司马相如列传【登录】

《史记》 > 七十列传 > 《司马相如列传》 > 拼音版

司(sī )马(mǎ )相(xiàng )如(rú )者(zhě ),蜀(shǔ )郡(jùn )成(chéng )都(dōu )人(rén )也(yě ),字(zì )长(zhǎng )卿(qīng )。少(shǎo )时(shí )好(hǎo )读(dú )书(shū ),学(xué )击(jī )剑(jiàn ),故(gù )其(qí )亲(qīn )名(míng )之(zhī )曰(yuē )犬(quǎn )子(zǐ )。相(xiàng )如(rú )既(jì )学(xué ),慕(mù )蔺(lìn )相(xiàng )如(rú )之(zhī )为(wéi )人(rén ),更(gèng )名(míng )相(xiàng )如(rú )。以(yǐ )赀(zī )为(wéi )郎(láng ),事(shì )孝(xiào )景(jǐng )帝(dì ),为(wéi )武(wǔ )骑(qí )常(cháng )侍(shì ),非(fēi )其(qí )好(hǎo )也(yě )。会(huì )景(jǐng )帝(dì )不(bú )好(hǎo )辞(cí )赋(fù ),是(shì )时(shí )梁(liáng )孝(xiào )王(wáng )来(lái )朝(cháo ),从(cóng )游(yóu )说(shuō )之(zhī )士(shì )齐(qí )人(rén )邹(zōu )阳(yáng )、淮(huái )阴(yīn )枚(méi )乘(chéng )、吴(wú )庄(zhuāng )忌(jì )夫(fū )子(zǐ )之(zhī )徒(tú ),相(xiàng )如(rú )见(jiàn )而(ér )说(shuō )之(zhī ),因(yīn )病(bìng )免(miǎn ),客(kè )游(yóu )梁(liáng )。梁(liáng )孝(xiào )王(wáng )令(lìng )与(yǔ )诸(zhū )生(shēng )同(tóng )舍(shě ),相(xiàng )如(rú )得(dé )与(yǔ )诸(zhū )生(shēng )游(yóu )士(shì )居(jū )数(shù )岁(suì ),乃(nǎi )著(zhe )子(zǐ )虚(xū )之(zhī )赋(fù )。

会(huì )梁(liáng )孝(xiào )王(wáng )卒(zú ),相(xiàng )如(rú )归(guī ),而(ér )家(jiā )贫(pín ),无(wú )以(yǐ )自(zì )业(yè )。素(sù )与(yǔ )临(lín )邛(qióng )令(lìng )王(wáng )吉(jí )相(xiàng )善(shàn ),吉(jí )曰(yuē ):“长(zhǎng )卿(qīng )久(jiǔ )宦(huàn )游(yóu )不(bú )遂(suí ),而(ér )来(lái )过(guò )我(wǒ )。”於(yú )是(shì )相(xiàng )如(rú )往(wǎng ),舍(shě )都(dōu )亭(tíng )。临(lín )邛(qióng )令(lìng )缪(miù )为(wéi )恭(gōng )敬(jìng ),日(rì )往(wǎng )朝(cháo )相(xiàng )如(rú )。相(xiàng )如(rú )初(chū )尚(shàng )见(jiàn )之(zhī ),後(hòu )称(chēng )病(bìng ),使(shǐ )从(cóng )者(zhě )谢(xiè )吉(jí ),吉(jí )愈(yù )益(yì )谨(jǐn )肃(sù )。临(lín )邛(qióng )中(zhōng )多(duō )富(fù )人(rén ),而(ér )卓(zhuó )王(wáng )孙(sūn )家(jiā )僮(tóng )八(bā )百(bǎi )人(rén ),程(chéng )郑(zhèng )亦(yì )数(shù )百(bǎi )人(rén ),二(èr )人(rén )乃(nǎi )相(xiàng )谓(wèi )曰(yuē ):“令(lìng )有(yǒu )贵(guì )客(kè ),为(wéi )具(jù )召(zhào )之(zhī )。”并(bìng )召(zhào )令(lìng )。令(lìng )既(jì )至(zhì ),卓(zhuó )氏(shì )客(kè )以(yǐ )百(bǎi )数(shù )。至(zhì )日(rì )中(zhōng ),谒(yè )司(sī )马(mǎ )长(zhǎng )卿(qīng ),长(zhǎng )卿(qīng )谢(xiè )病(bìng )不(bú )能(néng )往(wǎng ),临(lín )邛(qióng )令(lìng )不(bú )敢(gǎn )尝(cháng )食(shí ),自(zì )往(wǎng )迎(yíng )相(xiàng )如(rú )。相(xiàng )如(rú )不(bú )得(dé )已(yǐ ),彊(jiāng )往(wǎng ),一(yī )坐(zuò )尽(jìn )倾(qīng )。酒(jiǔ )酣(hān ),临(lín )邛(qióng )令(lìng )前(qián )奏(zòu )琴(qín )曰(yuē ):“窃(qiè )闻(wén )长(zhǎng )卿(qīng )好(hǎo )之(zhī ),原(yuán )以(yǐ )自(zì )娱(yú )。”相(xiàng )如(rú )辞(cí )谢(xiè ),为(wéi )鼓(gǔ )一(yī )再(zài )行(háng )。是(shì )时(shí )卓(zhuó )王(wáng )孙(sūn )有(yǒu )女(nǚ )文(wén )君(jūn )新(xīn )寡(guǎ ),好(hǎo )音(yīn ),故(gù )相(xiàng )如(rú )缪(miù )与(yǔ )令(lìng )相(xiàng )重(zhòng ),而(ér )以(yǐ )琴(qín )心(xīn )挑(tiāo )之(zhī )。相(xiàng )如(rú )之(zhī )临(lín )邛(qióng ),从(cóng )车(chē )骑(qí ),雍(yōng )容(róng )间(jiān )雅(yǎ )甚(shèn )都(dōu );及(jí )饮(yǐn )卓(zhuó )氏(shì ),弄(nòng )琴(qín ),文(wén )君(jūn )窃(qiè )从(cóng )户(hù )窥(kuī )之(zhī ),心(xīn )悦(yuè )而(ér )好(hǎo )之(zhī ),恐(kǒng )不(bú )得(dé )当(dāng )也(yě )。既(jì )罢(bà ),相(xiàng )如(rú )乃(nǎi )使(shǐ )人(rén )重(zhòng )赐(cì )文(wén )君(jūn )侍(shì )者(zhě )通(tōng )殷(yīn )勤(qín )。文(wén )君(jūn )夜(yè )亡(wáng )奔(bēn )相(xiàng )如(rú ),相(xiàng )如(rú )乃(nǎi )与(yǔ )驰(chí )归(guī )成(chéng )都(dōu )。家(jiā )居(jū )徒(tú )四(sì )壁(bì )立(lì )。卓(zhuó )王(wáng )孙(sūn )大(dà )怒(nù )曰(yuē ):“女(nǚ )至(zhì )不(bú )材(cái ),我(wǒ )不(bú )忍(rěn )杀(shā ),不(bú )分(fèn )一(yī )钱(qián )也(yě )。”人(rén )或(huò )谓(wèi )王(wáng )孙(sūn ),王(wáng )孙(sūn )终(zhōng )不(bú )听(tīng )。文(wén )君(jūn )久(jiǔ )之(zhī )不(bú )乐(lè ),曰(yuē ):“长(zhǎng )卿(qīng )第(dì )俱(jù )如(rú )临(lín )邛(qióng ),从(cóng )昆(kūn )弟(dì )假(jiǎ )贷(dài )犹(yóu )足(zú )为(wéi )生(shēng ),何(hé )至(zhì )自(zì )苦(kǔ )如(rú )此(cǐ )!”相(xiàng )如(rú )与(yǔ )俱(jù )之(zhī )临(lín )邛(qióng ),尽(jìn )卖(mài )其(qí )车(chē )骑(qí ),买(mǎi )一(yī )酒(jiǔ )舍(shě )酤(gū )酒(jiǔ ),而(ér )令(lìng )文(wén )君(jūn )当(dāng )炉(lú )。相(xiàng )如(rú )身(shēn )自(zì )著(zhe )犊(dú )鼻(bí )裈(kūn ),与(yǔ )保(bǎo )庸(yōng )杂(zá )作(zuò ),涤(dí )器(qì )於(yú )市(shì )中(zhōng )。卓(zhuó )王(wáng )孙(sūn )闻(wén )而(ér )耻(chǐ )之(zhī ),为(wéi )杜(dù )门(mén )不(bú )出(chū )。昆(kūn )弟(dì )诸(zhū )公(gōng )更(gèng )谓(wèi )王(wáng )孙(sūn )曰(yuē ):“有(yǒu )一(yī )男(nán )两(liǎng )女(nǚ ),所(suǒ )不(bú )足(zú )者(zhě )非(fēi )财(cái )也(yě )。今(jīn )文(wén )君(jūn )已(yǐ )失(shī )身(shēn )於(yú )司(sī )马(mǎ )长(zhǎng )卿(qīng ),长(zhǎng )卿(qīng )故(gù )倦(juàn )游(yóu ),虽(suī )贫(pín ),其(qí )人(rén )材(cái )足(zú )依(yī )也(yě ),且(qiě )又(yòu )令(lìng )客(kè ),独(dú )柰(nài )何(hé )相(xiàng )辱(rǔ )如(rú )此(cǐ )!”卓(zhuó )王(wáng )孙(sūn )不(bú )得(dé )已(yǐ ),分(fèn )予(yǔ )文(wén )君(jūn )僮(tóng )百(bǎi )人(rén ),钱(qián )百(bǎi )万(wàn ),及(jí )其(qí )嫁(jià )时(shí )衣(yī )被(bèi )财(cái )物(wù )。文(wén )君(jūn )乃(nǎi )与(yǔ )相(xiàng )如(rú )归(guī )成(chéng )都(dōu ),买(mǎi )田(tián )宅(zhái ),为(wéi )富(fù )人(rén )。

居(jū )久(jiǔ )之(zhī ),蜀(shǔ )人(rén )杨(yáng )得(dé )意(yì )为(wéi )狗(gǒu )监(jiān ),侍(shì )上(shàng )。上(shàng )读(dú )子(zǐ )虚(xū )赋(fù )而(ér )善(shàn )之(zhī ),曰(yuē ):“朕(zhèn )独(dú )不(bú )得(dé )与(yǔ )此(cǐ )人(rén )同(tóng )时(shí )哉(zāi )!”得(dé )意(yì )曰(yuē ):“臣(chén )邑(yì )人(rén )司(sī )马(mǎ )相(xiàng )如(rú )自(zì )言(yán )为(wéi )此(cǐ )赋(fù )。”上(shàng )惊(jīng ),乃(nǎi )召(zhào )问(wèn )相(xiàng )如(rú )。相(xiàng )如(rú )曰(yuē ):“有(yǒu )是(shì )。然(rán )此(cǐ )乃(nǎi )诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )事(shì ),未(wèi )足(zú )观(guān )也(yě )。请(qǐng )为(wéi )天(tiān )子(zǐ )游(yóu )猎(liè )赋(fù ),赋(fù )成(chéng )奏(zòu )之(zhī )。”上(shàng )许(xǔ ),令(lìng )尚(shàng )书(shū )给(gěi )笔(bǐ )札(zhá )。相(xiàng )如(rú )以(yǐ )“子(zǐ )虚(xū )”,虚(xū )言(yán )也(yě ),为(wéi )楚(chǔ )称(chēng );“乌(wū )有(yǒu )先(xiān )生(shēng )”者(zhě ),乌(wū )有(yǒu )此(cǐ )事(shì )也(yě ),为(wéi )齐(qí )难(nán );“无(wú )是(shì )公(gōng )”者(zhě ),无(wú )是(shì )人(rén )也(yě ),明(míng )天(tiān )子(zǐ )之(zhī )义(yì )。故(gù )空(kōng )藉(jiè )此(cǐ )三(sān )人(rén )为(wéi )辞(cí ),以(yǐ )推(tuī )天(tiān )子(zǐ )诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )苑(yuàn )囿(yòu )。其(qí )卒(zú )章(zhāng )归(guī )之(zhī )於(yú )节(jiē )俭(jiǎn ),因(yīn )以(yǐ )风(fēng )谏(jiàn )。奏(zòu )之(zhī )天(tiān )子(zǐ ),天(tiān )子(zǐ )大(dà )说(shuō )。其(qí )辞(cí )曰(yuē ):

楚(chǔ )使(shǐ )子(zǐ )虚(xū )使(shǐ )於(yú )齐(qí ),齐(qí )王(wáng )悉(xī )发(fā )境(jìng )内(nèi )之(zhī )士(shì ),备(bèi )车(chē )骑(qí )之(zhī )众(zhòng ),与(yǔ )使(shǐ )者(zhě )出(chū )田(tián )。田(tián )罢(bà ),子(zǐ )虚(xū )过(guò )詑(duò )乌(wū )有(yǒu )先(xiān )生(shēng ),而(ér )无(wú )是(shì )公(gōng )在(zài )焉(yān )。坐(zuò )定(dìng ),乌(wū )有(yǒu )先(xiān )生(shēng )问(wèn )曰(yuē ):“今(jīn )日(rì )田(tián )乐(lè )乎(hū )?”子(zǐ )虚(xū )曰(yuē ):“乐(lè )。”“获(huò )多(duō )乎(hū )?”曰(yuē ):“少(shǎo )。”“然(rán )则(zé )何(hé )乐(lè )?”曰(yuē ):“仆(pú )乐(lè )齐(qí )王(wáng )之(zhī )欲(yù )夸(kuā )仆(pú )以(yǐ )车(chē )骑(qí )之(zhī )众(zhòng ),而(ér )仆(pú )对(duì )以(yǐ )云(yún )梦(mèng )之(zhī )事(shì )也(yě )。”曰(yuē ):“可(kě )得(dé )闻(wén )乎(hū )?”

子(zǐ )虚(xū )曰(yuē ):“可(kě )。王(wáng )驾(jià )车(chē )千(qiān )乘(chéng ),选(xuǎn )徒(tú )万(wàn )骑(qí ),田(tián )於(yú )海(hǎi )滨(bīn )。列(liè )卒(zú )满(mǎn )泽(zé ),罘(fú )罔(wǎng )弥(mí )山(shān ),揜(yǎn )兔(tù )辚(lín )鹿(lù ),射(shè )麋(mí )脚(jiǎo )麟(lín )。鹜(wù )於(yú )盐(yán )浦(pǔ ),割(gē )鲜(xiān )染(rǎn )轮(lún )。射(shè )中(zhōng )获(huò )多(duō ),矜(jīn )而(ér )自(zì )功(gōng )。顾(gù )谓(wèi )仆(pú )曰(yuē ):‘楚(chǔ )亦(yì )有(yǒu )平(píng )原(yuán )广(guǎng )泽(zé )游(yóu )猎(liè )之(zhī )地(dì )饶(ráo )乐(lè )若(ruò )此(cǐ )者(zhě )乎(hū )?楚(chǔ )王(wáng )之(zhī )猎(liè )何(hé )与(yǔ )寡(guǎ )人(rén )?’仆(pú )下(xià )车(chē )对(duì )曰(yuē ):‘臣(chén ),楚(chǔ )国(guó )之(zhī )鄙(bǐ )人(rén )也(yě ),幸(xìng )得(dé )宿(xiǔ )卫(wèi )十(shí )有(yǒu )馀(yú )年(nián ),时(shí )从(cóng )出(chū )游(yóu ),游(yóu )於(yú )後(hòu )园(yuán ),览(lǎn )於(yú )有(yǒu )无(wú ),然(rán )犹(yóu )未(wèi )能(néng )遍(biàn )睹(dǔ )也(yě ),又(yòu )恶(è )足(zú )以(yǐ )言(yán )其(qí )外(wài )泽(zé )者(zhě )乎(hū )!’齐(qí )王(wáng )曰(yuē ):‘虽(suī )然(rán ),略(luè )以(yǐ )子(zǐ )之(zhī )所(suǒ )闻(wén )见(jiàn )而(ér )言(yán )之(zhī )。’

