修务训【登录】

ok8.org > 《淮南子》 > 《修务训》 > 拼音版

或(huò )曰(yuē ):“无(wú )为(wéi )者(zhě ),寂(jì )然(rán )无(wú )声(shēng ),漠(mò )然(rán )不(bú )动(dòng ),引(yǐn )之(zhī )不(bú )来(lái ),推(tuī )之(zhī )不(bú )往(wǎng );如(rú )此(cǐ )者(zhě ),乃(nǎi )得(dé )道(dào )之(zhī )像(xiàng )。”吾(wú )以(yǐ )为(wéi )不(bú )然(rán )。

尝(cháng )试(shì )问(wèn )之(zhī )矣(yǐ ):若(ruò )夫(fū )神(shén )农(nóng )、尧(yáo )、舜(shùn )、禹(yǔ )、汤(tāng ),可(kě )谓(wèi )圣(shèng )人(rén )乎(hū )?有(yǒu )论(lùn )者(zhě )必(bì )不(bú )能(néng )废(fèi )。以(yǐ )五(wǔ )圣(shèng )观(guān )之(zhī ),则(zé )莫(mò )得(dé )无(wú )为(wéi ),明(míng )矣(yǐ )。古(gǔ )者(zhě ),民(mín )茹(rú )草(cǎo )饮(yǐn )水(shuǐ ),采(cǎi )树(shù )木(mù )之(zhī )实(shí ),食(shí )赢(yíng )蚌(bàng )之(zhī )肉(ròu ),时(shí )多(duō )疾(jí )病(bìng )毒(dú )伤(shāng )之(zhī )害(hài ),于(yú )是(shì )神(shén )农(nóng )乃(nǎi )始(shǐ )教(jiāo )民(mín )播(bō )种(zhǒng )五(wǔ )谷(gǔ ),相(xiàng )土(tǔ )地(dì )宜(yí ),燥(zào )湿(shī )肥(féi )墝(qiào )高(gāo )下(xià ),尝(cháng )百(bǎi )草(cǎo )之(zhī )滋(zī )味(wèi ),水(shuǐ )泉(quán )之(zhī )甘(gān )苦(kǔ ),令(lìng )民(mín )知(zhī )所(suǒ )辟(pì )就(jiù )。当(dāng )此(cǐ )之(zhī )时(shí ),一(yī )日(rì )而(ér )遇(yù )七(qī )十(shí )毒(dú )。尧(yáo )立(lì )孝(xiào )慈(cí )仁(rén )爱(ài ),使(shǐ )民(mín )如(rú )子(zǐ )弟(dì )。西(xī )教(jiāo )沃(wò )民(mín ),东(dōng )至(zhì )黑(hēi )齿(chǐ )。北(běi )抚(fǔ )幽(yōu )都(dōu ),南(nán )道(dào )交(jiāo )趾(zhǐ )。放(fàng )讙(huān )兜(dōu )子(zǐ )崇(chóng )山(shān ),窜(cuàn )三(sān )苗(miáo )于(yú )三(sān )危(wēi ),流(liú )共(gòng )工(gōng )于(yú )幽(yōu )州(zhōu ),殛(jí )鲧(gǔn )于(yú )羽(yǔ )山(shān )。舜(shùn )作(zuò )室(shì ),筑(zhù )墙(qiáng )茨(cí )屋(wū ),辟(pì )地(dì )树(shù )谷(gǔ ),令(lìng )民(mín )皆(jiē )知(zhī )去(qù )岩(yán )穴(xué ),各(gè )有(yǒu )家(jiā )室(shì )。南(nán )征(zhēng )三(sān )苗(miáo ),道(dào )死(sǐ )苍(cāng )梧(wú )。禹(yǔ )沐(mù )浴(yù )淫(yín )雨(yǔ ),栉(zhì )扶(fú )风(fēng ),决(jué )江(jiāng )疏(shū )河(hé ),凿(záo )龙(lóng )门(mén ),辟(pì )伊(yī )阙(què ),修(xiū )彭(péng )蠡(lí )之(zhī )防(fáng ),乘(chéng )四(sì )载(zǎi ),随(suí )山(shān )栞(kān )木(mù ),平(píng )治(zhì )水(shuǐ )土(tǔ ),定(dìng )千(qiān )八(bā )百(bǎi )国(guó )。汤(tāng )夙(sù )兴(xìng )夜(yè )寐(mèi )以(yǐ )致(zhì )聪(cōng )明(míng ),轻(qīng )赋(fù )薄(báo )敛(liǎn )以(yǐ )宽(kuān )民(mín )氓(máng ),布(bù )德(dé )施(shī )惠(huì )以(yǐ )振(zhèn )困(kùn )穷(qióng ),吊(diào )死(sǐ )问(wèn )疾(jí )以(yǐ )养(yǎng )孤(gū )蠕(rú ),百(bǎi )姓(xìng )亲(qīn )附(fù ),政(zhèng )令(lìng )流(liú )行(háng ),乃(nǎi )整(zhěng )兵(bīng )鸣(míng )条(tiáo ),困(kùn )夏(xià )南(nán )巢(cháo ),谯(qiáo )以(yǐ )其(qí )过(guò ),放(fàng )之(zhī )历(lì )山(shān )。此(cǐ )五(wǔ )圣(shèng )者(zhě ),天(tiān )下(xià )之(zhī )盛(shèng )主(zhǔ ),劳(láo )形(xíng )尽(jìn )虑(lǜ ),为(wéi )民(mín )兴(xìng )利(lì )除(chú )害(hài )而(ér )不(bú )懈(xiè )。奉(fèng )一(yī )爵(jué )酒(jiǔ )不(bú )知(zhī )于(yú )色(sè ),挈(qiè )一(yī )石(shí )之(zhī )尊(zūn )则(zé )白(bái )汗(hàn )交(jiāo )流(liú ),又(yòu )况(kuàng )赢(yíng )天(tiān )下(xià )之(zhī )忧(yōu ),而(ér )海(hǎi )内(nèi )之(zhī )事(shì )者(zhě )乎(hū )?其(qí )重(zhòng )于(yú )尊(zūn )亦(yì )远(yuǎn )也(yě )!且(qiě )夫(fū )圣(shèng )人(rén )者(zhě ),不(bú )耻(chǐ )身(shēn )之(zhī )贱(jiàn ),而(ér )愧(kuì )道(dào )之(zhī )不(bú )行(háng ),不(bú )忧(yōu )命(mìng )之(zhī )短(duǎn ),而(ér )忧(yōu )百(bǎi )姓(xìng )之(zhī )穷(qióng )。是(shì )故(gù )禹(yǔ )之(zhī )为(wéi )水(shuǐ ),以(yǐ )身(shēn )解(jiě )于(yú )阳(yáng )盱(xū )之(zhī )河(hé ),汤(tāng )旱(hàn ),以(yǐ )身(shēn )祷(dǎo )于(yú )桑(sāng )山(shān )之(zhī )林(lín )。圣(shèng )人(rén )忧(yōu )民(mín ),如(rú )此(cǐ )其(qí )明(míng )也(yě ),而(ér )称(chēng )以(yǐ )“无(wú )为(wéi )”,岂(qǐ )不(bú )悖(bèi )哉(zāi )!

且(qiě )古(gǔ )之(zhī )立(lì )帝(dì )王(wáng )者(zhě ),非(fēi )以(yǐ )奉(fèng )养(yǎng )其(qí )欲(yù )也(yě );圣(shèng )人(rén )践(jiàn )位(wèi )者(zhě ),非(fēi )以(yǐ )逸(yì )乐(lè )其(qí )身(shēn )也(yě )。为(wéi )天(tiān )下(xià )强(qiáng )掩(yǎn )弱(ruò ),众(zhòng )暴(bào )寡(guǎ ),诈(zhà )欺(qī )愚(yú ),勇(yǒng )侵(qīn )怯(qiè ),怀(huái )知(zhī )而(ér )不(bú )以(yǐ )相(xiàng )教(jiāo ),积(jī )财(cái )而(ér )不(bú )以(yǐ )相(xiàng )分(fèn ),故(gù )立(lì )天(tiān )子(zǐ )以(yǐ )齐(qí )一(yī )之(zhī )。为(wéi )一(yī )人(rén )聪(cōng )明(míng )而(ér )不(bú )足(zú )以(yǐ )遍(biàn )照(zhào )海(hǎi )内(nèi ),故(gù )立(lì )三(sān )公(gōng )九(jiǔ )卿(qīng )以(yǐ )辅(fǔ )翼(yì )之(zhī )。绝(jué )国(guó )殊(shū )俗(sú ),僻(pì )远(yuǎn )幽(yōu )闲(xián )之(zhī )处(chù ),不(bú )能(néng )被(bèi )德(dé )承(chéng )泽(zé ),故(gù )立(lì )诸(zhū )侯(hóu )以(yǐ )教(jiāo )诲(huì )之(zhī )。是(shì )以(yǐ )地(dì )无(wú )不(bú )任(rèn ),时(shí )无(wú )不(bú )应(yīng ),官(guān )无(wú )隐(yǐn )事(shì ),国(guó )无(wú )遗(yí )利(lì ),所(suǒ )以(yǐ )衣(yī )寒(hán )食(shí )饥(jī ),养(yǎng )老(lǎo )弱(ruò )而(ér )息(xī )劳(láo )倦(juàn )也(yě )。若(ruò )以(yǐ )布(bù )衣(yī )徒(tú )步(bù )之(zhī )人(rén )观(guān )之(zhī ),则(zé )伊(yī )尹(yǐn )负(fù )鼎(dǐng )而(ér )干(gàn )汤(tāng ),吕(lǚ )望(wàng )鼓(gǔ )刀(dāo )而(ér )入(rù )周(zhōu ),百(bǎi )里(lǐ )奚(xī )转(zhuǎn )鬻(yù ),管(guǎn )仲(zhòng )束(shù )缚(fù ),孔(kǒng )子(zǐ )无(wú )黔(qián )突(tū ),墨(mò )子(zǐ )无(wú )暖(nuǎn )席(xí )。是(shì )以(yǐ )圣(shèng )人(rén )不(bú )高(gāo )山(shān ),不(bú )广(guǎng )河(hé ),蒙(méng )耻(chǐ )辱(rǔ )以(yǐ )干(gàn )世(shì )主(zhǔ ),非(fēi )以(yǐ )贪(tān )禄(lù )慕(mù )位(wèi ),欲(yù )事(shì )起(qǐ )天(tiān )下(xià )利(lì )而(ér )除(chú )万(wàn )民(mín )之(zhī )害(hài )。盖(gài )闻(wén )传(chuán )书(shū )曰(yuē ):神(shén )农(nóng )憔(qiáo )悴(cuì ),尧(yáo )瘦(shòu )臞(qú ),舜(shùn )霉(méi )黑(hēi ),禹(yǔ )胼(pián )胝(zhī )。由(yóu )此(cǐ )观(guān )之(zhī ),则(zé )圣(shèng )人(rén )之(zhī )忧(yōu )劳(láo )百(bǎi )姓(xìng )甚(shèn )矣(yǐ )!故(gù )自(zì )天(tiān )子(zǐ )以(yǐ )下(xià )至(zhì )于(yú )庶(shù )人(rén ),四(sì )肢(zhī )不(bú )动(dòng ),思(sī )虑(lǜ )不(bú )用(yòng ),事(shì )治(zhì )求(qiú )澹(dàn )者(zhě ),未(wèi )之(zhī )闻(wén )也(yě )。

