姚察【登录】

《陈书》 > 卷二十一 > 《姚察》 > 拼音版

姚(yáo )察(chá ),字(zì )伯(bó )审(shěn ),吴(wú )兴(xìng )武(wǔ )康(kāng )人(rén )也(yě )。九(jiǔ )世(shì )祖(zǔ )信(xìn ),吴(wú )太(tài )常(cháng )卿(qīng ),有(yǒu )名(míng )江(jiāng )左(zuǒ )。察(chá )幼(yòu )有(yǒu )至(zhì )性(xìng ),事(shì )亲(qīn )以(yǐ )孝(xiào )闻(wén )。六(liù )岁(suì ),诵(sòng )书(shū )万(wàn )馀(yú )言(yán )。弱(ruò )不(bú )好(hǎo )弄(nòng ),博(bó )弈(yì )杂(zá )戏(xì ),初(chū )不(bú )经(jīng )心(xīn )。勤(qín )苦(kǔ )厉(lì )精(jīng ),以(yǐ )夜(yè )继(jì )日(rì )。年(nián )十(shí )二(èr ),便(biàn )能(néng )属(shǔ )文(wén )。父(fù )上(shàng )开(kāi )府(fǔ )僧(sēng )垣(yuán ),知(zhī )名(míng )梁(liáng )武(wǔ )代(dài ),二(èr )宫(gōng )礼(lǐ )遇(yù )优(yōu )厚(hòu ),每(měi )得(dé )供(gòng )赐(cì ),皆(jiē )回(huí )给(gěi )察(chá )兄(xiōng )弟(dì ),为(wéi )游(yóu )学(xué )之(zhī )资(zī ),察(chá )并(bìng )用(yòng )聚(jù )蓄(xù )图(tú )书(shū ),由(yóu )是(shì )闻(wén )见(jiàn )日(rì )博(bó )。年(nián )十(shí )三(sān ),梁(liáng )简(jiǎn )文(wén )帝(dì )时(shí )在(zài )东(dōng )宫(gōng ),盛(shèng )修(xiū )文(wén )义(yì ),即(jí )引(yǐn )于(yú )宣(xuān )猷(yóu )堂(táng )听(tīng )讲(jiǎng )论(lùn )难(nán ),为(wéi )儒(rú )者(zhě )所(suǒ )称(chēng )。及(jí )简(jiǎn )文(wén )嗣(sì )位(wèi ),尤(yóu )加(jiā )礼(lǐ )接(jiē )。起(qǐ )家(jiā )南(nán )海(hǎi )王(wáng )国(guó )左(zuǒ )常(cháng )侍(shì ),兼(jiān )司(sī )文(wén )侍(shì )郎(láng )。除(chú )南(nán )郡(jùn )王(wáng )行(háng )参(cān )军(jūn ),兼(jiān )尚(shàng )书(shū )驾(jià )部(bù )郎(láng )。

值(zhí )梁(liáng )室(shì )丧(sàng )乱(luàn ),于(yú )金(jīn )陵(líng )随(suí )二(èr )亲(qīn )还(hái )乡(xiāng )里(lǐ )。时(shí )东(dōng )土(tǔ )兵(bīng )荒(huāng ),人(rén )饥(jī )相(xiàng )食(shí ),告(gào )籴(dí )无(wú )处(chù ),察(chá )家(jiā )口(kǒu )既(jì )多(duō ),并(bìng )采(cǎi )野(yě )蔬(shū )自(zì )给(gěi )。察(chá )每(měi )崎(qí )岖(qū )艰(jiān )阻(zǔ ),求(qiú )请(qǐng )供(gòng )养(yǎng )之(zhī )资(zī ),粮(liáng )粒(lì )恒(héng )得(dé )相(xiàng )继(jì )。又(yòu )常(cháng )以(yǐ )己(jǐ )分(fèn )减(jiǎn )推(tuī )诸(zhū )弟(dì )妹(mèi ),乃(nǎi )至(zhì )故(gù )旧(jiù )乏(fá )绝(jué )者(zhě )皆(jiē )相(xiàng )分(fèn )恤(xù ),自(zì )甘(gān )唯(wéi )藜(lí )藿(huò )而(ér )已(yǐ )。在(zài )乱(luàn )离(lí )之(zhī )间(jiān ),笃(dǔ )学(xué )不(bú )废(fèi )。

元(yuán )帝(dì )于(yú )荆(jīng )州(zhōu )即(jí )位(wèi ),父(fù )随(suí )朝(cháo )士(shì )例(lì )往(wǎng )赴(fù )西(xī )台(tái ),元(yuán )帝(dì )授(shòu )察(chá )原(yuán )乡(xiāng )令(lìng )。时(shí )邑(yì )境(jìng )萧(xiāo )条(tiáo ),流(liú )亡(wáng )不(bú )反(fǎn ),察(chá )轻(qīng )其(qí )赋(fù )役(yì ),劝(quàn )以(yǐ )耕(gēng )种(zhǒng ),于(yú )是(shì )户(hù )口(kǒu )殷(yīn )盛(shèng ),民(mín )至(zhì )今(jīn )称(chēng )焉(yān )。

