周纪一【登录】

《资治通鉴》 > 《周纪》·五卷 > 《周纪一》 > 拼音版

周(zhōu )纪(jì )一(yī )(起(qǐ )著(zhe )雍(yōng )摄(shè )提(tí )格(gé ),尽(jìn )玄(xuán )黓(yì )困(kùn )敦(dūn ),凡(fán )三(sān )十(shí )五(wǔ )年(nián ))

威(wēi )烈(liè )王(wáng )

二(èr )十(shí )三(sān )年(nián )(戊(wù )寅(yín ),公(gōng )元(yuán )前(qián )403年(nián ))初(chū )命(mìng )晋(jìn )大(dà )夫(fū )魏(wèi )斯(sī )、赵(zhào )籍(jí )、韩(hán )虔(qián )为(wéi )诸(zhū )侯(hóu )。

臣(chén )光(guāng )曰(yuē ):臣(chén )闻(wén )天(tiān )子(zǐ )之(zhī )职(zhí )莫(mò )大(dà )于(yú )礼(lǐ ),礼(lǐ )莫(mò )大(dà )于(yú )分(fèn ),分(fèn )莫(mò )大(dà )于(yú )名(míng )。何(hé )谓(wèi )礼(lǐ )?纪(jì )纲(gāng )是(shì )也(yě );何(hé )谓(wèi )分(fèn )?君(jūn )臣(chén )是(shì )也(yě );何(hé )谓(wèi )名(míng )?公(gōng )、侯(hóu )、卿(qīng )、大(dà )夫(fū )是(shì )也(yě )。夫(fū )以(yǐ )四(sì )海(hǎi )之(zhī )广(guǎng ),兆(zhào )民(mín )之(zhī )众(zhòng ),受(shòu )制(zhì )于(yú )一(yī )人(rén ),虽(suī )有(yǒu )绝(jué )伦(lún )之(zhī )力(lì ),高(gāo )世(shì )之(zhī )智(zhì ),莫(mò )敢(gǎn )不(bú )奔(bēn )走(zǒu )而(ér )服(fú )役(yì )者(zhě ),岂(qǐ )非(fēi )以(yǐ )礼(lǐ )为(wéi )之(zhī )纲(gāng )纪(jì )哉(zāi )!是(shì )故(gù )天(tiān )子(zǐ )统(tǒng )三(sān )公(gōng ),三(sān )公(gōng )率(lǜ )诸(zhū )侯(hóu ),诸(zhū )侯(hóu )制(zhì )卿(qīng )大(dà )夫(fū ),卿(qīng )大(dà )夫(fū )治(zhì )士(shì )庶(shù )人(rén )。贵(guì )以(yǐ )临(lín )贱(jiàn ),贱(jiàn )以(yǐ )承(chéng )贵(guì )。上(shàng )之(zhī )使(shǐ )下(xià ),犹(yóu )心(xīn )腹(fù )之(zhī )运(yùn )手(shǒu )足(zú ),根(gēn )本(běn )之(zhī )制(zhì )支(zhī )叶(yè );下(xià )之(zhī )事(shì )上(shàng ),犹(yóu )手(shǒu )足(zú )之(zhī )卫(wèi )心(xīn )腹(fù ),支(zhī )叶(yè )之(zhī )庇(bì )本(běn )根(gēn )。然(rán )后(hòu )能(néng )上(shàng )下(xià )相(xiàng )保(bǎo )而(ér )国(guó )家(jiā )治(zhì )安(ān )。故(gù )曰(yuē ):天(tiān )子(zǐ )之(zhī )职(zhí )莫(mò )大(dà )于(yú )礼(lǐ )也(yě )。

文(wén )王(wáng )序(xù )《易(yì )》,以(yǐ )乾(qián )坤(kūn )为(wéi )首(shǒu )。孔(kǒng )子(zǐ )系(xì )之(zhī )曰(yuē ):“天(tiān )尊(zūn )地(dì )卑(bēi ),乾(qián )坤(kūn )定(dìng )矣(yǐ ),卑(bēi )高(gāo )以(yǐ )陈(chén ),贵(guì )贱(jiàn )位(wèi )矣(yǐ )。”言(yán )君(jūn )臣(chén )之(zhī )位(wèi ),犹(yóu )天(tiān )地(dì )之(zhī )不(bú )可(kě )易(yì )也(yě )。《春(chūn )秋(qiū )》抑(yì )诸(zhū )侯(hóu ),尊(zūn )周(zhōu )室(shì ),王(wáng )人(rén )虽(suī )微(wēi ),序(xù )于(yú )诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )上(shàng ),以(yǐ )是(shì )见(jiàn )圣(shèng )人(rén )于(yú )君(jūn )臣(chén )之(zhī )际(jì ),未(wèi )尝(cháng )不(bú )惓(juàn )惓(juàn )也(yě )。非(fēi )有(yǒu )桀(jié )、纣(zhòu )之(zhī )暴(bào ),汤(tāng )、武(wǔ )之(zhī )仁(rén ),人(rén )归(guī )之(zhī ),天(tiān )命(mìng )之(zhī ),君(jūn )臣(chén )之(zhī )分(fèn ),当(dāng )守(shǒu )节(jiē )伏(fú )死(sǐ )而(ér )已(yǐ )矣(yǐ )。是(shì )故(gù )以(yǐ )微(wēi )子(zǐ )而(ér )代(dài )纣(zhòu ),则(zé )成(chéng )汤(tāng )配(pèi )天(tiān )矣(yǐ );以(yǐ )季(jì )札(zhá )而(ér )君(jūn )吴(wú ),则(zé )太(tài )伯(bó )血(xuè )食(shí )矣(yǐ )。然(rán )二(èr )子(zǐ )宁(níng )亡(wáng )国(guó )而(ér )不(bú )为(wéi )者(zhě ),诚(chéng )以(yǐ )礼(lǐ )之(zhī )大(dà )节(jiē )不(bú )可(kě )乱(luàn )也(yě )。故(gù )曰(yuē ):礼(lǐ )莫(mò )大(dà )于(yú )分(fèn )也(yě )。

夫(fū )礼(lǐ ),辨(biàn )贵(guì )贱(jiàn ),序(xù )亲(qīn )疏(shū ),裁(cái )群(qún )物(wù ),制(zhì )庶(shù )事(shì )。非(fēi )名(míng )不(bú )著(zhe ),非(fēi )器(qì )不(bú )形(xíng )。名(míng )以(yǐ )命(mìng )之(zhī ),器(qì )以(yǐ )别(bié )之(zhī ),然(rán )后(hòu )上(shàng )下(xià )粲(càn )然(rán )有(yǒu )伦(lún ),此(cǐ )礼(lǐ )之(zhī )大(dà )经(jīng )也(yě )。名(míng )器(qì )既(jì )亡(wáng ),则(zé )礼(lǐ )安(ān )得(dé )独(dú )在(zài )哉(zāi )?昔(xī )仲(zhòng )叔(shū )于(yú )奚(xī )有(yǒu )功(gōng )于(yú )卫(wèi ),辞(cí )邑(yì )而(ér )请(qǐng )繁(fán )缨(yīng ),孔(kǒng )子(zǐ )以(yǐ )为(wéi )不(bú )如(rú )多(duō )与(yǔ )之(zhī )邑(yì )。惟(wéi )名(míng )与(yǔ )器(qì ),不(bú )可(kě )以(yǐ )假(jiǎ )人(rén ),君(jūn )之(zhī )所(suǒ )司(sī )也(yě )。政(zhèng )亡(wáng ),则(zé )国(guó )家(jiā )从(cóng )之(zhī )。卫(wèi )君(jūn )待(dài )孔(kǒng )子(zǐ )而(ér )为(wéi )政(zhèng ),孔(kǒng )子(zǐ )欲(yù )先(xiān )正(zhèng )名(míng ),以(yǐ )为(wéi )名(míng )不(bú )正(zhèng )则(zé )民(mín )无(wú )所(suǒ )措(cuò )手(shǒu )足(zú )。夫(fū )繁(fán )缨(yīng ),小(xiǎo )物(wù )也(yě ),而(ér )孔(kǒng )子(zǐ )惜(xī )之(zhī );正(zhèng )名(míng ),细(xì )务(wù )也(yě ),而(ér )孔(kǒng )子(zǐ )先(xiān )之(zhī )。诚(chéng )以(yǐ )名(míng )器(qì )既(jì )乱(luàn ),则(zé )上(shàng )下(xià )无(wú )以(yǐ )相(xiàng )保(bǎo )故(gù )也(yě )。夫(fū )事(shì )未(wèi )有(yǒu )不(bú )生(shēng )于(yú )微(wēi )而(ér )成(chéng )于(yú )著(zhe )。圣(shèng )人(rén )之(zhī )虑(lǜ )远(yuǎn ),故(gù )能(néng )谨(jǐn )其(qí )微(wēi )而(ér )治(zhì )之(zhī );众(zhòng )人(rén )之(zhī )识(shí )近(jìn ),故(gù )必(bì )待(dài )其(qí )著(zhe )而(ér )后(hòu )救(jiù )之(zhī )。治(zhì )其(qí )微(wēi ),则(zé )用(yòng )力(lì )寡(guǎ )而(ér )功(gōng )多(duō );救(jiù )其(qí )著(zhe ),则(zé )竭(jié )力(lì )而(ér )不(bú )能(néng )及(jí )也(yě )。《易(yì )》曰(yuē ):“履(lǚ )霜(shuāng ),坚(jiān )冰(bīng )至(zhì )”,《书(shū )》曰(yuē ):“一(yī )日(rì )二(èr )日(rì )万(wàn )几(jǐ )”,谓(wèi )此(cǐ )类(lèi )也(yě )。故(gù )曰(yuē ):分(fèn )莫(mò )大(dà )于(yú )名(míng )也(yě )。