夫(fū )地(dì )势(shì ),水(shuǐ )东(dōng )流(liú ),人(rén )必(bì )事(shì )焉(yān ),然(rán )后(hòu )水(shuǐ )潦(liáo )得(dé )谷(gǔ )行(háng );禾(hé )稼(jià )春(chūn )生(shēng ),人(rén )必(bì )加(jiā )功(gōng )焉(yān ),故(gù )五(wǔ )谷(gǔ )得(dé )遂(suí )长(zhǎng )。听(tīng )其(qí )自(zì )流(liú ),待(dài )其(qí )自(zì )生(shēng ),则(zé )鲧(gǔn )、禹(yǔ )之(zhī )功(gōng )不(bú )立(lì ),而(ér )后(hòu )稷(jì )之(zhī )智(zhì )不(bú )用(yòng )。若(ruò )吾(wú )所(suǒ )谓(wèi )“无(wú )为(wéi )”者(zhě )。私(sī )志(zhì )不(bú )得(dé )入(rù )公(gōng )道(dào ),嗜(shì )欲(yù )不(bú )得(dé )在(zài )正(zhèng )术(shù ),循(xún )理(lǐ )而(ér )举(jǔ )事(shì ),因(yīn )资(zī )而(ér )立(lì ),权(quán )自(zì )然(rán )之(zhī )势(shì ),百(bǎi )曲(qǔ )故(gù )不(bú )得(dé )容(róng )者(zhě ),事(shì )成(chéng )而(ér )身(shēn )弗(fú )伐(fá ),功(gōng )立(lì )而(ér )名(míng )弗(fú )有(yǒu ),非(fēi )谓(wèi )其(qí )感(gǎn )而(ér )不(bú )应(yīng ),攻(gōng )而(ér )不(bú )动(dòng )者(zhě )。若(ruò )夫(fū )以(yǐ )火(huǒ )熯(hàn )井(jǐng ),以(yǐ )淮(huái )灌(guàn )山(shān ),此(cǐ )用(yòng )己(jǐ )而(ér )背(bèi )自(zì )然(rán ),故(gù )谓(wèi )之(zhī )有(yǒu )为(wéi )。若(ruò )夫(fū )水(shuǐ )之(zhī )用(yòng )舟(zhōu ),沙(shā )之(zhī )用(yòng )鸠(jiū ),泥(ní )之(zhī )用(yòng )輴(chūn ),山(shān )之(zhī )用(yòng )蔂(léi ),夏(xià )渎(dú )而(ér )冬(dōng )陂(bēi ),因(yīn )高(gāo )为(wéi )田(tián ),因(yīn )下(xià )为(wéi )池(chí ),此(cǐ )非(fēi )吾(wú )所(suǒ )谓(wèi )为(wéi )之(zhī )。

圣(shèng )人(rén )之(zhī )从(cóng )事(shì )也(yě ),殊(shū )体(tǐ )而(ér )合(hé )于(yú )理(lǐ ),其(qí )所(suǒ )由(yóu )异(yì )路(lù )而(ér )同(tóng )归(guī ),其(qí )存(cún )危(wēi )定(dìng )倾(qīng )若(ruò )一(yī ),志(zhì )不(bú )忘(wàng )于(yú )欲(yù )利(lì )人(rén )也(yě )。何(hé )以(yǐ )明(míng )之(zhī )?昔(xī )者(zhě )楚(chǔ )欲(yù )攻(gōng )宋(sòng ),墨(mò )子(zǐ )闻(wén )而(ér )悼(dào )之(zhī ),自(zì )鲁(lǔ )趁(chèn )而(ér ),十(shí )日(rì )十(shí )夜(yè ),足(zú )重(zhòng )茧(jiǎn )而(ér )不(bú )休(xiū )息(xī ),裂(liè )衣(yī )裳(shang )裹(guǒ )足(zú ),至(zhì )于(yú )郢(yǐng ),见(jiàn )楚(chǔ )王(wáng ),曰(yuē ):“臣(chén )闻(wén )大(dà )王(wáng )举(jǔ )兵(bīng )将(jiāng )攻(gōng )宋(sòng ),计(jì )必(bì )得(dé )宋(sòng )而(ér )后(hòu )攻(gōng )之(zhī )乎(hū )?亡(wáng )其(qí )苦(kǔ )众(zhòng )劳(láo )民(mín ),顿(dùn )民(mín )挫(cuò )锐(ruì ),负(fù )天(tiān )下(xià )以(yǐ )不(bú )义(yì )之(zhī )名(míng ),而(ér )不(bú )得(dé )咫(zhǐ )尺(chǐ )之(zhī )地(dì ),犹(yóu )且(qiě )攻(gōng )之(zhī )乎(hū )?”王(wáng )曰(yuē ):“必(bì )不(bú )得(dé )宋(sòng ),又(yòu )且(qiě )为(wéi )不(bú )义(yì ),易(yì )为(wéi )攻(gōng )之(zhī )!”墨(mò )子(zǐ )曰(yuē ):“臣(chén )见(jiàn )大(dà )王(wáng )之(zhī )必(bì )伤(shāng )义(yì )而(ér )不(bú )得(dé )宋(sòng )。”王(wáng )曰(yuē ):“公(gōng )输(shū ),天(tiān )下(xià )之(zhī )巧(qiǎo )士(shì ),作(zuò )云(yún )梯(tī )之(zhī )械(xiè ),设(shè )以(yǐ )攻(gōng )宋(sòng ),易(yì )为(wéi )弗(fú )取(qǔ )?”墨(mò )子(zǐ )曰(yuē ):“令(lìng )公(gōng )输(shū )设(shè )攻(gōng ),臣(chén )请(qǐng )守(shǒu )之(zhī )。”于(yú )是(shì )公(gōng )输(shū )般(bān )设(shè )攻(gōng )宋(sòng )之(zhī )械(xiè )墨(mò )子(zǐ )设(shè )守(shǒu )宋(sòng )之(zhī )备(bèi ),九(jiǔ )攻(gōng )而(ér )墨(mò )子(zǐ )九(jiǔ )却(què )之(zhī ),弗(fú )能(néng )入(rù )。于(yú )是(shì )乃(nǎi )偃(yǎn )兵(bīng ),辍(chuò )不(bú )攻(gōng )宋(sòng )。段(duàn )干(gàn )木(mù )辞(cí )禄(lù )而(ér )处(chù )家(jiā ),魏(wèi )文(wén )侯(hóu )过(guò )其(qí )闾(lǘ )而(ér )轼(shì )之(zhī )。其(qí )仆(pú )曰(yuē ):“君(jūn )何(hé )为(wéi )轼(shì )?”文(wén )侯(hóu )曰(yuē ):“段(duàn )干(gàn )木(mù )在(zài )是(shì ),以(yǐ )轼(shì )。”其(qí )仆(pú )曰(yuē ):“段(duàn )干(gàn )木(mù )布(bù )衣(yī )之(zhī )士(shì ),君(jūn )轼(shì )其(qí )闾(lǘ ),不(bú )已(yǐ )甚(shèn )乎(hū )?”文(wén )侯(hóu )曰(yuē ):“段(duàn )干(gàn )木(mù )不(bú )趁(chèn )势(shì )利(lì ),怀(huái )君(jūn )子(zǐ )之(zhī )道(dào ),隐(yǐn )处(chù )穷(qióng )巷(xiàng ),声(shēng )施(shī )千(qiān )里(lǐ ),寡(guǎ )人(rén )敢(gǎn )勿(wù )轼(shì )乎(hū )?段(duàn )干(gàn )木(mù )光(guāng )于(yú )德(dé ),寡(guǎ )人(rén )光(guāng )于(yú )势(shì );段(duàn )干(gàn )木(mù )富(fù )于(yú )义(yì ),寡(guǎ )人(rén )富(fù )于(yú )财(cái )。势(shì )不(bú )若(ruò )德(dé )尊(zūn ),财(cái )不(bú )若(ruò )义(yì )高(gāo )。干(gàn )木(mù )虽(suī )以(yǐ )已(yǐ )易(yì )寡(guǎ )人(rén )不(bú )为(wéi ),吾(wú )日(rì )悠(yōu )悠(yōu )惭(cán )于(yú )影(yǐng ),子(zǐ )何(hé )以(yǐ )轻(qīng )之(zhī )哉(zāi )!”其(qí )后(hòu )秦(qín )将(jiāng )起(qǐ )兵(bīng )伐(fá )魏(wèi ),司(sī )马(mǎ )庾(yǔ )谏(jiàn )曰(yuē ):“段(duàn )干(gàn )木(mù )贤(xián )者(zhě ),其(qí )君(jūn )礼(lǐ )之(zhī ),天(tiān )下(xià )莫(mò )不(bú )知(zhī ),诸(zhū )侯(hóu )莫(mò )不(bú )闻(wén ),举(jǔ )兵(bīng )伐(fá )之(zhī ),无(wú )乃(nǎi )妨(fáng )于(yú )义(yì )乎(hū )?”于(yú )是(shì )秦(qín )乃(nǎi )偃(yǎn )兵(bīng ),辍(chuò )不(bú )攻(gōng )魏(wèi )。夫(fū )墨(mò )子(zǐ )跌(diē )蹄(tí )而(ér )趁(chèn )千(qiān )里(lǐ )以(yǐ )存(cún )楚(chǔ )、宋(sòng ),段(duàn )干(gàn )木(mù )阖(hé )门(mén )不(bú )出(chū )以(yǐ )安(ān )秦(qín )、魏(wèi ):夫(fū )行(háng )与(yǔ )止(zhǐ )也(yě ),其(qí )势(shì )相(xiàng )反(fǎn ),而(ér )皆(jiē )可(kě )以(yǐ )存(cún )国(guó ),此(cǐ )所(suǒ )谓(wèi )异(yì )路(lù )而(ér )同(tóng )归(guī )者(zhě )也(yě )。今(jīn )夫(fū )救(jiù )火(huǒ )者(zhě ),汲(jí )水(shuǐ )而(ér )趋(qū )之(zhī ),或(huò )以(yǐ )甕(wèng )瓴(líng ),或(huò )以(yǐ )盆(pén )盂(yú ),其(qí )方(fāng )圆(yuán )锐(ruì )椭(tuǒ )不(bú )同(tóng ),盛(shèng )水(shuǐ )各(gè )异(yì ),其(qí )于(yú )灭(miè )火(huǒ ),钩(gōu )也(yě )。故(gù )秦(qín )、楚(chǔ )、燕(yàn )、魏(wèi )之(zhī )歌(gē )也(yě ),异(yì )转(zhuǎn )而(ér )皆(jiē )乐(lè );九(jiǔ )夷(yí )八(bā )狄(dí )之(zhī )哭(kū )也(yě ),殊(shū )声(shēng )而(ér )皆(jiē )悲(bēi ),一(yī )也(yě )。夫(fū )歌(gē )者(zhě ),乐(lè )之(zhī )征(zhēng )也(yě ),哭(kū )者(zhě ),悲(bēi )之(zhī )效(xiào )也(yě ),愤(fèn )于(yú )中(zhōng )则(zé )应(yīng )于(yú )外(wài ),故(gù )在(zài )所(suǒ )以(yǐ )感(gǎn )。夫(fū )圣(shèng )人(rén )之(zhī )心(xīn ),日(rì )夜(yè )不(bú )忘(wàng )于(yú )欲(yù )利(lì )人(rén ),其(qí )泽(zé )之(zhī )所(suǒ )及(jí )者(zhě ),效(xiào )亦(yì )大(dà )矣(yǐ )。

