司马相如传下【登录】

《汉书》 > 传 > 《司马相如传下》 > 拼音版

相(xiàng )如(rú )为(wéi )郎(láng )数(shù )岁(suì ),会(huì )唐(táng )蒙(méng )使(shǐ )略(luè )通(tōng )夜(yè )郎(láng )、僰(bó )中(zhōng ),发(fā )巴(bā )、蜀(shǔ )吏(lì )卒(zú ),千(qiān )人(rén ),郡(jùn )又(yòu )多(duō )为(wéi )发(fā )转(zhuǎn )漕(cáo )万(wàn )余(yú )人(rén ),用(yòng )军(jūn )兴(xìng )法(fǎ )诛(zhū )其(qí )渠(qú )率(lǜ )。巴(bā )、蜀(shǔ )民(mín )大(dà )惊(jīng )恐(kǒng )。上(shàng )闻(wén )之(zhī ),乃(nǎi )遣(qiǎn )相(xiàng )如(rú )责(zé )唐(táng )蒙(méng )等(děng ),因(yīn )谕(yù )告(gào )巴(bā )、蜀(shǔ )民(mín )以(yǐ )非(fēi )上(shàng )意(yì )。檄(xí )曰(yuē ):

告(gào )巴(bā )、蜀(shǔ )太(tài )守(shǒu ):蛮(mán )夷(yí )自(zì )擅(shàn ),不(bú )讨(tǎo )之(zhī )日(rì )久(jiǔ )矣(yǐ ),时(shí )侵(qīn )犯(fàn )边(biān )境(jìng ),劳(láo )士(shì )大(dà )夫(fū )。陛(bì )下(xià )即(jí )位(wèi ),存(cún )抚(fǔ )天(tiān )下(xià ),集(jí )安(ān )中(zhōng )国(guó ),然(rán )后(hòu )兴(xìng )师(shī )出(chū )兵(bīng ),北(běi )征(zhēng )匈(xiōng )奴(nú ),单(dān )于(yú )怖(bù )骇(hài ),交(jiāo )臂(bì )受(shòu )事(shì ),屈(qū )膝(xī )请(qǐng )和(hé )。康(kāng )居(jū )西(xī )域(yù ),重(zhòng )译(yì )纳(nà )贡(gòng ),稽(jī )首(shǒu )来(lái )享(xiǎng )。移(yí )师(shī )东(dōng )指(zhǐ ),闽(mǐn )越(yuè )相(xiàng )诛(zhū );右(yòu )吊(diào )番(fān )禺(yú ),太(tài )子(zǐ )入(rù )朝(cháo )。南(nán )夷(yí )之(zhī )君(jūn ),西(xī )僰(bó )之(zhī )长(zhǎng ),常(cháng )效(xiào )贡(gòng )职(zhí ),不(bú )敢(gǎn )惰(duò )怠(dài ),延(yán )颈(jǐng )举(jǔ )踵(zhǒng ),喁(yóng )喁(yóng )然(rán ),皆(jiē )乡(xiāng )风(fēng )慕(mù )义(yì ),欲(yù )为(wéi )臣(chén )妾(qiè ),道(dào )里(lǐ )辽(liáo )远(yuǎn ),山(shān )川(chuān )阻(zǔ )深(shēn ),不(bú )能(néng )自(zì )致(zhì )。夫(fū )不(bú )顺(shùn )者(zhě )已(yǐ )诛(zhū ),而(ér )为(wéi )善(shàn )者(zhě )未(wèi )赏(shǎng ),故(gù )道(dào )中(zhōng )郎(láng )将(jiāng )往(wǎng )宾(bīn )之(zhī ),发(fā )巴(bā )、蜀(shǔ )之(zhī )士(shì )各(gè )百(bǎi )人(rén )以(yǐ )奉(fèng )币(bì ),卫(wèi )使(shǐ )者(zhě )不(bú )然(rán ),靡(mí )有(yǒu )兵(bīng )革(gé )之(zhī )事(shì ),战(zhàn )斗(dòu )之(zhī )患(huàn )。今(jīn )闻(wén )其(qí )乃(nǎi )发(fā )军(jūn )兴(xìng )制(zhì ),惊(jīng )惧(jù )子(zǐ )弟(dì ),忧(yōu )患(huàn )长(zhǎng )老(lǎo ),郡(jùn )又(yòu )擅(shàn )为(wéi )转(zhuǎn )粟(sù )运(yùn )输(shū ),皆(jiē )非(fēi )陛(bì )下(xià )之(zhī )意(yì )也(yě )。当(dāng )行(háng )者(zhě )或(huò )亡(wáng )逃(táo )自(zì )贼(zéi )杀(shā ),亦(yì )非(fēi )人(rén )臣(chén )之(zhī )节(jiē )也(yě )。

夫(fū )边(biān )郡(jùn )之(zhī )士(shì ),闻(wén )烽(fēng )举(jǔ )燧(suì )燔(fán ),皆(jiē )摄(shè )弓(gōng )而(ér )弛(chí ),荷(hé )兵(bīng )而(ér )走(zǒu ),流(liú )汗(hàn )相(xiàng )属(shǔ ),惟(wéi )恐(kǒng )居(jū )后(hòu ),触(chù )白(bái )刃(rèn ),冒(mào )流(liú )矢(shǐ ),议(yì )不(bú )反(fǎn )顾(gù ),计(jì )不(bú )旋(xuán )踵(zhǒng ),人(rén )怀(huái )怒(nù )心(xīn ),如(rú )报(bào )私(sī )仇(chóu )。彼(bǐ )岂(qǐ )乐(lè )死(sǐ )恶(è )生(shēng ),非(fēi )编(biān )列(liè )之(zhī )民(mín ),而(ér )与(yǔ )巴(bā )、蜀(shǔ )异(yì )主(zhǔ )哉(zāi )?计(jì )深(shēn )虑(lǜ )远(yuǎn ),急(jí )国(guó )家(jiā )之(zhī )难(nán ),而(ér )乐(lè )尽(jìn )人(rén )臣(chén )之(zhī )道(dào )也(yě )。故(gù )有(yǒu )剖(pōu )符(fú )之(zhī )封(fēng ),析(xī )圭(guī )而(ér )爵(jué ),位(wèi )为(wéi )通(tōng )侯(hóu ),居(jū )列(liè )东(dōng )第(dì )。终(zhōng )则(zé )遗(yí )显(xiǎn )号(hào )于(yú )后(hòu )世(shì ),传(chuán )土(tǔ )地(dì )于(yú )子(zǐ )孙(sūn ),事(shì )行(háng )甚(shèn )忠(zhōng )敬(jìng ),居(jū )位(wèi )甚(shèn )安(ān )佚(yì ),名(míng )声(shēng )施(shī )于(yú )无(wú )穷(qióng ),功(gōng )烈(liè )著(zhe )而(ér )不(bú )灭(miè )。是(shì )以(yǐ )贤(xián )人(rén )君(jūn )子(zǐ ),肝(gān )脑(nǎo )涂(tú )中(zhōng )原(yuán ),膏(gāo )液(yè )润(rùn )野(yě )草(cǎo )而(ér )不(bú )辞(cí )也(yě )。今(jīn )奉(fèng )币(bì )役(yì )至(zhì )南(nán )夷(yí ),即(jí )自(zì )贼(zéi )杀(shā ),或(huò )亡(wáng )逃(táo )抵(dǐ )诛(zhū ),身(shēn )死(sǐ )无(wú )名(míng ),谥(shì )为(wéi )至(zhì )愚(yú ),耻(chǐ )及(jí )父(fù )母(mǔ ),为(wéi )天(tiān )下(xià )笑(xiào )。人(rén )之(zhī )度(dù )量(liàng )相(xiàng )越(yuè ),岂(qǐ )不(bú )远(yuǎn )哉(zāi )!然(rán )此(cǐ )非(fēi )独(dú )行(háng )者(zhě )之(zhī )罪(zuì )也(yě ),父(fù )兄(xiōng )之(zhī )教(jiāo )不(bú )先(xiān ),子(zǐ )弟(dì )之(zhī )率(lǜ )不(bú )谨(jǐn ),寡(guǎ )廉(lián )鲜(xiān )耻(chǐ ),而(ér )俗(sú )不(bú )长(zhǎng )厚(hòu )也(yě )。其(qí )被(bèi )刑(xíng )戮(lù ),不(bú )亦(yì )宜(yí )乎(hū )!

