汉纪十八【登录】

《资治通鉴》 > 《汉纪》·六十卷 > 《汉纪十八》 > 拼音版

起(qǐ )上(shàng )章(zhāng )涒(yūn )滩(tān ),尽(jìn )玄(xuán )黓(yì )阉(yān )茂(mào ),凡(fán )三(sān )年(nián )。

中(zhōng )宗(zōng )孝(xiào )宣(xuān )皇(huáng )帝(dì )中(zhōng )神(shén )爵(jué )元(yuán )年(nián )(庚(gēng )申(shēn ),公(gōng )元(yuán )前(qián )六(liù )一(yī )年(nián ))

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),上(shàng )始(shǐ )行(háng )幸(xìng )甘(gān )泉(quán ),郊(jiāo )泰(tài )畤(zhì ),三(sān )月(yuè ),行(háng )幸(xìng )河(hé )东(dōng ),祠(cí )后(hòu )土(tǔ )。上(shàng )颇(pō )修(xiū )武(wǔ )帝(dì )故(gù )事(shì ),谨(jǐn )斋(zhāi )祀(sì )之(zhī )礼(lǐ ),以(yǐ )方(fāng )士(shì )言(yán )增(zēng )置(zhì )神(shén )祠(cí );闻(wén )益(yì )州(zhōu )有(yǒu )金(jīn )马(mǎ )、碧(bì )鸡(jī )之(zhī )神(shén ),可(kě )醮(jiào )祭(jì )而(ér )致(zhì ),于(yú )是(shì )遣(qiǎn )谏(jiàn )大(dà )夫(fū )蜀(shǔ )郡(jùn )王(wáng )褒(bāo )使(shǐ )持(chí )节(jiē )而(ér )求(qiú )之(zhī )。

初(chū ),上(shàng )闻(wén )褒(bāo )有(yǒu )俊(jùn )才(cái ),召(zhào )见(jiàn ),使(shǐ )为(wéi )《圣(shèng )主(zhǔ )得(dé )贤(xián )臣(chén )颂(sòng )》。其(qí )辞(cí )日(rì );“夫(fū )贤(xián )者(zhě ),国(guó )家(jiā )之(zhī )器(qì )用(yòng )也(yě )。所(suǒ )任(rèn )贤(xián ),则(zé )趋(qū )舍(shě )省(shěng )而(ér )功(gōng )施(shī )普(pǔ );器(qì )用(yòng )利(lì ),则(zé )用(yòng )力(lì )少(shǎo )而(ér )就(jiù )效(xiào )众(zhòng )。故(gù )工(gōng )人(rén )之(zhī )用(yòng )钝(dùn )器(qì )也(yě ),劳(láo )筋(jīn )苦(kǔ )骨(gǔ ),终(zhōng )日(rì )矻(kū )矻(kū );及(jí )至(zhì )巧(qiǎo )冶(yě )铸(zhù )干(gàn )将(jiāng ),使(shǐ )离(lí )娄(lóu )督(dū )绳(shéng ),公(gōng )输(shū )削(xuē )墨(mò ),虽(suī )崇(chóng )台(tái )五(wǔ )层(céng )、延(yán )袤(mào )百(bǎi )丈(zhàng )而(ér )不(bú )溷(hùn )者(zhě ),工(gōng )用(yòng )相(xiàng )得(dé )也(yě ),庸(yōng )人(rén )之(zhī )御(yù )弩(nǔ )马(mǎ ),亦(yì )伤(shāng )吻(wěn )、敝(bì )策(cè )而(ér )不(bú )进(jìn )于(yú )行(háng );及(jí )至(zhì )驾(jià )啮(niè )膝(xī )、骖(cān )乘(chéng )旦(dàn ),王(wáng )良(liáng )执(zhí )靶(bǎ ),韩(hán )哀(āi )附(fù )舆(yú ),周(zhōu )流(liú )八(bā )极(jí ),万(wàn )里(lǐ )一(yī )息(xī ),何(hé )其(qí )辽(liáo )哉(zāi )?人(rén )马(mǎ )相(xiàng )得(dé )也(yě ),故(gù )且(qiě )絺(zhǐ )绤(xì )之(zhī )凉(liáng )者(zhě ),不(bú )苦(kǔ )盛(shèng )暑(shǔ )之(zhī )郁(yù )燠(yù );袭(xí )貂(diāo )狐(hú )之(zhī )暖(nuǎn )者(zhě ),不(bú )忧(yōu )至(zhì )寒(hán )之(zhī )忄(shù )妻(qī )怆(chuàng )。何(hé )则(zé )?有(yǒu )其(qí )具(jù )者(zhě )易(yì )其(qí )备(bèi )。贤(xián )人(rén )、君(jūn )子(zǐ ),亦(yì )圣(shèng )王(wáng )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )易(yì )海(hǎi )内(nèi )也(yě )。昔(xī )周(zhōu )公(gōng )躬(gōng )吐(tǔ )捉(zhuō )之(zhī )劳(láo ),故(gù )有(yǒu )圉(yǔ )空(kōng )之(zhī )隆(lóng );齐(qí )桓(huán )设(shè )庭(tíng )燎(liáo )之(zhī )礼(lǐ ),故(gù )有(yǒu )匡(kuāng )合(hé )之(zhī )功(gōng )。由(yóu )此(cǐ )观(guān )之(zhī ),君(jūn )人(rén )者(zhě )勤(qín )于(yú )求(qiú )贤(xián )而(ér )逸(yì )于(yú )得(dé )人(rén )。人(rén )臣(chén )亦(yì )然(rán )。昔(xī )贤(xián )者(zhě )之(zhī )未(wèi )遭(zāo )遇(yù )也(yě ),图(tú )事(shì )揆(kuí )策(cè ),则(zé )君(jūn )不(bú )用(yòng )其(qí )谋(móu );陈(chén )见(jiàn )悃(kǔn )诚(chéng ),则(zé )上(shàng )不(bú )然(rán )其(qí )信(xìn );进(jìn )仕(shì )不(bú )得(dé )施(shī )效(xiào ),斥(chì )逐(zhú )又(yòu )非(fēi )其(qí )愆(qiān )。是(shì )故(gù )伊(yī )尹(yǐn )勤(qín )于(yú )鼎(dǐng )俎(zǔ ),太(tài )公(gōng )困(kùn )于(yú )鼓(gǔ )刀(dāo ),百(bǎi )里(lǐ )自(zì )鬻(yù ),宁(níng )子(zǐ )饭(fàn )牛(niú ),离(lí )此(cǐ )患(huàn )也(yě )。及(jí )其(qí )遇(yù )明(míng )君(jūn )、遭(zāo )圣(shèng )主(zhǔ )也(yě ),运(yùn )筹(chóu )合(hé )上(shàng )意(yì ),谏(jiàn )诤(zhèng )即(jí )见(jiàn )听(tīng ),进(jìn )退(tuì )得(dé )关(guān )其(qí )忠(zhōng ),任(rèn )职(zhí )得(dé )行(háng )其(qí )术(shù ),剖(pōu )符(fú )锡(xī )壤(rǎng )而(ér )光(guāng )祖(zǔ )考(kǎo )。故(gù )世(shì )必(bì )有(yǒu )圣(shèng )知(zhī )之(zhī )君(jūn ),而(ér )后(hòu )有(yǒu )贤(xián )明(míng )之(zhī )臣(chén )。故(gù )虎(hǔ )啸(xiào )而(ér )风(fēng )冽(liè ),龙(lóng )兴(xìng )而(ér )致(zhì )云(yún ),蟋(xī )蟀(shuài )俟(sì )秋(qiū )吟(yín ),蜉(fú )蝤(yóu )出(chū )以(yǐ )阴(yīn )。《易(yì )》曰(yuē ):‘飞(fēi )龙(lóng )在(zài )天(tiān ),利(lì )见(jiàn )大(dà )人(rén )。’《诗(shī )》曰(yuē ):‘思(sī )皇(huáng )多(duō )士(shì ),生(shēng )此(cǐ )王(wáng )国(guó )。’故(gù )世(shì )平(píng )主(zhǔ )圣(shèng ),俊(jùn )艾(ài )将(jiāng )自(zì )至(zhì )。明(míng )明(míng )在(zài )朝(cháo ),穆(mù )穆(mù )列(liè )布(bù ),聚(jù )精(jīng )会(huì )神(shén ),相(xiàng )得(dé )益(yì )章(zhāng ),虽(suī )伯(bó )牙(yá )操(cāo )递(dì )钟(zhōng ),逢(féng )门(mén )子(zǐ )弯(wān )乌(wū )号(hào ),犹(yóu )未(wèi )足(zú )以(yǐ )喻(yù )其(qí )意(yì )也(yě )。故(gù )圣(shèng )主(zhǔ )必(bì )待(dài )贤(xián )臣(chén )而(ér )弘(hóng )功(gōng )业(yè ),俊(jùn )士(shì )亦(yì )俟(sì )明(míng )主(zhǔ )以(yǐ )显(xiǎn )其(qí )德(dé )。上(shàng )下(xià )俱(jù )欲(yù ),欢(huān )然(rán )交(jiāo )欣(xīn ),千(qiān )载(zǎi )壹(yī )合(hé ),论(lùn )说(shuō )无(wú )疑(yí ),翼(yì )乎(hū )如(rú )鸿(hóng )毛(máo )遇(yù )顺(shùn )风(fēng ),沛(pèi )乎(hū )如(rú )巨(jù )鱼(yú )纵(zòng )大(dà )壑(hè )。其(qí )得(dé )意(yì )若(ruò )此(cǐ ),则(zé )胡(hú )禁(jìn )不(bú )止(zhǐ ),曷(hé )令(lìng )不(bú )行(háng )!行(háng )溢(yì )四(sì )表(biǎo ),横(héng )被(bèi )无(wú )穷(qióng )。是(shì )以(yǐ )圣(shèng )王(wáng )不(bú )遍(biàn )窥(kuī )望(wàng )而(ér )视(shì )已(yǐ )明(míng ),不(bú )殚(dān )倾(qīng )耳(ěr )而(ér )听(tīng )已(yǐ )聪(cōng ),太(tài )平(píng )之(zhī )责(zé )塞(sāi ),优(yōu )游(yóu )之(zhī )望(wàng )得(dé ),休(xiū )征(zhēng )自(zì )至(zhì ),寿(shòu )考(kǎo )无(wú )疆(jiāng ),何(hé )必(bì )偃(yǎn )仰(yǎng )屈(qū )伸(shēn )若(ruò )彭(péng )祖(zǔ ),呴(hǒu )嘘(xū )呼(hū )吸(xī )如(rú )侨(qiáo )、松(sōng ),眇(miǎo )眇(miǎo )绝(jué )俗(sú )离(lí )世(shì )哉(zāi )!”是(shì )时(shí )上(shàng )颇(pō )好(hǎo )神(shén )仙(xiān ),故(gù )褒(bāo )对(duì )及(jí )之(zhī )。

京(jīng )兆(zhào )尹(yǐn )张(zhāng )敞(chǎng )亦(yì )上(shàng )疏(shū )谏(jiàn )曰(yuē ):“愿(yuàn )明(míng )主(zhǔ )时(shí )忘(wàng )车(chē )马(mǎ )之(zhī )好(hǎo ),斥(chì )远(yuǎn )方(fāng )士(shì )之(zhī )虚(xū )语(yǔ ),游(yóu )心(xīn )帝(dì )王(wáng )之(zhī )术(shù ),太(tài )平(píng )庶(shù )几(jǐ )可(kě )兴(xìng )也(yě )。”上(shàng )由(yóu )是(shì )悉(xī )罢(bà )尚(shàng )方(fāng )待(dài )诏(zhào ),初(chū ),赵(zhào )广(guǎng )汉(hàn )死(sǐ )后(hòu ),为(wéi )京(jīng )兆(zhào )尹(yǐn )者(zhě )皆(jiē )不(bú )称(chēng )职(zhí ),唯(wéi )敞(chǎng )能(néng )继(jì )其(qí )迹(jì );其(qí )方(fāng )略(luè )、耳(ěr )目(mù )不(bú )及(jí )广(guǎng )汉(hàn ),然(rán )颇(pō )以(yǐ )经(jīng )术(shù )儒(rú )雅(yǎ )文(wén )之(zhī )。