世(shì )俗(sú )废(fèi )衰(shuāi ),而(ér )非(fēi )学(xué )者(zhě )多(duō ):人(rén )性(xìng )各(gè )有(yǒu )所(suǒ )修(xiū )短(duǎn ),若(ruò )鱼(yú )之(zhī )跃(yuè ),若(ruò )鹊(què )之(zhī )駮(bó ),此(cǐ )自(zì )然(rán )者(zhě ),不(bú )可(kě )损(sǔn )益(yì )。吾(wú )以(yǐ )为(wéi )不(bú )然(rán )。夫(fū )鱼(yú )者(zhě )跃(yuè ),鹊(què )者(zhě )駮(bó )也(yě ),犹(yóu )人(rén )马(mǎ )之(zhī )为(wéi )人(rén )马(mǎ ),筋(jīn )骨(gǔ )形(xíng )体(tǐ ),所(suǒ )受(shòu )于(yú )天(tiān ),不(bú )可(kě )变(biàn )。以(yǐ )此(cǐ )论(lùn )之(zhī ),是(shì )不(bú )类(lèi )矣(yǐ )。夫(fū )马(mǎ )之(zhī )为(wéi )草(cǎo )驹(jū )之(zhī )时(shí ),跳(tiào )跃(yuè )扬(yáng )蹄(tí ),翘(qiào )尾(wěi )而(ér )走(zǒu ),人(rén )不(bú )能(néng )制(zhì );龁(hé )咋(zǎ )足(zú )以(yǐ )噆(cǎn )肌(jī )碎(suì )骨(gǔ ),蹶(juě )蹄(tí )足(zú )以(yǐ )破(pò )卢(lú )陷(xiàn )匈(xiōng )。及(jí )至(zhì )围(wéi )人(rén )扰(rǎo )之(zhī ),良(liáng )御(yù )教(jiāo )之(zhī ),掩(yǎn )以(yǐ )衡(héng )扼(è ),连(lián )以(yǐ )辔(pèi )衔(xián ),则(zé )虽(suī )历(lì )险(xiǎn )超(chāo )堑(qiàn )弗(fú )敢(gǎn )辞(cí )。故(gù )其(qí )形(xíng )之(zhī )为(wéi )马(mǎ ),马(mǎ )不(bú )可(kě )化(huà ),其(qí )可(kě )驾(jià )御(yù ),教(jiāo )之(zhī )所(suǒ )为(wéi )也(yě )。马(mǎ ),聋(lóng )虫(chóng )也(yě ),而(ér )可(kě )以(yǐ )通(tōng )气(qì )志(zhì ),犹(yóu )待(dài )教(jiāo )而(ér )成(chéng ),又(yòu )况(kuàng )人(rén )乎(hū )?且(qiě )夫(fū )身(shēn )正(zhèng )性(xìng )善(shàn ),发(fā )愤(fèn )而(ér )成(chéng )仁(rén ),帽(mào )凭(píng )而(ér )为(wéi )义(yì ),性(xìng )命(mìng )可(kě )说(shuō ),不(bú )待(dài )学(xué )问(wèn )而(ér )合(hé )于(yú )道(dào )者(zhě ),尧(yáo )、舜(shùn )、文(wén )王(wáng )也(yě );沉(chén )湎(miǎn )耽(dān )荒(huāng ),不(bú )可(kě )教(jiāo )以(yǐ )道(dào ),不(bú )可(kě )喻(yù )以(yǐ )德(dé ),严(yán )父(fù )弗(fú )能(néng )正(zhèng ),贤(xián )师(shī )不(bú )能(néng )化(huà )者(zhě ),丹(dān )朱(zhū )、商(shāng )均(jūn )也(yě )。曼(màn )颊(jiá )皓(hào )齿(chǐ ),形(xíng )夸(kuā )骨(gǔ )佳(jiā ),不(bú )待(dài )脂(zhī )粉(fěn )芳(fāng )泽(zé )而(ér )性(xìng )可(kě )说(shuō )者(zhě ),西(xī )施(shī )、阳(yáng )文(wén )也(yě )。啳(jué )睽(kuí )哆(duō )噅(huī ),蘧(qú )蒢(chú )戚(qī )施(shī ),虽(suī )粉(fěn )白(bái )黛(dài )黑(hēi )弗(fú )能(néng )为(wéi )美(měi )者(zhě ),嫫(mó )母(mǔ )、仳(pǐ )倠(suī )也(yě )。夫(fū )上(shàng )不(bú )及(jí )尧(yáo )舜(shùn ),下(xià )不(bú )及(jí )商(shāng )均(jūn ),美(měi )不(bú )及(jí )西(xī )施(shī ),恶(è )不(bú )若(ruò )嫫(mó )母(mǔ ),此(cǐ )教(jiāo )训(xùn )之(zhī )所(suǒ )谕(yù )也(yě ),而(ér )芳(fāng )泽(zé )之(zhī )所(suǒ )施(shī )。且(qiě )子(zǐ )有(yǒu )弑(shì )父(fù )者(zhě ),然(rán )而(ér )天(tiān )下(xià )莫(mò )疏(shū )其(qí )子(zǐ ),何(hé )也(yě )?爱(ài )父(fù )者(zhě )众(zhòng )也(yě ),儒(rú )有(yǒu )邪(xié )辟(pì )者(zhě ),而(ér )先(xiān )王(wáng )之(zhī )道(dào )不(bú )废(fèi ),何(hé )也(yě )?其(qí )行(háng )之(zhī )者(zhě )多(duō )也(yě )。今(jīn )以(yǐ )为(wéi )学(xué )者(zhě )之(zhī )有(yǒu )过(guò )而(ér )非(fēi )学(xué )者(zhě ),则(zé )是(shì )以(yǐ )一(yī )饱(bǎo )之(zhī )故(gù ),绝(jué )谷(gǔ )不(bú )食(shí ),以(yǐ )一(yī )蹪(tuí )之(zhī )难(nán ),辍(chuò )足(zú )不(bú )行(háng ),惑(huò )也(yě )。

