìn ),良(liáng )弓(gōng )藏(cáng );敌(dí )国(guó )破(pò ),谋(móu )臣(chén )亡(wáng )。’天(tiān )下(xià )已(yǐ )定(dìng ),我(wǒ )固(gù )当(dāng )烹(pēng )!”上(shàng )曰(yuē ):“人(rén )告(gào )公(gōng )反(fǎn )。”遂(suí )械(xiè )系(xì )信(xìn )以(yǐ )归(guī ),因(yīn )赦(shè )天(tiān )下(xià )。

田(tián )肯(kěn )贺(hè )上(shàng )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )得(dé )韩(hán )信(xìn ),又(yòu )治(zhì )秦(qín )中(zhōng )。秦(qín ),形(xíng )胜(shèng )之(zhī )国(guó )也(yě ),带(dài )河(hé )阻(zǔ )山(shān ),地(dì )势(shì )便(biàn )利(lì );其(qí )以(yǐ )下(xià )兵(bīng )于(yú )诸(zhū )侯(hóu ),譬(pì )犹(yóu )居(jū )高(gāo )屋(wū )之(zhī )上(shàng )建(jiàn )瓴(líng )水(shuǐ )也(yě )。夫(fū )齐(qí ),东(dōng )有(yǒu )琅(láng )邪(xié )、即(jí )墨(mò )之(zhī )饶(ráo ),南(nán )有(yǒu )泰(tài )山(shān )之(zhī )固(gù ),西(xī )有(yǒu )浊(zhuó )河(hé )之(zhī )限(xiàn ),北(běi )有(yǒu )勃(bó )海(hǎi )之(zhī )利(lì );地(dì )方(fāng )二(èr )千(qiān )里(lǐ ),持(chí )戟(jǐ )百(bǎi )万(wàn ),此(cǐ )东(dōng )西(xī )秦(qín )也(yě ),非(fēi )亲(qīn )子(zǐ )弟(dì ),莫(mò )可(kě )使(shǐ )王(wáng )齐(qí )者(zhě )。”上(shàng )曰(yuē ):“善(shàn )!”赐(cì )金(jīn )五(wǔ )百(bǎi )斤(jīn )。

上(shàng )还(hái ),至(zhì )洛(luò )阳(yáng ),赦(shè )韩(hán )信(xìn ),封(fēng )为(wéi )淮(huái )阴(yīn )侯(hóu )。信(xìn )知(zhī )汉(hàn )王(wáng )畏(wèi )恶(è )其(qí )能(néng ),多(duō )称(chēng )病(bìng ),不(bú )朝(cháo )从(cóng );居(jū )常(cháng )鞅(yāng )鞅(yāng ),羞(xiū )与(yǔ )绛(jiàng )、灌(guàn )等(děng )列(liè )。尝(cháng )过(guò )樊(fán )将(jiāng )军(jūn )哙(kuài ),哙(kuài )跪(guì )拜(bài )送(sòng )迎(yíng ),言(yán )称(chēng )臣(chén ),曰(yuē ):“大(dà )王(wáng )乃(nǎi )肯(kěn )临(lín )臣(chén )!”信(xìn )出(chū )门(mén ),笑(xiào )曰(yuē ):“生(shēng )乃(nǎi )与(yǔ )哙(kuài )等(děng )为(wéi )伍(wǔ )!”上(shàng )尝(cháng )从(cóng )容(róng )与(yǔ )信(xìn )言(yán )诸(zhū )将(jiāng )能(néng )将(jiāng )兵(bīng )多(duō )少(shǎo )。上(shàng )问(wèn )曰(yuē ):“如(rú )我(wǒ )能(néng )将(jiāng )几(jǐ )何(hé )?”信(xìn )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )不(bú )过(guò )能(néng )将(jiāng )十(shí )万(wàn )。”上(shàng )曰(yuē ):“于(yú )君(jūn )何(hé )如(rú )?”曰(yuē ):“臣(chén )多(duō )多(duō )而(ér )益(yì )善(shàn )耳(ěr )。”上(shàng )笑(xiào )曰(yuē ):“多(duō )多(duō )益(yì )善(shàn ),何(hé )为(wéi )为(wéi )我(wǒ )禽(qín )?”信(xìn )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )不(bú )能(néng )将(jiāng )兵(bīng )而(ér )善(shàn )将(jiāng )将(jiāng ),此(cǐ )乃(nǎi )信(xìn )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )陛(bì )下(xià )禽(qín )也(yě )。且(qiě )陛(bì )下(xià ),所(suǒ )谓(wèi )天(tiān )授(shòu ),非(fēi )人(rén )力(lì )也(yě )。”

甲(jiǎ )申(shēn ),始(shǐ )剖(pōu )符(fú )封(fēng )诸(zhū )功(gōng )臣(chén )为(wéi )彻(chè )侯(hóu )。萧(xiāo )何(hé )封(fēng )酂(zàn )侯(hóu ),所(suǒ )食(shí )邑(yì )独(dú )多(duō )。功(gōng )臣(chén )皆(jiē )曰(yuē ):“臣(chén )等(děng )身(shēn )被(bèi )坚(jiān )执(zhí )锐(ruì ),多(duō )者(zhě )百(bǎi )馀(yú )战(zhàn ),小(xiǎo )者(zhě )数(shù )十(shí )合(hé )。今(jīn )萧(xiāo )何(hé )未(wèi )尝(cháng )有(yǒu )汗(hàn )马(mǎ )之(zhī )劳(láo ),徒(tú )持(chí )文(wén )墨(mò )议(yì )论(lùn ),顾(gù )反(fǎn )居(jū )臣(chén )等(děng )上(shàng ),何(hé )也(yě )?”帝(dì )曰(yuē ):“诸(zhū )君(jūn )知(zhī )猎(liè )乎(hū )?夫(fū )猎(liè ),追(zhuī )杀(shā )兽(shòu )兔(tù )者(zhě ),狗(gǒu )也(yě );而(ér )发(fā )纵(zòng )指(zhǐ )示(shì )兽(shòu )处(chù )者(zhě ),人(rén )也(yě )。今(jīn )诸(zhū )君(jūn )徒(tú )能(néng )得(dé )走(zǒu )兽(shòu )耳(ěr ),功(gōng )狗(gǒu )也(yě );至(zhì )如(rú )萧(xiāo )何(hé ),发(fā )纵(zòng )指(zhǐ )示(shì ),功(gōng )人(rén )也(yě )。”群(qún )臣(chén )皆(jiē )不(bú )敢(gǎn )言(yán )。张(zhāng )良(liáng )为(wéi )谋(móu )臣(chén ),亦(yì )无(wú )战(zhàn )斗(dòu )功(gōng );帝(dì )使(shǐ )自(zì )择(zé )齐(qí )三(sān )万(wàn )户(hù )。良(liáng )曰(yuē ):“始(shǐ ),臣(chén )起(qǐ )下(xià )邳(pī ),与(yǔ )上(shàng )会(huì )留(liú ),此(cǐ )天(tiān )以(yǐ )臣(chén )授(shòu )陛(bì )下(xià )。陛(bì )下(xià )用(yòng )臣(chén )计(jì ),幸(xìng )而(ér )时(shí )中(zhōng )。臣(chén )愿(yuàn )封(fēng )留(liú )足(zú )矣(yǐ ),不(bú )敢(gǎn )当(dāng )三(sān )万(wàn )户(hù )。”乃(nǎi )封(fēng )张(zhāng )良(liáng )为(wéi )留(liú )侯(hóu )。封(fēng )陈(chén )平(píng )为(wéi )户(hù )牖(yǒu )侯(hóu )。平(píng )辞(cí )曰(yuē ):“此(cǐ )非(fēi )臣(chén )之(zhī )功(gōng )也(yě )。”上(shàng )曰(yuē ):“吾(wú )用(yòng )先(xiān )生(shēng )谋(móu )计(jì ),战(zhàn )胜(shèng )克(kè )敌(dí ),非(fēi )功(gōng )而(ér )何(hé )?”平(píng )曰(yuē ):“非(fēi )魏(wèi )无(wú )知(zhī ),臣(chén )安(ān )得(dé )进(jìn )?”上(shàng )曰(yuē ):“若(ruò )子(zǐ ),可(kě )谓(wèi )不(bú )背(bèi )本(běn )矣(yǐ )!”乃(nǎi )复(fù )赏(shǎng )魏(wèi )无(wú )知(zhī )。帝(dì )以(yǐ )天(tiān )下(xià )初(chū )定(dìng ),子(zǐ )幼(yòu ),昆(kūn )弟(dì )少(shǎo ),惩(chéng )秦(qín )孤(gū )立(lì )而(ér )亡(wáng ),欲(yù )大(dà )封(fēng )同(tóng )姓(xìng )以(yǐ )填(tián )抚(fǔ )天(tiān )下(xià )。