上(shàng )颇(pō )修(xiū )饰(shì ),宫(gōng )室(shì )、车(chē )服(fú )盛(shèng )于(yú )昭(zhāo )帝(dì )时(shí );外(wài )戚(qī )许(xǔ )、史(shǐ )、王(wáng )氏(shì )贵(guì )宠(chǒng )。谏(jiàn )大(dà )夫(fū )王(wáng )吉(jí )上(shàng )疏(shū )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )躬(gōng )圣(shèng )质(zhì ),总(zǒng )万(wàn )方(fāng ),惟(wéi )思(sī )世(shì )务(wù ),将(jiāng )兴(xìng )太(tài )平(píng ),诏(zhào )书(shū )每(měi )下(xià ),民(mín )欣(xīn )然(rán )若(ruò )更(gèng )生(shēng )。臣(chén )伏(fú )而(ér )思(sī )之(zhī ),可(kě )谓(wèi )至(zhì )恩(ēn ),未(wèi )可(kě )谓(wèi )本(běn )务(wù )也(yě )。欲(yù )治(zhì )之(zhī )主(zhǔ )不(bú )世(shì )出(chū ),公(gōng )卿(qīng )幸(xìng )得(dé )遭(zāo )遇(yù )其(qí )时(shí ),言(yán )听(tīng )谏(jiàn )从(cóng ),然(rán )未(wèi )有(yǒu )建(jiàn )万(wàn )世(shì )之(zhī )长(zhǎng )策(cè ),举(jǔ )明(míng )主(zhǔ )于(yú )三(sān )代(dài )之(zhī )隆(lóng )也(yě )。其(qí )务(wù )在(zài )于(yú )期(qī )会(huì )、簿(bù )书(shū )、断(duàn )狱(yù )、听(tīng )讼(sòng )而(ér )已(yǐ ),此(cǐ )非(fēi )太(tài )平(píng )之(zhī )基(jī )也(yě )。臣(chén )闻(wén )民(mín )者(zhě ),弱(ruò )而(ér )不(bú )可(kě )胜(shèng ),愚(yú )而(ér )不(bú )可(kě )欺(qī )也(yě )。圣(shèng )主(zhǔ )独(dú )行(háng )于(yú )深(shēn )宫(gōng ),得(dé )则(zé )天(tiān )下(xià )称(chēng )诵(sòng )之(zhī ),失(shī )则(zé )天(tiān )下(xià )咸(xián )言(yán )之(zhī ),故(gù )宜(yí )谨(jǐn )选(xuǎn )左(zuǒ )右(yòu ),审(shěn )择(zé )所(suǒ )使(shǐ )。左(zuǒ )右(yòu )所(suǒ )以(yǐ )正(zhèng )身(shēn ),所(suǒ )使(shǐ )所(suǒ )以(yǐ )宣(xuān )德(dé ),此(cǐ )其(qí )本(běn )也(yě )。孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):‘安(ān )上(shàng )治(zhì )民(mín ),莫(mò )善(shàn )于(yú )礼(lǐ ),’非(fēi )空(kōng )言(yán )也(yě )。王(wáng )者(zhě )未(wèi )制(zhì )礼(lǐ )之(zhī )时(shí ),引(yǐn )先(xiān )王(wáng )礼(lǐ )宜(yí )于(yú )今(jīn )者(zhě )而(ér )用(yòng )之(zhī )。臣(chén )愿(yuàn )陛(bì )下(xià )承(chéng )天(tiān )心(xīn ),发(fā )大(dà )业(yè ),与(yǔ )公(gōng )卿(qīng )大(dà )臣(chén )延(yán )及(jí )儒(rú )生(shēng ),述(shù )旧(jiù )礼(lǐ ),明(míng )王(wáng )制(zhì ),驱(qū )一(yī )世(shì )之(zhī )民(mín )跻(jī )之(zhī )仁(rén )寿(shòu )之(zhī )域(yù ),则(zé )俗(sú )何(hé )以(yǐ )不(bú )若(ruò )成(chéng )、康(kāng ),寿(shòu )何(hé )以(yǐ )不(bú )若(ruò )高(gāo )宗(zōng )!窃(qiè )见(jiàn )当(dāng )世(shì )趋(qū )务(wù )不(bú )合(hé )于(yú )道(dào )者(zhě ),谨(jǐn )条(tiáo )奏(zòu ),唯(wéi )陛(bì )下(xià )财(cái )择(zé )焉(yān )。”吉(jí )意(yì )以(yǐ )为(wéi ):“世(shì )俗(sú )聘(pìn )妻(qī )、送(sòng )女(nǚ )无(wú )节(jiē ),则(zé )贫(pín )人(rén )不(bú )及(jí ),故(gù )不(bú )举(jǔ )子(zǐ )。又(yòu ),汉(hàn )家(jiā )列(liè )侯(hóu )尚(shàng )公(gōng )主(zhǔ ),诸(zhū )侯(hóu )则(zé )国(guó )人(rén )承(chéng )翁(wēng )主(zhǔ ),使(shǐ )男(nán )事(shì )女(nǚ ),夫(fū )屈(qū )于(yú )妇(fù ),逆(nì )阴(yīn )阳(yáng )之(zhī )位(wèi ),故(gù )多(duō )女(nǚ )乱(luàn )。古(gǔ )者(zhě )衣(yī )服(fú )、车(chē )马(mǎ ),贵(guì )贱(jiàn )有(yǒu )章(zhāng );今(jīn )上(shàng )下(xià )僭(jiàn )差(chà ),人(rén )人(rén )自(zì )制(zhì ),是(shì )以(yǐ )贪(tān )财(cái )诛(zhū )利(lì ),不(bú )畏(wèi )死(sǐ )亡(wáng )。周(zhōu )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )能(néng )致(zhì )治(zhì )刑(xíng )措(cuò )而(ér )不(bú )用(yòng )者(zhě ),以(yǐ )其(qí )禁(jìn )邪(xié )于(yú )冥(míng )冥(míng ),绝(jué )恶(è )于(yú )未(wèi )萌(méng )也(yě )。”又(yòu )言(yán ):“舜(shùn )、汤(tāng )不(bú )用(yòng )三(sān )公(gōng )、九(jiǔ )卿(qīng )之(zhī )世(shì )而(ér )举(jǔ )皋(gāo )陶(táo )、伊(yī )尹(yǐn ),不(bú )仁(rén )者(zhě )远(yuǎn )。今(jīn )使(shǐ )俗(sú )吏(lì )得(dé )任(rèn )子(zǐ )弟(dì ),率(lǜ )多(duō )骄(jiāo )骜(ào ),不(bú )通(tōng )古(gǔ )今(jīn ),无(wú )益(yì )于(yú )民(mín ),宜(yí )明(míng )选(xuǎn )求(qiú )贤(xián ),除(chú )任(rèn )子(zǐ )之(zhī )令(lìng );外(wài )家(jiā )及(jí )故(gù )人(rén ),可(kě )厚(hòu )以(yǐ )财(cái ),不(bú )宜(yí )居(jū )位(wèi )。去(qù )角(jiǎo )抵(dǐ ),减(jiǎn )乐(lè )府(fǔ ),省(shěng )尚(shàng )方(fāng ),明(míng )示(shì )天(tiān )下(xià )以(yǐ )俭(jiǎn )。古(gǔ )者(zhě )工(gōng )不(bú )造(zào )雕(diāo )彖(tuàn ),商(shāng )不(bú )通(tōng )侈(chǐ )靡(mí ),非(fēi )工(gōng )、商(shāng )之(zhī )独(dú )贤(xián ),政(zhèng )教(jiāo )使(shǐ )之(zhī )然(rán )也(yě )。”上(shàng )以(yǐ )其(qí )言(yán )为(wéi )迂(yū )阔(kuò ),不(bú )甚(shèn )宠(chǒng )异(yì )也(yě )。吉(jí )遂(suí )谢(xiè )病(bìng )归(guī )。

义(yì )渠(qú )安(ān )国(guó )至(zhì )羌(qiāng )中(zhōng ),召(zhào )先(xiān )零(líng )诸(zhū )豪(háo )三(sān )十(shí )馀(yú )人(rén ),以(yǐ )尤(yóu )桀(jié )黠(xiá )者(zhě )皆(jiē )斩(zhǎn )之(zhī );纵(zòng )兵(bīng )击(jī )其(qí )种(zhǒng )人(rén ),斩(zhǎn )首(shǒu )千(qiān )馀(yú )级(jí )。于(yú )是(shì )诸(zhū )降(jiàng )羌(qiāng )及(jí )归(guī )义(yì )羌(qiāng )侯(hóu )杨(yáng )玉(yù )等(děng )怨(yuàn )怒(nù ),无(wú )所(suǒ )信(xìn )乡(xiāng ),遂(suí )劫(jié )略(luè )小(xiǎo )种(zhǒng ),背(bèi )畔(pàn )犯(fàn )塞(sāi ),攻(gōng )城(chéng )邑(yì ),杀(shā )长(zhǎng )吏(lì )。安(ān )国(guó )以(yǐ )骑(qí )都(dōu )尉(wèi )将(jiāng )骑(qí )三(sān )千(qiān )屯(tún )备(bèi )羌(qiāng );至(zhì )浩(hào )亹(wěi ),为(wéi )虏(lǔ )所(suǒ )击(jī ),失(shī )亡(wáng )车(chē )重(zhòng )、兵(bīng )器(qì )甚(shèn )众(zhòng )。安(ān )国(guó )引(yǐn )还(hái ),至(zhì )令(lìng )居(jū ),以(yǐ )闻(wén )。

时(shí )赵(zhào )充(chōng )国(guó )年(nián )七(qī )十(shí )馀(yú ),上(shàng )老(lǎo )之(zhī ),使(shǐ )丙(bǐng )吉(jí )问(wèn )谁(shuí )可(kě )将(jiāng )者(zhě )。充(chōng )国(guó )对(duì )曰(yuē ):“无(wú )逾(yú )于(yú )老(lǎo )臣(chén )者(zhě )矣(yǐ )!”上(shàng )遣(qiǎn )问(wèn )焉(yān ),曰(yuē ):“将(jiāng )军(jūn )度(dù )羌(qiāng )虏(lǔ )何(hé )如(rú )?当(dāng )用(yòng )几(jǐ )人(rén )?”充(chōng )国(guó )曰(yuē ):“百(bǎi )闻(wén )不(bú )如(rú )一(yī )见(jiàn )。兵(bīng )难(nán )遥(yáo )度(dù ),臣(chén )愿(yuàn )驰(chí )至(zhì )金(jīn )城(chéng ),图(tú )上(shàng )方(fāng )略(luè )。羌(qiāng )戎(róng )小(xiǎo )夷(yí ),逆(nì )天(tiān )背(bèi )畔(pàn ),灭(miè )亡(wáng )不(bú )久(jiǔ ),愿(yuàn )陛(bì )下(xià )以(yǐ )属(shǔ )老(lǎo )臣(chén ),勿(wù )以(yǐ )为(wéi )忧(yōu )!”上(shàng )笑(xiào )曰(yuē ):“诺(nuò )。”乃(nǎi )大(dà )发(fā )兵(bīng )诣(yì )金(jīn )城(chéng )。夏(xià ),四(sì )月(yuè ),遣(qiǎn )充(chōng )国(guó )将(jiāng )之(zhī ),以(yǐ )击(jī )西(xī )羌(qiāng )。

六(liù )月(yuè ),有(yǒu )星(xīng )孛(bó )于(yú )东(dōng )方(fāng )。

赵(zhào )充(chōng )国(guó )至(zhì )金(jīn )城(chéng ),须(xū )兵(bīng )满(mǎn )万(wàn )骑(qí ),欲(yù )渡(dù )河(hé ),恐(kǒng )为(wéi )虏(lǔ )所(suǒ )遮(zhē ),即(jí )夜(yè )遣(qiǎn )三(sān )校(xiào )衔(xián )枚(méi )先(xiān )渡(dù ),渡(dù ),辄(zhé )营(yíng )陈(chén );会(huì )明(míng )毕(bì ),遂(suí )以(yǐ )次(cì )尽(jìn )渡(dù )。虏(lǔ )数(shù )十(shí )百(bǎi )骑(qí )来(lái ),出(chū )入(rù )军(jūn )傍(bàng ),充(chōng )国(guó )曰(yuē ):“吾(wú )士(shì )马(mǎ )新(xīn )倦(juàn ),不(bú )可(kě )驰(chí )逐(zhú ),此(cǐ )皆(jiē )骁(xiāo )骑(qí )难(nán )制(zhì ),又(yòu )恐(kǒng )其(qí )为(wéi )诱(yòu )兵(bīng )也(yě )。击(jī )虏(lǔ )以(yǐ )殄(tiǎn )灭(miè )为(wéi )期(qī ),小(xiǎo )利(lì )不(bú )足(zú )贪(tān )!”令(lìng )军(jūn )勿(wù )击(jī )。遣(qiǎn )骑(qí )候(hòu )四(sì )望(wàng )峡(xiá )中(zhōng )无(wú )虏(lǔ ),夜(yè ),引(yǐn )兵(bīng )上(shàng )至(zhì )落(luò )都(dōu ),召(zhào )诸(zhū )校(xiào )司(sī )马(mǎ )谓(wèi )曰(yuē ):“吾(wú )知(zhī )羌(qiāng )虏(lǔ )不(bú )能(néng )为(wéi )兵(bīng )矣(yǐ )!使(shǐ )虏(lǔ )发(fā )数(shù )千(qiān )人(rén )守(shǒu )杜(dù )四(sì )望(wàng )峡(xiá )中(zhōng ),兵(bīng )岂(qǐ )得(dé )入(rù )哉(zāi )!”