呜(wū )呼(hū )!幽(yōu )、厉(lì )失(shī )德(dé ),周(zhōu )道(dào )日(rì )衰(shuāi ),纲(gāng )纪(jì )散(sàn )坏(huài ),下(xià )陵(líng )上(shàng )替(tì ),诸(zhū )侯(hóu )专(zhuān )征(zhēng ),大(dà )夫(fū )擅(shàn )政(zhèng )。礼(lǐ )之(zhī )大(dà )体(tǐ ),什(shí )丧(sàng )七(qī )八(bā )矣(yǐ )。然(rán )文(wén )、武(wǔ )之(zhī )祀(sì )犹(yóu )绵(mián )绵(mián )相(xiàng )属(shǔ )者(zhě ),盖(gài )以(yǐ )周(zhōu )之(zhī )子(zǐ )孙(sūn )尚(shàng )能(néng )守(shǒu )其(qí )名(míng )分(fèn )故(gù )也(yě )。何(hé )以(yǐ )言(yán )之(zhī )?昔(xī )晋(jìn )文(wén )公(gōng )有(yǒu )大(dà )功(gōng )于(yú )王(wáng )室(shì ),请(qǐng )隧(suì )于(yú )襄(xiāng )王(wáng ),襄(xiāng )王(wáng )不(bú )许(xǔ ),曰(yuē ):“王(wáng )章(zhāng )也(yě )。未(wèi )有(yǒu )代(dài )德(dé )而(ér )有(yǒu )二(èr )王(wáng ),亦(yì )叔(shū )父(fù )之(zhī )所(suǒ )恶(è )也(yě )。不(bú )然(rán ),叔(shū )父(fù )有(yǒu )地(dì )而(ér )隧(suì ),又(yòu )何(hé )请(qǐng )焉(yān )!”文(wén )公(gōng )于(yú )是(shì )乎(hū )惧(jù )而(ér )不(bú )敢(gǎn )违(wéi )。是(shì )故(gù )以(yǐ )周(zhōu )之(zhī )地(dì )则(zé )不(bú )大(dà )于(yú )曹(cáo )、滕(téng ),以(yǐ )周(zhōu )之(zhī )民(mín )则(zé )不(bú )众(zhòng )于(yú )邾(zhū )、莒(jǔ ),然(rán )历(lì )数(shù )百(bǎi )年(nián ),宗(zōng )主(zhǔ )天(tiān )下(xià ),虽(suī )以(yǐ )晋(jìn )、楚(chǔ )、齐(qí )、秦(qín )之(zhī )强(qiáng ),不(bú )敢(gǎn )加(jiā )者(zhě ),何(hé )哉(zāi )?徒(tú )以(yǐ )名(míng )分(fèn )尚(shàng )存(cún )故(gù )也(yě )。至(zhì )于(yú )季(jì )氏(shì )之(zhī )于(yú )鲁(lǔ ),田(tián )常(cháng )之(zhī )于(yú )齐(qí ),白(bái )公(gōng )之(zhī )于(yú )楚(chǔ ),智(zhì )伯(bó )之(zhī )于(yú )晋(jìn ),其(qí )势(shì )皆(jiē )足(zú )以(yǐ )逐(zhú )君(jūn )而(ér )自(zì )为(wéi ),然(rán )而(ér )卒(zú )不(bú )敢(gǎn )者(zhě ),岂(qǐ )其(qí )力(lì )不(bú )足(zú )而(ér )心(xīn )不(bú )忍(rěn )哉(zāi )?乃(nǎi )畏(wèi )奸(jiān )名(míng )犯(fàn )分(fèn )而(ér )天(tiān )下(xià )共(gòng )诛(zhū )之(zhī )也(yě )。今(jīn )晋(jìn )大(dà )夫(fū )暴(bào )蔑(miè )其(qí )君(jūn ),剖(pōu )分(fèn )晋(jìn )国(guó ),天(tiān )子(zǐ )既(jì )不(bú )能(néng )讨(tǎo ),又(yòu )宠(chǒng )秩(zhì )之(zhī ),使(shǐ )列(liè )于(yú )诸(zhū )侯(hóu ),是(shì )区(qū )区(qū )之(zhī )名(míng )分(fèn )复(fù )不(bú )能(néng )守(shǒu )而(ér )并(bìng )弃(qì )之(zhī )也(yě )。先(xiān )王(wáng )之(zhī )礼(lǐ )于(yú )斯(sī )尽(jìn )矣(yǐ )。或(huò )者(zhě )以(yǐ )为(wéi )当(dāng )是(shì )之(zhī )时(shí ),周(zhōu )室(shì )微(wēi )弱(ruò ),三(sān )晋(jìn )强(qiáng )盛(shèng ),虽(suī )欲(yù )勿(wù )许(xǔ ),其(qí )可(kě )得(dé )乎(hū )?是(shì )大(dà )不(bú )然(rán )。夫(fū )三(sān )晋(jìn )虽(suī )强(qiáng ),苟(gǒu )不(bú )顾(gù )天(tiān )下(xià )之(zhī )诛(zhū )而(ér )犯(fàn )义(yì )侵(qīn )礼(lǐ ),则(zé )不(bú )请(qǐng )于(yú )天(tiān )子(zǐ )而(ér )自(zì )立(lì )矣(yǐ )。不(bú )请(qǐng )于(yú )天(tiān )子(zǐ )而(ér )自(zì )立(lì ),则(zé )为(wéi )悖(bèi )逆(nì )之(zhī )臣(chén )。天(tiān )下(xià )苟(gǒu )有(yǒu )桓(huán )、文(wén )之(zhī )君(jūn ),必(bì )奉(fèng )礼(lǐ )义(yì )而(ér )征(zhēng )之(zhī )。今(jīn )请(qǐng )于(yú )天(tiān )子(zǐ )而(ér )天(tiān )子(zǐ )许(xǔ )之(zhī ),是(shì )受(shòu )天(tiān )子(zǐ )之(zhī )命(mìng )而(ér )为(wéi )诸(zhū )侯(hóu )也(yě ),谁(shuí )得(dé )而(ér )讨(tǎo )之(zhī )!故(gù )三(sān )晋(jìn )之(zhī )列(liè )于(yú )诸(zhū )侯(hóu ),非(fēi )三(sān )晋(jìn )之(zhī )坏(huài )礼(lǐ ),乃(nǎi )天(tiān )子(zǐ )自(zì )坏(huài )之(zhī )也(yě )。

呜(wū )呼(hū )!君(jūn )臣(chén )之(zhī )礼(lǐ )既(jì )坏(huài )矣(yǐ ),则(zé )天(tiān )下(xià )以(yǐ )智(zhì )力(lì )相(xiàng )雄(xióng )长(zhǎng ),遂(suí )使(shǐ )圣(shèng )贤(xián )之(zhī )后(hòu )为(wéi )诸(zhū )侯(hóu )者(zhě ),社(shè )稷(jì )无(wú )不(bú )泯(mǐn )绝(jué ),生(shēng )民(mín )之(zhī )类(lèi )糜(mí )灭(miè )几(jǐ )尽(jìn ),岂(qǐ )不(bú )哀(āi )哉(zāi )!

初(chū ),智(zhì )宣(xuān )子(zǐ )将(jiāng )以(yǐ )瑶(yáo )为(wéi )后(hòu )。智(zhì )果(guǒ )曰(yuē ):“不(bú )如(rú )宵(xiāo )也(yě )。瑶(yáo )之(zhī )贤(xián )于(yú )人(rén )者(zhě )五(wǔ ),其(qí )不(bú )逮(dǎi )者(zhě )一(yī )也(yě )。美(měi )鬓(bìn )长(zhǎng )大(dà )则(zé )贤(xián ),射(shè )御(yù )足(zú )力(lì )则(zé )贤(xián ),伎(jì )艺(yì )毕(bì )给(gěi )则(zé )贤(xián ),巧(qiǎo )文(wén )辩(biàn )慧(huì )则(zé )贤(xián ),强(qiáng )毅(yì )果(guǒ )敢(gǎn )则(zé )贤(xián ),如(rú )是(shì )而(ér )甚(shèn )不(bú )仁(rén )。夫(fū )以(yǐ )其(qí )五(wǔ )贤(xián )陵(líng )人(rén ),而(ér )以(yǐ )不(bú )仁(rén )行(háng )之(zhī ),其(qí )谁(shuí )能(néng )待(dài )之(zhī )?若(ruò )果(guǒ )立(lì )瑶(yáo )也(yě ),智(zhì )宗(zōng )必(bì )灭(miè )。”弗(fú )听(tīng ),智(zhì )果(guǒ )别(bié )族(zú )于(yú )太(tài )史(shǐ )为(wéi )辅(fǔ )氏(shì )。赵(zhào )简(jiǎn )子(zǐ )之(zhī )子(zǐ ),长(zhǎng )曰(yuē )伯(bó )鲁(lǔ ),幼(yòu )曰(yuē )无(wú )恤(xù )。将(jiāng )置(zhì )后(hòu ),不(bú )知(zhī )所(suǒ )立(lì )。乃(nǎi )书(shū )训(xùn )戒(jiè )之(zhī )辞(cí )于(yú )二(èr )简(jiǎn ),以(yǐ )授(shòu )二(èr )子(zǐ )曰(yuē ):“谨(jǐn )识(shí )之(zhī )。”三(sān )年(nián )而(ér )问(wèn )之(zhī ),伯(bó )鲁(lǔ )不(bú )能(néng )举(jǔ )其(qí )辞(cí ),求(qiú )其(qí )简(jiǎn ),已(yǐ )失(shī )之(zhī )矣(yǐ )。问(wèn )无(wú )恤(xù ),诵(sòng )其(qí )辞(cí )甚(shèn )习(xí ),求(qiú )其(qí )简(jiǎn ),出(chū )诸(zhū )袖(xiù )中(zhōng )而(ér )奏(zòu )之(zhī )。于(yú )是(shì )简(jiǎn )子(zǐ )以(yǐ )无(wú )恤(xù )为(wéi )贤(xián ),立(lì )以(yǐ )为(wéi )后(hòu )。简(jiǎn )子(zǐ )使(shǐ )尹(yǐn )铎(duó )为(wéi )晋(jìn )阳(yáng )。请(qǐng )曰(yuē ):“以(yǐ )为(wéi )茧(jiǎn )丝(sī )乎(hū )?抑(yì )为(wéi )保(bǎo )障(zhàng )乎(hū )?”简(jiǎn )子(zǐ )曰(yuē ):“保(bǎo )障(zhàng )哉(zāi )!”尹(yǐn )铎(duó )损(sǔn )其(qí )户(hù )数(shù )。简(jiǎn )子(zǐ )谓(wèi )无(wú )恤(xù )曰(yuē ):“晋(jìn )国(guó )有(yǒu )难(nán ),而(ér )无(wú )以(yǐ )尹(yǐn )铎(duó )为(wéi )少(shǎo ),无(wú )以(yǐ )晋(jìn )阳(yáng )为(wéi )远(yuǎn ),必(bì )以(yǐ )为(wéi )归(guī )。“及(jí )智(zhì )宣(xuān )子(zǐ )卒(zú ),智(zhì )襄(xiāng )子(zǐ )为(wéi )政(zhèng ),与(yǔ )韩(hán )康(kāng )子(zǐ )、魏(wèi )桓(huán )子(zǐ )宴(yàn )于(yú )蓝(lán )台(tái )。智(zhì )伯(bó )戏(xì )康(kāng )子(zǐ )而(ér )侮(wǔ )段(duàn )规(guī ),智(zhì )国(guó )闻(wén )之(zhī ),谏(jiàn )曰(yuē ):“主(zhǔ )不(bú )备(bèi )难(nán ),难(nán )必(bì )至(zhì )矣(yǐ )!”智(zhì )伯(bó )曰(yuē ):“难(nán )将(jiāng )由(yóu )我(wǒ )。我(wǒ )不(bú )为(wéi )难(nán ),谁(shuí )敢(gǎn )兴(xìng )之(zhī )?”对(duì )曰(yuē ):“不(bú )然(rán )。《夏(xià )书(shū )》有(yǒu )之(zhī )曰(yuē ):‘一(yī )人(rén )三(sān )失(shī ),怨(yuàn )岂(qǐ )在(zài )明(míng ),不(bú )见(jiàn )是(shì )图(tú )。’夫(fū )君(jūn )子(zǐ )能(néng )勤(qín )小(xiǎo )物(wù ),故(gù )无(wú )大(dà )患(huàn )。今(jīn )主(zhǔ )一(yī )宴(yàn )而(ér )耻(chǐ )人(rén )之(zhī )君(jūn )相(xiàng ),又(yòu )弗(fú )备(bèi ),曰(yuē )不(bú )敢(gǎn )兴(xìng )难(nán ),无(wú )乃(nǎi )不(bú )可(kě )乎(hū )!蜹(wèi )、蚁(yǐ )、蜂(fēng )、虿(chài ),皆(jiē )能(néng )害(hài )人(rén ),况(kuàng )君(jūn )相(xiàng )乎(hū )!”弗(fú )听(tīng )。

