周纪二【登录】

《资治通鉴》 > 《周纪》·五卷 > 《周纪二》 > 拼音版

起(qǐ )昭(zhāo )阳(yáng )赤(chì )奋(fèn )若(ruò ),尽(jìn )上(shàng )章(zhāng )困(kùn )敦(dūn ),凡(fán )四(sì )十(shí )八(bā )年(nián )。

显(xiǎn )王(wáng )元(yuán )年(nián )(癸(guǐ )丑(chǒu ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )六(liù )八(bā )年(nián ))

齐(qí )伐(fá )魏(wèi ),取(qǔ )观(guān )津(jīn )。

赵(zhào )侵(qīn )齐(qí ),取(qǔ )长(zhǎng )城(chéng )。

显(xiǎn )王(wáng )三(sān )年(nián )(乙(yǐ )卯(mǎo ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )六(liù )六(liù )年(nián ))

魏(wèi )、韩(hán )会(huì )于(yú )宅(zhái )阳(yáng )。

秦(qín )败(bài )魏(wèi )师(shī )、韩(hán )师(shī )于(yú )洛(luò )阳(yáng )。

显(xiǎn )王(wáng )四(sì )年(nián )(丙(bǐng )辰(chén ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )六(liù )五(wǔ )年(nián ))

魏(wèi )伐(fá )宋(sòng )。

显(xiǎn )王(wáng )五(wǔ )年(nián )(丁(dīng )巳(sì ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )六(liù )四(sì )年(nián ))

秦(qín )献(xiàn )公(gōng )败(bài )三(sān )晋(jìn )之(zhī )师(shī )于(yú )石(shí )门(mén ),斩(zhǎn )首(shǒu )六(liù )万(wàn )。王(wáng )赐(cì )以(yǐ )黼(fǔ )黻(fú )之(zhī )服(fú )。

显(xiǎn )王(wáng )七(qī )年(nián )(己(jǐ )未(wèi ),前(qián )三(sān )六(liù )二(èr )年(nián ))

魏(wèi )败(bài )韩(hán )师(shī )、赵(zhào )师(shī )于(yú )浍(huì )。秦(qín )、魏(wèi )战(zhàn )于(yú )少(shǎo )梁(liáng ),魏(wèi )师(shī )败(bài )绩(jì );获(huò )魏(wèi )公(gōng )孙(sūn )痤(cuó )。

卫(wèi )声(shēng )公(gōng )薨(hōng ),子(zǐ )成(chéng )侯(hóu )速(sù )立(lì )。

燕(yàn )桓(huán )公(gōng )薨(hōng ),子(zǐ )文(wén )公(gōng )立(lì )。

秦(qín )献(xiàn )公(gōng )薨(hōng ),子(zǐ )孝(xiào )公(gōng )立(lì )。孝(xiào )公(gōng )生(shēng )二(èr )十(shí )一(yī )年(nián )矣(yǐ )。是(shì )时(shí )河(hé )、山(shān )以(yǐ )东(dōng )强(qiáng )国(guó )六(liù ),淮(huái )、泗(sì )之(zhī )间(jiān )小(xiǎo )国(guó )十(shí )馀(yú ),楚(chǔ )、魏(wèi )与(yǔ )秦(qín )接(jiē )界(jiè )。魏(wèi )筑(zhù )长(zhǎng )城(chéng ),自(zì )郑(zhèng )滨(bīn )洛(luò )以(yǐ )北(běi )有(yǒu )上(shàng )郡(jùn );楚(chǔ )自(zì )汉(hàn )中(zhōng ),南(nán )有(yǒu )巴(bā )、黔(qián )中(zhōng );皆(jiē )以(yǐ )夷(yí )翟(zhái )遇(yù )秦(qín ),摈(bìn )斥(chì )之(zhī ),不(bú )得(dé )与(yǔ )中(zhōng )国(guó )之(zhī )会(huì )盟(méng )。于(yú )是(shì )孝(xiào )公(gōng )发(fā )愤(fèn ),布(bù )德(dé )修(xiū )政(zhèng ),欲(yù )以(yǐ )强(qiáng )秦(qín )。

显(xiǎn )王(wáng )八(bā )年(nián )(庚(gēng )申(shēn ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )六(liù )一(yī )年(nián ))

孝(xiào )公(gōng )令(lìng )国(guó )中(zhōng )曰(yuē ):“昔(xī )我(wǒ )穆(mù )公(gōng ),自(zì )岐(qí )、雍(yōng )之(zhī )间(jiān )修(xiū )德(dé )行(háng )武(wǔ ),东(dōng )平(píng )晋(jìn )乱(luàn ),以(yǐ )河(hé )为(wéi )界(jiè ),西(xī )霸(bà )戎(róng )翟(zhái ),广(guǎng )地(dì )千(qiān )里(lǐ ),天(tiān )子(zǐ )致(zhì )伯(bó ),诸(zhū )侯(hóu )毕(bì )贺(hè ),为(wéi )后(hòu )世(shì )开(kāi )业(yè )甚(shèn )光(guāng )美(měi )。会(huì )往(wǎng )者(zhě )厉(lì )、躁(zào )、简(jiǎn )公(gōng )、出(chū )子(zǐ )之(zhī )不(bú )宁(níng ),国(guó )家(jiā )内(nèi )忧(yōu ),未(wèi )遑(huáng )外(wài )事(shì )。三(sān )晋(jìn )攻(gōng )夺(duó )我(wǒ )先(xiān )君(jūn )河(hé )西(xī )地(dì ),丑(chǒu )莫(mò )大(dà )焉(yān )。献(xiàn )公(gōng )即(jí )位(wèi ),镇(zhèn )抚(fǔ )边(biān )境(jìng ),徙(xǐ )治(zhì )栎(lì )阳(yáng ),且(qiě )欲(yù )东(dōng )伐(fá ),复(fù )穆(mù )公(gōng )之(zhī )故(gù )地(dì ),修(xiū )穆(mù )公(gōng )之(zhī )政(zhèng )令(lìng )。寡(guǎ )人(rén )思(sī )念(niàn )先(xiān )君(jūn )之(zhī )意(yì ),常(cháng )痛(tòng )于(yú )心(xīn )。宾(bīn )客(kè )群(qún )臣(chén )有(yǒu )能(néng )出(chū )奇(qí )计(jì )强(qiáng )秦(qín )者(zhě ),吾(wú )且(qiě )尊(zūn )官(guān ),与(yǔ )之(zhī )分(fèn )土(tǔ )。”于(yú )是(shì )卫(wèi )公(gōng )孙(sūn )鞅(yāng )闻(wén )是(shì )令(lìng )下(xià ),乃(nǎi )西(xī )入(rù )秦(qín )。公(gōng )孙(sūn )鞅(yāng )者(zhě ),卫(wèi )之(zhī )庶(shù )孙(sūn )也(yě ),好(hǎo )刑(xíng )名(míng )之(zhī )学(xué )。事(shì )魏(wèi )相(xiàng )公(gōng )叔(shū )痤(cuó ),痤(cuó )知(zhī )其(qí )贤(xián ),未(wèi )及(jí )进(jìn )。会(huì )病(bìng ),魏(wèi )惠(huì )王(wáng )往(wǎng )问(wèn )之(zhī )曰(yuē ):“公(gōng )叔(shū )病(bìng )如(rú )有(yǒu )不(bú )可(kě )讳(huì ),将(jiāng )奈(nài )社(shè )稷(jì )何(hé )?”公(gōng )叔(shū )曰(yuē ):“痤(cuó )之(zhī )中(zhōng )庶(shù )子(zǐ )卫(wèi )鞅(yāng ),年(nián )虽(suī )少(shǎo ),有(yǒu )奇(qí )才(cái ),愿(yuàn )君(jūn )举(jǔ )国(guó )而(ér )听(tīng )之(zhī )!”王(wáng )嘿(hēi )然(rán )。公(gōng )叔(shū )曰(yuē ):“君(jūn )即(jí )不(bú )听(tīng )用(yòng )鞅(yāng ),必(bì )杀(shā )之(zhī ),无(wú )令(lìng )出(chū )境(jìng )。”王(wáng )许(xǔ )诺(nuò )而(ér )去(qù )。公(gōng )叔(shū )召(zhào )鞅(yāng )谢(xiè )曰(yuē ):“吾(wú )先(xiān )君(jūn )而(ér )后(hòu )臣(chén ),故(gù )先(xiān )为(wéi )君(jūn )谋(móu ),后(hòu )以(yǐ )告(gào )子(zǐ )。子(zǐ )必(bì )速(sù )行(háng )矣(yǐ )!”鞅(yāng )曰(yuē ):“君(jūn )不(bú )能(néng )用(yòng )子(zǐ )之(zhī )言(yán )任(rèn )臣(chén ),又(yòu )安(ān )能(néng )用(yòng )子(zǐ )之(zhī )言(yán )杀(shā )臣(chén )乎(hū )?”卒(zú )不(bú )去(qù )。王(wáng )出(chū ),谓(wèi )左(zuǒ )右(yòu )曰(yuē ):“公(gōng )叔(shū )病(bìng )甚(shèn ),悲(bēi )乎(hū )!欲(yù )令(lìng )寡(guǎ )人(rén )以(yǐ )国(guó )听(tīng )卫(wèi )鞅(yāng )也(yě ),既(jì )又(yòu )劝(quàn )寡(guǎ )人(rén )杀(shā )之(zhī ),岂(qǐ )不(bú )悖(bèi )哉(zāi )!”卫(wèi )鞅(yāng )既(jì )至(zhì )秦(qín ),因(yīn )嬖(bì )臣(chén )景(jǐng )监(jiān )以(yǐ )求(qiú )见(jiàn )孝(xiào )公(gōng ),说(shuō )以(yǐ )富(fù )国(guó )强(qiáng )兵(bīng )之(zhī )术(shù )。公(gōng )大(dà )悦(yuè ),与(yǔ )议(yì )国(guó )事(shì )。

显(xiǎn )王(wáng )十(shí )年(nián )(壬(rén )戌(xū ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )五(wǔ )九(jiǔ )年(nián ))

卫(wèi )鞅(yāng )欲(yù )变(biàn )法(fǎ ),秦(qín )人(rén )不(bú )悦(yuè )。卫(wèi )鞅(yāng )言(yán )于(yú )秦(qín )孝(xiào )公(gōng )曰(yuē ):“夫(fū )民(mín )不(bú )可(kě )与(yǔ )虑(lǜ )始(shǐ ),而(ér )可(kě )与(yǔ )乐(lè )成(chéng )。论(lùn )至(zhì )德(dé )者(zhě )不(bú )和(hé )于(yú )俗(sú ),成(chéng )大(dà )功(gōng )者(zhě )不(bú )谋(móu )于(yú )众(zhòng )。是(shì )以(yǐ )圣(shèng )人(rén )苟(gǒu )可(kě )以(yǐ )强(qiáng )国(guó ),不(bú )法(fǎ )其(qí )故(gù )。”甘(gān )龙(lóng )曰(yuē ):“不(bú )然(rán )。缘(yuán )法(fǎ )而(ér )治(zhì )者(zhě ),吏(lì )习(xí )而(ér )民(mín )安(ān )之(zhī )。”卫(wèi )鞅(yāng )曰(yuē ):“常(cháng )人(rén )安(ān )于(yú )故(gù )俗(sú ),学(xué )者(zhě )溺(nì )于(yú )所(suǒ )闻(wén ),以(yǐ )此(cǐ )两(liǎng )者(zhě ),居(jū )官(guān )守(shǒu )法(fǎ )可(kě )也(yě ),非(fēi )所(suǒ )与(yǔ )论(lùn )于(yú )法(fǎ )之(zhī )外(wài )也(yě )。智(zhì )者(zhě )作(zuò )法(fǎ ),愚(yú )者(zhě )制(zhì )焉(yān );贤(xián )者(zhě )更(gèng )礼(lǐ ),不(bú )肖(xiāo )者(zhě )拘(jū )焉(yān )。”公(gōng )曰(yuē ):“善(shàn )。”以(yǐ )卫(wèi )鞅(yāng )为(wéi )左(zuǒ )庶(shù )长(zhǎng ),卒(zú )定(dìng )变(biàn )法(fǎ )之(zhī )令(lìng )。令(lìng )民(mín )为(wéi )什(shí )伍(wǔ )而(ér )相(xiàng )收(shōu )司(sī )、连(lián )坐(zuò ),告(gào )奸(jiān )者(zhě )与(yǔ )斩(zhǎn )敌(dí )首(shǒu )同(tóng )赏(shǎng ),不(bú )告(gào )奸(jiān )者(zhě )与(yǔ )降(jiàng )敌(dí )同(tóng )罚(fá )。有(yǒu )军(jūn )功(gōng )者(zhě ),各(gè )以(yǐ )率(lǜ )受(shòu )上(shàng )爵(jué )。为(wéi )私(sī )斗(dòu )者(zhě ),各(gè )以(yǐ )轻(qīng )重(zhòng )被(bèi )刑(xíng )大(dà )小(xiǎo )。僇(liáo )力(lì )本(běn )业(yè ),耕(gēng )织(zhī )致(zhì )粟(sù )帛(bó )多(duō )者(zhě ),复(fù )其(qí )身(shēn )。事(shì )末(mò )利(lì )及(jí )怠(dài )而(ér )贫(pín )者(zhě ),举(jǔ )以(yǐ )为(wéi )收(shōu )孥(nú )。宗(zōng )室(shì )非(fēi )有(yǒu )军(jūn )功(gōng )论(lùn ),不(bú )得(dé )为(wéi )属(shǔ )籍(jí )。明(míng )尊(zūn )卑(bēi )爵(jué )秩(zhì )等(děng )级(jí ),各(gè )以(yǐ )差(chà )次(cì )名(míng )田(tián )宅(zhái )、臣(chén )妾(qiè )、衣(yī )服(fú )。有(yǒu )功(gōng )者(zhě )显(xiǎn )荣(róng ),无(wú )功(gōng )者(zhě )虽(suī )富(fù )无(wú )所(suǒ )芬(fēn )华(huá )。令(lìng )既(jì )具(jù )未(wèi )布(bù ),恐(kǒng )民(mín )之(zhī )不(bú )信(xìn ),乃(nǎi )立(lì )三(sān )丈(zhàng )之(zhī )木(mù )于(yú )国(guó )都(dōu )市(shì )南(nán )门(mén ),募(mù )民(mín )有(yǒu )能(néng )徙(xǐ )置(zhì )北(běi )门(mén )者(zhě )予(yǔ )十(shí )金(jīn )。民(mín )怪(guài )之(zhī ),莫(mò )敢(gǎn )徙(xǐ )。复(fù )曰(yuē ):“能(néng )徙(xǐ )者(zhě )予(yǔ )五(wǔ )十(shí )金(jīn )!”有(yǒu )一(yī )人(rén )徙(xǐ )之(zhī ),辄(zhé )予(yǔ )五(wǔ )十(shí )金(jīn )。乃(nǎi )下(xià )令(lìng )。令(lìng )行(háng )期(qī )年(nián ),秦(qín )民(mín )之(zhī )国(guó )都(dōu )言(yán )新(xīn )令(lìng )之(zhī )不(bú )便(biàn )者(zhě )以(yǐ )千(qiān )数(shù )。于(yú )是(shì )太(tài )子(zǐ )犯(fàn )法(fǎ )。卫(wèi )鞅(yāng )曰(yuē ):“法(fǎ )之(zhī )不(bú )行(háng ),自(zì )上(shàng )犯(fàn )之(zhī )。太(tài )子(zǐ ),君(jūn )嗣(sì )也(yě ),不(bú )可(kě )施(shī )刑(xíng )。刑(xíng )其(qí )傅(fù )公(gōng )子(zǐ )虔(qián ),黥(qíng )其(qí )师(shī )公(gōng )孙(sūn )贾(jiǎ )。”明(míng )日(rì ),秦(qín )人(rén )皆(jiē )趋(qū )令(lìng )。行(háng )之(zhī )十(shí )年(nián ),秦(qín )国(guó )道(dào )不(bú )拾(shí )遗(yí ),山(shān )无(wú )盗(dào )贼(zéi ),民(mín )勇(yǒng )于(yú )公(gōng )战(zhàn ),怯(qiè )于(yú )私(sī )斗(dòu ),乡(xiāng )邑(yì )大(dà )治(zhì )。秦(qín )民(mín )初(chū )言(yán )令(lìng )不(bú )便(biàn )者(zhě ),有(yǒu )来(lái )言(yán )令(lìng )便(biàn )。卫(wèi )鞅(yāng )曰(yuē ):“此(cǐ )皆(jiē )乱(luàn )法(fǎ )之(zhī )民(mín )也(yě )!”尽(jìn )迁(qiān )之(zhī )于(yú )边(biān )。其(qí )后(hòu )民(mín )莫(mò )敢(gǎn )议(yì )令(lìng )。