充(chōng )国(guó )常(cháng )以(yǐ )远(yuǎn )斥(chì )候(hòu )为(wéi )务(wù ),行(háng )必(bì )为(wéi )战(zhàn )备(bèi ),止(zhǐ )必(bì )坚(jiān )营(yíng )壁(bì ),尤(yóu )能(néng )持(chí )重(zhòng ),爱(ài )士(shì )卒(zú ),先(xiān )计(jì )而(ér )后(hòu )战(zhàn )。遂(suí )西(xī )至(zhì )西(xī )部(bù )都(dōu )尉(wèi )府(fǔ ),日(rì )飨(xiǎng )军(jūn )士(shì ),士(shì )皆(jiē )欲(yù )为(wéi )用(yòng )。虏(lǔ )数(shù )挑(tiāo )战(zhàn ),充(chōng )国(guó )坚(jiān )守(shǒu )。捕(bǔ )得(dé )生(shēng )口(kǒu ),言(yán )羌(qiāng )豪(háo )相(xiàng )数(shù )责(zé )曰(yuē ):“语(yǔ )汝(rǔ )无(wú )反(fǎn ),今(jīn )天(tiān )子(zǐ )遣(qiǎn )赵(zhào )将(jiāng )军(jūn )来(lái ),年(nián )八(bā )九(jiǔ )十(shí )矣(yǐ ),善(shàn )为(wéi )兵(bīng );今(jīn )请(qǐng )欲(yù )壹(yī )斗(dòu )而(ér )死(sǐ ),可(kě )得(dé )邪(xié )!”初(chū ),罕(hǎn )、幵(jiān )豪(háo )靡(mí )当(dāng )儿(ér )使(shǐ )弟(dì )雕(diāo )库(kù )来(lái )告(gào )都(dōu )尉(wèi )曰(yuē ):“先(xiān )零(líng )欲(yù )反(fǎn )。”后(hòu )数(shù )日(rì ),果(guǒ )反(fǎn )。雕(diāo )库(kù )种(zhǒng )人(rén )颇(pō )在(zài )先(xiān )零(líng )中(zhōng ),都(dōu )尉(wèi )即(jí )留(liú )雕(diāo )库(kù )为(wéi )质(zhì )。充(chōng )国(guó )以(yǐ )为(wéi )无(wú )罪(zuì ),乃(nǎi )遣(qiǎn )归(guī )告(gào )种(zhǒng )豪(háo ):“大(dà )兵(bīng )诛(zhū )有(yǒu )罪(zuì )者(zhě ),明(míng )白(bái )自(zì )别(bié ),毋(wú )取(qǔ )并(bìng )灭(miè )。天(tiān )子(zǐ )告(gào )诸(zhū )羌(qiāng )人(rén ):犯(fàn )法(fǎ )者(zhě )能(néng )相(xiàng )捕(bǔ )斩(zhǎn ),除(chú )罪(zuì ),仍(réng )以(yǐ )功(gōng )大(dà )小(xiǎo )赐(cì )钱(qián )有(yǒu )差(chà );又(yòu )以(yǐ )其(qí )所(suǒ )捕(bǔ )妻(qī )子(zǐ )、财(cái )物(wù )尽(jìn )与(yǔ )之(zhī )。”充(chōng )国(guó )计(jì )欲(yù )以(yǐ )威(wēi )信(xìn )招(zhāo )降(jiàng )罕(hǎn )、幵(jiān )及(jí )劫(jié )略(luè )者(zhě ),解(jiě )散(sàn )虏(lǔ )谋(móu ),徼(jiǎo )其(qí )疲(pí )剧(jù ),乃(nǎi )击(jī )之(zhī )。

时(shí )上(shàng )已(yǐ )发(fā )内(nèi )郡(jùn )兵(bīng )屯(tún )边(biān )者(zhě )合(hé )六(liù )万(wàn )人(rén )矣(yǐ )。酒(jiǔ )泉(quán )太(tài )守(shǒu )辛(xīn )武(wǔ )贤(xián )奏(zòu )言(yán ):“郡(jùn )兵(bīng )皆(jiē )屯(tún )备(bèi )南(nán )山(shān ),北(běi )边(biān )空(kōng )虚(xū ),势(shì )不(bú )可(kě )久(jiǔ )。若(ruò )至(zhì )秋(qiū )冬(dōng )乃(nǎi )进(jìn )兵(bīng ),此(cǐ )虏(lǔ )在(zài )境(jìng )外(wài )之(zhī )册(cè )。今(jīn )虏(lǔ )朝(cháo )夕(xī )为(wéi )寇(kòu ),土(tǔ )地(dì )寒(hán )苦(kǔ ),汉(hàn )马(mǎ )不(bú )耐(nài )冬(dōng ),不(bú )如(rú )以(yǐ )七(qī )月(yuè )上(shàng )旬(xún )赍(jī )三(sān )十(shí )日(rì )粮(liáng ),分(fèn )兵(bīng )出(chū )张(zhāng )掖(yè )、酒(jiǔ )泉(quán ),合(hé )击(jī )罕(hǎn )、幵(jiān )在(zài )鲜(xiān )水(shuǐ )上(shàng )者(zhě )。虽(suī )不(bú )能(néng )尽(jìn )诛(zhū ),但(dàn )夺(duó )其(qí )畜(chù )产(chǎn ),虏(lǔ )其(qí )妻(qī )子(zǐ ),复(fù )引(yǐn )兵(bīng )还(hái )。冬(dōng )复(fù )击(jī )之(zhī ),大(dà )兵(bīng )仍(réng )出(chū ),虏(lǔ )必(bì )震(zhèn )坏(huài )。”

天(tiān )子(zǐ )下(xià )其(qí )书(shū )充(chōng )国(guó ),令(lìng )议(yì )之(zhī )。充(chōng )国(guó )以(yǐ )为(wéi ):“一(yī )马(mǎ )自(zì )负(fù )三(sān )十(shí )日(rì )食(shí ),为(wéi )米(mǐ )二(èr )斛(hú )四(sì )斗(dòu ),麦(mài )八(bā )斛(hú ),又(yòu )有(yǒu )衣(yī )装(zhuāng )、兵(bīng )器(qì ),难(nán )以(yǐ )追(zhuī )逐(zhú )。虏(lǔ )必(bì )商(shāng )军(jūn )进(jìn )退(tuì ),稍(shāo )引(yǐn )去(qù ),逐(zhú )水(shuǐ )草(cǎo ),入(rù )山(shān )林(lín )。随(suí )而(ér )深(shēn )入(rù ),虏(lǔ )即(jí )据(jù )前(qián )险(xiǎn ),守(shǒu )后(hòu )厄(è ),以(yǐ )绝(jué )粮(liáng )道(dào ),必(bì )有(yǒu )伤(shāng )危(wēi )之(zhī )忧(yōu ),为(wéi )夷(yí )狄(dí )笑(xiào ),千(qiān )载(zǎi )不(bú )可(kě )复(fù )。而(ér )武(wǔ )贤(xián )以(yǐ )为(wéi )可(kě )夺(duó )其(qí )畜(chù )产(chǎn ),虏(lǔ )其(qí )妻(qī )子(zǐ ),此(cǐ )殆(dài )空(kōng )言(yán ),非(fēi )至(zhì )计(jì )也(yě )。先(xiān )零(líng )首(shǒu )为(wéi )畔(pàn )逆(nì ),它(tā )种(zhǒng )劫(jié )略(luè ),故(gù )臣(chén )愚(yú )册(cè ),欲(yù )捐(juān )罕(hǎn )、幵(jiān )闇(ān )昧(mèi )之(zhī )过(guò ),隐(yǐn )而(ér )勿(wù )章(zhāng ),先(xiān )行(háng )先(xiān )零(líng )之(zhī )诛(zhū )以(yǐ )震(zhèn )动(dòng )之(zhī ),宜(yí )悔(huǐ )过(guò )反(fǎn )善(shàn ),因(yīn )赦(shè )其(qí )罪(zuì ),选(xuǎn )择(zé )良(liáng )吏(lì )知(zhī )其(qí )俗(sú )者(zhě ),拊(fǔ )循(xún )和(hé )辑(jí )。此(cǐ )全(quán )师(shī )保(bǎo )胜(shèng )安(ān )边(biān )之(zhī )册(cè )。”天(tiān )子(zǐ )下(xià )其(qí )书(shū ),公(gōng )卿(qīng )议(yì )者(zhě )咸(xián )以(yǐ )为(wéi )“先(xiān )零(líng )兵(bīng )盛(shèng )而(ér )负(fù )罕(hǎn )、幵(jiān )之(zhī )助(zhù )。不(bú )先(xiān )破(pò )罕(hǎn )、幵(jiān ),先(xiān )零(líng )未(wèi )可(kě )图(tú )也(yě )。”上(shàng )乃(nǎi )拜(bài )侍(shì )中(zhōng )许(xǔ )寿(shòu )为(wéi )强(qiáng )弩(nǔ )将(jiāng )军(jūn ),即(jí )拜(bài )酒(jiǔ )泉(quán )太(tài )守(shǒu )武(wǔ )贤(xián )为(wéi )破(pò )羌(qiāng )将(jiāng )军(jūn ),赐(cì )玺(xǐ )书(shū )嘉(jiā )纳(nà )其(qí )册(cè )。以(yǐ )书(shū )敕(chì )让(ràng )充(chōng )国(guó )曰(yuē ):“今(jīn )转(zhuǎn )输(shū )并(bìng )起(qǐ ),百(bǎi )姓(xìng )烦(fán )扰(rǎo ),将(jiāng )军(jūn )将(jiāng )万(wàn )馀(yú )之(zhī )众(zhòng ),不(bú )早(zǎo )及(jí )秋(qiū )共(gòng )水(shuǐ )草(cǎo )之(zhī )利(lì ),争(zhēng )其(qí )畜(chù )食(shí ),欲(yù )至(zhì )冬(dōng ),虏(lǔ )皆(jiē )当(dāng )畜(chù )食(shí ),多(duō )臧(zāng )匿(nì )山(shān )中(zhōng ),依(yī )险(xiǎn )阻(zǔ ),将(jiāng )军(jūn )士(shì )寒(hán ),手(shǒu )足(zú )皲(jūn )瘃(zhú ),宁(níng )有(yǒu )利(lì )哉(zāi )!将(jiāng )军(jūn )不(bú )念(niàn )中(zhōng )国(guó )之(zhī )费(fèi ),欲(yù )以(yǐ )岁(suì )数(shù )而(ér )胜(shèng )敌(dí ),将(jiāng )军(jūn )谁(shuí )不(bú )乐(lè )此(cǐ )者(zhě )!今(jīn )诏(zhào )破(pò )羌(qiāng )将(jiāng )军(jūn )武(wǔ )贤(xián )等(děng )将(jiāng )兵(bīng ),以(yǐ )七(qī )月(yuè )击(jī )罕(hǎn )羌(qiāng )。将(jiāng )军(jūn )其(qí )引(yǐn )兵(bīng )并(bìng )进(jìn ),勿(wù )复(fù )有(yǒu )疑(yí )!”

