淮阴侯列传【登录】

《史记》 > 七十列传 > 《淮阴侯列传》 > 拼音版

淮(huái )阴(yīn )侯(hóu )韩(hán )信(xìn )者(zhě ),淮(huái )阴(yīn )人(rén )也(yě )。始(shǐ )为(wéi )布(bù )衣(yī )时(shí ),贫(pín ),无(wú )行(háng ),不(bú )得(dé )推(tuī )择(zé )为(wéi )吏(lì );又(yòu )不(bú )能(néng )治(zhì )生(shēng )商(shāng )贾(jiǎ )。常(cháng )从(cóng )人(rén )寄(jì )食(shí )饮(yǐn ),人(rén )多(duō )厌(yàn )之(zhī )者(zhě )。常(cháng )数(shù )从(cóng )其(qí )下(xià )乡(xiāng )南(nán )昌(chāng )亭(tíng )长(zhǎng )寄(jì )食(shí ),数(shù )月(yuè ),亭(tíng )长(zhǎng )妻(qī )患(huàn )之(zhī ),乃(nǎi )晨(chén )炊(chuī )蓐(rù )食(shí )。食(shí )时(shí )信(xìn )往(wǎng ),不(bú )为(wéi )具(jù )食(shí )。信(xìn )亦(yì )知(zhī )其(qí )意(yì ),怒(nù ),竟(jìng )绝(jué )去(qù )。

信(xìn )钓(diào )于(yú )城(chéng )下(xià ),诸(zhū )母(mǔ )漂(piāo ),有(yǒu )一(yī )母(mǔ )见(jiàn )信(xìn )饥(jī ),饭(fàn )信(xìn ),竟(jìng )漂(piāo )数(shù )十(shí )日(rì )。信(xìn )喜(xǐ ),谓(wèi )漂(piāo )母(mǔ )曰(yuē ):“吾(wú )必(bì )有(yǒu )以(yǐ )重(zhòng )报(bào )母(mǔ )。”母(mǔ )怒(nù )曰(yuē ):“大(dà )丈(zhàng )夫(fū )不(bú )能(néng )自(zì )食(shí ),吾(wú )哀(āi )王(wáng )孙(sūn )而(ér )进(jìn )食(shí ),岂(qǐ )望(wàng )报(bào )乎(hū )!”

淮(huái )阴(yīn )屠(tú )中(zhōng )少(shǎo )年(nián )有(yǒu )侮(wǔ )信(xìn )者(zhě ),曰(yuē ):“若(ruò )虽(suī )长(zhǎng )大(dà ),好(hǎo )带(dài )刀(dāo )剑(jiàn ),中(zhōng )情(qíng )怯(qiè )耳(ěr )。”众(zhòng )辱(rǔ )之(zhī )曰(yuē ):“信(xìn )能(néng )死(sǐ ),刺(cì )我(wǒ );不(bú )能(néng )死(sǐ ),出(chū )我(wǒ )袴(kù )下(xià )。”於(yú )是(shì )信(xìn )孰(shú )视(shì )之(zhī ),俛(miǎn )出(chū )袴(kù )下(xià ),蒲(pú )伏(fú )。一(yī )市(shì )人(rén )皆(jiē )笑(xiào )信(xìn ),以(yǐ )为(wéi )怯(qiè )。

及(jí )项(xiàng )梁(liáng )渡(dù )淮(huái ),信(xìn )杖(zhàng )剑(jiàn )从(cóng )之(zhī ),居(jū )戏(xì )下(xià ),无(wú )所(suǒ )知(zhī )名(míng )。项(xiàng )梁(liáng )败(bài ),又(yòu )属(shǔ )项(xiàng )羽(yǔ ),羽(yǔ )以(yǐ )为(wéi )郎(láng )中(zhōng )。数(shù )以(yǐ )策(cè )干(gàn )项(xiàng )羽(yǔ ),羽(yǔ )不(bú )用(yòng )。汉(hàn )王(wáng )之(zhī )入(rù )蜀(shǔ ),信(xìn )亡(wáng )楚(chǔ )归(guī )汉(hàn ),未(wèi )得(dé )知(zhī )名(míng ),为(wéi )连(lián )敖(áo )。坐(zuò )法(fǎ )当(dāng )斩(zhǎn ),其(qí )辈(bèi )十(shí )三(sān )人(rén )皆(jiē )已(yǐ )斩(zhǎn ),次(cì )至(zhì )信(xìn ),信(xìn )乃(nǎi )仰(yǎng )视(shì ),适(shì )见(jiàn )滕(téng )公(gōng ),曰(yuē ):“上(shàng )不(bú )欲(yù )就(jiù )天(tiān )下(xià )乎(hū )?何(hé )为(wéi )斩(zhǎn )壮(zhuàng )士(shì )!”滕(téng )公(gōng )奇(qí )其(qí )言(yán ),壮(zhuàng )其(qí )貌(mào ),释(shì )而(ér )不(bú )斩(zhǎn )。与(yǔ )语(yǔ ),大(dà )说(shuō )之(zhī )。言(yán )於(yú )上(shàng ),上(shàng )拜(bài )以(yǐ )为(wéi )治(zhì )粟(sù )都(dōu )尉(wèi ),上(shàng )未(wèi )之(zhī )奇(qí )也(yě )。信(xìn )数(shù )与(yǔ )萧(xiāo )何(hé )语(yǔ ),何(hé )奇(qí )之(zhī )。至(zhì )南(nán )郑(zhèng ),诸(zhū )将(jiāng )行(háng )道(dào )亡(wáng )者(zhě )数(shù )十(shí )人(rén )。信(xìn )度(dù )何(hé )等(děng )已(yǐ )数(shù )言(yán )上(shàng ),上(shàng )不(bú )我(wǒ )用(yòng ),即(jí )亡(wáng )。何(hé )闻(wén )信(xìn )亡(wáng ),不(bú )及(jí )以(yǐ )闻(wén ),自(zì )追(zhuī )之(zhī )。人(rén )有(yǒu )言(yán )上(shàng )曰(yuē ):“丞(chéng )相(xiàng )何(hé )亡(wáng )。”上(shàng )大(dà )怒(nù ),如(rú )失(shī )左(zuǒ )右(yòu )手(shǒu )。居(jū )一(yī )二(èr )日(rì ),何(hé )来(lái )谒(yè )上(shàng ),上(shàng )且(qiě )怒(nù )且(qiě )喜(xǐ ),骂(mà )何(hé )曰(yuē ):“若(ruò )亡(wáng ),何(hé )也(yě )?”何(hé )曰(yuē ):“臣(chén )不(bú )敢(gǎn )亡(wáng )也(yě ),臣(chén )追(zhuī )亡(wáng )者(zhě )。”上(shàng )曰(yuē ):“若(ruò )所(suǒ )追(zhuī )者(zhě )谁(shuí )?”何(hé )曰(yuē ):“韩(hán )信(xìn )也(yě )。”上(shàng )复(fù )骂(mà )曰(yuē ):“诸(zhū )将(jiāng )亡(wáng )者(zhě )以(yǐ )十(shí )数(shù ),公(gōng )无(wú )所(suǒ )追(zhuī );追(zhuī )信(xìn ),诈(zhà )也(yě )。”何(hé )曰(yuē ):“诸(zhū )将(jiāng )易(yì )得(dé )耳(ěr )。至(zhì )如(rú )信(xìn )者(zhě ),国(guó )士(shì )无(wú )双(shuāng )。王(wáng )必(bì )欲(yù )长(zhǎng )王(wáng )汉(hàn )中(zhōng ),无(wú )所(suǒ )事(shì )信(xìn );必(bì )欲(yù )争(zhēng )天(tiān )下(xià ),非(fēi )信(xìn )无(wú )所(suǒ )与(yǔ )计(jì )事(shì )者(zhě )。顾(gù )王(wáng )策(cè )安(ān )所(suǒ )决(jué )耳(ěr )。”王(wáng )曰(yuē ):“吾(wú )亦(yì )欲(yù )东(dōng )耳(ěr ),安(ān )能(néng )郁(yù )郁(yù )久(jiǔ )居(jū )此(cǐ )乎(hū )?”何(hé )曰(yuē ):“王(wáng )计(jì )必(bì )欲(yù )东(dōng ),能(néng )用(yòng )信(xìn ),信(xìn )即(jí )留(liú );不(bú )能(néng )用(yòng ),信(xìn )终(zhōng )亡(wáng )耳(ěr )。”王(wáng )曰(yuē ):“吾(wú )为(wéi )公(gōng )以(yǐ )为(wéi )将(jiāng )。”何(hé )曰(yuē ):“虽(suī )为(wéi )将(jiāng ),信(xìn )必(bì )不(bú )留(liú )。”王(wáng )曰(yuē ):“以(yǐ )为(wéi )大(dà )将(jiāng )。”何(hé )曰(yuē ):“幸(xìng )甚(shèn )。”於(yú )是(shì )王(wáng )欲(yù )召(zhào )信(xìn )拜(bài )之(zhī )。何(hé )曰(yuē ):“王(wáng )素(sù )慢(màn ),无(wú )礼(lǐ ),今(jīn )拜(bài )大(dà )将(jiāng )如(rú )呼(hū )小(xiǎo )兒(ér )耳(ěr ),此(cǐ )乃(nǎi )信(xìn )所(suǒ )以(yǐ )去(qù )也(yě )。王(wáng )必(bì )欲(yù )拜(bài )之(zhī ),择(zé )良(liáng )日(rì ),斋(zhāi )戒(jiè ),设(shè )坛(tán )场(chǎng ),具(jù )礼(lǐ ),乃(nǎi )可(kě )耳(ěr )。”王(wáng )许(xǔ )之(zhī )。诸(zhū )将(jiāng )皆(jiē )喜(xǐ ),人(rén )人(rén )各(gè )自(zì )以(yǐ )为(wéi )得(dé )大(dà )将(jiāng )。至(zhì )拜(bài )大(dà )将(jiāng ),乃(nǎi )韩(hán )信(xìn )也(yě ),一(yī )军(jūn )皆(jiē )惊(jīng )。