陛(bì )下(xià )患(huàn )使(shǐ )者(zhě )有(yǒu )司(sī )之(zhī )若(ruò )彼(bǐ ),悼(dào )不(bú )肖(xiāo )愚(yú )民(mín )之(zhī )如(rú )此(cǐ ),故(gù )遣(qiǎn )信(xìn )使(shǐ ),晓(xiǎo )谕(yù )百(bǎi )姓(xìng )以(yǐ )发(fā )卒(zú )之(zhī )事(shì ),因(yīn )数(shù )之(zhī )以(yǐ )不(bú )忠(zhōng )死(sǐ )亡(wáng )之(zhī )罪(zuì ),让(ràng )三(sān )老(lǎo )孝(xiào )弟(dì )以(yǐ )不(bú )教(jiāo )诲(huì )之(zhī )过(guò )。方(fāng )今(jīn )田(tián )时(shí ),重(zhòng )烦(fán )百(bǎi )姓(xìng ),已(yǐ )亲(qīn )见(jiàn )近(jìn )县(xiàn ),恐(kǒng )远(yuǎn )所(suǒ )溪(xī )谷(gǔ )山(shān )泽(zé )之(zhī )民(mín )不(bú )遍(biàn )闻(wén ),檄(xí )到(dào ),亟(jí )下(xià )县(xiàn )道(dào ),咸(xián )谕(yù )陛(bì )下(xià )意(yì ),毋(wú )忽(hū )!

相(xiàng )如(rú )还(hái )报(bào )。唐(táng )蒙(méng )已(yǐ )略(luè )通(tōng )夜(yè )郎(láng ),因(yīn )通(tōng )西(xī )南(nán )夷(yí )道(dào ),发(fā )巴(bā )、蜀(shǔ )、广(guǎng )汉(hàn )卒(zú ),作(zuò )者(zhě )数(shù )万(wàn )人(rén )。治(zhì )道(dào )二(èr )岁(suì ),道(dào )不(bú )成(chéng ),士(shì )卒(zú )多(duō )物(wù )故(gù ),费(fèi )以(yǐ )亿(yì )万(wàn )计(jì )。蜀(shǔ )民(mín )及(jí )汉(hàn )用(yòng )事(shì )者(zhě )多(duō )言(yán )其(qí )不(bú )便(biàn )。是(shì )时(shí )邛(qióng )、莋(jí )之(zhī )君(jūn )长(zhǎng )闻(wén )南(nán )夷(yí )与(yǔ )汉(hàn )通(tōng ),得(dé )赏(shǎng )赐(cì )多(duō ),多(duō )欲(yù )愿(yuàn )为(wéi )内(nèi )臣(chén )妾(qiè ),请(qǐng )吏(lì ),比(bǐ )南(nán )夷(yí )。上(shàng )问(wèn )相(xiàng )如(rú ),相(xiàng )如(rú )曰(yuē ):“邛(qióng )、莋(jí )、冉(rǎn )、駹(máng )者(zhě )近(jìn )署(shǔ ),道(dào )易(yì )通(tōng ),异(yì )时(shí )尝(cháng )通(tōng )为(wéi )郡(jùn )县(xiàn )矣(yǐ ),至(zhì )汉(hàn )兴(xìng )而(ér )罢(bà )。今(jīn )诚(chéng )复(fù )通(tōng ),为(wéi )置(zhì )县(xiàn ),愈(yù )于(yú )南(nán )夷(yí )。”上(shàng )以(yǐ )为(wéi )然(rán ),乃(nǎi )拜(bài )相(xiàng )如(rú )为(wéi )中(zhōng )郎(láng )将(jiāng ),建(jiàn )节(jiē )往(wǎng )使(shǐ )。副(fù )使(shǐ )者(zhě )王(wáng )然(rán )于(yú )、壶(hú )弃(qì )国(guó )、吕(lǚ )越(yuè )人(rén ),驰(chí )四(sì )乘(chéng )之(zhī )传(chuán ),因(yīn )巴(bā )、蜀(shǔ )吏(lì )币(bì )物(wù )以(yǐ )赂(lù )西(xī )南(nán )夷(yí )。至(zhì )蜀(shǔ ),太(tài )守(shǒu )以(yǐ )下(xià )郊(jiāo )迎(yíng ),县(xiàn )令(lìng )负(fù )弩(nǔ )矢(shǐ )先(xiān )驱(qū ),蜀(shǔ )人(rén )以(yǐ )为(wéi )宠(chǒng )。于(yú )是(shì )卓(zhuó )王(wáng )孙(sūn )、临(lín )邛(qióng )诸(zhū )公(gōng )皆(jiē )因(yīn )门(mén )下(xià )献(xiàn )牛(niú )、酒(jiǔ )以(yǐ )交(jiāo )欢(huān )。卓(zhuó )王(wáng )孙(sūn )喟(kuì )然(rán )而(ér )汉(hàn ),自(zì )以(yǐ )得(dé )使(shǐ )女(nǚ )尚(shàng )司(sī )马(mǎ )长(zhǎng )卿(qīng )晚(wǎn ),乃(nǎi )厚(hòu )分(fèn )与(yǔ )其(qí )女(nǚ )财(cái ),与(yǔ )男(nán )等(děng )。相(xiàng )如(rú )使(shǐ )略(luè )定(dìng )西(xī )南(nán )夷(yí ),邛(qióng )、莋(jí )、再(zài )、駹(máng )、斯(sī )榆(yú )之(zhī )君(jūn )皆(jiē )请(qǐng )为(wéi )臣(chén )妾(qiè ),除(chú )边(biān )关(guān ),边(biān )关(guān )益(yì )斥(chì ),西(xī )至(zhì )沫(mò )、若(ruò )水(shuǐ ),南(nán )至(zhì )牁(kē )牂(zāng )为(wéi )徼(jiǎo ),通(tōng )灵(líng )山(shān )道(dào ),桥(qiáo )孙(sūn )水(shuǐ ),以(yǐ )通(tōng )邛(qióng )、莋(jí )。还(hái )报(bào ),天(tiān )子(zǐ )大(dà )说(shuō )。

相(xiàng )如(rú )使(shǐ )时(shí ),蜀(shǔ )长(zhǎng )老(lǎo )多(duō )言(yán )通(tōng )西(xī )南(nán )夷(yí )之(zhī )不(bú )为(wéi )用(yòng ),大(dà )臣(chén )亦(yì )以(yǐ )为(wéi )然(rán )。相(xiàng )如(rú )欲(yù )谏(jiàn ),业(yè )已(yǐ )建(jiàn )之(zhī ),不(bú )敢(gǎn ),乃(nǎi )著(zhe )书(shū ),借(jiè )蜀(shǔ )父(fù )老(lǎo )为(wéi )辞(cí ),而(ér )己(jǐ )诘(jié )难(nán )之(zhī ),以(yǐ )风(fēng )天(tiān )子(zǐ ),且(qiě )因(yīn )宣(xuān )其(qí )使(shǐ )指(zhǐ ),令(lìng )百(bǎi )姓(xìng )皆(jiē )知(zhī )天(tiān )子(zǐ )意(yì )。其(qí )辞(cí )曰(yuē ):

汉(hàn )兴(xìng )七(qī )十(shí )有(yǒu )八(bā )载(zǎi ),德(dé )茂(mào )存(cún )乎(hū )六(liù )世(shì ),威(wēi )武(wǔ )纷(fēn )云(yún ),港(gǎng )恩(ēn )汪(wāng )濊(wèi ),群(qún )生(shēng )霑(zhān )濡(rú ),洋(yáng )溢(yì )乎(hū )方(fāng )外(wài )。于(yú )是(shì )乃(nǎi )命(mìng )使(shǐ )西(xī )征(zhēng ),随(suí )流(liú )而(ér )攘(rǎng ),风(fēng )之(zhī )所(suǒ )被(bèi ),罔(wǎng )不(bú )披(pī )靡(mí )。因(yīn )朝(cháo )冉(rǎn )从(cóng )駹(máng ),定(dìng )莋(jí )存(cún )邛(qióng ),略(luè )斯(sī )榆(yú ),举(jǔ )苞(bāo )蒲(pú ),结(jié )轨(guǐ )还(hái )辕(yuán ),东(dōng )乡(xiāng )将(jiāng )报(bào ),至(zhì )于(yú )蜀(shǔ )都(dōu )。

耆(qí )老(lǎo )大(dà )夫(fū )搢(jìn )绅(shēn )先(xiān )生(shēng )之(zhī )徒(tú )二(èr )十(shí )有(yǒu )七(qī )人(rén ),俨(yǎn )然(rán )造(zào )焉(yān )。辞(cí )毕(bì ),进(jìn )曰(yuē ):“盖(gài )闻(wén )天(tiān )子(zǐ )之(zhī )于(yú )夷(yí )狄(dí )也(yě ),其(qí )义(yì )羁(jī )縻(mí )勿(wù )绝(jué )而(ér )已(yǐ )。今(jīn )罢(bà )三(sān )郡(jùn )之(zhī )士(shì ),通(tōng )夜(yè )郎(láng )之(zhī )涂(tú ),三(sān )年(nián )于(yú )兹(zī ),而(ér )功(gōng )不(bú )竟(jìng )。士(shì )卒(zú )劳(láo )倦(juàn ),万(wàn )民(mín )不(bú )赡(shàn );今(jīn )又(yòu )接(jiē )之(zhī )以(yǐ )西(xī )夷(yí ),百(bǎi )姓(xìng )力(lì )屈(qū ),恐(kǒng )不(bú )能(néng )卒(zú )业(yè ),此(cǐ )亦(yì )使(shǐ )者(zhě )这(zhè )累(lèi )也(yě ),窃(qiè )为(wéi )左(zuǒ )右(yòu )患(huàn )之(zhī )。且(qiě )夫(fū )邛(qióng )、莋(jí )、西(xī )僰(bó )之(zhī )与(yǔ )中(zhōng )国(guó )并(bìng )也(yě ),历(lì )年(nián )兹(zī )多(duō ),不(bú )可(kě )记(jì )已(yǐ )。仁(rén )者(zhě )不(bú )以(yǐ )德(dé )来(lái ),强(qiáng )者(zhě )不(bú )以(yǐ )力(lì )并(bìng ),意(yì )者(zhě )殆(dài )不(bú )可(kě )乎(hū )!今(jīn )割(gē )齐(qí )民(mín )以(yǐ )附(fù )夷(yí )狄(dí ),弊(bì )所(suǒ )恃(shì )以(yǐ )事(shì )无(wú )用(yòng ),鄙(bǐ )人(rén )固(gù )陋(lòu ),不(bú )识(shí )所(suǒ )谓(wèi )。”