智(zhì )伯(bó )请(qǐng )地(dì )于(yú )韩(hán )康(kāng )子(zǐ ),康(kāng )子(zǐ )欲(yù )弗(fú )与(yǔ )。段(duàn )规(guī )曰(yuē ):“智(zhì )伯(bó )好(hǎo )利(lì )而(ér )愎(bì ),不(bú )与(yǔ ),将(jiāng )伐(fá )我(wǒ );不(bú )如(rú )与(yǔ )之(zhī )。彼(bǐ )狃(niǔ )于(yú )得(dé )地(dì ),必(bì )请(qǐng )于(yú )他(tā )人(rén );他(tā )人(rén )不(bú )与(yǔ ),必(bì )向(xiàng )之(zhī )以(yǐ )兵(bīng )。然(rán )则(zé )我(wǒ )得(dé )免(miǎn )于(yú )患(huàn )而(ér )待(dài )事(shì )之(zhī )变(biàn )矣(yǐ )。“康(kāng )子(zǐ )曰(yuē ):“善(shàn )。”使(shǐ )使(shǐ )者(zhě )致(zhì )万(wàn )家(jiā )之(zhī )邑(yì )于(yú )智(zhì )伯(bó ),智(zhì )伯(bó )悦(yuè )。又(yòu )求(qiú )地(dì )于(yú )魏(wèi )桓(huán )子(zǐ ),桓(huán )子(zǐ )欲(yù )弗(fú )与(yǔ )。任(rèn )章(zhāng )曰(yuē ):“何(hé )故(gù )弗(fú )与(yǔ )?”桓(huán )子(zǐ )曰(yuē ):“无(wú )故(gù )索(suǒ )地(dì ),故(gù )弗(fú )与(yǔ )。”任(rèn )章(zhāng )曰(yuē ):“无(wú )故(gù )索(suǒ )地(dì ),诸(zhū )大(dà )夫(fū )必(bì )惧(jù );吾(wú )与(yǔ )之(zhī )地(dì ),智(zhì )伯(bó )必(bì )骄(jiāo )。彼(bǐ )骄(jiāo )而(ér )轻(qīng )敌(dí ),此(cǐ )惧(jù )而(ér )相(xiàng )亲(qīn )。以(yǐ )相(xiàng )亲(qīn )之(zhī )兵(bīng )待(dài )轻(qīng )敌(dí )之(zhī )人(rén ),智(zhì )氏(shì )之(zhī )命(mìng )必(bì )不(bú )长(zhǎng )矣(yǐ )。《周(zhōu )书(shū )》曰(yuē ):‘将(jiāng )欲(yù )败(bài )之(zhī ),必(bì )姑(gū )辅(fǔ )之(zhī );将(jiāng )欲(yù )取(qǔ )之(zhī ),必(bì )姑(gū )与(yǔ )之(zhī )。’主(zhǔ )不(bú )如(rú )与(yǔ )之(zhī )以(yǐ )骄(jiāo )智(zhì )伯(bó ),然(rán )后(hòu )可(kě )以(yǐ )择(zé )交(jiāo )而(ér )图(tú )智(zhì )氏(shì )矣(yǐ )。奈(nài )何(hé )独(dú )以(yǐ )吾(wú )为(wéi )智(zhì )氏(shì )质(zhì )乎(hū )!“桓(huán )子(zǐ )曰(yuē ):“善(shàn )。”复(fù )与(yǔ )之(zhī )万(wàn )家(jiā )之(zhī )邑(yì )一(yī )。智(zhì )伯(bó )又(yòu )求(qiú )蔡(cài )、皋(gāo )狼(láng )之(zhī )地(dì )于(yú )赵(zhào )襄(xiāng )子(zǐ ),襄(xiāng )子(zǐ )弗(fú )与(yǔ )。智(zhì )伯(bó )怒(nù ),帅(shuài )韩(hán )、魏(wèi )之(zhī )甲(jiǎ )以(yǐ )攻(gōng )赵(zhào )氏(shì )。襄(xiāng )子(zǐ )将(jiāng )出(chū ),曰(yuē ):“吾(wú )何(hé )走(zǒu )乎(hū )?”从(cóng )者(zhě )曰(yuē ):“长(zhǎng )子(zǐ )近(jìn ),且(qiě )城(chéng )厚(hòu )完(wán )。”襄(xiāng )子(zǐ )曰(yuē ):“民(mín )罢(bà )力(lì )以(yǐ )完(wán )之(zhī ),又(yòu )毙(bì )死(sǐ )以(yǐ )守(shǒu )之(zhī ),其(qí )谁(shuí )与(yǔ )我(wǒ )!”从(cóng )者(zhě )曰(yuē ):“邯(hán )郸(dān )之(zhī )仓(cāng )库(kù )实(shí )。”襄(xiāng )子(zǐ )曰(yuē ):“浚(xùn )民(mín )之(zhī )膏(gāo )泽(zé )以(yǐ )实(shí )之(zhī ),又(yòu )因(yīn )而(ér )杀(shā )之(zhī ),其(qí )谁(shuí )与(yǔ )我(wǒ )!其(qí )晋(jìn )阳(yáng )乎(hū ),先(xiān )主(zhǔ )之(zhī )所(suǒ )属(shǔ )也(yě ),尹(yǐn )铎(duó )之(zhī )所(suǒ )宽(kuān )也(yě ),民(mín )必(bì )和(hé )矣(yǐ )。”乃(nǎi )走(zǒu )晋(jìn )阳(yáng )。

三(sān )家(jiā )以(yǐ )国(guó )人(rén )围(wéi )而(ér )灌(guàn )之(zhī ),城(chéng )不(bú )浸(jìn )者(zhě )三(sān )版(bǎn )。沉(chén )灶(zào )产(chǎn )蛙(wā ),民(mín )无(wú )叛(pàn )意(yì )。智(zhì )伯(bó )行(háng )水(shuǐ ),魏(wèi )桓(huán )子(zǐ )御(yù ),韩(hán )康(kāng )子(zǐ )骖(cān )乘(chéng )。智(zhì )伯(bó )曰(yuē ):“吾(wú )乃(nǎi )今(jīn )知(zhī )水(shuǐ )可(kě )以(yǐ )亡(wáng )人(rén )国(guó )也(yě )。”桓(huán )子(zǐ )肘(zhǒu )康(kāng )子(zǐ ),康(kāng )子(zǐ )履(lǚ )桓(huán )子(zǐ )之(zhī )跗(fū ),以(yǐ )汾(fén )水(shuǐ )可(kě )以(yǐ )灌(guàn )安(ān )邑(yì ),绛(jiàng )水(shuǐ )可(kě )以(yǐ )灌(guàn )平(píng )阳(yáng )也(yě )。絺(zhǐ )疵(cī )谓(wèi )智(zhì )伯(bó )曰(yuē ):“韩(hán )、魏(wèi )必(bì )反(fǎn )矣(yǐ )。”智(zhì )伯(bó )曰(yuē ):“子(zǐ )何(hé )以(yǐ )知(zhī )之(zhī )?”絺(zhǐ )疵(cī )曰(yuē ):“以(yǐ )人(rén )事(shì )知(zhī )之(zhī )。夫(fū )从(cóng )韩(hán )、魏(wèi )之(zhī )兵(bīng )以(yǐ )攻(gōng )赵(zhào ),赵(zhào )亡(wáng ),难(nán )必(bì )及(jí )韩(hán )、魏(wèi )矣(yǐ )。今(jīn )约(yuē )胜(shèng )赵(zhào )而(ér )三(sān )分(fèn )其(qí )地(dì ),城(chéng )不(bú )没(méi )者(zhě )三(sān )版(bǎn ),人(rén )马(mǎ )相(xiàng )食(shí ),城(chéng )降(jiàng )有(yǒu )日(rì ),而(ér )二(èr )子(zǐ )无(wú )喜(xǐ )志(zhì ),有(yǒu )忧(yōu )色(sè ),是(shì )非(fēi )反(fǎn )而(ér )何(hé )?”明(míng )日(rì ),智(zhì )伯(bó )以(yǐ )絺(zhǐ )疵(cī )之(zhī )言(yán )告(gào )二(èr )子(zǐ ),二(èr )子(zǐ )曰(yuē ):“此(cǐ )夫(fū )谗(chán )臣(chén )欲(yù )为(wéi )赵(zhào )氏(shì )游(yóu )说(shuō ),使(shǐ )主(zhǔ )疑(yí )于(yú )二(èr )家(jiā )而(ér )懈(xiè )于(yú )攻(gōng )赵(zhào )氏(shì )也(yě )。不(bú )然(rán ),夫(fū )二(èr )家(jiā )岂(qǐ )不(bú )利(lì )朝(cháo )夕(xī )分(fèn )赵(zhào )氏(shì )之(zhī )田(tián ),而(ér )欲(yù )为(wéi )危(wēi )难(nán )不(bú )可(kě )成(chéng )之(zhī )事(shì )乎(hū )?”二(èr )子(zǐ )出(chū ),絺(zhǐ )疵(cī )入(rù )曰(yuē ):“主(zhǔ )何(hé )以(yǐ )臣(chén )之(zhī )言(yán )告(gào )二(èr )子(zǐ )也(yě )?”智(zhì )伯(bó )曰(yuē ):“子(zǐ )何(hé )以(yǐ )知(zhī )之(zhī )?”对(duì )曰(yuē ):“臣(chén )见(jiàn )其(qí )视(shì )臣(chén )端(duān )而(ér )趋(qū )疾(jí ),知(zhī )臣(chén )得(dé )其(qí )情(qíng )故(gù )也(yě )。“智(zhì )伯(bó )不(bú )悛(quān )。絺(zhǐ )疵(cī )请(qǐng )使(shǐ )于(yú )齐(qí )。

赵(zhào )襄(xiāng )子(zǐ )使(shǐ )张(zhāng )孟(mèng )谈(tán )潜(qián )出(chū )见(jiàn )二(èr )子(zǐ ),曰(yuē ):“臣(chén )闻(wén )唇(chún )亡(wáng )则(zé )齿(chǐ )寒(hán )。今(jīn )智(zhì )伯(bó )帅(shuài )韩(hán )、魏(wèi )而(ér )攻(gōng )赵(zhào ),赵(zhào )亡(wáng )则(zé )韩(hán )、魏(wèi )为(wéi )之(zhī )次(cì )矣(yǐ )。”二(èr )子(zǐ )曰(yuē ):“我(wǒ )心(xīn )知(zhī )其(qí )然(rán )也(yě ),恐(kǒng )事(shì )末(mò )遂(suí )而(ér )谋(móu )泄(xiè ),则(zé )祸(huò )立(lì )至(zhì )矣(yǐ )”。张(zhāng )孟(mèng )谈(tán )曰(yuē ):“谋(móu )出(chū )二(èr )主(zhǔ )之(zhī )口(kǒu ),入(rù )臣(chén )之(zhī )耳(ěr ),何(hé )伤(shāng )也(yě )?”二(èr )子(zǐ )乃(nǎi )潜(qián )与(yǔ )张(zhāng )孟(mèng )谈(tán )约(yuē ),为(wéi )之(zhī )期(qī )日(rì )而(ér )遣(qiǎn )之(zhī )。襄(xiāng )子(zǐ )夜(yè )使(shǐ )人(rén )杀(shā )守(shǒu )堤(dī )之(zhī )吏(lì ),而(ér )决(jué )水(shuǐ )灌(guàn )智(zhì )伯(bó )军(jūn )。智(zhì )伯(bó )军(jūn )救(jiù )水(shuǐ )而(ér )乱(luàn ),韩(hán )、魏(wèi )翼(yì )而(ér )击(jī )之(zhī ),襄(xiāng )子(zǐ )将(jiāng )卒(zú )犯(fàn )其(qí )前(qián ),大(dà )败(bài )智(zhì )伯(bó )之(zhī )众(zhòng )。遂(suí )杀(shā )智(zhì )伯(bó ),尽(jìn )灭(miè )智(zhì )氏(shì )之(zhī )族(zú )。唯(wéi )辅(fǔ )果(guǒ )在(zài )。