充(chōng )国(guó )上(shàng )书(shū )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )前(qián )幸(xìng )赐(cì )书(shū ),欲(yù )使(shǐ )人(rén )谕(yù )罕(hǎn ),以(yǐ )大(dà )军(jūn )当(dāng )至(zhì ),汉(hàn )不(bú )诛(zhū )罕(hǎn ),以(yǐ )解(jiě )其(qí )谋(móu )。臣(chén )故(gù )遣(qiǎn )幵(jiān )豪(háo )雕(diāo )库(kù )宣(xuān )天(tiān )子(zǐ )至(zhì )德(dé );罕(hǎn )、幵(jiān )之(zhī )属(shǔ )皆(jiē )闻(wén )知(zhī )明(míng )诏(zhào )。今(jīn )先(xiān )零(líng )羌(qiāng )杨(yáng )玉(yù )阻(zǔ )石(shí )山(shān )木(mù ),候(hòu )便(biàn )为(wéi )寇(kòu ),罕(hǎn )羌(qiāng )未(wèi )有(yǒu )所(suǒ )犯(fàn ),乃(nǎi )置(zhì )先(xiān )零(líng ),先(xiān )击(jī )罕(hǎn ),释(shì )有(yǒu )罪(zuì ),诛(zhū )无(wú )辜(gū ),起(qǐ )壹(yī )难(nán ),就(jiù )两(liǎng )害(hài ),诚(chéng )非(fēi )陛(bì )下(xià )本(běn )计(jì )也(yě )。臣(chén )闻(wén )兵(bīng )法(fǎ ):‘攻(gōng )不(bú )足(zú )者(zhě )守(shǒu )有(yǒu )馀(yú )。’又(yòu )曰(yuē ):‘善(shàn )战(zhàn )者(zhě )致(zhì )人(rén ),不(bú )致(zhì )于(yú )人(rén )。’今(jīn )罕(hǎn )羌(qiāng )欲(yù )为(wéi )敦(dūn )煌(huáng )、酒(jiǔ )泉(quán )寇(kòu ),宜(yí )饬(chì )兵(bīng )马(mǎ ),练(liàn )战(zhàn )士(shì ),以(yǐ )须(xū )其(qí )至(zhì )。坐(zuò )得(dé )致(zhì )敌(dí )之(zhī )术(shù ),以(yǐ )逸(yì )击(jī )劳(láo ),取(qǔ )胜(shèng )之(zhī )道(dào )也(yě )。今(jīn )恐(kǒng )二(èr )郡(jùn )兵(bīng )少(shǎo ),不(bú )足(zú )以(yǐ )守(shǒu ),而(ér )发(fā )之(zhī )行(háng )攻(gōng ),释(shì )致(zhì )虏(lǔ )之(zhī )术(shù )而(ér )从(cóng )为(wéi )虏(lǔ )所(suǒ )致(zhì )之(zhī )道(dào ),臣(chén )愚(yú )以(yǐ )为(wéi )不(bú )便(biàn )。先(xiān )零(líng )羌(qiāng )欲(yù )为(wéi )背(bèi )畔(pàn ),故(gù )与(yǔ )罕(hǎn )、幵(jiān )解(jiě )仇(chóu )结(jié )约(yuē ),然(rán )其(qí )私(sī )心(xīn )不(bú )能(néng )无(wú )恐(kǒng )汉(hàn )兵(bīng )而(ér )罕(hǎn )、幵(jiān )背(bèi )之(zhī )也(yě )。臣(chén )愚(yú )以(yǐ )为(wéi )其(qí )计(jì )常(cháng )欲(yù )先(xiān )赴(fù )罕(hǎn )、幵(jiān )之(zhī )急(jí )以(yǐ )坚(jiān )其(qí )约(yuē )。先(xiān )击(jī )罕(hǎn )羌(qiāng ),先(xiān )零(líng )必(bì )助(zhù )之(zhī )。今(jīn )虏(lǔ )马(mǎ )肥(féi )、粮(liáng )食(shí )方(fāng )饶(ráo ),击(jī )之(zhī )恐(kǒng )不(bú )能(néng )伤(shāng )害(hài ),适(shì )使(shǐ )先(xiān )零(líng )得(dé )施(shī )德(dé )于(yú )罕(hǎn )羌(qiāng ),坚(jiān )其(qí )约(yuē ),合(hé )其(qí )党(dǎng )。虏(lǔ )交(jiāo )坚(jiān )党(dǎng ),合(hé )精(jīng )兵(bīng )二(èr )万(wàn )馀(yú )人(rén ),迫(pò )胁(xié )诸(zhū )小(xiǎo )种(zhǒng ),附(fù )著(zhe )者(zhě )稍(shāo )众(zhòng ),莫(mò )须(xū )之(zhī )属(shǔ )不(bú )轻(qīng )得(dé )离(lí )也(yě )。如(rú )是(shì ),虏(lǔ )兵(bīng )浸(jìn )多(duō ),诛(zhū )之(zhī )用(yòng )力(lì )数(shù )倍(bèi )。臣(chén )恐(kǒng )国(guó )家(jiā )忧(yōu )累(lèi ),由(yóu )十(shí )年(nián )数(shù ),不(bú )二(èr )三(sān )岁(suì )而(ér )已(yǐ )。于(yú )臣(chén )之(zhī )计(jì ),先(xiān )诛(zhū )先(xiān )零(líng )已(yǐ ),则(zé )罕(hǎn )、幵(jiān )之(zhī )属(shǔ )不(bú )烦(fán )兵(bīng )而(ér )服(fú )矣(yǐ )。先(xiān )零(líng )已(yǐ )诛(zhū )而(ér )罕(hǎn )、幵(jiān )不(bú )服(fú ),涉(shè )正(zhèng )月(yuè )击(jī )之(zhī ),得(dé )计(jì )之(zhī )理(lǐ ),又(yòu )其(qí )时(shí )也(yě )。以(yǐ )今(jīn )进(jìn )兵(bīng ),诚(chéng )不(bú )见(jiàn )其(qí )利(lì )。”戊(wù )申(shēn ),充(chōng )国(guó )上(shàng )奏(zòu )。秋(qiū ),七(qī )月(yuè ),甲(jiǎ )寅(yín ),玺(xǐ )书(shū )报(bào ),从(cóng )充(chōng )国(guó )计(jì )焉(yān )。

充(chōng )国(guó )乃(nǎi )引(yǐn )兵(bīng )至(zhì )先(xiān )零(líng )在(zài )所(suǒ )。虏(lǔ )久(jiǔ )屯(tún )聚(jù ),懈(xiè )驰(chí ),望(wàng )见(jiàn )大(dà )军(jūn ),弃(qì )车(chē )重(zhòng ),欲(yù )渡(dù )湟(huáng )水(shuǐ ),道(dào )厄(è )罕(hǎn );充(chōng )国(guó )徐(xú )行(háng )驱(qū )之(zhī )。或(huò )曰(yuē ):“逐(zhú )利(lì )行(háng )迟(chí )。”充(chōng )国(guó )曰(yuē ):“此(cǐ )穷(qióng )寇(kòu ),不(bú )可(kě )迫(pò )也(yě )。缓(huǎn )之(zhī )则(zé )走(zǒu )不(bú )顾(gù ),急(jí )之(zhī )则(zé )还(hái )致(zhì )死(sǐ )。”诸(zhū )校(xiào )皆(jiē )曰(yuē ):“善(shàn )。”虏(lǔ )赴(fù )水(shuǐ )溺(nì )死(sǐ )者(zhě )数(shù )百(bǎi )。降(jiàng )及(jí )斩(zhǎn )首(shǒu )五(wǔ )百(bǎi )馀(yú )人(rén )。虏(lǔ )马(mǎ )、牛(niú )、羊(yáng )十(shí )万(wàn )馀(yú )头(tóu ),车(chē )四(sì )千(qiān )馀(yú )两(liǎng )。兵(bīng )至(zhì )罕(hǎn )地(dì ),令(lìng )军(jūn )毋(wú )燔(fán )聚(jù )落(luò )、刍(chú )牧(mù )田(tián )中(zhōng )。罕(hǎn )羌(qiāng )闻(wén )之(zhī ),喜(xǐ )曰(yuē ):“汉(hàn )果(guǒ )不(bú )击(jī )我(wǒ )矣(yǐ )!”豪(háo )靡(mí )忘(wàng )使(shǐ )人(rén )来(lái )言(yán ):“愿(yuàn )得(dé )还(hái )复(fù )故(gù )地(dì )。”充(chōng )国(guó )以(yǐ )闻(wén ),未(wèi )报(bào )。靡(mí )忘(wàng )来(lái )自(zì )归(guī ),充(chōng )国(guó )赐(cì )饮(yǐn )食(shí ),遣(qiǎn )还(hái )谕(yù )种(zhǒng )人(rén )。护(hù )军(jūn )以(yǐ )下(xià )皆(jiē )争(zhēng )之(zhī )曰(yuē ):“此(cǐ )反(fǎn )虏(lǔ ),不(bú )可(kě )擅(shàn )遣(qiǎn )!”充(chōng )国(guó )曰(yuē ):“诸(zhū )君(jūn )但(dàn )欲(yù )便(biàn )文(wén )自(zì )营(yíng ),非(fēi )为(wéi )公(gōng )家(jiā )忠(zhōng )计(jì )也(yě )!”语(yǔ )未(wèi )卒(zú ),玺(xǐ )书(shū )报(bào ),令(lìng )靡(mí )忘(wàng )以(yǐ )赎(shú )论(lùn )。后(hòu )罕(hǎn )竟(jìng )不(bú )烦(fán )兵(bīng )而(ér )下(xià )。

上(shàng )诏(zhào )破(pò )羌(qiāng )、强(qiáng )弩(nǔ )将(jiāng )军(jūn )诣(yì )屯(tún )所(suǒ ),以(yǐ )十(shí )二(èr )月(yuè )与(yǔ )充(chōng )国(guó )合(hé ),进(jìn )击(jī )先(xiān )零(líng )。时(shí )羌(qiāng )降(jiàng )者(zhě )万(wàn )馀(yú )人(rén )矣(yǐ ),充(chōng )国(guó )度(dù )其(qí )必(bì )坏(huài ),欲(yù )罢(bà )骑(qí )兵(bīng ),屯(tún )田(tián )以(yǐ )待(dài )其(qí )敝(bì )。作(zuò )奏(zòu )未(wèi )上(shàng ),会(huì )得(dé )进(jìn )兵(bīng )玺(xǐ )书(shū ),充(chōng )国(guó )子(zǐ )中(zhōng )郎(láng )将(jiāng )卬(áng )惧(jù ),使(shǐ )客(kè )谏(jiàn )充(chōng )国(guó )曰(yuē ):“诚(chéng )令(lìng )兵(bīng )出(chū ),破(pò )军(jūn )杀(shā )将(jiāng ),以(yǐ )倾(qīng )国(guó )家(jiā ),将(jiāng )军(jūn )守(shǒu )之(zhī )可(kě )也(yě )。即(jí )利(lì )与(yǔ )病(bìng ),又(yòu )何(hé )足(zú )争(zhēng )?一(yī )旦(dàn )不(bú )合(hé )上(shàng )意(yì ),遣(qiǎn )绣(xiù )衣(yī )来(lái )责(zé )将(jiāng )军(jūn ),将(jiāng )军(jūn )之(zhī )身(shēn )不(bú )能(néng )自(zì )保(bǎo ),何(hé )国(guó )家(jiā )之(zhī )安(ān )!”充(chōng )国(guó )汉(hàn )曰(yuē ):“是(shì )何(hé )言(yán )之(zhī )不(bú )忠(zhōng )也(yě )!本(běn )用(yòng )吾(wú )言(yán ),羌(qiāng )虏(lǔ )得(dé )至(zhì )是(shì )邪(xié )!往(wǎng )者(zhě )举(jǔ )可(kě )先(xiān )行(háng )羌(qiāng )者(zhě ),吾(wú )举(jǔ )辛(xīn )武(wǔ )贤(xián );丞(chéng )相(xiàng )御(yù )史(shǐ )复(fù )白(bái )遣(qiǎn )义(yì )渠(qú )安(ān )国(guó ),竟(jìng )沮(jǔ )败(bài )羌(qiāng )。金(jīn )城(chéng )、湟(huáng )中(zhōng )谷(gǔ )斛(hú )八(bā )钱(qián ),吾(wú )谓(wèi )耿(gěng )中(zhōng )丞(chéng ):‘籴(dí )三(sān )百(bǎi )万(wàn )斛(hú )谷(gǔ ),羌(qiāng )人(rén )不(bú )敢(gǎn )动(dòng )矣(yǐ )!’耿(gěng )中(zhōng )丞(chéng )请(qǐng )籴(dí )百(bǎi )万(wàn )斛(hú ),乃(nǎi )得(dé )四(sì )十(shí )万(wàn )斛(hú )耳(ěr );义(yì )渠(qú )再(zài )使(shǐ )且(qiě )费(fèi )其(qí )半(bàn )。失(shī )此(cǐ )二(èr )册(cè ),羌(qiāng )人(rén )致(zhì )敢(gǎn )为(wéi )逆(nì )。失(shī )之(zhī )毫(háo )厘(lí ),差(chà )以(yǐ )千(qiān )里(lǐ ),是(shì )既(jì )然(rán )矣(yǐ )。今(jīn )兵(bīng )久(jiǔ )不(bú )决(jué ),四(sì )夷(yí )卒(zú )有(yǒu )动(dòng )摇(yáo ),相(xiàng )因(yīn )而(ér )起(qǐ ),虽(suī )有(yǒu )知(zhī )者(zhě )不(bú )能(néng )善(shàn )其(qí )后(hòu ),羌(qiāng )独(dú )足(zú )忧(yōu )邪(xié )?吾(wú )固(gù )以(yǐ )死(sǐ )守(shǒu )之(zhī ),明(míng )主(zhǔ )可(kě )为(wéi )忠(zhōng )言(yán )。”

遂(suí )上(shàng )屯(tún )田(tián )奏(zòu )曰(yuē ):“臣(chén )所(suǒ )将(jiāng )吏(lì )士(shì )、马(mǎ )牛(niú )食(shí )所(suǒ )用(yòng )粮(liáng )谷(gǔ )、茭(jiāo )稾(gǎo ),调(diào )度(dù )甚(shèn )广(guǎng ),难(nán )久(jiǔ )不(bú )解(jiě ),役(yì )不(bú )息(xī ),恐(kǒng )生(shēng )它(tā )变(biàn ),为(wéi )明(míng )主(zhǔ )忧(yōu ),诚(chéng )非(fēi )素(sù )定(dìng )庙(miào )胜(shèng )之(zhī )册(cè )。且(qiě )羌(qiāng )易(yì )以(yǐ )计(jì )破(pò ),难(nán )用(yòng )兵(bīng )碎(suì )也(yě ),故(gù )臣(chén )愚(yú )心(xīn )以(yǐ )为(wéi )击(jī )之(zhī )不(bú )便(biàn )!计(jì )度(dù )临(lín )羌(qiāng )东(dōng )至(zhì )浩(hào )亹(wěi ),羌(qiāng )虏(lǔ )故(gù )田(tián )及(jí )公(gōng )田(tián ),民(mín )所(suǒ )未(wèi )垦(kěn ),可(kě )二(èr )千(qiān )顷(qǐng )以(yǐ )上(shàng ),其(qí )间(jiān )邮(yóu )亭(tíng )多(duō )坏(huài )败(bài )者(zhě )。臣(chén )前(qián )部(bù )士(shì )入(rù )山(shān ),伐(fá )林(lín )木(mù )六(liù )万(wàn )馀(yú )枚(méi ),在(zài )水(shuǐ )次(cì )。臣(chén )愿(yuàn )罢(bà )骑(qí )兵(bīng ),留(liú )步(bù )兵(bīng )万(wàn )二(èr )百(bǎi )八(bā )十(shí )一(yī )人(rén ),分(fèn )屯(tún )要(yào )害(hài )处(chù ),冰(bīng )解(jiě )漕(cáo )下(xià ),缮(shàn )乡(xiāng )亭(tíng ),浚(xùn )沟(gōu )渠(qú ),治(zhì )湟(huáng )峡(xiá )以(yǐ )西(xī )道(dào )桥(qiáo )七(qī )十(shí )所(suǒ ),令(lìng )可(kě )至(zhì )鲜(xiān )水(shuǐ )左(zuǒ )右(yòu )。田(tián )事(shì )出(chū ),赋(fù )人(rén )二(èr )十(shí )畮(mǔ );至(zhì )四(sì )月(yuè )草(cǎo )生(shēng ),发(fā )郡(jùn )骑(qí )及(jí )属(shǔ )国(guó )胡(hú )骑(qí )各(gè )千(qiān ),就(jiù )草(cǎo )为(wéi )田(tián )者(zhě )游(yóu )兵(bīng ),以(yǐ )充(chōng )入(rù )金(jīn )城(chéng )郡(jùn ),益(yì )积(jī )畜(chù ),省(shěng )大(dà )费(fèi )。今(jīn )大(dà )司(sī )农(nóng )所(suǒ )转(zhuǎn )谷(gǔ )至(zhì )者(zhě ),足(zú )支(zhī )万(wàn )人(rén )一(yī )岁(suì )食(shí ),谨(jǐn )上(shàng )田(tián )处(chù )及(jí )器(qì )用(yòng )簿(bù )。”