中(zhōng )书(shū )侍(shì )郎(láng )领(lǐng )著(zhe )作(zuò )杜(dù )之(zhī )伟(wěi )与(yǔ )察(chá )深(shēn )相(xiàng )眷(juàn )遇(yù ),表(biǎo )用(yòng )察(chá )佐(zuǒ )著(zhe )作(zuò ),仍(réng )撰(zhuàn )史(shǐ )。永(yǒng )定(dìng )初(chū ),拜(bài )始(shǐ )兴(xìng )王(wáng )府(fǔ )功(gōng )曹(cáo )参(cān )军(jūn ),寻(xún )补(bǔ )嘉(jiā )德(dé )殿(diàn )学(xué )士(shì ),转(zhuǎn )中(zhōng )卫(wèi )、仪(yí )同(tóng )始(shǐ )兴(xìng )王(wáng )府(fǔ )记(jì )室(shì )参(cān )军(jūn )。吏(lì )部(bù )尚(shàng )书(shū )徐(xú )陵(líng )时(shí )领(lǐng )著(zhe )作(zuò ),复(fù )引(yǐn )为(wéi )史(shǐ )佐(zuǒ ),及(jí )陵(líng )让(ràng )官(guān )致(zhì )仕(shì )等(děng )表(biǎo ),并(bìng )请(qǐng )察(chá )制(zhì )焉(yān ),陵(líng )见(jiàn )叹(tàn )曰(yuē ):“吾(wú )弗(fú )逮(dǎi )也(yě )。”太(tài )建(jiàn )初(chū ),补(bǔ )宣(xuān )明(míng )殿(diàn )学(xué )士(shì ),除(chú )散(sàn )骑(qí )侍(shì )郎(láng )、左(zuǒ )通(tōng )直(zhí )。寻(xún )兼(jiān )通(tōng )直(zhí )散(sàn )骑(qí )常(cháng )侍(shì ),报(bào )聘(pìn )于(yú )周(zhōu )。江(jiāng )左(zuǒ )耆(qí )旧(jiù )先(xiān )在(zài )关(guān )右(yòu )者(zhě ),咸(xián )相(xiàng )倾(qīng )慕(mù )。沛(pèi )国(guó )刘(liú )臻(zhēn )窃(qiè )于(yú )公(gōng )馆(guǎn )访(fǎng )《汉(hàn )书(shū )》疑(yí )事(shì )十(shí )馀(yú )条(tiáo ),并(bìng )为(wéi )剖(pōu )析(xī ),皆(jiē )有(yǒu )经(jīng )据(jù )。臻(zhēn )谓(wèi )所(suǒ )亲(qīn )曰(yuē ):“名(míng )下(xià )定(dìng )无(wú )虚(xū )士(shì )。”著(zhe )《西(xī )聘(pìn )道(dào )里(lǐ )记(jì )》,所(suǒ )叙(xù )事(shì )甚(shèn )详(xiáng )。

使(shǐ )还(hái ),补(bǔ )东(dōng )宫(gōng )学(xué )士(shì )。于(yú )时(shí )济(jì )阳(yáng )江(jiāng )总(zǒng )、吴(wú )国(guó )顾(gù )野(yě )王(wáng )、陆(lù )琼(qióng )、从(cóng )弟(dì )瑜(yú )、河(hé )南(nán )褚(chǔ )玠(jiè )、北(běi )地(dì )傅(fù )縡(zēng )等(děng ),皆(jiē )以(yǐ )才(cái )学(xué )之(zhī )美(měi ),晨(chén )夕(xī )娱(yú )侍(shì )。察(chá )每(měi )言(yán )论(lùn )制(zhì )述(shù ),咸(xián )为(wéi )诸(zhū )人(rén )宗(zōng )重(zhòng )。储(chǔ )君(jūn )深(shēn )加(jiā )礼(lǐ )异(yì ),情(qíng )越(yuè )群(qún )僚(liáo ),宫(gōng )内(nèi )所(suǒ )须(xū )方(fāng )幅(fú )手(shǒu )笔(bǐ ),皆(jiē )付(fù )察(chá )立(lì )草(cǎo )。又(yòu )数(shù )令(lìng )共(gòng )野(yě )王(wáng )递(dì )相(xiàng )策(cè )问(wèn ),恒(héng )蒙(méng )赏(shǎng )激(jī )。

迁(qiān )尚(shàng )书(shū )祠(cí )部(bù )侍(shì )郎(láng )。此(cǐ )曹(cáo )职(zhí )司(sī )郊(jiāo )庙(miào ),昔(xī )魏(wèi )王(wáng )肃(sù )奏(zòu )祀(sì )天(tiān )地(dì ),设(shè )宫(gōng )县(xiàn )之(zhī )乐(lè ),八(bā )佾(yì )之(zhī )舞(wǔ ),尔(ěr )后(hòu )因(yīn )循(xún )不(bú )革(gé )。梁(liáng )武(wǔ )帝(dì )以(yǐ )为(wéi )事(shì )人(rén )礼(lǐ )缛(rù ),事(shì )神(shén )礼(lǐ )简(jiǎn ),古(gǔ )无(wú )宫(gōng )县(xiàn )之(zhī )文(wén )。陈(chén )初(chū )承(chéng )用(yòng ),莫(mò )有(yǒu )损(sǔn )益(yì )。高(gāo )宗(zōng )欲(yù )设(shè )备(bèi )乐(lè ),付(fù )有(yǒu )司(sī )立(lì )议(yì ),以(yǐ )梁(liáng )武(wǔ )帝(dì )为(wéi )非(fēi )。时(shí )硕(shuò )学(xué )名(míng )儒(rú )、朝(cháo )端(duān )在(zài )位(wèi )者(zhě ),咸(xián )希(xī )上(shàng )旨(zhǐ ),并(bìng )即(jí )注(zhù )同(tóng )。察(chá )乃(nǎi )博(bó )引(yǐn )经(jīng )籍(jí ),独(dú )违(wéi )群(qún )议(yì ),据(jù )梁(liáng )乐(lè )为(wéi )是(shì ),当(dāng )时(shí )惊(jīng )骇(hài ),莫(mò )不(bú )惭(cán )服(fú ),仆(pú )射(shè )徐(xú )陵(líng )因(yīn )改(gǎi )同(tóng )察(chá )议(yì )。其(qí )不(bú )顺(shùn )时(shí )随(suí )俗(sú ),皆(jiē )此(cǐ )类(lèi )也(yě )。