臣(chén )光(guāng )曰(yuē ):夫(fū )信(xìn )者(zhě ),人(rén )君(jūn )之(zhī )大(dà )宝(bǎo )也(yě )。国(guó )保(bǎo )于(yú )民(mín ),民(mín )保(bǎo )于(yú )信(xìn )。非(fēi )信(xìn )无(wú )以(yǐ )使(shǐ )民(mín ),非(fēi )民(mín )无(wú )以(yǐ )守(shǒu )国(guó )。是(shì )故(gù )古(gǔ )之(zhī )王(wáng )者(zhě )不(bú )欺(qī )四(sì )海(hǎi ),霸(bà )者(zhě )不(bú )欺(qī )四(sì )邻(lín ),善(shàn )为(wéi )国(guó )者(zhě )不(bú )欺(qī )其(qí )民(mín ),善(shàn )为(wéi )家(jiā )者(zhě )不(bú )欺(qī )其(qí )亲(qīn )。不(bú )善(shàn )者(zhě )反(fǎn )之(zhī ):欺(qī )其(qí )邻(lín )国(guó ),欺(qī )其(qí )百(bǎi )姓(xìng ),甚(shèn )者(zhě )欺(qī )其(qí )兄(xiōng )弟(dì ),欺(qī )其(qí )父(fù )子(zǐ )。上(shàng )不(bú )信(xìn )下(xià ),下(xià )不(bú )信(xìn )上(shàng ),上(shàng )下(xià )离(lí )心(xīn ),以(yǐ )至(zhì )于(yú )败(bài )。所(suǒ )利(lì )不(bú )能(néng )药(yào )其(qí )所(suǒ )伤(shāng ),所(suǒ )获(huò )不(bú )能(néng )补(bǔ )其(qí )所(suǒ )亡(wáng ),岂(qǐ )不(bú )哀(āi )哉(zāi )!昔(xī )齐(qí )桓(huán )公(gōng )不(bú )背(bèi )曹(cáo )沫(mò )之(zhī )盟(méng ),晋(jìn )文(wén )公(gōng )不(bú )贪(tān )伐(fá )原(yuán )之(zhī )利(lì ),魏(wèi )文(wén )侯(hóu )不(bú )弃(qì )虞(yú )人(rén )之(zhī )期(qī ),秦(qín )孝(xiào )公(gōng )不(bú )废(fèi )徙(xǐ )木(mù )之(zhī )赏(shǎng )。此(cǐ )四(sì )君(jūn )者(zhě ),道(dào )非(fēi )粹(cuì )白(bái ),而(ér )商(shāng )君(jūn )尤(yóu )称(chēng )刻(kè )薄(báo ),又(yòu )处(chù )战(zhàn )攻(gōng )之(zhī )世(shì ),天(tiān )下(xià )趋(qū )于(yú )诈(zhà )力(lì ),犹(yóu )且(qiě )不(bú )敢(gǎn )忘(wàng )信(xìn )以(yǐ )畜(chù )其(qí )民(mín ),况(kuàng )为(wéi )四(sì )海(hǎi )治(zhì )平(píng )之(zhī )政(zhèng )者(zhě )哉(zāi )!

韩(hán )懿(yì )侯(hóu )薨(hōng ),子(zǐ )昭(zhāo )侯(hóu )立(lì )。

显(xiǎn )王(wáng )十(shí )一(yī )年(nián )(癸(guǐ )亥(hài ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )五(wǔ )八(bā )年(nián ))

秦(qín )败(bài )韩(hán )师(shī )于(yú )西(xī )山(shān )。

显(xiǎn )王(wáng )十(shí )二(èr )年(nián )(甲(jiǎ )子(zǐ ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )五(wǔ )七(qī )年(nián ))

魏(wèi )、韩(hán )会(huì )于(yú )鄗(hào )。

显(xiǎn )王(wáng )十(shí )三(sān )年(nián )(乙(yǐ )丑(chǒu ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )五(wǔ )六(liù )年(nián ))

赵(zhào )、燕(yàn )会(huì )于(yú )阿(ā )。

赵(zhào )、齐(qí )、宋(sòng )会(huì )于(yú )平(píng )陆(lù )。

显(xiǎn )王(wáng )十(shí )四(sì )年(nián )(丙(bǐng )寅(yín ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )五(wǔ )五(wǔ )年(nián ))

齐(qí )威(wēi )王(wáng )、魏(wèi )惠(huì )王(wáng )会(huì )田(tián )于(yú )郊(jiāo )。惠(huì )王(wáng )曰(yuē ):“齐(qí )亦(yì )有(yǒu )宝(bǎo )乎(hū )?”威(wēi )王(wáng )曰(yuē ):“无(wú )有(yǒu )。”惠(huì )王(wáng )曰(yuē ):“寡(guǎ )人(rén )国(guó )虽(suī )小(xiǎo ),尚(shàng )有(yǒu )径(jìng )寸(cùn )之(zhī )珠(zhū ),照(zhào )车(chē )前(qián )后(hòu )各(gè )十(shí )二(èr )乘(chéng )者(zhě )十(shí )枚(méi )。岂(qǐ )以(yǐ )齐(qí )大(dà )国(guó )而(ér )无(wú )宝(bǎo )乎(hū )?”威(wēi )王(wáng )曰(yuē ):“寡(guǎ )人(rén )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )宝(bǎo )者(zhě )与(yǔ )王(wáng )异(yì )。吾(wú )臣(chén )有(yǒu )檀(tán )子(zǐ )者(zhě ),使(shǐ )守(shǒu )南(nán )城(chéng ),则(zé )楚(chǔ )人(rén )不(bú )敢(gǎn )为(wéi )寇(kòu ),泗(sì )上(shàng )十(shí )二(èr )诸(zhū )侯(hóu )皆(jiē )来(lái )朝(cháo );吾(wú )臣(chén )有(yǒu )盼(pàn )子(zǐ )者(zhě ),使(shǐ )守(shǒu )高(gāo )唐(táng ),则(zé )赵(zhào )人(rén )不(bú )敢(gǎn )东(dōng )渔(yú )于(yú )河(hé );吾(wú )吏(lì )有(yǒu )黔(qián )夫(fū )者(zhě ),使(shǐ )守(shǒu )徐(xú )州(zhōu ),则(zé )燕(yàn )人(rén )祭(jì )北(běi )门(mén ),赵(zhào )人(rén )祭(jì )西(xī )门(mén ),徙(xǐ )而(ér )从(cóng )者(zhě )七(qī )千(qiān )馀(yú )家(jiā );吾(wú )臣(chén )有(yǒu )种(zhǒng )首(shǒu )者(zhě ),使(shǐ )备(bèi )盗(dào )贼(zéi ),则(zé )道(dào )不(bú )拾(shí )遗(yí )。此(cǐ )四(sì )臣(chén )者(zhě ),将(jiāng )照(zhào )千(qiān )里(lǐ ),岂(qǐ )特(tè )十(shí )二(èr )乘(chéng )哉(zāi )!”惠(huì )王(wáng )有(yǒu )惭(cán )色(sè )。

秦(qín )孝(xiào )公(gōng )、魏(wèi )惠(huì )王(wáng )会(huì )于(yú )杜(dù )平(píng )。鲁(lǔ )共(gòng )公(gōng )薨(hōng ),子(zǐ )康(kāng )公(gōng )毛(máo )立(lì )。

显(xiǎn )王(wáng )十(shí )五(wǔ )年(nián )(丁(dīng )卯(mǎo ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )五(wǔ )四(sì )年(nián ))

秦(qín )败(bài )魏(wèi )师(shī )于(yú )元(yuán )里(lǐ ),斩(zhǎn )首(shǒu )七(qī )千(qiān )级(jí ),取(qǔ )少(shǎo )梁(liáng )。

魏(wèi )惠(huì )王(wáng )伐(fá )赵(zhào ),围(wéi )邯(hán )郸(dān )。楚(chǔ )王(wáng )使(shǐ )景(jǐng )舍(shě )救(jiù )赵(zhào )。

显(xiǎn )王(wáng )十(shí )六(liù )年(nián )(戊(wù )辰(chén ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )五(wǔ )三(sān )年(nián ))

齐(qí )威(wēi )王(wáng )使(shǐ )田(tián )忌(jì )救(jiù )赵(zhào )。初(chū ),孙(sūn )膑(bìn )与(yǔ )庞(páng )涓(juān )俱(jù )学(xué )兵(bīng )法(fǎ )。庞(páng )涓(juān )仕(shì )魏(wèi )为(wéi )将(jiāng )军(jūn ),自(zì )以(yǐ )能(néng )不(bú )及(jí )孙(sūn )膑(bìn ),乃(nǎi )召(zhào )之(zhī )。至(zhì ),则(zé )以(yǐ )法(fǎ )断(duàn )其(qí )两(liǎng )足(zú )而(ér )黥(qíng )之(zhī ),欲(yù )使(shǐ )终(zhōng )身(shēn )废(fèi )弃(qì )。齐(qí )使(shǐ )者(zhě )至(zhì )魏(wèi ),孙(sūn )膑(bìn )以(yǐ )刑(xíng )徒(tú )阴(yīn )见(jiàn ),说(shuō )齐(qí )使(shǐ )者(zhě )。齐(qí )使(shǐ )者(zhě )窃(qiè )载(zǎi )与(yǔ )之(zhī )齐(qí )。田(tián )忌(jì )善(shàn )而(ér )客(kè )待(dài )之(zhī ),进(jìn )于(yú )威(wēi )王(wáng )。威(wēi )王(wáng )问(wèn )兵(bīng )法(fǎ ),遂(suí )以(yǐ )为(wéi )师(shī )。于(yú )是(shì )威(wēi )王(wáng )谋(móu )救(jiù )赵(zhào ),以(yǐ )孙(sūn )膑(bìn )为(wéi )将(jiāng ),辞(cí )以(yǐ )刑(xíng )馀(yú )之(zhī )人(rén )不(bú )可(kě )。乃(nǎi )以(yǐ )田(tián )忌(jì )为(wéi )将(jiāng )而(ér )孙(sūn )子(zǐ )为(wéi )师(shī ),居(jū )辎(zī )车(chē )中(zhōng ),坐(zuò )为(wéi )计(jì )谋(móu )。