今(jīn )有(yǒu )良(liáng )马(mǎ ),不(bú )待(dài )策(cè )錣(zhuì )而(ér )行(háng ),驾(jià )马(mǎ )虽(suī )两(liǎng )錣(zhuì )之(zhī )不(bú )能(néng )进(jìn ),为(wéi )此(cǐ )不(bú )用(yòng )策(cè )錣(zhuì )而(ér )御(yù ),则(zé )愚(yú )矣(yǐ )。夫(fū )怯(qiè )夫(fū )操(cāo )利(lì )剑(jiàn ),击(jī )则(zé )不(bú )能(néng )断(duàn ),刺(cì )则(zé )不(bú )能(néng )入(rù ),及(jí )至(zhì )勇(yǒng )武(wǔ ),攘(rǎng )倦(juàn )一(yī )捣(dǎo ),则(zé )折(shé )胁(xié )伤(shāng )干(gàn ),为(wéi )此(cǐ )弃(qì )干(gàn )将(jiāng )、莫(mò )邪(xié )而(ér )以(yǐ )手(shǒu )战(zhàn ),则(zé )悖(bèi )矣(yǐ )。所(suǒ )谓(wèi )言(yán )者(zhě ),齐(qí )于(yú )众(zhòng )而(ér )同(tóng )于(yú )俗(sú ),今(jīn )不(bú )称(chēng )九(jiǔ )天(tiān )之(zhī )顶(dǐng ),则(zé )言(yán )黄(huáng )泉(quán )之(zhī )底(dǐ ),是(shì )两(liǎng )末(mò )之(zhī )端(duān )议(yì ),何(hé )可(kě )以(yǐ )公(gōng )论(lùn )乎(hū )!橘(jú )柚(yòu )夫(fū )冬(dōng )生(shēng ),而(ér )人(rén )曰(yuē )冬(dōng )死(sǐ ),死(sǐ )者(zhě )众(zhòng );荠(qí )麦(mài )夏(xià )死(sǐ ),人(rén )日(rì )夏(xià )生(shēng ),生(shēng )者(zhě )众(zhòng )。江(jiāng )、河(hé )之(zhī )回(huí )曲(qǔ ),亦(yì )时(shí )有(yǒu )南(nán )北(běi )者(zhě ),而(ér )人(rén )谓(wèi )江(jiāng )、河(hé )东(dōng )流(liú )。摄(shè )提(tí )镇(zhèn )星(xīng )日(rì )月(yuè )东(dōng )行(háng ),而(ér )人(rén )谓(wèi )星(xīng )辰(chén )日(rì )月(yuè )西(xī )移(yí )者(zhě ),以(yǐ )大(dà )氏(shì )为(wéi )本(běn )。胡(hú )人(rén )有(yǒu )知(zhī )利(lì )者(zhě ),而(ér )人(rén )谓(wèi )之(zhī )駤(zhì );越(yuè )人(rén )有(yǒu )重(zhòng )迟(chí )者(zhě ),而(ér )人(rén )谓(wèi )之(zhī )訬(miǎo );以(yǐ )多(duō )者(zhě )名(míng )之(zhī )。若(ruò )夫(fū )尧(yáo )眉(méi )八(bā )彩(cǎi ),九(jiǔ )窍(qiào )通(tōng )洞(dòng ),而(ér )公(gōng )正(zhèng )无(wú )私(sī ),一(yī )言(yán )而(ér )万(wàn )民(mín )齐(qí ):舜(shùn )二(èr )瞳(tóng )子(zǐ ),是(shì )谓(wèi )重(zhòng )明(míng ),作(zuò )事(shì )成(chéng )法(fǎ ),出(chū )言(yán )成(chéng )章(zhāng );禹(yǔ )耳(ěr )参(cān )漏(lòu ),是(shì )谓(wèi )大(dà )通(tōng ),兴(xìng )利(lì )除(chú )害(hài ),疏(shū )河(hé )决(jué )江(jiāng );文(wén )王(wáng )四(sì )乳(rǔ ),是(shì )谓(wèi )大(dà )仁(rén ),天(tiān )下(xià )所(suǒ )归(guī ),百(bǎi )姓(xìng )所(suǒ )亲(qīn );皋(gāo )陶(táo )马(mǎ )喙(huì ),是(shì )谓(wèi )至(zhì )信(xìn ),决(jué )狱(yù )明(míng )白(bái ),察(chá )于(yú )人(rén )情(qíng );禹(yǔ )生(shēng )于(yú )石(shí );契(qì )生(shēng )于(yú )卵(luǎn ),史(shǐ )皇(huáng )产(chǎn )而(ér )能(néng )书(shū );羿(yì )左(zuǒ )臂(bì )修(xiū )而(ér )善(shàn )射(shè )。若(ruò )此(cǐ )九(jiǔ )贤(xián )者(zhě ),千(qiān )岁(suì )而(ér )一(yī )出(chū ),犹(yóu )继(jì )踵(zhǒng )而(ér )生(shēng )。今(jīn )无(wú )五(wǔ )圣(shèng )之(zhī )天(tiān )奉(fèng ),四(sì )俊(jùn )之(zhī )才(cái )难(nán ),欲(yù )弃(qì )学(xué )而(ér )循(xún )性(xìng ),是(shì )谓(wèi )犹(yóu )释(shì )船(chuán )而(ér )欲(yù )蹍(zhǎn )水(shuǐ )也(yě )。夫(fū )纯(chún )钩(gōu )鱼(yú )肠(cháng )之(zhī )始(shǐ )下(xià )型(xíng ),击(jī )则(zé )不(bú )能(néng )断(duàn ),刺(cì )则(zé )不(bú )能(néng )入(rù ),及(jí )加(jiā )之(zhī )砥(dǐ )砺(lì ),摩(mó )其(qí )锋(fēng ),则(zé )水(shuǐ )断(duàn )龙(lóng )舟(zhōu ),陆(lù )剸(tuán )犀(xī )甲(jiǎ )。明(míng )镜(jìng )之(zhī )始(shǐ )下(xià )型(xíng ),朦(méng )然(rán )未(wèi )见(jiàn )形(xíng )容(róng ),及(jí )其(qí )粉(fěn )以(yǐ )玄(xuán )锡(xī ),摩(mó )以(yǐ )白(bái )旃(zhān ),鬓(bìn )眉(méi )微(wēi )豪(háo )可(kě )得(dé )而(ér )察(chá )。夫(fū )学(xué ),亦(yì )人(rén )之(zhī )砥(dǐ )锡(xī )也(yě )。而(ér )谓(wèi )学(xué )无(wú )益(yì )者(zhě ),所(suǒ )以(yǐ )论(lùn )之(zhī )过(guò )。

