郎顗襄楷列传下【登录】

《后汉书》 > 列传 > 《郎顗襄楷列传下》 > 拼音版

郎(láng )顗(yǐ )、襄(xiāng )楷(kǎi )。

郎(láng )顗(yǐ )字(zì )雅(yǎ )光(guāng ),北(běi )海(hǎi )安(ān )丘(qiū )人(rén )也(yě )。父(fù )宗(zōng ),字(zì )仲(zhòng )绥(suí ),学(xué )《京(jīng )氏(shì )易(yì )》,善(shàn )风(fēng )角(jiǎo )、星(xīng )算(suàn )、六(liù )日(rì )七(qī )分(fèn ),能(néng )望(wàng )气(qì )占(zhàn )候(hòu )吉(jí )凶(xiōng ),常(cháng )卖(mài )卜(bo )自(zì )奉(fèng )。安(ān )帝(dì )征(zhēng )之(zhī ),对(duì )策(cè )为(wéi )诸(zhū )儒(rú )表(biǎo ),后(hòu )拜(bài )吴(wú )令(lìng )。时(shí )卒(zú )有(yǒu )暴(bào )风(fēng ),宗(zōng )占(zhàn )知(zhī )京(jīng )师(shī )当(dāng )有(yǒu )大(dà )火(huǒ ),记(jì )识(shí )时(shí )日(rì ),遣(qiǎn )人(rén )参(cān )候(hòu ),果(guǒ )如(rú )其(qí )言(yán )。诸(zhū )公(gōng )闻(wén )而(ér )表(biǎo )上(shàng ),以(yǐ )博(bó )士(shì )征(zhēng )之(zhī )。宗(zōng )耻(chǐ )以(yǐ )占(zhàn )验(yàn )见(jiàn )知(zhī ),闻(wén )征(zhēng )书(shū )到(dào ),夜(yè )县(xiàn )印(yìn )绶(shòu )于(yú )县(xiàn )廷(tíng )而(ér )遁(dùn )去(qù ),遂(suí )终(zhōng )身(shēn )不(bú )仕(shì )。

顗(yǐ )少(shǎo )传(chuán )父(fù )业(yè ),兼(jiān )明(míng )经(jīng )典(diǎn ),隐(yǐn )居(jū )海(hǎi )畔(pàn ),延(yán )致(zhì )学(xué )徒(tú )常(cháng )数(shù )百(bǎi )人(rén )。昼(zhòu )研(yán )精(jīng )义(yì ),夜(yè )占(zhàn )象(xiàng )度(dù ),勤(qín )心(xīn )锐(ruì )思(sī ),朝(cháo )夕(xī )无(wú )倦(juàn )。州(zhōu )郡(jùn )辟(pì )召(zhào ),举(jǔ )有(yǒu )道(dào )、方(fāng )正(zhèng ),不(bú )就(jiù )。

顺(shùn )帝(dì )时(shí ),灾(zāi )异(yì )屡(lǚ )见(jiàn ),阳(yáng )嘉(jiā )二(èr )年(nián )正(zhèng )月(yuè ),公(gōng )正(zhèng )征(zhēng ),顗(yǐ )乃(nǎi )诣(yì )阙(què )拜(bài )章(zhāng )曰(yuē ):

臣(chén )闻(wén )天(tiān )垂(chuí )妖(yāo )象(xiàng ),地(dì )见(jiàn )灾(zāi )符(fú ),所(suǒ )以(yǐ )谴(qiǎn )告(gào )人(rén )主(zhǔ ),责(zé )躬(gōng )修(xiū )德(dé ),使(shǐ )正(zhèng )机(jī )平(píng )衡(héng ),流(liú )化(huà )兴(xìng )政(zhèng )也(yě )。《易(yì )内(nèi )传(chuán )》曰(yuē ):“凡(fán )灾(zāi )异(yì )所(suǒ )生(shēng ),各(gè )以(yǐ )其(qí )政(zhèng )。变(biàn )之(zhī )则(zé )除(chú ),消(xiāo )之(zhī )亦(yì )除(chú )。”伏(fú )惟(wéi )陛(bì )下(xià )躬(gōng )日(rì )吴(wú )之(zhī )听(tīng ),温(wēn )三(sān )省(shěng )之(zhī )勤(qín ),思(sī )过(guò )念(niàn )咎(jiù ),务(wù )消(xiāo )祇(qí )悔(huǐ )。

方(fāng )今(jīn )时(shí )俗(sú )奢(shē )佚(yì ),浅(qiǎn )恩(ēn )薄(báo )义(yì )。夫(fū )救(jiù )奢(shē )必(bì )于(yú )俭(jiǎn )约(yuē ),拯(zhěng )薄(báo )无(wú )若(ruò )敦(dūn )厚(hòu ),安(ān )上(shàng )理(lǐ )人(rén ),莫(mò )善(shàn )于(yú )礼(lǐ )。修(xiū )礼(lǐ )遵(zūn )约(yuē ),盖(gài )惟(wéi )上(shàng )兴(xìng ),革(gé )文(wén )变(biàn )薄(báo ),事(shì )不(bú )在(zài )下(xià )。故(gù )《周(zhōu )南(nán )》之(zhī )德(dé ),《关(guān )雎(jū )》政(zhèng )本(běn )。本(běn )立(lì )道(dào )生(shēng ),风(fēng )行(háng )草(cǎo )从(cóng ),澄(chéng )其(qí )源(yuán )者(zhě )流(liú )清(qīng ),混(hún )其(qí )本(běn )者(zhě )末(mò )浊(zhuó )。天(tiān )地(dì )之(zhī )道(dào ),其(qí )犹(yóu )鼓(gǔ )B36E,以(yǐ )虚(xū )为(wéi )德(dé ),自(zì )近(jìn )及(jí )远(yuǎn )者(zhě )也(yě )。伏(fú )见(jiàn )往(wǎng )年(nián )以(yǐ )来(lái ),园(yuán )陵(líng )数(shù )灾(zāi ),炎(yán )光(guāng )炽(chì )猛(měng ),惊(jīng )动(dòng )神(shén )灵(líng )。《易(yì )天(tiān )人(rén )应(yīng )》曰(yuē ):“君(jūn )子(zǐ )不(bú )思(sī )遵(zūn )利(lì ),兹(zī )谓(wèi )无(wú )泽(zé ),厥(jué )灾(zāi )孽(niè )火(huǒ )烧(shāo )其(qí )宫(gōng )。”又(yòu )曰(yuē ):“君(jūn )高(gāo )台(tái )府(fǔ ),犯(fàn )阴(yīn )侵(qīn )阳(yáng ),厥(jué )灾(zāi )火(huǒ )。”又(yòu )曰(yuē ):“上(shàng )不(bú )俭(jiǎn ),下(xià )不(bú )节(jiē ),炎(yán )火(huǒ )并(bìng )作(zuò )烧(shāo )君(jūn )室(shì )。”自(zì )顷(qǐng )缮(shàn )理(lǐ )西(xī )苍(cāng ),修(xiū )复(fù )太(tài )学(xué ),宫(gōng )殿(diàn )官(guān )府(fǔ ),多(duō )所(suǒ )构(gòu )饰(shì )。昔(xī )盘(pán )庚(gēng )迁(qiān )殷(yīn ),去(qù )奢(shē )即(jí )俭(jiǎn ),夏(xià )后(hòu )卑(bēi )室(shì ),尽(jìn )力(lì )致(zhì )美(měi )。又(yòu )鲁(lǔ )人(rén )为(wéi )长(zhǎng )府(fǔ ),闵(mǐn )子(zǐ )骞(qiān )曰(yuē ):“仍(réng )旧(jiù )贯(guàn ),何(hé )必(bì )改(gǎi )作(zuò )。”臣(chén )愚(yú )以(yǐ )为(wéi )诸(zhū )所(suǒ )缮(shàn )修(xiū ),事(shì )可(kě )省(shěng )减(jiǎn ),禀(bǐng )恤(xù )贫(pín )人(rén ),赈(zhèn )赡(shàn )孤(gū )寡(guǎ ),此(cǐ )天(tiān )之(zhī )意(yì )也(yě ),人(rén )之(zhī )庆(qìng )也(yě ),仁(rén )之(zhī )本(běn )也(yě ),俭(jiǎn )之(zhī )要(yào )也(yě )。焉(yān )有(yǒu )应(yīng )天(tiān )养(yǎng )人(rén ),为(wéi )仁(rén )为(wéi )俭(jiǎn ),而(ér )不(bú )降(jiàng )福(fú )者(zhě )哉(zāi )?

土(tǔ )者(zhě )地(dì )祇(qí ),阴(yīn )性(xìng )澄(chéng )静(jìng ),宜(yí )以(yǐ )施(shī )化(huà )之(zhī )时(shí ),敬(jìng )而(ér )勿(wù )扰(rǎo )。窃(qiè )见(jiàn )正(zhèng )月(yuè )以(yǐ )来(lái ),阴(yīn )暗(àn )连(lián )日(rì )。《易(yì )内(nèi )传(chuán )》曰(yuē ):“久(jiǔ )阴(yīn )不(bú )雨(yǔ ),乱(luàn )气(qì )也(yě ),《蒙(méng )》之(zhī )《比(bǐ )》也(yě )。蒙(méng )者(zhě ),君(jūn )臣(chén )上(shàng )下(xià )相(xiàng )冒(mào )乱(luàn )也(yě )。”又(yòu )曰(yuē ):“欲(yù )德(dé )不(bú )用(yòng ),厥(jué )异(yì )常(cháng )阴(yīn )。”夫(fū )贤(xián )者(zhě )化(huà )之(zhī )本(běn ),云(yún )者(zhě )雨(yǔ )之(zhī )具(jù )也(yě )。得(dé )贤(xián )而(ér )不(bú )用(yòng ),犹(yóu )久(jiǔ )阴(yīn )而(ér )不(bú )雨(yǔ )也(yě )。又(yòu )顷(qǐng )前(qián )数(shù )日(rì ),寒(hán )过(guò )其(qí )节(jiē ),冰(bīng )既(jì )解(jiě )释(shì ),还(hái )复(fù )凝(níng )合(hé )。夫(fū )寒(hán )往(wǎng )则(zé )暑(shǔ )来(lái ),暑(shǔ )往(wǎng )则(zé )寒(hán )来(lái ),此(cǐ )言(yán )日(rì )月(yuè )相(xiàng )推(tuī ),寒(hán )暑(shǔ )相(xiàng )避(bì ),以(yǐ )成(chéng )物(wù )也(yě )。今(jīn )立(lì )春(chūn )之(zhī )后(hòu ),火(huǒ )卦(guà )用(yòng )事(shì ),当(dāng )温(wēn )而(ér )寒(hán ),违(wéi )反(fǎn )时(shí )节(jiē ),由(yóu )功(gōng )赏(shǎng )不(bú )至(zhì ),而(ér )刑(xíng )罚(fá )必(bì )加(jiā )也(yě )。宜(yí )须(xū )立(lì )秋(qiū ),顺(shùn )气(qì )行(háng )罚(fá )。

臣(chén )伏(fú )案(àn )《飞(fēi )侯(hóu )》,参(cān )察(chá )众(zhòng )政(zhèng ),以(yǐ )为(wéi )立(lì )夏(xià )之(zhī )后(hòu ),当(dāng )有(yǒu )震(zhèn )裂(liè )涌(yǒng )水(shuǐ )之(zhī )害(hài )。又(yòu )比(bǐ )荧(yíng )惑(huò )失(shī )度(dù ),盈(yíng )缩(suō )往(wǎng )来(lái ),涉(shè )历(lì )舆(yú )鬼(guǐ ),环(huán )绕(rào )轩(xuān )辕(yuán )。火(huǒ )精(jīng )南(nán )方(fāng ),夏(xià )之(zhī )政(zhèng )也(yě )。政(zhèng )有(yǒu )失(shī )礼(lǐ ),不(bú )从(cóng )夏(xià )令(lìng ),则(zé )荧(yíng )惑(huò )失(shī )行(háng )。正(zhèng )月(yuè )三(sān )日(rì )至(zhì )乎(hū )九(jiǔ )日(rì ),三(sān )公(gōng )卦(guà )也(yě )。三(sān )公(gōng )上(shàng )应(yīng )台(tái )阶(jiē ),下(xià )同(tóng )元(yuán )首(shǒu )。政(zhèng )失(shī )其(qí )道(dào ),则(zé )寒(hán )阴(yīn )反(fǎn )节(jiē )。“节(jiē )彼(bǐ )南(nán )山(shān )”,咏(yǒng )自(zì )《周(zhōu )诗(shī )》;“股(gǔ )肱(gōng )良(liáng )哉(zāi )”,著(zhe )于(yú )《虞(yú )典(diǎn )》。而(ér )今(jīn )之(zhī )在(zài )位(wèi ),竞(jìng )托(tuō )高(gāo )虚(xū ),纳(nà )累(lèi )钟(zhōng )之(zhī )奉(fèng ),忘(wàng )天(tiān )下(xià )之(zhī )忧(yōu ),栖(qī )迟(chí )偃(yǎn )仰(yǎng ),寝(qǐn )疾(jí )自(zì )逸(yì ),被(bèi )策(cè )文(wén ),得(dé )赐(cì )钱(qián ),即(jí )复(fù )起(qǐ )矣(yǐ )。何(hé )疾(jí )之(zhī )易(yì )而(ér )愈(yù )之(zhī )速(sù )”以(yǐ )此(cǐ )消(xiāo )伏(fú )灾(zāi )眚(shěng ),兴(xìng )致(zhì )升(shēng )平(píng ),其(qí )可(kě )得(dé )乎(hū )?今(jīn )选(xuǎn )举(jǔ )牧(mù )守(shǒu ),委(wěi )任(rèn )三(sān )府(fǔ )。长(zhǎng )吏(lì )不(bú )良(liáng ),既(jì )咎(jiù )州(zhōu )郡(jùn ),州(zhōu )郡(jùn )有(yǒu )失(shī ),岂(qǐ )得(dé )不(bú )归(guī )责(zé )举(jǔ )者(zhě )?而(ér )陛(bì )下(xià )崇(chóng )之(zhī )弥(mí )优(yōu ),自(zì )下(xià )慢(màn )事(shì )愈(yù )甚(shèn ),所(suǒ )谓(wèi )大(dà )网(wǎng )疏(shū ),小(xiǎo )网(wǎng )数(shù )。三(sān )公(gōng )非(fēi )臣(chén )之(zhī )仇(chóu ),臣(chén )非(fēi )狂(kuáng )夫(fū )之(zhī )作(zuò ),所(suǒ )以(yǐ )发(fā )愤(fèn )忘(wàng )食(shí ),恳(kěn )恳(kěn )不(bú )已(yǐ )者(zhě ),诚(chéng )念(niàn )朝(cháo )廷(tíng )欲(yù )致(zhì )兴(xìng )平(píng ),非(fēi )不(bú )能(néng )面(miàn )誉(yù )也(yě )。