臣(chén )光(guāng )曰(yuē ):智(zhì )伯(bó )之(zhī )亡(wáng )也(yě ),才(cái )胜(shèng )德(dé )也(yě )。夫(fū )才(cái )与(yǔ )德(dé )异(yì ),而(ér )世(shì )俗(sú )莫(mò )之(zhī )能(néng )辨(biàn ),通(tōng )谓(wèi )之(zhī )贤(xián ),此(cǐ )其(qí )所(suǒ )以(yǐ )失(shī )人(rén )也(yě )。夫(fū )聪(cōng )察(chá )强(qiáng )毅(yì )之(zhī )谓(wèi )才(cái ),正(zhèng )直(zhí )中(zhōng )和(hé )之(zhī )谓(wèi )德(dé )。才(cái )者(zhě ),德(dé )之(zhī )资(zī )也(yě );德(dé )者(zhě ),才(cái )之(zhī )帅(shuài )也(yě )。云(yún )梦(mèng )之(zhī )竹(zhú ),天(tiān )下(xià )之(zhī )劲(jìn )也(yě ),然(rán )而(ér )不(bú )矫(jiǎo )揉(róu ),不(bú )羽(yǔ )括(kuò ),则(zé )不(bú )能(néng )以(yǐ )入(rù )坚(jiān );棠(táng )溪(xī )之(zhī )金(jīn ),天(tiān )下(xià )之(zhī )利(lì )也(yě ),然(rán )而(ér )不(bú )熔(róng )范(fàn ),不(bú )砥(dǐ )砺(lì ),则(zé )不(bú )能(néng )以(yǐ )击(jī )强(qiáng )。是(shì )故(gù )才(cái )德(dé )全(quán )尽(jìn )谓(wèi )之(zhī )圣(shèng )人(rén ),才(cái )德(dé )兼(jiān )亡(wáng )谓(wèi )之(zhī )愚(yú )人(rén ),德(dé )胜(shèng )才(cái )谓(wèi )之(zhī )君(jūn )子(zǐ ),才(cái )胜(shèng )德(dé )谓(wèi )之(zhī )小(xiǎo )人(rén )。凡(fán )取(qǔ )人(rén )之(zhī )术(shù ),苟(gǒu )不(bú )得(dé )圣(shèng )人(rén )、君(jūn )子(zǐ )而(ér )与(yǔ )之(zhī ),与(yǔ )其(qí )得(dé )小(xiǎo )人(rén ),不(bú )若(ruò )得(dé )愚(yú )人(rén )。何(hé )则(zé )?君(jūn )子(zǐ )挟(jiā )才(cái )以(yǐ )为(wéi )善(shàn ),小(xiǎo )人(rén )挟(jiā )才(cái )以(yǐ )为(wéi )恶(è )。挟(jiā )才(cái )以(yǐ )为(wéi )善(shàn )者(zhě ),善(shàn )无(wú )不(bú )至(zhì )矣(yǐ );挟(jiā )才(cái )以(yǐ )为(wéi )恶(è )者(zhě ),恶(è )亦(yì )无(wú )不(bú )至(zhì )矣(yǐ )。愚(yú )者(zhě )虽(suī )欲(yù )为(wéi )不(bú )善(shàn ),智(zhì )不(bú )能(néng )周(zhōu ),力(lì )不(bú )能(néng )胜(shèng ),譬(pì )之(zhī )乳(rǔ )狗(gǒu )搏(bó )人(rén ),人(rén )得(dé )而(ér )制(zhì )之(zhī )。小(xiǎo )人(rén )智(zhì )足(zú )以(yǐ )遂(suí )其(qí )奸(jiān ),勇(yǒng )足(zú )以(yǐ )决(jué )其(qí )暴(bào ),是(shì )虎(hǔ )而(ér )翼(yì )者(zhě )也(yě ),其(qí )为(wéi )害(hài )岂(qǐ )不(bú )多(duō )哉(zāi )!夫(fū )德(dé )者(zhě )人(rén )之(zhī )所(suǒ )严(yán ),而(ér )才(cái )者(zhě )人(rén )之(zhī )所(suǒ )爱(ài )。爱(ài )者(zhě )易(yì )亲(qīn ),严(yán )者(zhě )易(yì )疏(shū ),是(shì )以(yǐ )察(chá )者(zhě )多(duō )蔽(bì )于(yú )才(cái )而(ér )遗(yí )于(yú )德(dé )。自(zì )古(gǔ )昔(xī )以(yǐ )来(lái ),国(guó )之(zhī )乱(luàn )臣(chén ),家(jiā )之(zhī )败(bài )子(zǐ ),才(cái )有(yǒu )馀(yú )而(ér )德(dé )不(bú )足(zú ),以(yǐ )至(zhì )于(yú )颠(diān )覆(fù )者(zhě )多(duō )矣(yǐ ),岂(qǐ )特(tè )智(zhì )伯(bó )哉(zāi )!故(gù )为(wéi )国(guó )为(wéi )家(jiā )者(zhě ),苟(gǒu )能(néng )审(shěn )于(yú )才(cái )德(dé )之(zhī )分(fèn )而(ér )知(zhī )所(suǒ )先(xiān )后(hòu ),又(yòu )何(hé )失(shī )人(rén )之(zhī )足(zú )患(huàn )哉(zāi )!

三(sān )家(jiā )分(fèn )智(zhì )氏(shì )之(zhī )田(tián )。赵(zhào )襄(xiāng )子(zǐ )漆(qī )智(zhì )伯(bó )之(zhī )头(tóu ),以(yǐ )为(wéi )饮(yǐn )器(qì )。智(zhì )伯(bó )之(zhī )臣(chén )豫(yù )让(ràng )欲(yù )为(wéi )之(zhī )报(bào )仇(chóu ),乃(nǎi )诈(zhà )为(wéi )刑(xíng )人(rén ),挟(jiā )匕(bǐ )首(shǒu ),入(rù )襄(xiāng )子(zǐ )宫(gōng )中(zhōng )涂(tú )厕(cè )。襄(xiāng )子(zǐ )如(rú )厕(cè )心(xīn )动(dòng ),索(suǒ )之(zhī ),获(huò )豫(yù )让(ràng )。左(zuǒ )右(yòu )欲(yù )杀(shā )之(zhī ),襄(xiāng )子(zǐ )曰(yuē ):“智(zhì )伯(bó )死(sǐ )无(wú )后(hòu ),而(ér )此(cǐ )人(rén )欲(yù )为(wéi )报(bào )仇(chóu ),真(zhēn )义(yì )士(shì )也(yě )!吾(wú )谨(jǐn )避(bì )之(zhī )耳(ěr )。“乃(nǎi )舍(shě )之(zhī )。豫(yù )让(ràng )又(yòu )漆(qī )身(shēn )为(wéi )癞(lài ),吞(tūn )炭(tàn )为(wéi )哑(yǎ ),行(háng )乞(qǐ )于(yú )市(shì ),其(qí )妻(qī )不(bú )识(shí )也(yě )。行(háng )见(jiàn )其(qí )友(yǒu ),其(qí )友(yǒu )识(shí )之(zhī ),为(wéi )之(zhī )泣(qì )曰(yuē ):“以(yǐ )子(zǐ )之(zhī )才(cái ),臣(chén )事(shì )赵(zhào )孟(mèng ),必(bì )得(dé )近(jìn )幸(xìng )。子(zǐ )乃(nǎi )为(wéi )所(suǒ )欲(yù )为(wéi ),顾(gù )不(bú )易(yì )邪(xié )?何(hé )乃(nǎi )自(zì )苦(kǔ )如(rú )此(cǐ )!求(qiú )以(yǐ )报(bào )仇(chóu ),不(bú )亦(yì )难(nán )乎(hū )?“豫(yù )让(ràng )曰(yuē ):“既(jì )已(yǐ )委(wěi )质(zhì )为(wéi )臣(chén ),而(ér )又(yòu )求(qiú )杀(shā )之(zhī ),是(shì )二(èr )心(xīn )也(yě )。凡(fán )吾(wú )所(suǒ )为(wéi )者(zhě ),极(jí )难(nán )耳(ěr )。然(rán )所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )此(cǐ )者(zhě ),将(jiāng )以(yǐ )愧(kuì )天(tiān )下(xià )后(hòu )世(shì )之(zhī )为(wéi )人(rén )臣(chén )怀(huái )二(èr )心(xīn )者(zhě )也(yě )。“襄(xiāng )子(zǐ )出(chū ),豫(yù )让(ràng )伏(fú )于(yú )桥(qiáo )下(xià )。襄(xiāng )子(zǐ )至(zhì )桥(qiáo ),马(mǎ )惊(jīng ),索(suǒ )之(zhī ),得(dé )豫(yù )让(ràng ),遂(suí )杀(shā )之(zhī )。襄(xiāng )子(zǐ )为(wéi )伯(bó )鲁(lǔ )之(zhī )不(bú )立(lì )也(yě ),有(yǒu )子(zǐ )五(wǔ )人(rén ),不(bú )肯(kěn )置(zhì )后(hòu )。封(fēng )伯(bó )鲁(lǔ )之(zhī )子(zǐ )于(yú )代(dài ),曰(yuē )代(dài )成(chéng )君(jūn ),早(zǎo )卒(zú ),立(lì )其(qí )子(zǐ )浣(huàn )为(wéi )赵(zhào )氏(shì )后(hòu )。襄(xiāng )子(zǐ )卒(zú ),弟(dì )桓(huán )子(zǐ )逐(zhú )浣(huàn )而(ér )自(zì )立(lì ),一(yī )年(nián )卒(zú )。赵(zhào )氏(shì )之(zhī )人(rén )曰(yuē ):“桓(huán )子(zǐ )立(lì ),非(fēi )襄(xiāng )主(zhǔ )意(yì )。“乃(nǎi )共(gòng )杀(shā )其(qí )子(zǐ ),复(fù )迎(yíng )浣(huàn )而(ér )立(lì )之(zhī ),是(shì )为(wéi )献(xiàn )子(zǐ )。献(xiàn )子(zǐ )生(shēng )籍(jí ),是(shì )为(wéi )烈(liè )侯(hóu )。魏(wèi )斯(sī )者(zhě ),魏(wèi )桓(huán )子(zǐ )之(zhī )孙(sūn )也(yě ),是(shì )为(wéi )文(wén )侯(hóu )。韩(hán )康(kāng )子(zǐ )生(shēng )武(wǔ )子(zǐ ),武(wǔ )子(zǐ )生(shēng )虔(qián ),是(shì )为(wéi )景(jǐng )侯(hóu )。