信(xìn )拜(bài )礼(lǐ )毕(bì ),上(shàng )坐(zuò )。王(wáng )曰(yuē ):“丞(chéng )相(xiàng )数(shù )言(yán )将(jiāng )军(jūn ),将(jiāng )军(jūn )何(hé )以(yǐ )教(jiāo )寡(guǎ )人(rén )计(jì )策(cè )?”信(xìn )谢(xiè ),因(yīn )问(wèn )王(wáng )曰(yuē ):“今(jīn )东(dōng )乡(xiāng )争(zhēng )权(quán )天(tiān )下(xià ),岂(qǐ )非(fēi )项(xiàng )王(wáng )邪(xié )?”汉(hàn )王(wáng )曰(yuē ):“然(rán )。”曰(yuē ):“大(dà )王(wáng )自(zì )料(liào )勇(yǒng )悍(hàn )仁(rén )彊(jiāng )孰(shú )与(yǔ )项(xiàng )王(wáng )?”汉(hàn )王(wáng )默(mò )然(rán )良(liáng )久(jiǔ ),曰(yuē ):“不(bú )如(rú )也(yě )。”信(xìn )再(zài )拜(bài )贺(hè )曰(yuē ):“惟(wéi )信(xìn )亦(yì )为(wéi )大(dà )王(wáng )不(bú )如(rú )也(yě )。然(rán )臣(chén )尝(cháng )事(shì )之(zhī ),请(qǐng )言(yán )项(xiàng )王(wáng )之(zhī )为(wéi )人(rén )也(yě )。项(xiàng )王(wáng )喑(yīn )噁(wù )叱(chì )咤(zhà ),千(qiān )人(rén )皆(jiē )废(fèi ),然(rán )不(bú )能(néng )任(rèn )属(shǔ )贤(xián )将(jiāng ),此(cǐ )特(tè )匹(pǐ )夫(fū )之(zhī )勇(yǒng )耳(ěr )。项(xiàng )王(wáng )见(jiàn )人(rén ),恭(gōng )敬(jìng )慈(cí )爱(ài ),言(yán )语(yǔ )呕(ǒu )呕(ǒu ),人(rén )有(yǒu )疾(jí )病(bìng ),涕(tì )泣(qì )分(fèn )食(shí )饮(yǐn );至(zhì )使(shǐ )人(rén )有(yǒu )功(gōng )当(dāng )封(fēng )爵(jué )者(zhě ),印(yìn )刓(wán )敝(bì ),忍(rěn )不(bú )能(néng )予(yǔ )。此(cǐ )所(suǒ )谓(wèi )妇(fù )人(rén )之(zhī )仁(rén )也(yě )。项(xiàng )王(wáng )虽(suī )霸(bà )天(tiān )下(xià )而(ér )臣(chén )诸(zhū )侯(hóu ),不(bú )居(jū )关(guān )中(zhōng )而(ér )都(dōu )彭(péng )城(chéng )。有(yǒu )背(bèi )义(yì )帝(dì )之(zhī )约(yuē )而(ér )以(yǐ )亲(qīn )爱(ài )王(wáng ),诸(zhū )侯(hóu )不(bú )平(píng )。诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )见(jiàn )项(xiàng )王(wáng )迁(qiān )逐(zhú )义(yì )帝(dì ),置(zhì )江(jiāng )南(nán ),亦(yì )皆(jiē )归(guī )逐(zhú )其(qí )主(zhǔ )而(ér )自(zì )王(wáng )善(shàn )地(dì )。项(xiàng )王(wáng )所(suǒ )过(guò ),无(wú )不(bú )残(cán )灭(miè )者(zhě ),天(tiān )下(xià )多(duō )怨(yuàn ),百(bǎi )姓(xìng )不(bú )亲(qīn )附(fù ),特(tè )劫(jié )於(yú )威(wēi ),彊(jiāng )耳(ěr )。名(míng )虽(suī )为(wéi )霸(bà ),实(shí )失(shī )天(tiān )下(xià )心(xīn )。故(gù )曰(yuē )其(qí )彊(jiāng )易(yì )弱(ruò )。今(jīn )大(dà )王(wáng )诚(chéng )能(néng )反(fǎn )其(qí )道(dào ):任(rèn )天(tiān )下(xià )武(wǔ )勇(yǒng ),何(hé )所(suǒ )不(bú )诛(zhū )!以(yǐ )天(tiān )下(xià )城(chéng )邑(yì )封(fēng )功(gōng )臣(chén ),何(hé )所(suǒ )不(bú )服(fú )!以(yǐ )义(yì )兵(bīng )从(cóng )思(sī )东(dōng )归(guī )之(zhī )士(shì ),何(hé )所(suǒ )不(bú )散(sàn )!且(qiě )三(sān )秦(qín )王(wáng )为(wéi )秦(qín )将(jiāng ),将(jiāng )秦(qín )子(zǐ )弟(dì )数(shù )岁(suì )矣(yǐ ),所(suǒ )杀(shā )亡(wáng )不(bú )可(kě )胜(shèng )计(jì ),又(yòu )欺(qī )其(qí )众(zhòng )降(jiàng )诸(zhū )侯(hóu )。至(zhì )新(xīn )安(ān ),项(xiàng )王(wáng )诈(zhà )阬(gāng )秦(qín )降(jiàng )卒(zú )二(èr )十(shí )余(yú )万(wàn ),唯(wéi )独(dú )邯(hán )、欣(xīn )、翳(yì )得(dé )脱(tuō ),秦(qín )父(fù )兄(xiōng )怨(yuàn )此(cǐ )三(sān )人(rén ),痛(tòng )入(rù )骨(gǔ )髓(suǐ )。今(jīn )楚(chǔ )彊(jiāng )以(yǐ )威(wēi )王(wáng )此(cǐ )三(sān )人(rén ),秦(qín )民(mín )莫(mò )爱(ài )也(yě )。大(dà )王(wáng )之(zhī )入(rù )武(wǔ )关(guān ),秋(qiū )豪(háo )无(wú )所(suǒ )害(hài ),除(chú )秦(qín )苛(kē )法(fǎ ),与(yǔ )秦(qín )民(mín )约(yuē ),法(fǎ )三(sān )章(zhāng )耳(ěr )。秦(qín )民(mín )无(wú )不(bú )欲(yù )得(dé )大(dà )王(wáng )王(wáng )秦(qín )者(zhě )。於(yú )诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )约(yuē ),大(dà )王(wáng )当(dāng )王(wáng )关(guān )中(zhōng ),关(guān )中(zhōng )民(mín )咸(xián )知(zhī )之(zhī )。大(dà )王(wáng )失(shī )职(zhí )入(rù )汉(hàn )中(zhōng ),秦(qín )民(mín )无(wú )不(bú )恨(hèn )者(zhě )。今(jīn )大(dà )王(wáng )举(jǔ )而(ér )东(dōng ),三(sān )秦(qín )可(kě )传(chuán )檄(xí )而(ér )定(dìng )也(yě )。”於(yú )是(shì )汉(hàn )王(wáng )大(dà )喜(xǐ ),自(zì )以(yǐ )为(wéi )得(dé )信(xìn )晚(wǎn )。遂(suí )听(tīng )信(xìn )计(jì ),部(bù )署(shǔ )诸(zhū )将(jiāng )所(suǒ )击(jī )。

八(bā )月(yuè ),汉(hàn )王(wáng )举(jǔ )兵(bīng )东(dōng )出(chū )陈(chén )仓(cāng ),定(dìng )三(sān )秦(qín )。汉(hàn )二(èr )年(nián ),出(chū )关(guān ),收(shōu )魏(wèi )、河(hé )南(nán ),韩(hán )、殷(yīn )王(wáng )皆(jiē )降(jiàng )。合(hé )齐(qí )赵(zhào )共(gòng )击(jī )楚(chǔ )。四(sì )月(yuè ),至(zhì )彭(péng )城(chéng ),汉(hàn )兵(bīng )败(bài )散(sàn )而(ér )还(hái )。信(xìn )复(fù )收(shōu )兵(bīng )与(yǔ )汉(hàn )王(wáng )会(huì )荥(yíng )阳(yáng ),复(fù )击(jī )破(pò )楚(chǔ )京(jīng )、索(suǒ )之(zhī )间(jiān ),以(yǐ )故(gù ),楚(chǔ )兵(bīng )卒(zú )不(bú )能(néng )西(xī )。

汉(hàn )之(zhī )败(bài )卻(què )彭(péng )城(chéng ),塞(sāi )王(wáng )欣(xīn )、翟(zhái )王(wáng )翳(yì )亡(wáng )汉(hàn )降(jiàng )楚(chǔ ),齐(qí )、赵(zhào )亦(yì )反(fǎn )汉(hàn )与(yǔ )楚(chǔ )和(hé )。六(liù )月(yuè ),魏(wèi )王(wáng )豹(bào )谒(yè )归(guī )视(shì )亲(qīn )疾(jí ),至(zhì )国(guó ),即(jí )绝(jué )河(hé )关(guān )反(fǎn )汉(hàn ),与(yǔ )楚(chǔ )约(yuē )和(hé )。汉(hàn )王(wáng )使(shǐ )郦(lì )生(shēng )说(shuō )豹(bào ),不(bú )下(xià )。其(qí )八(bā )月(yuè ),以(yǐ )信(xìn )为(wéi )左(zuǒ )丞(chéng )相(xiàng ),击(jī )魏(wèi )。魏(wèi )王(wáng )盛(shèng )兵(bīng )蒲(pú )坂(bǎn ),塞(sāi )临(lín )晋(jìn ),信(xìn )乃(nǎi )益(yì )为(wéi )疑(yí )兵(bīng ),陈(chén )船(chuán )欲(yù )度(dù )临(lín )晋(jìn ),而(ér )伏(fú )兵(bīng )从(cóng )夏(xià )阳(yáng )以(yǐ )木(mù )罂(yīng )鲊(zhǎ )渡(dù )军(jūn ),袭(xí )安(ān )邑(yì )。魏(wèi )王(wáng )豹(bào )惊(jīng ),引(yǐn )兵(bīng )迎(yíng )信(xìn ),信(xìn )遂(suí )虏(lǔ )豹(bào ),定(dìng )魏(wèi )为(wéi )河(hé )东(dōng )郡(jùn )。汉(hàn )王(wáng )遣(qiǎn )张(zhāng )耳(ěr )与(yǔ )信(xìn )俱(jù ),引(yǐn )兵(bīng )东(dōng ),北(běi )击(jī )赵(zhào )、代(dài )。後(hòu )九(jiǔ )月(yuè ),破(pò )代(dài )兵(bīng ),禽(qín )夏(xià )说(shuō )阏(è )与(yǔ )。信(xìn )之(zhī )下(xià )魏(wèi )破(pò )代(dài ),汉(hàn )辄(zhé )使(shǐ )人(rén )收(shōu )其(qí )精(jīng )兵(bīng ),诣(yì )荥(yíng )阳(yáng )以(yǐ )距(jù )楚(chǔ )。