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),丙(bǐng )午(wǔ ),分(fèn )楚(chǔ )王(wáng )信(xìn )地(dì )为(wéi )二(èr )国(guó ),以(yǐ )淮(huái )东(dōng )五(wǔ )十(shí )三(sān )县(xiàn )立(lì )从(cóng )兄(xiōng )将(jiāng )军(jūn )贾(jiǎ )为(wéi )荆(jīng )王(wáng ),以(yǐ )薛(xuē )郡(jùn )、东(dōng )海(hǎi )、彭(péng )城(chéng )三(sān )十(shí )六(liù )县(xiàn )立(lì )弟(dì )文(wén )信(xìn )君(jūn )交(jiāo )为(wéi )楚(chǔ )王(wáng )。壬(rén )子(zǐ ),以(yǐ )云(yún )中(zhōng )、雁(yàn )门(mén )、代(dài )郡(jùn )五(wǔ )十(shí )三(sān )县(xiàn )立(lì )兄(xiōng )宜(yí )信(xìn )侯(hóu )喜(xǐ )为(wéi )代(dài )王(wáng );以(yǐ )胶(jiāo )东(dōng )、胶(jiāo )西(xī )、临(lín )淄(zī )、济(jì )北(běi )、博(bó )阳(yáng )、城(chéng )阳(yáng )郡(jùn )七(qī )十(shí )三(sān )县(xiàn )立(lì )微(wēi )时(shí )外(wài )妇(fù )之(zhī )子(zǐ )肥(féi )为(wéi )齐(qí )王(wáng ),诸(zhū )民(mín )能(néng )齐(qí )言(yán )者(zhě )皆(jiē )以(yǐ )与(yǔ )齐(qí )。

上(shàng )以(yǐ )韩(hán )王(wáng )信(xìn )材(cái )武(wǔ ),所(suǒ )王(wáng )北(běi )近(jìn )巩(gǒng )、洛(luò ),南(nán )迫(pò )宛(wǎn )、叶(yè ),东(dōng )有(yǒu )淮(huái )阳(yáng ),皆(jiē )天(tiān )下(xià )劲(jìn )兵(bīng )处(chù );乃(nǎi )以(yǐ )太(tài )原(yuán )郡(jùn )三(sān )十(shí )一(yī )县(xiàn )为(wéi )韩(hán )国(guó ),徙(xǐ )韩(hán )王(wáng )信(xìn )王(wáng )太(tài )原(yuán )以(yǐ )北(běi ),备(bèi )御(yù )胡(hú ),都(dōu )晋(jìn )阳(yáng )。信(xìn )上(shàng )书(shū )曰(yuē ):“国(guó )被(bèi )边(biān ),匈(xiōng )奴(nú )数(shù )入(rù )寇(kòu );晋(jìn )阳(yáng )去(qù )塞(sāi )远(yuǎn ),请(qǐng )治(zhì )马(mǎ )邑(yì )。”上(shàng )许(xǔ )之(zhī )。

上(shàng )已(yǐ )封(fēng )大(dà )功(gōng )臣(chén )二(èr )十(shí )馀(yú )人(rén ),其(qí )馀(yú )日(rì )夜(yè )争(zhēng )功(gōng )不(bú )决(jué ),未(wèi )得(dé )行(háng )封(fēng )。上(shàng )在(zài )洛(luò )阳(yáng )南(nán )宫(gōng ),从(cóng )复(fù )道(dào )望(wàng )见(jiàn )诸(zhū )将(jiāng ),往(wǎng )往(wǎng )相(xiàng )与(yǔ )坐(zuò )沙(shā )中(zhōng )语(yǔ )。上(shàng )曰(yuē ):“此(cǐ )何(hé )语(yǔ )?”留(liú )侯(hóu )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )不(bú )知(zhī )乎(hū )?此(cǐ )谋(móu )反(fǎn )耳(ěr )!”上(shàng )曰(yuē ):“天(tiān )下(xià )属(shǔ )安(ān )定(dìng ),何(hé )故(gù )反(fǎn )乎(hū )?”留(liú )侯(hóu )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )起(qǐ )布(bù )衣(yī ),以(yǐ )此(cǐ )属(shǔ )取(qǔ )天(tiān )下(xià )。今(jīn )陛(bì )下(xià )为(wéi )天(tiān )子(zǐ ),而(ér )所(suǒ )封(fēng )皆(jiē )故(gù )人(rén )所(suǒ )亲(qīn )爱(ài ),所(suǒ )诛(zhū )皆(jiē )平(píng )生(shēng )所(suǒ )仇(chóu )怨(yuàn )。今(jīn )军(jūn )吏(lì )计(jì )功(gōng ),以(yǐ )天(tiān )下(xià )不(bú )足(zú )遍(biàn )封(fēng );此(cǐ )属(shǔ )畏(wèi )陛(bì )下(xià )不(bú )能(néng )尽(jìn )封(fēng ),恐(kǒng )又(yòu )见(jiàn )疑(yí )平(píng )生(shēng )过(guò )失(shī )及(jí )诛(zhū ),故(gù )即(jí )相(xiàng )聚(jù )谋(móu )反(fǎn )耳(ěr )。”上(shàng )乃(nǎi )忧(yōu )曰(yuē ):“为(wéi )之(zhī )奈(nài )何(hé )?”留(liú )侯(hóu )曰(yuē ):“上(shàng )平(píng )生(shēng )所(suǒ )憎(zēng )、群(qún )臣(chén )所(suǒ )共(gòng )知(zhī ),谁(shuí )最(zuì )甚(shèn )者(zhě )?”上(shàng )曰(yuē ):“雍(yōng )齿(chǐ )与(yǔ )我(wǒ )有(yǒu )故(gù )怨(yuàn ),数(shù )尝(cháng )窘(jiǒng )辱(rǔ )我(wǒ );我(wǒ )欲(yù )杀(shā )之(zhī ),为(wéi )其(qí )功(gōng )多(duō ),故(gù )不(bú )忍(rěn )。”留(liú )侯(hóu )曰(yuē ):“今(jīn )急(jí )先(xiān )封(fēng )雍(yōng )齿(chǐ ),则(zé )群(qún )臣(chén )人(rén )人(rén )自(zì )坚(jiān )矣(yǐ )。”于(yú )是(shì )上(shàng )乃(nǎi )置(zhì )酒(jiǔ ),封(fēng )雍(yōng )齿(chǐ )为(wéi )什(shí )方(fāng )侯(hóu );而(ér )急(jí )趋(qū )丞(chéng )相(xiàng )、御(yù )史(shǐ )定(dìng )功(gōng )行(háng )封(fēng )。群(qún )臣(chén )罢(bà )酒(jiǔ ),皆(jiē )喜(xǐ ),曰(yuē ):“雍(yōng )齿(chǐ )尚(shàng )为(wéi )侯(hóu ),我(wǒ )属(shǔ )无(wú )患(huàn )矣(yǐ )!”