使(shǐ )者(zhě )曰(yuē ):“乌(wū )谓(wèi )此(cǐ )乎(hū )?必(bì )若(ruò )所(suǒ )云(yún ),则(zé )是(shì )蜀(shǔ )不(bú )变(biàn )服(fú )而(ér )巴(bā )不(bú )化(huà )俗(sú )也(yě ),仆(pú )尚(shàng )恶(è )闻(wén )若(ruò )说(shuō )。然(rán )斯(sī )事(shì )体(tǐ )大(dà ),固(gù )非(fēi )观(guān )者(zhě )之(zhī )所(suǒ )覯(gòu )也(yě )。余(yú )之(zhī )行(háng )急(jí ),其(qí )详(xiáng )不(bú )可(kě )得(dé )闻(wén )已(yǐ )。请(qǐng )为(wéi )大(dà )夫(fū )粗(cū )陈(chén )其(qí )略(luè ):

“盖(gài )世(shì )必(bì )有(yǒu )非(fēi )常(cháng )之(zhī )人(rén ),然(rán )后(hòu )有(yǒu )非(fēi )常(cháng )之(zhī )事(shì );有(yǒu )非(fēi )常(cháng )之(zhī )事(shì ),然(rán )后(hòu )有(yǒu )非(fēi )常(cháng )之(zhī )功(gōng )。非(fēi )常(cháng )者(zhě ),固(gù )常(cháng )人(rén )之(zhī )所(suǒ )异(yì )也(yě )。故(gù )曰(yuē )非(fēi )常(cháng )之(zhī )元(yuán ),黎(lí )民(mín )惧(jù )焉(yān );及(jí )臻(zhēn )厥(jué )成(chéng ),天(tiān )下(xià )晏(yàn )如(rú )也(yě )。”

“昔(xī )者(zhě ),洪(hóng )水(shuǐ )沸(fèi )出(chū ),泛(fàn )滥(làn )衍(yǎn )溢(yì ),民(mín )人(rén )升(shēng )降(jiàng )移(yí )徙(xǐ ),崎(qí )岖(qū )而(ér )不(bú )安(ān )。夏(xià )后(hòu )氏(shì )戚(qī )之(zhī ),乃(nǎi )堙(yīn )洪(hóng )原(yuán ),决(jué )江(jiāng )疏(shū )河(hé ),洒(sǎ )沈(shěn )澹(dàn )灾(zāi ),东(dōng )归(guī )之(zhī )于(yú )海(hǎi ),而(ér )天(tiān )下(xià )永(yǒng )宁(níng )。当(dāng )斯(sī )之(zhī )勤(qín ),岂(qǐ )惟(wéi )民(mín )哉(zāi )?心(xīn )烦(fán )于(yú )虑(lǜ ),而(ér )身(shēn )亲(qīn )其(qí )劳(láo ),躬(gōng )傶(qī )骿(pián )胝(zhī )无(wú )胈(bá ),肤(fū )不(bú )生(shēng )毛(máo ),故(gù )休(xiū )烈(liè )显(xiǎn )乎(hū )无(wú )穷(qióng ),声(shēng )称(chēng )浃(jiā )乎(hū )于(yú )兹(zī )。”

“且(qiě )夫(fū )贤(xián )君(jūn )之(zhī )践(jiàn )位(wèi )也(yě ),岂(qǐ )特(tè )委(wěi )琐(suǒ )握(wò )龊(chuò ),拘(jū )文(wén )牵(qiān )俗(sú ),循(xún )诵(sòng )习(xí )传(chuán ),当(dāng )世(shì )取(qǔ )说(shuō )云(yún )尔(ěr )哉(zāi )!必(bì )将(jiāng )崇(chóng )论(lùn )谹(hóng )议(yì ),创(chuàng )业(yè )垂(chuí )统(tǒng ),为(wéi )万(wàn )世(shì )规(guī )。故(gù )驰(chí )骛(wù )乎(hū )兼(jiān )容(róng )并(bìng )包(bāo ),而(ér )勤(qín )思(sī )乎(hū )参(cān )天(tiān )贰(èr )地(dì )。且(qiě )《诗(shī )》不(bú )云(yún )乎(hū ):‘普(pǔ )天(tiān )之(zhī )下(xià ),莫(mò )非(fēi )王(wáng )土(tǔ );率(lǜ )土(tǔ )之(zhī )滨(bīn ),莫(mò )非(fēi )王(wáng )臣(chén )。’是(shì )以(yǐ )六(liù )合(hé )之(zhī )内(nèi ),八(bā )方(fāng )之(zhī )外(wài ),浸(jìn )淫(yín )衍(yǎn )溢(yì ),怀(huái )生(shēng )之(zhī )物(wù )有(yǒu )不(bú )浸(jìn )润(rùn )于(yú )泽(zé )者(zhě ),贤(xián )君(jūn )耻(chǐ )之(zhī )。今(jīn )封(fēng )疆(jiāng )之(zhī )内(nèi ),冠(guàn )带(dài )之(zhī )伦(lún ),咸(xián )获(huò )嘉(jiā )祉(zhǐ ),靡(mí )有(yǒu )阙(què )遗(yí )矣(yǐ )。而(ér )夷(yí )狄(dí )殊(shū )俗(sú )之(zhī )国(guó ),辽(liáo )绝(jué )异(yì )党(dǎng )之(zhī )域(yù ),舟(zhōu )车(chē )不(bú )通(tōng ),人(rén )迹(jì )罕(hǎn )至(zhì ),政(zhèng )教(jiāo )未(wèi )加(jiā ),流(liú )风(fēng )犹(yóu )微(wēi ),内(nèi )之(zhī )则(zé )犯(fàn )义(yì )侵(qīn )礼(lǐ )于(yú )边(biān )境(jìng ),外(wài )之(zhī )则(zé )邪(xié )行(háng )横(héng )作(zuò ),放(fàng )杀(shā )其(qí )上(shàng ),君(jūn )臣(chén )易(yì )位(wèi ),尊(zūn )卑(bēi )失(shī )序(xù ),父(fù )兄(xiōng )不(bú )辜(gū ),幼(yòu )孤(gū )为(wéi )奴(nú )虏(lǔ ),系(xì )累(lèi )号(hào )泣(qì )。内(nèi )乡(xiāng )而(ér )怨(yuàn ),曰(yuē ):‘盖(gài )闻(wén )中(zhōng )国(guó )有(yǒu )至(zhì )仁(rén )焉(yān ),德(dé )洋(yáng )恩(ēn )普(pǔ ),物(wù )磨(mó )不(bú )得(dé )其(qí )所(suǒ ),今(jīn )独(dú )曷(hé )为(wéi )遗(yí )己(jǐ )!’举(jǔ )踵(zhǒng )思(sī )慕(mù ),若(ruò )枯(kū )旱(hàn )之(zhī )望(wàng )雨(yǔ ),盭(lì )夫(fū )为(wéi )之(zhī )垂(chuí )涕(tì ),况(kuàng )乎(hū )上(shàng )圣(shèng ),又(yòu )乌(wū )能(néng )已(yǐ )?故(gù )北(běi )出(chū )师(shī )以(yǐ )讨(tǎo )强(qiáng )胡(hú ),南(nán )驰(chí )使(shǐ )以(yǐ )诮(qiào )劲(jìn )越(yuè )。四(sì )面(miàn )风(fēng )德(dé ),二(èr )方(fāng )之(zhī )君(jūn )鳞(lín )集(jí )仰(yǎng )流(liú ),愿(yuàn )得(dé )受(shòu )号(hào )者(zhě )以(yǐ )亿(yì )计(jì )。故(gù )乃(nǎi )关(guān )沫(mò )、若(ruò ),徼(jiǎo )牂(zāng )牁(kē ),镂(lòu )灵(líng )山(shān ),梁(liáng )孙(sūn )原(yuán ),创(chuàng )道(dào )德(dé )之(zhī )涂(tú ),垂(chuí )仁(rén )义(yì )之(zhī )统(tǒng ),将(jiāng )博(bó )恩(ēn )广(guǎng )施(shī ),远(yuǎn )抚(fǔ )长(zhǎng )驾(jià ),使(shǐ )疏(shū )逖(tì )不(bú )闭(bì ),昒(hū )爽(shuǎng )暗(àn )昧(mèi )得(dé )耀(yào )乎(hū )光(guāng )明(míng ),以(yǐ )偃(yǎn )甲(jiǎ )兵(bīng )于(yú )此(cǐ ),而(ér )息(xī )讨(tǎo )伐(fá )于(yú )彼(bǐ )。遐(xiá )迩(ěr )一(yī )体(tǐ ),中(zhōng )外(wài )禔(zhī )福(fú ),不(bú )亦(yì )康(kāng )乎(hū )?夫(fū )拯(zhěng )民(mín )于(yú )沈(shěn )溺(nì ),奉(fèng )至(zhì )尊(zūn )之(zhī )休(xiū )德(dé ),反(fǎn )衰(shuāi )世(shì )之(zhī )陵(líng )夷(yí ),继(jì )周(zhōu )氏(shì )之(zhī )绝(jué )业(yè ),天(tiān )子(zǐ )之(zhī )急(jí )务(wù )也(yě )。百(bǎi )姓(xìng )虽(suī )劳(láo ),又(yòu )恶(è )可(kě )以(yǐ )已(yǐ )哉(zāi )?