信(xìn )与(yǔ )张(zhāng )耳(ěr )以(yǐ )兵(bīng )数(shù )万(wàn ),欲(yù )东(dōng )下(xià )井(jǐng )陉(xíng )击(jī )赵(zhào )。赵(zhào )王(wáng )、成(chéng )安(ān )君(jūn )陈(chén )馀(yú )闻(wén )汉(hàn )且(qiě )袭(xí )之(zhī )也(yě ),聚(jù )兵(bīng )井(jǐng )陉(xíng )口(kǒu ),号(hào )称(chēng )二(èr )十(shí )万(wàn )。广(guǎng )武(wǔ )君(jūn )李(lǐ )左(zuǒ )车(chē )说(shuō )成(chéng )安(ān )君(jūn )曰(yuē ):“闻(wén )汉(hàn )将(jiāng )韩(hán )信(xìn )涉(shè )西(xī )河(hé ),虏(lǔ )魏(wèi )王(wáng ),禽(qín )夏(xià )说(shuō ),新(xīn )喋(dié )血(xuè )阏(è )与(yǔ ),今(jīn )乃(nǎi )辅(fǔ )以(yǐ )张(zhāng )耳(ěr ),议(yì )欲(yù )下(xià )赵(zhào ),此(cǐ )乘(chéng )胜(shèng )而(ér )去(qù )国(guó )远(yuǎn )斗(dòu ),其(qí )锋(fēng )不(bú )可(kě )当(dāng )。臣(chén )闻(wén )‘千(qiān )里(lǐ )餽(kuì )粮(liáng ),士(shì )有(yǒu )饥(jī )色(sè ),樵(qiáo )苏(sū )後(hòu )爨(cuàn ),师(shī )不(bú )宿(xiǔ )饱(bǎo )’。今(jīn )井(jǐng )陉(xíng )之(zhī )道(dào ),车(chē )不(bú )得(dé )方(fāng )轨(guǐ ),骑(qí )不(bú )得(dé )成(chéng )列(liè ),行(háng )数(shù )百(bǎi )里(lǐ ),其(qí )势(shì )粮(liáng )食(shí )必(bì )在(zài )其(qí )後(hòu )。愿(yuàn )足(zú )下(xià )假(jiǎ )臣(chén )奇(qí )兵(bīng )三(sān )万(wàn )人(rén ),从(cóng )间(jiān )道(dào )绝(jué )其(qí )辎(zī )重(zhòng );足(zú )下(xià )深(shēn )沟(gōu )高(gāo )垒(lěi ),坚(jiān )营(yíng )勿(wù )与(yǔ )战(zhàn )。彼(bǐ )前(qián )不(bú )得(dé )斗(dòu ),退(tuì )不(bú )得(dé )还(hái ),吾(wú )奇(qí )兵(bīng )绝(jué )其(qí )後(hòu ),使(shǐ )野(yě )无(wú )所(suǒ )掠(luě ),不(bú )至(zhì )十(shí )日(rì ),而(ér )两(liǎng )将(jiāng )之(zhī )头(tóu )可(kě )致(zhì )於(yú )戏(xì )下(xià )。愿(yuàn )君(jūn )留(liú )意(yì )臣(chén )之(zhī )计(jì )。否(fǒu ),必(bì )为(wéi )二(èr )子(zǐ )所(suǒ )禽(qín )矣(yǐ )。”成(chéng )安(ān )君(jūn ),儒(rú )者(zhě )也(yě ),常(cháng )称(chēng )“义(yì )兵(bīng )不(bú )用(yòng )诈(zhà )谋(móu )奇(qí )计(jì )”,曰(yuē ):“吾(wú )闻(wén )兵(bīng )法(fǎ )‘十(shí )则(zé )围(wéi )之(zhī ),倍(bèi )则(zé )战(zhàn )’,今(jīn )韩(hán )信(xìn )兵(bīng )号(hào )数(shù )万(wàn ),其(qí )实(shí )不(bú )过(guò )数(shù )千(qiān ),能(néng )千(qiān )里(lǐ )而(ér )袭(xí )我(wǒ ),亦(yì )已(yǐ )罢(bà )极(jí )。今(jīn )如(rú )此(cǐ )避(bì )而(ér )不(bú )击(jī ),後(hòu )有(yǒu )大(dà )者(zhě ),何(hé )以(yǐ )加(jiā )之(zhī )!则(zé )诸(zhū )侯(hóu )谓(wèi )吾(wú )怯(qiè ),而(ér )轻(qīng )来(lái )伐(fá )我(wǒ )。”不(bú )听(tīng )广(guǎng )武(wǔ )君(jūn )策(cè )。广(guǎng )武(wǔ )君(jūn )策(cè )不(bú )用(yòng )。韩(hán )信(xìn )使(shǐ )人(rén )间(jiān )视(shì ),知(zhī )其(qí )不(bú )用(yòng ),还(hái )报(bào ),则(zé )大(dà )喜(xǐ ),乃(nǎi )敢(gǎn )引(yǐn )兵(bīng )遂(suí )下(xià )。未(wèi )至(zhì )井(jǐng )陉(xíng )口(kǒu )三(sān )十(shí )里(lǐ ),止(zhǐ )舍(shě )。夜(yè )半(bàn )传(chuán )发(fā )。选(xuǎn )轻(qīng )骑(qí )二(èr )千(qiān )人(rén ),人(rén )持(chí )一(yī )赤(chì )帜(zhì ),从(cóng )间(jiān )道(dào )萆(bì )山(shān )而(ér )望(wàng )赵(zhào )军(jūn ),诫(jiè )曰(yuē ):“赵(zhào )见(jiàn )我(wǒ )走(zǒu ),必(bì )空(kōng )壁(bì )逐(zhú )我(wǒ ),若(ruò )疾(jí )入(rù )赵(zhào )壁(bì ),拔(bá )赵(zhào )帜(zhì ),立(lì )汉(hàn )赤(chì )帜(zhì )。”令(lìng )其(qí )裨(bì )将(jiāng )传(chuán )食(shí ),曰(yuē ):“今(jīn )日(rì )破(pò )赵(zhào )会(huì )食(shí )!”诸(zhū )将(jiāng )皆(jiē )莫(mò )信(xìn ),详(xiáng )应(yīng )曰(yuē ):“诺(nuò )。”谓(wèi )军(jūn )吏(lì )曰(yuē ):“赵(zhào )已(yǐ )先(xiān )据(jù )便(biàn )地(dì )为(wéi )壁(bì ),且(qiě )彼(bǐ )未(wèi )见(jiàn )吾(wú )大(dà )将(jiāng )旗(qí )鼓(gǔ ),未(wèi )肯(kěn )击(jī )前(qián )行(háng ),恐(kǒng )吾(wú )至(zhì )阻(zǔ )险(xiǎn )而(ér )还(hái )。”信(xìn )乃(nǎi )使(shǐ )万(wàn )人(rén )先(xiān )行(háng ),出(chū ),背(bèi )水(shuǐ )陈(chén )。赵(zhào )军(jūn )望(wàng )见(jiàn )而(ér )大(dà )笑(xiào )。平(píng )旦(dàn ),信(xìn )建(jiàn )大(dà )将(jiāng )之(zhī )旗(qí )鼓(gǔ ),鼓(gǔ )行(háng )出(chū )井(jǐng )陉(xíng )口(kǒu ),赵(zhào )开(kāi )壁(bì )击(jī )之(zhī ),大(dà )战(zhàn )良(liáng )久(jiǔ )。於(yú )是(shì )信(xìn )、张(zhāng )耳(ěr )详(xiáng )弃(qì )鼓(gǔ )旗(qí ),走(zǒu )水(shuǐ )上(shàng )军(jūn )。水(shuǐ )上(shàng )军(jūn )开(kāi )入(rù )之(zhī ),复(fù )疾(jí )战(zhàn )。赵(zhào )果(guǒ )空(kōng )壁(bì )争(zhēng )汉(hàn )鼓(gǔ )旗(qí ),逐(zhú )韩(hán )信(xìn )、张(zhāng )耳(ěr )。韩(hán )信(xìn )、张(zhāng )耳(ěr )已(yǐ )入(rù )水(shuǐ )上(shàng )军(jūn ),军(jūn )皆(jiē )殊(shū )死(sǐ )战(zhàn ),不(bú )可(kě )败(bài )。信(xìn )所(suǒ )出(chū )奇(qí )兵(bīng )二(èr )千(qiān )骑(qí ),共(gòng )候(hòu )赵(zhào )空(kōng )壁(bì )逐(zhú )利(lì ),则(zé )驰(chí )入(rù )赵(zhào )壁(bì ),皆(jiē )拔(bá )赵(zhào )旗(qí ),立(lì )汉(hàn )赤(chì )帜(zhì )二(èr )千(qiān )。赵(zhào )军(jūn )已(yǐ )不(bú )胜(shèng ),不(bú )能(néng )得(dé )信(xìn )等(děng ),欲(yù )还(hái )归(guī )壁(bì ),壁(bì )皆(jiē )汉(hàn )赤(chì )帜(zhì ),而(ér )大(dà )惊(jīng ),以(yǐ )为(wéi )汉(hàn )皆(jiē )已(yǐ )得(dé )赵(zhào )王(wáng )将(jiāng )矣(yǐ )。兵(bīng )遂(suí )乱(luàn ),遁(dùn )走(zǒu ),赵(zhào )将(jiāng )虽(suī )斩(zhǎn )之(zhī ),不(bú )能(néng )禁(jìn )也(yě )。於(yú )是(shì )汉(hàn )兵(bīng )夹(jiá )击(jī ),大(dà )破(pò )虏(lǔ )赵(zhào )军(jūn ),斩(zhǎn )成(chéng )安(ān )君(jūn )泜(dǐ )水(shuǐ )上(shàng ),禽(qín )赵(zhào )王(wáng )歇(xiē )。

信(xìn )乃(nǎi )令(lìng )军(jūn )中(zhōng )毋(wú )杀(shā )广(guǎng )武(wǔ )君(jūn ),有(yǒu )能(néng )生(shēng )得(dé )者(zhě )购(gòu )千(qiān )金(jīn )。於(yú )是(shì )有(yǒu )缚(fù )广(guǎng )武(wǔ )君(jūn )而(ér )致(zhì )戏(xì )下(xià )者(zhě ),信(xìn )乃(nǎi )解(jiě )其(qí )缚(fù ),东(dōng )乡(xiāng )坐(zuò ),西(xī )乡(xiāng )对(duì ),师(shī )事(shì )之(zhī )。

诸(zhū )将(jiāng )效(xiào )首(shǒu )虏(lǔ ),毕(bì )贺(hè ),因(yīn )问(wèn )信(xìn )曰(yuē ):“兵(bīng )法(fǎ )右(yòu )倍(bèi )山(shān )陵(líng ),前(qián )左(zuǒ )水(shuǐ )泽(zé ),今(jīn )者(zhě )将(jiāng )军(jūn )令(lìng )臣(chén )等(děng )反(fǎn )背(bèi )水(shuǐ )陈(chén ),曰(yuē )破(pò )赵(zhào )会(huì )食(shí ),臣(chén )等(děng )不(bú )服(fú )。然(rán )竟(jìng )以(yǐ )胜(shèng ),此(cǐ )何(hé )术(shù )也(yě )?”信(xìn )曰(yuē ):“此(cǐ )在(zài )兵(bīng )法(fǎ ),顾(gù )诸(zhū )君(jūn )不(bú )察(chá )耳(ěr )。兵(bīng )法(fǎ )不(bú )曰(yuē )‘陷(xiàn )之(zhī )死(sǐ )地(dì )而(ér )後(hòu )生(shēng ),置(zhì )之(zhī )亡(wáng )地(dì )而(ér )後(hòu )存(cún )’?且(qiě )信(xìn )非(fēi )得(dé )素(sù )拊(fǔ )循(xún )士(shì )大(dà )夫(fū )也(yě ),此(cǐ )所(suǒ )谓(wèi )‘驱(qū )市(shì )人(rén )而(ér )战(zhàn )之(zhī )’,其(qí )势(shì )非(fēi )置(zhì )之(zhī )死(sǐ )地(dì ),使(shǐ )人(rén )人(rén )自(zì )为(wéi )战(zhàn );今(jīn )予(yǔ )之(zhī )生(shēng )地(dì ),皆(jiē )走(zǒu ),宁(níng )尚(shàng )可(kě )得(dé )而(ér )用(yòng )之(zhī )乎(hū )!”诸(zhū )将(jiāng )皆(jiē )服(fú )曰(yuē ):“善(shàn )。非(fēi )臣(chén )所(suǒ )及(jí )也(yě )。”