田(tián )忌(jì )欲(yù )引(yǐn )兵(bīng )之(zhī )赵(zhào )。孙(sūn )子(zǐ )曰(yuē ):“夫(fū )解(jiě )杂(zá )乱(luàn )纷(fēn )纠(jiū )者(zhě )不(bú )控(kòng )拳(quán ),救(jiù )斗(dòu )者(zhě )不(bú )搏(bó )撠(jǐ )。批(pī )亢(kàng )捣(dǎo )虚(xū ),形(xíng )格(gé )势(shì )禁(jìn ),则(zé )自(zì )为(wéi )解(jiě )耳(ěr )。今(jīn )梁(liáng )、赵(zhào )相(xiàng )攻(gōng ),轻(qīng )兵(bīng )锐(ruì )卒(zú )必(bì )竭(jié )于(yú )外(wài ),老(lǎo )弱(ruò )疲(pí )于(yú )内(nèi )。子(zǐ )不(bú )若(ruò )引(yǐn )兵(bīng )疾(jí )走(zǒu )魏(wèi )都(dōu ),据(jù )其(qí )街(jiē )路(lù ),冲(chōng )其(qí )方(fāng )虚(xū ),彼(bǐ )必(bì )释(shì )赵(zhào )以(yǐ )自(zì )救(jiù )。是(shì )我(wǒ )一(yī )举(jǔ )解(jiě )赵(zhào )之(zhī )围(wéi )而(ér )收(shōu )弊(bì )于(yú )魏(wèi )也(yě )。”田(tián )忌(jì )从(cóng )之(zhī )。十(shí )月(yuè ),邯(hán )郸(dān )降(jiàng )魏(wèi )。魏(wèi )师(shī )还(hái ),与(yǔ )齐(qí )战(zhàn )于(yú )桂(guì )陵(líng ),魏(wèi )师(shī )大(dà )败(bài )。

韩(hán )伐(fá )东(dōng )周(zhōu ),取(qǔ )陵(líng )观(guān )、廪(lǐn )丘(qiū )。

楚(chǔ )昭(zhāo )奚(xī )恤(xù )为(wéi )相(xiàng )。江(jiāng )乙(yǐ )言(yán )于(yú )楚(chǔ )王(wáng )曰(yuē ):“人(rén )有(yǒu )爱(ài )其(qí )狗(gǒu )者(zhě ),狗(gǒu )尝(cháng )溺(nì )井(jǐng ),其(qí )邻(lín )人(rén )见(jiàn ),欲(yù )入(rù )言(yán )之(zhī ),狗(gǒu )当(dāng )门(mén )而(ér )噬(shì )之(zhī )。今(jīn )昭(zhāo )奚(xī )恤(xù )常(cháng )恶(è )臣(chén )之(zhī )见(jiàn ),亦(yì )犹(yóu )是(shì )也(yě )。且(qiě )人(rén )有(yǒu )好(hǎo )扬(yáng )人(rén )之(zhī )善(shàn )者(zhě ),王(wáng )曰(yuē ):‘此(cǐ )君(jūn )子(zǐ )也(yě ),’近(jìn )之(zhī );好(hǎo )扬(yáng )人(rén )之(zhī )恶(è )者(zhě ),王(wáng )曰(yuē ):‘此(cǐ )小(xiǎo )人(rén )也(yě ),’远(yuǎn )之(zhī )。然(rán )则(zé )且(qiě )有(yǒu )子(zǐ )弑(shì )其(qí )父(fù )、臣(chén )弑(shì )其(qí )主(zhǔ )者(zhě ),而(ér )王(wáng )终(zhōng )己(jǐ )不(bú )知(zhī )也(yě )。何(hé )者(zhě )?以(yǐ )王(wáng )好(hǎo )闻(wén )人(rén )之(zhī )美(měi )而(ér )恶(è )闻(wén )人(rén )之(zhī )恶(è )也(yě )。”王(wáng )曰(yuē ):“善(shàn )!寡(guǎ )人(rén )愿(yuàn )两(liǎng )闻(wén )之(zhī )。”

显(xiǎn )王(wáng )十(shí )七(qī )年(nián )(己(jǐ )巳(sì ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )五(wǔ )二(èr )年(nián ))

秦(qín )大(dà )良(liáng )造(zào )卫(wèi )鞅(yāng )伐(fá )魏(wèi )。

诸(zhū )侯(hóu )围(wéi )魏(wèi )襄(xiāng )陵(líng )。

显(xiǎn )王(wáng )十(shí )八(bā )年(nián )(庚(gēng )午(wǔ ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )五(wǔ )一(yī )年(nián ))

秦(qín )卫(wèi )鞅(yāng )围(wéi )魏(wèi )固(gù )阳(yáng ),降(jiàng )之(zhī )。

魏(wèi )人(rén )归(guī )赵(zhào )邯(hán )郸(dān ),与(yǔ )赵(zhào )盟(méng )漳(zhāng )水(shuǐ )上(shàng )。

韩(hán )昭(zhāo )侯(hóu )以(yǐ )申(shēn )不(bú )害(hài )为(wéi )相(xiàng )。申(shēn )不(bú )害(hài )者(zhě ),郑(zhèng )之(zhī )贱(jiàn )臣(chén )也(yě ),学(xué )黄(huáng )、老(lǎo )、刑(xíng )名(míng ),以(yǐ )干(gàn )昭(zhāo )侯(hóu )。昭(zhāo )侯(hóu )用(yòng )为(wéi )相(xiàng ),内(nèi )修(xiū )政(zhèng )教(jiāo ),外(wài )应(yīng )诸(zhū )侯(hóu ),十(shí )五(wǔ )年(nián ),终(zhōng )申(shēn )子(zǐ )之(zhī )身(shēn ),国(guó )治(zhì )兵(bīng )强(qiáng )。申(shēn )子(zǐ )尝(cháng )请(qǐng )仕(shì )其(qí )从(cóng )兄(xiōng ),昭(zhāo )侯(hóu )不(bú )许(xǔ ),申(shēn )子(zǐ )有(yǒu )怨(yuàn )色(sè )。昭(zhāo )侯(hóu )曰(yuē ):“所(suǒ )为(wéi )学(xué )于(yú )子(zǐ )者(zhě ),欲(yù )以(yǐ )治(zhì )国(guó )也(yě )。今(jīn )将(jiāng )听(tīng )子(zǐ )之(zhī )谒(yè )而(ér )废(fèi )子(zǐ )之(zhī )术(shù )乎(hū ),已(yǐ )其(qí )行(háng )子(zǐ )之(zhī )术(shù )而(ér )废(fèi )子(zǐ )之(zhī )请(qǐng )乎(hū )?子(zǐ )尝(cháng )教(jiāo )寡(guǎ )人(rén )修(xiū )功(gōng )劳(láo ),视(shì )次(cì )第(dì );今(jīn )有(yǒu )所(suǒ )私(sī )求(qiú ),我(wǒ )将(jiāng )奚(xī )听(tīng )乎(hū )?”申(shēn )子(zǐ )乃(nǎi )辟(pì )舍(shě )请(qǐng )罪(zuì )曰(yuē ):“君(jūn )真(zhēn )其(qí )人(rén )也(yě )。”昭(zhāo )侯(hóu )有(yǒu )弊(bì )袴(kù ),命(mìng )藏(cáng )之(zhī )。侍(shì )者(zhě )曰(yuē ):“君(jūn )亦(yì )不(bú )仁(rén )者(zhě )矣(yǐ )。不(bú )赐(cì )左(zuǒ )右(yòu )而(ér )藏(cáng )之(zhī )!”昭(zhāo )侯(hóu )曰(yuē ):“吾(wú )闻(wén )明(míng )主(zhǔ )爱(ài )一(yī )嚬(pín )一(yī )笑(xiào ),嚬(pín )有(yǒu )为(wéi )嚬(pín ),笑(xiào )有(yǒu )为(wéi )笑(xiào )。今(jīn )袴(kù )岂(qǐ )特(tè )嚬(pín )笑(xiào )哉(zāi )!吾(wú )必(bì )待(dài )有(yǒu )功(gōng )者(zhě )。”

显(xiǎn )王(wáng )十(shí )九(jiǔ )年(nián )(辛(xīn )未(wèi ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )五(wǔ )零(líng )年(nián ))

秦(qín )商(shāng )鞅(yāng )筑(zhù )冀(jì )阙(què )宫(gōng )庭(tíng )于(yú )咸(xián )阳(yáng ),徙(xǐ )都(dōu )之(zhī )。令(lìng )民(mín )父(fù )子(zǐ )、兄(xiōng )弟(dì )同(tóng )室(shì )内(nèi )息(xī )者(zhě )为(wéi )禁(jìn )。并(bìng )诸(zhū )小(xiǎo )乡(xiāng )聚(jù )集(jí )为(wéi )一(yī )县(xiàn ),县(xiàn )置(zhì )令(lìng )、丞(chéng ),凡(fán )三(sān )十(shí )一(yī )县(xiàn )。废(fèi )井(jǐng )田(tián ),开(kāi )阡(qiān )陌(mò ),平(píng )斗(dòu )、桶(tǒng )、权(quán )、衡(héng )、丈(zhàng )、尺(chǐ )。

秦(qín )、魏(wèi )遇(yù )于(yú )彤(tóng )。

赵(zhào )成(chéng )侯(hóu )薨(hōng ),公(gōng )子(zǐ )緤(yè )与(yǔ )太(tài )子(zǐ )争(zhēng )立(lì )。緤(yè )败(bài ),奔(bēn )韩(hán )。

显(xiǎn )王(wáng )二(èr )十(shí )一(yī )年(nián )(癸(guǐ )酉(yǒu ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )四(sì )八(bā )年(nián ))

秦(qín )商(shāng )鞅(yāng )更(gèng )为(wéi )赋(fù )税(shuì )法(fǎ ),行(háng )之(zhī )。

显(xiǎn )王(wáng )二(èr )十(shí )二(èr )年(nián )(甲(jiǎ )戌(xū ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )四(sì )七(qī )年(nián ))

赵(zhào )公(gōng )子(zǐ )范(fàn )袭(xí )邯(hán )郸(dān ),不(bú )胜(shèng )而(ér )死(sǐ )。

显(xiǎn )王(wáng )二(èr )十(shí )三(sān )年(nián )(乙(yǐ )亥(hài ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )四(sì )六(liù )年(nián ))

齐(qí )杀(shā )其(qí )大(dà )夫(fū )牟(móu )。

鲁(lǔ )康(kāng )公(gōng )薨(hōng ),子(zǐ )景(jǐng )公(gōng )偃(yǎn )立(lì )。

卫(wèi )更(gèng )贬(biǎn )号(hào )曰(yuē )侯(hóu ),服(fú )属(shǔ )三(sān )晋(jìn )。

显(xiǎn )王(wáng )二(èr )十(shí )五(wǔ )年(nián )(丁(dīng )丑(chǒu ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )四(sì )四(sì )年(nián ))

诸(zhū )侯(hóu )会(huì )于(yú )京(jīng )师(shī )。

显(xiǎn )王(wáng )二(èr )十(shí )六(liù )年(nián )(戊(wù )寅(yín ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )四(sì )三(sān )年(nián ))

王(wáng )致(zhì )伯(bó )于(yú )秦(qín ),诸(zhū )侯(hóu )皆(jiē )贺(hè )秦(qín )。秦(qín )孝(xiào )公(gōng )使(shǐ )公(gōng )子(zǐ )少(shǎo )官(guān )帅(shuài )师(shī )会(huì )诸(zhū )侯(hóu )于(yú )逢(féng )泽(zé )以(yǐ )朝(cháo )王(wáng )。

显(xiǎn )王(wáng )二(èr )十(shí )八(bā )年(nián )(庚(gēng )辰(chén ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )四(sì )一(yī )年(nián ))