“且(qiě )夫(fū )王(wáng )者(zhě )固(gù )未(wèi )有(yǒu )不(bú )始(shǐ )于(yú )忧(yōu )勤(qín ),而(ér )终(zhōng )于(yú )佚(yì )乐(lè )者(zhě )也(yě )。然(rán )则(zé )受(shòu )命(mìng )之(zhī )符(fú )合(hé )在(zài )于(yú )此(cǐ )。方(fāng )将(jiāng )增(zēng )太(tài )山(shān )之(zhī )封(fēng ),加(jiā )梁(liáng )父(fù )之(zhī )事(shì ),鸣(míng )和(hé )鸾(luán ),扬(yáng )乐(lè )颁(bān ),上(shàng )咸(xián )五(wǔ ),下(xià )登(dēng )三(sān )。观(guān )者(zhě )未(wèi )睹(dǔ )指(zhǐ ),听(tīng )者(zhě )未(wèi )闻(wén )音(yīn ),犹(yóu )焦(jiāo )朋(péng )已(yǐ )翔(xiáng )乎(hū )寥(liáo )廓(kuò ),而(ér )罗(luó )者(zhě )犹(yóu )视(shì )乎(hū )薮(sǒu )泽(zé ),悲(bēi )夫(fū )!”

于(yú )是(shì )诸(zhū )大(dà )夫(fū )茫(máng )然(rán )丧(sàng )其(qí )所(suǒ )怀(huái )来(lái ),失(shī )厥(jué )所(suǒ )以(yǐ )进(jìn ),喟(kuì )然(rán )并(bìng )称(chēng )曰(yuē ):“允(yǔn )哉(zāi )汉(hàn )德(dé ),此(cǐ )鄙(bǐ )人(rén )之(zhī )所(suǒ )愿(yuàn )闻(wén )也(yě )。百(bǎi )姓(xìng )虽(suī )劳(láo ),请(qǐng )以(yǐ )身(shēn )先(xiān )之(zhī )。”敞(chǎng )罔(wǎng )靡(mí )徙(xǐ ),迁(qiān )延(yán )而(ér )辞(cí )避(bì )。

其(qí )后(hòu )人(rén )有(yǒu )上(shàng )书(shū )言(yán )相(xiàng )如(rú )使(shǐ )时(shí )受(shòu )金(jīn ),失(shī )官(guān )。居(jū )岁(suì )余(yú ),复(fù )召(zhào )为(wéi )郎(láng )。

相(xiàng )如(rú )口(kǒu )吃(chī )而(ér )善(shàn )著(zhe )书(shū )。常(cháng )有(yǒu )消(xiāo )渴(kě )病(bìng )。与(yǔ )卓(zhuó )氏(shì )婚(hūn ),饶(ráo )于(yú )财(cái )。故(gù )其(qí )仕(shì )宦(huàn ),未(wèi )尝(cháng )肯(kěn )与(yǔ )公(gōng )卿(qīng )国(guó )家(jiā )之(zhī )事(shì ),常(cháng )称(chēng )疾(jí )闲(xián )居(jū ),不(bú )慕(mù )官(guān )爵(jué )。尝(cháng )从(cóng )上(shàng )至(zhì )长(zhǎng )杨(yáng )猎(liè )。是(shì )时(shí )天(tiān )子(zǐ )方(fāng )好(hǎo )自(zì )击(jī )熊(xióng )豕(shǐ ),驰(chí )逐(zhú )野(yě )兽(shòu ),相(xiàng )如(rú )因(yīn )上(shàng )疏(shū )谏(jiàn )。其(qí )辞(cí )曰(yuē ):

臣(chén )闻(wén )物(wù )有(yǒu )同(tóng )类(lèi )而(ér )殊(shū )能(néng )者(zhě ),故(gù )力(lì )称(chēng )乌(wū )获(huò ),捷(jié )言(yán )庆(qìng )忌(jì ),勇(yǒng )其(qí )贲(bēn )、育(yù )。臣(chén )之(zhī )愚(yú ),窃(qiè )以(yǐ )为(wéi )人(rén )诚(chéng )有(yǒu )之(zhī ),兽(shòu )亦(yì )宜(yí )然(rán )。今(jīn )陛(bì )下(xià )好(hǎo )陵(líng )阻(zǔ )险(xiǎn ),射(shè )猛(měng )兽(shòu ),卒(zú )然(rán )遇(yù )逸(yì )材(cái )之(zhī )兽(shòu ),骇(hài )不(bú )存(cún )之(zhī )地(dì ),犯(fàn )属(shǔ )车(chē )之(zhī )清(qīng )尘(chén ),舆(yú )不(bú )及(jí )还(hái )辕(yuán ),人(rén )不(bú )暇(xiá )施(shī )巧(qiǎo ),虽(suī )有(yǒu )乌(wū )获(huò )、逢(féng )蒙(méng )之(zhī )技(jì )不(bú )能(néng )用(yòng ),枯(kū )木(mù )朽(xiǔ )株(zhū )尽(jìn )为(wéi )难(nán )矣(yǐ )。是(shì )胡(hú )越(yuè )起(qǐ )于(yú )毂(gū )下(xià ),而(ér )羌(qiāng )夷(yí )接(jiē )轸(zhěn )也(yě ),岂(qǐ )不(bú )殆(dài )哉(zāi )!虽(suī )万(wàn )全(quán )而(ér )无(wú )患(huàn ),然(rán )本(běn )非(fēi )天(tiān )子(zǐ )之(zhī )所(suǒ )宜(yí )近(jìn )也(yě )。

且(qiě )夫(fū )清(qīng )道(dào )而(ér )后(hòu )行(háng ),中(zhōng )路(lù )而(ér )驰(chí ),犹(yóu )时(shí )有(yǒu )衔(xián )橛(jué )之(zhī )变(biàn )。况(kuàng )乎(hū )涉(shè )丰(fēng )草(cǎo ),骋(chěng )丘(qiū )虚(xū ),前(qián )有(yǒu )利(lì )兽(shòu )之(zhī )乐(lè ),而(ér )内(nèi )无(wú )存(cún )变(biàn )之(zhī )意(yì ),其(qí )为(wéi )害(hài )也(yě )不(bú )亦(yì )难(nán )矣(yǐ )!夫(fū )轻(qīng )万(wàn )乘(chéng )之(zhī )重(zhòng )不(bú )以(yǐ )为(wéi )安(ān ),乐(lè )出(chū )万(wàn )有(yǒu )一(yī )危(wēi )之(zhī )涂(tú )以(yǐ )为(wéi )娱(yú ),臣(chén )窃(qiè )为(wéi )陛(bì )下(xià )不(bú )取(qǔ )。

盖(gài )明(míng )者(zhě )远(yuǎn )见(jiàn )于(yú )未(wèi )萌(méng ),而(ér )知(zhī )者(zhě )避(bì )危(wēi )于(yú )无(wú )形(xíng ),祸(huò )固(gù )多(duō )藏(cáng )于(yú )隐(yǐn )微(wēi )而(ér )发(fā )于(yú )人(rén )之(zhī )所(suǒ )忽(hū )者(zhě )也(yě )。故(gù )鄙(bǐ )谚(yàn )曰(yuē ):“家(jiā )累(lèi )千(qiān )金(jīn ),坐(zuò )不(bú )垂(chuí )堂(táng )。”此(cǐ )言(yán )虽(suī )小(xiǎo ),可(kě )以(yǐ )谕(yù )大(dà )。臣(chén )愿(yuàn )陛(bì )下(xià )留(liú )意(yì )幸(xìng )察(chá )。