臣(chén )光(guāng )曰(yuē ):张(zhāng )良(liáng )为(wéi )高(gāo )帝(dì )谋(móu )臣(chén ),委(wěi )以(yǐ )心(xīn )腹(fù ),宜(yí )其(qí )知(zhī )无(wú )不(bú )言(yán );安(ān )有(yǒu )闻(wén )诸(zhū )将(jiāng )谋(móu )反(fǎn ),必(bì )待(dài )高(gāo )帝(dì )目(mù )见(jiàn )偶(ǒu )语(yǔ ),然(rán )后(hòu )乃(nǎi )言(yán )之(zhī )邪(xié )?盖(gài )以(yǐ )高(gāo )帝(dì )初(chū )得(dé )天(tiān )下(xià ),数(shù )用(yòng )爱(ài )憎(zēng )行(háng )诛(zhū )赏(shǎng ),或(huò )时(shí )害(hài )至(zhì )公(gōng ),群(qún )臣(chén )往(wǎng )往(wǎng )有(yǒu )觖(jué )望(wàng )自(zì )危(wēi )之(zhī )心(xīn ),故(gù )良(liáng )因(yīn )事(shì )纳(nà )忠(zhōng )以(yǐ )变(biàn )移(yí )帝(dì )意(yì ),使(shǐ )上(shàng )无(wú )阿(ā )私(sī )之(zhī )失(shī ),下(xià )无(wú )猜(cāi )惧(jù )之(zhī )谋(móu ),国(guó )家(jiā )无(wú )虞(yú ),利(lì )及(jí )后(hòu )世(shì )。若(ruò )良(liáng )者(zhě ),可(kě )谓(wèi )善(shàn )谏(jiàn )矣(yǐ )。列(liè )侯(hóu )毕(bì )已(yǐ )受(shòu )封(fēng ),诏(zhào )定(dìng )元(yuán )功(gōng )十(shí )八(bā )人(rén )位(wèi )次(cì )。皆(jiē )曰(yuē ):“平(píng )阳(yáng )侯(hóu )曹(cáo )参(cān ),身(shēn )被(bèi )七(qī )十(shí )创(chuàng ),攻(gōng )城(chéng )略(luè )地(dì ),功(gōng )最(zuì )多(duō ),宜(yí )第(dì )一(yī )。”谒(yè )者(zhě )、关(guān )内(nèi )侯(hóu )鄂(è )千(qiān )秋(qiū )进(jìn )曰(yuē ):“群(qún )臣(chén )议(yì )皆(jiē )误(wù )。夫(fū )曹(cáo )参(cān )虽(suī )有(yǒu )野(yě )战(zhàn )略(luè )地(dì )之(zhī )功(gōng ),此(cǐ )特(tè )一(yī )时(shí )之(zhī )事(shì )耳(ěr )。上(shàng )与(yǔ )楚(chǔ )相(xiàng )距(jù )五(wǔ )岁(suì ),失(shī )军(jūn )亡(wáng )众(zhòng ),跳(tiào )身(shēn )遁(dùn )者(zhě )数(shù )矣(yǐ ),然(rán )萧(xiāo )何(hé )常(cháng )从(cóng )关(guān )中(zhōng )遣(qiǎn )军(jūn )补(bǔ )其(qí )处(chù ),非(fēi )上(shàng )所(suǒ )诏(zhào )令(lìng )召(zhào ),而(ér )数(shù )万(wàn )众(zhòng )会(huì )。上(shàng )之(zhī )乏(fá )绝(jué )者(zhě )数(shù )矣(yǐ )。又(yòu )军(jūn )无(wú )见(jiàn )粮(liáng ),萧(xiāo )何(hé )转(zhuǎn )漕(cáo )关(guān )中(zhōng ),给(gěi )食(shí )不(bú )乏(fá )。陛(bì )下(xià )虽(suī )数(shù )亡(wáng )山(shān )东(dōng ),萧(xiāo )何(hé )常(cháng )全(quán )关(guān )中(zhōng )以(yǐ )待(dài )陛(bì )下(xià )。此(cǐ )万(wàn )世(shì )之(zhī )功(gōng )也(yě )。今(jīn )虽(suī )无(wú )曹(cáo )参(cān )等(děng )百(bǎi )数(shù ),何(hé )缺(quē )于(yú )汉(hàn );汉(hàn )得(dé )之(zhī ),不(bú )必(bì )待(dài )以(yǐ )全(quán )。奈(nài )何(hé )欲(yù )以(yǐ )一(yī )旦(dàn )之(zhī )功(gōng )而(ér )加(jiā )万(wàn )世(shì )之(zhī )功(gōng )哉(zāi )!萧(xiāo )何(hé )第(dì )一(yī ),曹(cáo )参(cān )次(cì )之(zhī )。”上(shàng )曰(yuē ):“善(shàn )!”于(yú )是(shì )乃(nǎi )赐(cì )萧(xiāo )何(hé )带(dài )剑(jiàn )履(lǚ )上(shàng )殿(diàn ),入(rù )朝(cháo )不(bú )趋(qū )。上(shàng )曰(yuē ):“吾(wú )闻(wén )进(jìn )贤(xián )受(shòu )上(shàng )赏(shǎng )。萧(xiāo )何(hé )功(gōng )虽(suī )高(gāo ),得(dé )鄂(è )君(jūn )乃(nǎi )益(yì )明(míng )。”于(yú )是(shì )因(yīn )鄂(è )千(qiān )秋(qiū )故(gù )所(suǒ )食(shí )邑(yì ),封(fēng )为(wéi )安(ān )平(píng )侯(hóu )。是(shì )日(rì ),悉(xī )封(fēng )何(hé )父(fù )子(zǐ )兄(xiōng )弟(dì )十(shí )馀(yú )人(rén ),皆(jiē )有(yǒu )食(shí )邑(yì );益(yì )封(fēng )何(hé )二(èr )千(qiān )户(hù )。上(shàng )归(guī )栎(lì )阳(yáng )。

夏(xià ),五(wǔ )月(yuè ),丙(bǐng )午(wǔ ),尊(zūn )太(tài )公(gōng )为(wéi )太(tài )上(shàng )皇(huáng )。