魏(wèi )庞(páng )涓(juān )伐(fá )韩(hán )。韩(hán )请(qǐng )救(jiù )于(yú )齐(qí )。齐(qí )威(wēi )王(wáng )召(zhào )大(dà )臣(chén )而(ér )谋(móu )曰(yuē ):“蚤(zǎo )救(jiù )孰(shú )与(yǔ )晚(wǎn )救(jiù )?”成(chéng )侯(hóu )曰(yuē ):“不(bú )如(rú )勿(wù )救(jiù )。”田(tián )忌(jì )曰(yuē ):“弗(fú )救(jiù )则(zé )韩(hán )且(qiě )折(shé )而(ér )入(rù )于(yú )魏(wèi ),不(bú )如(rú )蚤(zǎo )救(jiù )之(zhī )。”孙(sūn )膑(bìn )曰(yuē ):“夫(fū )韩(hán )、魏(wèi )之(zhī )兵(bīng )未(wèi )弊(bì )而(ér )救(jiù )之(zhī ),是(shì )吾(wú )代(dài )韩(hán )受(shòu )魏(wèi )之(zhī )兵(bīng ),顾(gù )反(fǎn )听(tīng )命(mìng )于(yú )韩(hán )也(yě )。且(qiě )魏(wèi )有(yǒu )破(pò )国(guó )之(zhī )志(zhì ),韩(hán )见(jiàn )亡(wáng ),必(bì )东(dōng )面(miàn )而(ér )愬(sè )于(yú )齐(qí )矣(yǐ )。吾(wú )因(yīn )深(shēn )结(jié )韩(hán )之(zhī )亲(qīn )而(ér )晚(wǎn )承(chéng )魏(wèi )之(zhī )弊(bì ),则(zé )可(kě )受(shòu )重(zhòng )利(lì )而(ér )得(dé )尊(zūn )名(míng )也(yě )。”王(wáng )曰(yuē ):“善(shàn )!”乃(nǎi )阴(yīn )许(xǔ )韩(hán )使(shǐ )而(ér )遣(qiǎn )之(zhī )。韩(hán )因(yīn )恃(shì )齐(qí ),五(wǔ )战(zhàn )不(bú )胜(shèng ),而(ér )东(dōng )委(wěi )国(guó )于(yú )齐(qí )。齐(qí )因(yīn )起(qǐ )兵(bīng ),使(shǐ )田(tián )忌(jì )、田(tián )婴(yīng )、田(tián )盼(pàn )将(jiāng )之(zhī ),孙(sūn )子(zǐ )为(wéi )师(shī ),以(yǐ )救(jiù )韩(hán ),直(zhí )走(zǒu )魏(wèi )都(dōu )。庞(páng )涓(juān )闻(wén )之(zhī ),去(qù )韩(hán )而(ér )归(guī )。魏(wèi )人(rén )大(dà )发(fā )兵(bīng ),以(yǐ )太(tài )子(zǐ )申(shēn )为(wéi )将(jiāng ),以(yǐ )御(yù )齐(qí )师(shī )。孙(sūn )子(zǐ )谓(wèi )田(tián )忌(jì )曰(yuē ):“彼(bǐ )三(sān )晋(jìn )之(zhī )兵(bīng )素(sù )悍(hàn )勇(yǒng )而(ér )轻(qīng )齐(qí ),齐(qí )号(hào )为(wéi )怯(qiè )。善(shàn )战(zhàn )者(zhě )因(yīn )其(qí )势(shì )而(ér )利(lì )导(dǎo )之(zhī )。《兵(bīng )法(fǎ )》:‘百(bǎi )里(lǐ )而(ér )趣(qù )利(lì )者(zhě )蹶(juě )上(shàng )将(jiāng ),五(wǔ )十(shí )里(lǐ )而(ér )趣(qù )利(lì )者(zhě )军(jūn )半(bàn )至(zhì )。’”乃(nǎi )使(shǐ )齐(qí )军(jūn )入(rù )魏(wèi )地(dì )为(wéi )十(shí )万(wàn )灶(zào ),明(míng )日(rì )为(wéi )五(wǔ )万(wàn )灶(zào ),又(yòu )明(míng )日(rì )为(wéi )二(èr )万(wàn )灶(zào )。庞(páng )涓(juān )行(háng )三(sān )日(rì ),大(dà )喜(xǐ )曰(yuē ):“我(wǒ )固(gù )知(zhī )齐(qí )军(jūn )怯(qiè ),入(rù )吾(wú )地(dì )三(sān )日(rì ),士(shì )卒(zú )亡(wáng )者(zhě )过(guò )半(bàn )矣(yǐ )!”乃(nǎi )弃(qì )其(qí )步(bù )军(jūn ),与(yǔ )其(qí )轻(qīng )锐(ruì )倍(bèi )日(rì )并(bìng )行(háng )逐(zhú )之(zhī )。孙(sūn )子(zǐ )度(dù )其(qí )行(háng ),暮(mù )当(dāng )至(zhì )马(mǎ )陵(líng )。马(mǎ )陵(líng )道(dào )狭(xiá )而(ér )旁(páng )多(duō )阻(zǔ )隘(ài ),可(kě )伏(fú )兵(bīng )。乃(nǎi )斫(zhuó )大(dà )树(shù ),白(bái )而(ér )书(shū )之(zhī )曰(yuē ):“庞(páng )涓(juān )死(sǐ )此(cǐ )树(shù )下(xià )!”于(yú )是(shì )令(lìng )齐(qí )师(shī )善(shàn )射(shè )者(zhě )万(wàn )弩(nǔ )夹(jiá )道(dào )而(ér )伏(fú ),期(qī )日(rì )暮(mù )见(jiàn )火(huǒ )举(jǔ )而(ér )俱(jù )发(fā )。庞(páng )涓(juān )果(guǒ )夜(yè )到(dào )斫(zhuó )木(mù )下(xià ),见(jiàn )白(bái )书(shū ),以(yǐ )火(huǒ )烛(zhú )之(zhī )。读(dú )未(wèi )毕(bì ),万(wàn )弩(nǔ )俱(jù )发(fā ),魏(wèi )师(shī )大(dà )乱(luàn )相(xiàng )失(shī )。庞(páng )涓(juān )自(zì )知(zhī )智(zhì )穷(qióng )兵(bīng )败(bài ),乃(nǎi )自(zì )刭(jǐng ),曰(yuē ):“遂(suí )成(chéng )竖(shù )子(zǐ )之(zhī )名(míng )!”齐(qí )因(yīn )乘(chéng )胜(shèng )大(dà )破(pò )魏(wèi )师(shī ),虏(lǔ )太(tài )子(zǐ )申(shēn )。

成(chéng )侯(hóu )邹(zōu )忌(jì )恶(è )田(tián )忌(jì ),使(shǐ )人(rén )操(cāo )十(shí )金(jīn ),卜(bo )于(yú )市(shì ),曰(yuē ):“我(wǒ ),田(tián )忌(jì )之(zhī )人(rén )也(yě )。我(wǒ )为(wéi )将(jiāng )三(sān )战(zhàn )三(sān )胜(shèng ),欲(yù )行(háng )大(dà )事(shì ),可(kě )乎(hū )?”卜(bo )者(zhě )出(chū ),因(yīn )使(shǐ )人(rén )执(zhí )之(zhī )。田(tián )忌(jì )不(bú )能(néng )自(zì )明(míng ),率(lǜ )其(qí )徒(tú )攻(gōng )临(lín )淄(zī ),求(qiú )成(chéng )侯(hóu )。不(bú )克(kè ),出(chū )奔(bēn )楚(chǔ )。

显(xiǎn )王(wáng )二(èr )十(shí )九(jiǔ )年(nián )(辛(xīn )巳(sì ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )四(sì )零(líng )年(nián ))

卫(wèi )鞅(yāng )言(yán )于(yú )秦(qín )孝(xiào )公(gōng )曰(yuē ):“秦(qín )之(zhī )与(yǔ )魏(wèi ),譬(pì )若(ruò )人(rén )之(zhī )有(yǒu )腹(fù )心(xīn )之(zhī )疾(jí ),非(fēi )魏(wèi )并(bìng )秦(qín ),秦(qín )即(jí )并(bìng )魏(wèi )。何(hé )者(zhě )?魏(wèi )居(jū )岭(lǐng )厄(è )之(zhī )西(xī ),都(dōu )安(ān )邑(yì ),与(yǔ )秦(qín )界(jiè )河(hé ),而(ér )独(dú )擅(shàn )山(shān )东(dōng )之(zhī )利(lì )。利(lì )则(zé )西(xī )侵(qīn )秦(qín ),病(bìng )则(zé )东(dōng )收(shōu )地(dì )。今(jīn )以(yǐ )君(jūn )之(zhī )贤(xián )圣(shèng ),国(guó )赖(lài )以(yǐ )盛(shèng );而(ér )魏(wèi )往(wǎng )年(nián )大(dà )破(pò )于(yú )齐(qí ),诸(zhū )侯(hóu )畔(pàn )之(zhī ),可(kě )因(yīn )此(cǐ )时(shí )伐(fá )魏(wèi )。魏(wèi )不(bú )支(zhī )秦(qín ),必(bì )东(dōng )徙(xǐ )。然(rán )后(hòu )秦(qín )据(jù )河(hé )山(shān )之(zhī )固(gù ),东(dōng )乡(xiāng )以(yǐ )制(zhì )诸(zhū )侯(hóu ),此(cǐ )帝(dì )王(wáng )之(zhī )业(yè )也(yě )。”公(gōng )从(cóng )之(zhī ),使(shǐ )卫(wèi )鞅(yāng )将(jiāng )兵(bīng )伐(fá )魏(wèi )。魏(wèi )使(shǐ )公(gōng )子(zǐ )卬(áng )将(jiāng )而(ér )御(yù )之(zhī )。军(jūn )既(jì )相(xiàng )距(jù ),卫(wèi )鞅(yāng )遗(yí )(wèi)公(gōng )子(zǐ )卬(áng )书(shū )曰(yuē ):“吾(wú )始(shǐ )与(yǔ )公(gōng )子(zǐ )欢(huān ),今(jīn )俱(jù )为(wéi )两(liǎng )国(guó )将(jiāng ),不(bú )忍(rěn )相(xiàng )攻(gōng ),可(kě )与(yǔ )公(gōng )子(zǐ )面(miàn )相(xiàng )见(jiàn )盟(méng ),乐(lè )饮(yǐn )而(ér )罢(bà )兵(bīng ),以(yǐ )安(ān )秦(qín )、魏(wèi )之(zhī )民(mín )。”公(gōng )子(zǐ )卬(áng )以(yǐ )为(wéi )然(rán ),乃(nǎi )相(xiàng )与(yǔ )会(huì )。盟(méng )已(yǐ ),饮(yǐn )。而(ér )卫(wèi )鞅(yāng )伏(fú )甲(jiǎ )士(shì ),袭(xí )虏(lǔ )公(gōng )子(zǐ )卬(áng ),因(yīn )攻(gōng )魏(wèi )师(shī ),大(dà )破(pò )之(zhī )。魏(wèi )惠(huì )王(wáng )恐(kǒng ),使(shǐ )使(shǐ )献(xiàn )河(hé )西(xī )之(zhī )地(dì )于(yú )秦(qín )以(yǐ )和(hé )。因(yīn )去(qù )安(ān )邑(yì ),徙(xǐ )都(dōu )大(dà )梁(liáng )。乃(nǎi )叹(tàn )曰(yuē ):“吾(wú )恨(hèn )不(bú )用(yòng )公(gōng )叔(shū )之(zhī )言(yán )!”

秦(qín )封(fēng )卫(wèi )鞅(yāng )商(shāng )於(yú )十(shí )五(wǔ )邑(yì ),号(hào )曰(yuē )商(shāng )君(jūn )。

齐(qí )、赵(zhào )伐(fá )魏(wèi )。

楚(chǔ )宣(xuān )王(wáng )薨(hōng ),子(zǐ )威(wēi )王(wáng )商(shāng )立(lì )。

显(xiǎn )王(wáng )三(sān )十(shí )一(yī )年(nián )(癸(guǐ )未(wèi ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )三(sān )八(bā )年(nián ))

秦(qín )孝(xiào )公(gōng )薨(hōng ),子(zǐ )惠(huì )文(wén )王(wáng )立(lì ),公(gōng )子(zǐ )虔(qián )之(zhī )徒(tú )告(gào )商(shāng )君(jūn )欲(yù )反(fǎn ),发(fā )吏(lì )捕(bǔ )之(zhī )。商(shāng )君(jūn )亡(wáng )之(zhī )魏(wèi )。魏(wèi )人(rén )不(bú )受(shòu ),复(fù )内(nèi )之(zhī )秦(qín )。商(shāng )君(jūn )乃(nǎi )与(yǔ )其(qí )徒(tú )之(zhī )商(shāng )於(yú ),发(fā )兵(bīng )北(běi )击(jī )郑(zhèng )。秦(qín )人(rén )攻(gōng )商(shāng )君(jūn ),杀(shā )之(zhī ),车(chē )裂(liè )以(yǐ )徇(xùn ),尽(jìn )灭(miè )其(qí )家(jiā )。

初(chū ),商(shāng )君(jūn )相(xiàng )秦(qín ),用(yòng )法(fǎ )严(yán )酷(kù ),尝(cháng )临(lín )渭(wèi )沦(lún )囚(qiú ),渭(wèi )水(shuǐ )尽(jìn )赤(chì ),为(wéi )相(xiàng )十(shí )年(nián ),人(rén )多(duō )怨(yuàn )之(zhī )。赵(zhào )良(liáng )见(jiàn )商(shāng )君(jūn ),商(shāng )君(jūn )问(wèn )曰(yuē ):“子(zǐ )观(guān )我(wǒ )治(zhì )秦(qín ),孰(shú )与(yǔ )五(wǔ )羖(gǔ )大(dà )夫(fū )贤(xián )?”赵(zhào )良(liáng )曰(yuē ):“千(qiān )人(rén )之(zhī )诺(nuò )诺(nuò ),不(bú )如(rú )一(yī )士(shì )之(zhī )谔(è )谔(è )。仆(pú )请(qǐng )终(zhōng )日(rì )正(zhèng )言(yán )而(ér )无(wú )诛(zhū ),可(kě )乎(hū )?”商(shāng )君(jūn )曰(yuē )“诺(nuò )。”赵(zhào )良(liáng )曰(yuē ):“五(wǔ )羖(gǔ )大(dà )夫(fū ),荆(jīng )之(zhī )鄙(bǐ )人(rén )也(yě ),穆(mù )公(gōng )举(jǔ )之(zhī )牛(niú )口(kǒu )之(zhī )下(xià ),而(ér )加(jiā )之(zhī )百(bǎi )姓(xìng )之(zhī )上(shàng ),秦(qín )国(guó )莫(mò )敢(gǎn )望(wàng )焉(yān )。相(xiàng )秦(qín )六(liù )七(qī )年(nián )而(ér )东(dōng )伐(fá )郑(zhèng ),三(sān )置(zhì )晋(jìn )君(jūn ),一(yī )救(jiù )荆(jīng )祸(huò )。其(qí )为(wéi )相(xiàng )也(yě ),劳(láo )不(bú )坐(zuò )乘(chéng ),暑(shǔ )不(bú )张(zhāng )盖(gài )。行(háng )于(yú )国(guó )中(zhōng ),不(bú )从(cóng )车(chē )乘(chéng ),不(bú )操(cāo )干(gàn )戈(gē )。五(wǔ )羖(gǔ )大(dà )夫(fū )死(sǐ ),秦(qín )国(guó )男(nán )女(nǚ )流(liú )涕(tì ),童(tóng )子(zǐ )不(bú )歌(gē )谣(yáo ),舂(chōng )者(zhě )不(bú )相(xiàng )杵(chǔ )。今(jīn )君(jūn )之(zhī )见(jiàn )也(yě ),因(yīn )嬖(bì )人(rén )景(jǐng )监(jiān )以(yǐ )为(wéi )主(zhǔ );其(qí )从(cóng )政(zhèng )也(yě ),凌(líng )轹(lì )公(gōng )族(zú ),残(cán )伤(shāng )百(bǎi )姓(xìng )。公(gōng )子(zǐ )虔(qián )杜(dù )门(mén )不(bú )出(chū )已(yǐ )八(bā )年(nián )矣(yǐ )。君(jūn )又(yòu )杀(shā )祝(zhù )欢(huān )而(ér )黥(qíng )公(gōng )孙(sūn )贾(jiǎ )。《诗(shī )》曰(yuē ):‘得(dé )人(rén )者(zhě )兴(xìng ),失(shī )人(rén )者(zhě )崩(bēng )。’此(cǐ )数(shù )者(zhě ),非(fēi )所(suǒ )以(yǐ )得(dé )人(rén )也(yě )。君(jūn )之(zhī )出(chū )也(yě ),后(hòu )车(chē )载(zǎi )甲(jiǎ ),多(duō )力(lì )而(ér )骈(pián )胁(xié )者(zhě )为(wéi )骖(cān )乘(chéng ),持(chí )矛(máo )而(ér )操(cāo )闟(xì )戟(jǐ )者(zhě )旁(páng )车(chē )而(ér )趋(qū )。此(cǐ )一(yī )物(wù )不(bú )具(jù ),君(jūn )固(gù )不(bú )出(chū )。《书(shū )》曰(yuē ):‘恃(shì )德(dé )者(zhě )昌(chāng ),恃(shì )力(lì )者(zhě )亡(wáng )。’此(cǐ )数(shù )者(zhě ),非(fēi )恃(shì )德(dé )也(yě )。君(jūn )之(zhī )危(wēi )若(ruò )朝(cháo )露(lù ),而(ér )尚(shàng )贪(tān )商(shāng )於(yú )之(zhī )富(fù ),宠(chǒng )秦(qín )国(guó )之(zhī )政(zhèng ),畜(chù )百(bǎi )姓(xìng )之(zhī )怨(yuàn )。秦(qín )王(wáng )一(yī )旦(dàn )捐(juān )宾(bīn )客(kè )而(ér )不(bú )立(lì )朝(cháo ),秦(qín )国(guó )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )收(shōu )君(jūn )者(zhě )岂(qǐ )其(qí )微(wēi )哉(zāi )!”商(shāng )君(jūn )弗(fú )从(cóng )。居(jū )五(wǔ )月(yuè )而(ér )难(nán )作(zuò )。