拜(bài )宣(xuān )惠(huì )宜(yí )都(dōu )王(wáng )中(zhōng )录(lù )事(shì )参(cān )军(jūn ),带(dài )东(dōng )宫(gōng )学(xué )士(shì )。历(lì )仁(rén )威(wēi )淮(huái )南(nán )王(wáng )、平(píng )南(nán )建(jiàn )安(ān )王(wáng )二(èr )府(fǔ )咨(zī )议(yì )参(cān )军(jūn ),丁(dīng )内(nèi )忧(yōu )去(qù )职(zhí )。俄(é )起(qǐ )为(wéi )戎(róng )昭(zhāo )将(jiāng )军(jūn ),知(zhī )撰(zhuàn )梁(liáng )史(shǐ )事(shì ),固(gù )辞(cí )不(bú )免(miǎn )。后(hòu )主(zhǔ )纂(zuǎn )业(yè ),敕(chì )兼(jiān )东(dōng )宫(gōng )通(tōng )事(shì )舍(shě )人(rén ),将(jiāng )军(jūn )、知(zhī )撰(zhuàn )史(shǐ )如(rú )故(gù )。又(yòu )敕(chì )专(zhuān )知(zhī )优(yōu )册(cè )谥(shì )议(yì )等(děng )文(wén )笔(bǐ )。至(zhì )德(dé )元(yuán )年(nián ),除(chú )中(zhōng )书(shū )侍(shì )郎(láng ),转(zhuǎn )太(tài )子(zǐ )仆(pú ),馀(yú )并(bìng )如(rú )故(gù )。

初(chū ),梁(liáng )季(jì )沦(lún )没(méi ),父(fù )僧(sēng )垣(yuán )入(rù )于(yú )长(zhǎng )安(ān ),察(chá )蔬(shū )食(shí )布(bù )衣(yī ),不(bú )听(tīng )音(yīn )乐(lè ),至(zhì )是(shì )凶(xiōng )问(wèn )因(yīn )聘(pìn )使(shǐ )到(dào )江(jiāng )南(nán )。时(shí )察(chá )母(mǔ )韦(wéi )氏(shì )丧(sàng )制(zhì )适(shì )除(chú ),后(hòu )主(zhǔ )以(yǐ )察(chá )羸(léi )瘠(jí ),虑(lǜ )加(jiā )毁(huǐ )顿(dùn ),乃(nǎi )密(mì )遣(qiǎn )中(zhōng )书(shū )舍(shě )人(rén )司(sī )马(mǎ )申(shēn )就(jiù )宅(zhái )发(fā )哀(āi ),仍(réng )敕(chì )申(shēn )专(zhuān )加(jiā )譬(pì )抑(yì )。尔(ěr )后(hòu )又(yòu )遣(qiǎn )申(shēn )宣(xuān )旨(zhǐ )诫(jiè )喻(yù )曰(yuē ):“知(zhī )比(bǐ )哀(āi )毁(huǐ )过(guò )礼(lǐ ),甚(shèn )用(yòng )为(wéi )忧(yōu )。卿(qīng )迥(jiǒng )然(rán )一(yī )身(shēn ),宗(zōng )奠(diàn )是(shì )寄(jì ),毁(huǐ )而(ér )灭(miè )性(xìng ),圣(shèng )教(jiāo )所(suǒ )不(bú )许(xǔ )。宜(yí )微(wēi )自(zì )遣(qiǎn )割(gē ),以(yǐ )存(cún )礼(lǐ )制(zhì )。忧(yōu )怀(huái )既(jì )深(shēn ),故(gù )有(yǒu )此(cǐ )及(jí )。”

寻(xún )以(yǐ )忠(zhōng )毅(yì )将(jiāng )军(jūn )起(qǐ )兼(jiān )东(dōng )宫(gōng )通(tōng )事(shì )舍(shě )人(rén )。察(chá )志(zhì )在(zài )终(zhōng )丧(sàng ),频(pín )有(yǒu )陈(chén )让(ràng ),并(bìng )抑(yì )而(ér )不(bú )许(xǔ )。又(yòu )推(tuī )表(biǎo )其(qí )略(luè )曰(yuē ):“臣(chén )私(sī )门(mén )祸(huò ),并(bìng )罹(lí )殃(yāng )罚(fá ),偷(tōu )生(shēng )晷(guǐ )漏(lòu ),冀(jì )申(shēn )情(qíng )礼(lǐ ),而(ér )尪(wāng )疹(zhěn )相(xiàng )仍(réng ),苴(jū )緌(ruí )秽(huì )质(zhì ),非(fēi )复(fù )人(rén )流(liú ),将(jiāng )毕(bì )苫(shān )壤(rǎng )。岂(qǐ )期(qī )朝(cháo )恩(ēn )曲(qǔ )覃(tán ),被(bèi )之(zhī )缨(yīng )绂(fú ),寻(xún )斯(sī )宠(chǒng )服(fú ),弥(mí )见(jiàn )惭(cán )靦(miǎn )。且(qiě )宫(gōng )闼(tà )秘(mì )奥(ào ),趋(qū )奏(zòu )便(biàn )繁(fán ),宁(níng )可(kě )以(yǐ )兹(zī )荒(huāng )毁(huǐ )所(suǒ )宜(yí )叨(dāo )预(yù )。伏(fú )愿(yuàn )至(zhì )德(dé )孝(xiào )治(zhì ),矜(jīn )其(qí )理(lǐ )夺(duó ),使(shǐ )残(cán )魂(hún )喘(chuǎn )息(xī ),以(yǐ )遂(suí )馀(yú )生(shēng )。”诏(zhào )答(dá )曰(yuē ):“省(shěng )表(biǎo )具(jù )怀(huái )。卿(qīng )行(háng )业(yè )淳(chún )深(shēn ),声(shēng )誉(yù )素(sù )显(xiǎn ),理(lǐ )徇(xùn )情(qíng )礼(lǐ ),未(wèi )膺(yīng )刀(dāo )笔(bǐ )。但(dàn )参(cān )务(wù )承(chéng )华(huá ),良(liáng )所(suǒ )期(qī )寄(jì ),允(yǔn )兹(zī )抑(yì )夺(duó ),不(bú )得(dé )致(zhì )辞(cí )也(yě )。”俄(é )敕(chì )知(zhī )著(zhe )作(zuò )郎(láng )事(shì ),服(fú )阕(què ),除(chú )给(gěi )事(shì )黄(huáng )门(mén )侍(shì )郎(láng ),领(lǐng )著(zhe )作(zuò )。