知(zhī )者(zhě )之(zhī )所(suǒ )短(duǎn ),不(bú )若(ruò )愚(yú )者(zhě )之(zhī )所(suǒ )修(xiū );贤(xián )者(zhě )之(zhī )所(suǒ )不(bú )足(zú ),不(bú )若(ruò )众(zhòng )人(rén )之(zhī )有(yǒu )余(yú )。何(hé )以(yǐ )知(zhī )其(qí )然(rán )?夫(fū )宋(sòng )画(huà )吴(wú )冶(yě ),刻(kè )刑(xíng )镂(lòu )法(fǎ ),乱(luàn )修(xiū )曲(qǔ )出(chū ),其(qí )为(wéi )微(wēi )妙(miào ),尧(yáo )、舜(shùn )之(zhī )圣(shèng )不(bú )能(néng )及(jí )。蔡(cài )之(zhī )幼(yòu )女(nǚ ),卫(wèi )之(zhī )稚(zhì )质(zhì ),梱(hún )纂(zuǎn )组(zǔ ),杂(zá )奇(qí )彩(cǎi ),抑(yì )墨(mò )质(zhì ),扬(yáng )赤(chì )文(wén ),禹(yǔ )、汤(tāng )之(zhī )智(zhì )不(bú )能(néng )逮(dǎi )。夫(fū )天(tiān )之(zhī )所(suǒ )覆(fù ),地(dì )之(zhī )所(suǒ )载(zǎi ),包(bāo )于(yú )六(liù )合(hé )之(zhī )内(nèi ),托(tuō )于(yú )宇(yǔ )宙(zhòu )之(zhī )间(jiān ),阴(yīn )阳(yáng )之(zhī )所(suǒ )生(shēng ),血(xuè )气(qì )之(zhī )精(jīng ),含(hán )牙(yá )戴(dài )角(jiǎo ),前(qián )爪(zhǎo )后(hòu )距(jù ),奋(fèn )翼(yì )攫(jué )肆(sì ),蚑(qí )行(háng )蛲(náo )动(dòng )之(zhī )虫(chóng ),喜(xǐ )而(ér )合(hé ),怒(nù )而(ér )斗(dòu ),见(jiàn )利(lì )而(ér )就(jiù ),避(bì )害(hài )而(ér )去(qù ),其(qí )情(qíng )一(yī )也(yě )。虽(suī )所(suǒ )好(hǎo )恶(è ),其(qí )与(yǔ )人(rén )无(wú )以(yǐ )异(yì ),然(rán )其(qí )爪(zhǎo )牙(yá )虽(suī )利(lì ),筋(jīn )骨(gǔ )虽(suī )强(qiáng ),不(bú )免(miǎn )制(zhì )于(yú )人(rén )者(zhě ),知(zhī )不(bú )能(néng )相(xiàng )通(tōng ),才(cái )力(lì )不(bú )能(néng )相(xiàng )一(yī )也(yě )。各(gè )有(yǒu )其(qí )自(zì )然(rán )之(zhī )势(shì ),无(wú )禀(bǐng )受(shòu )于(yú )外(wài ),故(gù )力(lì )竭(jié )功(gōng )沮(jǔ )。夫(fū )雁(yàn )顺(shùn )风(fēng )以(yǐ )爱(ài )气(qì )力(lì ),衔(xián )芦(lú )而(ér )翔(xiáng )以(yǐ )备(bèi )矰(zēng )弋(yì )。蚁(yǐ )知(zhī )为(wéi )垤(dié );獾(huān )貉(mò )为(wéi )曲(qǔ )穴(xué );虎(hǔ )豹(bào )有(yǒu )茂(mào )草(cǎo );野(yě )彘(zhì )有(yǒu )艽(jiāo )莦(xiāo )槎(chá )栉(zhì )堀(kū )虚(xū ),连(lián )比(bǐ )以(yǐ )像(xiàng )宫(gōng )室(shì ),阴(yīn )以(yǐ )防(fáng )雨(yǔ ),景(jǐng )以(yǐ )蔽(bì )日(rì )。此(cǐ )亦(yì )鸟(niǎo )兽(shòu )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )知(zhī )求(qiú )合(hé )于(yú )其(qí )所(suǒ )利(lì )。今(jīn )使(shǐ )人(rén )生(shēng )于(yú )辟(pì )陋(lòu )之(zhī )国(guó ),长(zhǎng )于(yú )穷(qióng )檐(yán )漏(lòu )室(shì )之(zhī )下(xià ),长(zhǎng )无(wú )兄(xiōng )弟(dì ),少(shǎo )无(wú )父(fù )母(mǔ ),目(mù )未(wèi )尝(cháng )见(jiàn )礼(lǐ )节(jiē ),耳(ěr )未(wèi )尝(cháng )闻(wén )先(xiān )古(gǔ ),独(dú )守(shǒu )专(zhuān )室(shì )而(ér )不(bú )出(chū )门(mén ),使(shǐ )其(qí )性(xìng )虽(suī )不(bú )愚(yú ),然(rán )其(qí )知(zhī )者(zhě )必(bì )寡(guǎ )矣(yǐ )。昔(xī )者(zhě )苍(cāng )颉(jié )作(zuò )书(shū ),容(róng )成(chéng )造(zào )历(lì ),胡(hú )曹(cáo )为(wéi )衣(yī ),后(hòu )稷(jì )耕(gēng )稼(jià ),仪(yí )狄(dí )作(zuò )酒(jiǔ ),奚(xī )仲(zhòng )为(wéi )车(chē )。此(cǐ )六(liù )人(rén )者(zhě ),皆(jiē )有(yǒu )神(shén )明(míng )之(zhī )道(dào ),圣(shèng )智(zhì )之(zhī )迹(jì ),故(gù )人(rén )作(zuò )一(yī )事(shì )而(ér )遗(yí )后(hòu )世(shì ),非(fēi )能(néng )一(yī )人(rén )而(ér )独(dú )兼(jiān )有(yǒu )之(zhī )。各(gè )悉(xī )其(qí )知(zhī ),贵(guì )其(qí )所(suǒ )欲(yù )达(dá ),遂(suí )为(wéi )天(tiān )下(xià )备(bèi )。今(jīn )使(shǐ )六(liù )子(zǐ )者(zhě )易(yì )事(shì ),而(ér )明(míng )弗(fú )能(néng )见(jiàn )者(zhě )何(hé )?万(wàn )物(wù )至(zhì )众(zhòng ),而(ér )知(zhī )不(bú )足(zú )以(yǐ )奄(yǎn )之(zhī )。周(zhōu )室(shì )以(yǐ )后(hòu ),无(wú )六(liù )子(zǐ )之(zhī )贤(xián ),而(ér )皆(jiē )修(xiū )其(qí )业(yè ),当(dāng )世(shì )之(zhī )人(rén ),无(wú )一(yī )人(rén )之(zhī )才(cái ),而(ér )知(zhī )其(qí )六(liù )贤(xián )之(zhī )道(dào )者(zhě )何(hé )?教(jiāo )顺(shùn )施(shī )续(xù ),而(ér )知(zhī )能(néng )流(liú )通(tōng )。由(yóu )此(cǐ )观(guān )之(zhī ),学(xué )不(bú )可(kě )已(yǐ ),明(míng )矣(yǐ )。

今(jīn )夫(fū )盲(máng )者(zhě ),目(mù )不(bú )能(néng )别(bié )昼(zhòu )夜(yè ),分(fèn )白(bái )黑(hēi ),然(rán )而(ér )搏(bó )琴(qín )抚(fǔ )弦(xián ),参(cān )弹(dàn )复(fù )徽(huī ),攫(jué )援(yuán )摽(biāo )拂(fú ),手(shǒu )若(ruò )蔑(miè )蒙(méng ),不(bú )失(shī )一(yī )弦(xián )。使(shǐ )未(wèi )尝(cháng )鼓(gǔ )瑟(sè )者(zhě ),虽(suī )有(yǒu )离(lí )朱(zhū )之(zhī )明(míng ),攫(jué )掇(duō )之(zhī )捷(jié ),犹(yóu )不(bú )能(néng )屈(qū )伸(shēn )其(qí )指(zhǐ )。何(hé )则(zé )?服(fú )习(xí )积(jī )贯(guàn )之(zhī )所(suǒ )致(zhì )。故(gù )弓(gōng )待(dài )檠(qíng )而(ér )后(hòu )能(néng )调(diào ),剑(jiàn )待(dài )砥(dǐ )而(ér )后(hòu )能(néng )科(kē )。玉(yù )坚(jiān )无(wú )敌(dí ),镂(lòu )以(yǐ )为(wéi )兽(shòu ),首(shǒu )尾(wěi )成(chéng )形(xíng ),礛(jiān )诸(zhū )之(zhī )功(gōng );木(mù )直(zhí )中(zhōng )绳(shéng ),揉(róu )以(yǐ )为(wéi )轮(lún ),其(qí )曲(qǔ )规(guī ),檃(yǐn )括(kuò )之(zhī )力(lì )。唐(táng )碧(bì )坚(jiān )忍(rěn )之(zhī )类(lèi ),犹(yóu )可(kě )刻(kè )镂(lòu ),揉(róu )以(yǐ )成(chéng )器(qì )用(yòng ),又(yòu )况(kuàng )心(xīn )意(yì )乎(hū )!且(qiě )夫(fū )精(jīng )神(shén )滑(huá )淖(nào )纤(xiān )微(wēi ),倏(shū )忽(hū )变(biàn )化(huà ),与(yǔ )物(wù )推(tuī )移(yí ),云(yún )蒸(zhēng )风(fēng )行(háng ),在(zài )所(suǒ )设(shè )施(shī )。君(jūn )子(zǐ )有(yǒu )能(néng )精(jīng )摇(yáo )摩(mó )监(jiān ),砥(dǐ )砺(lì )其(qí )才(cái ),自(zì )试(shì )神(shén )明(míng ),览(lǎn )物(wù )之(zhī )博(bó ),通(tōng )物(wù )之(zhī )壅(yōng ),观(guān )始(shǐ )卒(zú )之(zhī )端(duān ),见(jiàn )无(wú )外(wài )之(zhī )境(jìng ),以(yǐ )逍(xiāo )遥(yáo )仿(fǎng )佯(yáng )于(yú )尘(chén )埃(āi )之(zhī )外(wài ),超(chāo )然(rán )独(dú )立(lì ),卓(zhuó )然(rán )离(lí )世(shì ),此(cǐ )圣(shèng )人(rén )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )游(yóu )心(xīn )。若(ruò )此(cǐ )而(ér )不(bú )能(néng ),闲(xián )居(jū )静(jìng )思(sī ),鼓(gǔ )琴(qín )读(dú )书(shū ),追(zhuī )观(guān )上(shàng )古(gǔ ),及(jí )贤(xián )大(dà )夫(fū ),学(xué )问(wèn )讲(jiǎng )辩(biàn ),日(rì )以(yǐ )自(zì )娱(yú ),苏(sū )援(yuán )世(shì )事(shì ),分(fèn )白(bái )黑(hēi )利(lì )害(hài ),筹(chóu )策(cè )得(dé )失(shī ),以(yǐ )观(guān )祸(huò )福(fú );设(shè )仪(yí )立(lì )度(dù ),可(kě )以(yǐ )为(wéi )法(fǎ )则(zé ),穷(qióng )道(dào )本(běn )末(mò ),究(jiū )事(shì )之(zhī )情(qíng ),立(lì )是(shì )废(fèi )非(fēi ),明(míng )示(shì )后(hòu )人(rén ),死(sǐ )有(yǒu )遗(yí )业(yè ),生(shēng )有(yǒu )荣(róng )名(míng )。如(rú )此(cǐ )者(zhě ),人(rén )才(cái )之(zhī )所(suǒ )能(néng )逮(dǎi )。然(rán )而(ér )莫(mò )能(néng )至(zhì )焉(yān )者(zhě ),偷(tōu )慢(màn )懈(xiè )情(qíng ),多(duō )不(bú )暇(xiá )日(rì )之(zhī )故(gù )。夫(fū )瘠(jí )地(dì )之(zhī )民(mín )多(duō )有(yǒu )心(xīn )者(zhě ),劳(láo )也(yě );沃(wò )地(dì )之(zhī )民(mín )多(duō )不(bú )才(cái )者(zhě ),饶(ráo )也(yě )。由(yóu )此(cǐ )观(guān )之(zhī ),知(zhī )人(rén )无(wú )务(wù ),不(bú )若(ruò )愚(yú )而(ér )好(hǎo )学(xué )。自(zì )人(rén )君(jūn )公(gōng )卿(qīng )至(zhì )于(yú )庶(shù )人(rén ),不(bú )自(zì )强(qiáng )而(ér )功(gōng )成(chéng )者(zhě ),天(tiān )下(xià )未(wèi )之(zhī )有(yǒu )也(yě )。《诗(shī )》云(yún ):“日(rì )就(jiù )月(yuè )将(jiāng ),学(xué )有(yǒu )缉(jī )熙(xī )于(yú )光(guāng )明(míng )。”此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。

