白话译文【登录】

《古文观止》 > 亲政篇 > 《白话译文》 > 拼音版

《易(yì )经(jīng )》中(zhōng )的(de )《泰(tài )》卦(guà )说(shuō ):“上(shàng )下(xià )交(jiāo )好(hǎo )通(tōng )气(qì ),他(tā )们(men )的(de )志(zhì )意(yì )就(jiù )和(hé )同(tóng )。”那(nà )《否(fǒu )》卦(guà )说(shuō ):“上(shàng )下(xià )阴(yīn )隔(gé ),国(guó )家(jiā )就(jiù )要(yào )灭(miè )亡(wáng )。”因(yīn )为(wéi )上(shàng )面(miàn )的(de )意(yì )图(tú )能(néng )够(gòu )通(tōng )到(dào )下(xià )面(miàn ),下(xià )面(miàn )的(de )意(yì )见(jiàn )能(néng )够(gòu )传(chuán )到(dào )上(shàng )面(miàn ),上(shàng )下(xià )成(chéng )为(wéi )一(yī )个(gè )整(zhěng )体(tǐ ),所(suǒ )以(yǐ )叫(jiào )做(zuò )“泰(tài )”。如(rú )果(guǒ )下(xià )面(miàn )的(de )意(yì )见(jiàn )被(bèi )阻(zǔ )塞(sāi ),不(bú )能(néng )传(chuán )到(dào )上(shàng )面(miàn );上(shàng )下(xià )之(zhī )间(jiān )有(yǒu )隔(gé )膜(mó ),虽(suī )然(rán )名(míng )义(yì )上(shàng )有(yǒu )国(guó )家(jiā ),裨(bì )上(shàng )却(què )没(méi )有(yǒu )国(guó )家(jiā ),所(suǒ )以(yǐ )叫(jiào )做(zuò )“否(fǒu )”。

上(shàng )下(xià )通(tōng )气(qì )就(jiù )泰(tài ),上(shàng )下(xià )阻(zǔ )隔(gé )就(jiù )否(fǒu ),自(zì )古(gǔ )以(yǐ )来(lái )都(dōu )是(shì )这(zhè )样(yàng )。但(dàn )上(shàng )下(xià )不(bú )通(tōng )气(qì )的(de )弊(bì )病(bìng ),没(méi )有(yǒu )象(xiàng )近(jìn )代(dài )这(zhè )样(yàng )厉(lì )害(hài )的(de )了(le )。君(jūn )臣(chén )互(hù )相(xiàng )见(jiàn )面(miàn ),只(zhī )在(zài )皇(huáng )上(shàng )临(lín )朝(cháo )的(de )短(duǎn )时(shí )间(jiān )内(nèi )。上(shàng )下(xià )之(zhī )间(jiān ),只(zhī )不(bú )过(guò )靠(kào )奏(zòu )章(zhāng )、批(pī )答(dá )互(hù )相(xiàng )关(guān )联(lián ),用(yòng )名(míng )分(fèn )、法(fǎ )度(dù )彼(bǐ )此(cǐ )维(wéi )持(chí )罢(bà )了(le )。这(zhè )不(bú )单(dān )是(shì )遵(zūn )循(xún )老(lǎo )规(guī )矩(jǔ ),也(yě )是(shì )地(dì )位(wèi )权(quán )势(shì )使(shǐ )他(tā )们(men )这(zhè )样(yàng )。为(wéi )什(shí )么(me )呢(ne )?皇(huáng )上(shàng )常(cháng )常(cháng )在(zài )奉(fèng )天(tiān )门(mén )上(shàng )朝(cháo ),没(méi )有(yǒu )一(yī )天(tiān )间(jiān )断(duàn ),可(kě )说(shuō )是(shì )勤(qín )于(yú )政(zhèng )事(shì )了(le );但(dàn )是(shì )朝(cháo )堂(táng )和(hé )台(tái )阶(jiē )相(xiàng )距(jù )很(hěn )远(yuǎn ),皇(huáng )帝(dì )的(de )威(wēi )仪(yí )显(xiǎn )耀(yào )盛(shèng )大(dà ),御(yù )史(shǐ )纠(jiū )察(chá )朝(cháo )见(jiàn )的(de )礼(lǐ )仪(yí ),鸿(hóng )胪(lú )检(jiǎn )举(jǔ )不(bú )合(hé )规(guī )矩(jǔ )的(de )行(háng )动(dòng ),通(tōng )政(zhèng )使(shǐ )代(dài )为(wéi )呈(chéng )上(shàng )奏(zòu )章(zhāng ),皇(huáng )上(shàng )只(zhī )是(shì )随(suí )意(yì )看(kàn )看(kàn ),臣(chén )子(zǐ )就(jiù )谢(xiè )恩(ēn )拜(bài )辞(cí ),心(xīn )神(shén )不(bú )安(ān )地(dì )退(tuì )了(le )下(xià )来(lái )。皇(huáng )上(shàng )何(hé )尝(cháng )处(chù )理(lǐ )过(guò )一(yī )件(jiàn )事(shì ),臣(chén )子(zǐ )又(yòu )何(hé )尝(cháng )说(shuō )过(guò )一(yī )句(jù )话(huà )呢(ne )!这(zhè )没(méi )有(yǒu )其(qí )他(tā )原(yuán )因(yīn ),地(dì )位(wèi )权(quán )势(shì )悬(xuán )殊(shū ),所(suǒ )谓(wèi )有(yǒu )天(tiān )子(zǐ )堂(táng )上(shàng )比(bǐ )万(wàn )天(tiān )还(hái )远(yuǎn ),虽(suī )然(rán )想(xiǎng )进(jìn )言(yán ),却(què )无(wú )从(cóng )说(shuō )起(qǐ )啊(ā )。

