秦纪二【登录】

《资治通鉴》 > 《秦纪》·三卷 > 《秦纪二》 > 拼音版

起(qǐ )阏(è )逢(féng )阉(yān )茂(mào ),尽(jìn )玄(xuán )黓(yì )执(zhí )徐(xú ),凡(fán )十(shí )九(jiǔ )年(nián )。

始(shǐ )皇(huáng )帝(dì )下(xià )二(èr )十(shí )年(nián )(甲(jiǎ )戌(xū ),公(gōng )元(yuán )前(qián )二(èr )二(èr )七(qī )年(nián ))

荆(jīng )轲(kē )至(zhì )咸(xián )阳(yáng ),因(yīn )王(wáng )宠(chǒng )臣(chén )蒙(méng )嘉(jiā )卑(bēi )辞(cí )以(yǐ )求(qiú )见(jiàn ),王(wáng )大(dà )喜(xǐ ),朝(cháo )服(fú ),设(shè )九(jiǔ )宾(bīn )而(ér )见(jiàn )之(zhī )。荆(jīng )轲(kē )奉(fèng )图(tú )以(yǐ )进(jìn )于(yú )王(wáng ),图(tú )穷(qióng )而(ér )匕(bǐ )首(shǒu )见(jiàn ),因(yīn )把(bǎ )王(wáng )袖(xiù )而(ér )揕(zhēn )之(zhī );未(wèi )至(zhì )身(shēn ),王(wáng )惊(jīng )起(qǐ ),袖(xiù )绝(jué )。荆(jīng )轲(kē )逐(zhú )王(wáng ),王(wáng )环(huán )柱(zhù )而(ér )走(zǒu )。群(qún )臣(chén )皆(jiē )愕(è ),卒(zú )起(qǐ )不(bú )意(yì ),尽(jìn )失(shī )其(qí )度(dù )。而(ér )秦(qín )法(fǎ ),群(qún )臣(chén )侍(shì )殿(diàn )上(shàng )者(zhě )不(bú )得(dé )操(cāo )尺(chǐ )寸(cùn )之(zhī )兵(bīng ),左(zuǒ )右(yòu )以(yǐ )手(shǒu )共(gòng )搏(bó )之(zhī ),且(qiě )曰(yuē ):“王(wáng )负(fù )剑(jiàn )!”负(fù )剑(jiàn ),王(wáng )遂(suí )拔(bá )以(yǐ )击(jī )荆(jīng )轲(kē ),断(duàn )其(qí )左(zuǒ )股(gǔ )。荆(jīng )轲(kē )废(fèi ),乃(nǎi )引(yǐn )匕(bǐ )首(shǒu )擿(tī )王(wáng ),中(zhōng )铜(tóng )柱(zhù )。自(zì )知(zhī )事(shì )不(bú )就(jiù ),骂(mà )曰(yuē ):“事(shì )所(suǒ )以(yǐ )不(bú )成(chéng )者(zhě ),以(yǐ )欲(yù )生(shēng )劫(jié )之(zhī ),必(bì )得(dé )约(yuē )契(qì )以(yǐ )报(bào )太(tài )子(zǐ )也(yě )!”遂(suí )体(tǐ )解(jiě )荆(jīng )轲(kē )以(yǐ )徇(xùn )。王(wáng )于(yú )是(shì )大(dà )怒(nù ),益(yì )发(fā )兵(bīng )诣(yì )赵(zhào ),就(jiù )王(wáng )翦(jiǎn )以(yǐ )伐(fá )燕(yàn ),与(yǔ )燕(yàn )师(shī )、代(dài )师(shī )战(zhàn )于(yú )易(yì )水(shuǐ )之(zhī )西(xī ),大(dà )破(pò )之(zhī )。

始(shǐ )皇(huáng )帝(dì )下(xià )二(èr )十(shí )一(yī )年(nián )(乙(yǐ )亥(hài ),公(gōng )元(yuán )前(qián )二(èr )二(èr )六(liù )年(nián ))

冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),王(wáng )翦(jiǎn )拔(bá )蓟(jì ),燕(yàn )王(wáng )及(jí )太(tài )子(zǐ )率(lǜ )其(qí )精(jīng )兵(bīng )东(dōng )保(bǎo )辽(liáo )东(dōng ),李(lǐ )信(xìn )急(jí )追(zhuī )之(zhī )。代(dài )王(wáng )嘉(jiā )遗(yí )燕(yàn )王(wáng )书(shū ),令(lìng )杀(shā )太(tài )子(zǐ )丹(dān )以(yǐ )献(xiàn )。丹(dān )匿(nì )衍(yǎn )水(shuǐ )中(zhōng ),燕(yàn )王(wáng )使(shǐ )使(shǐ )斩(zhǎn )丹(dān ),欲(yù )以(yǐ )献(xiàn )王(wáng ),王(wáng )复(fù )进(jìn )兵(bīng )攻(gōng )之(zhī )。

王(wáng )贲(bēn )伐(fá )楚(chǔ ),取(qǔ )十(shí )馀(yú )城(chéng )。王(wáng )问(wèn )于(yú )将(jiāng )军(jūn )李(lǐ )信(xìn )曰(yuē ):“吾(wú )欲(yù )取(qǔ )荆(jīng ),于(yú )将(jiāng )军(jūn )度(dù )用(yòng )几(jǐ )何(hé )人(rén )而(ér )足(zú )?”李(lǐ )信(xìn )曰(yuē ):“不(bú )过(guò )用(yòng )二(èr )十(shí )万(wàn )。”王(wáng )以(yǐ )问(wèn )王(wáng )翦(jiǎn ),王(wáng )翦(jiǎn )曰(yuē ):“非(fēi )六(liù )十(shí )万(wàn )人(rén )不(bú )可(kě )。”王(wáng )曰(yuē ):“王(wáng )将(jiāng )军(jūn )老(lǎo )矣(yǐ ),何(hé )怯(qiè )也(yě )!”遂(suí )使(shǐ )李(lǐ )信(xìn )、蒙(méng )恬(tián )将(jiāng )二(èr )十(shí )万(wàn )人(rén )伐(fá )楚(chǔ );王(wáng )翦(jiǎn )因(yīn )谢(xiè )病(bìng )归(guī )频(pín )阳(yáng )。

始(shǐ )皇(huáng )帝(dì )下(xià )二(èr )十(shí )二(èr )年(nián )(丙(bǐng )子(zǐ ),公(gōng )元(yuán )前(qián )二(èr )二(èr )五(wǔ )年(nián ))

王(wáng )贲(bēn )伐(fá )魏(wèi ),引(yǐn )河(hé )沟(gōu )以(yǐ )灌(guàn )大(dà )梁(liáng )。三(sān )月(yuè ),城(chéng )坏(huài )。魏(wèi )王(wáng )假(jiǎ )降(jiàng ),杀(shā )之(zhī ),遂(suí )灭(miè )魏(wèi )。

王(wáng )使(shǐ )人(rén )谓(wèi )安(ān )陵(líng )君(jūn )曰(yuē ):“寡(guǎ )人(rén )欲(yù )以(yǐ )五(wǔ )百(bǎi )里(lǐ )地(dì )易(yì )安(ān )陵(líng )。”安(ān )陵(líng )君(jūn )曰(yuē ):“大(dà )王(wáng )加(jiā )惠(huì ),以(yǐ )大(dà )易(yì )小(xiǎo ),甚(shèn )幸(xìng )。虽(suī )然(rán ),臣(chén )受(shòu )地(dì )于(yú )魏(wèi )之(zhī )先(xiān )王(wáng ),愿(yuàn )终(zhōng )守(shǒu )之(zhī ),弗(fú )敢(gǎn )易(yì )。”王(wáng )义(yì )而(ér )许(xǔ )之(zhī )。