名(míng )可(kě )务(wù )立(lì ),功(gōng )可(kě )强(qiáng )成(chéng ),故(gù )君(jūn )子(zǐ )积(jī )志(zhì )委(wěi )正(zhèng ),以(yǐ )趣(qù )明(míng )师(shī );励(lì )节(jiē )亢(kàng )高(gāo ),以(yǐ )绝(jué )世(shì )俗(sú )。何(hé )以(yǐ )明(míng )之(zhī )?昔(xī )者(zhě )南(nán )荣(róng )畴(chóu )耻(chǐ )圣(shèng )道(dào )之(zhī )独(dú )亡(wáng )干(gàn )己(jǐ ),身(shēn )淬(cuì )霜(shuāng )露(lù ),敕(chì )蹻(jiǎo )趹(guì ),跋(bá )涉(shè )山(shān )川(chuān ),冒(mào )蒙(méng )荆(jīng )棘(jí ),百(bǎi )舍(shě )重(zhòng )跰(bèng ),不(bú )敢(gǎn )休(xiū )息(xī ),南(nán )见(jiàn )老(lǎo )聃(dān ),受(shòu )教(jiāo )一(yī )言(yán ),精(jīng )神(shén )晓(xiǎo )泠(líng ),钝(dùn )闻(wén )条(tiáo )达(dá ),欣(xīn )然(rán )七(qī )日(rì )不(bú )食(shí ),如(rú )飨(xiǎng )太(tài )牢(láo )。是(shì )以(yǐ )明(míng )照(zhào )四(sì )海(hǎi ),名(míng )施(shī )后(hòu )世(shì ),达(dá )略(luè )天(tiān )地(dì ),察(chá )分(fèn )秋(qiū )毫(háo ),称(chēng )誉(yù )叶(yè )语(yǔ ),至(zhì )今(jīn )不(bú )休(xiū )。此(cǐ )所(suǒ )谓(wèi )名(míng )可(kě )强(qiáng )立(lì )者(zhě )。吴(wú )与(yǔ )楚(chǔ )战(zhàn ),莫(mò )嚣(xiāo )大(dà )心(xīn )抚(fǔ )其(qí )御(yù )之(zhī )手(shǒu )曰(yuē ):“今(jīn )日(rì )距(jù )强(qiáng )敌(dí ),犯(fàn )白(bái )刃(rèn ),蒙(méng )矢(shǐ )石(shí ),战(zhàn )而(ér )身(shēn )死(sǐ ),卒(zú )胜(shèng )民(mín )治(zhì ),全(quán )我(wǒ )社(shè )稷(jì ),可(kě )以(yǐ )庶(shù )几(jǐ )乎(hū )!”遂(suí )入(rù )不(bú )返(fǎn ),决(jué )腹(fù )断(duàn )头(tóu ),不(bú )旋(xuán )踵(zhǒng )运(yùn )轨(guǐ )而(ér )死(sǐ )。申(shēn )包(bāo )脊(jǐ )竭(jié )筋(jīn )力(lì )以(yǐ )赴(fù )严(yán )敌(dí ),伏(fú )尸(shī )流(liú )血(xuè ),不(bú )过(guò )一(yī )卒(zú )之(zhī )才(cái ),不(bú )如(rú )约(yuē )身(shēn )卑(bēi )辞(cí ),求(qiú )救(jiù )于(yú )诸(zhū )侯(hóu )。于(yú )是(shì )乃(nǎi )赢(yíng )粮(liáng )跣(xiǎn )走(zǒu ),跋(bá )涉(shè )谷(gǔ )行(háng ),上(shàng )峭(qiào )山(shān ),赴(fù )深(shēn )溪(xī ),游(yóu )川(chuān )水(shuǐ ),犯(fàn )津(jīn )关(guān ),躐(liè )蒙(méng )笼(lóng ),蹶(juě )沙(shā )石(shí ),蹠(zhí )达(dá )膝(xī )曾(céng )茧(jiǎn )重(zhòng )胝(zhī ),七(qī )日(rì )七(qī )夜(yè ),至(zhì )于(yú )秦(qín )庭(tíng )。鹤(hè )跱(zhì )而(ér )不(bú )食(shí ),昼(zhòu )吟(yín )宵(xiāo )哭(kū ),面(miàn )若(ruò )死(sǐ )灰(huī ),颜(yán )色(sè )霉(méi )黑(hēi ),涕(tì )液(yè )交(jiāo )集(jí ),以(yǐ )见(jiàn )秦(qín )王(wáng )曰(yuē ):“吴(wú )为(wéi )封(fēng )豨(xī )修(xiū )蛇(shé ),蚕(cán )食(shí )上(shàng )国(guó ),虐(nuè )始(shǐ )于(yú )楚(chǔ )。寡(guǎ )君(jūn )失(shī )社(shè )稷(jì ),越(yuè )在(zài )草(cǎo )茅(máo )。百(bǎi )姓(xìng )离(lí )散(sàn ),夫(fū )妇(fù )男(nán )女(nǚ )不(bú )遑(huáng )启(qǐ )处(chù )。使(shǐ )下(xià )臣(chén )告(gào )急(jí )。”秦(qín )王(wáng )乃(nǎi )发(fā )车(chē )千(qiān )乘(chéng ),步(bù )卒(zú )七(qī )万(wàn ),属(shǔ )之(zhī )子(zǐ )虎(hǔ ),逾(yú )塞(sāi )而(ér )东(dōng ),击(jī )吴(wú )浊(zhuó )水(shuǐ )之(zhī )上(shàng ),果(guǒ )大(dà )破(pò )这(zhè ),以(yǐ )存(cún )楚(chǔ )国(guó ),烈(liè )藏(cáng )庙(miào )堂(táng ),著(zhe )于(yú )宪(xiàn )法(fǎ )。此(cǐ )功(gōng )之(zhī )可(kě )强(qiáng )成(chéng )者(zhě )也(yě )。

夫(fū )七(qī )尺(chǐ )之(zhī )形(xíng ),心(xīn )知(zhī )忧(yōu )愁(chóu )劳(láo )苦(kǔ )、肤(fū )知(zhī )疾(jí )痛(tòng )寒(hán )暑(shǔ ),人(rén )情(qíng )一(yī )也(yě )。圣(shèng )人(rén )知(zhī )时(shí )之(zhī )难(nán )得(dé ),务(wù )可(kě )趣(qù )也(yě ),昔(xī )身(shēn )劳(láo )形(xíng ),焦(jiāo )心(xīn )怖(bù )肝(gān ),不(bú )避(bì )烦(fán )难(nán ),不(bú )违(wéi )危(wēi )殆(dài )。盖(gài )闻(wén )子(zǐ )发(fā )之(zhī )战(zhàn ),进(jìn )如(rú )激(jī )矢(shǐ ),合(hé )如(rú )雷(léi )电(diàn ),解(jiě )如(rú )风(fēng )雨(yǔ ),圆(yuán )之(zhī )中(zhōng )规(guī ),方(fāng )之(zhī )中(zhōng )矩(jǔ ),破(pò )敌(dí )陷(xiàn )陈(chén ),莫(mò )能(néng )壅(yōng )御(yù ),泽(zé )战(zhàn )必(bì )克(kè ),攻(gōng )城(chéng )必(bì )下(xià )。彼(bǐ )非(fēi )轻(qīng )身(shēn )而(ér )乐(lè )死(sǐ ),务(wù )在(zài )于(yú )前(qián ),遗(yí )利(lì )于(yú )后(hòu ),故(gù )名(míng )立(lì )而(ér )不(bú )堕(duò )。此(cǐ )自(zì )强(qiáng )而(ér )成(chéng )功(gōng )者(zhě )也(yě )。是(shì )故(gù )田(tián )者(zhě )不(bú )强(qiáng ),囷(qūn )仓(cāng )不(bú )盈(yíng );官(guān )御(yù )不(bú )厉(lì ),心(xīn )意(yì )不(bú )精(jīng );将(jiāng )相(xiàng )不(bú )强(qiáng ),功(gōng )烈(liè )不(bú )成(chéng );侯(hóu )王(wáng )懈(xiè )情(qíng ),后(hòu )世(shì )无(wú )名(míng )。《诗(shī )》云(yún ):“我(wǒ )马(mǎ )唯(wéi )骐(qí ),六(liù )辔(pèi )如(rú )丝(sī )。载(zǎi )驰(chí )载(zǎi )驱(qū ),周(zhōu )爱(ài )谘(zī )谟(mó )。”以(yǐ )言(yán )人(rén )之(zhī )有(yǒu )所(suǒ )务(wù )也(yě )。