察(chá )既(jì )累(lèi )居(jū )忧(yōu )服(fú ),兼(jiān )斋(zhāi )素(sù )日(rì )久(jiǔ ),自(zì )免(miǎn )忧(yōu )后(hòu ),因(yīn )加(jiā )气(qì )疾(jí )。后(hòu )主(zhǔ )尝(cháng )别(bié )召(zhào )见(jiàn ),见(jiàn )察(chá )柴(chái )瘠(jí )过(guò )甚(shèn ),为(wéi )之(zhī )动(dòng )容(róng ),乃(nǎi )谓(wèi )察(chá )曰(yuē ):“朝(cháo )廷(tíng )惜(xī )卿(qīng ),卿(qīng )宜(yí )自(zì )惜(xī ),即(jí )蔬(shū )菲(fēi )岁(suì )久(jiǔ ),可(kě )停(tíng )持(chí )长(zhǎng )斋(zhāi )。”又(yòu )遣(qiǎn )度(dù )支(zhī )尚(shàng )书(shū )王(wáng )瑗(yuàn )宣(xuān )旨(zhǐ ),重(zhòng )加(jiā )慰(wèi )喻(yù ),令(lìng )从(cóng )晚(wǎn )食(shí )。手(shǒu )敕(chì )曰(yuē ):“卿(qīng )羸(léi )瘠(jí )如(rú )此(cǐ ),斋(zhāi )菲(fēi )累(lèi )年(nián ),不(bú )宜(yí )一(yī )饭(fàn ),有(yǒu )乖(guāi )将(jiāng )摄(shè ),若(ruò )从(cóng )所(suǒ )示(shì ),甚(shèn )为(wéi )佳(jiā )也(yě )。”察(chá )虽(suī )奉(fèng )此(cǐ )敕(chì ),而(ér )犹(yóu )敦(dūn )宿(xiǔ )誓(shì )。

又(yòu )诏(zhào )授(shòu )秘(mì )书(shū )监(jiān ),领(lǐng )著(zhe )作(zuò )如(rú )故(gù ),乃(nǎi )累(lèi )进(jìn )让(ràng ),并(bìng )优(yōu )荅(dá )不(bú )许(xǔ )。察(chá )其(qí )秘(mì )书(shū )省(shěng )大(dà )加(jiā )删(shān )正(zhèng ),又(yòu )奏(zòu )撰(zhuàn )中(zhōng )书(shū )表(biǎo )集(jí )。拜(bài )散(sàn )骑(qí )常(cháng )侍(shì ),寻(xún )授(shòu )度(dù )支(zhī )尚(shàng )书(shū ),旬(xún )月(yuè )迁(qiān )吏(lì )部(bù )尚(shàng )书(shū ),领(lǐng )著(zhe )作(zuò )并(bìng )如(rú )故(gù )。察(chá )既(jì )博(bó )极(jí )坟(fén )素(sù ),尤(yóu )善(shàn )人(rén )物(wù ),至(zhì )于(yú )姓(xìng )氏(shì )所(suǒ )起(qǐ ),枝(zhī )叶(yè )所(suǒ )分(fèn ),官(guān )职(zhí )姻(yīn )娶(qǔ ),兴(xìng )衰(shuāi )高(gāo )下(xià ),举(jǔ )而(ér )论(lùn )之(zhī ),无(wú )所(suǒ )遗(yí )失(shī )。且(qiě )澄(chéng )鉴(jiàn )之(zhī )职(zhí ),时(shí )人(rén )久(jiǔ )以(yǐ )梓(zǐ )匠(jiàng )相(xiàng )许(xǔ ),及(jí )迁(qiān )选(xuǎn )部(bù ),雅(yǎ )允(yǔn )朝(cháo )望(wàng )。初(chū ),吏(lì )部(bù )尚(shàng )书(shū )蔡(cài )徵(zhēng )移(yí )中(zhōng )书(shū )令(lìng ),后(hòu )主(zhǔ )方(fāng )择(zé )其(qí )人(rén ),尚(shàng )书(shū )令(lìng )江(jiāng )总(zǒng )等(děng )咸(xián )共(gòng )荐(jiàn )察(chá ),敕(chì )答(dá )曰(yuē ):“姚(yáo )察(chá )非(fēi )唯(wéi )学(xué )艺(yì )优(yōu )博(bó ),亦(yì )是(shì )操(cāo )行(háng )清(qīng )修(xiū ),典(diǎn )选(xuǎn )难(nán )才(cái ),今(jīn )得(dé )之(zhī )矣(yǐ )。”乃(nǎi )神(shén )笔(bǐ )草(cǎo )诏(zhào ),读(dú )以(yǐ )示(shì )察(chá ),察(chá )辞(cí )让(ràng )甚(shèn )切(qiē )。