臣(chén )生(shēng )长(zhǎng )草(cǎo )野(yě ),不(bú )晓(xiǎo )禁(jìn )忌(jì ),披(pī )露(lù )肝(gān )胆(dǎn ),书(shū )不(bú )择(zé )言(yán )。伏(fú )锧(zhì )鼎(dǐng )镬(huò ),死(sǐ )不(bú )敢(gǎn )恨(hèn )。谨(jǐn )诣(yì )阙(què )奉(fèng )章(zhāng ),伏(fú )待(dài )重(zhòng )诛(zhū )。

书(shū )奏(zòu ),帝(dì )复(fù )使(shǐ )对(duì )尚(shàng )书(shū )。顗(yǐ )对(duì )曰(yuē ):

臣(chén )闻(wén )明(míng )王(wáng )圣(shèng )主(zhǔ )好(hǎo )闻(wén )其(qí )过(guò ),忠(zhōng )臣(chén )孝(xiào )子(zǐ )言(yán )无(wú )隐(yǐn )情(qíng )。臣(chén )备(bèi )生(shēng )人(rén )伦(lún )视(shì )听(tīng )之(zhī )类(lèi ),而(ér )禀(bǐng )性(xìng )愚(yú )悫(què ),不(bú )识(shí )忌(jì )讳(huì ),故(gù )出(chū )死(sǐ )亡(wáng )命(mìng ),恳(kěn )恳(kěn )重(zhòng )言(yán )。诚(chéng )欲(yù )陛(bì )下(xià )修(xiū )乾(qián )坤(kūn )之(zhī )德(dé ),开(kāi )日(rì )月(yuè )之(zhī )明(míng ),披(pī )图(tú )籍(jí ),案(àn )经(jīng )典(diǎn ),览(lǎn )帝(dì )王(wáng )之(zhī )务(wù ),识(shí )先(xiān )后(hòu )之(zhī )政(zhèng )。如(rú )有(yǒu )阙(què )遗(yí ),退(tuì )而(ér )自(zì )改(gǎi )。本(běn )文(wén )、武(wǔ )之(zhī )业(yè ),拟(nǐ )尧(yáo )、舜(shùn )之(zhī )道(dào ),攘(rǎng )灾(zāi )延(yán )庆(qìng ),号(hào )令(lìng )天(tiān )下(xià )。此(cǐ )诚(chéng )臣(chén )顗(yǐ )区(qū )区(qū )之(zhī )愿(yuàn ),夙(sù )夜(yè )梦(mèng )寤(wù ),尽(jìn )心(xīn )所(suǒ )计(jì )。谨(jǐn )条(tiáo )序(xù )前(qián )章(zhāng ),暢(chàng )其(qí )旨(zhǐ )趣(qù ),条(tiáo )便(biàn )宜(yí )七(qī )事(shì ),具(jù )如(rú )状(zhuàng )对(duì ):

一(yī )事(shì ):陵(líng )园(yuán )至(zhì )重(zhòng ),圣(shèng )神(shén )攸(yōu )冯(féng ),而(ér )灾(zāi )火(huǒ )炎(yán )赫(hè ),迫(pò )近(jìn )寝(qǐn )殿(diàn ),魂(hún )而(ér )有(yǒu )灵(líng ),犹(yóu )将(jiāng )惊(jīng )动(dòng )。寻(xún )宫(gōng )殿(diàn )宫(gōng )府(fǔ ),近(jìn )始(shǐ )永(yǒng )平(píng ),岁(suì )时(shí )未(wèi )积(jī ),便(biàn )更(gèng )修(xiū )造(zào )。又(yòu )西(xī )苑(yuàn )之(zhī )设(shè ),禽(qín )畜(chù )是(shì )处(chù ),离(lí )房(fáng )别(bié )观(guān ),本(běn )不(bú )常(cháng )居(jū ),而(ér )皆(jiē )条(tiáo )精(jīng )土(tǔ )木(mù ),营(yíng )建(jiàn )无(wú )已(yǐ ),消(xiāo )功(gōng )单(dān )贿(huì ),巨(jù )亿(yì )为(wéi )计(jì )。《易(yì )内(nèi )传(chuán )》曰(yuē ):“人(rén )君(jūn )奢(shē )侈(chǐ ),多(duō )饰(shì )宫(gōng )室(shì ),其(qí )时(shí )旱(hàn ),其(qí )灾(zāi )火(huǒ )。”是(shì )故(gù )鲁(lǔ )僖(xī )遭(zāo )旱(hàn ),修(xiū )政(zhèng )自(zì )敕(chì ),下(xià )钟(zhōng )鼓(gǔ )之(zhī )县(xiàn ),休(xiū )缮(shàn )治(zhì )之(zhī )官(guān ),虽(suī )则(zé )不(bú )宁(níng ),而(ér )时(shí )雨(yǔ )自(zì )降(jiàng )。由(yóu )此(cǐ )言(yán )之(zhī ),天(tiān )之(zhī )应(yīng )人(rén ),敏(mǐn )于(yú )景(jǐng )响(xiǎng )。今(jīn )月(yuè )十(shí )七(qī )日(rì )戊(wù )午(wǔ ),征(zhēng )日(rì )也(yě ),日(rì )加(jiā )申(shēn ),风(fēng )从(cóng )寅(yín )来(lái ),丑(chǒu )时(shí )而(ér )止(zhǐ )。丑(chǒu )、寅(yín )、申(shēn )皆(jiē )征(zhēng )也(yě ),不(bú )有(yǒu )火(huǒ )灾(zāi ),必(bì )当(dāng )为(wéi )旱(hàn )。愿(yuàn )陛(bì )下(xià )校(xiào )计(jì )缮(shàn )修(xiū )之(zhī )费(fèi ),永(yǒng )念(niàn )百(bǎi )姓(xìng )之(zhī )劳(láo ),罢(bà )将(jiāng )作(zuò )之(zhī )官(guān ),减(jiǎn )雕(diāo )文(wén )之(zhī )饰(shì ),损(sǔn )疱(pào )厨(chú )之(zhī )馔(zhuàn ),退(tuì )宴(yàn )私(sī )之(zhī )乐(lè )。《易(yì )中(zhōng )孚(fú )传(chuán )》曰(yuē ):“阳(yáng )感(gǎn )天(tiān ),不(bú )旋(xuán )日(rì )。”如(rú )是(shì ),则(zé )景(jǐng )云(yún )降(jiàng )集(jí ),眚(shěng )B928息(xī )矣(yǐ )。

二(èr )事(shì ):去(qù )年(nián )以(yǐ )来(lái ),《兑(duì )卦(guà )》用(yòng )事(shì ),类(lèi )多(duō )不(bú )效(xiào )。《易(yì )传(chuán )》曰(yuē ):“有(yǒu )貌(mào )无(wú )实(shí ),佞(nìng )人(rén )也(yě );有(yǒu )实(shí )无(wú )貌(mào ),道(dào )人(rén )也(yě )。”寒(hán )温(wēn )为(wéi )实(shí ),清(qīng )浊(zhuó )为(wéi )貌(mào )。今(jīn )三(sān )公(gōng )皆(jiē )令(lìng )色(sè )足(zú )恭(gōng ),外(wài )厉(lì )内(nèi )荏(rěn ),以(yǐ )虚(xū )事(shì )上(shàng ),无(wú )佐(zuǒ )国(guó )之(zhī )实(shí ),故(gù )清(qīng )浊(zhuó )效(xiào )而(ér )寒(hán )温(wēn )不(bú )效(xiào )也(yě ),是(shì )以(yǐ )阴(yīn )寒(hán )侵(qīn )犯(fàn )消(xiāo )息(xī )。占(zhàn )曰(yuē ):“日(rì )乘(chéng )则(zé )有(yǒu )妖(yāo )风(fēng ),日(rì )蒙(méng )则(zé )有(yǒu )地(dì )裂(liè )。”如(rú )是(shì )三(sān )年(nián ),则(zé )致(zhì )日(rì )食(shí ),阴(yīn )侵(qīn )其(qí )阳(yáng ),渐(jiàn )积(jī )所(suǒ )致(zhì )。立(lì )春(chūn )前(qián )后(hòu )温(wēn )气(qì )应(yīng )节(jiē )者(zhě ),诏(zhào )令(lìng )宽(kuān )也(yě )。其(qí )后(hòu )复(fù )寒(hán )者(zhě ),无(wú )宽(kuān )之(zhī )实(shí )也(yě )。夫(fū )十(shí )室(shì )之(zhī )邑(yì ),必(bì )有(yǒu )忠(zhōng )信(xìn ),率(lǜ )土(tǔ )之(zhī )人(rén ),岂(qǐ )无(wú )贞(zhēn )贤(xián ),未(wèi )闻(wén )朝(cháo )廷(tíng )有(yǒu )所(suǒ )赏(shǎng )拔(bá ),非(fēi )所(suǒ )以(yǐ )求(qiú )善(shàn )赞(zàn )务(wù ),弘(hóng )济(jì )元(yuán )元(yuán )。宜(yí )采(cǎi )纳(nà )良(liáng )臣(chén ),以(yǐ )助(zhù )圣(shèng )化(huà )。

三(sān )事(shì ):臣(chén )闻(wén )天(tiān )道(dào )不(bú )远(yuǎn ),三(sān )五(wǔ )复(fù )反(fǎn )。今(jīn )年(nián )少(shǎo )阳(yáng )之(zhī )岁(suì ),法(fǎ )当(dāng )乘(chéng )起(qǐ ),恐(kǒng )后(hòu )年(nián )已(yǐ )往(wǎng ),将(jiāng )遂(suí )惊(jīng )动(dòng ),涉(shè )历(lì )天(tiān )门(mén ),灾(zāi )成(chéng )戊(wù )已(yǐ )。今(jīn )春(chūn )当(dāng )旱(hàn ),夏(xià )必(bì )有(yǒu )水(shuǐ ),臣(chén )以(yǐ )六(liù )日(rì )七(qī )分(fèn )候(hòu )之(zhī )可(kě )知(zhī )。未(wèi )灾(zāi )眚(shěng )之(zhī )来(lái ),缘(yuán )类(lèi )而(ér )应(yīng )。行(háng )有(yǒu )玷(diàn )缺(quē ),则(zé )气(qì )逆(nì )于(yú )天(tiān ),精(jīng )感(gǎn )变(biàn )出(chū ),以(yǐ )戒(jiè )人(rén )君(jūn )。王(wáng )者(zhě )之(zhī )义(yì ),时(shí )有(yǒu )不(bú )登(dēng ),则(zé )损(sǔn )滋(zī )彻(chè )膳(shàn )。数(shù )年(nián )以(yǐ )来(lái ),谷(gǔ )收(shōu )稍(shāo )减(jiǎn ),家(jiā )贫(pín )户(hù )馑(jǐn ),岁(suì )不(bú )如(rú )昔(xī )。百(bǎi )姓(xìng )不(bú )足(zú ),君(jūn )谁(shuí )与(yǔ )足(zú )?水(shuǐ )旱(hàn )之(zhī )灾(zāi ),虽(suī )尚(shàng )未(wèi )至(zhì ),然(rán )君(jūn )子(zǐ )远(yuǎn )览(lǎn ),防(fáng )微(wēi )虑(lǜ )萌(méng )。《老(lǎo )子(zǐ )》曰(yuē ):“人(rén )之(zhī )饥(jī )也(yě ),以(yǐ )其(qí )上(shàng )食(shí )税(shuì )之(zhī )多(duō )也(yě )。”故(gù )孝(xiào )文(wén )皇(huáng )帝(dì )绨(tí )袍(páo )革(gé )舄(xì ),木(mù )器(qì )无(wú )文(wén ),约(yuē )身(shēn )薄(báo )赋(fù ),时(shí )致(zhì )升(shēng )平(píng )。今(jīn )陛(bì )下(xià )圣(shèng )德(dé )中(zhōng )兴(xìng ),宜(yí )遵(zūn )前(qián )典(diǎn ),惟(wéi )节(jiē )惟(wéi )约(yuē ),天(tiān )下(xià )幸(xìng )甚(shèn )。《易(yì )》曰(yuē ):“天(tiān )道(dào )无(wú )亲(qīn ),常(cháng )与(yǔ )善(shàn )人(rén )。”是(shì )故(gù )高(gāo )宗(zōng )以(yǐ )享(xiǎng )福(fú ),宋(sòng )景(jǐng )以(yǐ )延(yán )年(nián )。