上(shàng )善(shàn )之(zhī )。还(hái )过(guò )宜(yí )春(chūn )宫(gōng ),相(xiàng )如(rú )奏(zòu )赋(fù )以(yǐ )哀(āi )二(èr )世(shì )行(háng )失(shī )。其(qí )辞(cí )曰(yuē ):

登(dēng )陂(bēi )陁(tuó )之(zhī )长(zhǎng )阪(bǎn )兮(xī ),坌(bèn )入(rù )曾(céng )宫(gōng )之(zhī )嵯(cuó )峨(é )。临(lín )曲(qǔ )江(jiāng )之(zhī )隑(ái )州(zhōu )兮(xī ),望(wàng )南(nán )山(shān )之(zhī )参(cān )差(chà )。岩(yán )岩(yán )深(shēn )山(shān )之(zhī )谾(lóng )々兮(xī ),通(tōng )谷(gǔ )豁(huō )乎(hū )谺(xiā )。汨(mì )淢(yù )靸(sǎ )以(yǐ )永(yǒng )逝(shì )兮(xī ),注(zhù )平(píng )皋(gāo )之(zhī )广(guǎng )衍(yǎn )。观(guān )众(zhòng )树(shù )之(zhī )蓊(wěng )薆(ài )兮(xī ),览(lǎn )竹(zhú )林(lín )之(zhī )榛(zhēn )榛(zhēn )。东(dōng )驰(chí )土(tǔ )山(shān )兮(xī ),北(běi )揭(jiē )石(shí )濑(lài )。弭(mǐ )节(jiē )容(róng )与(yǔ )兮(xī ),历(lì )吊(diào )二(èr )世(shì )。持(chí )身(shēn )不(bú )谨(jǐn )兮(xī ),亡(wáng )国(guó )失(shī )势(shì );信(xìn )谗(chán )不(bú )寤(wù )兮(xī ),宗(zōng )庙(miào )灭(miè )绝(jué )。乌(wū )乎(hū )!操(cāo )行(háng )之(zhī )不(bú )得(dé ),墓(mù )芜(wú )秽(huì )而(ér )不(bú )修(xiū )兮(xī ),魂(hún )亡(wáng )归(guī )而(ér )不(bú )食(shí )。

相(xiàng )如(rú )拜(bài )为(wéi )孝(xiào )文(wén )园(yuán )令(lìng )。上(shàng )既(jì )美(měi )子(zǐ )虚(xū )之(zhī )事(shì ),相(xiàng )如(rú )见(jiàn )上(shàng )好(hǎo )仙(xiān ),因(yīn )曰(yuē ):“上(shàng )林(lín )之(zhī )事(shì )未(wèi )足(zú )美(měi )也(yě ),尚(shàng )有(yǒu )靡(mí )者(zhě )。臣(chén )尝(cháng )为(wéi )《大(dà )人(rén )赋(fù )》,未(wèi )就(jiù ),请(qǐng )具(jù )而(ér )奏(zòu )之(zhī )。”相(xiàng )如(rú )以(yǐ )为(wéi )列(liè )仙(xiān )之(zhī )儒(rú )居(jū )山(shān )泽(zé )间(jiān ),形(xíng )容(róng )甚(shèn )臞(qú ),此(cǐ )非(fēi )帝(dì )王(wáng )之(zhī )仙(xiān )意(yì )也(yě ),乃(nǎi )遂(suí )奏(zòu )《大(dà )人(rén )赋(fù )》。其(qí )辞(cí )曰(yuē ):

世(shì )有(yǒu )大(dà )人(rén )兮(xī ),在(zài )乎(hū )中(zhōng )州(zhōu )。宅(zhái )弥(mí )万(wàn )里(lǐ )兮(xī ),曾(céng )不(bú )足(zú )以(yǐ )少(shǎo )留(liú )。悲(bēi )世(shì )俗(sú )之(zhī )迫(pò )隘(ài )兮(xī ),朅(qiè )轻(qīng )举(jǔ )而(ér )远(yuǎn )游(yóu )。乘(chéng )绛(jiàng )幡(fān )之(zhī )素(sù )蜺(ní )兮(xī ),载(zǎi )云(yún )气(qì )而(ér )上(shàng )浮(fú )。建(jiàn )格(gé )泽(zé )之(zhī )修(xiū )竿(gān )兮(xī ),总(zǒng )光(guāng )耀(yào )之(zhī )采(cǎi )旄(máo )。垂(chuí )旬(xún )始(shǐ )以(yǐ )为(wéi )幓(shān )兮(xī ),曳(yè )慧(huì )星(xīng )而(ér )为(wéi )髾(shāo )。掉(diào )指(zhǐ )桥(qiáo )以(yǐ )偃(yǎn )■兮(xī ),又(yòu )猗(yī )抳(ní )以(yǐ )招(zhāo )摇(yáo )。揽(lǎn )搀(chān )抢(qiǎng )以(yǐ )为(wéi )旌(jīng )兮(xī ),靡(mí )屈(qū )虹(hóng )而(ér )为(wéi )绸(chóu )。红(hóng )杳(yǎo )眇(miǎo )以(yǐ )玄(xuán )湣(mǐn )兮(xī ),猋(biāo )风(fēng )涌(yǒng )而(ér )云(yún )浮(fú )。驾(jià )应(yīng )龙(lóng )象(xiàng )舆(yú )之(zhī )蠖(huò )略(luè )委(wěi )丽(lì )兮(xī ),骖(cān )赤(chì )螭(chī )青(qīng )虬(qiú )之(zhī )蚴(yòu )蟉(liào )宛(wǎn )蜓(tíng )。低(dī )卬(áng )夭(yāo )蟜(jiǎo )裾(jū )以(yǐ )骄(jiāo )骜(ào )兮(xī ),诎(qū )折(shé )隆(lóng )穷(qióng )躩(jué )以(yǐ )连(lián )卷(juàn )。沛(pèi )艾(ài )赳(jiū )螑(xiù )仡(yì )以(yǐ )佁(yǐ )儗(yì )兮(xī ),放(fàng )散(sàn )畔(pàn )岸(àn )骧(xiāng )以(yǐ )孱(chán )颜(yán )。跮(dié )踱(duó )輵(yà )螛(hé )容(róng )以(yǐ )骫(wěi )丽(lì )兮(xī ),蜩(tiáo )蟉(liào )偃(yǎn )寋(jiàn )怵(chù )彘(zhì )以(yǐ )梁(liáng )倚(yǐ )。纠(jiū )蓼(liǎo )叫(jiào )奡(ào )踏(tà )以(yǐ )■路(lù )兮(xī ),薎(miè )蒙(méng )踊(yǒng )跃(yuè )腾(téng )而(ér )狂(kuáng )趭(jiào )。莅(lì )飒(sà )芔(hū )歙(xī )焱(yàn )至(zhì )电(diàn )过(guò )兮(xī ),焕(huàn )然(rán )雾(wù )除(chú ),霍(huò )然(rán )云(yún )消(xiāo )。

邪(xié )绝(jué )少(shǎo )阳(yáng )而(ér )登(dēng )太(tài )阴(yīn )兮(xī ),与(yǔ )真(zhēn )人(rén )乎(hū )相(xiàng )求(qiú )。互(hù )折(shé )窈(yǎo )窕(tiǎo )以(yǐ )右(yòu )转(zhuǎn )兮(xī ),横(héng )厉(lì )飞(fēi )泉(quán )以(yǐ )正(zhèng )东(dōng )。悉(xī )征(zhēng )灵(líng )圉(yǔ )而(ér )选(xuǎn )之(zhī )兮(xī ),部(bù )署(shǔ )众(zhòng )神(shén )于(yú )摇(yáo )光(guāng )。使(shǐ )五(wǔ )帝(dì )先(xiān )导(dǎo )兮(xī ),反(fǎn )大(dà )壹(yī )而(ér )从(cóng )陵(líng )阳(yáng )。左(zuǒ )玄(xuán )冥(míng )而(ér )右(yòu )黔(qián )雷(léi )兮(xī ),前(qián )长(zhǎng )离(lí )而(ér )后(hòu )矞(yù )皇(huáng )。厮(sī )征(zhēng )伯(bó )侨(qiáo )而(ér )役(yì )羡(xiàn )门(mén )兮(xī ),诏(zhào )岐(qí )伯(bó )使(shǐ )尚(shàng )方(fāng )。祝(zhù )融(róng )警(jǐng )而(ér )跸(bì )御(yù )兮(xī ),清(qīng )气(qì )氛(fēn )而(ér )后(hòu )行(háng )。屯(tún )余(yú )车(chē )而(ér )万(wàn )乘(chéng )兮(xī ),綷(zú )云(yún )盖(gài )而(ér )树(shù )华(huá )旗(qí )。使(shǐ )句(jù )芒(máng )其(qí )将(jiāng )行(háng )兮(xī ),吾(wú )欲(yù )往(wǎng )乎(hū )南(nán )娭(xī )。