别(bié )日(rì )召(zhào )入(rù )论(lùn )选(xuǎn )事(shì ),察(chá )垂(chuí )涕(tì )拜(bài )请(qǐng )曰(yuē ):“臣(chén )东(dōng )皋(gāo )贱(jiàn )族(zú ),身(shēn )才(cái )庸(yōng )近(jìn ),情(qíng )忘(wàng )远(yuǎn )致(zhì ),念(niàn )绝(jué )修(xiū )途(tú )。顷(qǐng )来(lái )忝(tiǎn )窃(qiè ),久(jiǔ )知(zhī )逾(yú )分(fèn ),特(tè )以(yǐ )东(dōng )朝(cháo )攀(pān )奉(fèng ),恩(ēn )纪(jì )谬(miù )加(jiā )。今(jīn )日(rì )叨(dāo )滥(làn ),非(fēi )由(yóu )才(cái )举(jǔ ),纵(zòng )陛(bì )下(xià )特(tè )升(shēng )庸(yōng )薄(báo ),其(qí )如(rú )朝(cháo )序(xù )何(hé )?臣(chén )九(jiǔ )世(shì )祖(zǔ )信(xìn ),名(míng )高(gāo )往(wǎng )代(dài ),当(dāng )时(shí )才(cái )居(jū )选(xuǎn )部(bù ),自(zì )后(hòu )罕(hǎn )有(yǒu )继(jì )踪(zōng )。臣(chén )遭(zāo )逢(féng )成(chéng )擢(zhuó ),沐(mù )浴(yù )恩(ēn )造(zào ),累(lèi )致(zhì )非(fēi )据(jù ),每(měi )切(qiē )妨(fáng )贤(xián )。臣(chén )虽(suī )无(wú )识(shí ),颇(pō )知(zhī )审(shěn )己(jǐ ),言(yán )行(háng )所(suǒ )践(jiàn ),无(wú )期(qī )荣(róng )贵(guì ),岂(qǐ )意(yì )铨(quán )衡(héng )之(zhī )重(zhòng ),妄(wàng )委(wěi )非(fēi )才(cái )。且(qiě )皇(huáng )明(míng )御(yù )历(lì ),事(shì )高(gāo )昔(xī )代(dài ),羽(yǔ )仪(yí )世(shì )胄(zhòu ),帷(wéi )幄(wò )名(míng )臣(chén ),若(ruò )授(shòu )受(shòu )得(dé )宜(yí ),方(fāng )为(wéi )称(chēng )职(zhí )。臣(chén )夙(sù )陶(táo )教(jiāo )义(yì ),必(bì )知(zhī )不(bú )可(kě )。”后(hòu )主(zhǔ )曰(yuē ):“选(xuǎn )众(zhòng )之(zhī )举(jǔ ),佥(qiān )议(yì )所(suǒ )归(guī ),昔(xī )毛(máo )玠(jiè )雅(yǎ )量(liàng )清(qīng )恪(kè ),卢(lú )毓(yù )心(xīn )平(píng )体(tǐ )正(zhèng ),王(wáng )蕴(yùn )铨(quán )量(liàng )得(dé )地(dì ),山(shān )涛(tāo )举(jǔ )不(bú )失(shī )才(cái ),就(jiù )卿(qīng )而(ér )求(qiú ),必(bì )兼(jiān )此(cǐ )矣(yǐ )。且(qiě )我(wǒ )与(yǔ )卿(qīng )虽(suī )君(jūn )臣(chén )礼(lǐ )隔(gé ),情(qíng )分(fèn )殊(shū )常(cháng ),藻(zǎo )镜(jìng )人(rén )伦(lún ),良(liáng )所(suǒ )期(qī )寄(jì ),亦(yì )以(yǐ )无(wú )惭(cán )则(zé )悊(zhé )也(yě )。”

察(chá )自(zì )居(jū )显(xiǎn )要(yào ),甚(shèn )励(lì )清(qīng )洁(jié ),且(qiě )廪(lǐn )锡(xī )以(yǐ )外(wài ),一(yī )不(bú )交(jiāo )通(tōng )。尝(cháng )有(yǒu )私(sī )门(mén )生(shēng )不(bú )敢(gǎn )厚(hòu )饷(xiǎng ),止(zhǐ )送(sòng )南(nán )布(bù )一(yī )端(duān ),花(huā )綀(shū )一(yī )匹(pǐ )。察(chá )谓(wèi )之(zhī )曰(yuē ):“吾(wú )所(suǒ )衣(yī )著(zhe ),止(zhǐ )是(shì )麻(má )布(bù )蒲(pú )綀(shū ),此(cǐ )物(wù )于(yú )吾(wú )无(wú )用(yòng )。既(jì )欲(yù )相(xiàng )款(kuǎn )接(jiē ),幸(xìng )不(bú )烦(fán )尔(ěr )。”此(cǐ )人(rén )逊(xùn )请(qǐng ),犹(yóu )冀(jì )受(shòu )纳(nà ),察(chá )厉(lì )色(sè )驱(qū )出(chū ),因(yīn )此(cǐ )伏(fú )事(shì )者(zhě )莫(mò )敢(gǎn )馈(kuì )遗(yí )。

陈(chén )灭(miè ),入(rù )隋(suí ),开(kāi )皇(huáng )九(jiǔ )年(nián ),诏(zhào )授(shòu )秘(mì )书(shū )丞(chéng ),别(bié )敕(chì )成(chéng )梁(liáng )、陈(chén )二(èr )代(dài )史(shǐ )。又(yòu )敕(chì )于(yú )硃(zhū )华(huá )阁(gé )长(zhǎng )参(cān )。文(wén )帝(dì )知(zhī )察(chá )蔬(shū )菲(fēi ),别(bié )日(rì )乃(nǎi )独(dú )召(zhào )入(rù )内(nèi )殿(diàn ),赐(cì )果(guǒ )菜(cài ),乃(nǎi )指(zhǐ )察(chá )谓(wèi )朝(cháo )臣(chén )曰(yuē ):“闻(wén )姚(yáo )察(chá )学(xué )行(háng )当(dāng )今(jīn )无(wú )比(bǐ ),我(wǒ )平(píng )陈(chén )唯(wéi )得(dé )此(cǐ )一(yī )人(rén )。”十(shí )三(sān )年(nián ),袭(xí )封(fēng )北(běi )绛(jiàng )郡(jùn )公(gōng )。察(chá )往(wǎng )岁(suì )之(zhī )聘(pìn )周(zhōu )也(yě ),因(yīn )得(dé )与(yǔ )父(fù )僧(sēng )垣(yuán )相(xiàng )见(jiàn ),将(jiāng )别(bié )之(zhī )际(jì ),绝(jué )而(ér )复(fù )苏(sū ),至(zhì )是(shì )承(chéng )袭(xí ),愈(yù )更(gèng )悲(bēi )感(gǎn ),见(jiàn )者(zhě )莫(mò )不(bú )为(wéi )之(zhī )歔(xū )欷(xī )。