四(sì )事(shì ):臣(chén )窃(qiè )见(jiàn )皇(huáng )子(zǐ )未(wèi )立(lì ),储(chǔ )宫(gōng )无(wú )主(zhǔ ),仰(yǎng )观(guān )天(tiān )文(wén ),太(tài )子(zǐ )不(bú )明(míng )。荧(yíng )惑(huò )以(yǐ )去(qù )年(nián )春(chūn )分(fèn )后(hòu )十(shí )六(liù )日(rì )在(zài )娄(lóu )五(wǔ )度(dù ),推(tuī )步(bù )《三(sān )统(tǒng )》,荧(yíng )惑(huò )今(jīn )当(dāng )在(zài )翼(yì )九(jiǔ )度(dù ),今(jīn )反(fǎn )在(zài )柳(liǔ )三(sān )度(dù ),则(zé )不(bú )及(jí )五(wǔ )十(shí )余(yú )度(dù )。去(qù )年(nián )八(bā )月(yuè )二(èr )十(shí )四(sì )日(rì )戊(wù )辰(chén ),荧(yíng )惑(huò )历(lì )舆(yú )鬼(guǐ )东(dōng )入(rù )轩(xuān )辕(yuán ),出(chū )后(hòu )星(xīng )北(běi ),东(dōng )去(qù )四(sì )度(dù ),北(běi )旋(xuán )复(fù )还(hái )。轩(xuān )辕(yuán )者(zhě ),后(hòu )宫(gōng )也(yě )。荧(yíng )惑(huò )者(zhě ),至(zhì )阳(yáng )之(zhī )精(jīng )也(yě ),天(tiān )之(zhī )使(shǐ )也(yě ),而(ér )出(chū )入(rù )轩(xuān )辕(yuán ),绕(rào )还(hái )往(wǎng )来(lái )。《易(yì )》曰(yuē ):“天(tiān )垂(chuí )象(xiàng ),见(jiàn )吉(jí )凶(xiōng )。”其(qí )意(yì )昭(zhāo )然(rán )可(kě )见(jiàn )矣(yǐ )。礼(lǐ ),天(tiān )子(zǐ )一(yī )娶(qǔ )九(jiǔ )女(nǚ ),嫡(dí )媵(yìng )毕(bì )县(xiàn )。今(jīn )宫(gōng )人(rén )侍(shì )御(yù ),动(dòng )以(yǐ )千(qiān )计(jì ),或(huò )生(shēng )而(ér )幽(yōu )隔(gé ),人(rén )道(dào )不(bú )通(tōng ),郁(yù )积(jī )之(zhī )气(qì ),上(shàng )感(gǎn )皇(huáng )天(tiān ),故(gù )遣(qiǎn )荧(yíng )惑(huò )入(rù )轩(xuān )辕(yuán ),理(lǐ )人(rén )伦(lún ),垂(chuí )象(xiàng )见(jiàn )异(yì ),以(yǐ )悟(wù )主(zhǔ )上(shàng )。昔(xī )武(wǔ )王(wáng )下(xià )车(chē ),出(chū )倾(qīng )宫(gōng )之(zhī )女(nǚ ),表(biǎo )商(shāng )容(róng )之(zhī )间(jiān ),以(yǐ )理(lǐ )人(rén )伦(lún ),以(yǐ )表(biǎo )贤(xián )德(dé ),故(gù )天(tiān )授(shòu )以(yǐ )圣(shèng )子(zǐ ),成(chéng )王(wáng )是(shì )也(yě )。今(jīn )陛(bì )下(xià )多(duō )积(jī )宫(gōng )人(rén ),以(yǐ )违(wéi )天(tiān )意(yì ),故(gù )皇(huáng )胤(yìn )多(duō )夭(yāo ),嗣(sì )体(tǐ )莫(mò )寄(jì )。《诗(shī )》云(yún ):“敬(jìng )天(tiān )之(zhī )怒(nù ),不(bú )敢(gǎn )戏(xì )豫(yù )。”方(fāng )今(jīn )之(zhī )福(fú ),莫(mò )若(ruò )广(guǎng )嗣(sì ),广(guǎng )嗣(sì )之(zhī )术(shù ),可(kě )不(bú )深(shēn )思(sī )?宜(yí )简(jiǎn )出(chū )宫(gōng )女(nǚ )恣(zì )其(qí )姻(yīn )嫁(jià ),则(zé )天(tiān )自(zì )降(jiàng )福(fú ),子(zǐ )孙(sūn )千(qiān )亿(yì )。惟(wéi )陛(bì )下(xià )丁(dīng )宁(níng )再(zài )三(sān ),留(liú )神(shén )于(yú )此(cǐ )。左(zuǒ )右(yòu )贵(guì )幸(xìng ),亦(yì )宜(yí )惟(wéi )臣(chén )之(zhī )言(yán ),以(yǐ )悟(wù )陛(bì )下(xià )。盖(gài )善(shàn )言(yán )古(gǔ )者(zhě )合(hé )于(yú )今(jīn ),善(shàn )言(yán )天(tiān )者(zhě )合(hé )于(yú )人(rén )。愿(yuàn )访(fǎng )问(wèn )百(bǎi )僚(liáo ),有(yǒu )违(wéi )臣(chén )言(yán )者(zhě ),臣(chén )当(dāng )受(shòu )苟(gǒu )言(yán )之(zhī )罪(zuì )。

五(wǔ )事(shì ):臣(chén )窃(qiè )见(jiàn )去(qù )年(nián )闰(rùn )月(yuè )十(shí )七(qī )日(rì )已(yǐ )丑(chǒu )夜(yè ),有(yǒu )白(bái )气(qì )从(cóng )西(xī )方(fāng )天(tiān )苑(yuàn )趋(qū )左(zuǒ )足(zú ),入(rù )玉(yù )井(jǐng ),数(shù )日(rì )乃(nǎi )灭(miè )。《春(chūn )秋(qiū )》曰(yuē ):“有(yǒu )星(xīng )孛(bó )于(yú )大(dà )辰(chén )。大(dà )辰(chén )者(zhě )何(hé )?大(dà )火(huǒ )也(yě )。大(dà )火(huǒ )为(wéi )大(dà )辰(chén ),伐(fá )又(yòu )为(wéi )大(dà )辰(chén ),北(běi )极(jí )亦(yì )为(wéi )大(dà )辰(chén )。”所(suǒ )以(yǐ )孛(bó )一(yī )宿(xiǔ )而(ér )连(lián )三(sān )宿(xiǔ )者(zhě ),言(yán )北(běi )辰(chén )王(wáng )者(zhě )之(zhī )宫(gōng )也(yě )。凡(fán )中(zhōng )宫(gōng )无(wú )节(jiē ),政(zhèng )教(jiāo )乱(luàn )逆(nì ),威(wēi )武(wǔ )衰(shuāi )微(wēi ),则(zé )此(cǐ )三(sān )星(xīng )以(yǐ )应(yīng )之(zhī )也(yě )。罚(fá )者(zhě )白(bái )虎(hǔ ),其(qí )宿(xiǔ )主(zhǔ )兵(bīng ),其(qí )国(guó )赵(zhào )、魏(wèi ),变(biàn )见(jiàn )西(xī )方(fāng ),亦(yì )应(yīng )三(sān )辅(fǔ )。凡(fán )金(jīn )气(qì )为(wéi )变(biàn ),发(fā )在(zài )秋(qiū )节(jiē )。臣(chén )恐(kǒng )立(lì )秋(qiū )以(yǐ )后(hòu ),赵(zhào )、魏(wèi )、关(guān )西(xī )将(jiāng )有(yǒu )羌(qiāng )寇(kòu )畔(pàn )戾(lì )之(zhī )患(huàn )。宜(yí )豫(yù )宣(xuān )告(gào )诸(zhū )郡(jùn ),使(shǐ )敬(jìng )授(shòu )人(rén )时(shí ),轻(qīng )徭(yáo )役(yì ),薄(báo )赋(fù )敛(liǎn ),勿(wù )妄(wàng )缮(shàn )起(qǐ ),坚(jiān )仓(cāng )狱(yù ),备(bèi )守(shǒu )卫(wèi ),回(huí )选(xuǎn )贤(xián )能(néng ),以(yǐ )镇(zhèn )抚(fǔ )之(zhī )。金(jīn )精(jīng )之(zhī )变(biàn ),责(zé )归(guī )上(shàng )司(sī )。宜(yí )以(yǐ )五(wǔ )月(yuè )丙(bǐng )午(wǔ ),遣(qiǎn )太(tài )尉(wèi )服(fú )干(gàn )戚(qī ),建(jiàn )井(jǐng )B241,书(shū )玉(yù )板(bǎn )之(zhī )策(cè ),引(yǐn )白(bái )气(qì )之(zhī )异(yì ),于(yú )西(xī )郊(jiāo )责(zé )躬(gōng )求(qiú )愆(qiān ),谢(xiè )咎(jiù )皇(huáng )天(tiān ),消(xiāo )灭(miè )妖(yāo )气(qì )。盖(gài )以(yǐ )火(huǒ )胜(shèng )金(jīn ),转(zhuǎn )祸(huò )为(wéi )福(fú )也(yě )。

六(liù )事(shì ):臣(chén )窃(qiè )见(jiàn )今(jīn )月(yuè )十(shí )四(sì )日(rì )乙(yǐ )卯(mǎo )巳(sì )时(shí ),白(bái )虹(hóng )贯(guàn )日(rì )。凡(fán )日(rì )傍(bàng )气(qì )色(sè )白(bái )而(ér )纯(chún )者(zhě )名(míng )为(wéi )虹(hóng )。贯(guàn )日(rì )中(zhōng )者(zhě ),侵(qīn )太(tài )阳(yáng )也(yě );见(jiàn )于(yú )春(chūn )者(zhě ),政(zhèng )变(biàn )常(cháng )也(yě )。方(fāng )今(jīn )中(zhōng )官(guān )外(wài )司(sī ),各(gè )各(gè )考(kǎo )事(shì ),其(qí )所(suǒ )考(kǎo )者(zhě ),或(huò )非(fēi )急(jí )务(wù )。又(yòu )恭(gōng )陵(líng )火(huǒ )灾(zāi ),主(zhǔ )名(míng )未(wèi )立(lì ),多(duō )所(suǒ )收(shōu )捕(bǔ ),备(bèi )经(jīng )考(kǎo )毒(dú )。寻(xún )火(huǒ )为(wéi )天(tiān )戒(jiè ),以(yǐ )悟(wù )人(rén )君(jūn ),可(kě )顺(shùn )而(ér )不(bú )可(kě )违(wéi ),可(kě )敬(jìng )而(ér )不(bú )可(kě )慢(màn )。陛(bì )下(xià )宜(yí )恭(gōng )已(yǐ )内(nèi )省(shěng ),以(yǐ )备(bèi )后(hòu )灾(zāi )。凡(fán )诸(zhū )考(kǎo )察(chá ),并(bìng )须(xū )立(lì )秋(qiū )。又(yòu )《易(yì )传(chuán )》曰(yuē ):“公(gōng )能(néng )其(qí )事(shì ),序(xù )贤(xián )进(jìn )士(shì ),后(hòu )必(bì )有(yǒu )喜(xǐ )。”反(fǎn )之(zhī ),则(zé )白(bái )虹(hóng )贯(guàn )日(rì )。以(yǐ )甲(jiǎ )乙(yǐ )见(jiàn )者(zhě ),则(zé )谴(qiǎn )在(zài )中(zhōng )台(tái )。自(zì )司(sī )徒(tú )居(jū )位(wèi ),阴(yīn )阳(yáng )多(duō )谬(miù ),久(jiǔ )无(wú )虚(xū )已(yǐ )进(jìn )贤(xián )之(zhī )策(cè ),天(tiān )下(xià )兴(xìng )议(yì ),异(yì )人(rén )同(tóng )咨(zī )。且(qiě )立(lì )春(chūn )以(yǐ )来(lái ),金(jīn )气(qì )再(zài )见(jiàn ),金(jīn )能(néng )胜(shèng )木(mù ),必(bì )有(yǒu )兵(bīng )气(qì ),宜(yí )黜(chù )司(sī )徒(tú )以(yǐ )应(yīng )天(tiān )意(yì )。陛(bì )下(xià )不(bú )早(zǎo )攘(rǎng )之(zhī ),将(jiāng )负(fù )臣(chén )言(yán ),遗(yí )患(huàn )百(bǎi )姓(xìng )。