“仆(pú )对(duì )曰(yuē ):‘唯(wéi )唯(wéi )。臣(chén )闻(wén )楚(chǔ )有(yǒu )七(qī )泽(zé ),尝(cháng )见(jiàn )其(qí )一(yī ),未(wèi )睹(dǔ )其(qí )馀(yú )也(yě )。臣(chén )之(zhī )所(suǒ )见(jiàn ),盖(gài )特(tè )其(qí )小(xiǎo )小(xiǎo )者(zhě )耳(ěr ),名(míng )曰(yuē )云(yún )梦(mèng )。云(yún )梦(mèng )者(zhě ),方(fāng )九(jiǔ )百(bǎi )里(lǐ ),其(qí )中(zhōng )有(yǒu )山(shān )焉(yān )。其(qí )山(shān )则(zé )盘(pán )纡(yū )岪(fú )郁(yù ),隆(lóng )崇(chóng )嵂(lǜ )崒(zú );岑(cén )岩(yán )参(cān )差(chà ),日(rì )月(yuè )蔽(bì )亏(kuī );交(jiāo )错(cuò )纠(jiū )纷(fēn ),上(shàng )干(gàn )青(qīng )云(yún );罢(bà )池(chí )陂(bēi )纮(hóng ),下(xià )属(shǔ )江(jiāng )河(hé )。其(qí )土(tǔ )则(zé )丹(dān )青(qīng )赭(zhě )垩(è ),雌(cí )黄(huáng )白(bái )附(fù ),锡(xī )碧(bì )金(jīn )银(yín ),众(zhòng )色(sè )炫(xuàn )燿(shuò ),照(zhào )烂(làn )龙(lóng )鳞(lín )。其(qí )石(shí )则(zé )赤(chì )玉(yù )玫(méi )瑰(guī ),琳(lín )渼(měi )琨(kūn )珸(wú ),瑊(jiān )玏(lè )玄(xuán )厉(lì ),萩(jiāo )石(shí )武(wǔ )夫(fū )。其(qí )东(dōng )则(zé )有(yǒu )蕙(huì )圃(pǔ )衡(héng )兰(lán ),芷(zhǐ )若(ruò )射(shè )干(gàn ),穹(qióng )穷(qióng )昌(chāng )蒲(pú ),江(jiāng )离(lí )麋(mí )芜(wú ),诸(zhū )蔗(zhè )猼(bó )且(qiě )。其(qí )南(nán )则(zé )有(yǒu )平(píng )原(yuán )广(guǎng )泽(zé ),登(dēng )降(jiàng )纮(hóng )靡(mí ),案(àn )衍(yǎn )坛(tán )曼(màn ),缘(yuán )以(yǐ )大(dà )江(jiāng ),限(xiàn )以(yǐ )巫(wū )山(shān )。其(qí )高(gāo )燥(zào )则(zé )生(shēng )葴(qián )蓇(gū )苞(bāo )荔(lì ),薛(xuē )莎(shā )青(qīng )薠(fán )。其(qí )卑(bēi )湿(shī )则(zé )生(shēng )藏(cáng )莨(làng )蒹(jiān )葭(jiā ),东(dōng )蔷(qiáng )雕(diāo )胡(hú ),莲(lián )藕(ǒu )菰(gū )芦(lú ),菴(yǎn ){艹(cǎo )闾(lǘ )}轩(xuān )芋(yù ),物(wù )居(jū )之(zhī ),不(bú )可(kě )胜(shèng )图(tú )。其(qí )西(xī )则(zé )有(yǒu )涌(yǒng )泉(quán )清(qīng )池(chí ),激(jī )水(shuǐ )推(tuī )移(yí );外(wài )发(fā )芙(fú )蓉(róng )菱(líng )华(huá ),内(nèi )隐(yǐn )钜(jù )石(shí )白(bái )沙(shā )。其(qí )中(zhōng )则(zé )有(yǒu )神(shén )龟(guī )蛟(jiāo )鼍(tuó ),玳(dài )瑁(mào )鳖(biē )鼋(yuán )。其(qí )北(běi )则(zé )有(yǒu )阴(yīn )林(lín )巨(jù )树(shù ),楩(pián )棻(fēn )豫(yù )章(zhāng ),桂(guì )椒(jiāo )木(mù )兰(lán ),离(lí )硃(zhū )杨(yáng ),楂(zhā )梸(lí )甹(pīng )栗(lì ),橘(jú )柚(yòu )芬(fēn )芳(fāng )。其(qí )上(shàng )则(zé )有(yǒu )赤(chì )猿(yuán )蠷(qú )蝚(náo ),鹓(yuān )雏(chú )孔(kǒng )鸾(luán ),腾(téng )远(yuǎn )射(shè )干(gàn )。其(qí )下(xià )则(zé )有(yǒu )白(bái )虎(hǔ )玄(xuán )豹(bào ),蟃(màn )蜒(yán )貙(chū )豻(àn ),兕(sì )象(xiàng )野(yě )犀(xī ),穷(qióng )奇(qí )獌(màn )狿(yán )。

“‘於(yú )是(shì )乃(nǎi )使(shǐ )专(zhuān )诸(zhū )之(zhī )伦(lún ),手(shǒu )格(gé )此(cǐ )兽(shòu )。楚(chǔ )王(wáng )乃(nǎi )驾(jià )驯(xùn )驳(bó )之(zhī )驷(sì ),乘(chéng )雕(diāo )玉(yù )之(zhī )舆(yú ),靡(mí )鱼(yú )须(xū )之(zhī )桡(ráo )旃(zhān ),曳(yè )明(míng )月(yuè )之(zhī )珠(zhū )旗(qí ),建(jiàn )干(gàn )将(jiāng )之(zhī )雄(xióng )戟(jǐ ),左(zuǒ )乌(wū )嗥(háo )之(zhī )雕(diāo )弓(gōng ),右(yòu )夏(xià )服(fú )之(zhī )劲(jìn )箭(jiàn );阳(yáng )子(zǐ )骖(cān )乘(chéng ),纤(xiān )阿(ā )为(wéi )御(yù );案(àn )节(jiē )未(wèi )舒(shū ),即(jí )陵(líng )狡(jiǎo )兽(shòu ),辚(lín )邛(qióng )邛(qióng ),槅(gé )距(jù )虚(xū ),轶(yì )野(yě )马(mǎ )而(ér )湜(shí )騊(táo )駼(tú ),乘(chéng )遗(yí )风(fēng )而(ér )射(shè )游(yóu )骐(qí );儵(tiáo )眒(shēn )凄(qī )浰(liàn ),雷(léi )动(dòng )熛(biāo )至(zhì ),星(xīng )流(liú )霆(tíng )击(jī ),弓(gōng )不(bú )虚(xū )发(fā ),中(zhōng )必(bì )决(jué )眦(zì ),洞(dòng )胸(xiōng )达(dá )腋(yè ),绝(jué )乎(hū )心(xīn )系(xì ),获(huò )若(ruò )雨(yǔ )兽(shòu ),揜(yǎn )草(cǎo )蔽(bì )地(dì )。於(yú )是(shì )楚(chǔ )王(wáng )乃(nǎi )弭(mǐ )节(jiē )裴(péi )回(huí ),翱(áo )翔(xiáng )容(róng )与(yǔ ),览(lǎn )乎(hū )阴(yīn )林(lín ),观(guān )壮(zhuàng )士(shì )之(zhī )暴(bào )怒(nù ),与(yǔ )猛(měng )兽(shòu )之(zhī )恐(kǒng )惧(jù ),徼(jiǎo )受(shòu )诎(qū ),殚(dān )睹(dǔ )物(wù )之(zhī )变(biàn )态(tài )。

“‘於(yú )是(shì )郑(zhèng )女(nǚ )曼(màn )姬(jī ),被(bèi )阿(ā )锡(xī ),揄(yú )纻(zhù )缟(gǎo ),櫜(gāo )纤(xiān )罗(luó ),垂(chuí )雾(wù )縠(hú );襞(bì )积(jī )褰(qiān )绉(zhòu ),纡(yū )徐(xú )委(wěi )曲(qǔ ),郁(yù )桡(ráo )谿(jī )谷(gǔ );衯(pén )衯(pén )裶(fēi )裶(fēi ),扬(yáng )袘(yí )恤(xù )削(xuē ),蜚(fēi )纤(xiān )垂(chuí )髾(shāo );扶(fú )与(yǔ )猗(yī )靡(mí ),吸(xī )呷(gā )萃(cuì )蔡(cài ),下(xià )摩(mó )兰(lán )蕙(huì ),上(shàng )拂(fú )羽(yǔ )盖(gài ),错(cuò )翡(fěi )翠(cuì )之(zhī )威(wēi )蕤(ruí ),缪(miù )绕(rào )玉(yù )绥(suí );缥(piāo )乎(hū )忽(hū )忽(hū ),若(ruò )神(shén )仙(xiān )之(zhī )仿(fǎng )佛(fó )。

“‘於(yú )是(shì )乃(nǎi )相(xiàng )与(yǔ )獠(liáo )於(yú )蕙(huì )圃(pǔ ),媻(pán )珊(shān )勃(bó )窣(sū )上(shàng )金(jīn )隄(dī ),揜(yǎn )翡(fěi )翠(cuì ),射(shè )鵕(jùn )璘(lín ),微(wēi )矰(zēng )出(chū ),纤(xiān )缴(jiǎo )施(shī ),弋(yì )白(bái )鹄(hú ),连(lián )驾(jià )鹅(é ),双(shuāng )鸧(qiāng )下(xià ),玄(xuán )鹤(hè )加(jiā )。怠(dài )而(ér )後(hòu )发(fā ),游(yóu )於(yú )清(qīng )池(chí );浮(fú )文(wén )鹢(yì ),扬(yáng )桂(guì )枻(yì ),张(zhāng )翠(cuì )帷(wéi ),建(jiàn )羽(yǔ )盖(gài ),罔(wǎng )玳(dài )瑁(mào ),钓(diào )紫(zǐ )贝(bèi );摐(chuāng )金(jīn )鼓(gǔ ),吹(chuī )鸣(míng )籁(lài ),榜(bǎng )人(rén )歌(gē ),声(shēng )流(liú )喝(hē ),水(shuǐ )蟲(chóng )骇(hài ),波(bō )鸿(hóng )沸(fèi ),涌(yǒng )泉(quán )起(qǐ ),奔(bēn )扬(yáng )会(huì ),礧(léi )石(shí )相(xiàng )击(jī ),硠(láng )硠(láng )潏(jué )潏(jué ),若(ruò )雷(léi )霆(tíng )之(zhī )声(shēng ),闻(wén )乎(hū )数(shù )百(bǎi )里(lǐ )之(zhī )外(wài )。

“‘将(jiāng )息(xī )獠(liáo )者(zhě ),击(jī )灵(líng )鼓(gǔ ),起(qǐ )烽(fēng )燧(suì ),车(chē )案(àn )行(háng ),骑(qí )就(jiù )队(duì ),纚(lí )乎(hū )淫(yín )淫(yín ),班(bān )乎(hū )裔(yì )裔(yì )。於(yú )是(shì )楚(chǔ )王(wáng )乃(nǎi )登(dēng )阳(yáng )云(yún )之(zhī )台(tái ),泊(bó )乎(hū )无(wú )为(wéi ),澹(dàn )乎(hū )自(zì )持(chí ),勺(sháo )药(yào )之(zhī )和(hé )具(jù )而(ér )後(hòu )御(yù )之(zhī )。不(bú )若(ruò )大(dà )王(wáng )终(zhōng )日(rì )驰(chí )骋(chěng )而(ér )不(bú )下(xià )舆(yú ),脟(liè )割(gē )轮(lún )淬(cuì ),自(zì )以(yǐ )为(wéi )娱(yú )。臣(chén )窃(qiè )观(guān )之(zhī ),齐(qí )殆(dài )不(bú )如(rú )。’於(yú )是(shì )王(wáng )默(mò )然(rán )无(wú )以(yǐ )应(yīng )仆(pú )也(yě )。”

乌(wū )有(yǒu )先(xiān )生(shēng )曰(yuē ):“是(shì )何(hé )言(yán )之(zhī )过(guò )也(yě )!足(zú )下(xià )不(bú )远(yuǎn )千(qiān )里(lǐ ),来(lái )况(kuàng )齐(qí )国(guó ),王(wáng )悉(xī )发(fā )境(jìng )内(nèi )之(zhī )士(shì ),而(ér )备(bèi )车(chē )骑(qí )之(zhī )众(zhòng ),以(yǐ )出(chū )田(tián ),乃(nǎi )欲(yù )戮(lù )力(lì )致(zhì )获(huò ),以(yǐ )娱(yú )左(zuǒ )右(yòu )也(yě ),何(hé )名(míng )为(wéi )夸(kuā )哉(zāi )!问(wèn )楚(chǔ )地(dì )之(zhī )有(yǒu )无(wú )者(zhě ),原(yuán )闻(wén )大(dà )国(guó )之(zhī )风(fēng )烈(liè ),先(xiān )生(shēng )之(zhī )馀(yú )论(lùn )也(yě )。今(jīn )足(zú )下(xià )不(bú )称(chēng )楚(chǔ )王(wáng )之(zhī )德(dé )厚(hòu ),而(ér )盛(shèng )推(tuī )云(yún )梦(mèng )以(yǐ )为(wéi )高(gāo ),奢(shē )言(yán )淫(yín )乐(lè )而(ér )显(xiǎn )侈(chǐ )靡(mí ),窃(qiè )为(wéi )足(zú )下(xià )不(bú )取(qǔ )也(yě )。必(bì )若(ruò )所(suǒ )言(yán ),固(gù )非(fēi )楚(chǔ )国(guó )之(zhī )美(měi )也(yě )。有(yǒu )而(ér )言(yán )之(zhī ),是(shì )章(zhāng )君(jūn )之(zhī )恶(è );无(wú )而(ér )言(yán )之(zhī ),是(shì )害(hài )足(zú )下(xià )之(zhī )信(xìn )。章(zhāng )君(jūn )之(zhī )恶(è )而(ér )伤(shāng )私(sī )义(yì ),二(èr )者(zhě )无(wú )一(yī )可(kě ),而(ér )先(xiān )生(shēng )行(háng )之(zhī ),必(bì )且(qiě )轻(qīng )於(yú )齐(qí )而(ér )累(lèi )於(yú )楚(chǔ )矣(yǐ )。且(qiě )齐(qí )东(dōng )陼(dǔ )巨(jù )海(hǎi ),南(nán )有(yǒu )琅(láng )邪(xié ),观(guān )乎(hū )成(chéng )山(shān ),射(shè )乎(hū )之(zhī )罘(fú ),浮(fú )勃(bó )澥(xiè ),游(yóu )孟(mèng )诸(zhū ),邪(xié )与(yǔ )肃(sù )慎(shèn )为(wéi )邻(lín ),右(yòu )以(yǐ )汤(tāng )谷(gǔ )为(wéi )界(jiè ),秋(qiū )田(tián )乎(hū )青(qīng )丘(qiū ),傍(bàng )徨(huáng )乎(hū )海(hǎi )外(wài ),吞(tūn )若(ruò )云(yún )梦(mèng )者(zhě )八(bā )九(jiǔ ),其(qí )於(yú )胸(xiōng )中(zhōng )曾(céng )不(bú )蒂(dì )芥(jiè )。若(ruò )乃(nǎi )俶(chù )傥(tǎng )瑰(guī )伟(wěi ),异(yì )方(fāng )殊(shū )类(lèi ),珍(zhēn )怪(guài )鸟(niǎo )兽(shòu ),万(wàn )端(duān )鳞(lín )萃(cuì ),充(chōng )仞(rèn )其(qí )中(zhōng )者(zhě ),不(bú )可(kě )胜(shèng )记(jì ),禹(yǔ )不(bú )能(néng )名(míng ),契(qì )不(bú )能(néng )计(jì )。然(rán )在(zài )诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )位(wèi ),不(bú )敢(gǎn )言(yán )游(yóu )戏(xì )之(zhī )乐(lè ),苑(yuàn )囿(yòu )之(zhī )大(dà );先(xiān )生(shēng )又(yòu )见(jiàn )客(kè ),是(shì )以(yǐ )王(wáng )辞(cí )而(ér )不(bú )复(fù ),何(hé )为(wéi )无(wú )用(yòng )应(yīng )哉(zāi )!”

无(wú )是(shì )公(gōng )听(tīng )然(rán )而(ér )笑(xiào )曰(yuē ):“楚(chǔ )则(zé )失(shī )矣(yǐ ),齐(qí )亦(yì )未(wèi )为(wéi )得(dé )也(yě )。夫(fū )使(shǐ )诸(zhū )侯(hóu )纳(nà )贡(gòng )者(zhě ),非(fēi )为(wéi )财(cái )币(bì ),所(suǒ )以(yǐ )述(shù )职(zhí )也(yě );封(fēng )疆(jiāng )画(huà )界(jiè )者(zhě ),非(fēi )为(wéi )守(shǒu )御(yù ),所(suǒ )以(yǐ )禁(jìn )淫(yín )也(yě )。今(jīn )齐(qí )列(liè )为(wéi )东(dōng )籓(bān ),而(ér )外(wài )私(sī )肃(sù )慎(shèn ),捐(juān )国(guó )逾(yú )限(xiàn ),越(yuè )海(hǎi )而(ér )田(tián ),其(qí )於(yú )义(yì )故(gù )未(wèi )可(kě )也(yě )。且(qiě )二(èr )君(jūn )之(zhī )论(lùn ),不(bú )务(wù )明(míng )君(jūn )臣(chén )之(zhī )义(yì )而(ér )正(zhèng )诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )礼(lǐ ),徒(tú )事(shì )争(zhēng )游(yóu )猎(liè )之(zhī )乐(lè ),苑(yuàn )囿(yòu )之(zhī )大(dà ),欲(yù )以(yǐ )奢(shē )侈(chǐ )相(xiàng )胜(shèng ),荒(huāng )淫(yín )相(xiàng )越(yuè ),此(cǐ )不(bú )可(kě )以(yǐ )扬(yáng )名(míng )发(fā )誉(yù ),而(ér )適(shì )足(zú )以(yǐ )贬(biǎn )君(jūn )自(zì )损(sǔn )也(yě )。且(qiě )夫(fū )齐(qí )楚(chǔ )之(zhī )事(shì )又(yòu )焉(yān )足(zú )道(dào )邪(xié )!君(jūn )未(wèi )睹(dǔ )夫(fū )巨(jù )丽(lì )也(yě ),独(dú )不(bú )闻(wén )天(tiān )子(zǐ )之(zhī )上(shàng )林(lín )乎(hū )?