魏(wèi )文(wén )侯(hóu )以(yǐ )卜(bo )子(zǐ )夏(xià )、田(tián )子(zǐ )方(fāng )为(wéi )师(shī ),每(měi )过(guò )段(duàn )干(gàn )木(mù )之(zhī )庐(lú )必(bì )式(shì )。四(sì )方(fāng )贤(xián )士(shì )多(duō )归(guī )之(zhī )。文(wén )侯(hóu )与(yǔ )群(qún )臣(chén )饮(yǐn )酒(jiǔ ),乐(lè ),而(ér )天(tiān )雨(yǔ ),命(mìng )驾(jià )将(jiāng )适(shì )野(yě )。左(zuǒ )右(yòu )曰(yuē ):“今(jīn )日(rì )饮(yǐn )酒(jiǔ )乐(lè ),天(tiān )又(yòu )雨(yǔ ),君(jūn )将(jiāng )安(ān )之(zhī )?“文(wén )侯(hóu )曰(yuē ):“文(wén )侯(hóu )曰(yuē ):“吾(wú )与(yǔ )虞(yú )人(rén )期(qī )猎(liè ),虽(suī )乐(lè ),岂(qǐ )可(kě )无(wú )一(yī )会(huì )期(qī )哉(zāi )!“乃(nǎi )往(wǎng ),身(shēn )自(zì )罢(bà )之(zhī )。韩(hán )借(jiè )师(shī )于(yú )魏(wèi )以(yǐ )伐(fá )赵(zhào )。文(wén )侯(hóu )曰(yuē ):“寡(guǎ )人(rén )与(yǔ )赵(zhào ),兄(xiōng )弟(dì )也(yě ),不(bú )敢(gǎn )闻(wén )命(mìng )。“赵(zhào )借(jiè )师(shī )于(yú )魏(wèi )以(yǐ )伐(fá )韩(hán ),文(wén )侯(hóu )应(yīng )之(zhī )亦(yì )然(rán )。二(èr )国(guó )皆(jiē )怒(nù )而(ér )去(qù )。已(yǐ )而(ér )知(zhī )文(wén )侯(hóu )以(yǐ )讲(jiǎng )于(yú )己(jǐ )也(yě ),皆(jiē )朝(cháo )于(yú )魏(wèi )。魏(wèi )由(yóu )是(shì )始(shǐ )大(dà )于(yú )三(sān )晋(jìn ),诸(zhū )侯(hóu )莫(mò )能(néng )与(yǔ )之(zhī )争(zhēng )。使(shǐ )乐(lè )羊(yáng )伐(fá )中(zhōng )山(shān ),克(kè )之(zhī ),以(yǐ )封(fēng )其(qí )子(zǐ )击(jī )。文(wén )侯(hóu )问(wèn )于(yú )群(qún )臣(chén )曰(yuē ):“我(wǒ )何(hé )如(rú )主(zhǔ )?“皆(jiē )曰(yuē ):“仁(rén )君(jūn )。“任(rèn )座(zuò )曰(yuē ):“君(jūn )得(dé )中(zhōng )山(shān ),不(bú )以(yǐ )封(fēng )君(jūn )之(zhī )弟(dì )而(ér )以(yǐ )封(fēng )君(jūn )之(zhī )子(zǐ ),何(hé )谓(wèi )仁(rén )君(jūn )?“文(wén )侯(hóu )怒(nù ),任(rèn )座(zuò )趋(qū )出(chū )。次(cì )问(wèn )翟(zhái )璜(huáng ),对(duì )曰(yuē ):“仁(rén )君(jūn )也(yě )。“文(wén )侯(hóu )曰(yuē ):“何(hé )以(yǐ )知(zhī )之(zhī )?“对(duì )曰(yuē ):“臣(chén )闻(wén )君(jūn )仁(rén )则(zé )臣(chén )直(zhí )。向(xiàng )者(zhě )任(rèn )座(zuò )之(zhī )言(yán )直(zhí ),臣(chén )是(shì )以(yǐ )知(zhī )之(zhī )。“文(wén )侯(hóu )悦(yuè ),使(shǐ )翟(zhái )璜(huáng )召(zhào )任(rèn )座(zuò )而(ér )反(fǎn )之(zhī ),亲(qīn )下(xià )堂(táng )迎(yíng )之(zhī ),以(yǐ )为(wéi )上(shàng )客(kè )。文(wén )侯(hóu )与(yǔ )田(tián )子(zǐ )方(fāng )饮(yǐn ),文(wén )侯(hóu )曰(yuē ):“钟(zhōng )声(shēng )不(bú )比(bǐ )乎(hū )?左(zuǒ )高(gāo )。“田(tián )子(zǐ )方(fāng )笑(xiào )。文(wén )侯(hóu )曰(yuē ):“何(hé )笑(xiào )?“子(zǐ )方(fāng )曰(yuē ):“臣(chén )闻(wén )之(zhī ),君(jūn )明(míng )乐(lè )官(guān ),不(bú )明(míng )乐(lè )音(yīn )。今(jīn )君(jūn )审(shěn )于(yú )音(yīn ),臣(chén )恐(kǒng )其(qí )聋(lóng )于(yú )官(guān )也(yě )。“文(wén )侯(hóu )曰(yuē ):“善(shàn )。“子(zǐ )击(jī )出(chū ),遭(zāo )田(tián )子(zǐ )方(fāng )于(yú )道(dào ),下(xià )车(chē )伏(fú )谒(yè )。子(zǐ )方(fāng )不(bú )为(wéi )礼(lǐ )。子(zǐ )击(jī )怒(nù ),谓(wèi )子(zǐ )方(fāng )曰(yuē ):“富(fù )贵(guì )者(zhě )骄(jiāo )人(rén )乎(hū )?贫(pín )贱(jiàn )者(zhě )骄(jiāo )人(rén )乎(hū )?“子(zǐ )方(fāng )曰(yuē ):“亦(yì )贫(pín )贱(jiàn )者(zhě )骄(jiāo )人(rén )耳(ěr ),富(fù )贵(guì )者(zhě )安(ān )敢(gǎn )骄(jiāo )人(rén )?国(guó )君(jūn )而(ér )骄(jiāo )人(rén )则(zé )失(shī )其(qí )国(guó ),大(dà )夫(fū )而(ér )骄(jiāo )人(rén )则(zé )失(shī )其(qí )家(jiā )。失(shī )其(qí )国(guó )者(zhě )未(wèi )闻(wén )有(yǒu )以(yǐ )国(guó )待(dài )之(zhī )者(zhě )也(yě ),失(shī )其(qí )家(jiā )者(zhě )未(wèi )闻(wén )有(yǒu )以(yǐ )家(jiā )待(dài )之(zhī )者(zhě )也(yě )。夫(fū )士(shì )贫(pín )贱(jiàn )者(zhě ),言(yán )不(bú )用(yòng ),行(háng )不(bú )合(hé ),则(zé )纳(nà )履(lǚ )而(ér )去(qù )耳(ěr ),安(ān )往(wǎng )而(ér )不(bú )得(dé )贫(pín )贱(jiàn )哉(zāi )!“子(zǐ )击(jī )乃(nǎi )谢(xiè )之(zhī )。文(wén )侯(hóu )谓(wèi )李(lǐ )克(kè )曰(yuē ):“先(xiān )生(shēng )尝(cháng )有(yǒu )言(yán )曰(yuē ):''家(jiā )贫(pín )思(sī )良(liáng )妻(qī ),国(guó )乱(luàn )思(sī )良(liáng )相(xiàng )。''今(jīn )所(suǒ )置(zhì )非(fēi )成(chéng )则(zé )璜(huáng ),二(èr )子(zǐ )何(hé )如(rú )?“对(duì )曰(yuē ):“卑(bēi )不(bú )谋(móu )尊(zūn ),疏(shū )不(bú )谋(móu )戚(qī )。臣(chén )在(zài )阙(què )门(mén )之(zhī )外(wài ),不(bú )敢(gǎn )当(dāng )命(mìng )。“文(wén )侯(hóu )曰(yuē ):“先(xiān )生(shēng )临(lín )事(shì )勿(wù )让(ràng )。“克(kè )曰(yuē ):“君(jūn )弗(fú )察(chá )故(gù )也(yě )。居(jū )视(shì )其(qí )所(suǒ )亲(qīn ),富(fù )视(shì )其(qí )所(suǒ )与(yǔ ),达(dá )视(shì )其(qí )所(suǒ )举(jǔ ),穷(qióng )视(shì )其(qí )所(suǒ )不(bú )为(wéi ),贫(pín )视(shì )其(qí )所(suǒ )不(bú )取(qǔ ),五(wǔ )者(zhě )足(zú )以(yǐ )定(dìng )之(zhī )矣(yǐ ),何(hé )待(dài )克(kè )哉(zāi )!“文(wén )侯(hóu )曰(yuē ):“先(xiān )生(shēng )就(jiù )舍(shě ),吾(wú )之(zhī )相(xiàng )定(dìng )矣(yǐ )。“李(lǐ )克(kè )出(chū ),见(jiàn )翟(zhái )璜(huáng )。翟(zhái )璜(huáng )曰(yuē ):“今(jīn )者(zhě )闻(wén )君(jūn )召(zhào )先(xiān )生(shēng )而(ér )卜(bo )相(xiàng ),果(guǒ )谁(shuí )为(wéi )之(zhī )?“克(kè )曰(yuē ):“魏(wèi )成(chéng )。“翟(zhái )璜(huáng )忿(fèn )然(rán )作(zuò )色(sè )曰(yuē ):“西(xī )河(hé )守(shǒu )吴(wú )起(qǐ ),臣(chén )所(suǒ )进(jìn )也(yě );君(jūn )内(nèi )以(yǐ )邺(yè )为(wéi )忧(yōu ),臣(chén )进(jìn )西(xī )门(mén )豹(bào );君(jūn )欲(yù )伐(fá )中(zhōng )山(shān ),臣(chén )进(jìn )乐(lè )羊(yáng );中(zhōng )山(shān )已(yǐ )拔(bá ),无(wú )使(shǐ )守(shǒu )之(zhī ),臣(chén )进(jìn )先(xiān )生(shēng );君(jūn )之(zhī )子(zǐ )无(wú )傅(fù ),臣(chén )进(jìn )屈(qū )侯(hóu )鲋(fù )。以(yǐ )耳(ěr )目(mù )之(zhī )所(suǒ )睹(dǔ )记(jì ),臣(chén )何(hé )负(fù )于(yú )魏(wèi )成(chéng )?“李(lǐ )克(kè )曰(yuē ):“子(zǐ )之(zhī )言(yán )克(kè )于(yú )子(zǐ )之(zhī )君(jūn )者(zhě ),岂(qǐ )将(jiāng )比(bǐ )周(zhōu )以(yǐ )求(qiú )大(dà )官(guān )哉(zāi )?君(jūn )问(wèn )相(xiàng )于(yú )克(kè ),克(kè )之(zhī )对(duì )如(rú )是(shì )。所(suǒ )以(yǐ )知(zhī )君(jūn )之(zhī )必(bì )相(xiàng )魏(wèi )成(chéng )者(zhě ),魏(wèi )成(chéng )食(shí )禄(lù )千(qiān )钟(zhōng ),什(shí )九(jiǔ )在(zài )外(wài ),什(shí )一(yī )在(zài )内(nèi ),是(shì )以(yǐ )东(dōng )得(dé )卜(bo )子(zǐ )夏(xià )、田(tián )子(zǐ )方(fāng )、段(duàn )干(gàn )木(mù )。此(cǐ )三(sān )人(rén )者(zhě ),君(jūn )皆(jiē )师(shī )之(zhī );子(zǐ )所(suǒ )进(jìn )五(wǔ )人(rén )者(zhě ),君(jūn )皆(jiē )臣(chén )之(zhī )。子(zǐ )恶(è )得(dé )与(yǔ )魏(wèi )成(chéng )比(bǐ )也(yě )!“翟(zhái )璜(huáng )逡(qūn )巡(xún )再(zài )拜(bài )曰(yuē ):“璜(huáng ),鄙(bǐ )人(rén )也(yě ),失(shī )对(duì ),愿(yuàn )卒(zú )为(wéi )弟(dì )子(zǐ )。“

吴(wú )起(qǐ )者(zhě ),卫(wèi )人(rén ),仕(shì )于(yú )鲁(lǔ )。齐(qí )人(rén )伐(fá )鲁(lǔ ),鲁(lǔ )人(rén )欲(yù )以(yǐ )为(wéi )将(jiāng ),起(qǐ )取(qǔ )齐(qí )女(nǚ )为(wéi )妻(qī ),鲁(lǔ )人(rén )疑(yí )之(zhī ),起(qǐ )杀(shā )妻(qī )以(yǐ )求(qiú )将(jiāng ),大(dà )破(pò )齐(qí )师(shī )。或(huò )谮(zèn )之(zhī )鲁(lǔ )侯(hóu )曰(yuē ):“起(qǐ )始(shǐ )事(shì )曾(céng )参(cān ),母(mǔ )死(sǐ )不(bú )奔(bēn )丧(sàng ),曾(céng )参(cān )绝(jué )之(zhī )。今(jīn )又(yòu )杀(shā )妻(qī )以(yǐ )求(qiú )为(wéi )君(jūn )将(jiāng )。起(qǐ ),残(cán )忍(rěn )薄(báo )行(háng )人(rén )也(yě )。且(qiě )以(yǐ )鲁(lǔ )国(guó )区(qū )区(qū )而(ér )有(yǒu )胜(shèng )敌(dí )之(zhī )名(míng ),则(zé )诸(zhū )侯(hóu )图(tú )鲁(lǔ )矣(yǐ )。“起(qǐ )恐(kǒng )得(dé )罪(zuì )。闻(wén )魏(wèi )文(wén )侯(hóu )贤(xián ),乃(nǎi )往(wǎng )归(guī )之(zhī )。文(wén )侯(hóu )问(wèn )诸(zhū )李(lǐ )克(kè ),李(lǐ )克(kè )曰(yuē ):“起(qǐ )贪(tān )而(ér )好(hǎo )色(sè ),然(rán )用(yòng )兵(bīng ),司(sī )马(mǎ )穰(ráng )苴(jū )弗(fú )能(néng )过(guò )也(yě )。“于(yú )是(shì )文(wén )侯(hóu )以(yǐ )为(wéi )将(jiāng ),击(jī )秦(qín ),拔(bá )五(wǔ )城(chéng )。起(qǐ )之(zhī )为(wéi )将(jiāng ),与(yǔ )士(shì )卒(zú )最(zuì )下(xià )者(zhě )同(tóng )衣(yī )食(shí ),卧(wò )不(bú )设(shè )席(xí ),行(háng )不(bú )骑(qí )乘(chéng ),亲(qīn )裹(guǒ )赢(yíng )粮(liáng ),与(yǔ )士(shì )卒(zú )分(fèn )劳(láo )苦(kǔ )。卒(zú )有(yǒu )病(bìng )疽(jū )者(zhě ),起(qǐ )为(wéi )吮(shǔn )之(zhī )。卒(zú )母(mǔ )闻(wén )而(ér )哭(kū )之(zhī )。人(rén )曰(yuē ):“子(zǐ ),卒(zú )也(yě ),而(ér )将(jiāng )军(jūn )自(zì )吮(shǔn )其(qí )疽(jū ),何(hé )哭(kū )为(wéi )?“母(mǔ )曰(yuē ):“非(fēi )然(rán )也(yě )。往(wǎng )年(nián )吴(wú )公(gōng )吮(shǔn )其(qí )父(fù ),其(qí )父(fù )战(zhàn )不(bú )还(hái )踵(zhǒng ),遂(suí )死(sǐ )于(yú )敌(dí )。吴(wú )公(gōng )今(jīn )又(yòu )吮(shǔn )其(qí )子(zǐ ),妾(qiè )不(bú )知(zhī )其(qí )死(sǐ )所(suǒ )矣(yǐ ),是(shì )以(yǐ )哭(kū )之(zhī )。“