上(shàng )报(bào )曰(yuē ):“即(jí )如(rú )将(jiāng )军(jūn )之(zhī )计(jì ),虏(lǔ )当(dāng )何(hé )时(shí )伏(fú )诛(zhū )?兵(bīng )当(dāng )何(hé )时(shí )得(dé )决(jué )?孰(shú )计(jì )其(qí )便(biàn ),复(fù )奏(zòu )。”

充(chōng )国(guó )上(shàng )状(zhuàng )曰(yuē ):“臣(chén )闻(wén )帝(dì )王(wáng )之(zhī )兵(bīng ),以(yǐ )全(quán )取(qǔ )胜(shèng ),是(shì )以(yǐ )贵(guì )谋(móu )而(ér )贱(jiàn )战(zhàn )。‘百(bǎi )战(zhàn )而(ér )百(bǎi )胜(shèng ),非(fēi )善(shàn )之(zhī )善(shàn )者(zhě )也(yě ),故(gù )先(xiān )为(wéi )不(bú )可(kě )胜(shèng )以(yǐ )待(dài )敌(dí )之(zhī )可(kě )胜(shèng )。’蛮(mán )夷(yí )习(xí )俗(sú )虽(suī )殊(shū )于(yú )礼(lǐ )义(yì )之(zhī )国(guó ),然(rán )其(qí )欲(yù )避(bì )害(hài )就(jiù )利(lì ),爱(ài )亲(qīn )戚(qī ),畏(wèi )死(sǐ )亡(wáng ),一(yī )也(yě )。今(jīn )虏(lǔ )亡(wáng )其(qí )美(měi )地(dì )荐(jiàn )草(cǎo ),愁(chóu )于(yú )寄(jì )托(tuō ),远(yuǎn )遁(dùn ),骨(gǔ )肉(ròu )心(xīn )离(lí ),人(rén )有(yǒu )畔(pàn )志(zhì )。而(ér )明(míng )主(zhǔ )班(bān )师(shī )罢(bà )兵(bīng ),万(wàn )人(rén )留(liú )田(tián ),顺(shùn )天(tiān )时(shí ),因(yīn )地(dì )利(lì ),以(yǐ )待(dài )可(kě )胜(shèng )之(zhī )虏(lǔ ),虽(suī )未(wèi )即(jí )伏(fú )辜(gū ),兵(bīng )决(jué )可(kě )期(qī )月(yuè )而(ér )望(wàng ),羌(qiāng )虏(lǔ )瓦(wǎ )解(jiě ),前(qián )后(hòu )降(jiàng )者(zhě )万(wàn )七(qī )百(bǎi )馀(yú )人(rén ),及(jí )受(shòu )言(yán )去(qù )者(zhě )凡(fán )七(qī )十(shí )辈(bèi ),此(cǐ )坐(zuò )支(zhī )解(jiě )羌(qiāng )虏(lǔ )之(zhī )具(jù )也(yě )。臣(chén )谨(jǐn )条(tiáo )不(bú )出(chū )兵(bīng )留(liú )田(tián )便(biàn )宜(yí )十(shí )二(èr )事(shì ):步(bù )兵(bīng )九(jiǔ )校(xiào )、吏(lì )士(shì )万(wàn )人(rén )留(liú )屯(tún ),以(yǐ )为(wéi )武(wǔ )备(bèi ),因(yīn )田(tián )致(zhì )谷(gǔ ),威(wēi )德(dé )并(bìng )行(háng ),一(yī )也(yě )。又(yòu )因(yīn )排(pái )折(shé )羌(qiāng )虏(lǔ ),令(lìng )不(bú )得(dé )归(guī )肥(féi )饶(ráo )之(zhī )地(dì ),贫(pín )破(pò )其(qí )众(zhòng ),以(yǐ )成(chéng )羌(qiāng )虏(lǔ )相(xiàng )畔(pàn )之(zhī )渐(jiàn ),二(èr )也(yě )。居(jū )民(mín )得(dé )并(bìng )田(tián )作(zuò ),不(bú )失(shī )农(nóng )业(yè ),三(sān )也(yě )。军(jūn )马(mǎ )一(yī )月(yuè )之(zhī )食(shí ),度(dù )支(zhī )田(tián )士(shì )一(yī )岁(suì ),罢(bà )骑(qí )兵(bīng )以(yǐ )省(shěng )大(dà )费(fèi ),四(sì )也(yě )。至(zhì )春(chūn ),省(shěng )甲(jiǎ )士(shì )卒(zú ),循(xún )河(hé )、湟(huáng )漕(cáo )谷(gǔ )至(zhì )临(lín )羌(qiāng ),以(yǐ )示(shì )羌(qiāng )虏(lǔ ),扬(yáng )威(wēi )武(wǔ ),传(chuán )世(shì )折(shé )冲(chōng )之(zhī )具(jù ),五(wǔ )也(yě )。以(yǐ )闲(xián )暇(xiá )时(shí ),下(xià )先(xiān )所(suǒ )伐(fá )材(cái ),缮(shàn )治(zhì )邮(yóu )亭(tíng ),充(chōng )入(rù )金(jīn )城(chéng ),六(liù )也(yě )。兵(bīng )出(chū ),乘(chéng )危(wēi )徼(jiǎo )幸(xìng ),不(bú )出(chū ),令(lìng )反(fǎn )畔(pàn )之(zhī )虏(lǔ )窜(cuàn )于(yú )风(fēng )寒(hán )之(zhī )地(dì ),离(lí )霜(shuāng )露(lù )、疾(jí )疫(yì )、瘃(zhú )堕(duò )之(zhī )患(huàn ),坐(zuò )得(dé )必(bì )胜(shèng )之(zhī )道(dào ),七(qī )也(yě )。无(wú )经(jīng )阻(zǔ )、远(yuǎn )追(zhuī )、死(sǐ )伤(shāng )之(zhī )害(hài ),八(bā )也(yě )。内(nèi )不(bú )损(sǔn )威(wēi )武(wǔ )之(zhī )重(zhòng ),外(wài )不(bú )令(lìng )虏(lǔ )得(dé )乘(chéng )间(jiān )之(zhī )势(shì ),九(jiǔ )也(yě )。又(yòu )亡(wáng )惊(jīng )动(dòng )河(hé )南(nán )大(dà )幵(jiān )使(shǐ )生(shēng )它(tā )变(biàn )之(zhī )忧(yōu ),十(shí )也(yě )。治(zhì )隍(huáng )峡(xiá )中(zhōng )道(dào )桥(qiáo ),令(lìng )可(kě )至(zhì )鲜(xiān )水(shuǐ )以(yǐ )制(zhì )西(xī )域(yù ),伸(shēn )威(wēi )千(qiān )里(lǐ ),从(cóng )枕(zhěn )席(xí )上(shàng )过(guò )师(shī ),十(shí )一(yī )也(yě )。大(dà )费(fèi )既(jì )省(shěng ),繇(yáo )役(yì )豫(yù )息(xī ),以(yǐ )戒(jiè )不(bú )虞(yú ),十(shí )二(èr )也(yě )。留(liú )屯(tún )田(tián )得(dé )十(shí )二(èr )便(biàn ),出(chū )兵(bīng )失(shī )十(shí )二(èr )利(lì ),唯(wéi )明(míng )诏(zhào )采(cǎi )择(zé )!”

上(shàng )复(fù )赐(cì )报(bào )曰(yuē ):“兵(bīng )决(jué )可(kě )期(qī )月(yuè )而(ér )望(wàng )者(zhě ),谓(wèi )今(jīn )冬(dōng )邪(xié ),谓(wèi )何(hé )时(shí )也(yě )?将(jiāng )军(jūn )独(dú )不(bú )计(jì )虏(lǔ )闻(wén )兵(bīng )颇(pō )罢(bà ),且(qiě )丁(dīng )壮(zhuàng )相(xiàng )聚(jù ),攻(gōng )扰(rǎo )田(tián )者(zhě )及(jí )道(dào )上(shàng )屯(tún )兵(bīng ),复(fù )杀(shā )略(luè )人(rén )民(mín ),将(jiāng )何(hé )以(yǐ )止(zhǐ )之(zhī )?将(jiāng )军(jūn )孰(shú )计(jì )复(fù )奏(zòu )!”

充(chōng )国(guó )复(fù )奏(zòu )曰(yuē ):“臣(chén )闻(wén )兵(bīng )以(yǐ )计(jì )为(wéi )本(běn ),故(gù )多(duō )算(suàn )胜(shèng )少(shǎo )算(suàn )。先(xiān )零(líng )羌(qiāng )精(jīng )兵(bīng ),今(jīn )馀(yú )不(bú )过(guò )七(qī )八(bā )千(qiān )人(rén ),失(shī )地(dì )远(yuǎn )客(kè )分(fèn )散(sàn ),饥(jī )冻(dòng )畔(pàn )还(hái )者(zhě )不(bú )绝(jué )。臣(chén )愚(yú )以(yǐ )为(wéi )虏(lǔ )破(pò )坏(huài )可(kě )日(rì )月(yuè )冀(jì ),远(yuǎn )在(zài )来(lái )春(chūn ),故(gù )曰(yuē )兵(bīng )决(jué )可(kě )期(qī )月(yuè )而(ér )望(wàng )。窃(qiè )见(jiàn )北(běi )边(biān )自(zì )敦(dūn )煌(huáng )至(zhì )辽(liáo )东(dōng )万(wàn )一(yī )千(qiān )五(wǔ )百(bǎi )馀(yú )里(lǐ ),乘(chéng )塞(sāi )列(liè )地(dì )有(yǒu )吏(lì )卒(zú )数(shù )千(qiān )人(rén ),虏(lǔ )数(shù )以(yǐ )大(dà )众(zhòng )攻(gōng )之(zhī )而(ér )不(bú )能(néng )害(hài )。今(jīn )骑(qí )兵(bīng )虽(suī )罢(bà ),虏(lǔ )见(jiàn )屯(tún )田(tián )之(zhī )士(shì )精(jīng )兵(bīng )万(wàn )人(rén ),从(cóng )今(jīn )尽(jìn )三(sān )月(yuè ),虏(lǔ )马(mǎ )羸(léi )瘦(shòu ),必(bì )不(bú )敢(gǎn )捐(juān )其(qí )妻(qī )子(zǐ )于(yú )它(tā )种(zhǒng )中(zhōng ),远(yuǎn )涉(shè )山(shān )河(hé )而(ér )来(lái )为(wéi )寇(kòu );亦(yì )不(bú )敢(gǎn )将(jiāng )其(qí )累(lèi )重(zhòng ),还(hái )归(guī )故(gù )地(dì )。是(shì )臣(chén )之(zhī )愚(yú )计(jì )所(suǒ )以(yǐ )度(dù )虏(lǔ )且(qiě )必(bì )瓦(wǎ )解(jiě )其(qí )处(chù ),不(bú )战(zhàn )而(ér )自(zì )破(pò )之(zhī )册(cè )也(yě )。至(zhì )于(yú )虏(lǔ )小(xiǎo )寇(kòu )盗(dào ),时(shí )杀(shā )人(rén )民(mín ),其(qí )原(yuán )未(wèi )可(kě )卒(zú )禁(jìn )。臣(chén )闻(wén )战(zhàn )不(bú )必(bì )胜(shèng ),不(bú )苟(gǒu )接(jiē )刃(rèn );攻(gōng )不(bú )必(bì )取(qǔ ),不(bú )苟(gǒu )劳(láo )众(zhòng )。诚(chéng )令(lìng )兵(bīng )出(chū ),虽(suī )不(bú )能(néng )灭(miè )先(xiān )零(líng ),但(dàn )能(néng )令(lìng )虏(lǔ )绝(jué )不(bú )为(wéi )小(xiǎo )寇(kòu ),则(zé )出(chū )兵(bīng )可(kě )也(yě )。即(jí )今(jīn )同(tóng )是(shì ),而(ér )释(shì )坐(zuò )胜(shèng )之(zhī )道(dào ),从(cóng )乘(chéng )危(wēi )之(zhī )势(shì ),往(wǎng )终(zhōng )不(bú )见(jiàn )利(lì ),空(kōng )内(nèi )自(zì )罢(bà )敝(bì ),贬(biǎn )重(zhòng )以(yǐ )自(zì )损(sǔn ),非(fēi )所(suǒ )以(yǐ )示(shì )蛮(mán )夷(yí )也(yě )。又(yòu )大(dà )兵(bīng )一(yī )出(chū ),还(hái )不(bú )可(kě )复(fù )留(liú ),湟(huáng )中(zhōng )亦(yì )未(wèi )可(kě )空(kōng ),如(rú )是(shì ),徭(yáo )役(yì )复(fù )更(gèng )发(fā )也(yě )。臣(chén )愚(yú )以(yǐ )为(wéi )不(bú )便(biàn )。臣(chén )窃(qiè )自(zì )惟(wéi )念(niàn ):奉(fèng )诏(zhào )出(chū )塞(sāi ),引(yǐn )军(jūn )远(yuǎn )击(jī ),穷(qióng )天(tiān )子(zǐ )之(zhī )精(jīng )兵(bīng ),散(sàn )车(chē )甲(jiǎ )于(yú )山(shān )野(yě ),虽(suī )亡(wáng )尺(chǐ )寸(cùn )之(zhī )功(gōng )。偷(tōu )得(dé )避(bì )嫌(xián )之(zhī )便(biàn ),而(ér )亡(wáng )后(hòu )咎(jiù )馀(yú )责(zé ),此(cǐ )人(rén )臣(chén )不(bú )忠(zhōng )之(zhī )利(lì ),非(fēi )明(míng )主(zhǔ )社(shè )稷(jì )之(zhī )福(fú )也(yě )!”