察(chá )幼(yòu )年(nián )尝(cháng )就(jiù )钟(zhōng )山(shān )明(míng )庆(qìng )寺(sì )尚(shàng )禅(chán )师(shī )受(shòu )菩(pú )萨(sà )戒(jiè ),及(jí )官(guān )陈(chén ),禄(lù )俸(fèng )皆(jiē )舍(shě )寺(sì )起(qǐ )造(zào ),并(bìng )追(zhuī )为(wéi )禅(chán )师(shī )树(shù )碑(bēi ),文(wén )甚(shèn )遒(qiú )丽(lì )。及(jí )是(shì ),遇(yù )见(jiàn )梁(liáng )国(guó )子(zǐ )祭(jì )酒(jiǔ )萧(xiāo )子(zǐ )云(yún )书(shū )此(cǐ )寺(sì )禅(chán )斋(zhāi )诗(shī ),览(lǎn )之(zhī )怆(chuàng )然(rán ),乃(nǎi )用(yòng )萧(xiāo )韵(yùn )述(shù )怀(huái )为(wéi )咏(yǒng ),词(cí )又(yòu )哀(āi )切(qiē ),法(fǎ )俗(sú )益(yì )以(yǐ )此(cǐ )称(chēng )之(zhī )。丁(dīng )后(hòu )母(mǔ )杜(dù )氏(shì )丧(sàng ),解(jiě )职(zhí )。在(zài )服(fú )制(zhì )之(zhī )中(zhōng ),有(yǒu )白(bái )鸠(jiū )巢(cháo )于(yú )户(hù )上(shàng )。

仁(rén )寿(shòu )二(èr )年(nián ),诏(zhào )曰(yuē ):“前(qián )秘(mì )书(shū )丞(chéng )北(běi )绛(jiàng )郡(jùn )开(kāi )国(guó )公(gōng )姚(yáo )察(chá ),强(qiáng )学(xué )待(dài )问(wèn ),博(bó )极(jí )群(qún )典(diǎn ),脩(yǒu )身(shēn )立(lì )德(dé ),白(bái )首(shǒu )不(bú )渝(yú ),虽(suī )在(zài )哀(āi )疚(jiù ),宜(yí )夺(duó )情(qíng )礼(lǐ ),可(kě )员(yuán )外(wài )散(sàn )骑(qí )常(cháng )侍(shì ),封(fēng )如(rú )故(gù )。”又(yòu )敕(chì )侍(shì )晋(jìn )王(wáng )昭(zhāo )读(dú )。炀(yáng )帝(dì )初(chū )在(zài )东(dōng )宫(gōng ),数(shù )被(bèi )召(zhào )见(jiàn ),访(fǎng )以(yǐ )文(wén )籍(jí )。即(jí )位(wèi )之(zhī )始(shǐ ),诏(zhào )授(shòu )太(tài )子(zǐ )内(nèi )舍(shě )人(rén ),馀(yú )并(bìng )如(rú )故(gù )。车(chē )驾(jià )巡(xún )幸(xìng ),恒(héng )侍(shì )从(cóng )焉(yān )。及(jí )改(gǎi )易(yì )衣(yī )冠(guàn ),删(shān )正(zhèng )朝(cháo )式(shì ),切(qiē )问(wèn )近(jìn )对(duì ),察(chá )一(yī )人(rén )而(ér )已(yǐ )。

年(nián )七(qī )十(shí )四(sì ),大(dà )业(yè )二(èr )年(nián ),终(zhōng )于(yú )东(dōng )都(dōu ),遗(yí )命(mìng )薄(báo )葬(zàng ),务(wù )从(cóng )率(lǜ )俭(jiǎn )。其(qí )略(luè )曰(yuē ):“吾(wú )家(jiā )世(shì )素(sù )士(shì ),自(zì )有(yǒu )常(cháng )法(fǎ )。吾(wú )意(yì )敛(liǎn )以(yǐ )法(fǎ )服(fú ),并(bìng )宜(yí )用(yòng )布(bù ),土(tǔ )周(zhōu )于(yú )身(shēn )。又(yòu )恐(kǒng )汝(rǔ )等(děng )不(bú )忍(rěn )行(háng )此(cǐ ),必(bì )不(bú )尔(ěr ),须(xū )松(sōng )板(bǎn )薄(báo )棺(guān ),才(cái )可(kě )周(zhōu )身(shēn ),土(tǔ )周(zhōu )于(yú )棺(guān )而(ér )已(yǐ )。葬(zàng )日(rì ),止(zhǐ )粗(cū )车(chē ),即(jí )送(sòng )厝(cuò )旧(jiù )茔(yíng )北(běi )。吾(wú )在(zài )梁(liáng )世(shì ),当(dāng )时(shí )年(nián )十(shí )四(sì ),就(jiù )钟(zhōng )山(shān )明(míng )庆(qìng )寺(sì )尚(shàng )禅(chán )师(shī )受(shòu )菩(pú )萨(sà )戒(jiè ),自(zì )尔(ěr )深(shēn )悟(wù )苦(kǔ )空(kōng ),颇(pō )知(zhī )回(huí )向(xiàng )矣(yǐ )。尝(cháng )得(dé )留(liú )连(lián )山(shān )寺(sì ),一(yī )去(qù )忘(wàng )归(guī )。及(jí )仕(shì )陈(chén )代(dài ),诸(zhū )名(míng )流(liú )遂(suí )许(xǔ )与(yǔ )声(shēng )价(jià ),兼(jiān )时(shí )主(zhǔ )恩(ēn )遇(yù ),宦(huàn )途(tú )遂(suí )至(zhì )通(tōng )显(xiǎn )。自(zì )入(rù )朝(cháo )来(lái ),又(yòu )蒙(méng )恩(ēn )渥(wò )。既(jì )牵(qiān )缠(chán )人(rén )世(shì ),素(sù )志(zhì )弗(fú )从(cóng )。且(qiě )吾(wú )习(xí )蔬(shū )菲(fēi )五(wǔ )十(shí )馀(yú )年(nián ),既(jì )历(lì )岁(suì )时(shí ),循(xún )而(ér )不(bú )失(shī )。瞑(míng )目(mù )之(zhī )后(hòu ),不(bú )须(xū )立(lì )灵(líng ),置(zhì )一(yī )小(xiǎo )床(chuáng ),每(měi )日(rì )设(shè )清(qīng )水(shuǐ ),六(liù )斋(zhāi )日(rì )设(shè )斋(zhāi )食(shí )果(guǒ )菜(cài ),任(rèn )家(jiā )有(yǒu )无(wú ),不(bú )须(xū )别(bié )经(jīng )营(yíng )也(yě )。”初(chū ),察(chá )愿(yuàn )读(dú )一(yī )藏(cáng )经(jīng ),并(bìng )已(yǐ )究(jiū )竟(jìng ),将(jiāng )终(zhōng ),曾(céng )无(wú )痛(tòng )恼(nǎo ),但(dàn )西(xī )向(xiàng )坐(zuò ),正(zhèng )念(niàn ),云(yún )“一(yī )切(qiē )空(kōng )寂(jì )”。其(qí )后(hòu )身(shēn )体(tǐ )柔(róu )软(ruǎn ),颜(yán )色(sè )如(rú )恒(héng )。两(liǎng )宫(gōng )悼(dào )惜(xī ),赗(fèng )赙(fù )甚(shèn )厚(hòu )。