“左(zuǒ )苍(cāng )梧(wú ),右(yòu )西(xī )极(jí ),丹(dān )水(shuǐ )更(gèng )其(qí )南(nán ),紫(zǐ )渊(yuān )径(jìng )其(qí )北(běi );终(zhōng )始(shǐ )霸(bà )浐(chǎn ),出(chū )入(rù )泾(jīng )渭(wèi );酆(fēng )鄗(hào )潦(liáo )潏(jué ),纡(yū )馀(yú )委(wěi )蛇(shé ),经(jīng )营(yíng )乎(hū )其(qí )内(nèi )。荡(dàng )荡(dàng )兮(xī )八(bā )川(chuān )分(fèn )流(liú ),相(xiàng )背(bèi )而(ér )异(yì )态(tài )。东(dōng )西(xī )南(nán )北(běi ),驰(chí )骛(wù )往(wǎng )来(lái ),出(chū )乎(hū )椒(jiāo )丘(qiū )之(zhī )阙(què ),行(háng )乎(hū )洲(zhōu )淤(yū )之(zhī )浦(pǔ ),径(jìng )乎(hū )桂(guì )林(lín )之(zhī )中(zhōng ),过(guò )乎(hū )泱(yāng )莽(mǎng )之(zhī )野(yě )。汨(mì )乎(hū )浑(hún )流(liú ),顺(shùn )阿(ā )而(ér )下(xià ),赴(fù )隘(ài )陕(shǎn )之(zhī )口(kǒu )。触(chù )穹(qióng )石(shí ),激(jī )堆(duī )埼(qí ),沸(fèi )乎(hū )暴(bào )怒(nù ),汹(xiōng )涌(yǒng )滂(pāng )晞(xī ),滭(bì )浡(bó )滵(mì )汩(gǔ ),湢(bì )测(cè )泌(mì )瀄(zhì ),横(héng )流(liú )逆(nì )折(shé ),转(zhuǎn )腾(téng )潎(pì )洌(liè ),澎(péng )濞(bì )沆(hàng )瀣(xiè ),穹(qióng )隆(lóng )云(yún )挠(náo ),蜿(wān )胶(jiāo )戾(lì ),逾(yú )波(bō )趋(qū )浥(yì ),莅(lì )莅(lì )下(xià )濑(lài ),批(pī )壧(yán )旻(mín )壅(yōng ),饹(le )扬(yáng )滞(zhì )沛(pèi ),临(lín )坻(dǐ )注(zhù )壑(hè ),瀺(chán )灂(zhuó )霣(yǔn )坠(zhuì ),湛(zhàn )湛(zhàn )隐(yǐn )隐(yǐn ),砰(pēng )磅(páng )訇(hōng )潏(jué ),潏(jué )潏(jué )淈(gǔ )淈(gǔ ),湁(chì )潗(jí )鼎(dǐng )沸(fèi ),驰(chí )波(bō )跳(tiào )沫(mò ),汩(gǔ )槃(pán )漂(piāo )疾(jí ),悠(yōu )远(yuǎn )长(zhǎng )怀(huái ),寂(jì )漻(liáo )无(wú )声(shēng ),肆(sì )乎(hū )永(yǒng )归(guī )。然(rán )後(hòu )灝(hào )溔(yǎo )潢(huáng )漾(yàng ),安(ān )翔(xiáng )徐(xú )徊(huái ),翯(hè )乎(hū )滈(hào )々,东(dōng )注(zhù )大(dà )湖(hú ),衍(yǎn )溢(yì )陂(bēi )池(chí )。於(yú )是(shì )乎(hū )蛟(jiāo )龙(lóng )赤(chì )螭(chī ),靧(huì )亸(duǒ )螹(jiàn )离(lí ),鰅(yú )騄(lù )鰬(qián )魠(tuō ),禺(yú )禺(yú )鱋(qū )魶(nà ),揵(jiàn )鳍(qí )擢(zhuó )尾(wěi ),振(zhèn )鳞(lín )奋(fèn )翼(yì ),潜(qián )处(chù )于(yú )深(shēn )岩(yán );鱼(yú )鳖(biē )讙(huān )声(shēng ),万(wàn )物(wù )众(zhòng )夥(huǒ ),明(míng )月(yuè )珠(zhū )子(zǐ ),玓(dì )瓅(lì )江(jiāng )靡(mí ),蜀(shǔ )石(shí )黄(huáng )鶗(tí ),水(shuǐ )玉(yù )磊(lěi )砢(luǒ ),磷(lín )磷(lín )烂(làn )烂(làn ),采(cǎi )色(sè )霅(zhá )旰(gàn ),丛(cóng )积(jī )乎(hū )其(qí )中(zhōng )。鸿(hóng )鹄(hú )鹔(sù )鸨(bǎo ),磻(bō )蟏(xiāo )鸀(zhú ),鴂(guī )目(mù ),烦(fán )鹜(wù )鷛(yōng )醁(lù ),澥(xiè )昉(fǎng )鸕(lú ),群(qún )浮(fú )乎(hū )其(qí )上(shàng )。汎(fá )淫(yín )泛(fàn )滥(làn ),随(suí )风(fēng )澹(dàn )淡(dàn ),与(yǔ )波(bō )摇(yáo )荡(dàng ),掩(yǎn )薄(báo )草(cǎo )渚(zhǔ ),唼(shà )喋(dié )菁(jīng )藻(zǎo ),咀(jǔ )嚼(jiáo )菱(líng )藕(ǒu )。

“於(yú )是(shì )乎(hū )崇(chóng )山(shān )巃(lóng )嵸(zōng ),崔(cuī )巍(wēi )嵯(cuó )峨(é ),深(shēn )林(lín )钜(jù )木(mù ),崭(zhǎn )岩(yán )嵾(cān )嵯(cuó ),九(jiǔ )嵏(zōng )、嶻(jié ),南(nán )山(shān )峨(é )峨(é ),岩(yán )纮(hóng )甗(yǎn )锜(yǐ ),嶊(zuǐ )崣(wěi )崛(jué )崎(qí ),振(zhèn )谿(jī )通(tōng )谷(gǔ ),蹇(jiǎn )产(chǎn )沟(gōu )渎(dú ),谽(hān )呀(ya )豁(huō )閜(ě ),轗(kǎn )陵(líng )别(bié )岛(dǎo ),崴(wǎi )磈(wěi )岧(tiáo )瘣(lěi ),丘(qiū )虚(xū )崛(jué )嶮(yǎn ),隐(yǐn )辚(lín )郁(yù )鹍(kūn ),登(dēng )降(jiàng )施(shī )靡(mí ),陂(bēi )池(chí )貏(bǐ )豸(zhì ),沇(yǎn )溶(róng )淫(yín )鬻(yù ),散(sàn )涣(huàn )夷(yí )陆(lù ),亭(tíng )皋(gāo )千(qiān )里(lǐ ),靡(mí )不(bú )被(bèi )筑(zhù )。掩(yǎn )以(yǐ )绿(lǜ )蕙(huì ),被(bèi )以(yǐ )江(jiāng )离(lí ),糅(róu )以(yǐ )蘼(mí )芜(wú ),杂(zá )以(yǐ )流(liú )夷(yí )。尃(bù )结(jié )缕(lǚ ),欑(zuàn )戾(lì )莎(shā ),揭(jiē )车(chē )衡(héng )兰(lán ),本(běn )射(shè )干(gàn ),茈(zǐ )姜(jiāng )蘘(xiāng )荷(hé ),葴(qián )橙(chéng )若(ruò )荪(sūn ),鲜(xiān )枝(zhī )黄(huáng )砾(lì ),蒋(jiǎng )芧(xù )青(qīng )薠(fán ),布(bù )濩(hù )闳(hóng )泽(zé ),延(yán )曼(màn )太(tài )原(yuán ),丽(lì )靡(mí )广(guǎng )衍(yǎn ),应(yīng )风(fēng )披(pī )靡(mí ),吐(tǔ )芳(fāng )扬(yáng )烈(liè ),郁(yù )郁(yù )斐(fěi )斐(fěi ),众(zhòng )香(xiāng )发(fā )越(yuè ),肸(bì )蚃(xiǎng )布(bù )写(xiě ),餔(bū )苾(bì )勃(bó )。“於(yú )是(shì )乎(hū )周(zhōu )览(lǎn )泛(fàn )观(guān ),瞋(tián )盼(pàn )轧(zhá )沕(mì ),芒(máng )芒(máng )恍(huǎng )忽(hū ),视(shì )之(zhī )无(wú )端(duān ),察(chá )之(zhī )无(wú )崖(yá )。日(rì )出(chū )东(dōng )沼(zhǎo ),入(rù )於(yú )西(xī )陂(bēi )。其(qí )南(nán )则(zé )隆(lóng )冬(dōng )生(shēng )长(zhǎng ),踊(yǒng )水(shuǐ )跃(yuè )波(bō );兽(shòu )则(zé )偁(chēng )旄(máo )敠(duō )犛(lí ),沈(shěn )牛(niú )麈(zhǔ )麋(mí ),赤(chì )首(shǒu )圜(huán )题(tí ),穷(qióng )奇(qí )象(xiàng )犀(xī )。其(qí )北(běi )则(zé )盛(shèng )夏(xià )含(hán )冻(dòng )裂(liè )地(dì ),涉(shè )冰(bīng )揭(jiē )河(hé );兽(shòu )则(zé )麒(qí )麟(lín )角(jiǎo )湲(yuán ),騊(táo )駼(tú )橐(tuó )扆(yǐ ),蛩(qióng )蛩(qióng )驒(tuó )騱(xí ),駃(kuài )騠(tí )驴(lǘ )骡(luó )。

“於(yú )是(shì )乎(hū )离(lí )宫(gōng )别(bié )馆(guǎn ),弥(mí )山(shān )跨(kuà )谷(gǔ ),高(gāo )廊(láng )四(sì )注(zhù ),重(zhòng )坐(zuò )曲(qǔ )阁(gé ),华(huá )榱(cuī )璧(bì )珰(dāng ),辇(niǎn )道(dào )纚(lí )属(shǔ ),步(bù )朓(tiǎo )周(zhōu )流(liú ),长(zhǎng )途(tú )中(zhōng )宿(xiǔ )。夷(yí )颙(yú )筑(zhù )堂(táng ),累(lèi )台(tái )增(zēng )成(chéng ),岩(yán )穾(yǎo )洞(dòng )房(fáng ),俯(fǔ )杳(yǎo )眇(miǎo )而(ér )无(wú )见(jiàn ),仰(yǎng )攀(pān )橑(lǎo )而(ér )扪(mén )天(tiān ),奔(bēn )星(xīng )更(gèng )於(yú )闺(guī )闼(tà ),宛(wǎn )虹(hóng )拖(tuō )於(yú )楯(dùn )轩(xuān )。青(qīng )虬(qiú )蚴(yòu )蟉(liào )於(yú )东(dōng )箱(xiāng ),象(xiàng )舆(yú )婉(wǎn )蝉(chán )於(yú )西(xī )清(qīng ),灵(líng )圉(yǔ )燕(yàn )於(yú )间(jiān )观(guān ),偓(wò )佺(quán )之(zhī )伦(lún )暴(bào )於(yú )南(nán )荣(róng ),醴(lǐ )泉(quán )涌(yǒng )於(yú )清(qīng )室(shì ),通(tōng )川(chuān )过(guò )乎(hū )中(zhōng )庭(tíng )。槃(pán )石(shí )裖(zhěn )崖(yá ),嵚(qīn )岩(yán )倚(yǐ )倾(qīng ),嵯(cuó )峨(é )磼(shé )酺(pú ),刻(kè )削(xuē )峥(zhēng )嵘(róng ),玫(méi )瑰(guī )碧(bì )琳(lín ),珊(shān )瑚(hú )丛(cóng )生(shēng ),渼(měi )玉(yù )旁(páng )唐(táng ),瑸(bīn )斒(bān )文(wén )鳞(lín ),赤(chì )瑕(xiá )驳(bó )荦(luò ),杂(zá )臿(chā )其(qí )间(jiān ),垂(chuí )绥(suí )琬(wǎn )琰(yǎn ),和(hé )氏(shì )出(chū )焉(yān )。

“於(yú )是(shì )乎(hū )卢(lú )橘(jú )夏(xià )孰(shú ),黄(huáng )甘(gān )橙(chéng )楱(còu ),枇(pí )杷(pá )橪(yān )柿(shì ),楟(tíng )柰(nài )厚(hòu )朴(pǔ ),甹(pīng )枣(zǎo )杨(yáng )梅(méi ),樱(yīng )桃(táo )蒲(pú )陶(táo ),隐(yǐn )夫(fū )郁(yù )棣(dì ),榙(tā )濛(méng )荔(lì )枝(zhī ),罗(luó )乎(hū )後(hòu )宫(gōng ),列(liè )乎(hū )北(běi )园(yuán )。崒(zú )丘(qiū )陵(líng ),下(xià )平(píng )原(yuán ),扬(yáng )翠(cuì )叶(yè ),杌(wù )紫(zǐ )茎(jīng ),发(fā )红(hóng )华(huá ),秀(xiù )硃(zhū )荣(róng ),煌(huáng )煌(huáng )扈(hù )扈(hù ),照(zhào )曜(yào )钜(jù )野(yě )。沙(shā )棠(táng )栎(lì )櫧(zhū ),华(huá )氾(fán )弇(yān )栌(lú ),留(liú )落(luò )胥(xū )馀(yú ),仁(rén )频(pín )并(bìng )闾(lǘ ),欃(zhàn )檀(tán )木(mù )兰(lán ),豫(yù )章(zhāng )女(nǚ )贞(zhēn ),长(zhǎng )千(qiān )仞(rèn ),大(dà )连(lián )抱(bào ),夸(kuā )条(tiáo )直(zhí )暢(chàng ),实(shí )叶(yè )葰(jùn )茂(mào ),攒(zǎn )立(lì )丛(cóng )倚(yǐ ),连(lián )卷(juàn )累(lèi )佹(guī ),崔(cuī )错(cuò )骫(wěi ),阬(gāng )衡(héng )閜(ě )砢(luǒ ),垂(chuí )条(tiáo )扶(fú )於(yú ),落(luò )英(yīng )幡(fān )纚(lí ),纷(fēn )容(róng )萧(xiāo )蔘(shēn ),旖(yǐ )旎(nǐ )从(cóng )风(fēng ),浏(liú )莅(lì )吸(xī ),盖(gài )象(xiàng )金(jīn )石(shí )之(zhī )声(shēng ),管(guǎn )籥(yào )之(zhī )音(yīn )。柴(chái )池(chí )茈(zǐ )虒(tí ),旋(xuán )环(huán )後(hòu )宫(gōng ),杂(zá )遝(tà )累(lèi )辑(jí ),被(bèi )山(shān )缘(yuán )谷(gǔ ),循(xún )阪(bǎn )下(xià )隰(xí ),视(shì )之(zhī )无(wú )端(duān ),究(jiū )之(zhī )无(wú )穷(qióng )。

“於(yú )是(shì )玄(xuán )猿(yuán )素(sù )雌(cí ),蜼(wèi )玃(jué )飞(fēi )鸓(lěi ),蛭(zhì )蜩(tiáo )蠗(zhuó )蝚(náo ),螹(jiàn )胡(hú )蛫(guǐ ),栖(qī )息(xī )乎(hū )其(qí )间(jiān );长(zhǎng )啸(xiào )哀(āi )鸣(míng ),翩(piān )幡(fān )互(hù )经(jīng ),夭(yāo )蟜(jiǎo )枝(zhī )格(gé ),偃(yǎn )蹇(jiǎn )杪(miǎo )颠(diān )。於(yú )是(shì )乎(hū )隃(yú )绝(jué )梁(liáng ),腾(téng )殊(shū )榛(zhēn ),捷(jié )垂(chuí )条(tiáo ),踔(chuō )稀(xī )间(jiān ),牢(láo )落(luò )陆(lù )离(lí ),烂(làn )曼(màn )远(yuǎn )迁(qiān )。

“若(ruò )此(cǐ )辈(bèi )者(zhě ),数(shù )千(qiān )百(bǎi )处(chù )。嬉(xī )游(yóu )往(wǎng )来(lái ),宫(gōng )宿(xiǔ )馆(guǎn )舍(shě ),庖(páo )厨(chú )不(bú )徙(xǐ ),後(hòu )宫(gōng )不(bú )移(yí ),百(bǎi )官(guān )备(bèi )具(jù )。

“於(yú )是(shì )乎(hū )背(bèi )秋(qiū )涉(shè )冬(dōng ),天(tiān )子(zǐ )校(xiào )猎(liè )。乘(chéng )镂(lòu )象(xiàng ),六(liù )玉(yù )虬(qiú ),拖(tuō )蜺(ní )旌(jīng ),靡(mí )云(yún )旗(qí ),前(qián )皮(pí )轩(xuān ),後(hòu )道(dào )游(yóu );孙(sūn )叔(shū )奉(fèng )辔(pèi ),卫(wèi )公(gōng )骖(cān )乘(chéng ),扈(hù )从(cóng )横(héng )行(háng ),出(chū )乎(hū )四(sì )校(xiào )之(zhī )中(zhōng )。鼓(gǔ )严(yán )簿(bù ),纵(zòng )獠(liáo )者(zhě ),江(jiāng )河(hé )为(wéi )阹(qū ),泰(tài )山(shān )为(wéi )橹(lǔ ),车(chē )骑(qí )雷(léi )起(qǐ ),隐(yǐn )天(tiān )动(dòng )地(dì ),先(xiān )後(hòu )陆(lù )离(lí ),离(lí )散(sàn )别(bié )追(zhuī ),淫(yín )淫(yín )裔(yì )裔(yì ),缘(yuán )陵(líng )流(liú )泽(zé ),云(yún )布(bù )雨(yǔ )施(shī )。”