显(xiǎn )王(wáng )三(sān )十(shí )二(èr )年(nián )(甲(jiǎ )申(shēn ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )三(sān )七(qī )年(nián ))

韩(hán )申(shēn )不(bú )害(hài )卒(zú )。

显(xiǎn )王(wáng )三(sān )十(shí )三(sān )年(nián )(乙(yǐ )酉(yǒu ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )三(sān )六(liù )年(nián ))

宋(sòng )太(tài )丘(qiū )社(shè )亡(wáng )。

邹(zōu )人(rén )孟(mèng )轲(kē )见(jiàn )魏(wèi )惠(huì )王(wáng )。王(wáng )曰(yuē ):“叟(sǒu ),不(bú )远(yuǎn )千(qiān )里(lǐ )而(ér )来(lái ),亦(yì )有(yǒu )以(yǐ )利(lì )吾(wú )国(guó )乎(hū )?”孟(mèng )子(zǐ )曰(yuē ):“君(jūn )何(hé )必(bì )曰(yuē )利(lì ),仁(rén )义(yì )而(ér )已(yǐ )矣(yǐ )!君(jūn )曰(yuē )何(hé )以(yǐ )利(lì )吾(wú )国(guó ),大(dà )夫(fū )曰(yuē )何(hé )以(yǐ )利(lì )吾(wú )家(jiā ),士(shì )庶(shù )人(rén )曰(yuē )何(hé )以(yǐ )利(lì )吾(wú )身(shēn ),上(shàng )下(xià )交(jiāo )征(zhēng )利(lì )而(ér )国(guó )危(wēi )矣(yǐ )。未(wèi )有(yǒu )仁(rén )而(ér )遗(yí )其(qí )亲(qīn )者(zhě )也(yě ),未(wèi )有(yǒu )义(yì )而(ér )后(hòu )其(qí )君(jūn )者(zhě )也(yě )。”王(wáng )曰(yuē ):“善(shàn )。”

初(chū ),孟(mèng )子(zǐ )师(shī )子(zǐ )思(sī ),尝(cháng )问(wèn )牧(mù )民(mín )之(zhī )道(dào )何(hé )先(xiān )。子(zǐ )思(sī )曰(yuē ):“先(xiān )利(lì )之(zhī )。”孟(mèng )子(zǐ )曰(yuē ):“君(jūn )子(zǐ )所(suǒ )以(yǐ )教(jiāo )民(mín ),亦(yì )仁(rén )义(yì )而(ér )已(yǐ )矣(yǐ ),何(hé )必(bì )利(lì )?”子(zǐ )思(sī )曰(yuē ):“仁(rén )义(yì )固(gù )所(suǒ )以(yǐ )利(lì )之(zhī )也(yě )。上(shàng )不(bú )仁(rén )则(zé )下(xià )不(bú )得(dé )其(qí )所(suǒ ),上(shàng )不(bú )义(yì )则(zé )下(xià )乐(lè )为(wéi )诈(zhà )也(yě )。此(cǐ )为(wéi )不(bú )利(lì )大(dà )矣(yǐ )。故(gù )《易(yì )》曰(yuē ):‘利(lì )者(zhě ),义(yì )之(zhī )和(hé )也(yě )。’又(yòu )曰(yuē ):‘利(lì )用(yòng )安(ān )身(shēn ),以(yǐ )崇(chóng )德(dé )也(yě )。’此(cǐ )皆(jiē )利(lì )之(zhī )大(dà )者(zhě )也(yě )。”

臣(chén )光(guāng )曰(yuē ):子(zǐ )思(sī )、孟(mèng )子(zǐ )之(zhī )言(yán ),一(yī )也(yě )。夫(fū )唯(wéi )仁(rén )者(zhě )为(wéi )知(zhī )仁(rén )义(yì )之(zhī )利(lì ),不(bú )仁(rén )者(zhě )不(bú )知(zhī )也(yě )。故(gù )孟(mèng )子(zǐ )对(duì )梁(liáng )王(wáng )直(zhí )以(yǐ )仁(rén )义(yì )而(ér )不(bú )及(jí )利(lì )者(zhě ),所(suǒ )与(yǔ )言(yán )之(zhī )人(rén )异(yì )故(gù )也(yě )。

显(xiǎn )王(wáng )三(sān )十(shí )四(sì )年(nián )(丙(bǐng )戌(xū ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )三(sān )五(wǔ )年(nián ))

秦(qín )伐(fá )韩(hán ),拔(bá )宜(yí )阳(yáng )。

显(xiǎn )王(wáng )三(sān )十(shí )五(wǔ )年(nián )(丁(dīng )亥(hài ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )三(sān )四(sì )年(nián ))

齐(qí )王(wáng )、魏(wèi )王(wáng )会(huì )于(yú )徐(xú )州(zhōu )以(yǐ )相(xiàng )王(wáng )。

韩(hán )昭(zhāo )侯(hóu )作(zuò )高(gāo )门(mén ),屈(qū )宜(yí )臼(jiù )曰(yuē ):“君(jūn )必(bì )不(bú )出(chū )此(cǐ )门(mén )。何(hé )也(yě )?不(bú )时(shí )。吾(wú )所(suǒ )谓(wèi )时(shí )者(zhě ),非(fēi )时(shí )日(rì )也(yě )。夫(fū )人(rén )固(gù )有(yǒu )利(lì )、不(bú )利(lì )时(shí )。往(wǎng )者(zhě )君(jūn )尝(cháng )利(lì )矣(yǐ ),不(bú )作(zuò )高(gāo )门(mén )。前(qián )年(nián )秦(qín )拔(bá )宜(yí )阳(yáng ),今(jīn )年(nián )旱(hàn ),君(jūn )不(bú )以(yǐ )此(cǐ )时(shí )恤(xù )民(mín )之(zhī )急(jí )而(ér )顾(gù )益(yì )奢(shē ),此(cǐ )所(suǒ )谓(wèi )时(shí )诎(qū )举(jǔ )赢(yíng )者(zhě )也(yě )。故(gù )曰(yuē )不(bú )时(shí )。”

越(yuè )王(wáng )无(wú )疆(jiāng )伐(fá )齐(qí )。齐(qí )王(wáng )使(shǐ )人(rén )说(shuō )之(zhī )以(yǐ )伐(fá )齐(qí )不(bú )如(rú )伐(fá )楚(chǔ )之(zhī )利(lì ),越(yuè )王(wáng )遂(suí )伐(fá )楚(chǔ )。楚(chǔ )人(rén )大(dà )败(bài )之(zhī ),乘(chéng )胜(shèng )尽(jìn )取(qǔ )吴(wú )故(gù )地(dì ),东(dōng )至(zhì )于(yú )浙(zhè )江(jiāng )。越(yuè )以(yǐ )此(cǐ )散(sàn ),诸(zhū )公(gōng )族(zú )争(zhēng )立(lì ),或(huò )为(wéi )王(wáng ),或(huò )为(wéi )君(jūn ),滨(bīn )于(yú )海(hǎi )上(shàng ),朝(cháo )服(fú )于(yú )楚(chǔ )。

显(xiǎn )王(wáng )三(sān )十(shí )六(liù )年(nián )(戊(wù )子(zǐ ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )三(sān )三(sān )年(nián ))

楚(chǔ )王(wáng )伐(fá )齐(qí ),围(wéi )徐(xú )州(zhōu )。

韩(hán )高(gāo )门(mén )成(chéng ),昭(zhāo )侯(hóu )薨(hōng ),子(zǐ )宣(xuān )惠(huì )王(wáng )立(lì )。

初(chū ),洛(luò )阳(yáng )人(rén )苏(sū )秦(qín )说(shuō )秦(qín )王(wáng )以(yǐ )兼(jiān )天(tiān )下(xià )之(zhī )术(shù ),秦(qín )王(wáng )不(bú )用(yòng )其(qí )言(yán )。苏(sū )秦(qín )乃(nǎi )去(qù ),说(shuō )燕(yàn )文(wén )公(gōng )曰(yuē ):“燕(yàn )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )不(bú )犯(fàn )寇(kòu )被(bèi )甲(jiǎ )兵(bīng )者(zhě ),以(yǐ )赵(zhào )之(zhī )为(wéi )蔽(bì )其(qí )南(nán )也(yě )。且(qiě )秦(qín )之(zhī )攻(gōng )燕(yàn )也(yě ),战(zhàn )于(yú )千(qiān )里(lǐ )之(zhī )外(wài );赵(zhào )之(zhī )攻(gōng )燕(yàn )也(yě ),战(zhàn )于(yú )百(bǎi )里(lǐ )之(zhī )内(nèi )。夫(fū )不(bú )忧(yōu )百(bǎi )里(lǐ )之(zhī )患(huàn )而(ér )重(zhòng )千(qiān )里(lǐ )之(zhī )外(wài ),计(jì )无(wú )过(guò )于(yú )此(cǐ )者(zhě )。愿(yuàn )大(dà )王(wáng )与(yǔ )赵(zhào )从(cóng )亲(qīn ),天(tiān )下(xià )为(wéi )一(yī ),则(zé )燕(yàn )国(guó )必(bì )无(wú )患(huàn )矣(yǐ )。”文(wén )公(gōng )从(cóng )之(zhī ),资(zī )苏(sū )秦(qín )车(chē )马(mǎ ),以(yǐ )说(shuō )赵(zhào )肃(sù )侯(hóu )曰(yuē ):“当(dāng )今(jīn )之(zhī )时(shí ),山(shān )东(dōng )之(zhī )建(jiàn )国(guó )莫(mò )强(qiáng )于(yú )赵(zhào ),秦(qín )之(zhī )所(suǒ )害(hài )亦(yì )莫(mò )如(rú )赵(zhào )。然(rán )而(ér )秦(qín )不(bú )敢(gǎn )举(jǔ )兵(bīng )伐(fá )赵(zhào )者(zhě ),畏(wèi )韩(hán )、魏(wèi )之(zhī )议(yì )其(qí )后(hòu )也(yě )。秦(qín )之(zhī )攻(gōng )韩(hán )、魏(wèi )也(yě ),无(wú )有(yǒu )名(míng )山(shān )大(dà )川(chuān )之(zhī )限(xiàn ),稍(shāo )蚕(cán )食(shí )之(zhī ),傅(fù )国(guó )都(dōu )而(ér )止(zhǐ )。韩(hán )、魏(wèi )不(bú )能(néng )支(zhī )秦(qín ),必(bì )入(rù )臣(chén )于(yú )秦(qín )。秦(qín )无(wú )韩(hán )、魏(wèi )之(zhī )规(guī )则(zé )祸(huò )中(zhōng )于(yú )赵(zhào )矣(yǐ )。臣(chén )以(yǐ )天(tiān )下(xià )地(dì )图(tú )案(àn )之(zhī ),诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )地(dì )五(wǔ )倍(bèi )于(yú )秦(qín ),料(liào )度(dù )诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )卒(zú )十(shí )倍(bèi )于(yú )秦(qín )。六(liù )国(guó )为(wéi )一(yī ),并(bìng )力(lì )西(xī )乡(xiāng )而(ér )攻(gōng )秦(qín ),秦(qín )必(bì )破(pò )矣(yǐ )。夫(fū )衡(héng )人(rén )者(zhě )皆(jiē )欲(yù )割(gē )诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )地(dì )以(yǐ )与(yǔ )秦(qín ),秦(qín )成(chéng )则(zé )其(qí )身(shēn )富(fù )荣(róng ),国(guó )被(bèi )秦(qín )患(huàn )而(ér )不(bú )与(yǔ )其(qí )忧(yōu ),是(shì )以(yǐ )衡(héng )人(rén )日(rì )夜(yè )务(wù )以(yǐ )秦(qín )权(quán )恐(kǒng )愒(kài )诸(zhū )侯(hóu ),以(yǐ )求(qiú )割(gē )地(dì )。故(gù )愿(yuàn )大(dà )王(wáng )熟(shú )计(jì )之(zhī )也(yě )!窃(qiè )为(wéi )大(dà )王(wáng )计(jì ),莫(mò )如(rú )一(yī )韩(hán )、魏(wèi )、齐(qí )、楚(chǔ )、燕(yàn )、赵(zhào )为(wéi )从(cóng )亲(qīn )以(yǐ )畔(pàn )秦(qín ),令(lìng )天(tiān )下(xià )之(zhī )将(jiāng )相(xiàng )会(huì )于(yú )洹(huán )水(shuǐ )上(shàng ),通(tōng )质(zhì )结(jié )盟(méng ),约(yuē )曰(yuē ):‘秦(qín )攻(gōng )一(yī )国(guó ),五(wǔ )国(guó )各(gè )出(chū )锐(ruì )师(shī ),或(huò )桡(ráo )秦(qín ),或(huò )救(jiù )之(zhī )。有(yǒu )不(bú )如(rú )约(yuē )者(zhě ),五(wǔ )国(guó )共(gòng )伐(fá )之(zhī )!’诸(zhū )侯(hóu )从(cóng )亲(qīn )以(yǐ )摈(bìn )秦(qín ),秦(qín )甲(jiǎ )必(bì )不(bú )敢(gǎn )出(chū )于(yú )函(hán )谷(gǔ )以(yǐ )害(hài )山(shān )东(dōng )矣(yǐ )。”肃(sù )侯(hóu )大(dà )说(shuō ),厚(hòu )待(dài )苏(sū )秦(qín ),尊(zūn )宠(chǒng )赐(cì )赉(lài )之(zhī ),以(yǐ )约(yuē )于(yú )诸(zhū )侯(hóu )。会(huì )秦(qín )使(shǐ )犀(xī )首(shǒu )伐(fá )魏(wèi ),大(dà )败(bài )其(qí )师(shī )四(sì )万(wàn )馀(yú )人(rén ),禽(qín )将(jiāng )龙(lóng )贾(jiǎ ),取(qǔ )雕(diāo )阴(yīn ),且(qiě )欲(yù )东(dōng )兵(bīng )。苏(sū )秦(qín )恐(kǒng )秦(qín )兵(bīng )至(zhì )赵(zhào )而(ér )败(bài )从(cóng )约(yuē ),念(niàn )莫(mò )可(kě )使(shǐ )用(yòng )于(yú )秦(qín )者(zhě ),乃(nǎi )激(jī )怒(nù )张(zhāng )仪(yí ),入(rù )之(zhī )于(yú )秦(qín )。