李(lǐ )信(xìn )攻(gōng )平(píng )舆(yú ),蒙(méng )恬(tián )攻(gōng )寝(qǐn ),大(dà )破(pò )楚(chǔ )军(jūn )。信(xìn )又(yòu )攻(gōng )鄢(yān )郢(yǐng ),破(pò )之(zhī ),于(yú )是(shì )引(yǐn )兵(bīng )而(ér )西(xī ),与(yǔ )蒙(méng )恬(tián )会(huì )城(chéng )父(fù ),楚(chǔ )人(rén )因(yīn )随(suí )之(zhī ),三(sān )日(rì )三(sān )夜(yè )不(bú )顿(dùn )舍(shě ),大(dà )败(bài )李(lǐ )信(xìn ),入(rù )两(liǎng )壁(bì ),杀(shā )七(qī )都(dōu )尉(wèi );李(lǐ )信(xìn )奔(bēn )还(hái )。

王(wáng )闻(wén )之(zhī ),大(dà )怒(nù ),自(zì )至(zhì )频(pín )阳(yáng )谢(xiè )王(wáng )翦(jiǎn )曰(yuē ):“寡(guǎ )人(rén )不(bú )用(yòng )将(jiāng )军(jūn )谋(móu ),李(lǐ )信(xìn )果(guǒ )辱(rǔ )秦(qín )军(jūn )。将(jiāng )军(jūn )虽(suī )病(bìng ),独(dú )忍(rěn )弃(qì )寡(guǎ )人(rén )乎(hū )!”王(wáng )翦(jiǎn )谢(xiè )病(bìng )不(bú )能(néng )将(jiāng ),王(wáng )曰(yuē ):“已(yǐ )矣(yǐ ),勿(wù )复(fù )言(yán )!”王(wáng )翦(jiǎn )曰(yuē ):“必(bì )不(bú )得(dé )已(yǐ )用(yòng )臣(chén ),非(fēi )六(liù )十(shí )万(wàn )人(rén )不(bú )可(kě )!”王(wáng )曰(yuē ):“为(wéi )听(tīng )将(jiāng )军(jūn )计(jì )耳(ěr )。”于(yú )是(shì )王(wáng )翦(jiǎn )将(jiāng )六(liù )十(shí )万(wàn )人(rén )伐(fá )楚(chǔ )。王(wáng )送(sòng )至(zhì )霸(bà )上(shàng ),王(wáng )翦(jiǎn )请(qǐng )美(měi )田(tián )宅(zhái )甚(shèn )众(zhòng )。王(wáng )曰(yuē ):“将(jiāng )军(jūn )行(háng )矣(yǐ ),何(hé )忧(yōu )贫(pín )乎(hū )!”王(wáng )翦(jiǎn )曰(yuē ):“为(wéi )大(dà )王(wáng )将(jiāng ),有(yǒu )功(gōng ),终(zhōng )不(bú )得(dé )封(fēng )侯(hóu ),故(gù )及(jí )大(dà )王(wáng )之(zhī )向(xiàng )臣(chén ),以(yǐ )请(qǐng )田(tián )宅(zhái )为(wéi )子(zǐ )孙(sūn )业(yè )耳(ěr )。”王(wáng )大(dà )笑(xiào )。王(wáng )翦(jiǎn )既(jì )行(háng ),至(zhì )关(guān ),使(shǐ )使(shǐ )还(hái )请(qǐng )善(shàn )田(tián )者(zhě )五(wǔ )辈(bèi )。或(huò )曰(yuē ):“将(jiāng )军(jūn )之(zhī )乞(qǐ )贷(dài )亦(yì )已(yǐ )甚(shèn )矣(yǐ )!”王(wáng )翦(jiǎn )曰(yuē ):“不(bú )然(rán )。王(wáng )怚(jù )中(zhōng )而(ér )不(bú )信(xìn )人(rén ),今(jīn )空(kōng )国(guó )中(zhōng )之(zhī )甲(jiǎ )士(shì )而(ér )专(zhuān )委(wěi )于(yú )我(wǒ ),我(wǒ )不(bú )多(duō )请(qǐng )田(tián )宅(zhái )为(wéi )子(zǐ )孙(sūn )业(yè )以(yǐ )自(zì )坚(jiān ),顾(gù )令(lìng )王(wáng )坐(zuò )而(ér )疑(yí )我(wǒ )矣(yǐ )。”