通(tōng )于(yú )物(wù )者(zhě ),不(bú )可(kě )惊(jīng )以(yǐ )怪(guài );喻(yù )于(yú )道(dào )者(zhě ),不(bú )可(kě )动(dòng )以(yǐ )奇(qí );察(chá )于(yú )辞(cí )者(zhě ),不(bú )可(kě )耀(yào )以(yǐ )名(míng );审(shěn )于(yú )形(xíng )者(zhě ),不(bú )可(kě )遁(dùn )以(yǐ )状(zhuàng )。世(shì )俗(sú )之(zhī )人(rén ),多(duō )尊(zūn )古(gǔ )而(ér )贱(jiàn )今(jīn ),故(gù )为(wéi )道(dào )者(zhě )必(bì )托(tuō )之(zhī )于(yú )神(shén )农(nóng )、黄(huáng )帝(dì )而(ér )后(hòu )能(néng )入(rù )说(shuō )。乱(luàn )世(shì )暗(àn )主(zhǔ ),高(gāo )远(yuǎn )其(qí )所(suǒ )从(cóng )来(lái ),因(yīn )而(ér )贵(guì )之(zhī )。为(wéi )学(xué )者(zhě ),蔽(bì )于(yú )论(lùn )而(ér )尊(zūn )其(qí )所(suǒ )闻(wén ),相(xiàng )与(yǔ )危(wēi )坐(zuò )而(ér )称(chēng )之(zhī ),正(zhèng )领(lǐng )而(ér )诵(sòng )之(zhī )。此(cǐ )见(jiàn )是(shì )非(fēi )之(zhī )分(fèn )不(bú )明(míng )。夫(fū )无(wú )规(guī )矩(jǔ ),虽(suī )奚(xī )仲(zhòng )不(bú )能(néng )以(yǐ )定(dìng )方(fāng )圆(yuán );无(wú )准(zhǔn )绳(shéng ),虽(suī )鲁(lǔ )般(bān )不(bú )能(néng )以(yǐ )定(dìng )曲(qǔ )直(zhí )。是(shì )故(gù )钟(zhōng )子(zǐ )期(qī )死(sǐ ),而(ér )伯(bó )牙(yá )绝(jué )弦(xián )破(pò )琴(qín ),知(zhī )世(shì )莫(mò )赏(shǎng )也(yě );惠(huì )施(shī )死(sǐ ),而(ér )庄(zhuāng )子(zǐ )寝(qǐn )说(shuō )言(yán ),见(jiàn )世(shì )莫(mò )可(kě )为(wéi )语(yǔ )者(zhě )也(yě )。夫(fū )项(xiàng )托(tuō )七(qī )岁(suì )为(wéi )孔(kǒng )子(zǐ )师(shī ),孔(kǒng )子(zǐ )有(yǒu )以(yǐ )听(tīng )其(qí )言(yán )也(yě )。以(yǐ )年(nián )之(zhī )少(shǎo ),为(wéi )闾(lǘ )丈(zhàng )人(rén )说(shuō ),救(jiù )敲(qiāo )不(bú )给(gěi ),何(hé )道(dào )之(zhī )能(néng )明(míng )也(yě )!昔(xī )者(zhě ),谢(xiè )子(zǐ )见(jiàn )于(yú )秦(qín )惠(huì )王(wáng ),惠(huì )王(wáng )说(shuō )之(zhī )。以(yǐ )问(wèn )唐(táng )姑(gū )梁(liáng )。唐(táng )姑(gū )梁(liáng )曰(yuē ):“谢(xiè )子(zǐ ),山(shān )东(dōng )辩(biàn )士(shì ),固(gù )权(quán )说(shuō )以(yǐ )取(qǔ )少(shǎo )主(zhǔ )。”惠(huì )王(wáng )因(yīn )藏(cáng )怒(nù )而(ér )待(dài )之(zhī ),后(hòu )日(rì )复(fù )见(jiàn ),逆(nì )而(ér )弗(fú )听(tīng )也(yě )。非(fēi )其(qí )说(shuō )异(yì )也(yě ),所(suǒ )以(yǐ )听(tīng )者(zhě )易(yì )。夫(fū )以(yǐ )徵(zhēng )为(wéi )羽(yǔ ),非(fēi )弦(xián )之(zhī )罪(zuì );以(yǐ )甘(gān )为(wéi )苦(kǔ ),非(fēi )味(wèi )之(zhī )过(guò )。楚(chǔ )人(rén )有(yǒu )烹(pēng )猴(hóu )而(ér )召(zhào )其(qí )邻(lín )人(rén ),以(yǐ )为(wéi )狗(gǒu )羹(gēng )也(yě )而(ér )甘(gān )之(zhī )。后(hòu )闻(wén )其(qí )猴(hóu )也(yě ),据(jù )地(dì )而(ér )吐(tǔ )之(zhī ),尽(jìn )写(xiě )其(qí )食(shí )。此(cǐ )未(wèi )始(shǐ )知(zhī )味(wèi )者(zhě )也(yě )。邯(hán )郸(dān )师(shī )有(yǒu )出(chū )新(xīn )曲(qǔ )者(zhě ),托(tuō )之(zhī )李(lǐ )奇(qí ),诸(zhū )人(rén )皆(jiē )争(zhēng )学(xué )之(zhī )。后(hòu )知(zhī )其(qí )非(fēi )也(yě ),而(ér )皆(jiē )弃(qì )其(qí )曲(qǔ )。此(cǐ )未(wèi )始(shǐ )知(zhī )音(yīn )者(zhě )也(yě )。鄙(bǐ )人(rén )有(yǒu )得(dé )玉(yù )璞(pú )者(zhě ),喜(xǐ )其(qí )状(zhuàng ),以(yǐ )为(wéi )宝(bǎo )而(ér )藏(cáng )之(zhī )。以(yǐ )示(shì )人(rén ),人(rén )以(yǐ )为(wéi )石(shí )也(yě ),因(yīn )而(ér )弃(qì )之(zhī )。此(cǐ )未(wèi )始(shǐ )知(zhī )玉(yù )者(zhě )也(yě )。故(gù )有(yǒu )符(fú )于(yú )中(zhōng ),则(zé )贵(guì )是(shì )而(ér )同(tóng )今(jīn )古(gǔ );无(wú )以(yǐ )听(tīng )其(qí )说(shuō ),则(zé )所(suǒ )从(cóng )来(lái )者(zhě )远(yuǎn )而(ér )贵(guì )之(zhī )耳(ěr )。此(cǐ )和(hé )氏(shì )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )泣(qì )血(xuè )于(yú )荆(jīng )山(shān )之(zhī )下(xià )。

今(jīn )剑(jiàn )或(huò )绝(jué )侧(cè )羸(léi )文(wén ),啮(niè )缺(quē )卷(juàn )銋(rén ),而(ér )称(chēng )以(yǐ )顷(qǐng )襄(xiāng )之(zhī )剑(jiàn ),则(zé )贵(guì )人(rén )争(zhēng )带(dài )之(zhī )。琴(qín )或(huò )拨(bō )剌(là )枉(wǎng )桡(ráo ),阔(kuò )解(jiě )漏(lòu )越(yuè ),而(ér )称(chēng )以(yǐ )楚(chǔ )庄(zhuāng )之(zhī )琴(qín ),侧(cè )室(shì )争(zhēng )鼓(gǔ )之(zhī )。苗(miáo )山(shān )之(zhī )鋋(chán ),羊(yáng )头(tóu )之(zhī )销(xiāo ),虽(suī )水(shuǐ )断(duàn )龙(lóng )舟(zhōu ),陆(lù )剸(tuán )兕(sì )甲(jiǎ ),莫(mò )之(zhī )服(fú )带(dài );山(shān )桐(tóng )之(zhī )琴(qín ),涧(jiàn )梓(zǐ )之(zhī )腹(fù ),虽(suī )鸣(míng )廉(lián )修(xiū )营(yíng ),唐(táng )牙(yá )莫(mò )之(zhī )鼓(gǔ )也(yě )。通(tōng )人(rén )则(zé )不(bú )然(rán )。服(fú )剑(jiàn )者(zhě )期(qī )于(yú )恬(tián )利(lì ),而(ér )不(bú )期(qī )于(yú )墨(mò )阳(yáng )、莫(mò )邪(xié );乘(chéng )马(mǎ )者(zhě )期(qī )于(yú )千(qiān )里(lǐ ),而(ér )不(bú )期(qī )于(yú )骅(huá )骝(liú )、绿(lǜ )耳(ěr );鼓(gǔ )琴(qín )者(zhě )期(qī )于(yú )鸣(míng )廉(lián )修(xiū )营(yíng ),而(ér )不(bú )期(qī )于(yú )滥(làn )胁(xié )、号(hào )钟(zhōng );诵(sòng )《诗(shī )》《书(shū )》者(zhě )期(qī )于(yú )通(tōng )道(dào )略(luè )物(wù ),而(ér )不(bú )期(qī )于(yú )《洪(hóng )范(fàn )》《商(shāng )颂(sòng )》。圣(shèng )人(rén )见(jiàn )是(shì )非(fēi ),若(ruò )白(bái )黑(hēi )之(zhī )于(yú )目(mù )辨(biàn ),清(qīng )浊(zhuó )之(zhī )于(yú )耳(ěr )听(tīng )。众(zhòng )人(rén )则(zé )不(bú )然(rán ),中(zhōng )无(wú )主(zhǔ )以(yǐ )受(shòu )之(zhī )。譬(pì )若(ruò )遗(yí )腹(fù )子(zǐ )之(zhī )上(shàng )陇(lǒng ),以(yǐ )礼(lǐ )哭(kū )泣(qì )之(zhī ),而(ér )无(wú )所(suǒ )归(guī )心(xīn )。故(gù )夫(fū )孪(luán )子(zǐ )之(zhī )相(xiàng )似(sì )者(zhě ),唯(wéi )其(qí )母(mǔ )能(néng )知(zhī )之(zhī );玉(yù )石(shí )之(zhī )相(xiàng )类(lèi )者(zhě ),唯(wéi )良(liáng )工(gōng )能(néng )识(shí )之(zhī );书(shū )传(chuán )之(zhī )微(wēi )者(zhě ),惟(wéi )圣(shèng )人(rén )能(néng )论(lùn )之(zhī )。今(jīn )取(qǔ )新(xīn )圣(shèng )人(rén )书(shū ),名(míng )之(zhī )孔(kǒng )墨(mò ),则(zé )弟(dì )子(zǐ )句(jù )指(zhǐ )而(ér )受(shòu )者(zhě )必(bì )众(zhòng )矣(yǐ )。故(gù )美(měi )人(rén )者(zhě ),非(fēi )必(bì )西(xī )施(shī )之(zhī )种(zhǒng );通(tōng )士(shì )者(zhě ),不(bú )必(bì )孔(kǒng )墨(mò )之(zhī )类(lèi )。晓(xiǎo )然(rán )意(yì )有(yǒu )所(suǒ )通(tōng )于(yú )物(wù ),故(gù )作(zuò )书(shū )以(yǐ )喻(yù )意(yì ),以(yǐ )为(wéi )知(zhī )者(zhě )也(yě )。诚(chéng )得(dé )清(qīng )明(míng )之(zhī )士(shì ),执(zhí )玄(xuán )鉴(jiàn )于(yú )心(xīn ),照(zhào )物(wù )明(míng )白(bái ),不(bú )为(wéi )古(gǔ )今(jīn )易(yì )意(yì ),掳(lǔ )书(shū )明(míng )指(zhǐ )以(yǐ )示(shì )之(zhī ),虽(suī )阖(hé )棺(guān )亦(yì )不(bú )恨(hèn )矣(yǐ )。