七(qī )事(shì ):臣(chén )伏(fú )惟(wéi )汉(hàn )兴(xìng )以(yǐ )来(lái )三(sān )百(bǎi )三(sān )十(shí )九(jiǔ )岁(suì )。于(yú )《诗(shī )三(sān )基(jī )》,高(gāo )祖(zǔ )起(qǐ )亥(hài )仲(zhòng )二(èr )年(nián ),今(jīn )在(zài )戌(xū )仲(zhòng )十(shí )年(nián )。《诗(shī )汜(sì )历(lì )枢(shū )》曰(yuē ):“卯(mǎo )酉(yǒu )为(wéi )革(gé )政(zhèng ),午(wǔ )亥(hài )为(wéi )革(gé )命(mìng ),神(shén )在(zài )天(tiān )门(mén ),出(chū )入(rù )候(hòu )听(tīng )。”言(yán )神(shén )在(zài )戌(xū )亥(hài ),司(sī )候(hòu )帝(dì )王(wáng )兴(xìng )衰(shuāi )得(dé )失(shī ),厥(jué )善(shàn )则(zé )昌(chāng ),厥(jué )恶(è )则(zé )亡(wáng )。于(yú )《易(yì )雄(xióng )雌(cí )秘(mì )历(lì )》,今(jīn )值(zhí )困(kùn )乏(fá )。凡(fán )九(jiǔ )二(èr )困(kùn )者(zhě ),众(zhòng )小(xiǎo )人(rén )欲(yù )共(gòng )困(kùn )害(hài )君(jūn )子(zǐ )也(yě )。《经(jīng )》曰(yuē ):“困(kùn )而(ér )不(bú )失(shī )其(qí )所(suǒ ),其(qí )唯(wéi )君(jūn )子(zǐ )乎(hū )!”唯(wéi )独(dú )贤(xián )圣(shèng )之(zhī )君(jūn ),遭(zāo )困(kùn )遇(yù )险(xiǎn ),能(néng )致(zhì )命(mìng )遂(suí )志(zhì ),不(bú )去(qù )其(qí )道(dào )。陛(bì )下(xià )乃(nǎi )者(zhě )潜(qián )龙(lóng )养(yǎng )德(dé ),幽(yōu )隐(yǐn )屈(qū )厄(è ),即(jí )位(wèi )之(zhī )元(yuán ),紫(zǐ )宫(gōng )惊(jīng )动(dòng ),历(lì )运(yùn )之(zhī )会(huì ),时(shí )气(qì )已(yǐ )应(yīng )。然(rán )犹(yóu )恐(kǒng )妖(yāo )祥(xiáng )未(wèi )尽(jìn ),君(jūn )子(zǐ )思(sī )患(huàn )而(ér )豫(yù )防(fáng )之(zhī )。臣(chén )以(yǐ )为(wéi )戌(xū )仲(zhòng )已(yǐ )竟(jìng ),来(lái )年(nián )入(rù )季(jì ),文(wén )帝(dì )改(gǎi )法(fǎ ),除(chú )肉(ròu )刑(xíng )之(zhī )罪(zuì ),至(zhì )今(jīn )适(shì )三(sān )百(bǎi )载(zǎi )。宜(yí )因(yīn )斯(sī )际(jì ),大(dà )蠲(juān )法(fǎ )令(lìng ),官(guān )名(míng )称(chēng )号(hào ),舆(yú )服(fú )器(qì )械(xiè ),事(shì )有(yǒu )所(suǒ )更(gèng ),变(biàn )大(dà )为(wéi )小(xiǎo ),去(qù )奢(shē )就(jiù )俭(jiǎn ),机(jī )衡(héng )之(zhī )政(zhèng ),除(chú )烦(fán )为(wéi )简(jiǎn )。改(gǎi )元(yuán )更(gèng )始(shǐ ),招(zhāo )求(qiú )幽(yōu )隐(yǐn ),举(jǔ )方(fāng )正(zhèng ),征(zhēng )有(yǒu )道(dào ),博(bó )采(cǎi )异(yì )谋(móu ),开(kāi )不(bú )讳(huì )之(zhī )路(lù )。

臣(chén )陈(chén )引(yǐn )际(jì )会(huì ),恐(kǒng )犯(fàn )忌(jì )讳(huì ),书(shū )不(bú )尽(jìn )言(yán ),未(wèi )敢(gǎn )究(jiū )暢(chàng )。

台(tái )诘(jié )顗(yǐ )曰(yuē ):“对(duì )云(yún )‘白(bái )虹(hóng )贯(guàn )日(rì ),政(zhèng )变(biàn )常(cháng )也(yě )。’朝(cháo )廷(tíng )率(lǜ )由(yóu )旧(jiù )章(zhāng ),何(hé )所(suǒ )变(biàn )易(yì )而(ér )言(yán )变(biàn )常(cháng )?又(yòu )言(yán )‘当(dāng )大(dà )蠲(juān )法(fǎ )令(lìng ),革(gé )易(yì )官(guān )号(hào )’。或(huò )云(yún )变(biàn )常(cháng )以(yǐ )致(zhì )灾(zāi ),或(huò )改(gǎi )旧(jiù )以(yǐ )除(chú )异(yì ),何(hé )也(yě )?又(yòu )阳(yáng )嘉(jiā )初(chū )建(jiàn ),复(fù )欲(yù )改(gǎi )元(yuán ),据(jù )何(hé )经(jīng )典(diǎn )?其(qí )以(yǐ )实(shí )对(duì )。”顗(yǐ )对(duì )曰(yuē ):

方(fāng )春(chūn )东(dōng )作(zuò ),布(bù )德(dé )之(zhī )元(yuán ),阳(yáng )气(qì )开(kāi )发(fā ),养(yǎng )导(dǎo )万(wàn )物(wù )。王(wáng )者(zhě )因(yīn )天(tiān )视(shì )听(tīng ),奉(fèng )顺(shùn )时(shí )气(qì ),宜(yí )务(wù )崇(chóng )温(wēn )柔(róu ),尊(zūn )其(qí )行(háng )令(lìng )。而(ér )今(jīn )立(lì )春(chūn )之(zhī )后(hòu ),考(kǎo )事(shì )不(bú )息(xī ),秋(qiū )冬(dōng )之(zhī )政(zhèng ),行(háng )乎(hū )春(chūn )夏(xià ),故(gù )白(bái )虹(hóng )春(chūn )见(jiàn ),掩(yǎn )蔽(bì )日(rì )曜(yào )。凡(fán )邪(xié )气(qì )乘(chéng )阳(yáng ),则(zé )虹(hóng )霓(ní )在(zài )日(rì ),斯(sī )皆(jiē )臣(chén )下(xià )执(zhí )事(shì )刻(kè )急(jí )所(suǒ )致(zhì )。殆(dài )非(fēi )朝(cháo )廷(tíng )优(yōu )宽(kuān )之(zhī )本(běn )。此(cǐ )其(qí )变(biàn )常(cháng )之(zhī )咎(jiù )也(yě )。又(yòu )今(jīn )选(xuǎn )举(jǔ )皆(jiē )归(guī )三(sān )司(sī ),非(fēi )有(yǒu )周(zhōu )、召(zhào )之(zhī )才(cái ),而(ér )当(dāng )则(zé )哲(zhé )之(zhī )重(zhòng ),每(měi )有(yǒu )选(xuǎn )用(yòng ),辄(zhé )参(cān )之(zhī )掾(yuàn )属(shǔ ),公(gōng )府(fǔ )门(mén )巷(xiàng ),宾(bīn )客(kè )填(tián )集(jí ),送(sòng )去(qù )迎(yíng )来(lái ),财(cái )货(huò )无(wú )已(yǐ )。其(qí )当(dāng )迁(qiān )者(zhě ),竞(jìng )相(xiàng )荐(jiàn )谒(yè ),各(gè )遣(qiǎn )子(zǐ )弟(dì ),充(chōng )塞(sāi )道(dào )路(lù ),开(kāi )长(zhǎng )奸(jiān )门(mén ),兴(xìng )致(zhì )浮(fú )伪(wěi ),非(fēi )所(suǒ )谓(wèi )率(lǜ )由(yóu )旧(jiù )章(zhāng )也(yě )。尚(shàng )书(shū )职(zhí )在(zài )机(jī )衡(héng ),宫(gōng )禁(jìn )严(yán )密(mì ),私(sī )曲(qǔ )之(zhī )意(yì ),羌(qiāng )不(bú )得(dé )通(tōng ),偏(piān )党(dǎng )之(zhī )恩(ēn ),或(huò )无(wú )所(suǒ )用(yòng )。选(xuǎn )举(jǔ )之(zhī )任(rèn ),不(bú )如(rú )还(hái )在(zài )机(jī )密(mì )。臣(chén )诚(chéng )愚(yú )戆(gàng ),不(bú )知(zhī )折(shé )中(zhōng ),斯(sī )固(gù )远(yuǎn )近(jìn )之(zhī )论(lùn ),当(dāng )今(jīn )之(zhī )宜(yí )。又(yòu )孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“汉(hàn )三(sān )百(bǎi )载(zǎi ),斗(dòu )历(lì )改(gǎi )宪(xiàn )。”三(sān )百(bǎi )四(sì )岁(suì )为(wéi )一(yī )德(dé ),五(wǔ )德(dé )千(qiān )五(wǔ )百(bǎi )二(èr )十(shí )岁(suì ),五(wǔ )行(háng )更(gèng )用(yòng )。王(wáng )者(zhě )随(suí )天(tiān ),譬(pì )犹(yóu )自(zì )春(chūn )徂(cú )夏(xià ),改(gǎi )青(qīng )服(fú )绛(jiàng )者(zhě )也(yě )。自(zì )文(wén )帝(dì )省(shěng )刑(xíng ),适(shì )三(sān )百(bǎi )年(nián ),而(ér )轻(qīng )微(wēi )之(zhī )禁(jìn ),渐(jiàn )已(yǐ )殷(yīn )积(jī )。王(wáng )者(zhě )之(zhī )法(fǎ ),譬(pì )犹(yóu )江(jiāng )河(hé ),当(dāng )使(shǐ )易(yì )避(bì )而(ér )难(nán )犯(fàn )也(yě )。故(gù )《易(yì )》曰(yuē ):“易(yì )则(zé )易(yì )知(zhī ),简(jiǎn )则(zé )易(yì )从(cóng ),易(yì )简(jiǎn )而(ér )天(tiān )下(xià )之(zhī )理(lǐ )得(dé )矣(yǐ )。”今(jīn )去(qù )奢(shē )即(jí )俭(jiǎn ),以(yǐ )先(xiān )天(tiān )下(xià ),改(gǎi )易(yì )名(míng )号(hào ),随(suí )事(shì )称(chēng )谓(wèi )。《易(yì )》曰(yuē ):“君(jūn )子(zǐ )之(zhī )道(dào ),或(huò )出(chū )或(huò )处(chù ),同(tóng )归(guī )殊(shū )涂(tú ),一(yī )致(zhì )百(bǎi )虑(lǜ )。”是(shì )知(zhī )变(biàn )常(cháng )而(ér )善(shàn ),可(kě )以(yǐ )除(chú )灾(zāi ),变(biàn )常(cháng )而(ér )恶(è ),必(bì )致(zhì )于(yú )异(yì )。今(jīn )年(nián )仲(zhòng )竟(jìng ),来(lái )年(nián )入(rù )季(jì ),仲(zhòng )终(zhōng )季(jì )始(shǐ ),历(lì )运(yùn )变(biàn )改(gǎi ),故(gù )可(kě )改(gǎi )元(yuán ),所(suǒ )以(yǐ )顺(shùn )天(tiān )道(dào )也(yě )。

臣(chén )顗(yǐ )愚(yú )蔽(bì ),不(bú )足(zú )以(yǐ )答(dá )圣(shèng )问(wèn )。

顗(yǐ )又(yòu )上(shàng )书(shū )荐(jiàn )黄(huáng )琼(qióng )、李(lǐ )固(gù ),并(bìng )陈(chén )消(xiāo )灾(zāi )之(zhī )术(shù )曰(yuē ):

臣(chén )前(qián )对(duì )七(qī )事(shì ),要(yào )政(zhèng )急(jí )务(wù ),宜(yí )于(yú )今(jīn )者(zhě ),所(suǒ )当(dāng )施(shī )用(yòng )。诚(chéng )知(zhī )愚(yú )浅(qiǎn ),不(bú )合(hé )圣(shèng )听(tīng ),人(rén )贱(jiàn )言(yán )废(fèi ),当(dāng )受(shòu )诛(zhū )罚(fá ),征(zhēng )营(yíng )惶(huáng )怖(bù ),靡(mí )知(zhī )厝(cuò )身(shēn )。