充(chōng )国(guó )奏(zòu )每(měi )上(shàng ),辄(zhé )下(xià )公(gōng )卿(qīng )议(yì )臣(chén )。初(chū )是(shì )充(chōng )国(guó )计(jì )者(zhě )什(shí )三(sān );中(zhōng )什(shí )五(wǔ );最(zuì )后(hòu )什(shí )八(bā )。有(yǒu )诏(zhào )诘(jié )前(qián )言(yán )不(bú )便(biàn )者(zhě ),皆(jiē )顿(dùn )首(shǒu )服(fú )。魏(wèi )相(xiàng )曰(yuē ):“臣(chén )愚(yú )不(bú )习(xí )兵(bīng )事(shì )利(lì )害(hài )。后(hòu )将(jiāng )军(jūn )数(shù )画(huà )军(jūn )册(cè ),其(qí )言(yán )常(cháng )是(shì ),臣(chén )任(rèn )其(qí )计(jì )必(bì )可(kě )用(yòng )也(yě )。”上(shàng )于(yú )是(shì )报(bào )充(chōng )国(guó ),嘉(jiā )纳(nà )之(zhī );亦(yì )以(yǐ )破(pò )羌(qiāng )、强(qiáng )弩(nǔ )将(jiāng )军(jūn )数(shù )言(yán )当(dāng )击(jī ),以(yǐ )是(shì )两(liǎng )从(cóng )其(qí )计(jì ),诏(zhào )两(liǎng )将(jiāng )军(jūn )与(yǔ )中(zhōng )郎(láng )将(jiāng )卬(áng )出(chū )击(jī )。强(qiáng )弩(nǔ )出(chū ),降(jiàng )四(sì )千(qiān )馀(yú )人(rén );破(pò )羌(qiāng )斩(zhǎn )首(shǒu )二(èr )千(qiān )级(jí );中(zhōng )郎(láng )将(jiāng )卬(áng )斩(zhǎn )首(shǒu )降(jiàng )者(zhě )亦(yì )二(èr )千(qiān )馀(yú )级(jí );而(ér )充(chōng )国(guó )所(suǒ )降(jiàng )复(fù )得(dé )五(wǔ )千(qiān )馀(yú )人(rén )。诏(zhào )罢(bà )兵(bīng ),独(dú )充(chōng )国(guó )留(liú )屯(tún )田(tián )。

大(dà )司(sī )农(nóng )硃(zhū )邑(yì )卒(zú )。上(shàng )以(yǐ )其(qí )循(xún )吏(lì ),闵(mǐn )惜(xī )之(zhī ),诏(zhào )赐(cì )其(qí )子(zǐ )黄(huáng )金(jīn )百(bǎi )斤(jīn ),以(yǐ )奉(fèng )其(qí )祭(jì )祀(sì )。

是(shì )岁(suì ),前(qián )将(jiāng )军(jūn )、龙(lóng )頟(é )侯(hóu )韩(hán )增(zēng )为(wéi )大(dà )司(sī )马(mǎ )、车(chē )骑(qí )将(jiāng )军(jūn )。

丁(dīng )令(lìng )比(bǐ )三(sān )岁(suì )钞(chāo )盗(dào )匈(xiōng )奴(nú ),杀(shā )略(luè )数(shù )千(qiān )人(rén )。匈(xiōng )奴(nú )遣(qiǎn )万(wàn )馀(yú )骑(qí )往(wǎng )击(jī )之(zhī ),无(wú )所(suǒ )得(dé )。

中(zhōng )宗(zōng )孝(xiào )宣(xuān )皇(huáng )帝(dì )中(zhōng )神(shén )爵(jué )二(èr )年(nián )(辛(xīn )酉(yǒu ),公(gōng )元(yuán )前(qián )六(liù )零(líng )年(nián ))

春(chūn ),二(èr )月(yuè ),以(yǐ )凤(fèng )皇(huáng )、甘(gān )露(lù )降(jiàng )集(jí )京(jīng )师(shī ),赦(shè )天(tiān )下(xià )。

夏(xià ),五(wǔ )月(yuè ),赵(zhào )充(chōng )国(guó )奏(zòu )言(yán ):“羌(qiāng )本(běn )可(kě )五(wǔ )万(wàn )人(rén )军(jūn ),凡(fán )斩(zhǎn )首(shǒu )七(qī )千(qiān )六(liù )百(bǎi )级(jí ),降(jiàng )者(zhě )三(sān )万(wàn )一(yī )千(qiān )二(èr )百(bǎi )人(rén ),溺(nì )河(hé )湟(huáng )、饥(jī )饿(è )者(zhě )五(wǔ )六(liù )千(qiān )人(rén ),定(dìng )计(jì )遗(yí )脱(tuō )与(yǔ )煎(jiān )巩(gǒng )、黄(huáng )羝(dī )俱(jù )亡(wáng )者(zhě )不(bú )过(guò )四(sì )千(qiān )人(rén )。羌(qiāng )靡(mí )忘(wàng )等(děng )自(zì )诡(guǐ )必(bì )得(dé ),请(qǐng )罢(bà )屯(tún )兵(bīng )!”奏(zòu )可(kě )。充(chōng )国(guó )振(zhèn )旅(lǚ )而(ér )还(hái )。

所(suǒ )善(shàn )浩(hào )星(xīng )赐(cì )迎(yíng )说(shuō )充(chōng )国(guó )曰(yuē ):“众(zhòng )人(rén )皆(jiē )以(yǐ )破(pò )羌(qiāng )、强(qiáng )弩(nǔ )出(chū )击(jī ),多(duō )斩(zhǎn )首(shǒu )、生(shēng )降(jiàng ),虏(lǔ )以(yǐ )破(pò )坏(huài )。然(rán )有(yǒu )识(shí )者(zhě )以(yǐ )为(wéi )虏(lǔ )势(shì )穷(qióng )困(kùn ),兵(bīng )虽(suī )不(bú )出(chū ),必(bì )自(zì )服(fú )矣(yǐ )。将(jiāng )军(jūn )即(jí )见(jiàn ),宜(yí )归(guī )功(gōng )于(yú )二(èr )将(jiāng )军(jūn )出(chū )击(jī ),非(fēi )愚(yú )臣(chén )所(suǒ )及(jí )。如(rú )此(cǐ ),将(jiāng )军(jūn )计(jì )未(wèi )失(shī )也(yě )。”充(chōng )国(guó )曰(yuē ):“吾(wú )年(nián )老(lǎo )矣(yǐ ),爵(jué )位(wèi )已(yǐ )极(jí ),岂(qǐ )嫌(xián )伐(fá )一(yī )时(shí )事(shì )以(yǐ )欺(qī )明(míng )主(zhǔ )哉(zāi )!兵(bīng )势(shì ),国(guó )之(zhī )大(dà )事(shì ),当(dāng )为(wéi )后(hòu )法(fǎ )。老(lǎo )臣(chén )不(bú )以(yǐ )馀(yú )命(mìng )壹(yī )为(wéi )陛(bì )下(xià )明(míng )言(yán )兵(bīng )之(zhī )利(lì )害(hài ),卒(zú )死(sǐ ),谁(shuí )当(dāng )复(fù )言(yán )之(zhī )者(zhě )!”卒(zú )以(yǐ )其(qí )意(yì )对(duì )。上(shàng )然(rán )其(qí )计(jì ),罢(bà )遣(qiǎn )辛(xīn )武(wǔ )贤(xián )归(guī )酒(jiǔ )泉(quán )太(tài )守(shǒu )官(guān ),充(chōng )国(guó )复(fù )为(wéi )后(hòu )将(jiāng )军(jūn )。

秋(qiū ),羌(qiāng )若(ruò )零(líng )、离(lí )留(liú )、且(qiě )种(zhǒng )、儿(ér )库(kù )共(gòng )斩(zhǎn )先(xiān )零(líng )大(dà )豪(háo )犹(yóu )非(fēi )、杨(yáng )玉(yù )首(shǒu ),及(jí )诸(zhū )豪(háo )弟(dì )泽(zé )、阳(yáng )雕(diāo )、良(liáng )儿(ér )、靡(mí )忘(wàng )皆(jiē )帅(shuài )煎(jiān )巩(gǒng )、黄(huáng )羝(dī )之(zhī )属(shǔ )四(sì )千(qiān )馀(yú )人(rén )降(jiàng )。汉(hàn )封(fēng )若(ruò )零(líng )、弟(dì )泽(zé )二(èr )人(rén )为(wéi )帅(shuài )众(zhòng )王(wáng ),馀(yú )皆(jiē )为(wéi )侯(hóu )、为(wéi )君(jūn )。初(chū )置(zhì )金(jīn )城(chéng )属(shǔ )国(guó )以(yǐ )处(chù )降(jiàng )羌(qiāng )。诏(zhào )举(jǔ )可(kě )护(hù )羌(qiāng )校(xiào )尉(wèi )者(zhě )。时(shí )充(chōng )国(guó )病(bìng ),四(sì )府(fǔ )举(jǔ )辛(xīn )武(wǔ )贤(xián )小(xiǎo )弟(dì )汤(tāng )。充(chōng )国(guó )遽(jù )起(qǐ ),奏(zòu ):“汤(tāng )使(shǐ )酒(jiǔ ),不(bú )可(kě )典(diǎn )蛮(mán )夷(yí )。不(bú )如(rú )汤(tāng )兄(xiōng )临(lín )众(zhòng )。”时(shí )汤(tāng )已(yǐ )拜(bài )受(shòu )节(jiē ),有(yǒu )诏(zhào )更(gèng )用(yòng )临(lín )众(zhòng )。后(hòu )临(lín )众(zhòng )病(bìng )免(miǎn ),五(wǔ )府(fǔ )复(fù )举(jǔ )汤(tāng )。汤(tāng )数(shù )醉(zuì )句(jù )羌(qiāng )人(rén ),羌(qiāng )人(rén )反(fǎn )畔(pàn ),卒(zú )如(rú )充(chōng )国(guó )之(zhī )言(yán )。辛(xīn )武(wǔ )贤(xián )深(shēn )恨(hèn )充(chōng )国(guó ),上(shàng )书(shū )告(gào )中(zhōng )郎(láng )将(jiāng )卬(áng )泄(xiè )省(shěng )中(zhōng )语(yǔ ),下(xià )吏(lì ),自(zì )杀(shā )。