我(wǒ )认(rèn )为(wéi )要(yào )做(zuò )到(dào )上(shàng )下(xià )通(tōng )气(qì ),不(bú )如(rú )恢(huī )复(fù )古(gǔ )代(dài )内(nèi )朝(cháo )的(de )制(zhì )度(dù )。周(zhōu )代(dài )的(de )时(shí )候(hòu )有(yǒu )三(sān )种(zhǒng )朝(cháo )见(jiàn )的(de )方(fāng )式(shì ):库(kù )门(mén )的(de )外(wài )面(miàn )是(shì )正(zhèng )朝(cháo ),顾(gù )问(wèn )大(dà )臣(chén )守(shǒu )候(hòu )在(zài )这(zhè )里(lǐ );路(lù )门(mén )的(de )外(wài )面(miàn )是(shì )治(zhì )朝(cháo ),皇(huáng )上(shàng )每(měi )天(tiān )在(zài )这(zhè )里(lǐ )受(shòu )百(bǎi )官(guān )朝(cháo )见(jiàn );路(lù )门(mén )的(de )里(lǐ )面(miàn )是(shì )内(nèi )朝(cháo ),也(yě )叫(jiào )燕(yàn )朝(cháo )。《礼(lǐ )记(jì )·玉(yù )藻(zǎo )》上(shàng )说(shuō ):“君(jūn )主(zhǔ )在(zài )太(tài )阳(yáng )出(chū )来(lái )的(de )时(shí )候(hòu )去(qù )上(shàng )朝(cháo ),退(tuì )下(xià )来(lái )到(dào )路(lù )寝(qǐn )处(chù )理(lǐ )政(zhèng )事(shì )。”上(shàng )朝(cháo )接(jiē )见(jiàn )群(qún )臣(chén ),是(shì )用(yòng )来(lái )端(duān )正(zhèng )上(shàng )下(xià )的(de )名(míng )分(fèn );处(chù )理(lǐ )政(zhèng )事(shì )却(què )到(dào )路(lù )寝(qǐn ),是(shì )用(yòng )来(lái )疏(shū )通(tōng )远(yuǎn )近(jìn )的(de )意(yì )见(jiàn )。汉(hàn )朝(cháo )的(de )制(zhì )度(dù ):大(dà )司(sī )马(mǎ ),左(zuǒ )、右(yòu )、前(qián )、后(hòu )将(jiāng )军(jūn ),侍(shì )中(zhōng ),散(sàn )骑(qí ),诸(zhū )吏(lì )是(shì )中(zhōng )朝(cháo );丞(chéng )相(xiàng )以(yǐ )下(xià )到(dào )六(liù )百(bǎi )石(shí )的(de )官(guān )员(yuán ),是(shì )外(wài )朝(cháo )。唐(táng )代(dài )皇(huáng )城(chéng )北(běi )面(miàn )靠(kào )南(nán )的(de )第(dì )三(sān )门(mén ),叫(jiào )承(chéng )天(tiān )门(mén ),元(yuán )旦(dàn )和(hé )冬(dōng )至(zhì )节(jiē ),接(jiē )受(shòu )各(gè )国(guó )的(de )朝(cháo )贺(hè )过(guò )贡(gòng )皇(huáng )上(shàng )才(cái )来(lái )到(dào )这(zhè )里(lǐ ),原(yuán )来(lái )就(jiù )是(shì )古(gǔ )代(dài )的(de )外(wài )朝(cháo )呢(ne )。