张(zhāng )仪(yí )者(zhě ),魏(wèi )人(rén ),与(yǔ )苏(sū )秦(qín )俱(jù )事(shì )鬼(guǐ )谷(gǔ )先(xiān )生(shēng ),学(xué )纵(zòng )横(héng )之(zhī )术(shù ),苏(sū )秦(qín )自(zì )以(yǐ )为(wéi )不(bú )及(jí )也(yě )。仪(yí )游(yóu )诸(zhū )侯(hóu )无(wú )所(suǒ )遇(yù ),困(kùn )于(yú )楚(chǔ ),苏(sū )秦(qín )故(gù )召(zhào )而(ér )辱(rǔ )之(zhī )。仪(yí )怒(nù ),念(niàn )诸(zhū )侯(hóu )独(dú )秦(qín )能(néng )苦(kǔ )赵(zhào ),遂(suí )入(rù )秦(qín )。苏(sū )秦(qín )阴(yīn )遣(qiǎn )其(qí )舍(shě )人(rén )赍(jī )金(jīn )币(bì )资(zī )仪(yí ),仪(yí )得(dé )见(jiàn )秦(qín )王(wáng )。秦(qín )王(wáng )说(shuō )之(zhī ),以(yǐ )为(wéi )客(kè )卿(qīng )。舍(shě )人(rén )辞(cí )去(qù ),曰(yuē ):“苏(sū )君(jūn )忧(yōu )秦(qín )伐(fá )赵(zhào )败(bài )从(cóng )约(yuē ),以(yǐ )为(wéi )非(fēi )君(jūn )莫(mò )能(néng )得(dé )秦(qín )柄(bǐng ),故(gù )激(jī )怒(nù )君(jūn ),使(shǐ )臣(chén )阴(yīn )奉(fèng )给(gěi )君(jūn )资(zī ),尽(jìn )苏(sū )君(jūn )之(zhī )计(jì )谋(móu )也(yě )。”张(zhāng )仪(yí )曰(yuē ):“嗟(jiē )乎(hū )!此(cǐ )在(zài )吾(wú )术(shù )中(zhōng )而(ér )不(bú )悟(wù ),吾(wú )不(bú )及(jí )苏(sū )君(jūn )明(míng )矣(yǐ )。为(wéi )吾(wú )谢(xiè )苏(sū )君(jūn ),苏(sū )君(jūn )之(zhī )时(shí ),仪(yí )何(hé )敢(gǎn )言(yán )!”

于(yú )是(shì )苏(sū )秦(qín )说(shuō )韩(hán )宣(xuān )惠(huì )王(wáng )曰(yuē ):“韩(hán )地(dì )方(fāng )九(jiǔ )百(bǎi )馀(yú )里(lǐ ),带(dài )甲(jiǎ )数(shù )十(shí )万(wàn ),天(tiān )下(xià )之(zhī )强(qiáng )弓(gōng )、劲(jìn )弩(nǔ )、利(lì )剑(jiàn )皆(jiē )从(cóng )韩(hán )出(chū )。韩(hán )卒(zú )超(chāo )足(zú )而(ér )射(shè ),百(bǎi )发(fā )不(bú )暇(xiá )止(zhǐ )。以(yǐ )韩(hán )卒(zú )之(zhī )勇(yǒng ),被(bèi )坚(jiān )甲(jiǎ ),跖(zhí )劲(jìn )弩(nǔ ),带(dài )利(lì )剑(jiàn ),一(yī )人(rén )当(dāng )百(bǎi ),不(bú )足(zú )言(yán )也(yě )。大(dà )王(wáng )事(shì )秦(qín ),秦(qín )必(bì )求(qiú )宜(yí )阳(yáng )、成(chéng )皋(gāo )。今(jīn )兹(zī )效(xiào )之(zhī ),明(míng )年(nián )又(yòu )复(fù )求(qiú )割(gē )地(dì )。与(yǔ )则(zé )无(wú )地(dì )以(yǐ )给(gěi )之(zhī ),不(bú )与(yǔ )则(zé )弃(qì )前(qián )功(gōng ),受(shòu )后(hòu )祸(huò )。且(qiě )大(dà )王(wáng )之(zhī )地(dì )有(yǒu )尽(jìn )而(ér )秦(qín )之(zhī )求(qiú )无(wú )已(yǐ ),以(yǐ )有(yǒu )尽(jìn )之(zhī )地(dì )逆(nì )无(wú )已(yǐ )之(zhī )求(qiú ),此(cǐ )所(suǒ )谓(wèi )市(shì )怨(yuàn )结(jié )祸(huò )者(zhě )也(yě )。不(bú )战(zhàn )而(ér )地(dì )已(yǐ )削(xuē )矣(yǐ )!鄙(bǐ )谚(yàn )曰(yuē ):‘宁(níng )为(wéi )鸡(jī )口(kǒu ),无(wú )为(wéi )牛(niú )后(hòu )。’夫(fū )以(yǐ )大(dà )王(wáng )之(zhī )贤(xián ),挟(jiā )强(qiáng )韩(hán )之(zhī )兵(bīng ),而(ér )有(yǒu )牛(niú )后(hòu )之(zhī )名(míng ),臣(chén )窃(qiè )为(wéi )大(dà )王(wáng )羞(xiū )之(zhī )。”韩(hán )王(wáng )从(cóng )其(qí )言(yán )。苏(sū )秦(qín )说(shuō )魏(wèi )王(wáng )曰(yuē ):“大(dà )王(wáng )之(zhī )地(dì )方(fāng )千(qiān )里(lǐ ),地(dì )名(míng )虽(suī )小(xiǎo ),然(rán )而(ér )田(tián )舍(shě )、庐(lú )庑(wǔ )之(zhī )数(shù ),曾(céng )无(wú )所(suǒ )刍(chú )牧(mù )。人(rén )民(mín )之(zhī )众(zhòng ),车(chē )马(mǎ )之(zhī )多(duō ),日(rì )夜(yè )行(háng )不(bú )绝(jué ),輷(hōng )輷(hōng )殷(yīn )殷(yīn ),若(ruò )有(yǒu )三(sān )军(jūn )之(zhī )众(zhòng )。臣(chén )窃(qiè )量(liàng )大(dà )王(wáng )之(zhī )国(guó )不(bú )下(xià )楚(chǔ )。今(jīn )窃(qiè )闻(wén )大(dà )王(wáng )之(zhī )卒(zú ),武(wǔ )士(shì )二(èr )十(shí )万(wàn ),苍(cāng )头(tóu )二(èr )十(shí )万(wàn ),奋(fèn )击(jī )二(èr )十(shí )万(wàn ),厮(sī )徒(tú )十(shí )万(wàn );车(chē )六(liù )百(bǎi )乘(chéng ),骑(qí )五(wǔ )千(qiān )匹(pǐ ),乃(nǎi )听(tīng )于(yú )群(qún )臣(chén )之(zhī )说(shuō ),而(ér )欲(yù )臣(chén )事(shì )秦(qín )。愿(yuàn )大(dà )王(wáng )熟(shú )察(chá )之(zhī )。故(gù )敝(bì )邑(yì )赵(zhào )王(wáng )使(shǐ )臣(chén )效(xiào )愚(yú )计(jì ),奉(fèng )明(míng )约(yuē ),以(yǐ )大(dà )王(wáng )之(zhī )诏(zhào )诏(zhào )之(zhī )。”魏(wèi )王(wáng )听(tīng )之(zhī )。