初(chū ),匈(xiōng )奴(nú )畏(wèi )秦(qín ),北(běi )徙(xǐ )十(shí )馀(yú )年(nián )。及(jí )秦(qín )灭(miè ),匈(xiōng )奴(nú )复(fù )稍(shāo )南(nán )渡(dù )河(hé )。单(dān )于(yú )头(tóu )曼(màn )有(yǒu )太(tài )子(zǐ )曰(yuē )冒(mào )顿(dùn )。后(hòu )有(yǒu )所(suǒ )爱(ài )阏(è )氏(shì ),生(shēng )少(shǎo )子(zǐ ),头(tóu )曼(màn )欲(yù )立(lì )之(zhī )。是(shì )时(shí ),东(dōng )胡(hú )强(qiáng )而(ér )月(yuè )氏(shì )盛(shèng ),乃(nǎi )使(shǐ )冒(mào )顿(dùn )质(zhì )于(yú )月(yuè )氏(shì )。既(jì )而(ér )头(tóu )曼(màn )急(jí )击(jī )月(yuè )氏(shì ),月(yuè )氏(shì )欲(yù )杀(shā )冒(mào )顿(dùn )。冒(mào )顿(dùn )盗(dào )其(qí )善(shàn )马(mǎ )骑(qí )之(zhī ),亡(wáng )归(guī );头(tóu )曼(màn )以(yǐ )为(wéi )壮(zhuàng ),令(lìng )将(jiāng )万(wàn )骑(qí )。冒(mào )顿(dùn )乃(nǎi )作(zuò )鸣(míng )镝(dí ),习(xí )勒(lè )其(qí )骑(qí )射(shè )。令(lìng )曰(yuē ):“鸣(míng )镝(dí )所(suǒ )射(shè )而(ér )不(bú )悉(xī )射(shè )者(zhě ),斩(zhǎn )之(zhī )!”冒(mào )顿(dùn )乃(nǎi )以(yǐ )鸣(míng )镝(dí )自(zì )射(shè )其(qí )善(shàn )马(mǎ ),既(jì )又(yòu )射(shè )其(qí )爱(ài )妻(qī );左(zuǒ )右(yòu )或(huò )不(bú )敢(gǎn )射(shè )者(zhě ),皆(jiē )斩(zhǎn )之(zhī )。最(zuì )后(hòu )以(yǐ )鸣(míng )镝(dí )射(shè )单(dān )于(yú )善(shàn )马(mǎ ),左(zuǒ )右(yòu )皆(jiē )射(shè )之(zhī )。于(yú )是(shì )冒(mào )顿(dùn )知(zhī )其(qí )可(kě )用(yòng )。从(cóng )头(tóu )曼(màn )猎(liè ),以(yǐ )鸣(míng )镝(dí )射(shè )头(tóu )曼(màn ),其(qí )左(zuǒ )右(yòu )亦(yì )皆(jiē )随(suí )鸣(míng )镝(dí )而(ér )射(shè )。遂(suí )杀(shā )头(tóu )曼(màn ),尽(jìn )诛(zhū )其(qí )后(hòu )母(mǔ )与(yǔ )弟(dì )及(jí )大(dà )臣(chén )不(bú )听(tīng )从(cóng )者(zhě )。冒(mào )顿(dùn )自(zì )立(lì )为(wéi )单(dān )于(yú )。东(dōng )胡(hú )闻(wén )冒(mào )顿(dùn )立(lì ),乃(nǎi )使(shǐ )使(shǐ )谓(wèi )冒(mào )顿(dùn ):“欲(yù )得(dé )头(tóu )曼(màn )时(shí )千(qiān )里(lǐ )马(mǎ )。”冒(mào )顿(dùn )问(wèn )群(qún )臣(chén ),群(qún )臣(chén )皆(jiē )曰(yuē ):“此(cǐ )匈(xiōng )奴(nú )宝(bǎo )马(mǎ )也(yě ),勿(wù )与(yǔ )!”冒(mào )顿(dùn )日(rì );“奈(nài )何(hé )与(yǔ )人(rén )邻(lín )国(guó )而(ér )爱(ài )一(yī )马(mǎ )乎(hū )!”遂(suí )与(yǔ )之(zhī )。居(jū )顷(qǐng )之(zhī ),东(dōng )胡(hú )又(yòu )使(shǐ )使(shǐ )谓(wèi )冒(mào )顿(dùn ):“欲(yù )得(dé )单(dān )于(yú )一(yī )阏(è )氏(shì )。”冒(mào )顿(dùn )复(fù )问(wèn )左(zuǒ )右(yòu ),左(zuǒ )右(yòu )皆(jiē )怒(nù )曰(yuē ):“东(dōng )胡(hú )无(wú )道(dào ),乃(nǎi )求(qiú )阏(è )氏(shì )!请(qǐng )击(jī )之(zhī )!”冒(mào )顿(dùn )曰(yuē ):“奈(nài )何(hé )与(yǔ )人(rén )邻(lín )国(guó )爱(ài )一(yī )女(nǚ )子(zǐ )乎(hū )!”遂(suí )取(qǔ )所(suǒ )爱(ài )阏(è )氏(shì )予(yǔ )东(dōng )胡(hú )。东(dōng )胡(hú )王(wáng )愈(yù )益(yì )骄(jiāo )。东(dōng )胡(hú )与(yǔ )匈(xiōng )奴(nú )中(zhōng )间(jiān )有(yǒu )弃(qì )地(dì )莫(mò )居(jū ),千(qiān )馀(yú )里(lǐ ),各(gè )居(jū )其(qí )边(biān ),为(wéi )瓯(ōu )脱(tuō )。东(dōng )胡(hú )使(shǐ )使(shǐ )谓(wèi )冒(mào )顿(dùn ):“此(cǐ )弃(qì )地(dì ),欲(yù )有(yǒu )之(zhī )。”冒(mào )顿(dùn )问(wèn )群(qún )臣(chén ),群(qún )臣(chén )或(huò )曰(yuē ):“此(cǐ )弃(qì )地(dì ),予(yǔ )之(zhī )亦(yì )乎(hū ),勿(wù )与(yǔ )亦(yì )可(kě )!”于(yú )是(shì )冒(mào )顿(dùn )大(dà )怒(nù )曰(yuē ):“地(dì )者(zhě ),国(guó )之(zhī )本(běn )也(yě ),奈(nài )何(hé )予(yǔ )之(zhī )!”诸(zhū )言(yán )予(yǔ )之(zhī )者(zhě ),皆(jiē )斩(zhǎn )之(zhī )。冒(mào )顿(dùn )上(shàng )马(mǎ ),令(lìng ):“国(guó )中(zhōng )有(yǒu )后(hòu )出(chū )者(zhě )斩(zhǎn )!”遂(suí )袭(xí )击(jī )东(dōng )胡(hú )。东(dōng )胡(hú )初(chū )轻(qīng )冒(mào )顿(dùn ),不(bú )为(wéi )备(bèi );冒(mào )顿(dùn )遂(suí )灭(miè )东(dōng )胡(hú )。既(jì )归(guī ),又(yòu )西(xī )击(jī )走(zǒu )月(yuè )氏(shì ),南(nán )并(bìng )楼(lóu )烦(fán )、白(bái )羊(yáng )河(hé )南(nán )王(wáng ),遂(suí )侵(qīn )燕(yàn )、代(dài ),悉(xī )收(shōu )蒙(méng )恬(tián )所(suǒ )夺(duó )匈(xiōng )奴(nú )故(gù )地(dì )与(yǔ )汉(hàn )关(guān )故(gù )河(hé )南(nán )塞(sāi )至(zhì )朝(cháo )那(nà )、肤(fū )施(shī )。是(shì )时(shí ),汉(hàn )兵(bīng )方(fāng )与(yǔ )项(xiàng )羽(yǔ )相(xiàng )距(jù ),中(zhōng )国(guó )罢(bà )于(yú )兵(bīng )革(gé ),以(yǐ )故(gù )冒(mào )顿(dùn )得(dé )自(zì )强(qiáng ),控(kòng )弦(xián )之(zhī )士(shì )三(sān )十(shí )馀(yú )万(wàn ),威(wēi )服(fú )诸(zhū )国(guó )。秋(qiū ),匈(xiōng )奴(nú )围(wéi )韩(hán )王(wáng )信(xìn )于(yú )马(mǎ )邑(yì )。信(xìn )数(shù )使(shǐ )使(shǐ )胡(hú ),求(qiú )和(hé )解(jiě )。汉(hàn )发(fā )兵(bīng )救(jiù )之(zhī )。疑(yí )信(xìn )数(shù )间(jiān )使(shǐ ),有(yǒu )二(èr )心(xīn ),使(shǐ )人(rén )责(zé )让(ràng )信(xìn )。信(xìn )恐(kǒng )诛(zhū ),九(jiǔ )月(yuè ),以(yǐ )马(mǎ )邑(yì )降(jiàng )匈(xiōng )奴(nú )。匈(xiōng )奴(nú )冒(mào )顿(dùn )因(yīn )引(yǐn )兵(bīng )南(nán )逾(yú )句(jù )注(zhù ),攻(gōng )太(tài )原(yuán ),至(zhì )晋(jìn )阳(yáng )。