昔(xī )晋(jìn )平(píng )公(gōng )令(lìng )官(guān )为(wéi )钟(zhōng ),钟(zhōng )成(chéng )而(ér )示(shì )师(shī )旷(kuàng ),师(shī )旷(kuàng )曰(yuē ):“钟(zhōng )音(yīn )不(bú )调(diào )。”平(píng )公(gōng )曰(yuē ):“寡(guǎ )人(rén )以(yǐ )示(shì )工(gōng ),工(gōng )皆(jiē )以(yǐ )为(wéi )调(diào )。而(ér )以(yǐ )为(wéi )不(bú )调(diào ),何(hé )也(yě )?”师(shī )旷(kuàng )曰(yuē ):“使(shǐ )后(hòu )世(shì )无(wú )知(zhī )音(yīn )者(zhě )则(zé )已(yǐ ),若(ruò )有(yǒu )知(zhī )音(yīn )者(zhě ),必(bì )知(zhī )钟(zhōng )之(zhī )不(bú )调(diào )。”故(gù )师(shī )旷(kuàng )之(zhī )欲(yù )善(shàn )调(diào )钟(zhōng )也(yě ),以(yǐ )为(wéi )后(hòu )之(zhī )有(yǒu )知(zhī )音(yīn )者(zhě )也(yě )。三(sān )代(dài )与(yǔ )我(wǒ )同(tóng )行(háng ),五(wǔ )伯(bó )与(yǔ )我(wǒ )齐(qí )智(zhì ),彼(bǐ )独(dú )有(yǒu )圣(shèng )智(zhì )之(zhī )实(shí ),我(wǒ )曾(céng )无(wú )有(yǒu )闾(lǘ )里(lǐ )之(zhī )闻(wén )、穷(qióng )巷(xiàng )之(zhī )知(zhī )者(zhě )何(hé )?彼(bǐ )并(bìng )身(shēn )而(ér )立(lì )节(jiē ),我(wǒ )诞(dàn )谩(màn )而(ér )悠(yōu )忽(hū )。

今(jīn )夫(fū )毛(máo )嫱(qiáng )西(xī )施(shī ),天(tiān )下(xià )之(zhī )美(měi )人(rén ),若(ruò )使(shǐ )之(zhī )衔(xián )腐(fǔ )鼠(shǔ ),蒙(méng )蝟(wèi )皮(pí ),衣(yī )豹(bào )裘(qiú ),带(dài )死(sǐ )蛇(shé ),则(zé )布(bù )衣(yī )韦(wéi )带(dài )之(zhī )人(rén ),过(guò )者(zhě )莫(mò )不(bú )左(zuǒ )右(yòu )睥(pì )睨(nì )而(ér )掩(yǎn )鼻(bí )。尝(cháng )试(shì )使(shǐ )之(zhī )施(shī )芳(fāng )泽(zé ),正(zhèng )蛾(é )眉(méi ),设(shè )笄(jī )珥(ěr ),衣(yī )阿(ā )锡(xī ),曳(yè )齐(qí )纨(wán ),粉(fěn )白(bái )黛(dài )黑(hēi ),佩(pèi )玉(yù )环(huán ),揄(yú )步(bù ),杂(zá )芝(zhī )若(ruò ),笼(lóng )蒙(méng )目(mù )视(shì ),冶(yě )由(yóu )笑(xiào ),目(mù )流(liú )眺(tiào ),口(kǒu )曾(céng )挠(náo ),奇(qí )牙(yá )出(chū ),[厌(yàn )+面(miàn )][面(miàn )+甫(fǔ )]摇(yáo ),则(zé )虽(suī )王(wáng )公(gōng )大(dà )人(rén ),有(yǒu )严(yán )志(zhì )颉(jié )颃(háng )之(zhī )行(háng )者(zhě ),无(wú )不(bú )惮(dàn )悇(yú )痒(yǎng )心(xīn )而(ér )悦(yuè )其(qí )色(sè )矣(yǐ )。今(jīn )以(yǐ )中(zhōng )人(rén )之(zhī )才(cái ),蒙(méng )愚(yú )惑(huò )之(zhī )智(zhì ),被(bèi )污(wū )辱(rǔ )之(zhī )行(háng ),无(wú )本(běn )业(yè )所(suǒ )修(xiū ),方(fāng )术(shù )所(suǒ )务(wù ),焉(yān )得(dé )无(wú )有(yǒu )睥(pì )面(miàn )掩(yǎn )鼻(bí )之(zhī )容(róng )哉(zāi )!

今(jīn )鼓(gǔ )舞(wǔ )者(zhě ),绕(rào )身(shēn )若(ruò )环(huán ),曾(céng )挠(náo )摩(mó )地(dì ),扶(fú )旋(xuán )猗(yī )那(nà ),动(dòng )容(róng )转(zhuǎn )曲(qǔ ),便(biàn )媚(mèi )拟(nǐ )神(shén ),身(shēn )若(ruò )秋(qiū )药(yào )被(bèi )风(fēng ),发(fā )若(ruò )结(jié )旌(jīng ),聘(pìn )驰(chí )若(ruò )鹜(wù );木(mù )熙(xī )者(zhě ),举(jǔ )梧(wú )槚(jiǎ ),据(jù )句(jù )枉(wǎng ),猿(yuán )自(zì )纵(zòng ),好(hǎo )茂(mào )叶(yè ),龙(lóng )夭(yāo )矫(jiǎo ),燕(yàn )枝(zhī )拘(jū ),援(yuán )丰(fēng )条(tiáo ),舞(wǔ )扶(fú )疏(shū ),龙(lóng )从(cóng )鸟(niǎo )集(jí ),搏(bó )援(yuán )攫(jué )肆(sì ),蔑(miè )蒙(méng )踊(yǒng )跃(yuè );且(qiě )夫(fū )观(guān )者(zhě )莫(mò )不(bú )为(wéi )之(zhī )损(sǔn )心(xīn )酸(suān )足(zú ),彼(bǐ )乃(nǎi )始(shǐ )徐(xú )行(háng )微(wēi )笑(xiào ),被(bèi )衣(yī )修(xiū )攫(jué )。夫(fū )鼓(gǔ )舞(wǔ )者(zhě )非(fēi )柔(róu )纵(zòng ),而(ér )木(mù )熙(xī )者(zhě )非(fēi )吵(chǎo )劲(jìn ),淹(yān )浸(jìn )渍(zì )渐(jiàn )靡(mí )使(shǐ )然(rán )也(yě )。是(shì )故(gù )生(shēng )木(mù )之(zhī )长(zhǎng ),莫(mò )见(jiàn )其(qí )益(yì ),有(yǒu )时(shí )而(ér )修(xiū ),砥(dǐ )砺(lì )[石(shí )+靡(mí )]坚(jiān ),莫(mò )见(jiàn )其(qí )损(sǔn ),有(yǒu )时(shí )而(ér )薄(báo )。藜(lí )藿(huò )之(zhī )生(shēng ),蝡(ruǎn )蝡(ruǎn )然(rán )日(rì )加(jiā )数(shù )寸(cùn ),不(bú )可(kě )以(yǐ )为(wéi )栌(lú )栋(dòng );楩(pián )柟(nán )豫(yù )章(zhāng )之(zhī )生(shēng )也(yě ),七(qī )年(nián )而(ér )后(hòu )知(zhī ),故(gù )可(kě )以(yǐ )为(wéi )棺(guān )舟(zhōu )。夫(fū )事(shì )有(yǒu )易(yì )成(chéng )者(zhě )名(míng )小(xiǎo ),难(nán )成(chéng )者(zhě )功(gōng )大(dà )。君(jūn )子(zǐ )修(xiū )美(měi ),虽(suī )未(wèi )有(yǒu )利(lì ),福(fú )将(jiāng )在(zài )后(hòu )至(zhì )。故(gù )《诗(shī )》云(yún ):“日(rì )就(jiù )月(yuè )将(jiāng )学(xué )有(yǒu )缉(jī )熙(xī )于(yú )光(guāng )明(míng )。”此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。

阅读:26215

打赏捐助〔Donate〕>>>

《修务训》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库