燕(yàn )湣(mǐn )公(gōng )薨(hōng ),子(zǐ )僖(xī )公(gōng )立(lì )。

二(èr )十(shí )四(sì )年(nián )己(jǐ )卯(mǎo ),公(gōng )元(yuán )前(qián )四(sì )零(líng )二(èr )年(nián )

王(wáng )崩(bēng ),子(zǐ )安(ān )王(wáng )骄(jiāo )立(lì )。

盗(dào )杀(shā )楚(chǔ )声(shēng )王(wáng ),国(guó )人(rén )立(lì )其(qí )子(zǐ )悼(dào )王(wáng )。

安(ān )王(wáng )

△元(yuán )年(nián )庚(gēng )辰(chén ),公(gōng )元(yuán )前(qián )四(sì )零(líng )一(yī )年(nián )

秦(qín )伐(fá )魏(wèi ),至(zhì )阳(yáng )狐(hú )。

二(èr )年(nián )辛(xīn )巳(sì ),公(gōng )元(yuán )前(qián )四(sì )零(líng )零(líng )年(nián )

魏(wèi )、韩(hán )、赵(zhào )伐(fá )楚(chǔ ),至(zhì )桑(sāng )丘(qiū )。

郑(zhèng )围(wéi )韩(hán )阳(yáng )翟(zhái )。

韩(hán )景(jǐng )侯(hóu )薨(hōng ),子(zǐ )烈(liè )侯(hóu )取(qǔ )立(lì )。

赵(zhào )烈(liè )侯(hóu )薨(hōng ),国(guó )人(rén )立(lì )其(qí )弟(dì )武(wǔ )侯(hóu )。

秦(qín )简(jiǎn )公(gōng )薨(hōng ),子(zǐ )惠(huì )公(gōng )立(lì )。

三(sān )年(nián )壬(rén )午(wǔ ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )九(jiǔ )九(jiǔ )年(nián )

王(wáng )子(zǐ )定(dìng )奔(bēn )晋(jìn )。

虢(guó )山(shān )崩(bēng ),壅(yōng )河(hé )。

四(sì )年(nián )癸(guǐ )未(wèi ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )九(jiǔ )八(bā )年(nián )

楚(chǔ )围(wéi )郑(zhèng )。郑(zhèng )人(rén )杀(shā )其(qí )相(xiàng )驷(sì )子(zǐ )阳(yáng )。

五(wǔ )年(nián )甲(jiǎ )申(shēn ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )九(jiǔ )七(qī )年(nián )

日(rì )有(yǒu )食(shí )之(zhī )。

三(sān )月(yuè ),盗(dào )杀(shā )韩(hán )相(xiàng )侠(xiá )累(lèi )。侠(xiá )累(lèi )与(yǔ )濮(pú )阳(yáng )严(yán )仲(zhòng )子(zǐ )有(yǒu )恶(è )。仲(zhòng )子(zǐ )闻(wén )轵(zhǐ )人(rén )聂(niè )政(zhèng )之(zhī )勇(yǒng ),以(yǐ )黄(huáng )金(jīn )百(bǎi )镒(yì )为(wéi )政(zhèng )母(mǔ )寿(shòu ),欲(yù )因(yīn )以(yǐ )报(bào )仇(chóu )。政(zhèng )不(bú )受(shòu ),曰(yuē ):“老(lǎo )母(mǔ )在(zài ),政(zhèng )身(shēn )未(wèi )敢(gǎn )以(yǐ )许(xǔ )人(rén )也(yě )!“及(jí )母(mǔ )卒(zú ),仲(zhòng )子(zǐ )乃(nǎi )使(shǐ )政(zhèng )刺(cì )侠(xiá )累(lèi )。侠(xiá )累(lèi )方(fāng )坐(zuò )府(fǔ )上(shàng ),兵(bīng )卫(wèi )甚(shèn )众(zhòng ),聂(niè )政(zhèng )直(zhí )入(rù )上(shàng )阶(jiē ),刺(cì )杀(shā )侠(xiá )累(lèi ),因(yīn )自(zì )皮(pí )面(miàn )抉(jué )眼(yǎn ),自(zì )屠(tú )出(chū )肠(cháng )。韩(hán )人(rén )暴(bào )其(qí )尸(shī )于(yú )市(shì ),购(gòu )问(wèn ),莫(mò )能(néng )识(shí )。其(qí )姊(zǐ )嫈(yīng )闻(wén )而(ér )往(wǎng )哭(kū )之(zhī ),曰(yuē ):“是(shì )轵(zhǐ )深(shēn )井(jǐng )里(lǐ )聂(niè )政(zhèng )也(yě )。以(yǐ )妾(qiè )尚(shàng )在(zài )之(zhī )故(gù ),重(zhòng )自(zì )刑(xíng )以(yǐ )绝(jué )从(cóng )。妾(qiè )奈(nài )何(hé )畏(wèi )殁(mò )身(shēn )之(zhī )诛(zhū ),终(zhōng )灭(miè )贤(xián )弟(dì )之(zhī )名(míng )!“遂(suí )死(sǐ )于(yú )政(zhèng )尸(shī )之(zhī )旁(páng )。

六(liù )年(nián )乙(yǐ )酉(yǒu ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )九(jiǔ )六(liù )年(nián )

郑(zhèng )驷(sì )子(zǐ )阳(yáng )之(zhī )党(dǎng )弑(shì )繻(xū )公(gōng ),而(ér )立(lì )其(qí )弟(dì )乙(yǐ ),是(shì )为(wéi )康(kāng )公(gōng )。

宋(sòng )悼(dào )公(gōng )薨(hōng ),子(zǐ )休(xiū )公(gōng )田(tián )立(lì )。

八(bā )年(nián )丁(dīng )亥(hài ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )九(jiǔ )四(sì )年(nián )

齐(qí )伐(fá )鲁(lǔ ),取(qǔ )最(zuì )。韩(hán )救(jiù )鲁(lǔ )。

郑(zhèng )负(fù )黍(shǔ )叛(pàn ),复(fù )归(guī )韩(hán )。

九(jiǔ )年(nián )戊(wù )子(zǐ ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )九(jiǔ )三(sān )年(nián )

魏(wèi )伐(fá )郑(zhèng )。

晋(jìn )烈(liè )公(gōng )薨(hōng ),子(zǐ )孝(xiào )公(gōng )倾(qīng )立(lì )。

十(shí )一(yī )年(nián )庚(gēng )寅(yín ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )九(jiǔ )一(yī )年(nián )

秦(qín )伐(fá )韩(hán )宜(yí )阳(yáng ),取(qǔ )六(liù )邑(yì )。

初(chū ),田(tián )常(cháng )生(shēng )襄(xiāng )子(zǐ )盘(pán ),盘(pán )生(shēng )庄(zhuāng )子(zǐ )白(bái ),白(bái )生(shēng )太(tài )公(gōng )和(hé )。是(shì )岁(suì ),齐(qí )田(tián )和(hé )迁(qiān )齐(qí )康(kāng )公(gōng )于(yú )海(hǎi )上(shàng ),使(shǐ )食(shí )一(yī )城(chéng ),以(yǐ )奉(fèng )其(qí )先(xiān )祀(sì )。

十(shí )二(èr )年(nián )辛(xīn )卯(mǎo ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )九(jiǔ )零(líng )年(nián )

秦(qín )、晋(jìn )战(zhàn )于(yú )武(wǔ )城(chéng )。

齐(qí )伐(fá )魏(wèi ),取(qǔ )襄(xiāng )阳(yáng )。

鲁(lǔ )败(bài )齐(qí )师(shī )于(yú )平(píng )陆(lù )。

十(shí )三(sān )年(nián )壬(rén )辰(chén ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )八(bā )九(jiǔ )年(nián )

秦(qín )侵(qīn )晋(jìn )。

齐(qí )田(tián )和(hé )会(huì )魏(wèi )文(wén )侯(hóu )、楚(chǔ )人(rén )、卫(wèi )人(rén )于(yú )浊(zhuó )泽(zé ),求(qiú )为(wéi )诸(zhū )侯(hóu )。魏(wèi )文(wén )侯(hóu )为(wéi )之(zhī )请(qǐng )于(yú )王(wáng )及(jí )诸(zhū )侯(hóu ),王(wáng )许(xǔ )之(zhī )。

十(shí )五(wǔ )年(nián )甲(jiǎ )午(wǔ ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )八(bā )七(qī )年(nián )

秦(qín )伐(fá )蜀(shǔ ),取(qǔ )南(nán )郑(zhèng )。

魏(wèi )文(wén )侯(hóu )薨(hōng ),太(tài )子(zǐ )击(jī )立(lì ),是(shì )为(wéi )武(wǔ )侯(hóu )。