臣(chén )闻(wén )刳(kū )舟(zhōu )剡(yǎn )楫(jí ),将(jiāng )欲(yù )济(jì )江(jiāng )海(hǎi )也(yě );聘(pìn )贤(xián )选(xuǎn )佐(zuǒ ),将(jiāng )以(yǐ )安(ān )天(tiān )下(xià )也(yě )。昔(xī )唐(táng )尧(yáo )在(zài )上(shàng ),群(qún )龙(lóng )为(wéi )用(yòng ),文(wén )、武(wǔ )创(chuàng )德(dé ),周(zhōu )、召(zhào )作(zuò )辅(fǔ ),是(shì )以(yǐ )能(néng )建(jiàn )天(tiān )地(dì )之(zhī )功(gōng ),增(zēng )日(rì )月(yuè )之(zhī )耀(yào )者(zhě )也(yě )。《诗(shī )》云(yún ):“赫(hè )赫(hè )王(wáng )命(mìng ),仲(zhòng )山(shān )甫(fǔ )将(jiāng )之(zhī )。邦(bāng )国(guó )若(ruò )否(fǒu ),仲(zhòng )山(shān )甫(fǔ )明(míng )之(zhī )。”宣(xuān )王(wáng )是(shì )赖(lài ),以(yǐ )致(zhì )雍(yōng )熙(xī )。陛(bì )下(xià )践(jiàn )祚(zuò )以(yǐ )来(lái ),勤(qín )心(xīn )庶(shù )政(zhèng ),而(ér )三(sān )九(jiǔ )之(zhī )位(wèi ),未(wèi )见(jiàn )其(qí )人(rén ),是(shì )以(yǐ )灾(zāi )害(hài )屡(lǚ )臻(zhēn ),四(sì )国(guó )未(wèi )宁(níng )。臣(chén )考(kǎo )之(zhī )国(guó )典(diǎn ),验(yàn )之(zhī )闻(wén )见(jiàn ),莫(mò )不(bú )以(yǐ )得(dé )贤(xián )为(wéi )功(gōng ),失(shī )士(shì )为(wéi )败(bài )。且(qiě )贤(xián )者(zhě )出(chū )处(chù ),翔(xiáng )而(ér )后(hòu )集(jí ),爵(jué )以(yǐ )德(dé )进(jìn ),则(zé )其(qí )情(qíng )不(bú )苟(gǒu ),然(rán )后(hòu )使(shǐ )君(jūn )子(zǐ )耻(chǐ )贫(pín )贱(jiàn )而(ér )乐(lè )富(fù )贵(guì )矣(yǐ )。若(ruò )有(yǒu )德(dé )不(bú )报(bào ),有(yǒu )言(yán )不(bú )酬(chóu ),来(lái )无(wú )所(suǒ )乐(lè ),进(jìn )无(wú )所(suǒ )趋(qū ),则(zé )皆(jiē )怀(huái )归(guī )薮(sǒu )泽(zé ),修(xiū )其(qí )故(gù )志(zhì )矣(yǐ )。夫(fū )求(qiú )贤(xián )者(zhě ),上(shàng )以(yǐ )承(chéng )天(tiān ),下(xià )以(yǐ )为(wéi )人(rén )。不(bú )用(yòng )之(zhī ),则(zé )逆(nì )天(tiān )统(tǒng ),违(wéi )人(rén )望(wàng )。逆(nì )天(tiān )统(tǒng )则(zé )灾(zāi )眚(shěng )降(jiàng ),违(wéi )人(rén )望(wàng )则(zé )化(huà )不(bú )行(háng )。灾(zāi )眚(shěng )降(jiàng )则(zé )下(xià )呼(hū )嗟(jiē ),化(huà )不(bú )行(háng )则(zé )君(jūn )道(dào )亏(kuī )。四(sì )始(shǐ )之(zhī )缺(quē ),五(wǔ )际(jì )之(zhī )厄(è ),其(qí )咎(jiù )由(yóu )此(cǐ )。岂(qǐ )可(kě )不(bú )刚(gāng )健(jiàn )笃(dǔ )实(shí ),矜(jīn )矜(jīn )栗(lì )栗(lì ),以(yǐ )守(shǒu )天(tiān )功(gōng )盛(shèng )德(dé )大(dà )业(yè )乎(hū )?

臣(chén )伏(fú )见(jiàn )光(guāng )禄(lù )大(dà )夫(fū )江(jiāng )夏(xià )黄(huáng )琼(qióng ),耽(dān )道(dào )乐(lè )术(shù ),清(qīng )亮(liàng )自(zì )然(rán ),被(bèi )褐(hè )怀(huái )宝(bǎo ),含(hán )味(wèi )经(jīng )籍(jí ),又(yòu )果(guǒ )于(yú )从(cóng )政(zhèng ),明(míng )达(dá )变(biàn )复(fù )。朝(cháo )廷(tíng )前(qián )加(jiā )优(yōu )宠(chǒng ),宾(bīn )于(yú )上(shàng )位(wèi )。琼(qióng )入(rù )朝(cháo )日(rì )浅(qiǎn ),谋(móu )谟(mó )未(wèi )就(jiù ),因(yīn )以(yǐ )丧(sàng )病(bìng ),致(zhì )命(mìng )遂(suí )志(zhì )。《老(lǎo )子(zǐ )》曰(yuē ):“大(dà )音(yīn )希(xī )声(shēng ),大(dà )器(qì )晚(wǎn )成(chéng )。”善(shàn )人(rén )为(wéi )固(gù ),三(sān )年(nián )乃(nǎi )立(lì )。天(tiān )下(xià )莫(mò )不(bú )嘉(jiā )朝(cháo )廷(tíng )有(yǒu )此(cǐ )良(liáng )人(rén ),而(ér )复(fù )怪(guài )其(qí )不(bú )时(shí )还(hái )任(rèn )。陛(bì )下(xià )宜(yí )加(jiā )降(jiàng )崇(chóng )之(zhī )恩(ēn ),极(jí )养(yǎng )贤(xián )之(zhī )礼(lǐ ),征(zhēng )反(fǎn )京(jīng )师(shī ),以(yǐ )慰(wèi )天(tiān )下(xià )。又(yòu )处(chù )士(shì )汉(hàn )中(zhōng )李(lǐ )固(gù ),年(nián )四(sì )十(shí ),通(tōng )游(yóu )、夏(xià )之(zhī )艺(yì ),履(lǚ )颜(yán )、闵(mǐn )之(zhī )仁(rén )。洁(jié )白(bái )之(zhī )节(jiē ),情(qíng )同(tóng )璬(jiǎo )日(rì ),忠(zhōng )贞(zhēn )之(zhī )操(cāo ),好(hǎo )是(shì )正(zhèng )直(zhí ),卓(zhuó )冠(guàn )古(gǔ )人(rén ),当(dāng )世(shì )莫(mò )及(jí )。元(yuán )精(jīng )所(suǒ )生(shēng ),王(wáng )之(zhī )佐(zuǒ )臣(chén ),天(tiān )之(zhī )生(shēng )固(gù ),必(bì )为(wéi )圣(shèng )汉(hàn ),宜(yí )蒙(méng )特(tè )征(zhēng ),以(yǐ )示(shì )四(sì )方(fāng )。夫(fū )有(yǒu )出(chū )伦(lún )之(zhī )才(cái ),不(bú )应(yīng )限(xiàn )以(yǐ )官(guān )次(cì )。昔(xī )颜(yán )子(zǐ )十(shí )八(bā ),天(tiān )下(xià )归(guī )仁(rén );子(zǐ )奇(qí )稚(zhì )齿(chǐ ),化(huà )阿(ā )有(yǒu )声(shēng )。若(ruò )还(hái )琼(qióng )征(zhēng )固(gù ),任(rèn )以(yǐ )时(shí )政(zhèng ),伊(yī )尹(yǐn )、傅(fù )说(shuō ),不(bú )足(zú )为(wéi )此(cǐ ),则(zé )可(kě )垂(chuí )景(jǐng )光(guāng ),致(zhì )休(xiū )祥(xiáng )矣(yǐ )。臣(chén )顗(yǐ )明(míng )不(bú )知(zhī )人(rén ),伏(fú )听(tīng )众(zhòng )言(yán ),百(bǎi )姓(xìng )所(suǒ )归(guī ),臧(zāng )否(fǒu )共(gòng )叹(tàn )。愿(yuàn )泛(fàn )问(wèn )百(bǎi )僚(liáo ),核(hé )其(qí )名(míng )行(háng ),有(yǒu )一(yī )不(bú )合(hé ),则(zé )臣(chén )为(wéi )欺(qī )国(guó )。惟(wéi )留(liú )圣(shèng )神(shén ),不(bú )以(yǐ )人(rén )废(fèi )言(yán )。

谨(jǐn )复(fù )条(tiáo )便(biàn )宜(yí )四(sì )事(shì ),附(fù )奏(zòu )于(yú )左(zuǒ ):

一(yī )事(shì ):孔(kǒng )子(zǐ )作(zuò )《春(chūn )秋(qiū )》,书(shū )“正(zhèng )月(yuè )”者(zhě ),敬(jìng )岁(suì )之(zhī )始(shǐ )也(yě )。王(wáng )者(zhě )则(zé )天(tiān )之(zhī )象(xiàng ),因(yīn )时(shí )之(zhī )序(xù ),宜(yí )开(kāi )发(fā )德(dé )号(hào ),爵(jué )贤(xián )命(mìng )士(shì ),流(liú )宽(kuān )大(dà )之(zhī )泽(zé ),垂(chuí )仁(rén )厚(hòu )之(zhī )德(dé ),顺(shùn )助(zhù )元(yuán )气(qì ),含(hán )养(yǎng )庶(shù )类(lèi )。如(rú )此(cǐ ),则(zé )天(tiān )文(wén )昭(zhāo )烂(làn ),星(xīng )辰(chén )显(xiǎn )列(liè ),五(wǔ )纬(wěi )循(xún )轨(guǐ ),四(sì )时(shí )和(hé )睦(mù )。不(bú )则(zé )太(tài )阳(yáng )不(bú )光(guāng ),天(tiān )地(dì )混(hún )浊(zhuó ),时(shí )气(qì )错(cuò )逆(nì ),霾(mái )雾(wù )蔽(bì )日(rì )。自(zì )立(lì )春(chūn )以(yǐ )来(lái ),累(lèi )经(jīng )旬(xún )朔(shuò ),未(wèi )见(jiàn )仁(rén )德(dé )有(yǒu )所(suǒ )施(shī )布(bù ),但(dàn )闻(wén )罪(zuì )罚(fá )考(kǎo )掠(luě )之(zhī )声(shēng )。夫(fū )天(tiān )之(zhī )应(yīng )人(rén ),疾(jí )如(rú )景(jǐng )响(xiǎng ),而(ér )自(zì )从(cóng )入(rù )岁(suì ),常(cháng )有(yǒu )蒙(méng )气(qì ),月(yuè )不(bú )舒(shū )光(guāng ),日(rì )不(bú )宣(xuān )曜(yào )。日(rì )者(zhě )太(tài )阳(yáng ),以(yǐ )象(xiàng )人(rén )君(jūn ),政(zhèng )变(biàn )于(yú )下(xià ),日(rì )应(yīng )于(yú )天(tiān )。清(qīng )浊(zhuó )之(zhī )占(zhàn ),随(suí )政(zhèng )抑(yì )扬(yáng )。天(tiān )之(zhī )见(jiàn )异(yì ),事(shì )无(wú )虚(xū )作(zuò )。岂(qǐ )独(dú )陛(bì )下(xià )倦(juàn )于(yú )万(wàn )机(jī ),帷(wéi )幄(wò )之(zhī )政(zhèng )有(yǒu )所(suǒ )阙(què )欤(yú )?何(hé )天(tiān )戒(jiè )之(zhī )数(shù )见(jiàn )也(yě )!臣(chén )愿(yuàn )陛(bì )下(xià )发(fā )扬(yáng )乾(qián )刚(gāng ),援(yuán )引(yǐn )贤(xián )能(néng ),勤(qín )求(qiú )机(jī )衡(héng )之(zhī )寄(jì ),以(yǐ )获(huò )断(duàn )金(jīn )之(zhī )利(lì )。臣(chén )之(zhī )所(suǒ )陈(chén ),辄(zhé )以(yǐ )太(tài )阳(yáng )为(wéi )先(xiān )者(zhě ),明(míng )其(qí )不(bú )可(kě )久(jiǔ )暗(àn ),急(jí )当(dāng )改(gǎi )正(zhèng )。其(qí )异(yì )虽(suī )微(wēi ),其(qí )事(shì )甚(shèn )重(zhòng )。臣(chén )言(yán )虽(suī )约(yuē ),其(qí )旨(zhǐ )甚(shèn )广(guǎng )。惟(wéi )陛(bì )下(xià )乃(nǎi )眷(juàn )臣(chén )章(zhāng ),深(shēn )留(liú )明(míng )思(sī )。