“生(shēng )貔(pí )豹(bào ),搏(bó )豺(chái )狼(láng ),手(shǒu )熊(xióng )罴(pí ),足(zú )野(yě )羊(yáng ),蒙(méng )鹖(hé )苏(sū ),绔(kù )白(bái )虎(hǔ ),被(bèi )豳(bīn )文(wén ),跨(kuà )野(yě )马(mǎ )。陵(líng )三(sān )颙(yú )之(zhī )危(wēi ),下(xià )碛(qì )历(lì )之(zhī )坻(dǐ );俓(yíng )鷟(zhuó )赴(fù )险(xiǎn ),越(yuè )壑(hè )厉(lì )水(shuǐ )。推(tuī )蜚(fēi )廉(lián ),弄(nòng )解(jiě )豸(zhì ),格(gé )瑕(xiá )蛤(há ),鋋(chán )猛(měng )氏(shì ),罥(juàn )騕(yǎo )褭(niǎo ),射(shè )封(fēng )豕(shǐ )。箭(jiàn )不(bú )苟(gǒu )害(hài ),解(jiě )脰(dòu )陷(xiàn )脑(nǎo );弓(gōng )不(bú )虚(xū )发(fā ),应(yīng )声(shēng )而(ér )倒(dǎo )。於(yú )是(shì )乎(hū )乘(chéng )舆(yú )弥(mí )节(jiē )裴(péi )回(huí ),翱(áo )翔(xiáng )往(wǎng )来(lái ),睨(nì )部(bù )曲(qǔ )之(zhī )进(jìn )退(tuì ),览(lǎn )将(jiāng )率(lǜ )之(zhī )变(biàn )态(tài )。然(rán )後(hòu )浸(jìn )潭(tán )促(cù )节(jiē ),儵(tiáo )夐(xuàn )远(yuǎn )去(qù ),流(liú )离(lí )轻(qīng )禽(qín ),槅(gé )履(lǚ )狡(jiǎo )兽(shòu ),轊(wèi )白(bái )鹿(lù ),捷(jié )狡(jiǎo )兔(tù ),轶(yì )赤(chì )电(diàn ),遗(yí )光(guāng )燿(shuò ),追(zhuī )怪(guài )物(wù ),出(chū )宇(yǔ )宙(zhòu ),弯(wān )繁(fán )弱(ruò ),满(mǎn )白(bái )羽(yǔ ),射(shè )游(yóu )枭(xiāo ),栎(lì )蜚(fēi )虡(jù ),择(zé )肉(ròu )後(hòu )发(fā ),先(xiān )中(zhōng )命(mìng )处(chù ),弦(xián )矢(shǐ )分(fèn ),艺(yì )殪(yì )仆(pú )。

“然(rán )後(hòu )扬(yáng )节(jiē )而(ér )上(shàng )浮(fú ),陵(líng )惊(jīng )风(fēng ),历(lì )骇(hài )梠(lǚ ),乘(chéng )虚(xū )无(wú ),与(yǔ )神(shén )俱(jù ),辚(lín )玄(xuán )鹤(hè ),乱(luàn )昆(kūn )鸡(jī )。遒(qiú )孔(kǒng )鸾(luán ),促(cù )鵕(jùn )璘(lín ),拂(fú )鹥(yī )鸟(niǎo ),捎(shāo )凤(fèng )皇(huáng ),捷(jié )鸳(yuān )雏(chú ),掩(yǎn )焦(jiāo )明(míng )。

“道(dào )尽(jìn )涂(tú )殚(dān ),回(huí )车(chē )而(ér )还(hái )。招(zhāo )摇(yáo )乎(hū )襄(xiāng )羊(yáng ),降(jiàng )集(jí )乎(hū )北(běi )纮(hóng ),率(lǜ )乎(hū )直(zhí )指(zhǐ ),闇(ān )乎(hū )反(fǎn )乡(xiāng )。蹶(juě )石(shí ),历(lì )封(fēng )峦(luán ),过(guò )乂(ài )鹊(què ),望(wàng )露(lù )寒(hán ),下(xià )棠(táng )梨(lí ),息(xī )宜(yí )春(chūn ),西(xī )驰(chí )宣(xuān )曲(qǔ ),濯(zhuó )鹢(yì )牛(niú )首(shǒu ),登(dēng )龙(lóng )台(tái ),掩(yǎn )细(xì )柳(liǔ ),观(guān )士(shì )大(dà )夫(fū )之(zhī )勤(qín )略(luè ),钧(jūn )獠(liáo )者(zhě )之(zhī )所(suǒ )得(dé )获(huò )。徒(tú )车(chē )之(zhī )所(suǒ )辚(lín )轹(lì ),乘(chéng )骑(qí )之(zhī )所(suǒ )蹂(róu )若(ruò ),人(rén )民(mín )之(zhī )所(suǒ )蹈(dǎo )騃(ái ),与(yǔ )其(qí )穷(qióng )极(jí )倦(juàn ),惊(jīng )惮(dàn )慴(shè )伏(fú ),不(bú )被(bèi )创(chuàng )刃(rèn )而(ér )死(sǐ )者(zhě ),佗(tuó )佗(tuó )籍(jí )籍(jí ),填(tián )阬(gāng )满(mǎn )谷(gǔ ),揜(yǎn )平(píng )弥(mí )泽(zé )。

“於(yú )是(shì )乎(hū )游(yóu )戏(xì )懈(xiè )怠(dài ),置(zhì )酒(jiǔ )乎(hū )昊(hào )天(tiān )之(zhī )台(tái ),张(zhāng )乐(lè )乎(hū )轇(jiāo )輵(yà )之(zhī )宇(yǔ );撞(zhuàng )千(qiān )石(shí )之(zhī )钟(zhōng ),立(lì )万(wàn )石(shí )之(zhī )钜(jù );建(jiàn )翠(cuì )华(huá )之(zhī )旗(qí ),树(shù )灵(líng )鼍(tuó )之(zhī )鼓(gǔ )。奏(zòu )陶(táo )唐(táng )氏(shì )之(zhī )舞(wǔ ),听(tīng )葛(gě )天(tiān )氏(shì )之(zhī )歌(gē ),千(qiān )人(rén )唱(chàng ),万(wàn )人(rén )和(hé ),山(shān )陵(líng )为(wéi )之(zhī )震(zhèn )动(dòng ),川(chuān )谷(gǔ )为(wéi )之(zhī )荡(dàng )波(bō )。巴(bā )俞(yú )宋(sòng )蔡(cài ),淮(huái )南(nán )于(yú )遮(zhē ),文(wén )成(chéng )颠(diān )歌(gē ),族(zú )举(jǔ )递(dì )奏(zòu ),金(jīn )鼓(gǔ )迭(dié )起(qǐ ),铿(kēng )鎗(qiāng )铛(chēng )剸(tuán ),洞(dòng )心(xīn )骇(hài )耳(ěr )。荆(jīng )吴(wú )郑(zhèng )卫(wèi )之(zhī )声(shēng ),韶(sháo )濩(hù )武(wǔ )象(xiàng )之(zhī )乐(lè ),阴(yīn )淫(yín )案(àn )衍(yǎn )之(zhī )音(yīn ),鄢(yān )郢(yǐng )缤(bīn )纷(fēn ),激(jī )楚(chǔ )结(jié )风(fēng ),俳(pái )优(yōu )侏(zhū )儒(rú ),狄(dí )鞮(dī )之(zhī )倡(chàng ),所(suǒ )以(yǐ )娱(yú )耳(ěr )目(mù )而(ér )乐(lè )心(xīn )意(yì )者(zhě ),丽(lì )靡(mí )烂(làn )漫(màn )於(yú )前(qián ),靡(mí )曼(màn )美(měi )色(sè )於(yú )後(hòu )。

“若(ruò )夫(fū )青(qīng )琴(qín )宓(mì )妃(fēi )之(zhī )徒(tú ),绝(jué )殊(shū )离(lí )俗(sú ),姣(jiāo )冶(yě )嫺(xián )都(dōu ),靓(liàng )庄(zhuāng )刻(kè )饬(chì ),便(biàn )嬛(qióng )绰(chāo )约(yuē ),柔(róu )桡(ráo )嬛(qióng )嬛(qióng ),妩(wǔ )媚(mèi )佺(quán )弱(ruò );抴(yè )独(dú )茧(jiǎn )之(zhī )褕(yú )袘(yí ),眇(miǎo )阎(yán )易(yì )以(yǐ )戌(xū )削(xuē ),编(biān )姺(xiān )徶(bié )蘋(pín ),与(yǔ )世(shì )殊(shū )服(fú );芬(fēn )香(xiāng )沤(ōu )郁(yù ),酷(kù )烈(liè )淑(shū )郁(yù );皓(hào )齿(chǐ )粲(càn )烂(làn ),宜(yí )笑(xiào )旳(dì )皪(lì );长(zhǎng )眉(méi )连(lián )娟(juān ),微(wēi )睇(dì )釂(jiào )藐(miǎo );色(sè )授(shòu )魂(hún )与(yǔ ),心(xīn )愉(yú )於(yú )侧(cè )。

“於(yú )是(shì )酒(jiǔ )中(zhōng )乐(lè )酣(hān ),天(tiān )子(zǐ )芒(máng )然(rán )而(ér )思(sī ),似(sì )若(ruò )有(yǒu )亡(wáng )。曰(yuē ):‘嗟(jiē )乎(hū ),此(cǐ )泰(tài )奢(shē )侈(chǐ )!朕(zhèn )以(yǐ )览(lǎn )听(tīng )馀(yú )间(jiān ),无(wú )事(shì )弃(qì )日(rì ),顺(shùn )天(tiān )道(dào )以(yǐ )杀(shā )伐(fá ),时(shí )休(xiū )息(xī )於(yú )此(cǐ ),恐(kǒng )後(hòu )世(shì )靡(mí )丽(lì ),遂(suí )往(wǎng )而(ér )不(bú )反(fǎn ),非(fēi )所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )继(jì )嗣(sì )创(chuàng )业(yè )垂(chuí )统(tǒng )也(yě )。’於(yú )是(shì )乃(nǎi )解(jiě )酒(jiǔ )罢(bà )猎(liè ),而(ér )命(mìng )有(yǒu )司(sī )曰(yuē ):‘地(dì )可(kě )以(yǐ )垦(kěn )辟(pì ),悉(xī )为(wéi )农(nóng )郊(jiāo ),以(yǐ )赡(shàn )萌(méng )隶(lì );隤(tuí )墙(qiáng )填(tián )堑(qiàn ),使(shǐ )山(shān )泽(zé )之(zhī )民(mín )得(dé )至(zhì )焉(yān )。实(shí )陂(bēi )池(chí )而(ér )勿(wù )禁(jìn ),虚(xū )宫(gōng )观(guān )而(ér )勿(wù )仞(rèn )。发(fā )仓(cāng )廪(lǐn )以(yǐ )振(zhèn )贫(pín )穷(qióng ),补(bǔ )不(bú )足(zú ),恤(xù )鳏(guān )寡(guǎ ),存(cún )孤(gū )独(dú )。出(chū )德(dé )号(hào ),省(shěng )刑(xíng )罚(fá ),改(gǎi )制(zhì )度(dù ),易(yì )服(fú )色(sè ),更(gèng )正(zhèng )朔(shuò ),与(yǔ )天(tiān )下(xià )为(wéi )始(shǐ )。’

“於(yú )是(shì )历(lì )吉(jí )日(rì )以(yǐ )齐(qí )戒(jiè ),袭(xí )朝(cháo )衣(yī ),乘(chéng )法(fǎ )驾(jià ),建(jiàn )华(huá )旗(qí ),鸣(míng )玉(yù )鸾(luán ),游(yóu )乎(hū )六(liù )艺(yì )之(zhī )囿(yòu ),骛(wù )乎(hū )仁(rén )义(yì )之(zhī )涂(tú ),览(lǎn )观(guān )春(chūn )秋(qiū )之(zhī )林(lín ),射(shè )貍(mái )首(shǒu ),兼(jiān )驺(zōu )虞(yú ),弋(yì )玄(xuán )鹤(hè ),建(jiàn )干(gàn )戚(qī ),载(zǎi )云(yún )鶒(chì ),揜(yǎn )群(qún )雅(yǎ ),悲(bēi )伐(fá )檀(tán ),乐(lè )乐(lè )胥(xū ),修(xiū )容(róng )乎(hū )礼(lǐ )园(yuán ),翱(áo )翔(xiáng )乎(hū )书(shū )圃(pǔ ),述(shù )易(yì )道(dào ),放(fàng )怪(guài )兽(shòu ),登(dēng )明(míng )堂(táng ),坐(zuò )清(qīng )庙(miào ),恣(zì )群(qún )臣(chén ),奏(zòu )得(dé )失(shī ),四(sì )海(hǎi )之(zhī )内(nèi ),靡(mí )不(bú )受(shòu )获(huò )。於(yú )斯(sī )之(zhī )时(shí ),天(tiān )下(xià )大(dà )说(shuō ),乡(xiāng )风(fēng )而(ér )听(tīng ),随(suí )流(liú )而(ér )化(huà ),喟(kuì )然(rán )兴(xìng )道(dào )而(ér )迁(qiān )义(yì ),刑(xíng )错(cuò )而(ér )不(bú )用(yòng ),德(dé )隆(lóng )乎(hū )三(sān )皇(huáng ),功(gōng )羡(xiàn )於(yú )五(wǔ )帝(dì )。若(ruò )此(cǐ ),故(gù )猎(liè )乃(nǎi )可(kě )喜(xǐ )也(yě )。

“若(ruò )夫(fū )终(zhōng )日(rì )暴(bào )露(lù )驰(chí )骋(chěng ),劳(láo )神(shén )苦(kǔ )形(xíng ),罢(bà )车(chē )马(mǎ )之(zhī )用(yòng ),抏(wán )士(shì )卒(zú )之(zhī )精(jīng ),费(fèi )府(fǔ )库(kù )之(zhī )财(cái ),而(ér )无(wú )德(dé )厚(hòu )之(zhī )恩(ēn ),务(wù )在(zài )独(dú )乐(lè ),不(bú )顾(gù )众(zhòng )庶(shù ),忘(wàng )国(guó )家(jiā )之(zhī )政(zhèng ),而(ér )贪(tān )雉(zhì )兔(tù )之(zhī )获(huò ),则(zé )仁(rén )者(zhě )不(bú )由(yóu )也(yě )。从(cóng )此(cǐ )观(guān )之(zhī ),齐(qí )楚(chǔ )之(zhī )事(shì ),岂(qǐ )不(bú )哀(āi )哉(zāi )!地(dì )方(fāng )不(bú )过(guò )千(qiān )里(lǐ ),而(ér )囿(yòu )居(jū )九(jiǔ )百(bǎi ),是(shì )草(cǎo )木(mù )不(bú )得(dé )垦(kěn )辟(pì ),而(ér )民(mín )无(wú )所(suǒ )食(shí )也(yě )。夫(fū )以(yǐ )诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )细(xì ),而(ér )乐(lè )万(wàn )乘(chéng )之(zhī )所(suǒ )侈(chǐ ),仆(pú )恐(kǒng )百(bǎi )姓(xìng )之(zhī )被(bèi )其(qí )尤(yóu )也(yě )。”

於(yú )是(shì )二(èr )子(zǐ )愀(qiǎo )然(rán )改(gǎi )容(róng ),超(chāo )若(ruò )自(zì )失(shī ),逡(qūn )巡(xún )避(bì )席(xí )曰(yuē ):“鄙(bǐ )人(rén )固(gù )陋(lòu ),不(bú )知(zhī )忌(jì )讳(huì ),乃(nǎi )今(jīn )日(rì )见(jiàn )教(jiāo ),谨(jǐn )闻(wén )命(mìng )矣(yǐ )。”

赋(fù )奏(zòu ),天(tiān )子(zǐ )以(yǐ )为(wéi )郎(láng )。无(wú )是(shì )公(gōng )言(yán )天(tiān )子(zǐ )上(shàng )林(lín )广(guǎng )大(dà ),山(shān )谷(gǔ )水(shuǐ )泉(quán )万(wàn )物(wù ),乃(nǎi )子(zǐ )虚(xū )言(yán )楚(chǔ )云(yún )梦(mèng )所(suǒ )有(yǒu )甚(shèn )众(zhòng ),侈(chǐ )靡(mí )过(guò )其(qí )实(shí ),且(qiě )非(fēi )义(yì )理(lǐ )所(suǒ )尚(shàng ),故(gù )删(shān )取(qǔ )其(qí )要(yào ),归(guī )正(zhèng )道(dào )而(ér )论(lùn )之(zhī )。

相(xiàng )如(rú )为(wéi )郎(láng )数(shù )岁(suì ),会(huì )唐(táng )蒙(méng )使(shǐ )略(luè )通(tōng )夜(yè )郎(láng )西(xī )僰(bó )中(zhōng ),发(fā )巴(bā )蜀(shǔ )吏(lì )卒(zú )千(qiān )人(rén ),郡(jùn )又(yòu )多(duō )为(wéi )发(fā )转(zhuǎn )漕(cáo )万(wàn )馀(yú )人(rén ),用(yòng )兴(xìng )法(fǎ )诛(zhū )其(qí )渠(qú )帅(shuài ),巴(bā )蜀(shǔ )民(mín )大(dà )惊(jīng )恐(kǒng )。上(shàng )闻(wén )之(zhī ),乃(nǎi )使(shǐ )相(xiàng )如(rú )责(zé )唐(táng )蒙(méng ),因(yīn )喻(yù )告(gào )巴(bā )蜀(shǔ )民(mín )以(yǐ )非(fēi )上(shàng )意(yì )。檄(xí )曰(yuē ):

告(gào )巴(bā )蜀(shǔ )太(tài )守(shǒu ):蛮(mán )夷(yí )自(zì )擅(shàn )不(bú )讨(tǎo )之(zhī )日(rì )久(jiǔ )矣(yǐ ),时(shí )侵(qīn )犯(fàn )边(biān )境(jìng ),劳(láo )士(shì )大(dà )夫(fū )。陛(bì )下(xià )即(jí )位(wèi ),存(cún )抚(fǔ )天(tiān )下(xià ),辑(jí )安(ān )中(zhōng )国(guó )。然(rán )後(hòu )兴(xìng )师(shī )出(chū )兵(bīng ),北(běi )征(zhēng )匈(xiōng )奴(nú ),单(dān )于(yú )怖(bù )骇(hài ),交(jiāo )臂(bì )受(shòu )事(shì ),诎(qū )膝(xī )请(qǐng )和(hé )。康(kāng )居(jū )西(xī )域(yù ),重(zhòng )译(yì )请(qǐng )朝(cháo ),稽(jī )首(shǒu )来(lái )享(xiǎng )。移(yí )师(shī )东(dōng )指(zhǐ ),闽(mǐn )越(yuè )相(xiàng )诛(zhū )。右(yòu )吊(diào )番(fān )禺(yú ),太(tài )子(zǐ )入(rù )朝(cháo )。南(nán )夷(yí )之(zhī )君(jūn ),西(xī )僰(bó )之(zhī )长(zhǎng ),常(cháng )效(xiào )贡(gòng )职(zhí ),不(bú )敢(gǎn )怠(dài )堕(duò ),延(yán )颈(jǐng )举(jǔ )踵(zhǒng ),喁(yóng )喁(yóng )然(rán )皆(jiē )争(zhēng )归(guī )义(yì ),欲(yù )为(wéi )臣(chén )妾(qiè ),道(dào )里(lǐ )辽(liáo )远(yuǎn ),山(shān )川(chuān )阻(zǔ )深(shēn ),不(bú )能(néng )自(zì )致(zhì )。夫(fū )不(bú )顺(shùn )者(zhě )已(yǐ )诛(zhū ),而(ér )为(wéi )善(shàn )者(zhě )未(wèi )赏(shǎng ),故(gù )遣(qiǎn )中(zhōng )郎(láng )将(jiāng )往(wǎng )宾(bīn )之(zhī ),发(fā )巴(bā )蜀(shǔ )士(shì )民(mín )各(gè )五(wǔ )百(bǎi )人(rén ),以(yǐ )奉(fèng )币(bì )帛(bó ),卫(wèi )使(shǐ )者(zhě )不(bú )然(rán ),靡(mí )有(yǒu )兵(bīng )革(gé )之(zhī )事(shì ),战(zhàn )斗(dòu )之(zhī )患(huàn )。今(jīn )闻(wén )其(qí )乃(nǎi )发(fā )军(jūn )兴(xìng )制(zhì ),