於(yú )是(shì )信(xìn )问(wèn )广(guǎng )武(wǔ )君(jūn )曰(yuē ):“仆(pú )欲(yù )北(běi )攻(gōng )燕(yàn ),东(dōng )伐(fá )齐(qí ),何(hé )若(ruò )而(ér )有(yǒu )功(gōng )?”广(guǎng )武(wǔ )君(jūn )辞(cí )谢(xiè )曰(yuē ):“臣(chén )闻(wén )败(bài )军(jūn )之(zhī )将(jiāng ),不(bú )可(kě )以(yǐ )言(yán )勇(yǒng ),亡(wáng )国(guó )之(zhī )大(dà )夫(fū ),不(bú )可(kě )以(yǐ )图(tú )存(cún )。今(jīn )臣(chén )败(bài )亡(wáng )之(zhī )虏(lǔ ),何(hé )足(zú )以(yǐ )权(quán )大(dà )事(shì )乎(hū )!”信(xìn )曰(yuē ):“仆(pú )闻(wén )之(zhī ),百(bǎi )里(lǐ )奚(xī )居(jū )虞(yú )而(ér )虞(yú )亡(wáng ),在(zài )秦(qín )而(ér )秦(qín )霸(bà ),非(fēi )愚(yú )於(yú )虞(yú )而(ér )智(zhì )於(yú )秦(qín )也(yě ),用(yòng )与(yǔ )不(bú )用(yòng ),听(tīng )与(yǔ )不(bú )听(tīng )也(yě )。诚(chéng )令(lìng )成(chéng )安(ān )君(jūn )听(tīng )足(zú )下(xià )计(jì ),若(ruò )信(xìn )者(zhě )亦(yì )已(yǐ )为(wéi )禽(qín )矣(yǐ )。以(yǐ )不(bú )用(yòng )足(zú )下(xià ),故(gù )信(xìn )得(dé )侍(shì )耳(ěr )。”因(yīn )固(gù )问(wèn )曰(yuē ):“仆(pú )委(wěi )心(xīn )归(guī )计(jì ),原(yuán )足(zú )下(xià )勿(wù )辞(cí )。”广(guǎng )武(wǔ )君(jūn )曰(yuē ):“臣(chén )闻(wén )智(zhì )者(zhě )千(qiān )虑(lǜ ),必(bì )有(yǒu )一(yī )失(shī );愚(yú )者(zhě )千(qiān )虑(lǜ ),必(bì )有(yǒu )一(yī )得(dé )。故(gù )曰(yuē )‘狂(kuáng )夫(fū )之(zhī )言(yán ),圣(shèng )人(rén )择(zé )焉(yān )’。顾(gù )恐(kǒng )臣(chén )计(jì )未(wèi )必(bì )足(zú )用(yòng ),原(yuán )效(xiào )愚(yú )忠(zhōng )。夫(fū )成(chéng )安(ān )君(jūn )有(yǒu )百(bǎi )战(zhàn )百(bǎi )胜(shèng )之(zhī )计(jì ),一(yī )旦(dàn )而(ér )失(shī )之(zhī ),军(jūn )败(bài )鄗(hào )下(xià ),身(shēn )死(sǐ )泜(dǐ )上(shàng )。今(jīn )将(jiāng )军(jūn )涉(shè )西(xī )河(hé ),虏(lǔ )魏(wèi )王(wáng ),禽(qín )夏(xià )说(shuō )阏(è )与(yǔ ),一(yī )举(jǔ )而(ér )下(xià )井(jǐng )陉(xíng ),不(bú )终(zhōng )朝(cháo )破(pò )赵(zhào )二(èr )十(shí )万(wàn )众(zhòng ),诛(zhū )成(chéng )安(ān )君(jūn )。名(míng )闻(wén )海(hǎi )内(nèi ),威(wēi )震(zhèn )天(tiān )下(xià ),农(nóng )夫(fū )莫(mò )不(bú )辍(chuò )耕(gēng )释(shì )耒(lěi ),褕(yú )衣(yī )甘(gān )食(shí ),倾(qīng )耳(ěr )以(yǐ )待(dài )命(mìng )者(zhě )。若(ruò )此(cǐ ),将(jiāng )军(jūn )之(zhī )所(suǒ )长(zhǎng )也(yě )。然(rán )而(ér )众(zhòng )劳(láo )卒(zú )罢(bà ),其(qí )实(shí )难(nán )用(yòng )。今(jīn )将(jiāng )军(jūn )欲(yù )举(jǔ )倦(juàn )弊(bì )之(zhī )兵(bīng ),顿(dùn )之(zhī )燕(yàn )坚(jiān )城(chéng )之(zhī )下(xià ),欲(yù )战(zhàn )恐(kǒng )久(jiǔ )力(lì )不(bú )能(néng )拔(bá ),情(qíng )见(jiàn )势(shì )屈(qū ),旷(kuàng )日(rì )粮(liáng )竭(jié ),而(ér )弱(ruò )燕(yàn )不(bú )服(fú ),齐(qí )必(bì )距(jù )境(jìng )以(yǐ )自(zì )彊(jiāng )也(yě )。燕(yàn )齐(qí )相(xiàng )持(chí )而(ér )不(bú )下(xià ),则(zé )刘(liú )项(xiàng )之(zhī )权(quán )未(wèi )有(yǒu )所(suǒ )分(fèn )也(yě )。若(ruò )此(cǐ )者(zhě ),将(jiāng )军(jūn )所(suǒ )短(duǎn )也(yě )。臣(chén )愚(yú ),窃(qiè )以(yǐ )为(wéi )亦(yì )过(guò )矣(yǐ )。故(gù )善(shàn )用(yòng )兵(bīng )者(zhě )不(bú )以(yǐ )短(duǎn )击(jī )长(zhǎng ),而(ér )以(yǐ )长(zhǎng )击(jī )短(duǎn )。”韩(hán )信(xìn )曰(yuē ):“然(rán )则(zé )何(hé )由(yóu )?”广(guǎng )武(wǔ )君(jūn )对(duì )曰(yuē ):“方(fāng )今(jīn )为(wéi )将(jiāng )军(jūn )计(jì ),莫(mò )如(rú )案(àn )甲(jiǎ )休(xiū )兵(bīng ),镇(zhèn )赵(zhào )抚(fǔ )其(qí )孤(gū ),百(bǎi )里(lǐ )之(zhī )内(nèi ),牛(niú )酒(jiǔ )日(rì )至(zhì ),以(yǐ )飨(xiǎng )士(shì )大(dà )夫(fū )醳(yì )兵(bīng ),北(běi )首(shǒu )燕(yàn )路(lù ),而(ér )後(hòu )遣(qiǎn )辩(biàn )士(shì )奉(fèng )咫(zhǐ )尺(chǐ )之(zhī )书(shū ),暴(bào )其(qí )所(suǒ )长(zhǎng )於(yú )燕(yàn ),燕(yàn )必(bì )不(bú )敢(gǎn )不(bú )听(tīng )从(cóng )。燕(yàn )已(yǐ )从(cóng ),使(shǐ )諠(xuān )言(yán )者(zhě )东(dōng )告(gào )齐(qí ),齐(qí )必(bì )从(cóng )风(fēng )而(ér )服(fú ),虽(suī )有(yǒu )智(zhì )者(zhě ),亦(yì )不(bú )知(zhī )为(wéi )齐(qí )计(jì )矣(yǐ )。如(rú )是(shì ),则(zé )天(tiān )下(xià )事(shì )皆(jiē )可(kě )图(tú )也(yě )。兵(bīng )固(gù )有(yǒu )先(xiān )声(shēng )而(ér )後(hòu )实(shí )者(zhě ),此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。”韩(hán )信(xìn )曰(yuē ):“善(shàn )。”从(cóng )其(qí )策(cè ),发(fā )使(shǐ )使(shǐ )燕(yàn ),燕(yàn )从(cóng )风(fēng )而(ér )靡(mí )。乃(nǎi )遣(qiǎn )使(shǐ )报(bào )汉(hàn ),因(yīn )请(qǐng )立(lì )张(zhāng )耳(ěr )为(wéi )赵(zhào )王(wáng ),以(yǐ )镇(zhèn )抚(fǔ )其(qí )国(guó )。汉(hàn )王(wáng )许(xǔ )之(zhī ),乃(nǎi )立(lì )张(zhāng )耳(ěr )为(wéi )赵(zhào )王(wáng )。

楚(chǔ )数(shù )使(shǐ )奇(qí )兵(bīng )渡(dù )河(hé )击(jī )赵(zhào ),赵(zhào )王(wáng )耳(ěr )、韩(hán )信(xìn )往(wǎng )来(lái )救(jiù )赵(zhào ),因(yīn )行(háng )定(dìng )赵(zhào )城(chéng )邑(yì ),发(fā )兵(bīng )诣(yì )汉(hàn )。楚(chǔ )方(fāng )急(jí )围(wéi )汉(hàn )王(wáng )於(yú )荥(yíng )阳(yáng ),汉(hàn )王(wáng )南(nán )出(chū ),之(zhī )宛(wǎn )、叶(yè )间(jiān ),得(dé )黥(qíng )布(bù ),走(zǒu )入(rù )成(chéng )皋(gāo ),楚(chǔ )又(yòu )复(fù )急(jí )围(wéi )之(zhī )。六(liù )月(yuè ),汉(hàn )王(wáng )出(chū )成(chéng )皋(gāo ),东(dōng )渡(dù )河(hé ),独(dú )与(yǔ )滕(téng )公(gōng )俱(jù ),从(cóng )张(zhāng )耳(ěr )军(jūn )脩(yǒu )武(wǔ )。至(zhì ),宿(xiǔ )传(chuán )舍(shě )。晨(chén )自(zì )称(chēng )汉(hàn )使(shǐ ),驰(chí )入(rù )赵(zhào )壁(bì )。张(zhāng )耳(ěr )、韩(hán )信(xìn )未(wèi )起(qǐ ),即(jí )其(qí )卧(wò )内(nèi )上(shàng )夺(duó )其(qí )印(yìn )符(fú ),以(yǐ )麾(huī )召(zhào )诸(zhū )将(jiāng ),易(yì )置(zhì )之(zhī )。信(xìn )、耳(ěr )起(qǐ ),乃(nǎi )知(zhī )汉(hàn )王(wáng )来(lái ),大(dà )惊(jīng )。汉(hàn )王(wáng )夺(duó )两(liǎng )人(rén )军(jūn ),即(jí )令(lìng )张(zhāng )耳(ěr )备(bèi )守(shǒu )赵(zhào )地(dì )。拜(bài )韩(hán )信(xìn )为(wéi )相(xiàng )国(guó ),收(shōu )赵(zhào )兵(bīng )未(wèi )发(fā )者(zhě )击(jī )齐(qí )。

信(xìn )引(yǐn )兵(bīng )东(dōng ),未(wèi )渡(dù )平(píng )原(yuán ),闻(wén )汉(hàn )王(wáng )使(shǐ )郦(lì )食(shí )其(qí )已(yǐ )说(shuō )下(xià )齐(qí ),韩(hán )信(xìn )欲(yù )止(zhǐ )。范(fàn )阳(yáng )辩(biàn )士(shì )蒯(kuǎi )通(tōng )说(shuō )信(xìn )曰(yuē ):“将(jiāng )军(jūn )受(shòu )诏(zhào )击(jī )齐(qí ),而(ér )汉(hàn )独(dú )发(fā )间(jiān )使(shǐ )下(xià )齐(qí ),宁(níng )有(yǒu )诏(zhào )止(zhǐ )将(jiāng )军(jūn )乎(hū )?何(hé )以(yǐ )得(dé )毋(wú )行(háng )也(yě )!且(qiě )郦(lì )生(shēng )一(yī )士(shì ),伏(fú )轼(shì )掉(diào )三(sān )寸(cùn )之(zhī )舌(shé ),下(xià )齐(qí )七(qī )十(shí )馀(yú )城(chéng ),将(jiāng )军(jūn )将(jiāng )数(shù )万(wàn )众(zhòng ),岁(suì )馀(yú )乃(nǎi )下(xià )赵(zhào )五(wǔ )十(shí )馀(yú ),为(wéi )将(jiāng )数(shù )岁(suì ),反(fǎn )不(bú )如(rú )一(yī )竖(shù )儒(rú )之(zhī )功(gōng )乎(hū )?”於(yú )是(shì )信(xìn )然(rán )之(zhī ),从(cóng )其(qí )计(jì ),遂(suí )渡(dù )河(hé )。齐(qí )已(yǐ )听(tīng )郦(lì )生(shēng ),即(jí )留(liú )纵(zòng )酒(jiǔ ),罢(bà )备(bèi )汉(hàn )守(shǒu )御(yù )信(xìn )因(yīn )袭(xí )齐(qí )历(lì )下(xià )军(jūn ),遂(suí )至(zhì )临(lín )菑(zī )。齐(qí )王(wáng )田(tián )广(guǎng )以(yǐ )郦(lì )生(shēng )卖(mài )己(jǐ ),乃(nǎi )烹(pēng )之(zhī ),而(ér )走(zǒu )高(gāo )密(mì ),使(shǐ )使(shǐ )之(zhī )楚(chǔ )请(qǐng )救(jiù )。韩(hán )信(xìn )已(yǐ )定(dìng )临(lín )菑(zī ),遂(suí )东(dōng )追(zhuī )广(guǎng )至(zhì )高(gāo )密(mì )西(xī )。楚(chǔ )亦(yì )使(shǐ )龙(lóng )且(qiě )将(jiāng ),号(hào )称(chēng )二(èr )十(shí )万(wàn ),救(jiù )齐(qí )。