二(èr )事(shì ):孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“雷(léi )之(zhī )始(shǐ )发(fā )《大(dà )壮(zhuàng )》始(shǐ ),君(jūn )弱(ruò )臣(chén )强(qiáng )从(cóng )《解(jiě )》起(qǐ )。”今(jīn )月(yuè )九(jiǔ )日(rì )至(zhì )十(shí )四(sì )日(rì ),《大(dà )壮(zhuàng )》用(yòng )事(shì ),消(xiāo )息(xī )之(zhī )卦(guà )也(yě )。于(yú )此(cǐ )六(liù )日(rì )之(zhī )中(zhōng ),雷(léi )当(dāng )发(fā )声(shēng ),发(fā )声(shēng )则(zé )岁(suì )气(qì )和(hé ),王(wáng )道(dào )兴(xìng )也(yě )。《易(yì )》曰(yuē ):“雷(léi )出(chū )地(dì )奋(fèn ),豫(yù ),先(xiān )王(wáng )以(yǐ )作(zuò )乐(lè )崇(chóng )德(dé ),殷(yīn )荐(jiàn )之(zhī )上(shàng )帝(dì )。”雷(léi )者(zhě ),所(suǒ )以(yǐ )开(kāi )发(fā )萌(méng )牙(yá ),辟(pì )阴(yīn )除(chú )害(hài )。万(wàn )物(wù )须(xū )雷(léi )而(ér )解(jiě ),资(zī )雨(yǔ )而(ér )润(rùn )。故(gù )《经(jīng )》曰(yuē ):“雷(léi )以(yǐ )动(dòng )之(zhī ),雨(yǔ )以(yǐ )润(rùn )之(zhī )。”王(wáng )者(zhě )崇(chóng )宽(kuān )大(dà ),顺(shùn )春(chūn )令(lìng ),则(zé )雷(léi )应(yīng )节(jiē ),不(bú )则(zé )发(fā )动(dòng )于(yú )冬(dōng ),当(dāng )震(zhèn )反(fǎn )潜(qián )。故(gù )《易(yì )传(chuán )》曰(yuē ):“当(dāng )雷(léi )不(bú )雷(léi ),太(tài )阳(yáng )弱(ruò )也(yě )。”今(jīn )蒙(méng )气(qì )不(bú )除(chú ),日(rì )月(yuè )变(biàn )色(sè ),则(zé )其(qí )效(xiào )也(yě )。天(tiān )网(wǎng )恢(huī )恢(huī ),疏(shū )而(ér )不(bú )失(shī ),随(suí )时(shí )进(jìn )退(tuì ),应(yīng )政(zhèng )得(dé )失(shī )。大(dà )人(rén )者(zhě ),与(yǔ )天(tiān )地(dì )合(hé )其(qí )德(dé ),与(yǔ )日(rì )月(yuè )合(hé )其(qí )明(míng ),琁(qióng )玑(jī )动(dòng )作(zuò ),与(yǔ )天(tiān )相(xiàng )应(yīng )。雷(léi )者(zhě )号(hào )令(lìng ),其(qí )德(dé )生(shēng )养(yǎng )。号(hào )令(lìng )殆(dài )废(fèi ),当(dāng )生(shēng )而(ér )杀(shā ),则(zé )雷(léi )反(fǎn )作(zuò ),其(qí )时(shí )无(wú )岁(suì )。陛(bì )下(xià )若(ruò )欲(yù )除(chú )灾(zāi )昭(zhāo )祉(zhǐ ),顺(shùn )天(tiān )致(zhì )和(hé ),宜(yí )察(chá )臣(chén )下(xià )尤(yóu )酷(kù )害(hài )者(zhě ),亟(jí )加(jiā )斥(chì )黜(chù ),以(yǐ )安(ān )黎(lí )元(yuán ),则(zé )太(tài )皓(hào )悦(yuè )和(hé ),雷(léi )声(shēng )乃(nǎi )发(fā )。

三(sān )事(shì ):去(qù )年(nián )十(shí )月(yuè )二(èr )十(shí )日(rì )癸(guǐ )亥(hài ),太(tài )白(bái )与(yǔ )岁(suì )星(xīng )合(hé )于(yú )房(fáng )、心(xīn )。太(tài )白(bái )在(zài )北(běi ),岁(suì )星(xīng )在(zài )南(nán ),相(xiàng )离(lí )数(shù )寸(cùn ),光(guāng )芒(máng )交(jiāo )接(jiē )。房(fáng )、心(xīn )者(zhě ),天(tiān )帝(dì )明(míng )堂(táng )布(bù )政(zhèng )之(zhī )宫(gōng )。《孝(xiào )经(jīng )钩(gōu )命(mìng )决(jué )》曰(yuē ):“岁(suì )星(xīng )守(shǒu )心(xīn )年(nián )谷(gǔ )丰(fēng )。”《尚(shàng )书(shū )洪(hóng )范(fàn )记(jì )》曰(yuē ):“月(yuè )行(háng )中(zhōng )道(dào ),移(yí )节(jiē )应(yīng )期(qī ),德(dé )厚(hòu )受(shòu )福(fú ),重(zhòng )华(huá )留(liú )之(zhī )。”重(zhòng )华(huá )者(zhě ),谓(wèi )岁(suì )星(xīng )在(zài )心(xīn )也(yě )。今(jīn )太(tài )白(bái )从(cóng )之(zhī ),交(jiāo )合(hé )明(míng )堂(táng ),金(jīn )木(mù )相(xiàng )贼(zéi ),而(ér )反(fǎn )同(tóng )合(hé ),此(cǐ )以(yǐ )阴(yīn )陵(líng )阳(yáng ),臣(chén )下(xià )专(zhuān )权(quán )之(zhī )异(yì )也(yě )。房(fáng )、心(xīn )东(dōng )方(fāng ),其(qí )国(guó )主(zhǔ )宋(sòng )。《石(shí )氏(shì )经(jīng )》曰(yuē ):“岁(suì )星(xīng )出(chū )左(zuǒ )有(yǒu )年(nián ),出(chū )右(yòu )无(wú )年(nián )。”今(jīn )金(jīn )木(mù )俱(jù )东(dōng ),岁(suì )星(xīng )在(zài )南(nán ),是(shì )为(wéi )出(chū )右(yòu ),恐(kǒng )年(nián )谷(gǔ )不(bú )成(chéng ),宋(sòng )人(rén )饥(jī )也(yě )。陛(bì )下(xià )宜(yí )审(shěn )详(xiáng )明(míng )堂(táng )布(bù )政(zhèng )之(zhī )务(wù ),然(rán )后(hòu )妖(yāo )异(yì )可(kě )消(xiāo ),五(wǔ )纬(wěi )顺(shùn )序(xù )矣(yǐ )。

四(sì )事(shì ):《易(yì )传(chuán )》曰(yuē ):“阳(yáng )无(wú )德(dé )则(zé )旱(hàn ),阴(yīn )僭(jiàn )阳(yáng )亦(yì )旱(hàn )。”阳(yáng )无(wú )德(dé )者(zhě ),人(rén )君(jūn )恩(ēn )泽(zé )不(bú )施(shī )于(yú )人(rén )也(yě )。阴(yīn )僭(jiàn )阳(yáng )者(zhě ),禄(lù )去(qù )公(gōng )室(shì ),臣(chén )下(xià )专(zhuān )权(quán )也(yě )。自(zì )冬(dōng )涉(shè )春(chūn ),讫(qì )无(wú )嘉(jiā )泽(zé ),数(shù )有(yǒu )西(xī )风(fēng ),反(fǎn )逆(nì )时(shí )节(jiē )。朝(cháo )廷(tíng )劳(láo )心(xīn ),广(guǎng )为(wéi )祷(dǎo )祈(qí ),荐(jiàn )祭(jì )山(shān )川(chuān ),暴(bào )龙(lóng )移(yí )市(shì )。臣(chén )闻(wén )皇(huáng )天(tiān )感(gǎn )物(wù ),不(bú )为(wéi )伪(wěi )动(dòng ),灾(zāi )变(biàn )应(yīng )人(rén ),要(yào )在(zài )责(zé )已(yǐ )。若(ruò )令(lìng )雨(yǔ )可(kě )请(qǐng )降(jiàng ),水(shuǐ )可(kě )攘(rǎng )止(zhǐ ),则(zé )岁(suì )无(wú )隔(gé )并(bìng ),太(tài )平(píng )可(kě )待(dài )。然(rán )而(ér )灾(zāi )害(hài )不(bú )息(xī )者(zhě ),患(huàn )不(bú )在(zài )此(cǐ )也(yě )。立(lì )春(chūn )以(yǐ )来(lái ),未(wèi )见(jiàn )朝(cháo )廷(tíng )赏(shǎng )录(lù )有(yǒu )功(gōng ),表(biǎo )显(xiǎn )有(yǒu )德(dé ),存(cún )问(wèn )孤(gū )寡(guǎ ),赈(zhèn )恤(xù )贫(pín )弱(ruò ),而(ér )但(dàn )见(jiàn )洛(luò )阳(yáng )都(dōu )官(guān )奔(bēn )车(chē )东(dōng )西(xī ),收(shōu )系(xì )纤(xiān )介(jiè ),牢(láo )狱(yù )充(chōng )盈(yíng )。臣(chén )闻(wén )恭(gōng )陵(líng )火(huǒ )处(chù ),比(bǐ )有(yǒu )光(guāng )曜(yào ),明(míng )此(cǐ )天(tiān )灾(zāi ),非(fēi )人(rén )之(zhī )咎(jiù )。丁(dīng )丑(chǒu )大(dà )风(fēng ),掩(yǎn )蔽(bì )天(tiān )地(dì )。风(fēng )者(zhě )号(hào )令(lìng ),天(tiān )之(zhī )威(wēi )怒(nù ),皆(jiē )所(suǒ )以(yǐ )感(gǎn )悟(wù )人(rén )君(jūn )忠(zhōng )厚(hòu )之(zhī )戒(jiè )。又(yòu )连(lián )月(yuè )无(wú )雨(yǔ ),将(jiāng )害(hài )宿(xiǔ )麦(mài )。若(ruò )一(yī )谷(gǔ )不(bú )登(dēng ),则(zé )饥(jī )者(zhě )十(shí )三(sān )四(sì )矣(yǐ )。陛(bì )下(xià )诚(chéng )宜(yí )广(guǎng )被(bèi )恩(ēn )泽(zé ),贷(dài )赡(shàn )元(yuán )元(yuán )。昔(xī )尧(yáo )遭(zāo )九(jiǔ )年(nián )之(zhī )水(shuǐ ),人(rén )有(yǒu )十(shí )载(zǎi )之(zhī )蓄(xù )者(zhě ),简(jiǎn )税(shuì )防(fáng )灾(zāi ),为(wéi )其(qí )方(fāng )也(yě )。愿(yuàn )陛(bì )下(xià )早(zǎo )宣(xuān )德(dé )泽(zé ),以(yǐ )应(yīng )天(tiān )功(gōng )。若(ruò )臣(chén )言(yán )不(bú )用(yòng ),朝(cháo )政(zhèng )不(bú )改(gǎi )者(zhě ),立(lì )夏(xià )之(zhī )后(hòu )乃(nǎi )有(yǒu )澍(shù )雨(yǔ ),于(yú )今(jīn )之(zhī )际(jì )未(wèi )可(kě )望(wàng )也(yě )。若(ruò )政(zhèng )变(biàn )于(yú )朝(cháo )而(ér )天(tiān )不(bú )雨(yǔ ),则(zé )臣(chén )为(wéi )诬(wū )上(shàng ),愚(yú )不(bú )知(zhī )量(liàng ),分(fèn )当(dāng )鼎(dǐng )镬(huò )。

书(shū )奏(zòu ),特(tè )诏(zhào )拜(bài )郎(láng )中(zhōng ),辞(cí )病(bìng )不(bú )就(jiù ),即(jí )去(qù )归(guī )家(jiā )。至(zhì )四(sì )月(yuè )京(jīng )师(shī )地(dì )震(zhèn ),遂(suí )陷(xiàn )。其(qí )夏(xià )大(dà )旱(hàn )。秋(qiū ),鲜(xiān )卑(bēi )入(rù )马(mǎ )邑(yì )城(chéng ),破(pò )代(dài )郡(jùn )兵(bīng )。明(míng )年(nián ),西(xī )羌(qiāng )寇(kòu )陇(lǒng )右(yòu )。皆(jiē )略(luè )如(rú )顗(yǐ )言(yán )。后(hòu )复(fù )公(gōng )车(chē )征(zhēng ),不(bú )行(háng )。

同(tóng )县(xiàn )孙(sūn )礼(lǐ )者(zhě ),积(jī )恶(è )凶(xiōng )暴(bào ),好(hǎo )游(yóu )侠(xiá ),与(yǔ )其(qí )同(tóng )里(lǐ )人(rén )常(cháng )慕(mù )顗(yǐ )名(míng )德(dé ),欲(yù )与(yǔ )亲(qīn )善(shàn )。顗(yǐ )不(bú )顾(gù ),以(yǐ )此(cǐ )结(jié )怨(yuàn ),遂(suí )为(wéi )礼(lǐ )所(suǒ )杀(shā )。

襄(xiāng )楷(kǎi )字(zì )公(gōng )矩(jǔ ),平(píng )原(yuán )隰(xí )阴(yīn )人(rén )也(yě )。好(hǎo )学(xué )博(bó )古(gǔ ),善(shàn )天(tiān )文(wén )阴(yīn )阳(yáng )之(zhī )术(shù )。

桓(huán )帝(dì )时(shí ),宦(huàn )官(guān )专(zhuān )朝(cháo ),政(zhèng )刑(xíng )暴(bào )滥(làn ),又(yòu )比(bǐ )失(shī )皇(huáng )子(zǐ ),灾(zāi )异(yì )尤(yóu )数(shù )。延(yán )熹(xī )九(jiǔ )年(nián ),楷(kǎi )自(zì )家(jiā )诣(yì )阙(què )上(shàng )疏(shū )曰(yuē ):