惊(jīng )惧(jù )子(zǐ )弟(dì ),忧(yōu )患(huàn )长(zhǎng )老(lǎo ),郡(jùn )又(yòu )擅(shàn )为(wéi )转(zhuǎn )粟(sù )运(yùn )输(shū ),皆(jiē )非(fēi )陛(bì )下(xià )之(zhī )意(yì )也(yě )。当(dāng )行(háng )者(zhě )或(huò )亡(wáng )逃(táo )自(zì )贼(zéi )杀(shā ),亦(yì )非(fēi )人(rén )臣(chén )之(zhī )节(jiē )也(yě )。

夫(fū )边(biān )郡(jùn )之(zhī )士(shì ),闻(wén )烽(fēng )举(jǔ )燧(suì )燔(fán ),皆(jiē )摄(shè )弓(gōng )而(ér )驰(chí ),荷(hé )兵(bīng )而(ér )走(zǒu ),流(liú )汗(hàn )相(xiàng )属(shǔ ),唯(wéi )恐(kǒng )居(jū )後(hòu ),触(chù )白(bái )刃(rèn ),冒(mào )流(liú )矢(shǐ ),义(yì )不(bú )反(fǎn )顾(gù ),计(jì )不(bú )旋(xuán )踵(zhǒng ),人(rén )怀(huái )怒(nù )心(xīn ),如(rú )报(bào )私(sī )雠(chóu )。彼(bǐ )岂(qǐ )乐(lè )死(sǐ )恶(è )生(shēng ),非(fēi )编(biān )列(liè )之(zhī )民(mín ),而(ér )与(yǔ )巴(bā )蜀(shǔ )异(yì )主(zhǔ )哉(zāi )?计(jì )深(shēn )虑(lǜ )远(yuǎn ),急(jí )国(guó )家(jiā )之(zhī )难(nán ),而(ér )乐(lè )尽(jìn )人(rén )臣(chén )之(zhī )道(dào )也(yě )。故(gù )有(yǒu )剖(pōu )符(fú )之(zhī )封(fēng ),析(xī )珪(guī )而(ér )爵(jué ),位(wèi )为(wéi )通(tōng )侯(hóu ),居(jū )列(liè )东(dōng )第(dì ),终(zhōng )则(zé )遗(yí )显(xiǎn )号(hào )於(yú )後(hòu )世(shì ),传(chuán )土(tǔ )地(dì )於(yú )子(zǐ )孙(sūn ),行(háng )事(shì )甚(shèn )忠(zhōng )敬(jìng ),居(jū )位(wèi )甚(shèn )安(ān )佚(yì ),名(míng )声(shēng )施(shī )於(yú )无(wú )穷(qióng ),功(gōng )烈(liè )著(zhe )而(ér )不(bú )灭(miè )。是(shì )以(yǐ )贤(xián )人(rén )君(jūn )子(zǐ ),肝(gān )脑(nǎo )涂(tú )中(zhōng )原(yuán ),膏(gāo )液(yè )润(rùn )野(yě )草(cǎo )而(ér )不(bú )辞(cí )也(yě )。今(jīn )奉(fèng )币(bì )役(yì )至(zhì )南(nán )夷(yí ),即(jí )自(zì )贼(zéi )杀(shā ),或(huò )亡(wáng )逃(táo )抵(dǐ )诛(zhū ),身(shēn )死(sǐ )无(wú )名(míng ),谥(shì )为(wéi )至(zhì )愚(yú ),耻(chǐ )及(jí )父(fù )母(mǔ ),为(wéi )天(tiān )下(xià )笑(xiào )。人(rén )之(zhī )度(dù )量(liàng )相(xiàng )越(yuè ),岂(qǐ )不(bú )远(yuǎn )哉(zāi )!然(rán )此(cǐ )非(fēi )独(dú )行(háng )者(zhě )之(zhī )罪(zuì )也(yě ),父(fù )兄(xiōng )之(zhī )教(jiāo )不(bú )先(xiān ),子(zǐ )弟(dì )之(zhī )率(lǜ )不(bú )谨(jǐn )也(yě );寡(guǎ )廉(lián )鲜(xiān )耻(chǐ ),而(ér )俗(sú )不(bú )长(zhǎng )厚(hòu )也(yě )。其(qí )被(bèi )刑(xíng )戮(lù ),不(bú )亦(yì )宜(yí )乎(hū )!

陛(bì )下(xià )患(huàn )使(shǐ )者(zhě )有(yǒu )司(sī )之(zhī )若(ruò )彼(bǐ ),悼(dào )不(bú )肖(xiāo )愚(yú )民(mín )之(zhī )如(rú )此(cǐ ),故(gù )遣(qiǎn )信(xìn )使(shǐ )晓(xiǎo )喻(yù )百(bǎi )姓(xìng )以(yǐ )发(fā )卒(zú )之(zhī )事(shì ),因(yīn )数(shù )之(zhī )以(yǐ )不(bú )忠(zhōng )死(sǐ )亡(wáng )之(zhī )罪(zuì ),让(ràng )三(sān )老(lǎo )孝(xiào )弟(dì )以(yǐ )不(bú )教(jiāo )诲(huì )之(zhī )过(guò )。方(fāng )今(jīn )田(tián )时(shí ),重(zhòng )烦(fán )百(bǎi )姓(xìng ),已(yǐ )亲(qīn )见(jiàn )近(jìn )县(xiàn ),恐(kǒng )远(yuǎn )所(suǒ )谿(jī )谷(gǔ )山(shān )泽(zé )之(zhī )民(mín )不(bú )遍(biàn )闻(wén ),檄(xí )到(dào ),亟(jí )下(xià )县(xiàn )道(dào ),使(shǐ )咸(xián )知(zhī )陛(bì )下(xià )之(zhī )意(yì ),唯(wéi )毋(wú )忽(hū )也(yě )。

相(xiàng )如(rú )还(hái )报(bào )。唐(táng )蒙(méng )已(yǐ )略(luè )通(tōng )夜(yè )郎(láng ),因(yīn )通(tōng )西(xī )南(nán )夷(yí )道(dào ),发(fā )巴(bā )、蜀(shǔ )、广(guǎng )汉(hàn )卒(zú ),作(zuò )者(zhě )数(shù )万(wàn )人(rén )。治(zhì )道(dào )二(èr )岁(suì ),道(dào )不(bú )成(chéng ),士(shì )卒(zú )多(duō )物(wù )故(gù ),费(fèi )以(yǐ )巨(jù )万(wàn )计(jì )。蜀(shǔ )民(mín )及(jí )汉(hàn )用(yòng )事(shì )者(zhě )多(duō )言(yán )其(qí )不(bú )便(biàn )。是(shì )时(shí )邛(qióng )筰(zuó )之(zhī )君(jūn )长(zhǎng )闻(wén )南(nán )夷(yí )与(yǔ )汉(hàn )通(tōng ),得(dé )赏(shǎng )赐(cì )多(duō ),多(duō )欲(yù )原(yuán )为(wéi )内(nèi )臣(chén )妾(qiè ),请(qǐng )吏(lì ),比(bǐ )南(nán )夷(yí )。天(tiān )子(zǐ )问(wèn )相(xiàng )如(rú ),相(xiàng )如(rú )曰(yuē ):“邛(qióng )、筰(zuó )、厓(yá )、駹(máng )者(zhě )近(jìn )蜀(shǔ ),道(dào )亦(yì )易(yì )通(tōng ),秦(qín )时(shí )尝(cháng )通(tōng )为(wéi )郡(jùn )县(xiàn ),至(zhì )汉(hàn )兴(xìng )而(ér )罢(bà )。今(jīn )诚(chéng )复(fù )通(tōng ),为(wéi )置(zhì )郡(jùn )县(xiàn ),愈(yù )於(yú )南(nán )夷(yí )。”天(tiān )子(zǐ )以(yǐ )为(wéi )然(rán ),乃(nǎi )拜(bài )相(xiàng )如(rú )为(wéi )中(zhōng )郎(láng )将(jiāng ),建(jiàn )节(jiē )往(wǎng )使(shǐ )。副(fù )使(shǐ )王(wáng )然(rán )于(yú )、壶(hú )充(chōng )国(guó )、吕(lǚ )越(yuè )人(rén )驰(chí )四(sì )乘(chéng )之(zhī )传(chuán ),因(yīn )巴(bā )蜀(shǔ )吏(lì )币(bì )物(wù )以(yǐ )赂(lù )西(xī )夷(yí )。至(zhì )蜀(shǔ ),蜀(shǔ )太(tài )守(shǒu )以(yǐ )下(xià )郊(jiāo )迎(yíng ),县(xiàn )令(lìng )负(fù )弩(nǔ )矢(shǐ )先(xiān )驱(qū ),蜀(shǔ )人(rén )以(yǐ )为(wéi )宠(chǒng )。於(yú )是(shì )卓(zhuó )王(wáng )孙(sūn )、临(lín )邛(qióng )诸(zhū )公(gōng )皆(jiē )因(yīn )门(mén )下(xià )献(xiàn )牛(niú )酒(jiǔ )以(yǐ )交(jiāo )驩(huān )。卓(zhuó )王(wáng )孙(sūn )喟(kuì )然(rán )而(ér )叹(tàn ),自(zì )以(yǐ )得(dé )使(shǐ )女(nǚ )尚(shàng )司(sī )马(mǎ )长(zhǎng )卿(qīng )晚(wǎn ),而(ér )厚(hòu )分(fèn )与(yǔ )其(qí )女(nǚ )财(cái ),与(yǔ )男(nán )等(děng )同(tóng )。司(sī )马(mǎ )长(zhǎng )卿(qīng )便(biàn )略(luè )定(dìng )西(xī )夷(yí ),邛(qióng )、筰(zuó )、厓(yá )、駹(máng )、斯(sī )榆(yú )之(zhī )君(jūn )皆(jiē )请(qǐng )为(wéi )内(nèi )臣(chén )。除(chú )边(biān )关(guān ),关(guān )益(yì )斥(chì ),西(xī )至(zhì )沬(mèi )、若(ruò )水(shuǐ ),南(nán )至(zhì )牂(zāng )柯(kē )为(wéi )徼(jiǎo ),通(tōng )零(líng )关(guān )道(dào ),桥(qiáo )孙(sūn )水(shuǐ )以(yǐ )通(tōng )邛(qióng )都(dōu )。还(hái )报(bào )天(tiān )子(zǐ ),天(tiān )子(zǐ )大(dà )说(shuō )。

相(xiàng )如(rú )使(shǐ )时(shí ),蜀(shǔ )长(zhǎng )老(lǎo )多(duō )言(yán )通(tōng )西(xī )南(nán )夷(yí )不(bú )为(wéi )用(yòng ),唯(wéi )大(dà )臣(chén )亦(yì )以(yǐ )为(wéi )然(rán )。相(xiàng )如(rú )欲(yù )谏(jiàn ),业(yè )已(yǐ )建(jiàn )之(zhī ),不(bú )敢(gǎn ),乃(nǎi )著(zhe )书(shū ),籍(jí )以(yǐ )蜀(shǔ )父(fù )老(lǎo )为(wéi )辞(cí ),而(ér )己(jǐ )诘(jié )难(nán )之(zhī ),以(yǐ )风(fēng )天(tiān )子(zǐ ),且(qiě )因(yīn )宣(xuān )其(qí )使(shǐ )指(zhǐ ),令(lìng )百(bǎi )姓(xìng )知(zhī )天(tiān )子(zǐ )之(zhī )意(yì )。其(qí )辞(cí )曰(yuē ):

汉(hàn )兴(xìng )七(qī )十(shí )有(yǒu )八(bā )载(zǎi ),德(dé )茂(mào )存(cún )乎(hū )六(liù )世(shì ),威(wēi )武(wǔ )纷(fēn )纭(yún ),湛(zhàn )恩(ēn )汪(wāng )濊(wèi ),群(qún )生(shēng )澍(shù )濡(rú ),洋(yáng )溢(yì )乎(hū )方(fāng )外(wài )。於(yú )是(shì )乃(nǎi )命(mìng )使(shǐ )西(xī )征(zhēng ),随(suí )流(liú )而(ér )攘(rǎng ),风(fēng )之(zhī )所(suǒ )被(bèi ),罔(wǎng )不(bú )披(pī )靡(mí )。因(yīn )朝(cháo )厓(yá )从(cóng )駹(máng ),定(dìng )筰(zuó )存(cún )邛(qióng ),略(luè )斯(sī )榆(yú ),举(jǔ )苞(bāo )满(mǎn ),结(jié )轶(yì )还(hái )辕(yuán ),东(dōng )乡(xiāng )将(jiāng )报(bào ),至(zhì )于(yú )蜀(shǔ )都(dōu )。

耆(qí )老(lǎo )大(dà )夫(fū )荐(jiàn )绅(shēn )先(xiān )生(shēng )之(zhī )徒(tú )二(èr )十(shí )有(yǒu )七(qī )人(rén ),俨(yǎn )然(rán )造(zào )焉(yān )。辞(cí )毕(bì ),因(yīn )进(jìn )曰(yuē ):“盖(gài )闻(wén )天(tiān )子(zǐ )之(zhī )於(yú )夷(yí )狄(dí )也(yě ),其(qí )义(yì )羁(jī )縻(mí )勿(wù )绝(jué )而(ér )已(yǐ )。今(jīn )罢(bà )三(sān )郡(jùn )之(zhī )士(shì ),通(tōng )夜(yè )郎(láng )之(zhī )涂(tú ),三(sān )年(nián )於(yú )兹(zī ),而(ér )功(gōng )不(bú )竟(jìng ),士(shì )卒(zú )劳(láo )倦(juàn ),万(wàn )民(mín )不(bú )赡(shàn ),今(jīn )又(yòu )接(jiē )以(yǐ )西(xī )夷(yí ),百(bǎi )姓(xìng )力(lì )屈(qū ),恐(kǒng )不(bú )能(néng )卒(zú )业(yè ),此(cǐ )亦(yì )使(shǐ )者(zhě )之(zhī )累(lèi )也(yě ),窃(qiè )为(wéi )左(zuǒ )右(yòu )患(huàn )之(zhī )。且(qiě )夫(fū )邛(qióng )、筰(zuó )、西(xī )僰(bó )之(zhī )与(yǔ )中(zhōng )国(guó )并(bìng )也(yě ),历(lì )年(nián )兹(zī )多(duō ),不(bú )可(kě )记(jì )已(yǐ )。仁(rén )者(zhě )不(bú )以(yǐ )德(dé )来(lái ),彊(jiāng )者(zhě )不(bú )以(yǐ )力(lì )并(bìng ),意(yì )者(zhě )其(qí )殆(dài )不(bú )可(kě )乎(hū )!今(jīn )割(gē )齐(qí )民(mín )以(yǐ )附(fù )夷(yí )狄(dí ),弊(bì )所(suǒ )恃(shì )以(yǐ )事(shì )无(wú )用(yòng ),鄙(bǐ )人(rén )固(gù )陋(lòu ),不(bú )识(shí )所(suǒ )谓(wèi )。”

使(shǐ )者(zhě )曰(yuē ):“乌(wū )谓(wèi )此(cǐ )邪(xié )?必(bì )若(ruò )所(suǒ )云(yún ),则(zé )是(shì )蜀(shǔ )不(bú )变(biàn )服(fú )而(ér )巴(bā )不(bú )化(huà )俗(sú )也(yě )。余(yú )尚(shàng )恶(è )闻(wén )若(ruò )说(shuō )。然(rán )斯(sī )事(shì )体(tǐ )大(dà ),固(gù )非(fēi )观(guān )者(zhě )之(zhī )所(suǒ )觏(gòu )也(yě )。余(yú )之(zhī )行(háng )急(jí ),其(qí )详(xiáng )不(bú )可(kě )得(dé )闻(wén )已(yǐ ),请(qǐng )为(wéi )大(dà )夫(fū )粗(cū )陈(chén )其(qí )略(luè )。

“盖(gài )世(shì )必(bì )有(yǒu )非(fēi )常(cháng )之(zhī )人(rén ),然(rán )後(hòu )有(yǒu )非(fēi )常(cháng )之(zhī )事(shì );有(yǒu )非(fēi )常(cháng )之(zhī )事(shì ),然(rán )後(hòu )有(yǒu )非(fēi )常(cháng )之(zhī )功(gōng )。非(fēi )常(cháng )者(zhě ),固(gù )常(cháng )之(zhī )所(suǒ )异(yì )也(yě )。故(gù )曰(yuē )非(fēi )常(cháng )之(zhī )原(yuán ),黎(lí )民(mín )惧(jù )焉(yān );及(jí )臻(zhēn )厥(jué )成(chéng ),天(tiān )下(xià )晏(yàn )如(rú )也(yě )。