历(lì )唐(táng )尧(yáo )于(yú )崇(chóng )山(shān )兮(xī ),过(guò )虞(yú )舜(shùn )于(yú )九(jiǔ )疑(yí )。纷(fēn )湛(zhàn )湛(zhàn )差(chà )差(chà )错(cuò )兮(xī ),杂(zá )遝(tà )胶(jiāo )輵(yà )以(yǐ )方(fāng )驰(chí )。骚(sāo )扰(rǎo )冲(chōng )苁(cōng )其(qí )纷(fēn )拏(ná )兮(xī ),滂(pāng )濞(bì )泱(yāng )轧(zhá )丽(lì )以(yǐ )林(lín )离(lí )。攒(zǎn )罗(luó )列(liè )聚(jù )丛(cóng )以(yǐ )笼(lóng )茸(róng )兮(xī ),衍(yǎn )曼(màn )流(liú )烂(làn )痑(tān )以(yǐ )陆(lù )离(lí )。径(jìng )入(rù )雷(léi )室(shì )之(zhī )砰(pēng )磷(lín )郁(yù )律(lǜ )兮(xī ),洞(dòng )出(chū )鬼(guǐ )谷(gǔ )之(zhī )堀(kū )礨(lěi )崴(wǎi )魁(kuí )。遍(biàn )览(lǎn )八(bā )纮(hóng )而(ér )观(guān )四(sì )海(hǎi )兮(xī ),朅(qiè )度(dù )九(jiǔ )江(jiāng )越(yuè )五(wǔ )河(hé )。经(jīng )营(yíng )炎(yán )火(huǒ )而(ér )浮(fú )弱(ruò )水(shuǐ )兮(xī ),杭(háng )绝(jué )浮(fú )渚(zhǔ )涉(shè )流(liú )沙(shā )。奄(yǎn )息(xī )葱(cōng )极(jí )泛(fàn )滥(làn )水(shuǐ )娭(xī )兮(xī ),使(shǐ )灵(líng )娲(wā )鼓(gǔ )琴(qín )而(ér )舞(wǔ )冯(féng )夷(yí )。时(shí )若(ruò )暧(ài )暧(ài )将(jiāng )混(hún )浊(zhuó )兮(xī ),召(zhào )屏(píng )翳(yì )诛(zhū )风(fēng )伯(bó ),刑(xíng )雨(yǔ )师(shī )。西(xī )望(wàng )昆(kūn )仑(lún )之(zhī )轧(zhá )沕(mì )荒(huāng )忽(hū )兮(xī ),直(zhí )径(jìng )驰(chí )乎(hū )三(sān )危(wēi )。排(pái )阊(chāng )阖(hé )而(ér )入(rù )帝(dì )宫(gōng )兮(xī ),载(zǎi )玉(yù )女(nǚ )而(ér )与(yǔ )之(zhī )归(guī )。登(dēng )阆(láng )风(fēng )而(ér )遥(yáo )集(jí )兮(xī ),亢(kàng )鸟(niǎo )腾(téng )而(ér )壹(yī )止(zhǐ )。低(dī )徊(huái )阴(yīn )山(shān )翔(xiáng )以(yǐ )纡(yū )曲(qǔ )兮(xī ),吾(wú )乃(nǎi )今(jīn )日(rì )睹(dǔ )西(xī )王(wáng )母(mǔ )。暠(gào )然(rán )白(bái )首(shǒu )戴(dài )胜(shèng )而(ér )穴(xué )处(chù )兮(xī ),亦(yì )幸(xìng )有(yǒu )三(sān )足(zú )乌(wū )为(wéi )之(zhī )使(shǐ )。必(bì )长(zhǎng )生(shēng )若(ruò )此(cǐ )而(ér )不(bú )死(sǐ )兮(xī ),虽(suī )济(jì )万(wàn )世(shì )不(bú )足(zú )以(yǐ )喜(xǐ )。

回(huí )车(chē )朅(qiè )来(lái )兮(xī ),绝(jué )道(dào )不(bú )周(zhōu ),会(huì )食(shí )幽(yōu )郁(yù )。呼(hū )吸(xī )沆(hàng )瀣(xiè )兮(xī )餐(cān )朝(cháo )霞(xiá ),咀(jǔ )噍(jiào )芝(zhī )英(yīng )兮(xī )叽(jī )琼(qióng )华(huá )。僸(jìn )祲(jìn )寻(xún )而(ér )高(gāo )纵(zòng )兮(xī ),纷(fēn )鸿(hóng )溶(róng )而(ér )上(shàng )厉(lì )。贯(guàn )列(liè )缺(quē )之(zhī )倒(dǎo )景(jǐng )兮(xī ),涉(shè )丰(fēng )隆(lóng )之(zhī )滂(pāng )濞(bì )。骋(chěng )游(yóu )道(dào )而(ér )修(xiū )降(jiàng )兮(xī ),骛(wù )遗(yí )雾(wù )而(ér )远(yuǎn )逝(shì )。迫(pò )区(qū )中(zhōng )之(zhī )隘(ài )陕(shǎn )兮(xī ),舒(shū )节(jiē )出(chū )乎(hū )北(běi )垠(yín )。遗(yí )屯(tún )骑(qí )于(yú )玄(xuán )阙(què )兮(xī ),轶(yì )先(xiān )驱(qū )于(yú )寒(hán )门(mén )。下(xià )峥(zhēng )嵘(róng )而(ér )无(wú )地(dì )兮(xī ),上(shàng )嵺(liáo )廓(kuò )而(ér )无(wú )天(tiān )。视(shì )眩(xuàn )泯(mǐn )而(ér )亡(wáng )见(jiàn )兮(xī ),听(tīng )敞(chǎng )怳(huǎng )而(ér )亡(wáng )闻(wén )。乘(chéng )虚(xū )亡(wáng )而(ér )上(shàng )遐(xiá )兮(xī ),超(chāo )无(wú )友(yǒu )而(ér )独(dú )存(cún )。

相(xiàng )如(rú )既(jì )奏(zòu )《大(dà )人(rén )赋(fù )》,天(tiān )子(zǐ )大(dà )说(shuō ),飘(piāo )飘(piāo )有(yǒu )陵(líng )云(yún )气(qì )游(yóu )天(tiān )地(dì )之(zhī )间(jiān )意(yì )。

相(xiàng )如(rú )既(jì )病(bìng )免(miǎn ),家(jiā )居(jū )茂(mào )陵(líng )。天(tiān )子(zǐ )曰(yuē ):“司(sī )马(mǎ )相(xiàng )如(rú )病(bìng )甚(shèn ),可(kě )往(wǎng )从(cóng )悉(xī )取(qǔ )其(qí )书(shū ),若(ruò )后(hòu )之(zhī )矣(yǐ )。”使(shǐ )所(suǒ )忠(zhōng )往(wǎng ),而(ér )相(xiàng )如(rú )已(yǐ )死(sǐ ),家(jiā )无(wú )遗(yí )书(shū )。问(wèn )其(qí )妻(qī ),对(duì )曰(yuē ):“长(zhǎng )卿(qīng )未(wèi )尝(cháng )有(yǒu )书(shū )也(yě )。时(shí )时(shí )著(zhe )书(shū ),人(rén )又(yòu )取(qǔ )去(qù )。长(zhǎng )卿(qīng )未(wèi )死(sǐ )时(shí ),为(wéi )一(yī )卷(juàn )书(shū ),曰(yuē )有(yǒu )使(shǐ )来(lái )求(qiú )书(shū ),奏(zòu )之(zhī )。”其(qí )遗(yí )札(zhá )书(shū )言(yán )封(fēng )禅(chán )事(shì ),所(suǒ )忠(zhōng )奏(zòu )焉(yān ),天(tiān )子(zǐ )异(yì )之(zhī )。其(qí )辞(cí )曰(yuē ):

伊(yī )上(shàng )古(gǔ )之(zhī )初(chū )肇(zhào ),自(zì )颢(hào )穹(qióng )生(shēng )民(mín )。历(lì )选(xuǎn )列(liè )辟(pì ),以(yǐ )迄(qì )乎(hū )秦(qín )。率(lǜ )迩(ěr )者(zhě )踵(zhǒng )武(wǔ ),听(tīng )逖(tì )者(zhě )风(fēng )声(shēng )。纷(fēn )轮(lún )威(wēi )蕤(ruí ),堙(yīn )灭(miè )而(ér )不(bú )称(chēng )者(zhě ),不(bú )可(kě )胜(shèng )数(shù )也(yě )。继(jì )《昭(zhāo )》、《夏(xià )》,崇(chóng )号(hào )谥(shì ),略(luè )可(kě )道(dào )者(zhě )七(qī )十(shí )有(yǒu )二(èr )君(jūn )。罔(wǎng )若(ruò )淑(shū )而(ér )不(bú )昌(chāng ),畴(chóu )逆(nì )失(shī )而(ér )能(néng )存(cún )?