齐(qí )王(wáng )广(guǎng )、龙(lóng )且(qiě )并(bìng )军(jūn )与(yǔ )信(xìn )战(zhàn ),未(wèi )合(hé )。人(rén )或(huò )说(shuō )龙(lóng )且(qiě )曰(yuē ):“汉(hàn )兵(bīng )远(yuǎn )斗(dòu )穷(qióng )战(zhàn ),其(qí )锋(fēng )不(bú )可(kě )当(dāng )。齐(qí )、楚(chǔ )自(zì )居(jū )其(qí )地(dì )战(zhàn ),兵(bīng )易(yì )败(bài )散(sàn )。不(bú )如(rú )深(shēn )壁(bì ),令(lìng )齐(qí )王(wáng )使(shǐ )其(qí )信(xìn )臣(chén )招(zhāo )所(suǒ )亡(wáng )城(chéng ),亡(wáng )城(chéng )闻(wén )其(qí )王(wáng )在(zài ),楚(chǔ )来(lái )救(jiù ),必(bì )反(fǎn )汉(hàn )。汉(hàn )兵(bīng )二(èr )千(qiān )里(lǐ )客(kè )居(jū ),齐(qí )城(chéng )皆(jiē )反(fǎn )之(zhī ),其(qí )势(shì )无(wú )所(suǒ )得(dé )食(shí ),可(kě )无(wú )战(zhàn )而(ér )降(jiàng )也(yě )。”龙(lóng )且(qiě )曰(yuē ):“吾(wú )平(píng )生(shēng )知(zhī )韩(hán )信(xìn )为(wéi )人(rén ),易(yì )与(yǔ )耳(ěr )。且(qiě )夫(fū )救(jiù )齐(qí )不(bú )战(zhàn )而(ér )降(jiàng )之(zhī ),吾(wú )何(hé )功(gōng )?今(jīn )战(zhàn )而(ér )胜(shèng )之(zhī ),齐(qí )之(zhī )半(bàn )可(kě )得(dé ),何(hé )为(wéi )止(zhǐ )!”遂(suí )战(zhàn ),与(yǔ )信(xìn )夹(jiá )濰(wéi )水(shuǐ )陈(chén )。韩(hán )信(xìn )乃(nǎi )夜(yè )令(lìng )人(rén )为(wéi )万(wàn )馀(yú )囊(náng ),满(mǎn )盛(shèng )沙(shā ),壅(yōng )水(shuǐ )上(shàng )流(liú ),引(yǐn )军(jūn )半(bàn )渡(dù ),击(jī )龙(lóng )且(qiě ),详(xiáng )不(bú )胜(shèng ),还(hái )走(zǒu )。龙(lóng )且(qiě )果(guǒ )喜(xǐ )曰(yuē ):“固(gù )知(zhī )信(xìn )怯(qiè )也(yě )。”遂(suí )追(zhuī )信(xìn )渡(dù )水(shuǐ )。信(xìn )使(shǐ )人(rén )决(jué )壅(yōng )囊(náng ),水(shuǐ )大(dà )至(zhì )。龙(lóng )且(qiě )军(jūn )大(dà )半(bàn )不(bú )得(dé )渡(dù ),即(jí )急(jí )击(jī ),杀(shā )龙(lóng )且(qiě )。龙(lóng )且(qiě )水(shuǐ )东(dōng )军(jūn )散(sàn )走(zǒu ),齐(qí )王(wáng )广(guǎng )亡(wáng )去(qù )。信(xìn )遂(suí )追(zhuī )北(běi )至(zhì )城(chéng )阳(yáng ),皆(jiē )虏(lǔ )楚(chǔ )卒(zú )。

汉(hàn )四(sì )年(nián ),遂(suí )皆(jiē )降(jiàng )。平(píng )齐(qí )。使(shǐ )人(rén )言(yán )汉(hàn )王(wáng )曰(yuē ):“齐(qí )伪(wěi )诈(zhà )多(duō )变(biàn ),反(fǎn )覆(fù )之(zhī )国(guó )也(yě ),南(nán )边(biān )楚(chǔ ),不(bú )为(wéi )假(jiǎ )王(wáng )以(yǐ )镇(zhèn )之(zhī ),其(qí )势(shì )不(bú )定(dìng )。原(yuán )为(wéi )假(jiǎ )王(wáng )便(biàn )。”当(dāng )是(shì )时(shí ),楚(chǔ )方(fāng )急(jí )围(wéi )汉(hàn )王(wáng )於(yú )荥(yíng )阳(yáng ),韩(hán )信(xìn )使(shǐ )者(zhě )至(zhì ),发(fā )书(shū ),汉(hàn )王(wáng )大(dà )怒(nù ),骂(mà )曰(yuē ):“吾(wú )困(kùn )於(yú )此(cǐ ),旦(dàn )暮(mù )望(wàng )若(ruò )来(lái )佐(zuǒ )我(wǒ ),乃(nǎi )欲(yù )自(zì )立(lì )为(wéi )王(wáng )!”张(zhāng )良(liáng )、陈(chén )平(píng )蹑(niè )汉(hàn )王(wáng )足(zú ),因(yīn )附(fù )耳(ěr )语(yǔ )曰(yuē ):“汉(hàn )方(fāng )不(bú )利(lì ),宁(níng )能(néng )禁(jìn )信(xìn )之(zhī )王(wáng )乎(hū )?不(bú )如(rú )因(yīn )而(ér )立(lì ),善(shàn )遇(yù )之(zhī ),使(shǐ )自(zì )为(wéi )守(shǒu )。不(bú )然(rán ),变(biàn )生(shēng )。”汉(hàn )王(wáng )亦(yì )悟(wù ),因(yīn )复(fù )骂(mà )曰(yuē ):“大(dà )丈(zhàng )夫(fū )定(dìng )诸(zhū )侯(hóu ),即(jí )为(wéi )真(zhēn )王(wáng )耳(ěr ),何(hé )以(yǐ )假(jiǎ )为(wéi )!”乃(nǎi )遣(qiǎn )张(zhāng )良(liáng )往(wǎng )立(lì )信(xìn )为(wéi )齐(qí )王(wáng ),徵(zhēng )其(qí )兵(bīng )击(jī )楚(chǔ )。

楚(chǔ )已(yǐ )亡(wáng )龙(lóng )且(qiě ),项(xiàng )王(wáng )恐(kǒng ),使(shǐ )盱(xū )眙(yí )人(rén )武(wǔ )涉(shè )往(wǎng )说(shuō )齐(qí )王(wáng )信(xìn )曰(yuē ):“天(tiān )下(xià )共(gòng )苦(kǔ )秦(qín )久(jiǔ )矣(yǐ ),相(xiàng )与(yǔ )戮(lù )力(lì )击(jī )秦(qín )。秦(qín )已(yǐ )破(pò ),计(jì )功(gōng )割(gē )地(dì ),分(fèn )土(tǔ )而(ér )王(wáng )之(zhī ),以(yǐ )休(xiū )士(shì )卒(zú )。今(jīn )汉(hàn )王(wáng )复(fù )兴(xìng )兵(bīng )而(ér )东(dōng ),侵(qīn )人(rén )之(zhī )分(fèn ),夺(duó )人(rén )之(zhī )地(dì ),已(yǐ )破(pò )三(sān )秦(qín ),引(yǐn )兵(bīng )出(chū )关(guān ),收(shōu )诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )兵(bīng )以(yǐ )东(dōng )击(jī )楚(chǔ ),其(qí )意(yì )非(fēi )尽(jìn )吞(tūn )天(tiān )下(xià )者(zhě )不(bú )休(xiū ),其(qí )不(bú )知(zhī )厌(yàn )足(zú )如(rú )是(shì )甚(shèn )也(yě )。且(qiě )汉(hàn )王(wáng )不(bú )可(kě )必(bì ),身(shēn )居(jū )项(xiàng )王(wáng )掌(zhǎng )握(wò )中(zhōng )数(shù )矣(yǐ ),项(xiàng )王(wáng )怜(lián )而(ér )活(huó )之(zhī ),然(rán )得(dé )脱(tuō ),辄(zhé )倍(bèi )约(yuē ),复(fù )击(jī )项(xiàng )王(wáng ),其(qí )不(bú )可(kě )亲(qīn )信(xìn )如(rú )此(cǐ )。今(jīn )足(zú )下(xià )虽(suī )自(zì )以(yǐ )与(yǔ )汉(hàn )王(wáng )为(wéi )厚(hòu )交(jiāo ),为(wéi )之(zhī )尽(jìn )力(lì )用(yòng )兵(bīng ),终(zhōng )为(wéi )之(zhī )所(suǒ )禽(qín )矣(yǐ )。足(zú )下(xià )所(suǒ )以(yǐ )得(dé )须(xū )臾(yú )至(zhì )今(jīn )者(zhě ),以(yǐ )项(xiàng )王(wáng )尚(shàng )存(cún )也(yě )。当(dāng )今(jīn )二(èr )王(wáng )之(zhī )事(shì ),权(quán )在(zài )足(zú )下(xià )。足(zú )下(xià )右(yòu )投(tóu )则(zé )汉(hàn )王(wáng )胜(shèng ),左(zuǒ )投(tóu )则(zé )项(xiàng )王(wáng )胜(shèng )。项(xiàng )王(wáng )今(jīn )日(rì )亡(wáng ),则(zé )次(cì )取(qǔ )足(zú )下(xià )。足(zú )下(xià )与(yǔ )项(xiàng )王(wáng )有(yǒu )故(gù ),何(hé )不(bú )反(fǎn )汉(hàn )与(yǔ )楚(chǔ )连(lián )和(hé ),参(cān )分(fèn )天(tiān )下(xià )王(wáng )之(zhī )?今(jīn )释(shì )此(cǐ )时(shí ),而(ér )自(zì )必(bì )於(yú )汉(hàn )以(yǐ )击(jī )楚(chǔ ),且(qiě )为(wéi )智(zhì )者(zhě )固(gù )若(ruò )此(cǐ )乎(hū )!”韩(hán )信(xìn )谢(xiè )曰(yuē ):“臣(chén )事(shì )项(xiàng )王(wáng ),官(guān )不(bú )过(guò )郎(láng )中(zhōng ),位(wèi )不(bú )过(guò )执(zhí )戟(jǐ ),言(yán )不(bú )听(tīng ),画(huà )不(bú )用(yòng ),故(gù )倍(bèi )楚(chǔ )而(ér )归(guī )汉(hàn )。汉(hàn )王(wáng )授(shòu )我(wǒ )上(shàng )将(jiāng )军(jūn )印(yìn ),予(yǔ )我(wǒ )数(shù )万(wàn )众(zhòng ),解(jiě )衣(yī )衣(yī )我(wǒ ),推(tuī )食(shí )食(shí )我(wǒ ),言(yán )听(tīng )计(jì )用(yòng ),故(gù )吾(wú )得(dé )以(yǐ )至(zhì )於(yú )此(cǐ )。夫(fū )人(rén )深(shēn )亲(qīn )信(xìn )我(wǒ ),我(wǒ )倍(bèi )之(zhī )不(bú )祥(xiáng ),虽(suī )死(sǐ )不(bú )易(yì )。幸(xìng )为(wéi )信(xìn )谢(xiè )项(xiàng )王(wáng )!”