它(tā )的(de )北(běi )面(miàn )叫(jiào )太(tài )极(jí )门(mén ),它(tā )的(de )西(xī )面(miàn )叫(jiào )太(tài )极(jí )殿(diàn ),每(měi )月(yuè )的(de )初(chū )一(yī )和(hé )十(shí )五(wǔ ),皇(huáng )上(shàng )就(jiù )坐(zuò )在(zài )这(zhè )里(lǐ )受(shòu )建(jiàn )群(qún )臣(chén )朝(cháo )见(jiàn ),原(yuán )来(lái )就(jiù )是(shì )古(gǔ )代(dài )的(de )正(zhèng )朝(cháo )呢(ne )。再(zài )北(běi )面(miàn )叫(jiào )做(zuò )两(liǎng )仪(yí )殿(diàn ),平(píng )日(rì )在(zài )这(zhè )里(lǐ )上(shàng )朝(cháo )和(hé )处(chù )理(lǐ )政(zhèng )务(wù ),原(yuán )来(lái )就(jiù )是(shì )古(gǔ )代(dài )的(de )内(nèi )朝(cháo )呢(ne )。宋(sòng )朝(cháo )时(shí )候(hòu ),平(píng )时(shí )朝(cháo )见(jiàn )在(zài )文(wén )德(dé )殿(diàn );五(wǔ )天(tiān )一(yī )问(wèn )皇(huáng )上(shàng )的(de )起(qǐ )居(jū ),在(zài )垂(chuí )拱(gǒng )殿(diàn );元(yuán )旦(dàn )、冬(dōng )至(zhì )、皇(huáng )上(shàng )的(de )生(shēng )日(rì ),祝(zhù )颂(sòng )、受(shòu )贺(hè )在(zài )大(dà )庆(qìng )殿(diàn );赐(cì )宴(yàn )在(zài )紫(zǐ )宸(chén )殿(diàn )或(huò )者(zhě )集(jí )英(yīng )殿(diàn );面(miàn )试(shì )进(jìn )士(shì )在(zài )崇(chóng )政(zhèng )殿(diàn )。自(zì )侍(shì )从(cóng )官(guān )以(yǐ )下(xià ),每(měi )五(wǔ )天(tiān )由(yóu )一(yī )名(míng )官(guān )司(sī )员(yuán )上(shàng )殿(diàn ),叫(jiào )做(zuò )轮(lún )班(bān )奏(zòu )对(duì ),他(tā )必(bì )须(xū )进(jìn )来(lái )陈(chén )说(shuō )当(dāng )政(zhèng )治(zhì )得(dé )失(shī );在(zài )内(nèi )殿(diàn )引(yǐn )见(jiàn ),也(yě )有(yǒu )时(shí )赐(cì )坐(zuò ),有(yǒu )时(shí )免(miǎn )穿(chuān )靴(xuē )子(zǐ )。这(zhè )大(dà )概(gài )还(hái )保(bǎo )留(liú )有(yǒu )三(sān )朝(cháo )的(de )意(yì )思(sī )呢(ne )。因(yīn )为(wéi )上(shàng )天(tiān )有(yǒu )三(sān )垣(yuán ),天(tiān )子(zǐ )就(jiù )仿(fǎng )效(xiào )它(tā ):正(zhèng )朝(cháo ),仿(fǎng )效(xiào )太(tài )极(jí );外(wài )朝(cháo ),仿(fǎng )效(xiào )天(tiān )市(shì ),内(nèi )朝(cháo ),仿(fǎng )效(xiào )紫(zǐ )微(wēi )。自(zì )古(gǔ )以(yǐ )来(lái )就(jiù )是(shì )这(zhè )样(yàng )的(de )。