苏(sū )秦(qín )说(shuō )齐(qí )王(wáng )曰(yuē ):“齐(qí )四(sì )塞(sāi )之(zhī )国(guó ),地(dì )方(fāng )二(èr )千(qiān )馀(yú )里(lǐ ),带(dài )甲(jiǎ )数(shù )十(shí )万(wàn ),粟(sù )如(rú )丘(qiū )山(shān )。三(sān )军(jūn )之(zhī )良(liáng ),五(wǔ )家(jiā )之(zhī )兵(bīng ),进(jìn )如(rú )锋(fēng )矢(shǐ ),战(zhàn )如(rú )雷(léi )霆(tíng ),解(jiě )如(rú )风(fēng )雨(yǔ )。即(jí )有(yǒu )军(jūn )役(yì ),未(wèi )尝(cháng )倍(bèi )泰(tài )山(shān ),绝(jué )清(qīng )河(hé ),涉(shè )渤(bó )海(hǎi )也(yě )。临(lín )菑(zī )之(zhī )中(zhōng )七(qī )万(wàn )户(hù ),臣(chén )窃(qiè )度(dù )之(zhī ),不(bú )下(xià )户(hù )三(sān )男(nán )子(zǐ ),不(bú )待(dài )发(fā )于(yú )远(yuǎn )县(xiàn ),而(ér )临(lín )菑(zī )之(zhī )卒(zú )固(gù )已(yǐ )二(èr )十(shí )一(yī )万(wàn )矣(yǐ )。临(lín )菑(zī )甚(shèn )富(fù )而(ér )实(shí ),其(qí )民(mín )无(wú )不(bú )斗(dòu )鸡(jī )、走(zǒu )狗(gǒu )、六(liù )博(bó )、阘(tà )鞠(jū )。临(lín )菑(zī )之(zhī )涂(tú ),车(chē )毂(gū )击(jī ),人(rén )肩(jiān )摩(mó ),连(lián )衽(rèn )成(chéng )帷(wéi ),挥(huī )汗(hàn )成(chéng )雨(yǔ )。夫(fū )韩(hán )、魏(wèi )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )重(zhòng )畏(wèi )秦(qín )者(zhě ),为(wéi )与(yǔ )秦(qín )接(jiē )境(jìng )壤(rǎng )也(yě )。兵(bīng )出(chū )而(ér )相(xiàng )当(dāng ),不(bú )十(shí )日(rì )而(ér )战(zhàn )胜(shèng )存(cún )亡(wáng )之(zhī )机(jī )决(jué )矣(yǐ )。韩(hán )、魏(wèi )战(zhàn )而(ér )胜(shèng )秦(qín ),则(zé )兵(bīng )半(bàn )折(shé ),四(sì )境(jìng )不(bú )守(shǒu );战(zhàn )而(ér )不(bú )胜(shèng ),则(zé )国(guó )已(yǐ )危(wēi )亡(wáng )随(suí )其(qí )后(hòu )。是(shì )故(gù )韩(hán )、魏(wèi )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )重(zhòng )与(yǔ )秦(qín )战(zhàn )而(ér )轻(qīng )为(wéi )之(zhī )臣(chén )也(yě )。今(jīn )秦(qín )之(zhī )攻(gōng )齐(qí )则(zé )不(bú )然(rán )。倍(bèi )韩(hán )、魏(wèi )之(zhī )地(dì ),过(guò )卫(wèi )阳(yáng )晋(jìn )之(zhī )道(dào ),经(jīng )乎(hū )亢(kàng )父(fù )之(zhī )险(xiǎn ),车(chē )不(bú )得(dé )方(fāng )轨(guǐ ),骑(qí )不(bú )得(dé )比(bǐ )行(háng )。百(bǎi )人(rén )守(shǒu )险(xiǎn ),千(qiān )人(rén )不(bú )敢(gǎn )过(guò )也(yě )。秦(qín )虽(suī )欲(yù )深(shēn )入(rù )则(zé )狼(láng )顾(gù ),恐(kǒng )韩(hán )、魏(wèi )之(zhī )议(yì )其(qí )后(hòu )也(yě )。是(shì )故(gù )恫(dòng )疑(yí )、虚(xū )喝(hē )、骄(jiāo )矜(jīn )而(ér )不(bú )敢(gǎn )进(jìn ),则(zé )秦(qín )之(zhī )不(bú )能(néng )害(hài )齐(qí )亦(yì )明(míng )矣(yǐ )。夫(fū )不(bú )深(shēn )料(liào )秦(qín )之(zhī )无(wú )奈(nài )齐(qí )何(hé ),而(ér )欲(yù )西(xī )面(miàn )而(ér )事(shì )之(zhī ),是(shì )群(qún )臣(chén )之(zhī )计(jì )过(guò )也(yě )。今(jīn )无(wú )臣(chén )事(shì )秦(qín )之(zhī )名(míng )而(ér )有(yǒu )强(qiáng )国(guó )之(zhī )宝(bǎo ),臣(chén )是(shì )故(gù )愿(yuàn )大(dà )王(wáng )少(shǎo )留(liú )意(yì )计(jì )之(zhī )。”齐(qí )王(wáng )许(xǔ )之(zhī )。乃(nǎi )西(xī )南(nán )说(shuō )楚(chǔ )威(wēi )王(wáng )曰(yuē ):“楚(chǔ ),天(tiān )下(xià )之(zhī )强(qiáng )国(guó )也(yě ),地(dì )方(fāng )六(liù )千(qiān )馀(yú )里(lǐ ),带(dài )甲(jiǎ )百(bǎi )万(wàn ),车(chē )千(qiān )乘(chéng ),骑(qí )万(wàn )匹(pǐ ),粟(sù )支(zhī )十(shí )年(nián ),此(cǐ )霸(bà )王(wáng )之(zhī )资(zī )也(yě )。秦(qín )之(zhī )所(suǒ )害(hài )莫(mò )如(rú )楚(chǔ ),楚(chǔ )强(qiáng )则(zé )秦(qín )弱(ruò ),秦(qín )强(qiáng )则(zé )楚(chǔ )弱(ruò ),其(qí )势(shì )不(bú )两(liǎng )立(lì )。故(gù )为(wéi )大(dà )王(wáng )计(jì ),莫(mò )如(rú )从(cóng )亲(qīn )以(yǐ )孤(gū )秦(qín )。臣(chén )请(qǐng )令(lìng )山(shān )东(dōng )之(zhī )国(guó )奉(fèng )四(sì )时(shí )之(zhī )献(xiàn ),以(yǐ )承(chéng )大(dà )王(wáng )之(zhī )明(míng )诏(zhào )。委(wěi )社(shè )稷(jì ),奉(fèng )宗(zōng )庙(miào ),练(liàn )士(shì )厉(lì )兵(bīng ),在(zài )大(dà )王(wáng )之(zhī )所(suǒ )用(yòng )之(zhī )。故(gù )从(cóng )亲(qīn )则(zé )诸(zhū )侯(hóu )割(gē )地(dì )以(yǐ )事(shì )楚(chǔ ),衡(héng )合(hé )则(zé )楚(chǔ )割(gē )地(dì )以(yǐ )事(shì )秦(qín )。此(cǐ )两(liǎng )策(cè )者(zhě )相(xiàng )去(qù )远(yuǎn )矣(yǐ ),大(dà )王(wáng )何(hé )居(jū )焉(yān )?”楚(chǔ )王(wáng )亦(yì )许(xǔ )之(zhī )。于(yú )是(shì )苏(sū )秦(qín )为(wéi )从(cóng )约(yuē )长(zhǎng ),并(bìng )相(xiàng )六(liù )国(guó ),北(běi )报(bào )赵(zhào ),车(chē )骑(qí )辎(zī )重(zhòng )拟(nǐ )于(yú )王(wáng )者(zhě )。

齐(qí )威(wēi )王(wáng )薨(hōng ),子(zǐ )宣(xuān )王(wáng )辟(pì )疆(jiāng )立(lì );知(zhī )成(chéng )侯(hóu )卖(mài )田(tián )忌(jì ),乃(nǎi )召(zhào )而(ér )复(fù )之(zhī )。

燕(yàn )文(wén )公(gōng )薨(hōng ),子(zǐ )易(yì )王(wáng )立(lì )。

卫(wèi )成(chéng )侯(hóu )薨(hōng ),子(zǐ )平(píng )侯(hóu )立(lì )。

显(xiǎn )王(wáng )三(sān )十(shí )七(qī )年(nián )(己(jǐ )丑(chǒu ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )三(sān )二(èr )年(nián ))

秦(qín )惠(huì )王(wáng )使(shǐ )犀(xī )首(shǒu )欺(qī )齐(qí )、魏(wèi ),与(yǔ )共(gòng )伐(fá )赵(zhào ),以(yǐ )败(bài )从(cóng )约(yuē )。赵(zhào )肃(sù )侯(hóu )让(ràng )苏(sū )秦(qín ),苏(sū )秦(qín )恐(kǒng ),请(qǐng )使(shǐ )燕(yàn ),必(bì )报(bào )齐(qí )。苏(sū )秦(qín )去(qù )赵(zhào )而(ér )从(cóng )约(yuē )皆(jiē )解(jiě )。赵(zhào )人(rén )决(jué )河(hé )水(shuǐ )以(yǐ )灌(guàn )齐(qí )、魏(wèi )之(zhī )师(shī ),齐(qí )、魏(wèi )之(zhī )师(shī )乃(nǎi )去(qù )。

魏(wèi )以(yǐ )阴(yīn )晋(jìn )为(wéi )和(hé )于(yú )秦(qín ),实(shí )华(huá )阴(yīn )。

齐(qí )王(wáng )伐(fá )燕(yàn ),取(qǔ )十(shí )城(chéng ),已(yǐ )而(ér )复(fù )归(guī )之(zhī )。

显(xiǎn )王(wáng )三(sān )十(shí )九(jiǔ )年(nián )(辛(xīn )卯(mǎo ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )三(sān )零(líng )年(nián ))

秦(qín )伐(fá )魏(wèi ),围(wéi )焦(jiāo )、曲(qǔ )沃(wò )。魏(wèi )入(rù )少(shǎo )梁(liáng )、河(hé )西(xī )地(dì )于(yú )秦(qín )。

显(xiǎn )王(wáng )四(sì )十(shí )年(nián )(壬(rén )辰(chén ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )二(èr )九(jiǔ )年(nián ))

秦(qín )伐(fá )魏(wèi ),渡(dù )河(hé ),取(qǔ )汾(fén )阴(yīn )、皮(pí )氏(shì ),拔(bá )焦(jiāo )。

楚(chǔ )威(wēi )王(wáng )薨(hōng ),子(zǐ )怀(huái )王(wáng )槐(huái )立(lì )。

宋(sòng )公(gōng )剔(tī )成(chéng )之(zhī )弟(dì )偃(yǎn )袭(xí )攻(gōng )剔(tī )成(chéng )。剔(tī )成(chéng )奔(bēn )齐(qí ),偃(yǎn )自(zì )立(lì )为(wéi )君(jūn )。

显(xiǎn )王(wáng )四(sì )十(shí )一(yī )年(nián )(癸(guǐ )巳(sì ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )二(èr )八(bā )年(nián ))

秦(qín )公(gōng )子(zǐ )华(huá )、张(zhāng )仪(yí )帅(shuài )师(shī )围(wéi )魏(wèi )蒲(pú )阳(yáng ),取(qǔ )之(zhī )。张(zhāng )仪(yí )言(yán )于(yú )秦(qín )王(wáng ),请(qǐng )以(yǐ )蒲(pú )阳(yáng )复(fù )与(yǔ )魏(wèi ),而(ér )使(shǐ )公(gōng )子(zǐ )繇(yáo )质(zhì )于(yú )魏(wèi )。仪(yí )因(yīn )说(shuō )魏(wèi )王(wáng )曰(yuē ):“秦(qín )之(zhī )遇(yù )魏(wèi )甚(shèn )厚(hòu ),魏(wèi )不(bú )可(kě )以(yǐ )无(wú )礼(lǐ )于(yú )秦(qín )。”魏(wèi )因(yīn )尽(jìn )入(rù )上(shàng )郡(jùn )十(shí )五(wǔ )县(xiàn )以(yǐ )谢(xiè )焉(yān )。张(zhāng )仪(yí )归(guī )而(ér )相(xiàng )秦(qín )。

显(xiǎn )王(wáng )四(sì )十(shí )二(èr )年(nián )(甲(jiǎ )午(wǔ ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )二(èr )七(qī )年(nián ))

秦(qín )县(xiàn )义(yì )渠(qú ),以(yǐ )其(qí )君(jūn )为(wéi )臣(chén )。

秦(qín )归(guī )焦(jiāo )、曲(qǔ )沃(wò )于(yú )魏(wèi )。

显(xiǎn )王(wáng )四(sì )十(shí )三(sān )年(nián )(乙(yǐ )未(wèi ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )二(èr )六(liù )年(nián ))

赵(zhào )肃(sù )侯(hóu )薨(hōng ),子(zǐ )武(wǔ )灵(líng )王(wáng )立(lì )。置(zhì )博(bó )闻(wén )师(shī )三(sān )人(rén ),左(zuǒ )、右(yòu )司(sī )过(guò )三(sān )人(rén ),先(xiān )问(wèn )先(xiān )君(jūn )贵(guì )臣(chén )肥(féi )义(yì ),加(jiā )其(qí )秩(zhì )。

显(xiǎn )王(wáng )四(sì )十(shí )四(sì )年(nián )(丙(bǐng )申(shēn ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )二(èr )五(wǔ )年(nián ))

夏(xià ),四(sì )月(yuè ),戊(wù )午(wǔ ),秦(qín )初(chū )称(chēng )王(wáng )。

卫(wèi )平(píng )侯(hóu )薨(hōng ),子(zǐ )嗣(sì )君(jūn )立(lì )。卫(wèi )有(yǒu )胥(xū )靡(mí )亡(wáng )之(zhī )魏(wèi ),因(yīn )为(wéi )魏(wèi )王(wáng )之(zhī )后(hòu )治(zhì )病(bìng )。嗣(sì )君(jūn )闻(wén )之(zhī ),使(shǐ )人(rén )请(qǐng )以(yǐ )五(wǔ )十(shí )金(jīn )买(mǎi )之(zhī )。五(wǔ )反(fǎn ),魏(wèi )不(bú )与(yǔ ),乃(nǎi )以(yǐ )左(zuǒ )氏(shì )易(yì )之(zhī )。左(zuǒ )右(yòu )谏(jiàn )曰(yuē ):“夫(fū )以(yǐ )一(yī )都(dōu )买(mǎi )一(yī )胥(xū )靡(mí ),可(kě )乎(hū )?”嗣(sì )君(jūn )曰(yuē ):“非(fēi )子(zǐ )所(suǒ )知(zhī )也(yě )。夫(fū )治(zhì )无(wú )小(xiǎo ),乱(luàn )无(wú )大(dà )。法(fǎ )不(bú )立(lì ),诛(zhū )不(bú )必(bì ),虽(suī )有(yǒu )十(shí )左(zuǒ )氏(shì ),无(wú )益(yì )也(yě )。法(fǎ )立(lì ),诛(zhū )必(bì ),失(shī )十(shí )左(zuǒ )氏(shì ),无(wú )害(hài )也(yě )。”魏(wèi )王(wáng )闻(wén )之(zhī )曰(yuē ):“人(rén )主(zhǔ )之(zhī )欲(yù ),不(bú )听(tīng )之(zhī )不(bú )祥(xiáng )。”因(yīn )载(zǎi )而(ér )往(wǎng ),徒(tú )献(xiàn )之(zhī )。

显(xiǎn )王(wáng )四(sì )十(shí )五(wǔ )年(nián )(丁(dīng )酉(yǒu ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )二(èr )四(sì )年(nián ))

秦(qín )张(zhāng )仪(yí )帅(shuài )师(shī )伐(fá )魏(wèi ),取(qǔ )陕(shǎn )。

苏(sū )秦(qín )通(tōng )于(yú )燕(yàn )文(wén )公(gōng )之(zhī )夫(fū )人(rén ),易(yì )王(wáng )知(zhī )之(zhī )。苏(sū )秦(qín )恐(kǒng ),乃(nǎi )说(shuō )易(yì )王(wáng )曰(yuē ):“臣(chén )居(jū )燕(yàn )不(bú )能(néng )使(shǐ )燕(yàn )重(zhòng ),而(ér )在(zài )齐(qí )则(zé )燕(yàn )重(zhòng )。”易(yì )王(wáng )许(xǔ )之(zhī )。乃(nǎi )伪(wěi )得(dé )罪(zuì )于(yú )燕(yàn )而(ér )奔(bēn )齐(qí ),齐(qí )宣(xuān )王(wáng )以(yǐ )为(wéi )客(kè )卿(qīng )。苏(sū )秦(qín )说(shuō )齐(qí )王(wáng )高(gāo )宫(gōng )室(shì ),大(dà )苑(yuàn )囿(yòu ),以(yǐ )明(míng )得(dé )意(yì ),欲(yù )以(yǐ )敝(bì )齐(qí )而(ér )为(wéi )燕(yàn )。