臣(chén )闻(wén )皇(huáng )天(tiān )不(bú )言(yán ),以(yǐ )文(wén )象(xiàng )设(shè )教(jiāo )。尧(yáo )、舜(shùn )虽(suī )圣(shèng ),必(bì )历(lì )象(xiàng )日(rì )月(yuè )星(xīng )辰(chén ),察(chá )五(wǔ )纬(wěi )所(suǒ )在(zài ),故(gù )能(néng )享(xiǎng )百(bǎi )年(nián )之(zhī )寿(shòu ),为(wéi )万(wàn )世(shì )之(zhī )法(fǎ )。臣(chén )窃(qiè )见(jiàn )去(qù )岁(suì )五(wǔ )月(yuè ),荧(yíng )惑(huò )入(rù )太(tài )微(wēi ),犯(fàn )帝(dì )座(zuò ),出(chū )端(duān )门(mén ),不(bú )轨(guǐ )常(cháng )道(dào )。其(qí )闰(rùn )月(yuè )良(liáng )辰(chén ),太(tài )白(bái )入(rù )房(fáng ),犯(fàn )心(xīn )小(xiǎo )星(xīng ),震(zhèn )动(dòng )中(zhōng )耀(yào )。中(zhōng )耀(yào ),天(tiān )王(wáng )也(yě );傍(bàng )小(xiǎo )星(xīng )者(zhě ),天(tiān )王(wáng )子(zǐ )也(yě )。夫(fū )太(tài )微(wēi )天(tiān )廷(tíng ),五(wǔ )帝(dì )之(zhī )坐(zuò ),而(ér )金(jīn )火(huǒ )罚(fá )星(xīng )扬(yáng )光(guāng )其(qí )中(zhōng ),于(yú )占(zhàn ),天(tiān )子(zǐ )凶(xiōng );又(yòu )俱(jù )入(rù )房(fáng )、心(xīn ),法(fǎ )无(wú )继(jì )嗣(sì )。今(jīn )年(nián )岁(suì )星(xīng )久(jiǔ )守(shǒu )太(tài )微(wēi ),逆(nì )行(háng )西(xī )至(zhì )掖(yè )门(mén ),还(hái )切(qiē )执(zhí )汉(hàn )。岁(suì )为(wéi )木(mù )精(jīng ),好(hǎo )生(shēng )恶(è )杀(shā ),而(ér )淹(yān )留(liú )不(bú )去(qù )者(zhě ),咎(jiù )在(zài )仁(rén )德(dé )不(bú )修(xiū ),诛(zhū )罚(fá )太(tài )酷(kù )。前(qián )七(qī )年(nián )十(shí )二(èr )月(yuè ),荧(yíng )惑(huò )与(yǔ )岁(suì )星(xīng )俱(jù )入(rù )轩(xuān )辕(yuán ),逆(nì )行(háng )四(sì )十(shí )余(yú )日(rì ),而(ér )邓(dèng )皇(huáng )后(hòu )诛(zhū )。其(qí )冬(dōng )大(dà )寒(hán ),杀(shā )鸟(niǎo )兽(shòu ),害(hài )鱼(yú )鳖(biē ),城(chéng )傍(bàng )竹(zhú )柏(bǎi )之(zhī )叶(yè )有(yǒu )伤(shāng )枯(kū )者(zhě )。臣(chén )闻(wén )于(yú )师(shī )曰(yuē ):“柏(bǎi )伤(shāng )竹(zhú )枯(kū ),不(bú )出(chū )三(sān )年(nián ),天(tiān )子(zǐ )当(dāng )之(zhī )。”今(jīn )洛(luò )阳(yáng )城(chéng )中(zhōng )人(rén )夜(yè )无(wú )故(gù )叫(jiào )呼(hū ),云(yún )有(yǒu )火(huǒ )光(guāng ),人(rén )声(shēng )正(zhèng )喧(xuān ),于(yú )占(zhàn )亦(yì )与(yǔ )竹(zhú )柏(bǎi )枯(kū )同(tóng )。自(zì )春(chūn )夏(xià )以(yǐ )来(lái ),连(lián )有(yǒu )霜(shuāng )雹(báo )及(jí )大(dà )雨(yǔ )雷(léi ),而(ér )臣(chén )作(zuò )威(wēi )作(zuò )福(fú ),刑(xíng )罚(fá )急(jí )刻(kè )之(zhī )所(suǒ )感(gǎn )也(yě )。

太(tài )原(yuán )太(tài )守(shǒu )刘(liú )质(zhì )、南(nán )阳(yáng )太(tài )守(shǒu )成(chéng )瑨(jìn ),志(zhì )除(chú )奸(jiān )邪(xié ),其(qí )所(suǒ )诛(zhū )剪(jiǎn ),皆(jiē )合(hé )人(rén )望(wàng ),而(ér )陛(bì )下(xià )受(shòu )阉(yān )竖(shù )之(zhī )谮(zèn ),乃(nǎi )远(yuǎn )加(jiā )考(kǎo )逮(dǎi )。三(sān )公(gōng )上(shàng )书(shū )乞(qǐ )哀(āi )质(zhì )等(děng ),不(bú )见(jiàn )采(cǎi )察(chá ),而(ér )严(yán )被(bèi )谴(qiǎn )让(ràng )。忧(yōu )国(guó )之(zhī )臣(chén ),将(jiāng )遂(suí )杜(dù )口(kǒu )矣(yǐ )。

臣(chén )闻(wén )杀(shā )无(wú )罪(zuì ),诛(zhū )贤(xián )者(zhě ),祸(huò )及(jí )三(sān )世(shì )。自(zì )陛(bì )下(xià )即(jí )位(wèi )以(yǐ )来(lái ),频(pín )行(háng )诛(zhū )伐(fá ),梁(liáng )、寇(kòu )、孙(sūn )、邓(dèng ),并(bìng )见(jiàn )族(zú )灭(miè ),其(qí )从(cóng )坐(zuò )者(zhě ),又(yòu )非(fēi )其(qí )数(shù )。李(lǐ )云(yún )上(shàng )书(shū ),明(míng )主(zhǔ )所(suǒ )不(bú )当(dāng )讳(huì ),杜(dù )众(zhòng )乞(qǐ )死(sǐ ),谅(liàng )以(yǐ )感(gǎn )悟(wù )圣(shèng )朝(cháo ),曾(céng )无(wú )赦(shè )宥(yòu ),而(ér )并(bìng )被(bèi )残(cán )戮(lù ),天(tiān )下(xià )之(zhī )人(rén ),咸(xián )知(zhī )其(qí )冤(yuān )。汉(hàn )兴(xìng )以(yǐ )来(lái ),未(wèi )有(yǒu )拒(jù )谏(jiàn )诛(zhū )贤(xián ),用(yòng )刑(xíng )太(tài )深(shēn )如(rú )今(jīn )者(zhě )也(yě )。

永(yǒng )平(píng )旧(jiù )典(diǎn ),诸(zhū )当(dāng )重(zhòng )论(lùn )皆(jiē )须(xū )冬(dōng )狱(yù ),先(xiān )请(qǐng )后(hòu )刑(xíng ),所(suǒ )以(yǐ )重(zhòng )人(rén )命(mìng )也(yě )。顷(qǐng )数(shù )十(shí )岁(suì )以(yǐ )来(lái ),州(zhōu )郡(jùn )玩(wán )习(xí ),又(yòu )欲(yù )避(bì )请(qǐng )谳(yàn )之(zhī )烦(fán ),辄(zhé )托(tuō )疾(jí )病(bìng ),多(duō )死(sǐ )牢(láo )狱(yù )。长(zhǎng )吏(lì )杀(shā )生(shēng )自(zì )己(jǐ ),死(sǐ )者(zhě )多(duō )非(fēi )其(qí )罪(zuì ),魂(hún )神(shén )冤(yuān )结(jié ),无(wú )所(suǒ )归(guī )诉(sù ),淫(yín )厉(lì )疾(jí )疫(yì ),自(zì )此(cǐ )而(ér )起(qǐ )。昔(xī )文(wén )王(wáng )一(yī )妻(qī ),诞(dàn )至(zhì )十(shí )子(zǐ ),今(jīn )宫(gōng )女(nǚ )数(shù )千(qiān ),未(wèi )闻(wén )庆(qìng )育(yù )。宜(yí )修(xiū )德(dé )省(shěng )刑(xíng ),以(yǐ )广(guǎng )《螽(zhōng )斯(sī )》之(zhī )祚(zuò )。

又(yòu )七(qī )年(nián )六(liù )月(yuè )十(shí )三(sān )日(rì ),河(hé )内(nèi )野(yě )王(wáng )山(shān )上(shàng )有(yǒu )龙(lóng )死(sǐ ),长(zhǎng )可(kě )数(shù )十(shí )丈(zhàng )。扶(fú )风(fēng )有(yǒu )星(xīng )陨(yǔn )为(wéi )石(shí ),声(shēng )闻(wén )三(sān )郡(jùn )。夫(fū )龙(lóng )形(xíng )状(zhuàng )不(bú )一(yī ),小(xiǎo )大(dà )无(wú )常(cháng ),故(gù )《周(zhōu )易(yì )》况(kuàng )之(zhī )大(dà )人(rén ),帝(dì )王(wáng )以(yǐ )为(wéi )符(fú )瑞(ruì )。或(huò )闻(wén )河(hé )内(nèi )龙(lóng )死(sǐ ),讳(huì )以(yǐ )为(wéi )蛇(shé )。夫(fū )龙(lóng )能(néng )变(biàn )化(huà ),蛇(shé )亦(yì )有(yǒu )神(shén ),皆(jiē )不(bú )当(dāng )死(sǐ )。昔(xī )秦(qín )之(zhī )将(jiāng )衰(shuāi ),华(huá )山(shān )神(shén )操(cāo )璧(bì )以(yǐ )授(shòu )郑(zhèng )客(kè ),曰(yuē )“今(jīn )年(nián )祖(zǔ )龙(lóng )死(sǐ )”,始(shǐ )皇(huáng )逃(táo )之(zhī ),死(sǐ )于(yú )沙(shā )丘(qiū )。王(wáng )莽(mǎng )天(tiān )凤(fèng )二(èr )年(nián ),讹(é )言(yán )黄(huáng )山(shān )宫(gōng )有(yǒu )死(sǐ )龙(lóng )之(zhī )异(yì ),后(hòu )汉(hàn )诛(zhū )莽(mǎng ),光(guāng )武(wǔ )复(fù )兴(xìng )。虚(xū )言(yán )犹(yóu )然(rán ),况(kuàng )于(yú )实(shí )邪(xié )?夫(fū )星(xīng )辰(chén )丽(lì )天(tiān ),犹(yóu )万(wàn )国(guó )之(zhī )附(fù )王(wáng )者(zhě )也(yě )。下(xià )将(jiāng )畔(pàn )上(shàng ),故(gù )星(xīng )亦(yì )畔(pàn )天(tiān )。石(shí )者(zhě )安(ān )类(lèi ),坠(zhuì )者(zhě )失(shī )势(shì )。春(chūn )秋(qiū )五(wǔ )石(shí )陨(yǔn )宋(sòng ),其(qí )后(hòu )襄(xiāng )公(gōng )为(wéi )楚(chǔ )所(suǒ )执(zhí )。秦(qín )之(zhī )亡(wáng )也(yě ),石(shí )陨(yǔn )东(dōng )郡(jùn )。今(jīn )损(sǔn )扶(fú )风(fēng ),与(yǔ )先(xiān )帝(dì )园(yuán )陵(líng )相(xiàng )近(jìn ),不(bú )有(yǒu )大(dà )丧(sàng ),必(bì )有(yǒu )畔(pàn )逆(nì )。

案(àn )春(chūn )秋(qiū )以(yǐ )来(lái )及(jí )古(gǔ )帝(dì )王(wáng ),未(wèi )有(yǒu )河(hé )清(qīng )及(jí )学(xué )门(mén )自(zì )坏(huài )者(zhě )也(yě )。臣(chén )以(yǐ )为(wéi )河(hé )者(zhě ),诸(zhū )侯(hóu )位(wèi )也(yě )。清(qīng )者(zhě )属(shǔ )阳(yáng ),浊(zhuó )者(zhě )属(shǔ )阴(yīn )。河(hé )当(dāng )浊(zhuó )而(ér )反(fǎn )清(qīng )者(zhě ),阴(yīn )欲(yù )为(wéi )阳(yáng ),诸(zhū )侯(hóu )欲(yù )为(wéi )帝(dì )也(yě )。太(tài )学(xué ),天(tiān )子(zǐ )教(jiāo )化(huà )之(zhī )宫(gōng ),其(qí )门(mén )无(wú )故(gù )自(zì )坏(huài )者(zhě ),言(yán )文(wén )德(dé )将(jiāng )丧(sàng ),教(jiāo )化(huà )废(fèi )也(yě )。京(jīng )房(fáng )《易(yì )传(chuán )》曰(yuē ):“河(hé )水(shuǐ )清(qīng ),天(tiān )下(xià )平(píng )。”今(jīn )天(tiān )垂(chuí )尽(jìn ),地(dì )吐(tǔ )妖(yāo ),人(rén )厉(lì )疫(yì ),三(sān )者(zhě )并(bìng )时(shí )而(ér )有(yǒu )河(hé )清(qīng ),犹(yóu )春(chūn )秋(qiū )麟(lín )不(bú )当(dāng )见(jiàn )而(ér )见(jiàn ),孔(kǒng )子(zǐ )书(shū )之(zhī )以(yǐ )为(wéi )异(yì )也(yě )。

臣(chén )前(qián )上(shàng )琅(láng )邪(xié )宫(gōng )崇(chóng )受(shòu )干(gàn )吉(jí )神(shén )书(shū ),不(bú )合(hé )明(míng )听(tīng )。臣(chén )闻(wén )布(bù )谷(gǔ )鸣(míng )子(zǐ )孟(mèng )夏(xià ),蟋(xī )蟀(shuài )吟(yín )于(yú )始(shǐ )秋(qiū ),物(wù )有(yǒu )微(wēi )而(ér )志(zhì )信(xìn ),人(rén )有(yǒu )贱(jiàn )而(ér )言(yán )忠(zhōng )。臣(chén )虽(suī )至(zhì )贱(jiàn ),诚(chéng )愿(yuàn )赐(cì )清(qīng )闲(xián ),极(jí )尽(jìn )所(suǒ )言(yán )。

书(shū )奏(zòu )不(bú )省(shěng )。

十(shí )余(yú )日(rì ),复(fù )上(shàng )书(shū )曰(yuē ):