始(shǐ )皇(huáng )帝(dì )下(xià )二(èr )十(shí )三(sān )年(nián )(丁(dīng )丑(chǒu ),公(gōng )元(yuán )前(qián )二(èr )二(èr )四(sì )年(nián ))

王(wáng )翦(jiǎn )取(qǔ )陈(chén )以(yǐ )南(nán )至(zhì )平(píng )舆(yú )。楚(chǔ )人(rén )闻(wén )王(wáng )翦(jiǎn )益(yì )军(jūn )而(ér )来(lái ),乃(nǎi )悉(xī )国(guó )中(zhōng )兵(bīng )以(yǐ )御(yù )之(zhī );王(wáng )翦(jiǎn )坚(jiān )壁(bì )不(bú )与(yǔ )战(zhàn )。楚(chǔ )人(rén )数(shù )挑(tiāo )战(zhàn ),终(zhōng )不(bú )出(chū )。王(wáng )翦(jiǎn )日(rì )休(xiū )士(shì )洗(xǐ )沐(mù ),而(ér )善(shàn )饮(yǐn )食(shí ),抚(fǔ )循(xún )之(zhī );亲(qīn )与(yǔ )士(shì )卒(zú )同(tóng )食(shí )。久(jiǔ )之(zhī ),王(wáng )翦(jiǎn )使(shǐ )人(rén )问(wèn ):“军(jūn )中(zhōng )戏(xì )乎(hū )?”对(duì )曰(yuē ):“方(fāng )投(tóu )石(shí )、超(chāo )距(jù )。”王(wáng )翦(jiǎn )曰(yuē ):“可(kě )用(yòng )矣(yǐ )!”楚(chǔ )既(jì )不(bú )得(dé )战(zhàn ),乃(nǎi )引(yǐn )而(ér )东(dōng )。王(wáng )翦(jiǎn )追(zhuī )之(zhī ),令(lìng )壮(zhuàng )士(shì )击(jī ),大(dà )破(pò )楚(chǔ )师(shī ),至(zhì )蕲(qí )南(nán ),杀(shā )其(qí )将(jiāng )军(jūn )项(xiàng )燕(yàn ),楚(chǔ )师(shī )遂(suí )败(bài )走(zǒu )。王(wáng )翦(jiǎn )因(yīn )乘(chéng )胜(shèng )略(luè )定(dìng )城(chéng )邑(yì )。

始(shǐ )皇(huáng )帝(dì )下(xià )二(èr )十(shí )四(sì )年(nián )(戊(wù )寅(yín ),公(gōng )元(yuán )前(qián )二(èr )二(èr )三(sān )年(nián ))

王(wáng )翦(jiǎn )、蒙(méng )武(wǔ )虏(lǔ )楚(chǔ )王(wáng )负(fù )刍(chú ),以(yǐ )其(qí )地(dì )置(zhì )楚(chǔ )郡(jùn )。

始(shǐ )皇(huáng )帝(dì )下(xià )二(èr )十(shí )五(wǔ )年(nián )(己(jǐ )卯(mǎo ),公(gōng )元(yuán )前(qián )二(èr )二(èr )二(èr )年(nián ))

大(dà )兴(xìng )兵(bīng ),使(shǐ )王(wáng )贲(bēn )攻(gōng )辽(liáo )东(dōng ),虏(lǔ )燕(yàn )王(wáng )喜(xǐ )。

臣(chén )光(guāng )曰(yuē ):燕(yàn )丹(dān )不(bú )胜(shèng )一(yī )朝(cháo )之(zhī )忿(fèn )以(yǐ )犯(fàn )虎(hǔ )狼(láng )之(zhī )秦(qín ),轻(qīng )虑(lǜ )浅(qiǎn )谋(móu ),挑(tiāo )怨(yuàn )速(sù )祸(huò ),使(shǐ )召(zhào )公(gōng )之(zhī )庙(miào )不(bú )祀(sì )忽(hū )诸(zhū ),罪(zuì )孰(shú )大(dà )焉(yān )!而(ér )论(lùn )者(zhě )或(huò )谓(wèi )之(zhī )贤(xián ),岂(qǐ )不(bú )过(guò )哉(zāi )!