武(wǔ )侯(hóu )浮(fú )西(xī )河(hé )而(ér )下(xià ),中(zhōng )流(liú )顾(gù )谓(wèi )吴(wú )起(qǐ )曰(yuē ):“美(měi )哉(zāi )山(shān )河(hé )之(zhī )固(gù ),此(cǐ )魏(wèi )国(guó )之(zhī )宝(bǎo )也(yě )!”对(duì )曰(yuē ):“在(zài )德(dé )不(bú )在(zài )险(xiǎn )。昔(xī )三(sān )苗(miáo )氏(shì ),左(zuǒ )洞(dòng )庭(tíng ),右(yòu )彭(péng )蠡(lí ),德(dé )义(yì )不(bú )修(xiū ),禹(yǔ )灭(miè )之(zhī );夏(xià )桀(jié )之(zhī )居(jū ),左(zuǒ )河(hé )济(jì ),右(yòu )泰(tài )华(huá ),伊(yī )阙(què )在(zài )其(qí )南(nán ),羊(yáng )肠(cháng )在(zài )其(qí )北(běi ),修(xiū )政(zhèng )不(bú )仁(rén ),汤(tāng )放(fàng )之(zhī );商(shāng )纣(zhòu )之(zhī )国(guó ),左(zuǒ )孟(mèng )门(mén ),右(yòu )太(tài )行(háng ),常(cháng )山(shān )在(zài )其(qí )北(běi ),大(dà )河(hé )经(jīng )其(qí )南(nán ),修(xiū )政(zhèng )不(bú )德(dé ),武(wǔ )王(wáng )杀(shā )之(zhī )。由(yóu )此(cǐ )观(guān )之(zhī ),在(zài )德(dé )不(bú )在(zài )险(xiǎn )。若(ruò )君(jūn )不(bú )修(xiū )德(dé ),舟(zhōu )中(zhōng )之(zhī )人(rén )皆(jiē )敌(dí )国(guó )也(yě )。“武(wǔ )侯(hóu )曰(yuē ):“善(shàn )。“魏(wèi )置(zhì )相(xiàng ),相(xiàng )田(tián )文(wén )。吴(wú )起(qǐ )不(bú )悦(yuè ),谓(wèi )田(tián )文(wén )曰(yuē ):“请(qǐng )与(yǔ )子(zǐ )论(lùn )功(gōng ),可(kě )乎(hū )?”田(tián )文(wén )曰(yuē ):“可(kě )。”起(qǐ )曰(yuē ):“将(jiāng )三(sān )军(jūn ),使(shǐ )士(shì )卒(zú )乐(lè )死(sǐ ),敌(dí )国(guó )不(bú )敢(gǎn )谋(móu ),子(zǐ )孰(shú )与(yǔ )起(qǐ )?”文(wén )曰(yuē ):“不(bú )如(rú )子(zǐ )。”起(qǐ )曰(yuē ):“治(zhì )百(bǎi )官(guān ),亲(qīn )万(wàn )民(mín ),实(shí )府(fǔ )库(kù ),子(zǐ )孰(shú )与(yǔ )起(qǐ )?”文(wén )曰(yuē ):“不(bú )如(rú )子(zǐ )。”起(qǐ )曰(yuē ):“守(shǒu )西(xī )河(hé )而(ér )秦(qín )兵(bīng )不(bú )敢(gǎn )东(dōng )乡(xiāng ),韩(hán )、赵(zhào )宾(bīn )从(cóng ),子(zǐ )孰(shú )与(yǔ )起(qǐ )?”文(wén )曰(yuē ):“不(bú )如(rú )子(zǐ )。”起(qǐ )曰(yuē ):“此(cǐ )三(sān )者(zhě )子(zǐ )皆(jiē )出(chū )吾(wú )下(xià ),而(ér )位(wèi )加(jiā )吾(wú )上(shàng ),何(hé )也(yě )?”文(wén )曰(yuē ):“主(zhǔ )少(shǎo )国(guó )疑(yí ),大(dà )臣(chén )未(wèi )附(fù ),百(bǎi )姓(xìng )不(bú )信(xìn ),方(fāng )是(shì )之(zhī )时(shí ),属(shǔ )之(zhī )子(zǐ )乎(hū ),属(shǔ )之(zhī )我(wǒ )乎(hū )?”起(qǐ )默(mò )然(rán )良(liáng )久(jiǔ ),曰(yuē ):“属(shǔ )之(zhī )子(zǐ )矣(yǐ )。”久(jiǔ )之(zhī ),魏(wèi )相(xiàng )公(gōng )叔(shū )尚(shàng )魏(wèi )公(gōng )主(zhǔ )而(ér )害(hài )吴(wú )起(qǐ )。公(gōng )叔(shū )之(zhī )仆(pú )曰(yuē ):“起(qǐ )易(yì )去(qù )也(yě )。起(qǐ )为(wéi )人(rén )刚(gāng )劲(jìn )自(zì )喜(xǐ ),子(zǐ )先(xiān )言(yán )于(yú )君(jūn )曰(yuē ):''吴(wú )起(qǐ ),贤(xián )人(rén )也(yě ),而(ér )君(jūn )之(zhī )国(guó )小(xiǎo ),臣(chén )恐(kǒng )起(qǐ )之(zhī )无(wú )留(liú )心(xīn )也(yě ),君(jūn )盍(hé )试(shì )延(yán )以(yǐ )女(nǚ )?起(qǐ )无(wú )留(liú )心(xīn ),则(zé )必(bì )辞(cí )矣(yǐ )。''子(zǐ )因(yīn )与(yǔ )起(qǐ )归(guī )而(ér )使(shǐ )公(gōng )主(zhǔ )辱(rǔ )子(zǐ ),起(qǐ )见(jiàn )公(gōng )主(zhǔ )之(zhī )贱(jiàn )子(zǐ )也(yě ),必(bì )辞(cí ),则(zé )子(zǐ )之(zhī )计(jì )中(zhōng )矣(yǐ )。”公(gōng )叔(shū )从(cóng )之(zhī ),吴(wú )起(qǐ )果(guǒ )辞(cí )公(gōng )主(zhǔ )。魏(wèi )武(wǔ )侯(hóu )疑(yí )之(zhī )而(ér )未(wèi )信(xìn ),起(qǐ )惧(jù )诛(zhū ),遂(suí )奔(bēn )楚(chǔ )。楚(chǔ )悼(dào )王(wáng )素(sù )闻(wén )其(qí )贤(xián ),至(zhì )则(zé )任(rèn )之(zhī )为(wéi )相(xiàng )。起(qǐ )明(míng )法(fǎ )审(shěn )令(lìng ),捐(juān )不(bú )急(jí )之(zhī )官(guān ),废(fèi )公(gōng )族(zú )疏(shū )远(yuǎn )者(zhě ),以(yǐ )抚(fǔ )养(yǎng )战(zhàn )斗(dòu )之(zhī )士(shì ),要(yào )在(zài )强(qiáng )兵(bīng ),破(pò )游(yóu )说(shuō )之(zhī )言(yán )从(cóng )横(héng )者(zhě )。于(yú )是(shì )南(nán )平(píng )百(bǎi )越(yuè ),北(běi )却(què )三(sān )晋(jìn ),西(xī )伐(fá )秦(qín ),诸(zhū )侯(hóu )皆(jiē )患(huàn )楚(chǔ )之(zhī )强(qiáng ),而(ér )楚(chǔ )之(zhī )贵(guì )戚(qī )大(dà )臣(chén )多(duō )怨(yuàn )吴(wú )起(qǐ )者(zhě )。

秦(qín )惠(huì )公(gōng )薨(hōng ),子(zǐ )出(chū )公(gōng )立(lì )。

赵(zhào )武(wǔ )侯(hóu )薨(hōng ),国(guó )人(rén )复(fù )立(lì )烈(liè )侯(hóu )之(zhī )太(tài )子(zǐ )章(zhāng ),是(shì )为(wéi )敬(jìng )侯(hóu )。

韩(hán )烈(liè )侯(hóu )薨(hōng ),子(zǐ )文(wén )侯(hóu )立(lì )。

十(shí )六(liù )年(nián )乙(yǐ )未(wèi ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )八(bā )六(liù )年(nián )

初(chū )命(mìng )齐(qí )大(dà )夫(fū )田(tián )和(hé )为(wéi )诸(zhū )侯(hóu )。

赵(zhào )公(gōng )子(zǐ )朝(cháo )作(zuò )乱(luàn ),出(chū )奔(bēn )魏(wèi ),与(yǔ )魏(wèi )袭(xí )邯(hán )郸(dān ),不(bú )克(kè )。

十(shí )七(qī )年(nián )丙(bǐng )申(shēn ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )八(bā )五(wǔ )年(nián )

秦(qín )庶(shù )长(zhǎng )改(gǎi )逆(nì )献(xiàn )公(gōng )于(yú )河(hé )西(xī )而(ér )立(lì )之(zhī );杀(shā )出(chū )子(zǐ )及(jí )其(qí )母(mǔ ),沉(chén )之(zhī )渊(yuān )旁(páng )。

齐(qí )伐(fá )鲁(lǔ )。

韩(hán )伐(fá )郑(zhèng ),取(qǔ )阳(yáng )城(chéng );伐(fá )宋(sòng ),执(zhí )宋(sòng )公(gōng )。

齐(qí )太(tài )公(gōng )薨(hōng ),子(zǐ )桓(huán )公(gōng )午(wǔ )立(lì )。

十(shí )九(jiǔ )年(nián )戊(wù )戌(xū ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )八(bā )三(sān )年(nián )

魏(wèi )败(bài )赵(zhào )师(shī )于(yú )兔(tù )台(tái )。

二(èr )十(shí )年(nián )己(jǐ )亥(hài ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )八(bā )二(èr )年(nián )

日(rì )有(yǒu )食(shí )之(zhī ),既(jì )。

二(èr )十(shí )一(yī )年(nián )庚(gēng )子(zǐ ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )八(bā )一(yī )年(nián )

楚(chǔ )悼(dào )王(wáng )薨(hōng ),贵(guì )戚(qī )大(dà )臣(chén )作(zuò )乱(luàn ),攻(gōng )吴(wú )起(qǐ ),起(qǐ )走(zǒu )之(zhī )王(wáng )尸(shī )而(ér )伏(fú )之(zhī )。击(jī )起(qǐ )之(zhī )徒(tú )因(yīn )射(shè )刺(cì )起(qǐ ),并(bìng )中(zhōng )王(wáng )尸(shī )。既(jì )葬(zàng ),肃(sù )王(wáng )即(jí )位(wèi )。使(shǐ )令(lìng )尹(yǐn )尽(jìn )诛(zhū )为(wéi )乱(luàn )者(zhě ),坐(zuò )起(qǐ )夷(yí )宗(zōng )者(zhě )七(qī )十(shí )馀(yú )家(jiā )。

二(èr )十(shí )二(èr )年(nián )辛(xīn )丑(chǒu ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )八(bā )零(líng )年(nián )

齐(qí )伐(fá )燕(yàn ),取(qǔ )桑(sāng )丘(qiū )。魏(wèi )、韩(hán )、赵(zhào )伐(fá )齐(qí ),至(zhì )桑(sāng )丘(qiū )。

二(èr )十(shí )三(sān )年(nián )壬(rén )寅(yín ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )七(qī )九(jiǔ )年(nián )

赵(zhào )袭(xí )卫(wèi ),不(bú )克(kè )。

齐(qí )康(kāng )公(gōng )薨(hōng ),无(wú )子(zǐ ),田(tián )氏(shì )遂(suí )并(bìng )齐(qí )而(ér )有(yǒu )之(zhī )。

是(shì )岁(suì ),齐(qí )桓(huán )公(gōng )亦(yì )薨(hōng ),子(zǐ )威(wēi )王(wáng )因(yīn )齐(qí )立(lì )。

二(èr )十(shí )四(sì )年(nián )癸(guǐ )卯(mǎo ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )七(qī )八(bā )年(nián )

狄(dí )败(bài )魏(wèi )师(shī )于(yú )澮(huì )。

魏(wèi )、韩(hán )、赵(zhào )伐(fá )齐(qí ),至(zhì )灵(líng )丘(qiū )。

晋(jìn )孝(xiào )公(gōng )薨(hōng ),子(zǐ )靖(jìng )公(gōng )俱(jù )酒(jiǔ )立(lì )。

二(èr )十(shí )五(wǔ )年(nián )甲(jiǎ )辰(chén ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )七(qī )七(qī )年(nián )

蜀(shǔ )伐(fá )楚(chǔ ),取(qǔ )兹(zī )方(fāng )。

子(zǐ )思(sī )言(yán )苟(gǒu )变(biàn )于(yú )卫(wèi )侯(hóu )曰(yuē ):“其(qí )材(cái )可(kě )将(jiāng )五(wǔ )百(bǎi )乘(chéng )。“公(gōng )曰(yuē ):“吾(wú )知(zhī )其(qí )可(kě )将(jiāng )。然(rán )变(biàn )也(yě )尝(cháng )为(wéi )吏(lì ),赋(fù )于(yú )民(mín )而(ér )食(shí )人(rén )二(èr )鸡(jī )子(zǐ ),故(gù )弗(fú )用(yòng )也(yě )。“子(zǐ )思(sī )曰(yuē ):“夫(fū )圣(shèng )人(rén )之(zhī )官(guān )人(rén ),犹(yóu )匠(jiàng )之(zhī )用(yòng )木(mù )也(yě ),取(qǔ )其(qí )所(suǒ )长(zhǎng ),弃(qì )其(qí )所(suǒ )短(duǎn )。故(gù )杞(qǐ )梓(zǐ )连(lián )抱(bào )而(ér )有(yǒu )数(shù )尺(chǐ )之(zhī )朽(xiǔ ),良(liáng )工(gōng )不(bú )弃(qì )。今(jīn )君(jūn )处(chù )战(zhàn )国(guó )之(zhī )世(shì ),选(xuǎn )爪(zhǎo )牙(yá )之(zhī )士(shì ),而(ér )以(yǐ )二(èr )卵(luǎn )弃(qì )干(gàn )城(chéng )之(zhī )将(jiāng ),此(cǐ )不(bú )可(kě )使(shǐ )闻(wén )于(yú )邻(lín )国(guó )也(yě )。“公(gōng )再(zài )拜(bài )曰(yuē ):“谨(jǐn )受(shòu )教(jiāo )矣(yǐ )。“卫(wèi )侯(hóu )言(yán )计(jì )非(fēi )是(shì ),而(ér )群(qún )臣(chén )和(hé )者(zhě )如(rú )出(chū )一(yī )口(kǒu )。子(zǐ )思(sī )曰(yuē ):“以(yǐ )吾(wú )观(guān )卫(wèi ),所(suǒ )谓(wèi )''君(jūn )不(bú )君(jūn ),臣(chén )不(bú )臣(chén )''者(zhě )也(yě )。“公(gōng )丘(qiū )懿(yì )子(zǐ )曰(yuē ):“何(hé )乃(nǎi )若(ruò )是(shì )?“子(zǐ )思(sī )曰(yuē ):“人(rén )主(zhǔ )自(zì )臧(zāng ),则(zé )众(zhòng )谋(móu )不(bú )进(jìn )。事(shì )是(shì )而(ér )臧(zāng )之(zhī ),犹(yóu )却(què )众(zhòng )谋(móu ),况(kuàng )和(hé )非(fēi )以(yǐ )长(zhǎng )恶(è )乎(hū )!夫(fū )不(bú )察(chá )事(shì )之(zhī )是(shì )非(fēi )而(ér )悦(yuè )人(rén )赞(zàn )己(jǐ ),闇(ān )莫(mò )甚(shèn )焉(yān );不(bú )度(dù )理(lǐ )之(zhī )所(suǒ )在(zài )而(ér )阿(ā )谀(yú )求(qiú )容(róng ),谄(chǎn )莫(mò )甚(shèn )焉(yān )。君(jūn )闇(ān )臣(chén )谄(chǎn ),以(yǐ )居(jū )百(bǎi )姓(xìng )之(zhī )上(shàng ),民(mín )不(bú )与(yǔ )也(yě )。若(ruò )此(cǐ )不(bú )已(yǐ ),国(guó )无(wú )类(lèi )矣(yǐ )!“子(zǐ )思(sī )言(yán )于(yú )卫(wèi )侯(hóu )曰(yuē ):“君(jūn )之(zhī )国(guó )事(shì )将(jiāng )日(rì )非(fēi )矣(yǐ )!“公(gōng )曰(yuē ):“何(hé )故(gù )?“对(duì )曰(yuē ):“有(yǒu )由(yóu )然(rán )焉(yān )。君(jūn )出(chū )言(yán )自(zì )以(yǐ )为(wéi )是(shì ),而(ér )卿(qīng )大(dà )夫(fū )莫(mò )敢(gǎn )矫(jiǎo )其(qí )非(fēi );卿(qīng )大(dà )夫(fū )出(chū )言(yán )亦(yì )自(zì )以(yǐ )为(wéi )是(shì ),而(ér )士(shì )庶(shù )人(rén )莫(mò )敢(gǎn )矫(jiǎo )其(qí )非(fēi )。君(jūn )臣(chén )既(jì )自(zì )贤(xián )矣(yǐ ),而(ér )群(qún )下(xià )同(tóng )声(shēng )贤(xián )之(zhī ),贤(xián )之(zhī )则(zé )顺(shùn )而(ér )有(yǒu )福(fú ),矫(jiǎo )之(zhī )则(zé )逆(nì )而(ér )有(yǒu )祸(huò ),如(rú )此(cǐ )则(zé )善(shàn )安(ān )从(cóng )生(shēng )!《诗(shī )》曰(yuē ):''具(jù )曰(yuē )予(yǔ )圣(shèng ),谁(shuí )知(zhī )乌(wū )之(zhī )雌(cí )雄(xióng )?''抑(yì )亦(yì )似(sì )君(jūn )之(zhī )君(jūn )臣(chén )乎(hū )?“