司(sī )隶(lì )校(xiào )尉(wèi )魏(wèi )郡(jùn )盖(gài )宽(kuān )饶(ráo ),刚(gāng )直(zhí )公(gōng )清(qīng ),数(shù )干(gàn )犯(fàn )上(shàng )意(yì )。时(shí )上(shàng )方(fāng )用(yòng )刑(xíng )法(fǎ ),任(rèn )中(zhōng )书(shū )官(guān ),宽(kuān )饶(ráo )奏(zòu )封(fēng )事(shì )曰(yuē ):“方(fāng )今(jīn )圣(shèng )道(dào )浸(jìn )微(wēi ),儒(rú )术(shù )不(bú )行(háng ),以(yǐ )刑(xíng )馀(yú )为(wéi )周(zhōu )、召(zhào ),以(yǐ )法(fǎ )律(lǜ )为(wéi )《诗(shī )》、《书(shū )》。”又(yòu )引(yǐn )《易(yì )传(chuán )》言(yán ):“五(wǔ )帝(dì )官(guān )天(tiān )下(xià ),三(sān )王(wáng )家(jiā )天(tiān )下(xià )。家(jiā )以(yǐ )传(chuán )子(zǐ )孙(sūn ),官(guān )以(yǐ )传(chuán )贤(xián )圣(shèng )。”书(shū )奏(zòu ),上(shàng )以(yǐ )为(wéi )宽(kuān )饶(ráo )怨(yuàn )谤(bàng ),下(xià )其(qí )书(shū )中(zhōng )二(èr )千(qiān )石(shí )。时(shí )执(zhí )金(jīn )吾(wú )议(yì ),以(yǐ )为(wéi )“宽(kuān )饶(ráo )旨(zhǐ )意(yì )欲(yù )求(qiú )禅(chán ),大(dà )逆(nì )不(bú )道(dào )!”谏(jiàn )大(dà )夫(fū )郑(zhèng )昌(chāng )愍(mǐn )伤(shāng )宽(kuān )饶(ráo )忠(zhōng )直(zhí )忧(yōu )国(guó ),以(yǐ )言(yán )事(shì )不(bú )当(dāng )意(yì )而(ér )为(wéi )文(wén )吏(lì )所(suǒ )诋(dǐ )挫(cuò ),上(shàng )书(shū )讼(sòng )宽(kuān )饶(ráo )曰(yuē ):“臣(chén )闻(wén )山(shān )有(yǒu )猛(měng )兽(shòu ),藜(lí )藿(huò )为(wéi )之(zhī )不(bú )采(cǎi );国(guó )有(yǒu )忠(zhōng )臣(chén ),奸(jiān )邪(xié )为(wéi )之(zhī )不(bú )起(qǐ )。司(sī )隶(lì )校(xiào )尉(wèi )宽(kuān )饶(ráo ),居(jū )不(bú )求(qiú )安(ān ),食(shí )不(bú )求(qiú )饱(bǎo );进(jìn )有(yǒu )忧(yōu )国(guó )之(zhī )心(xīn ),退(tuì )有(yǒu )死(sǐ )节(jiē )之(zhī )义(yì );上(shàng )无(wú )许(xǔ )、史(shǐ )之(zhī )属(shǔ ),下(xià )无(wú )金(jīn )、张(zhāng )之(zhī )托(tuō );职(zhí )在(zài )司(sī )察(chá ),直(zhí )道(dào )而(ér )行(háng ),多(duō )仇(chóu )少(shǎo )与(yǔ )。上(shàng )书(shū )陈(chén )国(guó )事(shì ),有(yǒu )司(sī )劾(hé )以(yǐ )大(dà )辟(pì )。臣(chén )幸(xìng )得(dé )从(cóng )大(dà )夫(fū )之(zhī )后(hòu ),官(guān )以(yǐ )谏(jiàn )为(wéi )名(míng ),不(bú )敢(gǎn )不(bú )言(yán )!”上(shàng )不(bú )听(tīng )。九(jiǔ )月(yuè ),下(xià )宽(kuān )饶(ráo )吏(lì )。宽(kuān )饶(ráo )引(yǐn )佩(pèi )刀(dāo )自(zì )刭(jǐng )北(běi )阙(què )下(xià ),众(zhòng )莫(mò )不(bú )怜(lián )之(zhī )。

匈(xiōng )奴(nú )虚(xū )闾(lǘ )权(quán )渠(qú )单(dān )于(yú )将(jiāng )十(shí )馀(yú )万(wàn )骑(qí )旁(páng )塞(sāi )猎(liè ),欲(yù )入(rù )边(biān )为(wéi )寇(kòu )。未(wèi )至(zhì ),会(huì )其(qí )民(mín )题(tí )除(chú )渠(qú )堂(táng )亡(wáng )降(jiàng )汉(hàn )言(yán )状(zhuàng ),汉(hàn )以(yǐ )为(wéi )言(yán )兵(bīng )鹿(lù )奚(xī )鹿(lù )卢(lú )侯(hóu ),而(ér )遣(qiǎn )后(hòu )将(jiāng )军(jūn )赵(zhào )充(chōng )国(guó )将(jiāng )兵(bīng )四(sì )万(wàn )馀(yú )骑(qí ),屯(tún )缘(yuán )边(biān )九(jiǔ )郡(jùn )备(bèi )虏(lǔ )。月(yuè )馀(yú ),单(dān )于(yú )病(bìng )欧(ōu )血(xuè ),因(yīn )不(bú )敢(gǎn )入(rù ),还(hái )去(qù ),即(jí )罢(bà )兵(bīng )。乃(nǎi )使(shǐ )题(tí )王(wáng )都(dōu )犁(lí )胡(hú )次(cì )等(děng )入(rù )汉(hàn )请(qǐng )和(hé )亲(qīn ),未(wèi )报(bào )。会(huì )单(dān )于(yú )死(sǐ )。虚(xū )闾(lǘ )权(quán )渠(qú )单(dān )于(yú )始(shǐ )立(lì ),而(ér )黜(chù )颛(zhuān )渠(qú )阏(è )氏(shì )。颛(zhuān )渠(qú )阏(è )氏(shì )即(jí )与(yǔ )右(yòu )贤(xián )王(wáng )屠(tú )耆(qí )堂(táng )私(sī )通(tōng ),右(yòu )贤(xián )王(wáng )会(huì )龙(lóng )城(chéng )而(ér )去(qù )。颛(zhuān )渠(qú )阏(è )氏(shì )语(yǔ )以(yǐ )单(dān )于(yú )病(bìng )甚(shèn ),且(qiě )勿(wù )远(yuǎn )。后(hòu )数(shù )日(rì ),单(dān )于(yú )死(sǐ ),用(yòng )事(shì )贵(guì )人(rén )郝(hǎo )宿(xiǔ )王(wáng )刑(xíng )未(wèi )央(yāng )使(shǐ )人(rén )号(hào )诸(zhū )王(wáng ),未(wèi )至(zhì ),颛(zhuān )渠(qú )阏(è )氏(shì )与(yǔ )其(qí )弟(dì )左(zuǒ )大(dà )将(jiāng )且(qiě )渠(qú )都(dōu )隆(lóng )奇(qí )谋(móu ),立(lì )右(yòu )贤(xián )王(wáng )为(wéi )握(wò )衍(yǎn )朐(qú )鞮(dī )单(dān )于(yú )。

握(wò )衍(yǎn )朐(qú )鞮(dī )单(dān )于(yú )者(zhě ),乌(wū )维(wéi )单(dān )于(yú )耳(ěr )孙(sūn )也(yě )。握(wò )衍(yǎn )朐(qú )鞮(dī )单(dān )于(yú )立(lì ),凶(xiōng )恶(è ),杀(shā )刑(xíng )未(wèi )央(yāng )等(děng )而(ér )任(rèn )用(yòng )都(dōu )隆(lóng )奇(qí ),又(yòu )尽(jìn )免(miǎn )虚(xū )闾(lǘ )权(quán )渠(qú )子(zǐ )弟(dì )近(jìn )亲(qīn )而(ér )自(zì )以(yǐ )其(qí )子(zǐ )弟(dì )代(dài )之(zhī )。虚(xū )闾(lǘ )权(quán )渠(qú )单(dān )于(yú )子(zǐ )稽(jī )侯(hóu )犭(fǎn )册(cè )既(jì )不(bú )得(dé )立(lì ),亡(wáng )归(guī )妻(qī )父(fù )乌(wū )禅(chán )幕(mù )。乌(wū )禅(chán )幕(mù )者(zhě ),本(běn )康(kāng )居(jū )、乌(wū )孙(sūn )间(jiān )小(xiǎo )国(guó ),数(shù )见(jiàn )侵(qīn )暴(bào ),率(lǜ )其(qí )众(zhòng )数(shù )千(qiān )人(rén )降(jiàng )匈(xiōng )奴(nú ),狐(hú )鹿(lù )姑(gū )单(dān )于(yú )以(yǐ )其(qí )弟(dì )子(zǐ )日(rì )逐(zhú )王(wáng )姊(zǐ )妻(qī )之(zhī ),使(shǐ )长(zhǎng )其(qí )众(zhòng ),居(jū )右(yòu )地(dì )。日(rì )逐(zhú )王(wáng )先(xiān )贤(xián )掸(dǎn ),其(qí )父(fù )左(zuǒ )贤(xián )王(wáng )当(dāng )为(wéi )单(dān )于(yú ),让(ràng )狐(hú )鹿(lù )姑(gū )单(dān )于(yú ),狐(hú )鹿(lù )姑(gū )单(dān )于(yú )许(xǔ )立(lì )之(zhī )。国(guó )人(rén )以(yǐ )故(gù )颇(pō )言(yán )日(rì )逐(zhú )王(wáng )当(dāng )为(wéi )单(dān )于(yú )。日(rì )逐(zhú )王(wáng )素(sù )与(yǔ )握(wò )衍(yǎn )朐(qú )鞮(dī )单(dān )于(yú )有(yǒu )隙(xì ),即(jí )率(lǜ )其(qí )众(zhòng )欲(yù )降(jiàng )汉(hàn ),使(shǐ )人(rén )至(zhì )渠(qú )犁(lí ),与(yǔ )骑(qí )都(dōu )尉(wèi )郑(zhèng )吉(jí )相(xiàng )闻(wén )。吉(jí )发(fā )渠(qú )犁(lí )、龟(guī )兹(zī )诸(zhū )国(guó )五(wǔ )万(wàn )人(rén )迎(yíng )日(rì )逐(zhú )王(wáng )口(kǒu )万(wàn )二(èr )千(qiān )人(rén )、小(xiǎo )王(wáng )将(jiāng )十(shí )二(èr )人(rén ),随(suí )吉(jí )至(zhì )河(hé )曲(qǔ ),颇(pō )有(yǒu )亡(wáng )者(zhě ),吉(jí )追(zhuī )斩(zhǎn )之(zhī ),遂(suí )将(jiāng )诣(yì )京(jīng )师(shī )。汉(hàn )封(fēng )日(rì )逐(zhú )王(wáng )为(wéi )归(guī )德(dé )侯(hóu )。

吉(jí )既(jì )破(pò )车(chē )师(shī ),降(jiàng )日(rì )逐(zhú ),威(wēi )震(zhèn )西(xī )域(yù ),遂(suí )并(bìng )护(hù )车(chē )师(shī )以(yǐ )西(xī )北(běi )道(dào ),故(gù )号(hào )都(dōu )护(hù )。都(dōu )护(hù )之(zhī )置(zhì ),自(zì )吉(jí )始(shǐ )焉(yān )。上(shàng )封(fēng )吉(jí )为(wéi )安(ān )远(yuǎn )侯(hóu )。吉(jí )于(yú )是(shì )中(zhōng )西(xī )域(yù )而(ér )立(lì )莫(mò )府(fǔ ),治(zhì )乌(wū )垒(lěi )城(chéng ),去(qù )阳(yáng )关(guān )二(èr )千(qiān )七(qī )百(bǎi )馀(yú )里(lǐ )。匈(xiōng )奴(nú )益(yì )弱(ruò ),不(bú )敢(gǎn )争(zhēng )西(xī )域(yù ),僮(tóng )仆(pú )都(dōu )尉(wèi )由(yóu )此(cǐ )罢(bà )。都(dōu )护(hù )督(dū )察(chá )乌(wū )孙(sūn )、康(kāng )居(jū )等(děng )三(sān )十(shí )六(liù )国(guó )动(dòng )静(jìng ),有(yǒu )变(biàn )以(yǐ )闻(wén ),可(kě )安(ān )辑(jí ),安(ān )辑(jí )之(zhī ),不(bú )可(kě )者(zhě )诛(zhū )伐(fá )之(zhī ),汉(hàn )之(zhī )号(hào )令(lìng )班(bān )西(xī )域(yù )矣(yǐ )。

握(wò )衍(yǎn )朐(qú )鞮(dī )单(dān )于(yú )更(gèng )立(lì )其(qí )从(cóng )兄(xiōng )薄(báo )胥(xū )堂(táng )为(wéi )日(rì )逐(zhú )王(wáng )。