武(wǔ )涉(shè )已(yǐ )去(qù ),齐(qí )人(rén )蒯(kuǎi )通(tōng )知(zhī )天(tiān )下(xià )权(quán )在(zài )韩(hán )信(xìn ),欲(yù )为(wéi )奇(qí )策(cè )而(ér )感(gǎn )动(dòng )之(zhī ),以(yǐ )相(xiàng )人(rén )说(shuō )韩(hán )信(xìn )曰(yuē ):“仆(pú )尝(cháng )受(shòu )相(xiàng )人(rén )之(zhī )术(shù )。”韩(hán )信(xìn )曰(yuē ):“先(xiān )生(shēng )相(xiàng )人(rén )何(hé )如(rú )?”对(duì )曰(yuē ):“贵(guì )贱(jiàn )在(zài )於(yú )骨(gǔ )法(fǎ ),忧(yōu )喜(xǐ )在(zài )於(yú )容(róng )色(sè ),成(chéng )败(bài )在(zài )於(yú )决(jué )断(duàn ),以(yǐ )此(cǐ )参(cān )之(zhī ),万(wàn )不(bú )失(shī )一(yī )。”韩(hán )信(xìn )曰(yuē ):“善(shàn )。先(xiān )生(shēng )相(xiàng )寡(guǎ )人(rén )何(hé )如(rú )?”对(duì )曰(yuē ):“原(yuán )少(shǎo )间(jiān )。”信(xìn )曰(yuē ):“左(zuǒ )右(yòu )去(qù )矣(yǐ )。”通(tōng )曰(yuē ):“相(xiàng )君(jūn )之(zhī )面(miàn ),不(bú )过(guò )封(fēng )侯(hóu ),又(yòu )危(wēi )不(bú )安(ān )。相(xiàng )君(jūn )之(zhī )背(bèi ),贵(guì )乃(nǎi )不(bú )可(kě )言(yán )。”韩(hán )信(xìn )曰(yuē ):“何(hé )谓(wèi )也(yě )?”蒯(kuǎi )通(tōng )曰(yuē ):“天(tiān )下(xià )初(chū )发(fā )难(nán )也(yě ),俊(jùn )雄(xióng )豪(háo )桀(jié )建(jiàn )号(hào )壹(yī )呼(hū ),天(tiān )下(xià )之(zhī )士(shì )云(yún )合(hé )雾(wù )集(jí ),鱼(yú )鳞(lín )櫜(gāo )鹓(yuān ),熛(biāo )至(zhì )风(fēng )起(qǐ )。当(dāng )此(cǐ )之(zhī )时(shí ),忧(yōu )在(zài )亡(wáng )秦(qín )而(ér )已(yǐ )。今(jīn )楚(chǔ )汉(hàn )分(fèn )争(zhēng ),使(shǐ )天(tiān )下(xià )无(wú )罪(zuì )之(zhī )人(rén )肝(gān )胆(dǎn )涂(tú )地(dì ),父(fù )子(zǐ )暴(bào )骸(hái )骨(gǔ )於(yú )中(zhōng )野(yě ),不(bú )可(kě )胜(shèng )数(shù )。楚(chǔ )人(rén )起(qǐ )彭(péng )城(chéng ),转(zhuǎn )斗(dòu )逐(zhú )北(běi ),至(zhì )於(yú )荥(yíng )阳(yáng ),乘(chéng )利(lì )席(xí )卷(juàn ),威(wēi )震(zhèn )天(tiān )下(xià )。然(rán )兵(bīng )困(kùn )於(yú )京(jīng )、索(suǒ )之(zhī )间(jiān ),迫(pò )西(xī )山(shān )而(ér )不(bú )能(néng )进(jìn )者(zhě ),三(sān )年(nián )於(yú )此(cǐ )矣(yǐ )。汉(hàn )王(wáng )将(jiāng )数(shù )十(shí )万(wàn )之(zhī )众(zhòng ),距(jù )巩(gǒng )、雒(luò ),阻(zǔ )山(shān )河(hé )之(zhī )险(xiǎn ),一(yī )日(rì )数(shù )战(zhàn ),无(wú )尺(chǐ )寸(cùn )之(zhī )功(gōng ),折(shé )北(běi )不(bú )救(jiù ),败(bài )荥(yíng )阳(yáng ),伤(shāng )成(chéng )皋(gāo ),遂(suí )走(zǒu )宛(wǎn )、叶(yè )之(zhī )间(jiān ),此(cǐ )所(suǒ )谓(wèi )智(zhì )勇(yǒng )俱(jù )困(kùn )者(zhě )也(yě )。夫(fū )锐(ruì )气(qì )挫(cuò )於(yú )险(xiǎn )塞(sāi ),而(ér )粮(liáng )食(shí )竭(jié )於(yú )内(nèi )府(fǔ ),百(bǎi )姓(xìng )罢(bà )极(jí )怨(yuàn )望(wàng ),容(róng )容(róng )无(wú )所(suǒ )倚(yǐ )。以(yǐ )臣(chén )料(liào )之(zhī ),其(qí )势(shì )非(fēi )天(tiān )下(xià )之(zhī )贤(xián )圣(shèng )固(gù )不(bú )能(néng )息(xī )天(tiān )下(xià )之(zhī )祸(huò )。当(dāng )今(jīn )两(liǎng )主(zhǔ )之(zhī )命(mìng )县(xiàn )於(yú )足(zú )下(xià )。足(zú )下(xià )为(wéi )汉(hàn )则(zé )汉(hàn )胜(shèng ),与(yǔ )楚(chǔ )则(zé )楚(chǔ )胜(shèng )。臣(chén )原(yuán )披(pī )腹(fù )心(xīn ),输(shū )肝(gān )胆(dǎn ),效(xiào )愚(yú )计(jì ),恐(kǒng )足(zú )下(xià )不(bú )能(néng )用(yòng )也(yě )。诚(chéng )能(néng )听(tīng )臣(chén )之(zhī )计(jì ),莫(mò )若(ruò )两(liǎng )利(lì )而(ér )俱(jù )存(cún )之(zhī ),参(cān )分(fèn )天(tiān )下(xià ),鼎(dǐng )足(zú )而(ér )居(jū ),其(qí )势(shì )莫(mò )敢(gǎn )先(xiān )动(dòng )。夫(fū )以(yǐ )足(zú )下(xià )之(zhī )贤(xián )圣(shèng ),有(yǒu )甲(jiǎ )兵(bīng )之(zhī )众(zhòng ),据(jù )彊(jiāng )齐(qí ),从(cóng )燕(yàn )、赵(zhào ),出(chū )空(kōng )虚(xū )之(zhī )地(dì )而(ér )制(zhì )其(qí )後(hòu ),因(yīn )民(mín )之(zhī )欲(yù ),西(xī )乡(xiāng )为(wéi )百(bǎi )姓(xìng )请(qǐng )命(mìng ),则(zé )天(tiān )下(xià )风(fēng )走(zǒu )而(ér )响(xiǎng )应(yīng )矣(yǐ ),孰(shú )敢(gǎn )不(bú )听(tīng )!割(gē )大(dà )弱(ruò )彊(jiāng ),以(yǐ )立(lì )诸(zhū )侯(hóu ),诸(zhū )侯(hóu )已(yǐ )立(lì ),天(tiān )下(xià )服(fú )听(tīng )而(ér )归(guī )德(dé )於(yú )齐(qí )。案(àn )齐(qí )之(zhī )故(gù ),有(yǒu )胶(jiāo )、泗(sì )之(zhī )地(dì ),怀(huái )诸(zhū )侯(hóu )以(yǐ )德(dé ),深(shēn )拱(gǒng )揖(yī )让(ràng ),则(zé )天(tiān )下(xià )之(zhī )君(jūn )王(wáng )相(xiàng )率(lǜ )而(ér )朝(cháo )於(yú )齐(qí )矣(yǐ )。盖(gài )闻(wén )天(tiān )与(yǔ )弗(fú )取(qǔ ),反(fǎn )受(shòu )其(qí )咎(jiù );时(shí )至(zhì )不(bú )行(háng ),反(fǎn )受(shòu )其(qí )殃(yāng )。原(yuán )足(zú )下(xià )孰(shú )虑(lǜ )之(zhī )。”

韩(hán )信(xìn )曰(yuē ):“汉(hàn )王(wáng )遇(yù )我(wǒ )甚(shèn )厚(hòu ),载(zǎi )我(wǒ )以(yǐ )其(qí )车(chē ),衣(yī )我(wǒ )以(yǐ )其(qí )衣(yī ),食(shí )我(wǒ )以(yǐ )其(qí )食(shí )。吾(wú )闻(wén )之(zhī ),乘(chéng )人(rén )之(zhī )车(chē )者(zhě )载(zǎi )人(rén )之(zhī )患(huàn ),衣(yī )人(rén )之(zhī )衣(yī )者(zhě )怀(huái )人(rén )之(zhī )忧(yōu ),食(shí )人(rén )之(zhī )食(shí )者(zhě )死(sǐ )人(rén )之(zhī )事(shì ),吾(wú )岂(qǐ )可(kě )以(yǐ )乡(xiāng )利(lì )倍(bèi )义(yì )乎(hū )!”蒯(kuǎi )生(shēng )曰(yuē ):“足(zú )下(xià )自(zì )以(yǐ )为(wéi )善(shàn )汉(hàn )王(wáng ),欲(yù )建(jiàn )万(wàn )世(shì )之(zhī )业(yè ),臣(chén )窃(qiè )以(yǐ )为(wéi )误(wù )矣(yǐ )。始(shǐ )常(cháng )山(shān )王(wáng )、成(chéng )安(ān )君(jūn )为(wéi )布(bù )衣(yī )时(shí ),相(xiàng )与(yǔ )为(wéi )刎(wěn )颈(jǐng )之(zhī )交(jiāo ),後(hòu )争(zhēng )张(zhāng )黡(yǎn )、陈(chén )泽(zé )之(zhī )事(shì ),二(èr )人(rén )相(xiàng )怨(yuàn )。常(cháng )山(shān )王(wáng )背(bèi )项(xiàng )王(wáng ),奉(fèng )项(xiàng )婴(yīng )头(tóu )而(ér )窜(cuàn ),逃(táo )归(guī )於(yú )汉(hàn )王(wáng )。汉(hàn )王(wáng )借(jiè )兵(bīng )而(ér )东(dōng )下(xià ),杀(shā )成(chéng )安(ān )君(jūn )泜(dǐ )水(shuǐ )之(zhī )南(nán ),头(tóu )足(zú )异(yì )处(chù ),卒(zú )为(wéi )天(tiān )下(xià )笑(xiào )。此(cǐ )二(èr )人(rén )相(xiàng )与(yǔ ),天(tiān )下(xià )至(zhì )驩(huān )也(yě )。然(rán )而(ér )卒(zú )相(xiàng )禽(qín )者(zhě ),何(hé )也(yě )?患(huàn )生(shēng )於(yú )多(duō )欲(yù )而(ér )人(rén )心(xīn )难(nán )测(cè )也(yě )。今(jīn )足(zú )下(xià )欲(yù )行(háng )忠(zhōng )信(xìn )以(yǐ )交(jiāo )於(yú )汉(hàn )王(wáng ),必(bì )不(bú )能(néng )固(gù )於(yú )二(èr )君(jūn )之(zhī )相(xiàng )与(yǔ )也(yě ),而(ér )事(shì )多(duō )大(dà )於(yú )张(zhāng )黡(yǎn )、陈(chén )泽(zé )。故(gù )臣(chén )以(yǐ )为(wéi )足(zú )下(xià )必(bì )汉(hàn )王(wáng )之(zhī )不(bú )危(wēi )己(jǐ ),亦(yì )误(wù )矣(yǐ )。大(dà )夫(fū )种(zhǒng )、范(fàn )蠡(lí )存(cún )亡(wáng )越(yuè ),霸(bà )勾(gōu )践(jiàn ),立(lì )功(gōng )成(chéng )名(míng )而(ér )身(shēn )死(sǐ )亡(wáng )。野(yě )兽(shòu )已(yǐ )尽(jìn )而(ér )猎(liè )狗(gǒu )烹(pēng )。夫(fū )以(yǐ )交(jiāo )友(yǒu )言(yán )之(zhī ),则(zé )不(bú )如(rú )张(zhāng )耳(ěr )之(zhī )与(yǔ )成(chéng )安(ān )君(jūn )者(zhě )也(yě );以(yǐ )忠(zhōng )信(xìn )言(yán )之(zhī ),则(zé )不(bú )过(guò )大(dà )夫(fū )种(zhǒng )、范(fàn )蠡(lí )之(zhī )於(yú )勾(gōu )践(jiàn )也(yě )。此(cǐ )二(èr )人(rén )者(zhě ),足(zú )以(yǐ )观(guān )矣(yǐ )。原(yuán )足(zú )下(xià )深(shēn )虑(lǜ )之(zhī )。且(qiě )臣(chén )闻(wén )勇(yǒng )略(luè )震(zhèn )主(zhǔ )者(zhě )身(shēn )危(wēi ),而(ér )功(gōng )盖(gài )天(tiān )下(xià )者(zhě )不(bú )赏(shǎng )。臣(chén )请(qǐng )言(yán )大(dà )王(wáng )功(gōng )略(luè ):足(zú )下(xià )涉(shè )西(xī )河(hé ),虏(lǔ )魏(wèi )王(wáng ),禽(qín )夏(xià )说(shuō ),引(yǐn )兵(bīng )下(xià )井(jǐng )陉(xíng ),诛(zhū )成(chéng )安(ān )君(jūn ),徇(xùn )赵(zhào ),胁(xié )燕(yàn ),定(dìng )齐(qí ),南(nán )摧(cuī )楚(chǔ )人(rén )之(zhī )兵(bīng )二(èr )十(shí )万(wàn ),东(dōng )杀(shā )龙(lóng )且(qiě ),西(xī )乡(xiāng )以(yǐ )报(bào ),此(cǐ )所(suǒ )谓(wèi )功(gōng )无(wú )二(èr )於(yú )天(tiān )下(xià ),而(ér )略(luè )不(bú )世(shì )出(chū )者(zhě )也(yě )。今(jīn )足(zú )下(xià )戴(dài )震(zhèn )主(zhǔ )之(zhī )威(wēi ),挟(jiā )不(bú )赏(shǎng )之(zhī )功(gōng ),归(guī )楚(chǔ ),楚(chǔ )人(rén )不(bú )信(xìn );归(guī )汉(hàn ),汉(hàn )人(rén )震(zhèn )恐(kǒng ):足(zú )下(xià )欲(yù )持(chí )是(shì )安(ān )归(guī )乎(hū )?夫(fū )势(shì )在(zài )人(rén )臣(chén )之(zhī )位(wèi )而(ér )有(yǒu )震(zhèn )主(zhǔ )之(zhī )威(wēi ),名(míng )高(gāo )天(tiān )下(xià ),窃(qiè )为(wéi )足(zú )下(xià )危(wēi )之(zhī )。”韩(hán )信(xìn )谢(xiè )曰(yuē ):“先(xiān )生(shēng )且(qiě )休(xiū )矣(yǐ ),吾(wú )将(jiāng )念(niàn )之(zhī )。”