本(běn )朝(cháo )皇(huáng )帝(dì )生(shēng )日(rì )、元(yuán )旦(dàn )、冬(dōng )至(zhì )的(de )大(dà )朝(cháo )会(huì ),在(zài )奉(fèng )天(tiān )殿(diàn ),便(biàn )是(shì )古(gǔ )代(dài )的(de )正(zhèng )朝(cháo )呢(ne );平(píng )日(rì )就(jiù )在(zài )奉(fèng )天(tiān )门(mén ),便(biàn )是(shì )古(gǔ )代(dài )的(de )外(wài )朝(cháo )呢(ne );可(kě )是(shì )单(dān )缺(quē )内(nèi )朝(cháo )。然(rán )而(ér )并(bìng )不(bú )是(shì )缺(quē )少(shǎo ),华(huá )盖(gài )、谨(jǐn )身(shēn )、武(wǔ )英(yīng )等(děng )殿(diàn ),难(nán )道(dào )不(bú )是(shì )遗(yí )留(liú )下(xià )来(lái )的(de )内(nèi )朝(cháo )制(zhì )度(dù )么(me )?洪(hóng )武(wǔ )年(nián )间(jiān ),象(xiàng )宋(sòng )濂(lián )、刘(liú )基(jī ),永(yǒng )乐(lè )以(yǐ )来(lái ),象(xiàng )杨(yáng )士(shì )奇(qí )、杨(yáng )荣(róng )等(děng ),每(měi )天(tiān )侍(shì )奉(fèng )在(zài )皇(huáng )帝(dì )身(shēn )旁(páng );大(dà )臣(chén )蹇(jiǎn )义(yì )、夏(xià )元(yuán )吉(jí )等(děng ),经(jīng )常(cháng )在(zài )便(biàn )殿(diàn )奏(zòu )对(duì )。在(zài )这(zhè )个(gè )时(shí )候(hòu ),哪(nǎ )里(lǐ )有(yǒu )阻(zǔ )隔(gé )的(de )忧(yōu )患(huàn )呢(ne )?现(xiàn )在(zài )内(nèi )朝(cháo )制(zhì )度(dù )没(méi )有(yǒu )恢(huī )复(fù ),皇(huáng )上(shàng )临(lín )驾(jià )常(cháng )朝(cháo )以(yǐ )后(hòu ),臣(chén )子(zǐ )不(bú )能(néng )再(zài )进(jìn )来(lái )朝(cháo )见(jiàn );三(sān )殿(diàn )的(de )门(mén )高(gāo )高(gāo )地(dì )关(guān )闭(bì )着(zhe ),很(hěn )少(shǎo )有(yǒu )人(rén )能(néng )够(gòu )看(kàn )见(jiàn )。所(suǒ )以(yǐ )上(shàng )下(xià )的(de )意(yì )见(jiàn )阻(zǔ )塞(sāi )不(bú )通(tōng );天(tiān )下(xià )的(de )弊(bì )病(bìng ),因(yīn )此(cǐ )积(jī )累(lèi )起(qǐ )来(lái )。孝(xiào )宗(zōng )晚(wǎn )年(nián ),在(zài )之(zhī )方(fāng )面(miàn )深(shēn )有(yǒu )感(gǎn )慨(kǎi )。他(tā )屡(lǚ )次(cì )在(zài )便(biàn )殿(diàn )召(zhào )见(jiàn )大(dà )臣(chén ),谈(tán )论(lùn )天(tiān )下(xià )的(de )事(shì )情(qíng )。正(zhèng )要(yào )有(yǒu )所(suǒ )作(zuò )为(wéi )他(tā )便(biàn )去(qù )世(shì )了(le ),百(bǎi )姓(xìng )没(méi )有(yǒu )福(fú )气(qì ),不(bú )能(néng )看(kàn )到(dào )太(tài )平(píng )盛(shèng )世(shì )的(de )美(měi )事(shì )。直(zhí )到(dào )现(xiàn )在(zài ),天(tiān )下(xià )的(de )人(rén )都(dōu )认(rèn )为(wéi )是(shì )一(yī )件(jiàn )恨(hèn )事(shì )。