“昔(xī )者(zhě )鸿(hóng )水(shuǐ )浡(bó )出(chū ),氾(fán )滥(làn )衍(yǎn )溢(yì ),民(mín )人(rén )登(dēng )降(jiàng )移(yí )徙(xǐ ),陭(yǐ )麕(jūn )而(ér )不(bú )安(ān )。夏(xià )后(hòu )氏(shì )戚(qī )之(zhī ),乃(nǎi )堙(yīn )鸿(hóng )水(shuǐ ),决(jué )江(jiāng )疏(shū )河(hé ),漉(lù )沈(shěn )赡(shàn )菑(zī ),东(dōng )归(guī )之(zhī )於(yú )海(hǎi ),而(ér )天(tiān )下(xià )永(yǒng )宁(níng )。当(dāng )斯(sī )之(zhī )勤(qín ),岂(qǐ )唯(wéi )民(mín )哉(zāi )。心(xīn )烦(fán )於(yú )虑(lǜ )而(ér )身(shēn )亲(qīn )其(qí )劳(láo ),躬(gōng )胝(zhī )无(wú )胈(bá ),肤(fū )不(bú )生(shēng )毛(máo )。故(gù )休(xiū )烈(liè )显(xiǎn )乎(hū )无(wú )穷(qióng ),声(shēng )称(chēng )浃(jiā )乎(hū )于(yú )兹(zī )。

“且(qiě )夫(fū )贤(xián )君(jūn )之(zhī )践(jiàn )位(wèi )也(yě )。岂(qǐ )特(tè )委(wěi )琐(suǒ )握(wò )麀(yōu ),拘(jū )文(wén )牵(qiān )俗(sú ),循(xún )诵(sòng )习(xí )传(chuán ),当(dāng )世(shì )取(qǔ )说(shuō )云(yún )尔(ěr )哉(zāi )!必(bì )将(jiāng )崇(chóng )论(lùn )闳(hóng )议(yì ),创(chuàng )业(yè )垂(chuí )统(tǒng ),为(wéi )万(wàn )世(shì )规(guī )。故(gù )驰(chí )骛(wù )乎(hū )兼(jiān )容(róng )并(bìng )包(bāo ),而(ér )勤(qín )思(sī )乎(hū )参(cān )天(tiān )贰(èr )地(dì )。且(qiě )诗(shī )不(bú )云(yún )乎(hū ):‘普(pǔ )天(tiān )之(zhī )下(xià ),莫(mò )非(fēi )王(wáng )土(tǔ );率(lǜ )土(tǔ )之(zhī )滨(bīn ),莫(mò )非(fēi )王(wáng )臣(chén )。’是(shì )以(yǐ )六(liù )合(hé )之(zhī )内(nèi ),八(bā )方(fāng )之(zhī )外(wài ),浸(jìn )浔(xún )衍(yǎn )溢(yì ),怀(huái )生(shēng )之(zhī )物(wù )有(yǒu )不(bú )浸(jìn )润(rùn )於(yú )泽(zé )者(zhě ),贤(xián )君(jūn )耻(chǐ )之(zhī )。今(jīn )封(fēng )疆(jiāng )之(zhī )内(nèi ),冠(guàn )带(dài )之(zhī )伦(lún ),咸(xián )获(huò )嘉(jiā )祉(zhǐ ),靡(mí )有(yǒu )阙(què )遗(yí )矣(yǐ )。而(ér )夷(yí )狄(dí )殊(shū )俗(sú )之(zhī )国(guó ),辽(liáo )绝(jué )异(yì )党(dǎng )之(zhī )地(dì ),舟(zhōu )舆(yú )不(bú )通(tōng ),人(rén )迹(jì )罕(hǎn )至(zhì ),政(zhèng )教(jiāo )未(wèi )加(jiā ),流(liú )风(fēng )犹(yóu )微(wēi )。内(nèi )之(zhī )则(zé )犯(fàn )义(yì )侵(qīn )礼(lǐ )於(yú )边(biān )境(jìng ),外(wài )之(zhī )则(zé )邪(xié )行(háng )横(héng )作(zuò ),放(fàng )弑(shì )其(qí )上(shàng )。君(jūn )臣(chén )易(yì )位(wèi ),尊(zūn )卑(bēi )失(shī )序(xù ),父(fù )兄(xiōng )不(bú )辜(gū ),幼(yòu )孤(gū )为(wéi )奴(nú ),系(xì )累(lèi )号(hào )泣(qì ),内(nèi )乡(xiāng )而(ér )怨(yuàn ),曰(yuē )‘盖(gài )闻(wén )中(zhōng )国(guó )有(yǒu )至(zhì )仁(rén )焉(yān ),德(dé )洋(yáng )而(ér )恩(ēn )普(pǔ ),物(wù )靡(mí )不(bú )得(dé )其(qí )所(suǒ ),今(jīn )独(dú )曷(hé )为(wéi )遗(yí )己(jǐ )’。举(jǔ )踵(zhǒng )思(sī )慕(mù ),若(ruò )枯(kū )旱(hàn )之(zhī )望(wàng )雨(yǔ )。盭(lì )夫(fū )为(wéi )之(zhī )垂(chuí )涕(tì ),况(kuàng )乎(hū )上(shàng )圣(shèng ),又(yòu )恶(è )能(néng )已(yǐ )?故(gù )北(běi )出(chū )师(shī )以(yǐ )讨(tǎo )彊(jiāng )胡(hú ),南(nán )驰(chí )使(shǐ )以(yǐ )诮(qiào )劲(jìn )越(yuè )。四(sì )面(miàn )风(fēng )德(dé ),二(èr )方(fāng )之(zhī )君(jūn )鳞(lín )集(jí )仰(yǎng )流(liú ),原(yuán )得(dé )受(shòu )号(hào )者(zhě )以(yǐ )亿(yì )计(jì )。故(gù )乃(nǎi )关(guān )沬(mèi )、若(ruò ),徼(jiǎo )牂(zāng )柯(kē ),镂(lòu )零(líng )山(shān ),梁(liáng )孙(sūn )原(yuán )。创(chuàng )道(dào )德(dé )之(zhī )涂(tú ),垂(chuí )仁(rén )义(yì )之(zhī )统(tǒng )。将(jiāng )博(bó )恩(ēn )广(guǎng )施(shī ),远(yuǎn )抚(fǔ )长(zhǎng )驾(jià ),使(shǐ )疏(shū )逖(tì )不(bú )闭(bì ),阻(zǔ )深(shēn )闇(ān )昧(mèi )得(dé )耀(yào )乎(hū )光(guāng )明(míng ),以(yǐ )偃(yǎn )甲(jiǎ )兵(bīng )於(yú )此(cǐ ),而(ér )息(xī )诛(zhū )伐(fá )於(yú )彼(bǐ )。遐(xiá )迩(ěr )一(yī )体(tǐ ),中(zhōng )外(wài )提(tí )福(fú ),不(bú )亦(yì )康(kāng )乎(hū )?夫(fū )拯(zhěng )民(mín )於(yú )沈(shěn )溺(nì ),奉(fèng )至(zhì )尊(zūn )之(zhī )休(xiū )德(dé ),反(fǎn )衰(shuāi )世(shì )之(zhī )陵(líng )迟(chí ),继(jì )周(zhōu )氏(shì )之(zhī )绝(jué )业(yè ),斯(sī )乃(nǎi )天(tiān )子(zǐ )之(zhī )急(jí )务(wù )也(yě )。百(bǎi )姓(xìng )虽(suī )劳(láo ),又(yòu )恶(è )可(kě )以(yǐ )已(yǐ )哉(zāi )?

“且(qiě )夫(fū )王(wáng )事(shì )固(gù )未(wèi )有(yǒu )不(bú )始(shǐ )於(yú )忧(yōu )勤(qín ),而(ér )终(zhōng )於(yú )佚(yì )乐(lè )者(zhě )也(yě )。然(rán )则(zé )受(shòu )命(mìng )之(zhī )符(fú ),合(hé )在(zài )於(yú )此(cǐ )矣(yǐ )。方(fāng )将(jiāng )增(zēng )泰(tài )山(shān )之(zhī )封(fēng ),加(jiā )梁(liáng )父(fù )之(zhī )事(shì ),鸣(míng )和(hé )鸾(luán ),扬(yáng )乐(lè )颂(sòng ),上(shàng )咸(xián )五(wǔ ),下(xià )登(dēng )三(sān )。观(guān )者(zhě )未(wèi )睹(dǔ )指(zhǐ ),听(tīng )者(zhě )未(wèi )闻(wén )音(yīn ),犹(yóu )鹪(jiāo )明(míng )已(yǐ )翔(xiáng )乎(hū )寥(liáo )廓(kuò ),而(ér )罗(luó )者(zhě )犹(yóu )视(shì )乎(hū )薮(sǒu )泽(zé )。悲(bēi )夫(fū )!”

於(yú )是(shì )诸(zhū )大(dà )夫(fū )芒(máng )然(rán )丧(sàng )其(qí )所(suǒ )怀(huái )来(lái )而(ér )失(shī )厥(jué )所(suǒ )以(yǐ )进(jìn ),喟(kuì )然(rán )并(bìng )称(chēng )曰(yuē ):“允(yǔn )哉(zāi )汉(hàn )德(dé ),此(cǐ )鄙(bǐ )人(rén )之(zhī )所(suǒ )原(yuán )闻(wén )也(yě )。百(bǎi )姓(xìng )虽(suī )怠(dài ),请(qǐng )以(yǐ )身(shēn )先(xiān )之(zhī )。”敞(chǎng )罔(wǎng )靡(mí )徙(xǐ ),因(yīn )迁(qiān )延(yán )而(ér )辞(cí )避(bì )。

其(qí )後(hòu )人(rén )有(yǒu )上(shàng )书(shū )言(yán )相(xiàng )如(rú )使(shǐ )时(shí )受(shòu )金(jīn ),失(shī )官(guān )。居(jū )岁(suì )馀(yú ),复(fù )召(zhào )为(wéi )郎(láng )。

相(xiàng )如(rú )口(kǒu )吃(chī )而(ér )善(shàn )著(zhe )书(shū )。常(cháng )有(yǒu )消(xiāo )渴(kě )疾(jí )。与(yǔ )卓(zhuó )氏(shì )婚(hūn ),饶(ráo )於(yú )财(cái )。其(qí )进(jìn )仕(shì )宦(huàn ),未(wèi )尝(cháng )肯(kěn )与(yǔ )公(gōng )卿(qīng )国(guó )家(jiā )之(zhī )事(shì ),称(chēng )病(bìng )间(jiān )居(jū ),不(bú )慕(mù )官(guān )爵(jué )。常(cháng )从(cóng )上(shàng )至(zhì )长(zhǎng )杨(yáng )猎(liè ),是(shì )时(shí )天(tiān )子(zǐ )方(fāng )好(hǎo )自(zì )击(jī )熊(xióng )彘(zhì ),驰(chí )逐(zhú )野(yě )兽(shòu ),相(xiàng )如(rú )上(shàng )疏(shū )谏(jiàn )之(zhī )。其(qí )辞(cí )曰(yuē ):臣(chén )闻(wén )物(wù )有(yǒu )同(tóng )类(lèi )而(ér )殊(shū )能(néng )者(zhě ),故(gù )力(lì )称(chēng )乌(wū )获(huò ),捷(jié )言(yán )庆(qìng )忌(jì ),勇(yǒng )期(qī )贲(bēn )、育(yù )。臣(chén )之(zhī )愚(yú ),窃(qiè )以(yǐ )为(wéi )人(rén )诚(chéng )有(yǒu )之(zhī ),兽(shòu )亦(yì )宜(yí )然(rán )。今(jīn )陛(bì )下(xià )好(hǎo )陵(líng )阻(zǔ )险(xiǎn ),射(shè )猛(měng )兽(shòu ),卒(zú )然(rán )遇(yù )轶(yì )材(cái )之(zhī )兽(shòu ),骇(hài )不(bú )存(cún )之(zhī )地(dì ),犯(fàn )属(shǔ )车(chē )之(zhī )清(qīng )尘(chén ),舆(yú )不(bú )及(jí )还(hái )辕(yuán ),人(rén )不(bú )暇(xiá )施(shī )巧(qiǎo ),虽(suī )有(yǒu )乌(wū )获(huò )、逢(féng )蒙(méng )之(zhī )伎(jì ),力(lì )不(bú )得(dé )用(yòng ),枯(kū )木(mù )朽(xiǔ )株(zhū )尽(jìn )为(wéi )害(hài )矣(yǐ )。是(shì )胡(hú )越(yuè )起(qǐ )於(yú )毂(gū )下(xià ),而(ér )羌(qiāng )夷(yí )接(jiē )轸(zhěn )也(yě ),岂(qǐ )不(bú )殆(dài )哉(zāi )!虽(suī )万(wàn )全(quán )无(wú )患(huàn ),然(rán )本(běn )非(fēi )天(tiān )子(zǐ )之(zhī )所(suǒ )宜(yí )近(jìn )也(yě )。

且(qiě )夫(fū )清(qīng )道(dào )而(ér )後(hòu )行(háng ),中(zhōng )路(lù )而(ér )後(hòu )驰(chí ),犹(yóu )时(shí )有(yǒu )衔(xián )橛(jué )之(zhī )变(biàn ),而(ér )况(kuàng )涉(shè )乎(hū )蓬(péng )蒿(hāo ),驰(chí )乎(hū )丘(qiū )坟(fén ),前(qián )有(yǒu )利(lì )兽(shòu )之(zhī )乐(lè )而(ér )内(nèi )无(wú )存(cún )变(biàn )之(zhī )意(yì ),其(qí )为(wéi )祸(huò )也(yě )不(bú )亦(yì )难(nán )矣(yǐ )!夫(fū )轻(qīng )万(wàn )乘(chéng )之(zhī )重(zhòng )不(bú )以(yǐ )为(wéi )安(ān ),而(ér )乐(lè )出(chū )於(yú )万(wàn )有(yǒu )一(yī )危(wēi )之(zhī )涂(tú )以(yǐ )为(wéi )娱(yú ),臣(chén )窃(qiè )为(wéi )陛(bì )下(xià )不(bú )取(qǔ )也(yě )。

盖(gài )明(míng )者(zhě )远(yuǎn )见(jiàn )於(yú )未(wèi )萌(méng )而(ér )智(zhì )者(zhě )避(bì )危(wēi )於(yú )无(wú )形(xíng ),祸(huò )固(gù )多(duō )藏(cáng )於(yú )隐(yǐn )微(wēi )而(ér )发(fā )於(yú )人(rén )之(zhī )所(suǒ )忽(hū )者(zhě )也(yě )。故(gù )鄙(bǐ )谚(yàn )曰(yuē )“家(jiā )累(lèi )千(qiān )金(jīn ),坐(zuò )不(bú )垂(chuí )堂(táng )”。此(cǐ )言(yán )虽(suī )小(xiǎo ),可(kě )以(yǐ )喻(yù )大(dà )。臣(chén )原(yuán )陛(bì )下(xià )之(zhī )留(liú )意(yì )幸(xìng )察(chá )。

上(shàng )善(shàn )之(zhī )。还(hái )过(guò )宜(yí )春(chūn )宫(gōng ),相(xiàng )如(rú )奏(zòu )赋(fù )以(yǐ )哀(āi )二(èr )世(shì )行(háng )失(shī )也(yě )。其(qí )辞(cí )曰(yuē ):

登(dēng )陂(bēi )阤(yǐ )之(zhī )长(zhǎng )阪(bǎn )兮(xī ),坌(bèn )入(rù )曾(céng )宫(gōng )之(zhī )嵯(cuó )峨(é )。临(lín )曲(qǔ )江(jiāng )之(zhī )隑(ái )州(zhōu )兮(xī ),望(wàng )南(nán )山(shān )之(zhī )参(cān )差(chà )。岩(yán )岩(yán )深(shēn )山(shān )之(zhī )谾(lóng )々兮(xī ),通(tōng )谷(gǔ )魌(qī )兮(xī )谽(hān )。汩(gǔ )淢(yù )噏(xī )习(xí )以(yǐ )永(yǒng )逝(shì )兮(xī ),注(zhù )平(píng )皋(gāo )之(zhī )广(guǎng )衍(yǎn )。观(guān )众(zhòng )树(shù )之(zhī )塕(wěng )兮(xī ),览(lǎn )之(zhī )榛(zhēn )榛(zhēn )。东(dōng )驰(chí )土(tǔ )山(shān )兮(xī ),北(běi )揭(jiē )石(shí )濑(lài )。弥(mí )节(jiē )容(róng )与(yǔ )兮(xī ),历(lì )吊(diào )二(èr )世(shì )。持(chí )身(shēn )不(bú )谨(jǐn )兮(xī ),亡(wáng )国(guó )失(shī )埶(zhí )。信(xìn )谗(chán )不(bú )寤(wù )兮(xī ),宗(zōng )庙(miào )灭(miè )绝(jué )。呜(wū )呼(hū )哀(āi )哉(zāi )!操(cāo )行(háng )之(zhī )不(bú )得(dé )兮(xī ),坟(fén )墓(mù )芜(wú )秽(huì )而(ér )不(bú )脩(yǒu )兮(xī ),魂(hún )无(wú )归(guī )而(ér )不(bú )食(shí )。夐(xuàn )邈(miǎo )绝(jué )而(ér )不(bú )齐(qí )兮(xī ),弥(mí )久(jiǔ )远(yuǎn )而(ér )愈(yù )鬐(qí )。精(jīng )罔(wǎng )阆(láng )而(ér )飞(fēi )扬(yáng )兮(xī ),拾(shí )九(jiǔ )天(tiān )而(ér )永(yǒng )逝(shì )。呜(wū )呼(hū )哀(āi )哉(zāi )!