臣(chén )伏(fú )见(jiàn )太(tài )白(bái )北(běi )入(rù )数(shù )日(rì ),复(fù )出(chū )东(dōng )方(fāng ),其(qí )占(zhàn )当(dāng )有(yǒu )大(dà )兵(bīng ),中(zhōng )国(guó )弱(ruò ),四(sì )夷(yí )强(qiáng )。臣(chén )又(yòu )推(tuī )步(bù ),荧(yíng )惑(huò )今(jīn )当(dāng )出(chū )而(ér )潜(qián ),必(bì )有(yǒu )阴(yīn )谋(móu )。皆(jiē )由(yóu )狱(yù )多(duō )冤(yuān )结(jié ),忠(zhōng )臣(chén )被(bèi )戮(lù )。德(dé )星(xīng )所(suǒ )以(yǐ )久(jiǔ )守(shǒu )执(zhí )法(fǎ ),亦(yì )为(wéi )此(cǐ )也(yě )。陛(bì )下(xià )宜(yí )承(chéng )天(tiān )意(yì ),理(lǐ )察(chá )冤(yuān )狱(yù ),为(wéi )刘(liú )质(zhì )、成(chéng )瑨(jìn )亏(kuī )除(chú )罪(zuì )辟(pì ),追(zhuī )录(lù )李(lǐ )云(yún )、杜(dù )众(zhòng )等(děng )子(zǐ )孙(sūn )。

夫(fū )天(tiān )子(zǐ )事(shì )天(tiān )不(bú )孝(xiào ),则(zé )日(rì )食(shí )星(xīng )斗(dòu )。比(bǐ )年(nián )日(rì )食(shí )于(yú )正(zhèng )朔(shuò ),三(sān )光(guāng )不(bú )明(míng ),五(wǔ )纬(wěi )错(cuò )戾(lì )。前(qián )者(zhě )宫(gōng )崇(chóng )所(suǒ )献(xiàn )神(shén )书(shū ),专(zhuān )以(yǐ )奉(fèng )天(tiān )地(dì )顺(shùn )五(wǔ )行(háng )为(wéi )本(běn ),亦(yì )有(yǒu )兴(xìng )国(guó )广(guǎng )嗣(sì )之(zhī )术(shù )。其(qí )文(wén )易(yì )晓(xiǎo ),参(cān )同(tóng )经(jīng )典(diǎn ),而(ér )顺(shùn )帝(dì )不(bú )行(háng ),故(gù )国(guó )胤(yìn )不(bú )兴(xìng ),孝(xiào )冲(chōng )、孝(xiào )质(zhì )频(pín )世(shì )短(duǎn )祚(zuò )。

臣(chén )又(yòu )闻(wén )之(zhī ),得(dé )主(zhǔ )所(suǒ )好(hǎo ),自(zì )非(fēi )正(zhèng )道(dào ),神(shén )为(wéi )生(shēng )虐(nuè )。故(gù )周(zhōu )衰(shuāi ),诸(zhū )侯(hóu )以(yǐ )力(lì )征(zhēng )相(xiàng )尚(shàng ),于(yú )是(shì )夏(xià )育(yù )、申(shēn )休(xiū )、宋(sòng )万(wàn )、彭(péng )生(shēng )、任(rèn )鄙(bǐ )之(zhī )徒(tú )生(shēng )于(yú )其(qí )时(shí )。殷(yīn )纣(zhòu )好(hǎo )色(sè ),妲(dá )已(yǐ )是(shì )出(chū )。叶(yè )公(gōng )好(hǎo )龙(lóng ),真(zhēn )龙(lóng )游(yóu )廷(tíng )。今(jīn )黄(huáng )门(mén )常(cháng )侍(shì ),天(tiān )刑(xíng )之(zhī )人(rén ),陛(bì )下(xià )爱(ài )待(dài ),兼(jiān )倍(bèi )常(cháng )宠(chǒng ),系(xì )嗣(sì )未(wèi )兆(zhào ),岂(qǐ )不(bú )为(wéi )此(cǐ )?天(tiān )官(guān )宦(huàn )者(zhě )星(xīng )不(bú )在(zài )紫(zǐ )宫(gōng )而(ér )在(zài )天(tiān )市(shì ),明(míng )当(dāng )给(gěi )使(shǐ )主(zhǔ )市(shì )里(lǐ )也(yě )。今(jīn )乃(nǎi )反(fǎn )处(chù )常(cháng )伯(bó )之(zhī )位(wèi ),实(shí )非(fēi )天(tiān )意(yì )。

又(yòu )闻(wén )宫(gōng )中(zhōng )立(lì )黄(huáng )、老(lǎo )、浮(fú )屠(tú )之(zhī )祠(cí )。此(cǐ )道(dào )清(qīng )虚(xū ),贵(guì )尚(shàng )无(wú )为(wéi ),好(hǎo )生(shēng )恶(è )杀(shā ),省(shěng )欲(yù )去(qù )奢(shē )。今(jīn )陛(bì )下(xià )嗜(shì )欲(yù )不(bú )去(qù ),杀(shā )罚(fá )过(guò )理(lǐ ),既(jì )乖(guāi )其(qí )道(dào ),岂(qǐ )获(huò )其(qí )祚(zuò )哉(zāi )!或(huò )言(yán )老(lǎo )子(zǐ )入(rù )夷(yí )狄(dí )为(wéi )浮(fú )屠(tú )。浮(fú )屠(tú )不(bú )三(sān )宿(xiǔ )桑(sāng )下(xià ),不(bú )欲(yù )久(jiǔ )生(shēng )恩(ēn )爱(ài ),精(jīng )之(zhī )至(zhì )也(yě )。天(tiān )神(shén )遗(yí )以(yǐ )好(hǎo )女(nǚ ),浮(fú )屠(tú )曰(yuē ):“此(cǐ )但(dàn )革(gé )囊(náng )盛(shèng )血(xuè )。”遂(suí )不(bú )眄(miǎn )之(zhī )。其(qí )守(shǒu )一(yī )如(rú )此(cǐ ),乃(nǎi )能(néng )成(chéng )道(dào )。今(jīn )陛(bì )下(xià )淫(yín )女(nǚ )艳(yàn )妇(fù ),极(jí )天(tiān )下(xià )之(zhī )丽(lì ),甘(gān )肥(féi )饮(yǐn )美(měi ),单(dān )天(tiān )下(xià )之(zhī )味(wèi ),奈(nài )何(hé )欲(yù )如(rú )黄(huáng )、老(lǎo )乎(hū )?

书(shū )上(shàng ),即(jí )召(zhào )诣(yì )尚(shàng )书(shū )问(wèn )状(zhuàng )。楷(kǎi )曰(yuē ):“臣(chén )闻(wén )古(gǔ )者(zhě )本(běn )无(wú )宦(huàn )臣(chén ),武(wǔ )帝(dì )末(mò ),春(chūn )秋(qiū )高(gāo ),数(shù )游(yóu )后(hòu )宫(gōng ),始(shǐ )置(zhì )之(zhī )耳(ěr )。后(hòu )稍(shāo )见(jiàn )任(rèn ),至(zhì )于(yú )顺(shùn )帝(dì ),遂(suí )益(yì )繁(fán )炽(chì )。今(jīn )陛(bì )下(xià )爵(jué )之(zhī ),十(shí )倍(bèi )于(yú )前(qián )。至(zhì )今(jīn )无(wú )继(jì )嗣(sì )者(zhě ),岂(qǐ )独(dú )好(hǎo )之(zhī )而(ér )使(shǐ )之(zhī )然(rán )乎(hū )?”尚(shàng )书(shū )上(shàng )其(qí )对(duì ),诏(zhào )下(xià )有(yǒu )司(sī )处(chù )正(zhèng )。尚(shàng )书(shū )承(chéng )旨(zhǐ )奏(zòu )曰(yuē ):“其(qí )宦(huàn )者(zhě )之(zhī )官(guān ),非(fēi )近(jìn )世(shì )所(suǒ )置(zhì )。汉(hàn )初(chū )张(zhāng )泽(zé )为(wéi )大(dà )谒(yè )者(zhě ),佐(zuǒ )绛(jiàng )侯(hóu )诛(zhū )诸(zhū )吕(lǚ );孝(xiào )文(wén )使(shǐ )赵(zhào )谈(tán )参(cān )乘(chéng ),而(ér )子(zǐ )孙(sūn )昌(chāng )盛(shèng )。楷(kǎi )不(bú )正(zhèng )辞(cí )理(lǐ ),指(zhǐ )陈(chén )要(yào )务(wù ),而(ér )析(xī )言(yán )破(pò )律(lǜ ),违(wéi )背(bèi )经(jīng )艺(yì ),假(jiǎ )借(jiè )星(xīng )宿(xiǔ ),伪(wěi )托(tuō )神(shén )灵(líng ),造(zào )合(hé )私(sī )意(yì ),诬(wū )上(shàng )罔(wǎng )事(shì )。请(qǐng )下(xià )司(sī )隶(lì ),正(zhèng )楷(kǎi )罪(zuì )法(fǎ ),收(shōu )送(sòng )洛(luò )阳(yáng )狱(yù )。”帝(dì )以(yǐ )楷(kǎi )言(yán )虽(suī )激(jī )切(qiē ),然(rán )皆(jiē )天(tiān )文(wén )恒(héng )象(xiàng )之(zhī )数(shù ),故(gù )不(bú )诛(zhū ),犹(yóu )司(sī )寇(kòu )论(lùn )刑(xíng )。

初(chū ),顺(shùn )帝(dì )时(shí ),琅(láng )邪(xié )宫(gōng )崇(chóng )诣(yì )阙(què ),上(shàng )其(qí )师(shī )干(gàn )吉(jí )于(yú )曲(qǔ )阳(yáng )泉(quán )水(shuǐ )上(shàng )所(suǒ )得(dé )神(shén )书(shū )百(bǎi )七(qī )十(shí )卷(juàn ),皆(jiē )缥(piāo )白(bái )素(sù )朱(zhū )介(jiè )青(qīng )首(shǒu )朱(zhū )目(mù ),号(hào )《太(tài )平(píng )清(qīng )领(lǐng )书(shū )》。其(qí )言(yán )以(yǐ )阴(yīn )阳(yáng )五(wǔ )行(háng )为(wéi )家(jiā ),而(ér )多(duō )巫(wū )觋(xí )杂(zá )语(yǔ )。有(yǒu )司(sī )奏(zòu )崇(chóng )所(suǒ )上(shàng )妖(yāo )妄(wàng )不(bú )经(jīng ),乃(nǎi )收(shōu )臧(zāng )之(zhī )。后(hòu )张(zhāng )角(jiǎo )颇(pō )有(yǒu )其(qí )书(shū )焉(yān )。

及(jí )灵(líng )帝(dì )即(jí )位(wèi ),以(yǐ )楷(kǎi )书(shū )为(wéi )然(rán )。太(tài )傅(fù )陈(chén )蕃(fān )举(jǔ )方(fāng )正(zhèng ),不(bú )就(jiù )。乡(xiāng )里(lǐ )宗(zōng )之(zhī ),每(měi )太(tài )守(shǒu )至(zhì ),辄(zhé )致(zhì )礼(lǐ )清(qīng )。中(zhōng )平(píng )中(zhōng ),与(yǔ )荀(xún )爽(shuǎng )、郑(zhèng )玄(xuán )俱(jù )以(yǐ )博(bó )士(shì )征(zhēng ),不(bú )至(zhì ),卒(zú )于(yú )家(jiā )。

论(lùn )曰(yuē ):古(gǔ )人(rén )有(yǒu )云(yún ):“善(shàn )言(yán )天(tiān )者(zhě ),必(bì )有(yǒu )验(yàn )于(yú )人(rén )。”而(ér )张(zhāng )衡(héng )亦(yì )云(yún ):“天(tiān )文(wén )历(lì )数(shù ),阴(yīn )阳(yáng )占(zhàn )候(hòu ),今(jīn )所(suǒ )宜(yí )急(jí )也(yě )。”郎(láng )顗(yǐ )、襄(xiāng )楷(kǎi )能(néng )仰(yǎng )瞻(zhān )俯(fǔ )察(chá ),参(cān )诸(zhū )人(rén )事(shì ),祸(huò )福(fú )吉(jí )凶(xiōng )既(jì )应(yīng ),引(yǐn )之(zhī )教(jiāo )义(yì )亦(yì )明(míng )。此(cǐ )盖(gài )道(dào )术(shù )所(suǒ )以(yǐ )有(yǒu )补(bǔ )于(yú )时(shí ),后(hòu )人(rén )所(suǒ )当(dāng )取(qǔ )鉴(jiàn )者(zhě )也(yě )。然(rán )而(ér )其(qí )敝(bì )好(hǎo )巫(wū ),故(gù )君(jūn )子(zǐ )不(bú )以(yǐ )专(zhuān )心(xīn )焉(yān )。

赞(zàn )曰(yuē ):仲(zhòng )桓(huán )术(shù )深(shēn ),蒲(pú )车(chē )屡(lǚ )寻(xún )。苏(sū )竟(jìng )飞(fēi )书(shū ),清(qīng )我(wǒ )旧(jiù )阴(yīn )。襄(xiāng )、郎(láng )灾(zāi )戒(jiè ),实(shí )由(yóu )政(zhèng )淫(yín )。

阅读:25351

打赏捐助〔Donate〕>>>

《郎顗襄楷列传下》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库