轩(xuān )辕(yuán )之(zhī )前(qián ),遐(xiá )哉(zāi )邈(miǎo )乎(hū ),其(qí )详(xiáng )不(bú )可(kě )得(dé )闻(wén )已(yǐ )。五(wǔ )三(sān )《六(liù )经(jīng )》载(zǎi )籍(jí )之(zhī )传(chuán ),维(wéi )见(jiàn )可(kě )观(guān )也(yě )。《书(shū )》曰(yuē ):“元(yuán )首(shǒu )明(míng )哉(zāi )!股(gǔ )肱(gōng )良(liáng )哉(zāi )!”因(yīn )斯(sī )以(yǐ )谈(tán ),君(jūn )莫(mò )盛(shèng )于(yú )尧(yáo ),臣(chén )莫(mò )贤(xián )于(yú )后(hòu )稷(jì )。后(hòu )稷(jì )创(chuàng )业(yè )于(yú )唐(táng ),公(gōng )刘(liú )发(fā )迹(jì )于(yú )西(xī )戎(róng ),文(wén )王(wáng )改(gǎi )制(zhì ),爰(yuán )周(zhōu )郅(zhì )隆(lóng ),大(dà )行(háng )越(yuè )成(chéng ),而(ér )后(hòu )陵(líng )迟(chí )衰(shuāi )微(wēi ),千(qiān )载(zǎi )亡(wáng )声(shēng ),岂(qǐ )不(bú )善(shàn )始(shǐ )善(shàn )终(zhōng )哉(zāi )!然(rán )无(wú )异(yì )端(duān ),慎(shèn )所(suǒ )由(yóu )于(yú )前(qián ),谨(jǐn )遗(yí )教(jiāo )于(yú )后(hòu )耳(ěr )。故(gù )轨(guǐ )迹(jì )夷(yí )易(yì ),易(yì )遵(zūn )也(yě );湛(zhàn )恩(ēn )庞(páng )洪(hóng ),易(yì )丰(fēng )也(yě );宪(xiàn )度(dù )著(zhe )明(míng ),易(yì )则(zé )也(yě );垂(chuí )统(tǒng )理(lǐ )顺(shùn ),易(yì )继(jì )也(yě )。是(shì )以(yǐ )业(yè )隆(lóng )于(yú )繦(qiǎng )保(bǎo )而(ér )崇(chóng )冠(guàn )乎(hū )二(èr )后(hòu )。揆(kuí )厥(jué )所(suǒ )元(yuán ),终(zhōng )都(dōu )攸(yōu )卒(zú ),未(wèi )有(yǒu )殊(shū )尤(yóu )绝(jué )迹(jì )可(kě )考(kǎo )于(yú )今(jīn )者(zhě )也(yě )。然(rán )犹(yóu )蹑(niè )梁(liáng )甫(fǔ ),登(dēng )太(tài )山(shān ),建(jiàn )显(xiǎn )号(hào ),施(shī )尊(zūn )名(míng )。大(dà )汉(hàn )之(zhī )德(dé ),逢(féng )涌(yǒng )原(yuán )泉(quán ),沕(mì )谲(jué )曼(màn )羡(xiàn ),旁(páng )魄(pò )四(sì )塞(sāi ),云(yún )布(bù )雾(wù )散(sàn ),上(shàng )畅(chàng )九(jiǔ )垓(gāi ),下(xià )溯(sù )八(bā )埏(shān )。怀(huái )生(shēng )之(zhī )类(lèi ),沾(zhān )濡(rú )浸(jìn )润(rùn ),协(xié )气(qì )横(héng )流(liú ),武(wǔ )节(jiē )焱(yàn )逝(shì ),尔(ěr )陿(xiá )游(yóu )原(yuán ),迥(jiǒng )阔(kuò )泳(yǒng )末(mò ),首(shǒu )恶(è )郁(yù )没(méi ),闇(ān )昧(mèi )昭(zhāo )晰(xī ),昆(kūn )虫(chóng )闿(kǎi )怪(guài ),回(huí )首(shǒu )面(miàn )内(nèi )。然(rán )后(hòu )囿(yòu )驺(zōu )虞(yú )之(zhī )珍(zhēn )群(qún ),徼(jiǎo )麋(mí )鹿(lù )之(zhī )怪(guài )兽(shòu ),导(dǎo )一(yī )茎(jīng )六(liù )穗(suì )于(yú )疱(pào ),牺(xī )双(shuāng )觡(gé )共(gòng )抵(dǐ )之(zhī )兽(shòu ),获(huò )周(zhōu )馀(yú )放(fàng )龟(guī )于(yú )岐(qí ),招(zhāo )翠(cuì )黄(huáng )乘(chéng )龙(lóng )于(yú )沼(zhǎo )。鬼(guǐ )神(shén )接(jiē )灵(líng )圉(yǔ ),宾(bīn )于(yú )闲(xián )馆(guǎn )。奇(qí )物(wù )谲(jué )诡(guǐ ),俶(chù )倘(tǎng )穷(qióng )变(biàn )。钦(qīn )哉(zāi ),符(fú )瑞(ruì )臻(zhēn )兹(zī ),犹(yóu )以(yǐ )为(wéi )薄(báo ),不(bú )敢(gǎn )道(dào )封(fēng )禅(chán )。盖(gài )周(zhōu )跃(yuè )鱼(yú )陨(yǔn )杭(háng ),休(xiū )之(zhī )以(yǐ )燎(liáo )。微(wēi )夫(fū )斯(sī )之(zhī )为(wéi )符(fú )也(yě ),以(yǐ )登(dēng )介(jiè )丘(qiū ),不(bú )亦(yì )恧(nǜ )乎(hū )!进(jìn )攘(rǎng )之(zhī )道(dào ),何(hé )其(qí )爽(shuǎng )与(yǔ )?

于(yú )是(shì )大(dà )司(sī )马(mǎ )进(jìn )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )仁(rén )育(yù )群(qún )生(shēng ),义(yì )征(zhēng )不(bú )譓(huì ),诸(zhū )夏(xià )乐(lè )贡(gòng ),百(bǎi )蛮(mán )执(zhí )贽(zhì ),德(dé )牟(móu )往(wǎng )初(chū ),功(gōng )无(wú )与(yǔ )二(èr ),休(xiū )烈(liè )液(yè )洽(qià ),符(fú )瑞(ruì )众(zhòng )变(biàn ),斯(sī )应(yīng )绍(shào )至(zhì ),不(bú )特(tè )创(chuàng )见(jiàn )。意(yì )者(zhě )太(tài )山(shān )、梁(liáng )父(fù )设(shè )坛(tán )场(chǎng )望(wàng )幸(xìng ),盖(gài )号(hào )以(yǐ )况(kuàng )荣(róng ),上(shàng )帝(dì )垂(chuí )恩(ēn )储(chǔ )祉(zhǐ ),将(jiāng )以(yǐ )庆(qìng )成(chéng ),陛(bì )下(xià )嗛(qiàn )让(ràng )而(ér )弗(fú )发(fā )也(yě )。挈(qiè )三(sān )神(shén )之(zhī )欢(huān ),缺(quē )王(wáng )道(dào )之(zhī )仪(yí ),群(qún )臣(chén )恧(nǜ )焉(yān )。或(huò )谓(wèi )且(qiě )天(tiān )为(wéi )质(zhì )闇(ān ),示(shì )珍(zhēn )符(fú )固(gù )不(bú )可(kě )辞(cí );若(ruò )然(rán )辞(cí )之(zhī ),是(shì )泰(tài )山(shān )靡(mí )记(jì )而(ér )梁(liáng )父(fù )罔(wǎng )几(jǐ )也(yě )。亦(yì )各(gè )并(bìng )时(shí )而(ér )荣(róng ),咸(xián )济(jì )厥(jué )世(shì )而(ér )屈(qū ),说(shuō )者(zhě )尚(shàng )何(hé )称(chēng )于(yú )后(hòu ),而(ér )云(yún )七(qī )十(shí )二(èr )君(jūn )哉(zāi )?夫(fū )修(xiū )德(dé )以(yǐ )锡(xī )符(fú ),奉(fèng )符(fú )以(yǐ )行(háng )事(shì ),不(bú )为(wéi )进(jìn )越(yuè )也(yě )。故(gù )圣(shèng )王(wáng )弗(fú )替(tì ),而(ér )修(xiū )礼(lǐ )地(dì )祇(qí ),谒(yè )款(kuǎn )天(tiān )神(shén ),勒(lè )功(gōng )中(zhōng )岳(yuè ),以(yǐ )章(zhāng )至(zhì )尊(zūn ),舒(shū )盛(shèng )德(dé ),发(fā )号(hào )荣(róng ),受(shòu )厚(hòu )福(fú ),以(yǐ )浸(jìn )黎(lí )民(mín )。皇(huáng )皇(huáng )哉(zāi )斯(sī )事(shì ),天(tiān )下(xià )之(zhī )壮(zhuàng )观(guān ),王(wáng )者(zhě )之(zhī )卒(zú )业(yè ),不(bú )可(kě )贬(biǎn )也(yě )。愿(yuàn )陛(bì )下(xià )全(quán )之(zhī )。而(ér )后(hòu )因(yīn )杂(zá )缙(jìn )绅(shēn )先(xiān )生(shēng )之(zhī )略(luè )术(shù ),使(shǐ )获(huò )曜(yào )日(rì )月(yuè )之(zhī )末(mò )光(guāng )绝(jué )炎(yán ),以(yǐ )展(zhǎn )采(cǎi )错(cuò )事(shì )。犹(yóu )兼(jiān )正(zhèng )列(liè )其(qí )义(yì ),祓(fú )饰(shì )厥(jué )文(wén ),作(zuò )《春(chūn )秋(qiū )》一(yī )艺(yì )。将(jiāng )袭(xí )旧(jiù )六(liù )为(wéi )七(qī ),摅(shū )之(zhī )无(wú )穷(qióng ),俾(bǐ )万(wàn )世(shì )得(dé )激(jī )清(qīng )流(liú ),扬(yáng )微(wēi )波(bō ),蜚(fēi )英(yīng )声(shēng ),腾(téng )茂(mào )实(shí )。前(qián )圣(shèng )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )永(yǒng )保(bǎo )鸿(hóng )名(míng )而(ér )常(cháng )为(wéi )称(chēng )首(shǒu )者(zhě )用(yòng )此(cǐ )。宜(yí )命(mìng )掌(zhǎng )故(gù )悉(xī )奏(zòu )其(qí )仪(yí )而(ér )览(lǎn )焉(yān )。”