帝(dì )悉(xī )去(qù )秦(qín )苛(kē )仪(yí )法(fǎ ),为(wéi )简(jiǎn )易(yì )。群(qún )臣(chén )饮(yǐn )酒(jiǔ )争(zhēng )功(gōng ),醉(zuì ),或(huò )妄(wàng )呼(hū ),拔(bá )剑(jiàn )击(jī )柱(zhù ),帝(dì )益(yì )厌(yàn )之(zhī )。叔(shū )孙(sūn )通(tōng )说(shuō )上(shàng )曰(yuē ):“夫(fū )儒(rú )者(zhě )难(nán )与(yǔ )进(jìn )取(qǔ ),可(kě )与(yǔ )守(shǒu )成(chéng )。臣(chén )愿(yuàn )征(zhēng )鲁(lǔ )诸(zhū )生(shēng ),与(yǔ )臣(chén )弟(dì )子(zǐ )共(gòng )起(qǐ )朝(cháo )仪(yí )。”帝(dì )曰(yuē ):“得(dé )无(wú )难(nán )乎(hū )?”叔(shū )孙(sūn )通(tōng )曰(yuē ):“五(wǔ )帝(dì )异(yì )乐(lè ),三(sān )王(wáng )不(bú )同(tóng )礼(lǐ ),礼(lǐ )者(zhě ),因(yīn )时(shí )世(shì )、人(rén )情(qíng )为(wéi )之(zhī )节(jiē )文(wén )者(zhě )也(yě )。臣(chén )愿(yuàn )颇(pō )采(cǎi )古(gǔ )礼(lǐ ),与(yǔ )秦(qín )仪(yí )杂(zá )就(jiù )之(zhī )。”上(shàng )曰(yuē ):“可(kě )试(shì )为(wéi )之(zhī ),令(lìng )易(yì )知(zhī ),度(dù )吾(wú )所(suǒ )能(néng )行(háng )者(zhě )为(wéi )之(zhī )。”于(yú )是(shì )叔(shū )孙(sūn )通(tōng )使(shǐ )征(zhēng )鲁(lǔ )诸(zhū )生(shēng )三(sān )十(shí )馀(yú )人(rén )。鲁(lǔ )有(yǒu )两(liǎng )生(shēng )不(bú )肯(kěn )行(háng ),曰(yuē ):“公(gōng )所(suǒ )事(shì )者(zhě )且(qiě )十(shí )主(zhǔ ),皆(jiē )面(miàn )谀(yú )以(yǐ )得(dé )亲(qīn )贵(guì )。今(jīn )天(tiān )下(xià )初(chū )定(dìng ),死(sǐ )者(zhě )未(wèi )葬(zàng ),伤(shāng )者(zhě )未(wèi )起(qǐ ),又(yòu )欲(yù )起(qǐ )礼(lǐ )、乐(lè )。礼(lǐ )、乐(lè )所(suǒ )由(yóu )起(qǐ ),积(jī )德(dé )百(bǎi )年(nián )而(ér )后(hòu )可(kě )兴(xìng )也(yě )。吾(wú )不(bú )忍(rěn )为(wéi )公(gōng )所(suǒ )为(wéi )。公(gōng )去(qù )矣(yǐ ),无(wú )污(wū )我(wǒ )!”叔(shū )孙(sūn )通(tōng )笑(xiào )曰(yuē ):“若(ruò )真(zhēn )鄙(bǐ )儒(rú )也(yě ),不(bú )知(zhī )时(shí )变(biàn )。”遂(suí )与(yǔ )所(suǒ )微(wēi )三(sān )十(shí )人(rén )西(xī ),及(jí )上(shàng )左(zuǒ )右(yòu )为(wéi )学(xué )者(zhě )与(yǔ )其(qí )弟(dì )子(zǐ )百(bǎi )馀(yú )人(rén ),为(wéi )绵(mián )蕞(zuì ),野(yě )外(wài )习(xí )之(zhī )。月(yuè )馀(yú ),言(yán )于(yú )上(shàng )曰(yuē ):“可(kě )试(shì )观(guān )矣(yǐ )。”上(shàng )使(shǐ )行(háng )礼(lǐ ),曰(yuē ):“吾(wú )能(néng )为(wéi )此(cǐ )。”乃(nǎi )令(lìng )群(qún )臣(chén )习(xí )肄(yì )。

太(tài )祖(zǔ )高(gāo )皇(huáng )帝(dì )中(zhōng )七(qī )年(nián )(辛(xīn )丑(chǒu ),公(gōng )元(yuán )前(qián )二(èr )零(líng )零(líng )年(nián ))

冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),长(zhǎng )乐(lè )宫(gōng )成(chéng ),诸(zhū )侯(hóu )群(qún )臣(chén )皆(jiē )朝(cháo )贺(hè )。先(xiān )平(píng )明(míng ),谒(yè )者(zhě )治(zhì )礼(lǐ ),以(yǐ )次(cì )引(yǐn )入(rù )殿(diàn )门(mén ),陈(chén )东(dōng )、西(xī )乡(xiāng )。卫(wèi )官(guān )侠(xiá )陛(bì )及(jí )罗(luó )立(lì )廷(tíng )中(zhōng ),皆(jiē )执(zhí )兵(bīng ),张(zhāng )旗(qí )帜(zhì )。于(yú )是(shì )皇(huáng )帝(dì )传(chuán )警(jǐng ),辇(niǎn )出(chū )房(fáng );引(yǐn )诸(zhū )侯(hóu )王(wáng )以(yǐ )下(xià )至(zhì )吏(lì )六(liù )百(bǎi )石(shí )以(yǐ )次(cì )奉(fèng )贺(hè ),莫(mò )不(bú )振(zhèn )恐(kǒng )肃(sù )敬(jìng )。至(zhì )礼(lǐ )毕(bì ),复(fù )置(zhì )法(fǎ )酒(jiǔ )。诸(zhū )侍(shì )坐(zuò )殿(diàn )上(shàng ),皆(jiē )伏(fú ),抑(yì )首(shǒu );以(yǐ )尊(zūn )卑(bēi )次(cì )起(qǐ )上(shàng )寿(shòu )。觞(shāng )九(jiǔ )行(háng ),谒(yè )者(zhě )言(yán )“置(zhì )酒(jiǔ )”,御(yù )史(shǐ )执(zhí )法(fǎ )举(jǔ )不(bú )如(rú )仪(yí )者(zhě ),辄(zhé )引(yǐn )去(qù )。竟(jìng )朝(cháo )置(zhì )酒(jiǔ ),无(wú )敢(gǎn )讙(huān )哗(huá )失(shī )礼(lǐ )者(zhě )。于(yú )是(shì )帝(dì )曰(yuē ):“吾(wú )乃(nǎi )今(jīn )日(rì )知(zhī )为(wéi )皇(huáng )帝(dì )之(zhī )贵(guì )也(yě )!”乃(nǎi )拜(bài )叔(shū )孙(sūn )通(tōng )为(wéi )太(tài )常(cháng ),赐(cì )金(jīn )五(wǔ )百(bǎi )斤(jīn )。初(chū ),秦(qín )有(yǒu )天(tiān )下(xià ),悉(xī )内(nèi )六(liù )国(guó )礼(lǐ )仪(yí ),采(cǎi )择(zé )其(qí )尊(zūn )君(jūn )、抑(yì )臣(chén )者(zhě )存(cún )之(zhī )。及(jí )通(tōng )制(zhì )礼(lǐ ),颇(pō )有(yǒu )所(suǒ )增(zēng )损(sǔn ),大(dà )抵(dǐ )皆(jiē )袭(xí )秦(qín )故(gù ),自(zì )天(tiān )子(zǐ )称(chēng )号(hào )下(xià )至(zhì )佐(zuǒ )僚(liáo )及(jí )宫(gōng )室(shì )、官(guān )名(míng ),少(shǎo )所(suǒ )变(biàn )改(gǎi )。其(qí )书(shū ),后(hòu )与(yǔ )律(lǜ )、令(lìng )同(tóng )录(lù ),藏(cáng )于(yú )理(lǐ )官(guān )。法(fǎ )家(jiā )又(yòu )复(fù )不(bú )传(chuán ),民(mín )臣(chén )莫(mò )有(yǒu )言(yán )者(zhě )焉(yān )。

臣(chén )光(guāng )曰(yuē ):礼(lǐ )之(zhī )为(wéi )物(wù )大(dà )矣(yǐ )!用(yòng )之(zhī )于(yú )身(shēn ),则(zé )动(dòng )静(jìng )有(yǒu )法(fǎ )而(ér )百(bǎi )行(háng )备(bèi )焉(yān );用(yòng )之(zhī )于(yú )家(jiā ),则(zé )内(nèi )外(wài )有(yǒu )别(bié )而(ér )九(jiǔ )族(zú )睦(mù )焉(yān );用(yòng )之(zhī )于(yú )乡(xiāng ),则(zé )长(zhǎng )幼(yòu )有(yǒu )伦(lún )而(ér )俗(sú )化(huà )美(měi )焉(yān );用(yòng )之(zhī )于(yú )国(guó ),则(zé )君(jūn )臣(chén )有(yǒu )叙(xù )而(ér )政(zhèng )治(zhì )成(chéng )焉(yān );用(yòng )之(zhī )于(yú )天(tiān )下(xià ),则(zé )诸(zhū )侯(hóu )顺(shùn )服(fú )而(ér )纪(jì )纲(gāng )正(zhèng )焉(yān );岂(qǐ )直(zhí )几(jǐ )席(xí )之(zhī )上(shàng )、户(hù )庭(tíng )之(zhī )间(jiān )得(dé )之(zhī )而(ér )不(bú )乱(luàn )哉(zāi )!夫(fū )以(yǐ )高(gāo )祖(zǔ )之(zhī )明(míng )达(dá ),闻(wén )陆(lù )贾(jiǎ )之(zhī )言(yán )而(ér )称(chēng )善(shàn ),睹(dǔ )叔(shū )孙(sūn )通(tōng )之(zhī )仪(yí )而(ér )叹(tàn )息(xī );然(rán )所(suǒ )以(yǐ )不(bú )能(néng )比(bǐ )肩(jiān )于(yú )三(sān )代(dài )之(zhī )王(wáng )者(zhě ),病(bìng )于(yú )不(bú )学(xué )而(ér )已(yǐ )。当(dāng )是(shì )之(zhī )时(shí ),得(dé )大(dà )儒(rú )而(ér )佐(zuǒ )之(zhī ),与(yǔ )之(zhī )以(yǐ )礼(lǐ )为(wéi )天(tiān )下(xià ),其(qí )功(gōng )烈(liè )岂(qǐ )若(ruò )是(shì )而(ér )止(zhǐ )哉(zāi )!惜(xī )夫(fū ),叔(shū )孙(sūn )生(shēng )之(zhī )为(wéi )器(qì )小(xiǎo )也(yě )!徒(tú )窃(qiè )礼(lǐ )之(zhī )糠(kāng )粃(bǐ ),以(yǐ )依(yī )世(shì )、谐(xié )俗(sú )、取(qǔ )宠(chǒng )而(ér )已(yǐ ),遂(suí )使(shǐ )先(xiān )王(wáng )之(zhī )礼(lǐ )沦(lún )没(méi )而(ér )不(bú )振(zhèn ),以(yǐ )迄(qì )于(yú )今(jīn ),岂(qǐ )不(bú )痛(tòng )甚(shèn )矣(yǐ )哉(zāi )!是(shì )以(yǐ )扬(yáng )子(zǐ )讥(jī )之(zhī )曰(yuē ):“昔(xī )者(zhě )鲁(lǔ )有(yǒu )大(dà )臣(chén ),史(shǐ )失(shī )其(qí )名(míng ),曰(yuē ):‘何(hé )如(rú )其(qí )大(dà )也(yě )!’曰(yuē ):‘叔(shū )孙(sūn )通(tōng )欲(yù )制(zhì )君(jūn )臣(chén )之(zhī )仪(yí ),召(zhào )先(xiān )生(shēng )于(yú )鲁(lǔ ),所(suǒ )不(bú )能(néng )致(zhì )者(zhě )二(èr )人(rén )。’曰(yuē ):‘若(ruò )是(shì ),则(zé )仲(zhòng )尼(ní )之(zhī )开(kāi )迹(jì )诸(zhū )侯(hóu )也(yě )非(fēi )邪(xié )?”曰(yuē ):‘仲(zhòng )尼(ní )开(kāi )迹(jì ),将(jiāng )以(yǐ )自(zì )用(yòng )也(yě )。如(rú )委(wěi )己(jǐ )而(ér )从(cóng )人(rén ),虽(suī )有(yǒu )规(guī )矩(jǔ )、准(zhǔn )绳(shéng ),焉(yān )得(dé )而(ér )用(yòng )之(zhī )!’”善(shàn )乎(hū )扬(yáng )子(zǐ )之(zhī )言(yán )也(yě )!夫(fū )大(dà )儒(rú )者(zhě ),恶(è )肯(kěn )毁(huǐ )其(qí )规(guī )矩(jǔ )、准(zhǔn )绳(shéng )以(yǐ )趋(qū )一(yī )时(shí )之(zhī )功(gōng )哉(zāi )!