乌(wū )孙(sūn )昆(kūn )弥(mí )翁(wēng )归(guī )靡(mí )因(yīn )长(zhǎng )罗(luó )侯(hóu )常(cháng )惠(huì )上(shàng )书(shū ):“愿(yuàn )以(yǐ )汉(hàn )外(wài )孙(sūn )元(yuán )贵(guì )靡(mí )为(wéi )嗣(sì ),得(dé )令(lìng )复(fù )尚(shàng )汉(hàn )公(gōng )主(zhǔ ),结(jié )婚(hūn )重(zhòng )亲(qīn ),畔(pàn )绝(jué )匈(xiōng )奴(nú )。”诏(zhào )下(xià )公(gōng )卿(qīng )议(yì ),大(dà )鸿(hóng )胪(lú )萧(xiāo )望(wàng )之(zhī )以(yǐ )为(wéi ):“乌(wū )孙(sūn )绝(jué )域(yù ),变(biàn )故(gù )难(nán )保(bǎo ),不(bú )可(kě )许(xǔ )。”上(shàng )美(měi )乌(wū )孙(sūn )新(xīn )立(lì )大(dà )功(gōng ),又(yòu )重(zhòng )绝(jué )故(gù )业(yè ),乃(nǎi )以(yǐ )乌(wū )孙(sūn )主(zhǔ )解(jiě )忧(yōu )弟(dì )相(xiàng )夫(fū )为(wéi )公(gōng )主(zhǔ ),盛(shèng )为(wéi )资(zī )送(sòng )而(ér )遣(qiǎn )之(zhī ),使(shǐ )常(cháng )惠(huì )送(sòng )之(zhī )至(zhì )敦(dūn )煌(huáng )。未(wèi )出(chū )塞(sāi ),闻(wén )翁(wēng )归(guī )靡(mí )死(sǐ ),乌(wū )孙(sūn )贵(guì )人(rén )共(gòng )从(cóng )本(běn )约(yuē )立(lì )岑(cén )娶(qǔ )子(zǐ )泥(ní )靡(mí )为(wéi )昆(kūn )弥(mí ),号(hào )狂(kuáng )王(wáng )。常(cháng )惠(huì )上(shàng )书(shū ):“愿(yuàn )留(liú )少(shǎo )主(zhǔ )敦(dūn )煌(huáng )。”惠(huì )驰(chí )至(zhì )乌(wū )孙(sūn ),责(zé )让(ràng )不(bú )立(lì )元(yuán )贵(guì )靡(mí )为(wéi )昆(kūn )弥(mí ),还(hái )迎(yíng )少(shǎo )主(zhǔ )。事(shì )下(xià )公(gōng )卿(qīng ),望(wàng )之(zhī )复(fù )以(yǐ )为(wéi )“乌(wū )孙(sūn )持(chí )两(liǎng )端(duān ),难(nán )约(yuē )结(jié )。今(jīn )少(shǎo )主(zhǔ )以(yǐ )元(yuán )贵(guì )靡(mí )不(bú )立(lì )而(ér )还(hái ),信(xìn )无(wú )负(fù )于(yú )夷(yí )狄(dí ),中(zhōng )国(guó )之(zhī )福(fú )也(yě )。少(shǎo )主(zhǔ )不(bú )止(zhǐ ),繇(yáo )役(yì )将(jiāng )兴(xìng )。”天(tiān )子(zǐ )从(cóng )之(zhī ),征(zhēng )还(hái )少(shǎo )主(zhǔ )。

中(zhōng )宗(zōng )孝(xiào )宣(xuān )皇(huáng )帝(dì )中(zhōng )神(shén )爵(jué )三(sān )年(nián )(壬(rén )戌(xū ),公(gōng )元(yuán )前(qián )五(wǔ )九(jiǔ )年(nián ))

春(chūn ),三(sān )月(yuè ),丙(bǐng )辰(chén ),高(gāo )平(píng )宪(xiàn )侯(hóu )魏(wèi )相(xiàng )薨(hōng )。夏(xià ),四(sì )月(yuè ),戊(wù )辰(chén ),丙(bǐng )吉(jí )为(wéi )丞(chéng )相(xiàng )。吉(jí )上(shàng )宽(kuān )大(dà ),好(hǎo )礼(lǐ )让(ràng ),不(bú )亲(qīn )小(xiǎo )事(shì ),时(shí )人(rén )以(yǐ )为(wéi )知(zhī )大(dà )体(tǐ )。

秋(qiū ),七(qī )月(yuè ),甲(jiǎ )子(zǐ ),大(dà )鸿(hóng )胪(lú )萧(xiāo )望(wàng )之(zhī )为(wéi )御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū )。

八(bā )月(yuè ),诏(zhào )曰(yuē ):“吏(lì )不(bú )廉(lián )平(píng ),则(zé )治(zhì )道(dào )衰(shuāi )。今(jīn )小(xiǎo )吏(lì )皆(jiē )勤(qín )事(shì )而(ér )俸(fèng )禄(lù )薄(báo ),欲(yù )无(wú )侵(qīn )渔(yú )百(bǎi )姓(xìng ),难(nán )矣(yǐ )!其(qí )益(yì )吏(lì )百(bǎi )石(shí )已(yǐ )下(xià )俸(fèng )十(shí )五(wǔ )。”

是(shì )岁(suì ),东(dōng )郡(jùn )太(tài )守(shǒu )韩(hán )延(yán )寿(shòu )为(wéi )左(zuǒ )冯(féng )翊(yì )。始(shǐ ),延(yán )寿(shòu )为(wéi )颍(yǐng )川(chuān )太(tài )守(shǒu ),颍(yǐng )川(chuān )承(chéng )赵(zhào )广(guǎng )汉(hàn )构(gòu )会(huì )吏(lì )民(mín )之(zhī )后(hòu ),俗(sú )多(duō )怨(yuàn )雠(chóu )。延(yán )行(háng )改(gǎi )更(gèng ),教(jiāo )以(yǐ )礼(lǐ )让(ràng );召(zhào )故(gù )老(lǎo ),与(yǔ )议(yì )定(dìng )嫁(jià )娶(qǔ )、丧(sàng )祭(jì )仪(yí )品(pǐn ),略(luè )依(yī )古(gǔ )礼(lǐ ),不(bú )得(dé )过(guò )法(fǎ )。百(bǎi )姓(xìng )遵(zūn )用(yòng )其(qí )教(jiāo )。卖(mài )偶(ǒu )车(chē )马(mǎ )、下(xià )里(lǐ )伪(wěi )物(wù )者(zhě ),弃(qì )之(zhī )市(shì )道(dào )。黄(huáng )霸(bà )代(dài )延(yán )寿(shòu )居(jū )颍(yǐng )川(chuān ),霸(bà )因(yīn )其(qí )迹(jì )而(ér )大(dà )治(zhì )。延(yán )寿(shòu )为(wéi )吏(lì ),上(shàng )礼(lǐ )义(yì ),好(hǎo )古(gǔ )教(jiāo )化(huà ),所(suǒ )至(zhì )必(bì )聘(pìn )其(qí )贤(xián )士(shì ),以(yǐ )礼(lǐ )待(dài )用(yòng ),广(guǎng )谋(móu )议(yì ),纳(nà )谏(jiàn )争(zhēng );表(biǎo )孝(xiào )弟(dì )有(yǒu )行(háng ),修(xiū )治(zhì )学(xué )官(guān ),春(chūn )秋(qiū )乡(xiāng )射(shè ),陈(chén )钟(zhōng )鼓(gǔ )、管(guǎn )弦(xián ),盛(shèng )升(shēng )降(jiàng )、揖(yī )让(ràng );及(jí )都(dōu )试(shì )讲(jiǎng )武(wǔ ),设(shè )斧(fǔ )钺(yuè )、旌(jīng )旗(qí ),习(xí )射(shè )、御(yù )之(zhī )事(shì );治(zhì )城(chéng )郭(guō ),收(shōu )赋(fù )租(zū ),先(xiān )明(míng )布(bù )告(gào )其(qí )日(rì );以(yǐ )期(qī )会(huì )为(wéi )大(dà )事(shì )。吏(lì )民(mín )敬(jìng )畏(wèi ),趋(qū )乡(xiāng )之(zhī )。又(yòu )置(zhì )正(zhèng )、五(wǔ )长(zhǎng ),相(xiàng )率(lǜ )以(yǐ )孝(xiào )弟(dì );不(bú )得(dé )舍(shě )奸(jiān )人(rén ),闾(lǘ )里(lǐ )阡(qiān )陌(mò )有(yǒu )非(fēi )常(cháng ),吏(lì )辄(zhé )闻(wén )知(zhī ),奸(jiān )人(rén )莫(mò )敢(gǎn )入(rù )界(jiè )。其(qí )始(shǐ )若(ruò )烦(fán ),后(hòu )吏(lì )无(wú )追(zhuī )捕(bǔ )之(zhī )苦(kǔ ),民(mín )无(wú )箠(chuí )楚(chǔ )之(zhī )忧(yōu ),皆(jiē )便(biàn )安(ān )之(zhī )。接(jiē )待(dài )下(xià )吏(lì ),恩(ēn )施(shī )甚(shèn )厚(hòu )而(ér )约(yuē )誓(shì )明(míng )。或(huò )欺(qī )负(fù )之(zhī )者(zhě ),延(yán )寿(shòu )痛(tòng )自(zì )刻(kè )责(zé ):“岂(qǐ )其(qí )负(fù )之(zhī ),何(hé )以(yǐ )至(zhì )此(cǐ )!”吏(lì )闻(wén )者(zhě )自(zì )伤(shāng )悔(huǐ ),其(qí )县(xiàn )尉(wèi )至(zhì )自(zì )刺(cì )死(sǐ )。及(jí )门(mén )下(xià )掾(yuàn )自(zì )刭(jǐng ),人(rén )救(jiù )不(bú )殊(shū ),延(yán )寿(shòu )涕(tì )泣(qì ),遣(qiǎn )吏(lì )医(yī )治(zhì )视(shì ),厚(hòu )复(fù )其(qí )家(jiā )。在(zài )东(dōng )郡(jùn )三(sān )岁(suì ),令(lìng )行(háng )禁(jìn )止(zhǐ ),断(duàn )狱(yù )大(dà )减(jiǎn ),由(yóu )是(shì )入(rù )为(wéi )冯(féng )翊(yì )。

延(yán )寿(shòu )出(chū )行(háng )县(xiàn )至(zhì )高(gāo )陵(líng ),民(mín )有(yǒu )昆(kūn )弟(dì )相(xiàng )与(yǔ )讼(sòng )田(tián ),自(zì )言(yán )。延(yán )寿(shòu )大(dà )伤(shāng )之(zhī ),曰(yuē ):“幸(xìng )得(dé )备(bèi )位(wèi ),为(wéi )郡(jùn )表(biǎo )率(lǜ ),不(bú )能(néng )宣(xuān )明(míng )教(jiāo )化(huà ),至(zhì )令(lìng )民(mín )有(yǒu )骨(gǔ )肉(ròu )争(zhēng )讼(sòng ),既(jì )伤(shāng )风(fēng )化(huà ),重(zhòng )使(shǐ )贤(xián )长(zhǎng )吏(lì )、啬(sè )夫(fū )、三(sān )老(lǎo )、孝(xiào )弟(dì )受(shòu )其(qí )耻(chǐ ),咎(jiù )在(zài )冯(féng )翊(yì ),当(dāng )先(xiān )退(tuì )。”是(shì )日(rì ),移(yí )病(bìng )不(bú )听(tīng )事(shì ),因(yīn )入(rù )卧(wò )传(chuán )舍(shě ),闭(bì )阁(gé )思(sī )过(guò )。一(yī )县(xiàn )莫(mò )知(zhī )所(suǒ )为(wéi ),令(lìng )、丞(chéng )、啬(sè )夫(fū )、三(sān )老(lǎo )亦(yì )皆(jiē )自(zì )系(xì )待(dài )罪(zuì )。于(yú )是(shì )讼(sòng )者(zhě )宗(zōng )族(zú )传(chuán )相(xiàng )责(zé )让(ràng );此(cǐ )两(liǎng )昆(kūn )弟(dì )深(shēn )自(zì )悔(huǐ ),皆(jiē )自(zì )髡(kūn ),肉(ròu )袒(tǎn )谢(xiè ),愿(yuàn )以(yǐ )田(tián )相(xiàng )移(yí ),终(zhōng )死(sǐ )不(bú )敢(gǎn )复(fù )争(zhēng )。郡(jùn )中(zhōng )歙(xī )然(rán ),莫(mò )不(bú )传(chuán )相(xiàng )敕(chì )厉(lì ),不(bú )敢(gǎn )犯(fàn )。延(yán )寿(shòu )恩(ēn )信(xìn )周(zhōu )遍(biàn )二(èr )十(shí )四(sì )县(xiàn ),莫(mò )敢(gǎn )以(yǐ )辞(cí )讼(sòng )自(zì )言(yán )者(zhě )。推(tuī )其(qí )至(zhì )诚(chéng ),吏(lì )民(mín )不(bú )忍(rěn )欺(qī )绐(dài )。

匈(xiōng )奴(nú )单(dān )于(yú )又(yòu )杀(shā )先(xiān )贤(xián )掸(dǎn )两(liǎng )弟(dì );乌(wū )禅(chán )幕(mù )请(qǐng )之(zhī ),不(bú )听(tīng ),心(xīn )恚(huì )。其(qí )后(hòu )左(zuǒ )奥(ào )鞬(jiān ),王(wáng )死(sǐ ),单(dān )于(yú )自(zì )立(lì )其(qí )小(xiǎo )子(zǐ )为(wéi )奥(ào )鞬(jiān )王(wáng ),留(liú )庭(tíng )。奥(ào )鞬(jiān )王(wáng )贵(guì )人(rén )共(gòng )立(lì )故(gù )奥(ào )鞬(jiān )子(zǐ )为(wéi )王(wáng ),与(yǔ )俱(jù )东(dōng )徙(xǐ )。单(dān )于(yú )右(yòu )丞(chéng )相(xiàng )将(jiāng )万(wàn )骑(qí )往(wǎng )击(jī )之(zhī ),失(shī )亡(wáng )数(shù )千(qiān )人(rén ),不(bú )胜(shèng )。

阅读:26046

打赏捐助〔Donate〕>>>

《汉纪十八》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库