于(yú )是(shì )天(tiān )子(zǐ )沛(pèi )然(rán )改(gǎi )容(róng ),曰(yuē ):“俞(yú )乎(hū ),朕(zhèn )其(qí )试(shì )哉(zāi )!”乃(nǎi )迁(qiān )思(sī )回(huí )虑(lǜ ),总(zǒng )公(gōng )卿(qīng )之(zhī )议(yì ),询(xún )封(fēng )禅(chán )之(zhī )事(shì ),诗(shī )大(dà )泽(zé )之(zhī )博(bó ),广(guǎng )符(fú )瑞(ruì )之(zhī )富(fù )。遂(suí )作(zuò )颂(sòng )曰(yuē ):

自(zì )我(wǒ )天(tiān )覆(fù ),云(yún )之(zhī )油(yóu )油(yóu )。甘(gān )露(lù )时(shí )雨(yǔ ),厥(jué )壤(rǎng )可(kě )游(yóu )。滋(zī )液(yè )渗(shèn )漉(lù ),何(hé )生(shēng )不(bú )育(yù )!嘉(jiā )谷(gǔ )六(liù )穗(suì ),我(wǒ )穑(sè )曷(hé )蓄(xù )?

匪(fěi )唯(wéi )雨(yǔ )之(zhī ),又(yòu )润(rùn )泽(zé )之(zhī );匪(fěi )唯(wéi )偏(piān )我(wǒ ),泛(fàn )布(bù )护(hù )之(zhī );万(wàn )物(wù )熙(xī )熙(xī ),怀(huái )而(ér )慕(mù )之(zhī )。名(míng )山(shān )显(xiǎn )位(wèi ),望(wàng )君(jūn )之(zhī )来(lái )。君(jūn )兮(xī )君(jūn )兮(xī ),侯(hóu )不(bú )迈(mài )哉(zāi )!

股(gǔ )股(gǔ )之(zhī )兽(shòu ),乐(lè )我(wǒ )君(jūn )圃(pǔ );白(bái )质(zhì )黑(hēi )章(zhāng ),其(qí )仪(yí )可(kě )喜(xǐ );旼(mín )々穆(mù )穆(mù ),君(jūn )子(zǐ )之(zhī )态(tài )。盖(gài )闻(wén )其(qí )声(shēng ),今(jīn )视(shì )其(qí )来(lái )。厥(jué )涂(tú )靡(mí )从(cóng ),天(tiān )瑞(ruì )之(zhī )征(zhēng )。慈(cí )尔(ěr )于(yú )舜(shùn ),虞(yú )氏(shì )以(yǐ )兴(xìng )。

濯(zhuó )濯(zhuó )之(zhī )麟(lín ),游(yóu )彼(bǐ )灵(líng )畤(zhì )。孟(mèng )冬(dōng )十(shí )月(yuè ),君(jūn )徂(cú )郊(jiāo )祀(sì )。驰(chí )我(wǒ )君(jūn )舆(yú ),帝(dì )用(yòng )享(xiǎng )祉(zhǐ )。三(sān )代(dài )之(zhī )前(qián ),盖(gài )未(wèi )尝(cháng )有(yǒu )。

宛(wǎn )宛(wǎn )黄(huáng )龙(lóng ),兴(xìng )德(dé )而(ér )升(shēng );采(cǎi )色(sè )玄(xuán )耀(yào ),炳(bǐng )炳(bǐng )辉(huī )煌(huáng )。正(zhèng )阳(yáng )显(xiǎn )见(jiàn ),觉(jiào )寤(wù )黎(lí )烝(zhēng )。于(yú )传(chuán )载(zǎi )之(zhī ),云(yún )受(shòu )命(mìng )所(suǒ )乘(chéng )。

厥(jué )之(zhī )有(yǒu )章(zhāng ),不(bú )必(bì )谆(zhūn )谆(zhūn )。依(yī )类(lèi )托(tuō )寓(yù ),谕(yù )以(yǐ )封(fēng )峦(luán )。

披(pī )艺(yì )观(guān )之(zhī ),天(tiān )人(rén )之(zhī )际(jì )已(yǐ )交(jiāo ),上(shàng )下(xià )相(xiàng )发(fā )允(yǔn )答(dá )。圣(shèng )王(wáng )之(zhī )事(shì ),兢(jīng )兢(jīng )翼(yì )翼(yì )。故(gù )曰(yuē )于(yú )兴(xìng )必(bì )虑(lǜ )衰(shuāi ),安(ān )必(bì )思(sī )危(wēi )。是(shì )以(yǐ )汤(tāng )、武(wǔ )至(zhì )尊(zūn )严(yán ),不(bú )失(shī )肃(sù )祗(zhī ),舜(shùn )在(zài )假(jiǎ )典(diǎn ),顾(gù )省(shěng )厥(jué )遗(yí ):此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。

相(xiàng )如(rú )既(jì )卒(zú )五(wǔ )岁(suì ),上(shàng )始(shǐ )祭(jì )后(hòu )土(tǔ )。八(bā )年(nián )而(ér )遂(suí )礼(lǐ )中(zhōng )岳(yuè ),封(fēng )于(yú )太(tài )山(shān ),至(zhì )梁(liáng )甫(fǔ ),禅(chán )肃(sù )然(rán )。

相(xiàng )如(rú )它(tā )所(suǒ )著(zhe ),若(ruò )《遗(yí )平(píng )陵(líng )侯(hóu )书(shū )》、《与(yǔ )五(wǔ )公(gōng )子(zǐ )相(xiàng )难(nán )》、《草(cǎo )木(mù )书(shū )篇(piān )》,不(bú )采(cǎi ),采(cǎi )其(qí )尤(yóu )著(zhe )公(gōng )卿(qīng )者(zhě )云(yún )。

赞(zàn )曰(yuē ):司(sī )马(mǎ )迁(qiān )称(chēng ):《春(chūn )秋(qiū )》推(tuī )见(jiàn )至(zhì )隐(yǐn ),《易(yì )本(běn )》隐(yǐn )以(yǐ )之(zhī )显(xiǎn ),《大(dà )雅(yǎ )》言(yán )王(wáng )公(gōng )大(dà )人(rén ),而(ér )德(dé )逮(dǎi )黎(lí )庶(shù ),《小(xiǎo )雅(yǎ )》讥(jī )小(xiǎo )己(jǐ )之(zhī )得(dé )失(shī ),其(qí )流(liú )及(jí )上(shàng )。所(suǒ )言(yán )虽(suī )殊(shū ),其(qí )合(hé )德(dé )一(yī )也(yě )。相(xiàng )如(rú )虽(suī )多(duō )虚(xū )辞(cí )滥(làn )说(shuō ),然(rán )要(yào )其(qí )归(guī )引(yǐn )之(zhī )于(yú )节(jiē )俭(jiǎn ),此(cǐ )亦(yì )《诗(shī )》之(zhī )风(fēng )谏(jiàn )何(hé )异(yì )?”扬(yáng )雄(xióng )以(yǐ )为(wéi )靡(mí )丽(lì )之(zhī )赋(fù ),劝(quàn )百(bǎi )而(ér )讽(fěng )一(yī ),犹(yóu )骋(chěng )郑(zhèng )、卫(wèi )之(zhī )声(shēng ),曲(qǔ )终(zhōng )而(ér )奏(zòu )雅(yǎ ),不(bú )已(yǐ )戏(xì )乎(hū )!

阅读:25539

打赏捐助〔Donate〕>>>

《司马相如传下》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库