上(shàng )自(zì )将(jiāng )击(jī )韩(hán )王(wáng )信(xìn ),破(pò )其(qí )军(jūn )于(yú )铜(tóng )鞮(dī ),斩(zhǎn )其(qí )将(jiāng )王(wáng )喜(xǐ )。信(xìn )亡(wáng )走(zǒu )匈(xiōng )奴(nú );白(bái )土(tǔ )人(rén )曼(màn )丘(qiū )臣(chén )、王(wáng )黄(huáng )等(děng )立(lì )赵(zhào )苗(miáo )裔(yì )赵(zhào )利(lì )为(wéi )王(wáng ),复(fù )收(shōu )信(xìn )败(bài )散(sàn )兵(bīng ),与(yǔ )信(xìn )及(jí )匈(xiōng )奴(nú )谋(móu )攻(gōng )汉(hàn )。匈(xiōng )奴(nú )使(shǐ )左(zuǒ )、右(yòu )贤(xián )王(wáng )将(jiāng )万(wàn )馀(yú )骑(qí ),与(yǔ )王(wáng )黄(huáng )等(děng )屯(tún )广(guǎng )武(wǔ )以(yǐ )南(nán ),至(zhì )晋(jìn )阳(yáng ),汉(hàn )兵(bīng )击(jī )之(zhī ),匈(xiōng )奴(nú )辄(zhé )败(bài )走(zǒu ),已(yǐ )复(fù )屯(tún )聚(jù ),汉(hàn )兵(bīng )乘(chéng )胜(shèng )追(zhuī )之(zhī )。会(huì )天(tiān )大(dà )寒(hán ),雨(yǔ )雪(xuě ),士(shì )卒(zú )堕(duò )指(zhǐ )者(zhě )什(shí )二(èr )三(sān )。

上(shàng )居(jū )晋(jìn )阳(yáng ),闻(wén )冒(mào )顿(dùn )居(jū )代(dài )谷(gǔ ),欲(yù )击(jī )之(zhī )。使(shǐ )人(rén )觇(chān )匈(xiōng )奴(nú ),冒(mào )顿(dùn )匿(nì )其(qí )壮(zhuàng )士(shì )、肥(féi )牛(niú )马(mǎ ),但(dàn )见(jiàn )老(lǎo )弱(ruò )及(jí )羸(léi )畜(chù )。使(shǐ )者(zhě )十(shí )辈(bèi )来(lái ),皆(jiē )言(yán )匈(xiōng )奴(nú )可(kě )击(jī )。上(shàng )复(fù )使(shǐ )刘(liú )敬(jìng )往(wǎng )使(shǐ )匈(xiōng )奴(nú ),未(wèi )还(hái );汉(hàn )悉(xī )兵(bīng )三(sān )十(shí )二(èr )万(wàn )北(běi )逐(zhú )之(zhī ),逾(yú )句(jù )注(zhù )。刘(liú )敬(jìng )还(hái ),报(bào )曰(yuē ):“两(liǎng )国(guó )相(xiàng )击(jī ),此(cǐ )宜(yí )夸(kuā )矜(jīn ),见(jiàn )所(suǒ )长(zhǎng )。今(jīn )臣(chén )往(wǎng ),徒(tú )见(jiàn )羸(léi )瘠(jí )、老(lǎo )弱(ruò ),此(cǐ )必(bì )欲(yù )见(jiàn )短(duǎn ),伏(fú )奇(qí )兵(bīng )以(yǐ )争(zhēng )利(lì )。愚(yú )以(yǐ )为(wéi )匈(xiōng )奴(nú )不(bú )可(kě )击(jī )也(yě )。”是(shì )时(shí ),汉(hàn )兵(bīng )已(yǐ )业(yè )行(háng ),上(shàng )怒(nù ),骂(mà )刘(liú )敬(jìng )曰(yuē ):“齐(qí )虏(lǔ )以(yǐ )口(kǒu )舌(shé )得(dé )官(guān ),今(jīn )乃(nǎi )妄(wàng )言(yán )沮(jǔ )吾(wú )军(jūn )!”械(xiè )系(xì )敬(jìng )广(guǎng )武(wǔ )。帝(dì )先(xiān )至(zhì )平(píng )城(chéng ),兵(bīng )未(wèi )尽(jìn )到(dào );冒(mào )顿(dùn )纵(zòng )精(jīng )兵(bīng )四(sì )十(shí )万(wàn )骑(qí ),围(wéi )帝(dì )于(yú )白(bái )登(dēng )七(qī )日(rì ),汉(hàn )兵(bīng )中(zhōng )外(wài )不(bú )得(dé )相(xiàng )救(jiù )饷(xiǎng )。帝(dì )用(yòng )陈(chén )平(píng )秘(mì )计(jì ),使(shǐ )使(shǐ )间(jiān )厚(hòu )遗(yí )阏(è )氏(shì )。阏(è )氏(shì )谓(wèi )冒(mào )顿(dùn )曰(yuē ):“两(liǎng )主(zhǔ )不(bú )相(xiàng )困(kùn )。今(jīn )得(dé )汉(hàn )地(dì ),而(ér )单(dān )于(yú )终(zhōng )非(fēi )能(néng )居(jū )之(zhī )也(yě )。且(qiě )汉(hàn )主(zhǔ )亦(yì )有(yǒu )神(shén )灵(líng ),单(dān )于(yú )察(chá )之(zhī )!”冒(mào )顿(dùn )与(yǔ )王(wáng )黄(huáng )、赵(zhào )利(lì )期(qī ),而(ér )黄(huáng )、利(lì )兵(bīng )不(bú )来(lái ),疑(yí )其(qí )与(yǔ )汉(hàn )有(yǒu )谋(móu ),乃(nǎi )解(jiě )围(wéi )之(zhī )一(yī )角(jiǎo )。会(huì )天(tiān )大(dà )雾(wù ),汉(hàn )使(shǐ )人(rén )往(wǎng )来(lái ),匈(xiōng )奴(nú )不(bú )觉(jiào )。陈(chén )平(píng )请(qǐng )令(lìng )强(qiáng )弩(nǔ )傅(fù )两(liǎng )矢(shǐ ),外(wài )乡(xiāng ),从(cóng )解(jiě )角(jiǎo )直(zhí )出(chū )。帝(dì )出(chū )围(wéi ),欲(yù )驱(qū );太(tài )仆(pú )滕(téng )公(gōng )固(gù )徐(xú )行(háng )。至(zhì )平(píng )城(chéng ),汉(hàn )大(dà )军(jūn )亦(yì )到(dào ),胡(hú )骑(qí )遂(suí )解(jiě )去(qù )。汉(hàn )亦(yì )罢(bà )兵(bīng )归(guī ),令(lìng )樊(fán )哙(kuài )止(zhǐ )定(dìng )代(dài )地(dì )。上(shàng )至(zhì )广(guǎng )武(wǔ ),赦(shè )刘(liú )敬(jìng ),曰(yuē ):“吾(wú )不(bú )用(yòng )公(gōng )言(yán ),以(yǐ )困(kùn )平(píng )城(chéng );吾(wú )皆(jiē )已(yǐ )斩(zhǎn )前(qián )使(shǐ )十(shí )辈(bèi )矣(yǐ )。”乃(nǎi )封(fēng )敬(jìng )二(èr )千(qiān )户(hù )为(wéi )关(guān )内(nèi )侯(hóu ),号(hào )为(wéi )建(jiàn )信(xìn )侯(hóu )。帝(dì )南(nán )过(guò )曲(qǔ )逆(nì ),曰(yuē ):“壮(zhuàng )哉(zāi )县(xiàn )!吾(wú )行(háng )天(tiān )下(xià ),独(dú )见(jiàn )洛(luò )阳(yáng )与(yǔ )是(shì )耳(ěr )。”乃(nǎi )更(gèng )封(fēng )陈(chén )平(píng )为(wéi )曲(qǔ )逆(nì )侯(hóu ),尽(jìn )食(shí )之(zhī )。平(píng )从(cóng )帝(dì )征(zhēng )伐(fá ),凡(fán )六(liù )出(chū )奇(qí )计(jì ),辄(zhé )益(yì )封(fēng )邑(yì )焉(yān )。