鲁(lǔ )穆(mù )公(gōng )薨(hōng ),子(zǐ )共(gòng )公(gōng )奋(fèn )立(lì )。

韩(hán )文(wén )侯(hóu )薨(hōng ),子(zǐ )哀(āi )侯(hóu )立(lì )。

二(èr )十(shí )六(liù )年(nián )乙(yǐ )巳(sì ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )七(qī )六(liù )年(nián )

王(wáng )崩(bēng ),子(zǐ )烈(liè )王(wáng )喜(xǐ )立(lì )。魏(wèi )、韩(hán )、赵(zhào )共(gòng )废(fèi )晋(jìn )靖(jìng )公(gōng )为(wéi )家(jiā )人(rén )而(ér )分(fèn )其(qí )地(dì )。

烈(liè )王(wáng )

△元(yuán )年(nián )丙(bǐng )午(wǔ ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )七(qī )五(wǔ )年(nián )

日(rì )有(yǒu )食(shí )之(zhī )。

韩(hán )灭(miè )郑(zhèng ),因(yīn )徙(xǐ )都(dōu )之(zhī )。

赵(zhào )敬(jìng )侯(hóu )薨(hōng ),子(zǐ )成(chéng )侯(hóu )种(zhǒng )立(lì )。

三(sān )年(nián )戊(wù )申(shēn ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )七(qī )三(sān )年(nián )

燕(yàn )败(bài )齐(qí )师(shī )于(yú )林(lín )狐(hú )。

鲁(lǔ )伐(fá )齐(qí ),入(rù )阳(yáng )关(guān )。

魏(wèi )伐(fá )齐(qí ),至(zhì )博(bó )陵(líng )。

燕(yàn )僖(xī )公(gōng )薨(hōng ),子(zǐ )桓(huán )公(gōng )立(lì )。

宋(sòng )休(xiū )公(gōng )薨(hōng ),子(zǐ )辟(pì )公(gōng )立(lì )。

卫(wèi )慎(shèn )公(gōng )薨(hōng ),子(zǐ )声(shēng )公(gōng )训(xùn )立(lì )。

四(sì )年(nián )己(jǐ )酉(yǒu ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )七(qī )二(èr )年(nián )

赵(zhào )伐(fá )卫(wèi ),取(qǔ )都(dōu )鄙(bǐ )七(qī )十(shí )三(sān )。

魏(wèi )败(bài )赵(zhào )师(shī )于(yú )北(běi )蔺(lìn )。

五(wǔ )年(nián )庚(gēng )戌(xū ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )七(qī )一(yī )年(nián )

魏(wèi )伐(fá )楚(chǔ ),取(qǔ )鲁(lǔ )阳(yáng )。

韩(hán )严(yán )遂(suí )弑(shì )哀(āi )侯(hóu ),国(guó )人(rén )立(lì )其(qí )子(zǐ )懿(yì )侯(hóu )。初(chū ),哀(āi )侯(hóu )以(yǐ )韩(hán )廆(wěi )为(wéi )相(xiàng )而(ér )爱(ài )严(yán )遂(suí ),二(èr )人(rén )甚(shèn )相(xiàng )害(hài )也(yě )。严(yán )遂(suí )令(lìng )人(rén )刺(cì )韩(hán )廆(wěi )于(yú )朝(cháo ),廆(wěi )走(zǒu )哀(āi )侯(hóu ),哀(āi )侯(hóu )抱(bào )之(zhī )。人(rén )刺(cì )韩(hán )廆(wěi ),兼(jiān )及(jí )哀(āi )侯(hóu )。

魏(wèi )武(wǔ )侯(hóu )薨(hōng ),不(bú )立(lì )太(tài )子(zǐ ),子(zǐ )罃(yīng )与(yǔ )公(gōng )中(zhōng )缓(huǎn )争(zhēng )立(lì ),国(guó )内(nèi )乱(luàn )。

六(liù )年(nián )辛(xīn )亥(hài ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )七(qī )零(líng )年(nián )

齐(qí )威(wēi )王(wáng )来(lái )朝(cháo )。是(shì )时(shí )周(zhōu )室(shì )微(wēi )弱(ruò ),诸(zhū )侯(hóu )莫(mò )朝(cháo ),而(ér )齐(qí )独(dú )朝(cháo )之(zhī ),天(tiān )下(xià )以(yǐ )此(cǐ )益(yì )贤(xián )威(wēi )王(wáng )。

赵(zhào )伐(fá )齐(qí ),至(zhì )鄄(juàn )。

魏(wèi )败(bài )赵(zhào )师(shī )于(yú )怀(huái )。

齐(qí )威(wēi )王(wáng )召(zhào )即(jí )墨(mò )大(dà )夫(fū ),语(yǔ )之(zhī )曰(yuē ):“自(zì )子(zǐ )之(zhī )居(jū )即(jí )墨(mò )也(yě ),毁(huǐ )言(yán )日(rì )至(zhì )。然(rán )吾(wú )使(shǐ )人(rén )视(shì )即(jí )墨(mò ),田(tián )野(yě )辟(pì ),人(rén )民(mín )给(gěi ),官(guān )无(wú )事(shì ),东(dōng )方(fāng )以(yǐ )宁(níng )。是(shì )子(zǐ )不(bú )事(shì )吾(wú )左(zuǒ )右(yòu )以(yǐ )求(qiú )助(zhù )也(yě )。“封(fēng )之(zhī )万(wàn )家(jiā )。召(zhào )阿(ā )大(dà )夫(fū ),语(yǔ )之(zhī )曰(yuē ):“自(zì )子(zǐ )守(shǒu )阿(ā ),誉(yù )言(yán )日(rì )至(zhì )。吾(wú )使(shǐ )人(rén )视(shì )阿(ā ),田(tián )野(yě )不(bú )辟(pì ),人(rén )民(mín )贫(pín )馁(něi )。昔(xī )日(rì )赵(zhào )攻(gōng )鄄(juàn ),子(zǐ )不(bú )救(jiù );卫(wèi )取(qǔ )薛(xuē )陵(líng ),子(zǐ )不(bú )知(zhī )。是(shì )子(zǐ )厚(hòu )币(bì )事(shì )吾(wú )左(zuǒ )右(yòu )以(yǐ )求(qiú )誉(yù )也(yě )。“是(shì )日(rì ),烹(pēng )阿(ā )大(dà )夫(fū )及(jí )左(zuǒ )右(yòu )尝(cháng )誉(yù )者(zhě )。于(yú )是(shì )群(qún )臣(chén )耸(sǒng )惧(jù ),莫(mò )敢(gǎn )饰(shì )诈(zhà ),务(wù )尽(jìn )其(qí )情(qíng ),齐(qí )国(guó )大(dà )治(zhì ),强(qiáng )于(yú )天(tiān )下(xià )。

楚(chǔ )肃(sù )王(wáng )薨(hōng ),无(wú )子(zǐ ),立(lì )其(qí )弟(dì )良(liáng )夫(fū ),是(shì )为(wéi )宣(xuān )王(wáng )。

宋(sòng )辟(pì )公(gōng )薨(hōng ),子(zǐ )剔(tī )成(chéng )立(lì )。

七(qī )年(nián )壬(rén )子(zǐ ),公(gōng )元(yuán )前(qián )三(sān )六(liù )九(jiǔ )年(nián )

日(rì )有(yǒu )食(shí )之(zhī )。

王(wáng )崩(bēng ),弟(dì )扁(biǎn )立(lì ),是(shì )为(wéi )显(xiǎn )王(wáng )。

魏(wèi )大(dà )夫(fū )王(wáng )错(cuò )出(chū )奔(bēn )韩(hán )。公(gōng )孙(sūn )颀(qí )谓(wèi )韩(hán )懿(yì )侯(hóu )曰(yuē ):“魏(wèi )乱(luàn ),可(kě )取(qǔ )也(yě )。“懿(yì )侯(hóu )乃(nǎi )与(yǔ )赵(zhào )成(chéng )侯(hóu )合(hé )兵(bīng )伐(fá )魏(wèi ),战(zhàn )于(yú )浊(zhuó )泽(zé ),大(dà )破(pò )之(zhī ),遂(suí )围(wéi )魏(wèi )。成(chéng )侯(hóu )曰(yuē ):“杀(shā )罃(yīng ),立(lì )公(gōng )中(zhōng )缓(huǎn ),割(gē )地(dì )而(ér )退(tuì ),我(wǒ )二(èr )国(guó )之(zhī )利(lì )也(yě )。“懿(yì )侯(hóu )曰(yuē ):“不(bú )可(kě )。杀(shā )魏(wèi )君(jūn ),暴(bào )也(yě );割(gē )地(dì )而(ér )退(tuì ),贪(tān )也(yě )。不(bú )如(rú )两(liǎng )分(fèn )之(zhī )。魏(wèi )分(fèn )为(wéi )两(liǎng ),不(bú )强(qiáng )于(yú )宋(sòng )、卫(wèi ),则(zé )我(wǒ )终(zhōng )无(wú )魏(wèi )患(huàn )矣(yǐ )。“赵(zhào )人(rén )不(bú )听(tīng )。懿(yì )侯(hóu )不(bú )悦(yuè ),以(yǐ )其(qí )兵(bīng )夜(yè )去(qù )。赵(zhào )成(chéng )侯(hóu )亦(yì )去(qù )。罃(yīng )遂(suí )杀(shā )公(gōng )中(zhōng )缓(huǎn )而(ér )立(lì ),是(shì )为(wéi )惠(huì )王(wáng )。

太(tài )史(shǐ )公(gōng )曰(yuē ):魏(wèi )惠(huì )王(wáng )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )身(shēn )不(bú )死(sǐ ),国(guó )不(bú )分(fèn )者(zhě ),二(èr )国(guó )之(zhī )谋(móu )不(bú )和(hé )也(yě )。若(ruò )从(cóng )一(yī )家(jiā )之(zhī )谋(móu ),魏(wèi )必(bì )分(fèn )矣(yǐ )。故(gù )曰(yuē ):“君(jūn )终(zhōng ),无(wú )適(shì )子(zǐ ),其(qí )国(guó )可(kě )破(pò )也(yě )。“

阅读:26199

打赏捐助〔Donate〕>>>

《周纪一》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库