夫(fū )为(wéi )国(guó )家(jiā )者(zhě ),任(rèn )官(guān )以(yǐ )才(cái ),立(lì )政(zhèng )以(yǐ )礼(lǐ ),怀(huái )民(mín )以(yǐ )仁(rén ),交(jiāo )邻(lín )以(yǐ )信(xìn )。是(shì )以(yǐ )官(guān )得(dé )其(qí )人(rén ),政(zhèng )得(dé )其(qí )节(jiē ),百(bǎi )姓(xìng )怀(huái )其(qí )德(dé ),四(sì )邻(lín )亲(qīn )其(qí )义(yì )。夫(fū )如(rú )是(shì ),则(zé )国(guó )家(jiā )安(ān )如(rú )磐(pán )石(shí ),炽(chì )如(rú )焱(yàn )火(huǒ )。触(chù )之(zhī )者(zhě )碎(suì ),犯(fàn )之(zhī )者(zhě )焦(jiāo ),虽(suī )有(yǒu )强(qiáng )暴(bào )之(zhī )国(guó ),尚(shàng )何(hé )足(zú )畏(wèi )哉(zāi )!丹(dān )释(shì )此(cǐ )不(bú )为(wéi ),顾(gù )以(yǐ )万(wàn )乘(chéng )之(zhī )国(guó ),决(jué )匹(pǐ )夫(fū )之(zhī )怒(nù ),逞(chěng )盗(dào )贼(zéi )之(zhī )谋(móu ),功(gōng )隳(huī )身(shēn )戮(lù ),社(shè )稷(jì )为(wéi )墟(xū ),不(bú )亦(yì )悲(bēi )哉(zāi )!

夫(fū )其(qí )膝(xī )行(háng )、蒲(pú )伏(fú ),非(fēi )恭(gōng )也(yě );复(fù )言(yán )、重(zhòng )诺(nuò ),非(fēi )信(xìn )也(yě );糜(mí )金(jīn )、散(sàn )玉(yù ),非(fēi )惠(huì )也(yě );刎(wěn )首(shǒu )、决(jué )腹(fù ),非(fēi )勇(yǒng )也(yě )。要(yào )之(zhī ),谋(móu )不(bú )远(yuǎn )而(ér )动(dòng )不(bú )义(yì ),其(qí )楚(chǔ )白(bái )公(gōng )胜(shèng )之(zhī )流(liú )乎(hū )!

荆(jīng )轲(kē )怀(huái )其(qí )豢(huàn )养(yǎng )之(zhī )私(sī ),不(bú )顾(gù )七(qī )族(zú ),欲(yù )以(yǐ )尺(chǐ )八(bā )匕(bǐ )首(shǒu )强(qiáng )燕(yàn )而(ér )弱(ruò )秦(qín ),不(bú )亦(yì )愚(yú )乎(hū )!故(gù )扬(yáng )子(zǐ )论(lùn )之(zhī ),以(yǐ )要(yào )离(lí )为(wéi )蛛(zhū )蝥(móu )之(zhī )靡(mí ),聂(niè )政(zhèng )为(wéi )壮(zhuàng )士(shì )之(zhī )靡(mí ),荆(jīng )轲(kē )为(wéi )刺(cì )客(kè )之(zhī )靡(mí ),皆(jiē )不(bú )可(kě )谓(wèi )之(zhī )义(yì )。又(yòu )曰(yuē ):“荆(jīng )轲(kē ),君(jūn )子(zǐ )盗(dào )诸(zhū )!”善(shàn )哉(zāi )!