察(chá )性(xìng )至(zhì )孝(xiào ),有(yǒu )人(rén )伦(lún )鉴(jiàn )识(shí )。冲(chōng )虚(xū )谦(qiān )逊(xùn ),不(bú )以(yǐ )所(suǒ )长(zhǎng )矜(jīn )人(rén )。终(zhōng )日(rì )恬(tián )静(jìng ),唯(wéi )以(yǐ )书(shū )记(jì )为(wéi )乐(lè ),于(yú )坟(fén )籍(jí )无(wú )所(suǒ )不(bú )睹(dǔ )。每(měi )有(yǒu )制(zhì )述(shù ),多(duō )用(yòng )新(xīn )奇(qí ),人(rén )所(suǒ )未(wèi )见(jiàn ),咸(xián )重(zhòng )富(fù )博(bó )。且(qiě )专(zhuān )志(zhì )著(zhe )书(shū ),白(bái )首(shǒu )不(bú )倦(juàn ),手(shǒu )自(zì )抄(chāo )撰(zhuàn ),无(wú )时(shí )蹔(zàn )辍(chuò )。尤(yóu )好(hǎo )研(yán )核(hé )古(gǔ )今(jīn ),諟(dì )正(zhèng )文(wén )字(zì ),精(jīng )采(cǎi )流(liú )赡(shàn ),虽(suī )老(lǎo )不(bú )衰(shuāi )。兼(jiān )谙(ān )识(shí )内(nèi )典(diǎn ),所(suǒ )撰(zhuàn )寺(sì )塔(tǎ )及(jí )众(zhòng )僧(sēng )文(wén )章(zhāng ),特(tè )为(wéi )绮(qǐ )密(mì ),在(zài )位(wèi )多(duō )所(suǒ )称(chēng )引(yǐn ),一(yī )善(shàn )可(kě )录(lù ),无(wú )不(bú )赏(shǎng )荐(jiàn )。若(ruò )非(fēi )分(fèn )相(xiàng )干(gàn ),咸(xián )以(yǐ )理(lǐ )遣(qiǎn )。尽(jìn )心(xīn )事(shì )上(shàng ),知(zhī )无(wú )不(bú )为(wéi )。侍(shì )奉(fèng )机(jī )密(mì ),未(wèi )尝(cháng )淹(yān )漏(lòu )。且(qiě )任(rèn )遇(yù )已(yǐ )隆(lóng ),衣(yī )冠(guàn )攸(yōu )属(shǔ ),深(shēn )怀(huái )退(tuì )静(jìng ),避(bì )于(yú )声(shēng )势(shì )。清(qīng )洁(jié )自(zì )处(chù ),赀(zī )产(chǎn )每(měi )虚(xū ),或(huò )有(yǒu )劝(quàn )营(yíng )生(shēng )计(jì ),笑(xiào )而(ér )不(bú )答(dá )。穆(mù )于(yú )亲(qīn )属(shǔ ),笃(dǔ )于(yú )旧(jiù )故(gù ),所(suǒ )得(dé )禄(lù )赐(cì ),咸(xián )充(chōng )周(zhōu )恤(xù )。

后(hòu )主(zhǔ )所(suǒ )制(zhì )文(wén )笔(bǐ ),卷(juàn )轴(zhóu )甚(shèn )多(duō ),乃(nǎi )别(bié )写(xiě )一(yī )本(běn )付(fù )察(chá ),有(yǒu )疑(yí )悉(xī )令(lìng )刊(kān )定(dìng ),察(chá )亦(yì )推(tuī )心(xīn )奉(fèng )上(shàng ),事(shì )在(zài )无(wú )隐(yǐn )。后(hòu )主(zhǔ )尝(cháng )从(cóng )容(róng )谓(wèi )朝(cháo )士(shì )曰(yuē ):“姚(yáo )察(chá )达(dá )学(xué )洽(qià )闻(wén ),手(shǒu )笔(bǐ )典(diǎn )裁(cái ),求(qiú )之(zhī )于(yú )古(gǔ ),犹(yóu )难(nán )辈(bèi )匹(pǐ ),在(zài )于(yú )今(jīn )世(shì ),足(zú )为(wéi )师(shī )范(fàn )。且(qiě )访(fǎng )对(duì )甚(shèn )详(xiáng )明(míng ),听(tīng )之(zhī )使(shǐ )人(rén )忘(wàng )倦(juàn )。”察(chá )每(měi )制(zhì )文(wén )笔(bǐ ),敕(chì )便(biàn )索(suǒ )本(běn ),上(shàng )曰(yuē ):“我(wǒ )于(yú )姚(yáo )察(chá )文(wén )章(zhāng ),非(fēi )唯(wéi )玩(wán )味(wèi )无(wú )已(yǐ ),故(gù )是(shì )一(yī )宗(zōng )匠(jiàng )。”