後(hòu )数(shù )日(rì ),蒯(kuǎi )通(tōng )复(fù )说(shuō )曰(yuē ):“夫(fū )听(tīng )者(zhě )事(shì )之(zhī )候(hòu )也(yě ),计(jì )者(zhě )事(shì )之(zhī )机(jī )也(yě ),听(tīng )过(guò )计(jì )失(shī )而(ér )能(néng )久(jiǔ )安(ān )者(zhě ),鲜(xiān )矣(yǐ )。听(tīng )不(bú )失(shī )一(yī )二(èr )者(zhě ),不(bú )可(kě )乱(luàn )以(yǐ )言(yán );计(jì )不(bú )失(shī )本(běn )末(mò )者(zhě ),不(bú )可(kě )纷(fēn )以(yǐ )辞(cí )。夫(fū )随(suí )厮(sī )养(yǎng )之(zhī )役(yì )者(zhě ),失(shī )万(wàn )乘(chéng )之(zhī )权(quán );守(shǒu )儋(dān )石(shí )之(zhī )禄(lù )者(zhě ),阙(què )卿(qīng )相(xiàng )之(zhī )位(wèi )。故(gù )知(zhī )者(zhě )决(jué )之(zhī )断(duàn )也(yě ),疑(yí )者(zhě )事(shì )之(zhī )害(hài )也(yě ),审(shěn )豪(háo )氂(lí )之(zhī )小(xiǎo )计(jì ),遗(yí )天(tiān )下(xià )之(zhī )大(dà )数(shù ),智(zhì )诚(chéng )知(zhī )之(zhī ),决(jué )弗(fú )敢(gǎn )行(háng )者(zhě ),百(bǎi )事(shì )之(zhī )祸(huò )也(yě )。故(gù )曰(yuē )‘猛(měng )虎(hǔ )之(zhī )犹(yóu )豫(yù ),不(bú )若(ruò )蜂(fēng )虿(chài )之(zhī )致(zhì )螫(shì );骐(qí )骥(jì )之(zhī )跼(qú )躅(zhú ),不(bú )如(rú )驽(nú )马(mǎ )之(zhī )安(ān )步(bù );孟(mèng )贲(bēn )之(zhī )狐(hú )疑(yí ),不(bú )如(rú )庸(yōng )夫(fū )之(zhī )必(bì )至(zhì )也(yě );虽(suī )有(yǒu )舜(shùn )禹(yǔ )之(zhī )智(zhì ),吟(yín )而(ér )不(bú )言(yán ),不(bú )如(rú )瘖(yīn )聋(lóng )之(zhī )指(zhǐ )麾(huī )也(yě )’。此(cǐ )言(yán )贵(guì )能(néng )行(háng )之(zhī )。夫(fū )功(gōng )者(zhě )难(nán )成(chéng )而(ér )易(yì )败(bài ),时(shí )者(zhě )难(nán )得(dé )而(ér )易(yì )失(shī )也(yě )。时(shí )乎(hū )时(shí ),不(bú )再(zài )来(lái )。原(yuán )足(zú )下(xià )详(xiáng )察(chá )之(zhī )。”韩(hán )信(xìn )犹(yóu )豫(yù )不(bú )忍(rěn )倍(bèi )汉(hàn ),又(yòu )自(zì )以(yǐ )为(wéi )功(gōng )多(duō ),汉(hàn )终(zhōng )不(bú )夺(duó )我(wǒ )齐(qí ),遂(suí )谢(xiè )蒯(kuǎi )通(tōng )。蒯(kuǎi )通(tōng )说(shuō )不(bú )听(tīng ),已(yǐ )详(xiáng )狂(kuáng )为(wéi )巫(wū )。

汉(hàn )王(wáng )之(zhī )困(kùn )固(gù )陵(líng ),用(yòng )张(zhāng )良(liáng )计(jì ),召(zhào )齐(qí )王(wáng )信(xìn ),遂(suí )将(jiāng )兵(bīng )会(huì )垓(gāi )下(xià )。项(xiàng )羽(yǔ )已(yǐ )破(pò ),高(gāo )祖(zǔ )袭(xí )夺(duó )齐(qí )王(wáng )军(jūn )。汉(hàn )五(wǔ )年(nián )正(zhèng )月(yuè ),徙(xǐ )齐(qí )王(wáng )信(xìn )为(wéi )楚(chǔ )王(wáng ),都(dōu )下(xià )邳(pī )。

信(xìn )至(zhì )国(guó ),召(zhào )所(suǒ )从(cóng )食(shí )漂(piāo )母(mǔ ),赐(cì )千(qiān )金(jīn )。及(jí )下(xià )乡(xiāng )南(nán )昌(chāng )亭(tíng )长(zhǎng ),赐(cì )百(bǎi )钱(qián ),曰(yuē ):“公(gōng ),小(xiǎo )人(rén )也(yě ),为(wéi )德(dé )不(bú )卒(zú )。”召(zhào )辱(rǔ )己(jǐ )之(zhī )少(shǎo )年(nián )令(lìng )出(chū )胯(kuà )下(xià )者(zhě )以(yǐ )为(wéi )楚(chǔ )中(zhōng )尉(wèi )。告(gào )诸(zhū )将(jiāng )相(xiàng )曰(yuē ):“此(cǐ )壮(zhuàng )士(shì )也(yě )。方(fāng )辱(rǔ )我(wǒ )时(shí ),我(wǒ )宁(níng )不(bú )能(néng )杀(shā )之(zhī )邪(xié )?杀(shā )之(zhī )无(wú )名(míng ),故(gù )忍(rěn )而(ér )就(jiù )於(yú )此(cǐ )。”

项(xiàng )王(wáng )亡(wáng )将(jiāng )锺(zhōng )离(lí )眛(mèi )家(jiā )在(zài )伊(yī )庐(lú ),素(sù )与(yǔ )信(xìn )善(shàn )。项(xiàng )王(wáng )死(sǐ )後(hòu ),亡(wáng )归(guī )信(xìn )。汉(hàn )王(wáng )怨(yuàn )眛(mèi ),闻(wén )其(qí )在(zài )楚(chǔ ),诏(zhào )楚(chǔ )捕(bǔ )眛(mèi )。信(xìn )初(chū )之(zhī )国(guó ),行(háng )县(xiàn )邑(yì ),陈(chén )兵(bīng )出(chū )入(rù )。汉(hàn )六(liù )年(nián ),人(rén )有(yǒu )上(shàng )书(shū )告(gào )楚(chǔ )王(wáng )信(xìn )反(fǎn )。高(gāo )帝(dì )以(yǐ )陈(chén )平(píng )计(jì ),天(tiān )子(zǐ )巡(xún )狩(shòu )会(huì )诸(zhū )侯(hóu ),南(nán )方(fāng )有(yǒu )云(yún )梦(mèng ),发(fā )使(shǐ )告(gào )诸(zhū )侯(hóu )会(huì )陈(chén ):“吾(wú )将(jiāng )游(yóu )云(yún )梦(mèng )。”实(shí )欲(yù )袭(xí )信(xìn ),信(xìn )弗(fú )知(zhī )。高(gāo )祖(zǔ )且(qiě )至(zhì )楚(chǔ ),信(xìn )欲(yù )发(fā )兵(bīng )反(fǎn ),自(zì )度(dù )无(wú )罪(zuì ),欲(yù )谒(yè )上(shàng ),恐(kǒng )见(jiàn )禽(qín )。人(rén )或(huò )说(shuō )信(xìn )曰(yuē ):“斩(zhǎn )眛(mèi )谒(yè )上(shàng ),上(shàng )必(bì )喜(xǐ ),无(wú )患(huàn )。”信(xìn )见(jiàn )未(wèi )计(jì )事(shì )。眛(mèi )曰(yuē ):“汉(hàn )所(suǒ )以(yǐ )不(bú )击(jī )取(qǔ )楚(chǔ ),以(yǐ )眛(mèi )在(zài )公(gōng )所(suǒ )。若(ruò )欲(yù )捕(bǔ )我(wǒ )以(yǐ )自(zì )媚(mèi )於(yú )汉(hàn ),吾(wú )今(jīn )日(rì )死(sǐ ),公(gōng )亦(yì )随(suí )手(shǒu )亡(wáng )矣(yǐ )。”乃(nǎi )骂(mà )信(xìn )曰(yuē ):“公(gōng )非(fēi )长(zhǎng )者(zhě )!”卒(zú )自(zì )刭(jǐng )。信(xìn )持(chí )其(qí )首(shǒu ),谒(yè )高(gāo )祖(zǔ )於(yú )陈(chén )。上(shàng )令(lìng )武(wǔ )士(shì )缚(fù )信(xìn ),载(zǎi )後(hòu )车(chē )。信(xìn )曰(yuē ):“果(guǒ )若(ruò )人(rén )言(yán ),‘狡(jiǎo )兔(tù )死(sǐ ),良(liáng )狗(gǒu )亨(hēng );高(gāo )鸟(niǎo )尽(jìn ),良(liáng )弓(gōng )藏(cáng );敌(dí )国(guó )破(pò ),谋(móu )臣(chén )亡(wáng )。’天(tiān )下(xià )已(yǐ )定(dìng ),我(wǒ )固(gù )当(dāng )亨(hēng )!”上(shàng )曰(yuē ):“人(rén )告(gào )公(gōng )反(fǎn )。”遂(suí )械(xiè )系(xì )信(xìn )。至(zhì )雒(luò )阳(yáng ),赦(shè )信(xìn )罪(zuì ),以(yǐ )为(wéi )淮(huái )阴(yīn )侯(hóu )。