十(shí )二(èr )月(yuè ),上(shàng )还(hái ),过(guò )赵(zhào )。赵(zhào )王(wáng )敖(áo )执(zhí )子(zǐ )婿(xù )礼(lǐ )甚(shèn )卑(bēi ),上(shàng )箕(jī )倨(jù )慢(màn )骂(mà )之(zhī )。赵(zhào )相(xiàng )贯(guàn )高(gāo )、赵(zhào )午(wǔ )等(děng )皆(jiē )怒(nù ),曰(yuē ):“吾(wú )王(wáng ),孱(chán )王(wáng )也(yě )!”乃(nǎi )说(shuō )王(wáng )曰(yuē ):“天(tiān )下(xià )豪(háo )桀(jié )并(bìng )起(qǐ ),能(néng )者(zhě )先(xiān )立(lì )。今(jīn )王(wáng )事(shì )帝(dì )甚(shèn )恭(gōng ),而(ér )帝(dì )无(wú )礼(lǐ );请(qǐng )为(wéi )王(wáng )杀(shā )之(zhī )!”张(zhāng )敖(áo )啮(niè )其(qí )指(zhǐ )出(chū )血(xuè ),曰(yuē ):“君(jūn )何(hé )言(yán )之(zhī )误(wù )!先(xiān )人(rén )亡(wáng )国(guó ),赖(lài )帝(dì )得(dé )复(fù ),德(dé )流(liú )子(zǐ )孙(sūn );秋(qiū )豪(háo )皆(jiē )帝(dì )力(lì )也(yě )。愿(yuàn )君(jūn )无(wú )复(fù )出(chū )口(kǒu )!”贯(guàn )高(gāo )、赵(zhào )午(wǔ )等(děng )皆(jiē )相(xiàng )谓(wèi )曰(yuē ):“乃(nǎi )吾(wú )等(děng )非(fēi )也(yě )。吾(wú )王(wáng )长(zhǎng )者(zhě ),不(bú )倍(bèi )德(dé );且(qiě )吾(wú )等(děng )义(yì )不(bú )辱(rǔ )。今(jīn )帝(dì )辱(rǔ )我(wǒ )王(wáng ),故(gù )欲(yù )杀(shā )之(zhī ),何(hé )洿(wū )王(wáng )为(wéi )!事(shì )成(chéng )归(guī )王(wáng ),事(shì )败(bài )独(dú )身(shēn )坐(zuò )耳(ěr )!”

匈(xiōng )奴(nú )攻(gōng )代(dài )。代(dài )王(wáng )喜(xǐ )弃(qì )国(guó )自(zì )归(guī ),赦(shè )为(wéi )郃(xiá )阳(yáng )侯(hóu )。辛(xīn )卯(mǎo ),立(lì )皇(huáng )子(zǐ )如(rú )意(yì )为(wéi )代(dài )王(wáng )。

春(chūn ),二(èr )月(yuè ),上(shàng )至(zhì )长(zhǎng )安(ān )。萧(xiāo )何(hé )治(zhì )未(wèi )央(yāng )宫(gōng ),上(shàng )见(jiàn )其(qí )壮(zhuàng )丽(lì ),甚(shèn )怒(nù ),谓(wèi )何(hé )曰(yuē ):“天(tiān )下(xià )匈(xiōng )匈(xiōng ),苦(kǔ )战(zhàn )数(shù )岁(suì ),成(chéng )败(bài )未(wèi )可(kě )知(zhī ),是(shì )何(hé )治(zhì )宫(gōng )室(shì )过(guò )度(dù )也(yě )!”何(hé )曰(yuē ):“天(tiān )下(xià )方(fāng )未(wèi )定(dìng ),故(gù )可(kě )因(yīn )以(yǐ )就(jiù )宫(gōng )室(shì )。且(qiě )夫(fū )天(tiān )子(zǐ )以(yǐ )四(sì )海(hǎi )为(wéi )家(jiā ),非(fēi )壮(zhuàng )丽(lì )无(wú )以(yǐ )重(zhòng )威(wēi ),且(qiě )无(wú )令(lìng )后(hòu )世(shì )有(yǒu )以(yǐ )加(jiā )也(yě )。”上(shàng )说(shuō )。

臣(chén )光(guāng )曰(yuē ):王(wáng )者(zhě )以(yǐ )仁(rén )义(yì )为(wéi )丽(lì ),道(dào )德(dé )为(wéi )威(wēi ),未(wèi )闻(wén )其(qí )以(yǐ )宫(gōng )室(shì )填(tián )服(fú )天(tiān )下(xià )也(yě )。天(tiān )下(xià )未(wèi )定(dìng ),当(dāng )克(kè )己(jǐ )节(jiē )用(yòng )以(yǐ )趋(qū )民(mín )之(zhī )急(jí );而(ér )顾(gù )以(yǐ )宫(gōng )室(shì )为(wéi )先(xiān ),岂(qǐ )可(kě )谓(wèi )之(zhī )知(zhī )所(suǒ )务(wù )哉(zāi )!昔(xī )禹(yǔ )卑(bēi )宫(gōng )室(shì )而(ér )桀(jié )为(wéi )倾(qīng )宫(gōng )。创(chuàng )业(yè )垂(chuí )统(tǒng )之(zhī )君(jūn ),躬(gōng )行(háng )节(jiē )俭(jiǎn )以(yǐ )示(shì )子(zǐ )孙(sūn ),其(qí )末(mò )流(liú )犹(yóu )入(rù )于(yú )淫(yín )靡(mí ),况(kuàng )示(shì )之(zhī )以(yǐ )侈(chǐ )乎(hū )!乃(nǎi )云(yún )“无(wú )令(lìng )后(hòu )世(shì )有(yǒu )以(yǐ )加(jiā )”,岂(qǐ )不(bú )谬(miù )哉(zāi )!至(zhì )于(yú )孝(xiào )武(wǔ ),卒(zú )以(yǐ )宫(gōng )室(shì )罢(bà )敝(bì )天(tiān )下(xià ),未(wèi )必(bì )不(bú )由(yóu )酂(zàn )侯(hóu )启(qǐ )之(zhī )也(yě )!

上(shàng )自(zì )栎(lì )阳(yáng )徙(xǐ )都(dōu )长(zhǎng )安(ān )。

初(chū )置(zhì )宗(zōng )正(zhèng )官(guān ),以(yǐ )序(xù )九(jiǔ )族(zú )。

夏(xià ),四(sì )月(yuè ),帝(dì )行(háng )如(rú )洛(luò )阳(yáng )。

阅读:25701

打赏捐助〔Donate〕>>>

《汉纪三》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库