相(xiàng )如(rú )拜(bài )为(wéi )孝(xiào )文(wén )园(yuán )令(lìng )。天(tiān )子(zǐ )既(jì )美(měi )子(zǐ )虚(xū )之(zhī )事(shì ),相(xiàng )如(rú )见(jiàn )上(shàng )好(hǎo )仙(xiān )道(dào ),因(yīn )曰(yuē ):“上(shàng )林(lín )之(zhī )事(shì )未(wèi )足(zú )美(měi )也(yě ),尚(shàng )有(yǒu )靡(mí )者(zhě )。臣(chén )尝(cháng )为(wéi )大(dà )人(rén )赋(fù ),未(wèi )就(jiù ),请(qǐng )具(jù )而(ér )奏(zòu )之(zhī )。”相(xiàng )如(rú )以(yǐ )为(wéi )列(liè )仙(xiān )之(zhī )传(chuán )居(jū )山(shān )泽(zé )间(jiān ),形(xíng )容(róng )甚(shèn )癯(qú ),此(cǐ )非(fēi )帝(dì )王(wáng )之(zhī )仙(xiān )意(yì )也(yě ),乃(nǎi )遂(suí )就(jiù )大(dà )人(rén )赋(fù )。其(qí )辞(cí )曰(yuē ):

世(shì )有(yǒu )大(dà )人(rén )兮(xī ),在(zài )于(yú )中(zhōng )州(zhōu )。宅(zhái )弥(mí )万(wàn )里(lǐ )兮(xī ),曾(céng )不(bú )足(zú )以(yǐ )少(shǎo )留(liú )。悲(bēi )世(shì )俗(sú )之(zhī )迫(pò )隘(ài )兮(xī ),朅(qiè )轻(qīng )举(jǔ )而(ér )远(yuǎn )游(yóu )。垂(chuí )绛(jiàng )幡(fān )之(zhī )素(sù )蜺(ní )兮(xī ),载(zǎi )云(yún )气(qì )而(ér )上(shàng )浮(fú )。建(jiàn )格(gé )泽(zé )之(zhī )长(zhǎng )竿(gān )兮(xī ),总(zǒng )光(guāng )耀(yào )之(zhī )采(cǎi )旄(máo )。垂(chuí )旬(xún )始(shǐ )以(yǐ )为(wéi )幓(shān )兮(xī ),抴(yè )彗(huì )星(xīng )而(ér )为(wéi )髾(shāo )。掉(diào )指(zhǐ )桥(qiáo )以(yǐ )偃(yǎn )蹇(jiǎn )兮(xī ),又(yòu )旖(yǐ )旎(nǐ )以(yǐ )招(zhāo )摇(yáo )。揽(lǎn )欃(zhàn )枪(qiāng )以(yǐ )为(wéi )旌(jīng )兮(xī ),靡(mí )屈(qū )虹(hóng )而(ér )为(wéi )绸(chóu )。红(hóng )杳(yǎo )渺(miǎo )以(yǐ )眩(xuàn )湣(mǐn )兮(xī ),猋(biāo )风(fēng )涌(yǒng )而(ér )云(yún )浮(fú )。驾(jià )应(yīng )龙(lóng )象(xiàng )舆(yú )之(zhī )蠖(huò )略(luè )逶(wēi )丽(lì )兮(xī ),骖(cān )赤(chì )螭(chī )青(qīng )虬(qiú )之(zhī )鞮(dī )蟉(liào )蜿(wān )蜒(yán )。低(dī )卬(áng )夭(yāo )蟜(jiǎo )据(jù )以(yǐ )骄(jiāo )骜(ào )兮(xī ),诎(qū )折(shé )隆(lóng )穷(qióng )蠼(qú )以(yǐ )连(lián )卷(juàn )沛(pèi )艾(ài )赳(jiū )螑(xiù )仡(yì )以(yǐ )佁(yǐ )儗(yì )兮(xī ),放(fàng )散(sàn )畔(pàn )岸(àn )骧(xiāng )以(yǐ )孱(chán )颜(yán )。跮(dié )踱(duó )輵(yà )辖(xiá )容(róng )以(yǐ )委(wěi )丽(lì )兮(xī ),绸(chóu )缪(miù )偃(yǎn )蹇(jiǎn )怵(chù )鞨(hé )以(yǐ )梁(liáng )倚(yǐ )。纠(jiū )蓼(liǎo )叫(jiào )奡(ào )蹋(tà )以(yǐ )艐(kè )路(lù )兮(xī ),蔑(miè )蒙(méng )踊(yǒng )跃(yuè )腾(téng )而(ér )狂(kuáng )趡(wěi )。莅(lì )飒(sà )卉(huì )翕(xī )熛(biāo )至(zhì )电(diàn )过(guò )兮(xī ),焕(huàn )然(rán )雾(wù )除(chú ),霍(huò )然(rán )云(yún )消(xiāo )。

邪(xié )绝(jué )少(shǎo )阳(yáng )而(ér )登(dēng )太(tài )阴(yīn )兮(xī ),与(yǔ )真(zhēn )人(rén )乎(hū )相(xiàng )求(qiú )。互(hù )折(shé )窈(yǎo )窕(tiǎo )以(yǐ )右(yòu )转(zhuǎn )兮(xī ),横(héng )厉(lì )飞(fēi )泉(quán )以(yǐ )正(zhèng )东(dōng )。悉(xī )徵(zhēng )灵(líng )圉(yǔ )而(ér )选(xuǎn )之(zhī )兮(xī ),部(bù )乘(chéng )众(zhòng )神(shén )於(yú )瑶(yáo )光(guāng )。使(shǐ )五(wǔ )帝(dì )先(xiān )导(dǎo )兮(xī ),反(fǎn )太(tài )一(yī )而(ér )从(cóng )陵(líng )阳(yáng )。左(zuǒ )玄(xuán )冥(míng )而(ér )右(yòu )含(hán )雷(léi )兮(xī ),前(qián )陆(lù )离(lí )而(ér )後(hòu )潏(jué )湟(huáng )。厮(sī )征(zhēng )伯(bó )侨(qiáo )而(ér )役(yì )羡(xiàn )门(mén )兮(xī ),属(shǔ )岐(qí )伯(bó )使(shǐ )尚(shàng )方(fāng )。祝(zhù )融(róng )惊(jīng )而(ér )跸(bì )御(yù )兮(xī ),清(qīng )雰(fēn )气(qì )而(ér )後(hòu )行(háng )。屯(tún )余(yú )车(chē )其(qí )万(wàn )乘(chéng )兮(xī ),綷(zú )云(yún )盖(gài )而(ér )树(shù )华(huá )旗(qí )。使(shǐ )句(jù )芒(máng )其(qí )将(jiāng )行(háng )兮(xī ),吾(wú )欲(yù )往(wǎng )乎(hū )南(nán )嬉(xī )。

历(lì )唐(táng )尧(yáo )於(yú )崇(chóng )山(shān )兮(xī ),过(guò )虞(yú )舜(shùn )於(yú )九(jiǔ )疑(yí )。纷(fēn )湛(zhàn )湛(zhàn )其(qí )差(chà )错(cuò )兮(xī ),杂(zá )遝(tà )胶(jiāo )葛(gě )以(yǐ )方(fāng )驰(chí )。骚(sāo )扰(rǎo )冲(chōng )苁(cōng )其(qí )相(xiàng )纷(fēn )挐(ná )兮(xī ),滂(pāng )濞(bì )泱(yāng )轧(zhá )洒(sǎ )以(yǐ )林(lín )离(lí )。钻(zuàn )罗(luó )列(liè )聚(jù )丛(cóng )以(yǐ )茏(lóng )茸(róng )兮(xī ),衍(yǎn )曼(màn )流(liú )烂(làn )坛(tán )以(yǐ )陆(lù )离(lí )。径(jìng )入(rù )雷(léi )室(shì )之(zhī )砰(pēng )磷(lín )郁(yù )律(lǜ )兮(xī ),洞(dòng )出(chū )鬼(guǐ )谷(gǔ )之(zhī )嚬(pín )礨(lěi )嵬(wéi )靺(wà )。遍(biàn )览(lǎn )八(bā )纮(hóng )而(ér )观(guān )四(sì )荒(huāng )兮(xī ),朅(qiè )渡(dù )九(jiǔ )江(jiāng )而(ér )越(yuè )五(wǔ )河(hé )。经(jīng )营(yíng )炎(yán )火(huǒ )而(ér )浮(fú )弱(ruò )水(shuǐ )兮(xī ),杭(háng )绝(jué )浮(fú )渚(zhǔ )而(ér )涉(shè )流(liú )沙(shā )。奄(yǎn )息(xī )总(zǒng )极(jí )氾(fán )滥(làn )水(shuǐ )嬉(xī )兮(xī ),使(shǐ )灵(líng )娲(wā )鼓(gǔ )瑟(sè )而(ér )舞(wǔ )冯(féng )夷(yí )。时(shí )若(ruò )々将(jiāng )混(hún )浊(zhuó )兮(xī ),召(zhào )屏(píng )翳(yì )诛(zhū )风(fēng )伯(bó )而(ér )刑(xíng )雨(yǔ )师(shī )。西(xī )望(wàng )昆(kūn )仑(lún )之(zhī )轧(zhá )沕(mì )洸(guāng )忽(hū )兮(xī ),直(zhí )径(jìng )驰(chí )乎(hū )三(sān )危(wēi )。排(pái )阊(chāng )阖(hé )而(ér )入(rù )帝(dì )宫(gōng )兮(xī ),载(zǎi )玉(yù )女(nǚ )而(ér )与(yǔ )之(zhī )归(guī )。舒(shū )阆(láng )风(fēng )而(ér )摇(yáo )集(jí )兮(xī ),亢(kàng )乌(wū )腾(téng )而(ér )一(yī )止(zhǐ )。低(dī )回(huí )阴(yīn )山(shān )翔(xiáng )以(yǐ )纡(yū )曲(qǔ )兮(xī ),吾(wú )乃(nǎi )今(jīn )目(mù )睹(dǔ )西(xī )王(wáng )母(mǔ )鱇(kāng )然(rán )白(bái )首(shǒu )。载(zǎi )胜(shèng )而(ér )穴(xué )处(chù )兮(xī ),亦(yì )幸(xìng )有(yǒu )三(sān )足(zú )乌(wū )为(wéi )之(zhī )使(shǐ )。必(bì )长(zhǎng )生(shēng )若(ruò )此(cǐ )而(ér )不(bú )死(sǐ )兮(xī ),虽(suī )济(jì )万(wàn )世(shì )不(bú )足(zú )以(yǐ )喜(xǐ )。

回(huí )车(chē )朅(qiè )来(lái )兮(xī ),绝(jué )道(dào )不(bú )周(zhōu ),会(huì )食(shí )幽(yōu )都(dōu )。呼(hū )吸(xī )沆(hàng )瀣(xiè )餐(cān )朝(cháo )霞(xiá ),噍(jiào )咀(jǔ )芝(zhī )英(yīng )兮(xī )叽(jī )琼(qióng )华(huá )。嬐(yǎn )侵(qīn )浔(xún )而(ér )高(gāo )纵(zòng )兮(xī ),纷(fēn )鸿(hóng )涌(yǒng )而(ér )上(shàng )厉(lì )。贯(guàn )列(liè )缺(quē )之(zhī )倒(dǎo )景(jǐng )兮(xī ),涉(shè )丰(fēng )隆(lóng )之(zhī )滂(pāng )沛(pèi )。驰(chí )游(yóu )道(dào )而(ér )脩(yǒu )降(jiàng )兮(xī ),骛(wù )遗(yí )雾(wù )而(ér )远(yuǎn )逝(shì )。迫(pò )区(qū )中(zhōng )之(zhī )隘(ài )陕(shǎn )兮(xī ),舒(shū )节(jiē )出(chū )乎(hū )北(běi )垠(yín )。遗(yí )屯(tún )骑(qí )於(yú )玄(xuán )阙(què )兮(xī ),轶(yì )先(xiān )驱(qū )於(yú )寒(hán )门(mén )。下(xià )峥(zhēng )嵘(róng )而(ér )无(wú )地(dì )兮(xī ),上(shàng )寥(liáo )廓(kuò )而(ér )无(wú )天(tiān )。视(shì )眩(xuàn )眠(mián )而(ér )无(wú )见(jiàn )兮(xī ),听(tīng )惝(chǎng )恍(huǎng )而(ér )无(wú )闻(wén )。乘(chéng )虚(xū )无(wú )而(ér )上(shàng )假(jiǎ )兮(xī ),超(chāo )无(wú )友(yǒu )而(ér )独(dú )存(cún )。

相(xiàng )如(rú )既(jì )奏(zòu )大(dà )人(rén )之(zhī )颂(sòng ),天(tiān )子(zǐ )大(dà )说(shuō ),飘(piāo )飘(piāo )有(yǒu )凌(líng )云(yún )之(zhī )气(qì ),似(sì )游(yóu )天(tiān )地(dì )之(zhī )间(jiān )意(yì )。

相(xiàng )如(rú )既(jì )病(bìng )免(miǎn ),家(jiā )居(jū )茂(mào )陵(líng )。天(tiān )子(zǐ )曰(yuē ):“司(sī )马(mǎ )相(xiàng )如(rú )病(bìng )甚(shèn ),可(kě )往(wǎng )从(cóng )悉(xī )取(qǔ )其(qí )书(shū );若(ruò )不(bú )然(rán ),後(hòu )失(shī )之(zhī )矣(yǐ )。”使(shǐ )所(suǒ )忠(zhōng )往(wǎng ),而(ér )相(xiàng )如(rú )已(yǐ )死(sǐ ),家(jiā )无(wú )书(shū )。问(wèn )其(qí )妻(qī ),对(duì )曰(yuē ):“长(zhǎng )卿(qīng )固(gù )未(wèi )尝(cháng )有(yǒu )书(shū )也(yě )。时(shí )时(shí )著(zhe )书(shū ),人(rén )又(yòu )取(qǔ )去(qù ),即(jí )空(kōng )居(jū )。长(zhǎng )卿(qīng )未(wèi )死(sǐ )时(shí ),为(wéi )一(yī )卷(juàn )书(shū ),曰(yuē )有(yǒu )使(shǐ )者(zhě )来(lái )求(qiú )书(shū ),奏(zòu )之(zhī )。无(wú )他(tā )书(shū )。”其(qí )遗(yí )札(zhá )书(shū )言(yán )封(fēng )禅(chán )事(shì ),奏(zòu )所(suǒ )忠(zhōng )。忠(zhōng )奏(zòu )其(qí )书(shū ),天(tiān )子(zǐ )异(yì )之(zhī )。其(qí )书(shū )曰(yuē ):伊(yī )上(shàng )古(gǔ )之(zhī )初(chū )肇(zhào ),自(zì )昊(hào )穹(qióng )兮(xī )生(shēng )民(mín ),历(lì )撰(zhuàn )列(liè )辟(pì ),以(yǐ )迄(qì )于(yú )秦(qín )。率(lǜ )迩(ěr )者(zhě )踵(zhǒng )武(wǔ ),逖(tì )听(tīng )者(zhě )风(fēng )声(shēng )。纷(fēn )纶(lún )葳(wēi )蕤(ruí ),堙(yīn )灭(miè )而(ér )不(bú )称(chēng )者(zhě ),不(bú )可(kě )胜(shèng )数(shù )也(yě )。续(xù )昭(zhāo )夏(xià ),崇(chóng )号(hào )谥(shì ),略(luè )可(kě )道(dào )者(zhě )七(qī )十(shí )有(yǒu )二(èr )君(jūn )。罔(wǎng )若(ruò )淑(shū )而(ér )不(bú )昌(chāng ),畴(chóu )逆(nì )失(shī )而(ér )能(néng )存(cún )?