显(xiǎn )王(wáng )四(sì )十(shí )六(liù )年(nián )(戊(wù )戌(xū ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )二(èr )三(sān )年(nián ))

秦(qín )张(zhāng )仪(yí )及(jí )齐(qí )、楚(chǔ )之(zhī )相(xiàng )会(huì )啮(niè )桑(sāng )。

韩(hán )、燕(yàn )皆(jiē )称(chēng )王(wáng ),赵(zhào )武(wǔ )灵(líng )王(wáng )独(dú )不(bú )肯(kěn ),曰(yuē ):“无(wú )其(qí )实(shí ),敢(gǎn )处(chù )其(qí )名(míng )乎(hū )?”令(lìng )国(guó )人(rén )谓(wèi )己(jǐ )曰(yuē )君(jūn )。

显(xiǎn )王(wáng )四(sì )十(shí )七(qī )年(nián )(己(jǐ )亥(hài ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )二(èr )二(èr )年(nián ))

秦(qín )张(zhāng )仪(yí )自(zì )啮(niè )桑(sāng )还(hái )而(ér )免(miǎn )相(xiàng ),相(xiàng )魏(wèi )。欲(yù )令(lìng )魏(wèi )先(xiān )事(shì )秦(qín )而(ér )诸(zhū )侯(hóu )效(xiào )之(zhī ),魏(wèi )王(wáng )不(bú )听(tīng )。秦(qín )王(wáng )伐(fá )魏(wèi ),取(qǔ )曲(qǔ )沃(wò )、平(píng )周(zhōu )。复(fù )阴(yīn )厚(hòu )张(zhāng )仪(yí )益(yì )甚(shèn )。

显(xiǎn )王(wáng )四(sì )十(shí )八(bā )年(nián )(庚(gēng )子(zǐ ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )二(èr )一(yī )年(nián ))

王(wáng )崩(bēng ),子(zǐ )慎(shèn )靓(liàng )王(wáng )定(dìng )立(lì )。

燕(yàn )易(yì )王(wáng )薨(hōng ),子(zǐ )哙(kuài )立(lì )。

齐(qí )王(wáng )封(fēng )田(tián )婴(yīng )于(yú )薛(xuē ),号(hào )曰(yuē )靖(jìng )郭(guō )君(jūn )。靖(jìng )郭(guō )君(jūn )言(yán )于(yú )齐(qí )王(wáng )曰(yuē ):“五(wǔ )官(guān )之(zhī )计(jì ),不(bú )可(kě )不(bú )日(rì )听(tīng )而(ér )数(shù )览(lǎn )也(yě )。”王(wáng )从(cóng )之(zhī )。已(yǐ )而(ér )厌(yàn )之(zhī ),悉(xī )以(yǐ )委(wěi )靖(jìng )郭(guō )君(jūn )。靖(jìng )郭(guō )君(jūn )由(yóu )是(shì )得(dé )专(zhuān )齐(qí )之(zhī )权(quán )。靖(jìng )郭(guō )君(jūn )欲(yù )城(chéng )薛(xuē ),客(kè )谓(wèi )靖(jìng )郭(guō )君(jūn )曰(yuē ):“君(jūn )不(bú )闻(wén )海(hǎi )大(dà )鱼(yú )乎(hū )?网(wǎng )不(bú )能(néng )止(zhǐ ),钩(gōu )不(bú )能(néng )牵(qiān ),荡(dàng )而(ér )失(shī )水(shuǐ ),则(zé )蝼(lóu )蚁(yǐ )制(zhì )焉(yān )。今(jīn )夫(fū )齐(qí ),亦(yì )君(jūn )之(zhī )水(shuǐ )也(yě )。君(jūn )长(zhǎng )有(yǒu )齐(qí ),奚(xī )以(yǐ )薛(xuē )为(wéi )!苟(gǒu )为(wéi )失(shī )齐(qí ),虽(suī )隆(lóng )薛(xuē )之(zhī )城(chéng )到(dào )于(yú )天(tiān ),庸(yōng )足(zú )恃(shì )乎(hū )?”乃(nǎi )不(bú )果(guǒ )城(chéng )。靖(jìng )郭(guō )君(jūn )有(yǒu )子(zǐ )四(sì )十(shí )馀(yú )人(rén ),其(qí )贱(jiàn )妾(qiè )之(zhī )子(zǐ )曰(yuē )文(wén )。文(wén )通(tōng )傥(tǎng )饶(ráo )智(zhì )略(luè ),说(shuō )靖(jìng )郭(guō )君(jūn )以(yǐ )散(sàn )财(cái )养(yǎng )士(shì )。靖(jìng )郭(guō )君(jūn )使(shǐ )文(wén )主(zhǔ )家(jiā )待(dài )宾(bīn )客(kè ),宾(bīn )客(kè )争(zhēng )誉(yù )其(qí )美(měi ),皆(jiē )请(qǐng )靖(jìng )郭(guō )君(jūn )以(yǐ )文(wén )为(wéi )嗣(sì )。靖(jìng )郭(guō )君(jūn )卒(zú ),文(wén )嗣(sì )为(wéi )薛(xuē )公(gōng ),号(hào )曰(yuē )孟(mèng )尝(cháng )君(jūn )。孟(mèng )尝(cháng )君(jūn )招(zhāo )致(zhì )诸(zhū )侯(hóu )游(yóu )士(shì )及(jí )有(yǒu )罪(zuì )亡(wáng )人(rén ),皆(jiē )舍(shě )业(yè )厚(hòu )遇(yù )之(zhī ),存(cún )救(jiù )其(qí )亲(qīn )戚(qī )。食(shí )客(kè )常(cháng )数(shù )千(qiān )人(rén ),各(gè )自(zì )以(yǐ )为(wéi )孟(mèng )尝(cháng )君(jūn )亲(qīn )己(jǐ )。由(yóu )是(shì )孟(mèng )尝(cháng )君(jūn )之(zhī )名(míng )重(zhòng )天(tiān )下(xià )。

臣(chén )光(guāng )曰(yuē ):君(jūn )子(zǐ )之(zhī )养(yǎng )士(shì ),以(yǐ )为(wéi )民(mín )也(yě )。《易(yì )》曰(yuē ):“圣(shèng )人(rén )养(yǎng )贤(xián ),以(yǐ )及(jí )万(wàn )民(mín )。”夫(fū )贤(xián )者(zhě ),其(qí )德(dé )足(zú )以(yǐ )敦(dūn )化(huà )正(zhèng )俗(sú ),其(qí )才(cái )足(zú )以(yǐ )顿(dùn )纲(gāng )振(zhèn )纪(jì ),其(qí )明(míng )足(zú )以(yǐ )烛(zhú )微(wēi )虑(lǜ )远(yuǎn ),其(qí )强(qiáng )足(zú )以(yǐ )结(jié )仁(rén )固(gù )义(yì )。大(dà )则(zé )利(lì )天(tiān )下(xià ),小(xiǎo )则(zé )利(lì )一(yī )国(guó )。是(shì )以(yǐ )君(jūn )子(zǐ )丰(fēng )禄(lù )以(yǐ )富(fù )之(zhī ),隆(lóng )爵(jué )以(yǐ )尊(zūn )之(zhī )。养(yǎng )一(yī )人(rén )而(ér )及(jí )万(wàn )人(rén )者(zhě ),养(yǎng )贤(xián )之(zhī )道(dào )也(yě )。今(jīn )孟(mèng )尝(cháng )君(jūn )之(zhī )养(yǎng )士(shì )也(yě ),不(bú )恤(xù )智(zhì )愚(yú ),不(bú )择(zé )臧(zāng )否(fǒu ),盗(dào )其(qí )君(jūn )之(zhī )禄(lù ),以(yǐ )立(lì )私(sī )党(dǎng ),张(zhāng )虚(xū )誉(yù ),上(shàng )以(yǐ )侮(wǔ )其(qí )君(jūn ),下(xià )以(yǐ )蠹(dù )其(qí )民(mín ),是(shì )奸(jiān )人(rén )之(zhī )雄(xióng )也(yě ),乌(wū )足(zú )尚(shàng )哉(zāi )!《书(shū )》曰(yuē ):“受(shòu )为(wéi )天(tiān )下(xià )逋(bū )逃(táo )主(zhǔ )、萃(cuì )渊(yuān )薮(sǒu )。”此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。

孟(mèng )尝(cháng )君(jūn )聘(pìn )于(yú )楚(chǔ ),楚(chǔ )王(wáng )遗(yí )之(zhī )象(xiàng )床(chuáng )。登(dēng )徒(tú )直(zhí )送(sòng )之(zhī ),不(bú )欲(yù )行(háng ),谓(wèi )孟(mèng )尝(cháng )君(jūn )门(mén )人(rén )公(gōng )孙(sūn )戌(xū )曰(yuē ):“象(xiàng )床(chuáng )之(zhī )直(zhí )千(qiān )金(jīn ),苟(gǒu )伤(shāng )之(zhī )毫(háo )发(fā ),则(zé )卖(mài )妻(qī )子(zǐ )不(bú )足(zú )偿(cháng )也(yě )。足(zú )下(xià )能(néng )使(shǐ )仆(pú )无(wú )行(háng )者(zhě ),有(yǒu )先(xiān )人(rén )之(zhī )宝(bǎo )剑(jiàn ),愿(yuàn )献(xiàn )之(zhī )。”公(gōng )孙(sūn )戌(xū )许(xǔ )诺(nuò ),入(rù )见(jiàn )孟(mèng )尝(cháng )君(jūn )曰(yuē ):“小(xiǎo )国(guó )所(suǒ )以(yǐ )皆(jiē )致(zhì )相(xiàng )印(yìn )于(yú )君(jūn )者(zhě ),以(yǐ )君(jūn )能(néng )振(zhèn )达(dá )贫(pín )穷(qióng ),存(cún )亡(wáng )继(jì )绝(jué ),故(gù )莫(mò )不(bú )悦(yuè )君(jūn )之(zhī )义(yì ),慕(mù )君(jūn )之(zhī )廉(lián )也(yě )。今(jīn )始(shǐ )至(zhì )楚(chǔ )而(ér )受(shòu )象(xiàng )床(chuáng ),则(zé )未(wèi )至(zhì )之(zhī )国(guó )将(jiāng )何(hé )以(yǐ )待(dài )君(jūn )哉(zāi )!”孟(mèng )尝(cháng )君(jūn )曰(yuē ):“善(shàn )。”遂(suí )不(bú )受(shòu )。公(gōng )孙(sūn )戌(xū )趋(qū )去(qù ),未(wèi )至(zhì )中(zhōng )闺(guī ),孟(mèng )尝(cháng )君(jūn )召(zhào )而(ér )反(fǎn )之(zhī ),曰(yuē ):“子(zǐ )何(hé )足(zú )之(zhī )高(gāo ),志(zhì )之(zhī )扬(yáng )也(yě )?”公(gōng )孙(sūn )戌(xū )以(yǐ )实(shí )对(duì )。孟(mèng )尝(cháng )君(jūn )乃(nǎi )书(shū )门(mén )版(bǎn )曰(yuē ):“有(yǒu )能(néng )扬(yáng )文(wén )之(zhī )名(míng ),止(zhǐ )文(wén )之(zhī )过(guò ),私(sī )得(dé )宝(bǎo )于(yú )外(wài )者(zhě ),疾(jí )入(rù )谏(jiàn )!”

臣(chén )光(guāng )曰(yuē ):孟(mèng )尝(cháng )君(jūn )可(kě )谓(wèi )能(néng )用(yòng )谏(jiàn )矣(yǐ )。苟(gǒu )其(qí )言(yán )之(zhī )善(shàn )也(yě ),虽(suī )怀(huái )诈(zhà )谖(xuān )之(zhī )心(xīn ),犹(yóu )将(jiāng )用(yòng )之(zhī ),况(kuàng )尽(jìn )忠(zhōng )无(wú )私(sī )以(yǐ )事(shì )其(qí )上(shàng )乎(hū )!《诗(shī )》云(yún ):“采(cǎi )葑(fēng )采(cǎi )菲(fēi ),无(wú )以(yǐ )下(xià )体(tǐ )。”孟(mèng )尝(cháng )君(jūn )有(yǒu )焉(yān )。韩(hán )宣(xuān )惠(huì )王(wáng )俗(sú )两(liǎng )用(yòng )公(gōng )仲(zhòng )、公(gōng )叔(shū )为(wéi )政(zhèng ),问(wèn )于(yú )缪(miù )留(liú )。对(duì )曰(yuē ):“不(bú )可(kě )。晋(jìn )用(yòng )六(liù )卿(qīng )而(ér )国(guó )分(fèn ),齐(qí )简(jiǎn )公(gōng )用(yòng )陈(chén )成(chéng )子(zǐ )及(jí )阚(kàn )止(zhǐ )而(ér )见(jiàn )杀(shā ),魏(wèi )用(yòng )犀(xī )首(shǒu )、张(zhāng )仪(yí )而(ér )西(xī )河(hé )之(zhī )外(wài )亡(wáng )。今(jīn )君(jūn )两(liǎng )用(yòng )之(zhī ),其(qí )多(duō )力(lì )者(zhě )内(nèi )树(shù )党(dǎng ),其(qí )寡(guǎ )力(lì )者(zhě )藉(jiè )外(wài )权(quán )。群(qún )臣(chén )有(yǒu )内(nèi )树(shù )党(dǎng )以(yǐ )骄(jiāo )主(zhǔ ),有(yǒu )外(wài )为(wéi )交(jiāo )以(yǐ )削(xuē )地(dì ),君(jūn )之(zhī )国(guó )危(wēi )矣(yǐ )!”

阅读:26198

打赏捐助〔Donate〕>>>

《周纪二》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库