信(xìn )知(zhī )汉(hàn )王(wáng )畏(wèi )恶(è )其(qí )能(néng ),常(cháng )称(chēng )病(bìng )不(bú )朝(cháo )从(cóng )。信(xìn )由(yóu )此(cǐ )日(rì )夜(yè )怨(yuàn )望(wàng ),居(jū )常(cháng )鞅(yāng )鞅(yāng ),羞(xiū )与(yǔ )绛(jiàng )、灌(guàn )等(děng )列(liè )。信(xìn )尝(cháng )过(guò )樊(fán )将(jiāng )军(jūn )哙(kuài ),哙(kuài )跪(guì )拜(bài )送(sòng )迎(yíng ),言(yán )称(chēng )臣(chén ),曰(yuē ):“大(dà )王(wáng )乃(nǎi )肯(kěn )临(lín )臣(chén )!”信(xìn )出(chū )门(mén ),笑(xiào )曰(yuē ):“生(shēng )乃(nǎi )与(yǔ )哙(kuài )等(děng )为(wéi )伍(wǔ )!”上(shàng )常(cháng )从(cóng )容(róng )与(yǔ )信(xìn )言(yán )诸(zhū )将(jiāng )能(néng )不(bú ),各(gè )有(yǒu )差(chà )。上(shàng )问(wèn )曰(yuē ):“如(rú )我(wǒ )能(néng )将(jiāng )几(jǐ )何(hé )?”信(xìn )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )不(bú )过(guò )能(néng )将(jiāng )十(shí )万(wàn )。”上(shàng )曰(yuē ):“於(yú )君(jūn )何(hé )如(rú )?”曰(yuē ):“臣(chén )多(duō )多(duō )而(ér )益(yì )善(shàn )耳(ěr )。”上(shàng )笑(xiào )曰(yuē ):“多(duō )多(duō )益(yì )善(shàn ),何(hé )为(wéi )为(wéi )我(wǒ )禽(qín )?”信(xìn )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )不(bú )能(néng )将(jiāng )兵(bīng ),而(ér )善(shàn )将(jiāng )将(jiāng ),此(cǐ )乃(nǎi )言(yán )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )陛(bì )下(xià )禽(qín )也(yě )。且(qiě )陛(bì )下(xià )所(suǒ )谓(wèi )天(tiān )授(shòu ),非(fēi )人(rén )力(lì )也(yě )。”

陈(chén )豨(xī )拜(bài )为(wéi )钜(jù )鹿(lù )守(shǒu ),辞(cí )於(yú )淮(huái )阴(yīn )侯(hóu )。淮(huái )阴(yīn )侯(hóu )挈(qiè )其(qí )手(shǒu ),辟(pì )左(zuǒ )右(yòu )与(yǔ )之(zhī )步(bù )於(yú )庭(tíng ),仰(yǎng )天(tiān )叹(tàn )曰(yuē ):“子(zǐ )可(kě )与(yǔ )言(yán )乎(hū )?欲(yù )与(yǔ )子(zǐ )有(yǒu )言(yán )也(yě )。”豨(xī )曰(yuē ):“唯(wéi )将(jiāng )军(jūn )令(lìng )之(zhī )。”淮(huái )阴(yīn )侯(hóu )曰(yuē ):“公(gōng )之(zhī )所(suǒ )居(jū ),天(tiān )下(xià )精(jīng )兵(bīng )处(chù )也(yě );而(ér )公(gōng ),陛(bì )下(xià )之(zhī )信(xìn )幸(xìng )臣(chén )也(yě )。人(rén )言(yán )公(gōng )之(zhī )畔(pàn ),陛(bì )下(xià )必(bì )不(bú )信(xìn );再(zài )至(zhì ),陛(bì )下(xià )乃(nǎi )疑(yí )矣(yǐ );三(sān )至(zhì ),必(bì )怒(nù )而(ér )自(zì )将(jiāng )。吾(wú )为(wéi )公(gōng )从(cóng )中(zhōng )起(qǐ ),天(tiān )下(xià )可(kě )图(tú )也(yě )。”陈(chén )豨(xī )素(sù )知(zhī )其(qí )能(néng )也(yě ),信(xìn )之(zhī ),曰(yuē ):“谨(jǐn )奉(fèng )教(jiāo )!”汉(hàn )十(shí )年(nián ),陈(chén )豨(xī )果(guǒ )反(fǎn )。上(shàng )自(zì )将(jiāng )而(ér )往(wǎng ),信(xìn )病(bìng )不(bú )从(cóng )。阴(yīn )使(shǐ )人(rén )至(zhì )豨(xī )所(suǒ ),曰(yuē ):“弟(dì )举(jǔ )兵(bīng ),吾(wú )从(cóng )此(cǐ )助(zhù )公(gōng )。”信(xìn )乃(nǎi )谋(móu )与(yǔ )家(jiā )臣(chén )夜(yè )诈(zhà )诏(zhào )赦(shè )诸(zhū )官(guān )徒(tú )奴(nú ),欲(yù )发(fā )以(yǐ )袭(xí )吕(lǚ )后(hòu )、太(tài )子(zǐ )。部(bù )署(shǔ )已(yǐ )定(dìng ),待(dài )豨(xī )报(bào )。其(qí )舍(shě )人(rén )得(dé )罪(zuì )於(yú )信(xìn ),信(xìn )囚(qiú ),欲(yù )杀(shā )之(zhī )。舍(shě )人(rén )弟(dì )上(shàng )变(biàn ),告(gào )信(xìn )欲(yù )反(fǎn )状(zhuàng )於(yú )吕(lǚ )后(hòu )。吕(lǚ )后(hòu )欲(yù )召(zhào ),恐(kǒng )其(qí )党(dǎng )不(bú )就(jiù ),乃(nǎi )与(yǔ )萧(xiāo )相(xiàng )国(guó )谋(móu ),诈(zhà )令(lìng )人(rén )从(cóng )上(shàng )所(suǒ )来(lái ),言(yán )豨(xī )已(yǐ )得(dé )死(sǐ ),列(liè )侯(hóu )群(qún )臣(chén )皆(jiē )贺(hè )。相(xiàng )国(guó )绐(dài )信(xìn )曰(yuē ):“虽(suī )疾(jí ),彊(jiāng )入(rù )贺(hè )。”信(xìn )入(rù ),吕(lǚ )后(hòu )使(shǐ )武(wǔ )士(shì )缚(fù )信(xìn ),斩(zhǎn )之(zhī )长(zhǎng )乐(lè )锺(zhōng )室(shì )。信(xìn )方(fāng )斩(zhǎn ),曰(yuē ):“吾(wú )悔(huǐ )不(bú )用(yòng )蒯(kuǎi )通(tōng )之(zhī )计(jì ),乃(nǎi )为(wéi )兒(ér )女(nǚ )子(zǐ )所(suǒ )诈(zhà ),岂(qǐ )非(fēi )天(tiān )哉(zāi )!”遂(suí )夷(yí )信(xìn )三(sān )族(zú )。

高(gāo )祖(zǔ )已(yǐ )从(cóng )豨(xī )军(jūn )来(lái ),至(zhì ),见(jiàn )信(xìn )死(sǐ ),且(qiě )喜(xǐ )且(qiě )怜(lián )之(zhī ),问(wèn ):“信(xìn )死(sǐ )亦(yì )何(hé )言(yán )?”吕(lǚ )后(hòu )曰(yuē ):“信(xìn )言(yán )恨(hèn )不(bú )用(yòng )蒯(kuǎi )通(tōng )计(jì )。”高(gāo )祖(zǔ )曰(yuē ):“是(shì )齐(qí )辩(biàn )士(shì )也(yě )。”乃(nǎi )诏(zhào )齐(qí )捕(bǔ )蒯(kuǎi )通(tōng )。蒯(kuǎi )通(tōng )至(zhì ),上(shàng )曰(yuē ):“若(ruò )教(jiāo )淮(huái )阴(yīn )侯(hóu )反(fǎn )乎(hū )?”对(duì )曰(yuē ):“然(rán ),臣(chén )固(gù )教(jiāo )之(zhī )。竖(shù )子(zǐ )不(bú )用(yòng )臣(chén )之(zhī )策(cè ),故(gù )令(lìng )自(zì )夷(yí )於(yú )此(cǐ )。如(rú )彼(bǐ )竖(shù )子(zǐ )用(yòng )臣(chén )之(zhī )计(jì ),陛(bì )下(xià )安(ān )得(dé )而(ér )夷(yí )之(zhī )乎(hū )!”上(shàng )怒(nù )曰(yuē ):“亨(hēng )之(zhī )。”通(tōng )曰(yuē ):“嗟(jiē )乎(hū ),冤(yuān )哉(zāi )亨(hēng )也(yě )!”上(shàng )曰(yuē ):“若(ruò )教(jiāo )韩(hán )信(xìn )反(fǎn ),何(hé )冤(yuān )?”对(duì )曰(yuē ):“秦(qín )之(zhī )纲(gāng )绝(jué )而(ér )维(wéi )弛(chí ),山(shān )东(dōng )大(dà )扰(rǎo ),异(yì )姓(xìng )并(bìng )起(qǐ ),英(yīng )俊(jùn )乌(wū )集(jí )。秦(qín )失(shī )其(qí )鹿(lù ),天(tiān )下(xià )共(gòng )逐(zhú )之(zhī ),於(yú )是(shì )高(gāo )材(cái )疾(jí )足(zú )者(zhě )先(xiān )得(dé )焉(yān )。蹠(zhí )之(zhī )狗(gǒu )吠(fèi )尧(yáo ),尧(yáo )非(fēi )不(bú )仁(rén ),狗(gǒu )因(yīn )吠(fèi )非(fēi )其(qí )主(zhǔ )。当(dāng )是(shì )时(shí ),臣(chén )唯(wéi )独(dú )知(zhī )韩(hán )信(xìn ),非(fēi )知(zhī )陛(bì )下(xià )也(yě )。且(qiě )天(tiān )下(xià )锐(ruì )精(jīng )持(chí )锋(fēng )欲(yù )为(wéi )陛(bì )下(xià )所(suǒ )为(wéi )者(zhě )甚(shèn )众(zhòng ),顾(gù )力(lì )不(bú )能(néng )耳(ěr )。又(yòu )可(kě )尽(jìn )亨(hēng )之(zhī )邪(xié )?”高(gāo )帝(dì )曰(yuē ):“置(zhì )之(zhī )。”乃(nǎi )释(shì )通(tōng )之(zhī )罪(zuì )。

太(tài )史(shǐ )公(gōng )曰(yuē ):吾(wú )入(rù )淮(huái )阴(yīn ),淮(huái )阴(yīn )人(rén )为(wéi )余(yú )言(yán ),韩(hán )信(xìn )虽(suī )为(wéi )布(bù )衣(yī )时(shí ),其(qí )志(zhì )与(yǔ )众(zhòng )异(yì )。其(qí )母(mǔ )死(sǐ ),贫(pín )无(wú )以(yǐ )葬(zàng ),然(rán )乃(nǎi )行(háng )营(yíng )高(gāo )敞(chǎng )地(dì ),令(lìng )其(qí )旁(páng )可(kě )置(zhì )万(wàn )家(jiā )。余(yú )视(shì )其(qí )母(mǔ )冢(zhǒng ),良(liáng )然(rán )。假(jiǎ )令(lìng )韩(hán )信(xìn )学(xué )道(dào )谦(qiān )让(ràng ),不(bú )伐(fá )己(jǐ )功(gōng ),不(bú )矜(jīn )其(qí )能(néng ),则(zé )庶(shù )几(jǐ )哉(zāi ),於(yú )汉(hàn )家(jiā )勋(xūn )可(kě )以(yǐ )比(bǐ )周(zhōu )、召(zhào )、太(tài )公(gōng )之(zhī )徒(tú ),後(hòu )世(shì )血(xuè )食(shí )矣(yǐ )。不(bú )务(wù )出(chū )此(cǐ ),而(ér )天(tiān )下(xià )已(yǐ )集(jí ),乃(nǎi )谋(móu )畔(pàn )逆(nì ),夷(yí )灭(miè )宗(zōng )族(zú ),不(bú )亦(yì )宜(yí )乎(hū )!

君(jūn )臣(chén )一(yī )体(tǐ ),自(zì )古(gǔ )所(suǒ )难(nán )。相(xiàng )国(guó )深(shēn )荐(jiàn ),策(cè )拜(bài )登(dēng )坛(tán )。沈(shěn )沙(shā )决(jué )水(shuǐ ),拔(bá )帜(zhì )传(chuán )餐(cān )。与(yǔ )汉(hàn )汉(hàn )重(zhòng ),归(guī )楚(chǔ )楚(chǔ )安(ān )。三(sān )分(fèn )不(bú )议(yì ),伪(wěi )游(yóu )可(kě )叹(tàn )。

阅读:25238

打赏捐助〔Donate〕>>>

《淮阴侯列传》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库