轩(xuān )辕(yuán )之(zhī )前(qián ),遐(xiá )哉(zāi )邈(miǎo )乎(hū ),其(qí )详(xiáng )不(bú )可(kě )得(dé )闻(wén )也(yě )。五(wǔ )三(sān )六(liù )经(jīng )载(zǎi )籍(jí )之(zhī )传(chuán ),维(wéi )见(jiàn )可(kě )观(guān )也(yě )。书(shū )曰(yuē )“元(yuán )首(shǒu )明(míng )哉(zāi ),股(gǔ )肱(gōng )良(liáng )哉(zāi )”。因(yīn )斯(sī )以(yǐ )谈(tán ),君(jūn )莫(mò )盛(shèng )於(yú )唐(táng )尧(yáo ),臣(chén )莫(mò )贤(xián )於(yú )后(hòu )稷(jì )。后(hòu )稷(jì )创(chuàng )业(yè )於(yú )唐(táng ),公(gōng )刘(liú )发(fā )迹(jì )於(yú )西(xī )戎(róng ),文(wén )王(wáng )改(gǎi )制(zhì ),爰(yuán )周(zhōu )郅(zhì )隆(lóng ),大(dà )行(háng )越(yuè )成(chéng ),而(ér )後(hòu )陵(líng )夷(yí )衰(shuāi )微(wēi ),千(qiān )载(zǎi )无(wú )声(shēng ),岂(qǐ )不(bú )善(shàn )始(shǐ )善(shàn )终(zhōng )哉(zāi )。然(rán )无(wú )异(yì )端(duān ),慎(shèn )所(suǒ )由(yóu )於(yú )前(qián ),谨(jǐn )遗(yí )教(jiāo )於(yú )後(hòu )耳(ěr )。故(gù )轨(guǐ )迹(jì )夷(yí )易(yì ),易(yì )遵(zūn )也(yě );湛(zhàn )恩(ēn )濛(méng )涌(yǒng ),易(yì )丰(fēng )也(yě );宪(xiàn )度(dù )著(zhe )明(míng ),易(yì )则(zé )也(yě );垂(chuí )统(tǒng )理(lǐ )顺(shùn ),易(yì )继(jì )也(yě )。是(shì )以(yǐ )业(yè )隆(lóng )於(yú )繦(qiǎng )褓(bǎo )而(ér )崇(chóng )冠(guàn )于(yú )二(èr )后(hòu )。揆(kuí )厥(jué )所(suǒ )元(yuán ),终(zhōng )都(dōu )攸(yōu )卒(zú ),未(wèi )有(yǒu )殊(shū )尤(yóu )绝(jué )迹(jì )可(kě )考(kǎo )于(yú )今(jīn )者(zhě )也(yě )。然(rán )犹(yóu )蹑(niè )梁(liáng )父(fù ),登(dēng )泰(tài )山(shān ),建(jiàn )显(xiǎn )号(hào ),施(shī )尊(zūn )名(míng )。大(dà )汉(hàn )之(zhī )德(dé ),逢(féng )涌(yǒng )原(yuán )泉(quán ),沕(mì )潏(jué )漫(màn )衍(yǎn ),旁(páng )魄(pò )四(sì )塞(sāi ),云(yún )尃(bù )雾(wù )散(sàn ),上(shàng )暢(chàng )九(jiǔ )垓(gāi ),下(xià )溯(sù )八(bā )埏(shān )。怀(huái )生(shēng )之(zhī )类(lèi )霑(zhān )濡(rú )浸(jìn )润(rùn ),协(xié )气(qì )横(héng )流(liú ),武(wǔ )节(jiē )飘(piāo )逝(shì ),迩(ěr )陕(shǎn )游(yóu )原(yuán ),迥(jiǒng )阔(kuò )泳(yǒng )沫(mò ),首(shǒu )恶(è )湮(yān )没(méi ),闇(ān )昧(mèi )昭(zhāo )晢(zhé ),昆(kūn )蟲(chóng )凯(kǎi )泽(zé ),回(huí )首(shǒu )面(miàn )内(nèi )。然(rán )後(hòu )囿(yòu )驺(zōu )虞(yú )之(zhī )珍(zhēn )群(qún ),徼(jiǎo )麋(mí )鹿(lù )之(zhī )怪(guài )兽(shòu ),鳒(jiān )一(yī )茎(jīng )六(liù )穗(suì )於(yú )庖(páo ),牺(xī )双(shuāng )共(gòng )抵(dǐ )之(zhī )兽(shòu ),获(huò )周(zhōu )馀(yú )珍(zhēn )收(shōu )龟(guī )于(yú )岐(qí ),招(zhāo )翠(cuì )黄(huáng )乘(chéng )龙(lóng )於(yú )沼(zhǎo )。鬼(guǐ )神(shén )接(jiē )灵(líng )圉(yǔ ),宾(bīn )於(yú )间(jiān )馆(guǎn )。奇(qí )物(wù )谲(jué )诡(guǐ ),俶(chù )傥(tǎng )穷(qióng )变(biàn )。钦(qīn )哉(zāi ),符(fú )瑞(ruì )臻(zhēn )兹(zī ),犹(yóu )以(yǐ )为(wéi )薄(báo ),不(bú )敢(gǎn )道(dào )封(fēng )禅(chán )。盖(gài )周(zhōu )跃(yuè )鱼(yú )陨(yǔn )杭(háng ),休(xiū )之(zhī )以(yǐ )燎(liáo ),微(wēi )夫(fū )斯(sī )之(zhī )为(wéi )符(fú )也(yě ),以(yǐ )登(dēng )介(jiè )丘(qiū ),不(bú )亦(yì )恧(nǜ )乎(hū )!进(jìn )让(ràng )之(zhī )道(dào ),其(qí )何(hé )爽(shuǎng )与(yǔ )?

於(yú )是(shì )大(dà )司(sī )马(mǎ )进(jìn )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )仁(rén )育(yù )群(qún )生(shēng ),义(yì )征(zhēng )不(bú )憓(huì ),诸(zhū )夏(xià )乐(lè )贡(gòng ),百(bǎi )蛮(mán )执(zhí )贽(zhì ),德(dé )侔(móu )往(wǎng )初(chū ),功(gōng )无(wú )与(yǔ )二(èr ),休(xiū )烈(liè )浃(jiā )洽(qià ),符(fú )瑞(ruì )众(zhòng )变(biàn ),期(qī )应(yīng )绍(shào )至(zhì ),不(bú )特(tè )创(chuàng )见(jiàn )。意(yì )者(zhě )泰(tài )山(shān )、梁(liáng )父(fù )设(shè )坛(tán )场(chǎng )望(wàng )幸(xìng ),盖(gài )号(hào )以(yǐ )况(kuàng )荣(róng ),上(shàng )帝(dì )垂(chuí )恩(ēn )储(chǔ )祉(zhǐ ),将(jiāng )以(yǐ )荐(jiàn )成(chéng ),陛(bì )下(xià )谦(qiān )让(ràng )而(ér )弗(fú )发(fā )也(yě )。挈(qiè )三(sān )神(shén )之(zhī )驩(huān ),缺(quē )王(wáng )道(dào )之(zhī )仪(yí ),群(qún )臣(chén )恧(nǜ )焉(yān )。或(huò )谓(wèi )且(qiě )天(tiān )为(wéi )质(zhì )闇(ān ),珍(zhēn )符(fú )固(gù )不(bú )可(kě )辞(cí );若(ruò )然(rán )辞(cí )之(zhī ),是(shì )泰(tài )山(shān )靡(mí )记(jì )而(ér )梁(liáng )父(fù )靡(mí )几(jǐ )也(yě )。亦(yì )各(gè )并(bìng )时(shí )而(ér )荣(róng ),咸(xián )济(jì )世(shì )而(ér )屈(qū ),说(shuō )者(zhě )尚(shàng )何(hé )称(chēng )於(yú )後(hòu ),而(ér )云(yún )七(qī )十(shí )二(èr )君(jūn )乎(hū )?夫(fū )修(xiū )德(dé )以(yǐ )锡(xī )符(fú ),奉(fèng )符(fú )以(yǐ )行(háng )事(shì ),不(bú )为(wéi )进(jìn )越(yuè )。故(gù )圣(shèng )王(wáng )弗(fú )替(tì ),而(ér )修(xiū )礼(lǐ )地(dì )祇(qí ),谒(yè )款(kuǎn )天(tiān )神(shén ),勒(lè )功(gōng )中(zhōng )岳(yuè ),以(yǐ )彰(zhāng )至(zhì )尊(zūn ),舒(shū )盛(shèng )德(dé ),发(fā )号(hào )荣(róng ),受(shòu )厚(hòu )福(fú ),以(yǐ )浸(jìn )黎(lí )民(mín )也(yě )。皇(huáng )皇(huáng )哉(zāi )斯(sī )事(shì )!天(tiān )下(xià )之(zhī )壮(zhuàng )观(guān ),王(wáng )者(zhě )之(zhī )丕(pī )业(yè ),不(bú )可(kě )贬(biǎn )也(yě )。原(yuán )陛(bì )下(xià )全(quán )之(zhī )。而(ér )後(hòu )因(yīn )杂(zá )荐(jiàn )绅(shēn )先(xiān )生(shēng )之(zhī )略(luè )术(shù ),使(shǐ )获(huò )燿(shuò )日(rì )月(yuè )之(zhī )末(mò )光(guāng )绝(jué )炎(yán ),以(yǐ )展(zhǎn )采(cǎi )错(cuò )事(shì ),犹(yóu )兼(jiān )正(zhèng )列(liè )其(qí )义(yì ),校(xiào )饬(chì )厥(jué )文(wén ),作(zuò )春(chūn )秋(qiū )一(yī )艺(yì ),将(jiāng )袭(xí )旧(jiù )六(liù )为(wéi )七(qī ),摅(shū )之(zhī )无(wú )穷(qióng ),俾(bǐ )万(wàn )世(shì )得(dé )激(jī )清(qīng )流(liú ),扬(yáng )微(wēi )波(bō ),蜚(fēi )英(yīng )声(shēng ),腾(téng )茂(mào )实(shí )。前(qián )圣(shèng )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )永(yǒng )保(bǎo )鸿(hóng )名(míng )而(ér )常(cháng )为(wéi )称(chēng )首(shǒu )者(zhě )用(yòng )此(cǐ ),宜(yí )命(mìng )掌(zhǎng )故(gù )悉(xī )奏(zòu )其(qí )义(yì )而(ér )览(lǎn )焉(yān )。”

於(yú )是(shì )天(tiān )子(zǐ )沛(pèi )然(rán )改(gǎi )容(róng ),曰(yuē ):“愉(yú )乎(hū ),朕(zhèn )其(qí )试(shì )哉(zāi )!”乃(nǎi )迁(qiān )思(sī )回(huí )虑(lǜ ),总(zǒng )公(gōng )卿(qīng )之(zhī )议(yì ),询(xún )封(fēng )禅(chán )之(zhī )事(shì ),诗(shī )大(dà )泽(zé )之(zhī )博(bó ),广(guǎng )符(fú )瑞(ruì )之(zhī )富(fù )。乃(nǎi )作(zuò )颂(sòng )曰(yuē ):

自(zì )我(wǒ )天(tiān )覆(fù ),云(yún )之(zhī )油(yóu )油(yóu )。甘(gān )露(lù )时(shí )雨(yǔ ),厥(jué )壤(rǎng )可(kě )游(yóu )。滋(zī )液(yè )渗(shèn )漉(lù ),何(hé )生(shēng )不(bú )育(yù );嘉(jiā )自(zì )我(wǒ )天(tiān )覆(fù ),云(yún )之(zhī )油(yóu )油(yóu )。甘(gān )露(lù )时(shí )雨(yǔ ),厥(jué )壤(rǎng )可(kě )游(yóu )。滋(zī )液(yè )渗(shèn )漉(lù ),何(hé )生(shēng )不(bú )育(yù );嘉(jiā )穀(yù )六(liù )穗(suì ),我(wǒ )穑(sè )曷(hé )蓄(xù )。

非(fēi )唯(wéi )雨(yǔ )之(zhī ),又(yòu )润(rùn )泽(zé )之(zhī );非(fēi )唯(wéi )濡(rú )之(zhī ),氾(fán )尃(bù )濩(hù )之(zhī )。万(wàn )物(wù )熙(xī )熙(xī ),怀(huái )而(ér )慕(mù )思(sī )。名(míng )山(shān )非(fēi )唯(wéi )雨(yǔ )之(zhī ),又(yòu )润(rùn )泽(zé )之(zhī );非(fēi )唯(wéi )濡(rú )之(zhī ),氾(fán )尃(bù )濩(hù )之(zhī )。万(wàn )物(wù )熙(xī )熙(xī ),怀(huái )而(ér )慕(mù )思(sī )。名(míng )山(shān )显(xiǎn )位(wèi ),望(wàng )君(jūn )之(zhī )来(lái )。君(jūn )乎(hū )君(jūn )乎(hū ),侯(hóu )不(bú )迈(mài )哉(zāi )!

般(bān )般(bān )之(zhī )兽(shòu ),乐(lè )我(wǒ )君(jūn )囿(yòu );白(bái )质(zhì )黑(hēi )章(zhāng ),其(qí )仪(yí )可(kě );旼(mín )々睦(mù )睦(mù ),君(jūn )子(zǐ )之(zhī )般(bān )般(bān )之(zhī )兽(shòu ),乐(lè )我(wǒ )君(jūn )囿(yòu );白(bái )质(zhì )黑(hēi )章(zhāng ),其(qí )仪(yí )可(kě );旼(mín )々睦(mù )睦(mù ),君(jūn )子(zǐ )之(zhī )

能(néng )。盖(gài )闻(wén )其(qí )声(shēng ),今(jīn )观(guān )其(qí )来(lái )。厥(jué )涂(tú )靡(mí )踪(zōng ),天(tiān )瑞(ruì )之(zhī )徵(zhēng )。兹(zī )亦(yì )於(yú )舜(shùn ),虞(yú )氏(shì )以(yǐ )兴(xìng )。

濯(zhuó )濯(zhuó )之(zhī )麟(lín ),游(yóu )彼(bǐ )灵(líng )畤(zhì )。孟(mèng )冬(dōng )十(shí )月(yuè ),君(jūn )俎(zǔ )郊(jiāo )祀(sì )。驰(chí )我(wǒ )君(jūn )舆(yú ),帝(dì )以(yǐ )享(xiǎng )祉(zhǐ )。三(sān )濯(zhuó )濯(zhuó )之(zhī )麟(lín ),游(yóu )彼(bǐ )灵(líng )畤(zhì )。孟(mèng )冬(dōng )十(shí )月(yuè ),君(jūn )俎(zǔ )郊(jiāo )祀(sì )。驰(chí )我(wǒ )君(jūn )舆(yú ),帝(dì )以(yǐ )享(xiǎng )祉(zhǐ )。三(sān )代(dài )之(zhī )前(qián ),盖(gài )未(wèi )尝(cháng )有(yǒu )。

宛(wǎn )宛(wǎn )黄(huáng )龙(lóng ),兴(xìng )德(dé )而(ér )升(shēng );采(cǎi )色(sè )炫(xuàn )燿(shuò ),熿(huáng )炳(bǐng )煇(huí )煌(huáng )。正(zhèng )阳(yáng )显(xiǎn )见(jiàn ),於(yú )传(chuán )载(zǎi )之(zhī ),云(yún )受(shòu )命(mìng )所(suǒ )乘(chéng )。

厥(jué )之(zhī )有(yǒu )章(zhāng ),不(bú )必(bì )谆(zhūn )谆(zhūn )。依(yī )类(lèi )讬(tuō )寓(yù ),谕(yù )以(yǐ )封(fēng )峦(luán )。厥(jué )之(zhī )有(yǒu )章(zhāng ),不(bú )必(bì )谆(zhūn )谆(zhūn )。依(yī )类(lèi )讬(tuō )寓(yù ),谕(yù )以(yǐ )封(fēng )峦(luán )。

披(pī )艺(yì )观(guān )之(zhī ),天(tiān )人(rén )之(zhī )际(jì )已(yǐ )交(jiāo ),上(shàng )下(xià )相(xiàng )发(fā )允(yǔn )答(dá )。圣(shèng )王(wáng )之(zhī )德(dé ),兢(jīng )兢(jīng )翼(yì )翼(yì )也(yě )。故(gù )曰(yuē )“兴(xìng )必(bì )虑(lǜ )衰(shuāi ),安(ān )必(bì )思(sī )危(wēi )”。是(shì )以(yǐ )汤(tāng )武(wǔ )至(zhì )尊(zūn )严(yán ),不(bú )失(shī )肃(sù )祗(zhī );舜(shùn )在(zài )假(jiǎ )典(diǎn ),顾(gù )省(shěng )厥(jué )遗(yí ):此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。

司(sī )马(mǎ )相(xiàng )如(rú )既(jì )卒(zú )五(wǔ )岁(suì ),天(tiān )子(zǐ )始(shǐ )祭(jì )后(hòu )土(tǔ )。八(bā )年(nián )而(ér )遂(suí )先(xiān )礼(lǐ )中(zhōng )岳(yuè ),封(fēng )于(yú )太(tài )山(shān ),至(zhì )梁(liáng )父(fù )禅(chán )肃(sù )然(rán )。

相(xiàng )如(rú )他(tā )所(suǒ )著(zhe ),若(ruò )遗(yí )平(píng )陵(líng )侯(hóu )书(shū )、与(yǔ )五(wǔ )公(gōng )子(zǐ )相(xiàng )难(nán )、草(cǎo )木(mù )书(shū )篇(piān )不(bú )采(cǎi ),采(cǎi )其(qí )尤(yóu )著(zhe )公(gōng )卿(qīng )者(zhě )云(yún )。

太(tài )史(shǐ )公(gōng )曰(yuē ):春(chūn )秋(qiū )推(tuī )见(jiàn )至(zhì )隐(yǐn ),易(yì )本(běn )隐(yǐn )之(zhī )以(yǐ )显(xiǎn ),大(dà )雅(yǎ )言(yán )王(wáng )公(gōng )大(dà )人(rén )而(ér )德(dé )逮(dǎi )黎(lí )庶(shù ),小(xiǎo )雅(yǎ )讥(jī )小(xiǎo )己(jǐ )之(zhī )得(dé )失(shī ),其(qí )流(liú )及(jí )上(shàng )。所(suǒ )以(yǐ )言(yán )虽(suī )外(wài )殊(shū ),其(qí )合(hé )德(dé )一(yī )也(yě )。相(xiàng )如(rú )虽(suī )多(duō )虚(xū )辞(cí )滥(làn )说(shuō ),然(rán )其(qí )要(yào )归(guī )引(yǐn )之(zhī )节(jiē )俭(jiǎn ),此(cǐ )与(yǔ )诗(shī )之(zhī )风(fēng )谏(jiàn )何(hé )异(yì )。杨(yáng )雄(xióng )以(yǐ )为(wéi )靡(mí )丽(lì )之(zhī )赋(fù ),劝(quàn )百(bǎi )风(fēng )一(yī ),犹(yóu )驰(chí )骋(chěng )郑(zhèng )卫(wèi )之(zhī )声(shēng ),曲(qǔ )终(zhōng )而(ér )奏(zòu )雅(yǎ ),不(bú )已(yǐ )亏(kuī )乎(hū )?余(yú )采(cǎi )其(qí )语(yǔ )可(kě )论(lùn )者(zhě )著(zhe )于(yú )篇(piān )。

相(xiàng )如(rú )纵(zòng )诞(dàn ),窃(qiè )赀(zī )卓(zhuó )氏(shì )。其(qí )学(xué )无(wú )方(fāng ),其(qí )才(cái )足(zú )倚(yǐ )。子(zǐ )虚(xū )过(guò )吒(zhà ),上(shàng )林(lín )非(fēi )侈(chǐ )。四(sì )马(mǎ )还(hái )邛(qióng ),百(bǎi )金(jīn )献(xiàn )伎(jì )。惜(xī )哉(zāi )封(fēng )禅(chán ),遗(yí )文(wén )卓(zhuó )尔(ěr )。

阅读:26331

打赏捐助〔Donate〕>>>

《司马相如列传》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库