希(xī )望(wàng )皇(huáng )上(shàng )远(yuǎn )的(de )效(xiào )法(fǎ )圣(shèng )祖(zǔ ),近(jìn )的(de )学(xué )习(xí )孝(xiào )宗(zōng ),完(wán )全(quán )铲(chǎn )除(chú )近(jìn )代(dài )的(de )阻(zǔ )塞(sāi )隔(gé )膜(mó )的(de )弊(bì )病(bìng )。常(cháng )朝(cháo )以(yǐ )外(wài ),就(jiù )到(dào )文(wén )华(huá )、武(wǔ )英(yīng )两(liǎng )殿(diàn ),仿(fǎng )效(xiào )古(gǔ )代(dài )内(nèi )朝(cháo )的(de )意(yì )思(sī ):大(dà )臣(chén )每(měi )隔(gé )三(sān )天(tiān )或(huò )五(wǔ )天(tiān ),进(jìn )来(lái )问(wèn )一(yī )次(cì )起(qǐ )居(jū );侍(shì )从(cóng )官(guān )司(sī )和(hé )御(yù )史(shǐ ),各(gè )选(xuǎn )一(yī )员(yuán )上(shàng )殿(diàn )来(lái )轮(lún )流(liú )回(huí )答(dá )咨(zī )询(xún );各(gè )部(bù )门(mén )有(yǒu )事(shì )请(qǐng )求(qiú )决(jué )断(duàn ),皇(huáng )上(shàng )根(gēn )据(jù )自(zì )己(jǐ )的(de )看(kàn )法(fǎ )决(jué )断(duàn )它(tā );有(yǒu )不(bú )容(róng )易(yì )决(jué )断(duàn )的(de ),就(jiù )和(hé )大(dà )臣(chén )当(dāng )面(miàn )讨(tǎo )论(lùn )解(jiě )决(jué )。不(bú )时(shí )地(dì )引(yǐn )见(jiàn )群(qún )臣(chén ),凡(fán )是(shì )谢(xiè )恩(ēn )、辞(cí )行(háng )这(zhè )类(lèi )情(qíng )况(kuàng ),群(qún )臣(chén )都(dōu )可(kě )以(yǐ )上(shàng )殿(diàn )陈(chén )奏(zòu ),皇(huáng )上(shàng )虚(xū )心(xīn )地(dì )问(wèn )他(tā ),和(hé )颜(yán )悦(yuè )色(sè )地(dì )开(kāi )导(dǎo )他(tā )。象(xiàng )这(zhè )样(yàng ),人(rén )人(rén )都(dōu )能(néng )够(gòu )毫(háo )无(wú )保(bǎo )留(liú )地(dì )说(shuō )出(chū )自(zì )己(jǐ )的(de )意(yì )见(jiàn );皇(huáng )上(shàng )虽(suī )然(rán )深(shēn )居(jū )皇(huáng )宫(gōng ),可(kě )是(shì )天(tiān )下(xià )的(de )事(shì )情(qíng )却(què )全(quán )都(dōu )清(qīng )清(qīng )楚(chǔ )楚(chǔ )地(dì )摆(bǎi )在(zài )眼(yǎn )前(qián )。外(wài )朝(cháo )用(yòng )来(lái )端(duān )正(zhèng )上(shàng )下(xià )的(de )名(míng )分(fèn ),内(nèi )朝(cháo )用(yòng )来(lái )沟(gōu )通(tōng )远(yuǎn )后(hòu )的(de )意(yì )见(jiàn )。像(xiàng )这(zhè )样(yàng ),哪(nǎ )里(lǐ )会(huì )有(yǒu )近(jìn )代(dài )的(de )阻(zǔ )塞(sāi )隔(gé )膜(mó )的(de )弊(bì )病(bìng )呢(ne )?唐(táng )尧(yáo )、虞(yú )瞬(shùn )的(de )时(shí )候(hòu ),耳(ěr )聪(cōng )目(mù )明(míng ),好(hǎo )的(de )言(yán )论(lùn )没(méi )有(yǒu )被(bèi )埋(mái )没(méi ),民(mín )间(jiān )没(méi )有(yǒu )遗(yí )漏(lòu )的(de )贤(xián )人(rén ),也(yě )不(bú )过(guò )是(shì )这(zhè )样(yàng )罢(bà )了(le )。

阅读:25146

打赏捐助〔Donate〕>>>

《白话译文》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库