徐(xú )陵(líng )名(míng )高(gāo )一(yī )代(dài ),每(měi )见(jiàn )察(chá )制(zhì )述(shù ),尤(yóu )所(suǒ )推(tuī )重(zhòng )。尝(cháng )谓(wèi )子(zǐ )俭(jiǎn )曰(yuē ):“姚(yáo )学(xué )士(shì )德(dé )学(xué )无(wú )前(qián ),汝(rǔ )可(kě )师(shī )之(zhī )也(yě )。”尚(shàng )书(shū )令(lìng )江(jiāng )总(zǒng )与(yǔ )察(chá )尤(yóu )笃(dǔ )厚(hòu )善(shàn ),每(měi )有(yǒu )制(zhì )作(zuò ),必(bì )先(xiān )以(yǐ )简(jiǎn )察(chá ),然(rán )后(hòu )施(shī )用(yòng )。总(zǒng )为(wéi )詹(zhān )事(shì )时(shí ),尝(cháng )制(zhì )登(dēng )宫(gōng )城(chéng )五(wǔ )百(bǎi )字(zì )诗(shī ),当(dāng )时(shí )副(fù )君(jūn )及(jí )徐(xú )陵(líng )以(yǐ )下(xià )诸(zhū )名(míng )贤(xián )并(bìng )同(tóng )此(cǐ )作(zuò )。徐(xú )公(gōng )后(hòu )谓(wèi )江(jiāng )曰(yuē ):“我(wǒ )所(suǒ )和(hé )弟(dì )五(wǔ )十(shí )韵(yùn ),寄(jì )弟(dì )集(jí )内(nèi )。”及(jí )江(jiāng )编(biān )次(cì )文(wén )章(zhāng ),无(wú )复(fù )察(chá )所(suǒ )和(hé )本(běn ),述(shù )徐(xú )此(cǐ )意(yì ),谓(wèi )察(chá )曰(yuē ):“高(gāo )才(cái )硕(shuò )学(xué ),庶(shù )光(guāng )拙(zhuō )文(wén ),今(jīn )须(xū )公(gōng )所(suǒ )和(hé )五(wǔ )百(bǎi )字(zì ),用(yòng )偶(ǒu )徐(xú )侯(hóu )章(zhāng )也(yě )。”察(chá )谦(qiān )逊(xùn )未(wèi )付(fù ),江(jiāng )曰(yuē ):“若(ruò )不(bú )得(dé )公(gōng )此(cǐ )制(zhì ),仆(pú )诗(shī )亦(yì )须(xū )弃(qì )本(běn ),复(fù )乖(guāi )徐(xú )公(gōng )所(suǒ )寄(jì ),岂(qǐ )得(dé )见(jiàn )令(lìng )两(liǎng )失(shī )。”察(chá )不(bú )获(huò )已(yǐ ),乃(nǎi )写(xiě )本(běn )付(fù )之(zhī )。为(wéi )通(tōng )人(rén )推(tuī )挹(yì ),例(lì )皆(jiē )如(rú )此(cǐ )。

所(suǒ )著(zhe )《汉(hàn )书(shū )训(xùn )纂(zuǎn )》三(sān )十(shí )卷(juàn ),《说(shuō )林(lín )》十(shí )卷(juàn ),《四(sì )聘(pìn )》、《玉(yù )玺(xǐ )》、《建(jiàn )康(kāng )三(sān )钟(zhōng )》等(děng )记(jì )各(gè )一(yī )卷(juàn ),悉(xī )穷(qióng )该(gāi )博(bó ),并(bìng )《文(wén )集(jí )》二(èr )十(shí )卷(juàn ),并(bìng )行(háng )于(yú )世(shì )。察(chá )所(suǒ )撰(zhuàn )梁(liáng )、陈(chén )史(shǐ )虽(suī )未(wèi )毕(bì )功(gōng ),隋(suí )文(wén )帝(dì )开(kāi )皇(huáng )之(zhī )时(shí ),遣(qiǎn )内(nèi )史(shǐ )舍(shě )人(rén )虞(yú )世(shì )基(jī )索(suǒ )本(běn ),且(qiě )进(jìn )上(shàng ),今(jīn )在(zài )内(nèi )殿(diàn )。梁(liáng )、陈(chén )二(èr )史(shǐ )本(běn )多(duō )是(shì )察(chá )之(zhī )所(suǒ )撰(zhuàn ),其(qí )中(zhōng )序(xù )论(lùn )及(jí )纪(jì )、传(chuán )有(yǒu )所(suǒ )阙(què )者(zhě ),临(lín )亡(wáng )之(zhī )时(shí ),仍(réng )以(yǐ )体(tǐ )例(lì )诫(jiè )约(yuē )子(zǐ )思(sī )廉(lián ),博(bó )访(fǎng )撰(zhuàn )续(xù ),思(sī )廉(lián )泣(qì )涕(tì )奉(fèng )行(háng )。思(sī )廉(lián )在(zài )陈(chén )为(wéi )衡(héng )阳(yáng )王(wáng )府(fǔ )法(fǎ )曹(cáo )参(cān )军(jūn ),转(zhuǎn )会(huì )稽(jī )王(wáng )主(zhǔ )簿(bù )。入(rù )隋(suí ),补(bǔ )驻(zhù )王(wáng )府(fǔ )行(háng )参(cān )军(jūn ),掌(zhǎng )记(jì )室(shì ),寻(xún )除(chú )河(hé )间(jiān )郡(jùn )司(sī )法(fǎ )。大(dà )业(yè )初(chū ),内(nèi )史(shǐ )侍(shì )郎(láng )虞(yú )世(shì )基(jī )奏(zòu )思(sī )廉(lián )踵(zhǒng )成(chéng )梁(liáng )、陈(chén )二(èr )代(dài )史(shǐ ),自(zì )尔(ěr )以(yǐ )来(lái ),稍(shāo )就(jiù )补(bǔ )续(xù )。

阅读:20906

打赏捐助〔Donate〕>>>

《姚察》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库