王(wáng )贲(bēn )攻(gōng )代(dài ),虏(lǔ )代(dài )王(wáng )嘉(jiā )。

王(wáng )翦(jiǎn )悉(xī )定(dìng )荆(jīng )江(jiāng )南(nán )地(dì ),降(jiàng )百(bǎi )越(yuè )之(zhī )君(jūn ),置(zhì )会(huì )稽(jī )郡(jùn )。

五(wǔ )月(yuè ),天(tiān )下(xià )大(dà )酺(pú )。

初(chū ),齐(qí )君(jūn )王(wáng )后(hòu )贤(xián ),事(shì )秦(qín )谨(jǐn ),与(yǔ )诸(zhū )侯(hóu )信(xìn );齐(qí )亦(yì )东(dōng )边(biān )海(hǎi )上(shàng )。秦(qín )日(rì )夜(yè )攻(gōng )三(sān )晋(jìn )、燕(yàn )、楚(chǔ ),五(wǔ )国(guó )各(gè )自(zì )救(jiù ),以(yǐ )故(gù )齐(qí )王(wáng )建(jiàn )立(lì )四(sì )十(shí )馀(yú )年(nián )不(bú )受(shòu )兵(bīng )。及(jí )君(jūn )王(wáng )后(hòu )且(qiě )死(sǐ ),戒(jiè )王(wáng )建(jiàn )曰(yuē ):“群(qún )臣(chén )之(zhī )可(kě )用(yòng )者(zhě )某(mǒu )。”王(wáng )曰(yuē ):“请(qǐng )书(shū )之(zhī )。”君(jūn )王(wáng )后(hòu )曰(yuē ):“善(shàn )!”王(wáng )取(qǔ )笔(bǐ )牍(dú )受(shòu )言(yán ),君(jūn )王(wáng )后(hòu )曰(yuē );“老(lǎo )妇(fù )已(yǐ )忘(wàng )矣(yǐ )。”君(jūn )王(wáng )后(hòu )死(sǐ ),后(hòu )胜(shèng )相(xiàng )齐(qí ),多(duō )受(shòu )秦(qín )间(jiān )金(jīn )。宾(bīn )客(kè )入(rù )秦(qín ),秦(qín )又(yòu )多(duō )与(yǔ )金(jīn )。客(kè )皆(jiē )为(wéi )反(fǎn )间(jiān ),劝(quàn )王(wáng )朝(cháo )秦(qín ),不(bú )修(xiū )攻(gōng )战(zhàn )之(zhī )备(bèi ),不(bú )助(zhù )五(wǔ )国(guó )攻(gōng )秦(qín ),秦(qín )以(yǐ )故(gù )得(dé )灭(miè )五(wǔ )国(guó )。

齐(qí )王(wáng )将(jiāng )入(rù )朝(cháo ),雍(yōng )门(mén )司(sī )马(mǎ )前(qián )曰(yuē ):“所(suǒ )为(wéi )立(lì )王(wáng )者(zhě ),为(wéi )社(shè )稷(jì )耶(yē ),为(wéi )王(wáng )耶(yē )?”王(wáng )曰(yuē ):“为(wéi )社(shè )稷(jì )。”司(sī )马(mǎ )曰(yuē ):“为(wéi )社(shè )稷(jì )立(lì )王(wáng ),王(wáng )何(hé )以(yǐ )去(qù )社(shè )稷(jì )而(ér )入(rù )秦(qín )?”齐(qí )王(wáng )还(hái )车(chē )而(ér )反(fǎn )。

即(jí )墨(mò )大(dà )夫(fū )闻(wén )之(zhī ),见(jiàn )齐(qí )王(wáng )曰(yuē ):“齐(qí )地(dì )方(fāng )四(sì )千(qiān )里(lǐ ),带(dài )甲(jiǎ )数(shù )百(bǎi )万(wàn )。夫(fū )三(sān )晋(jìn )大(dà )夫(fū )皆(jiē )不(bú )便(biàn )秦(qín ),而(ér )在(zài )阿(ā )、鄄(juàn )之(zhī )间(jiān )者(zhě )百(bǎi )数(shù );王(wáng )收(shōu )而(ér )与(yǔ )之(zhī )百(bǎi )万(wàn )人(rén )之(zhī )众(zhòng ),使(shǐ )收(shōu )三(sān )晋(jìn )之(zhī )故(gù )地(dì ),即(jí )临(lín )晋(jìn )之(zhī )关(guān )可(kě )以(yǐ )入(rù )矣(yǐ )。鄢(yān )郢(yǐng )大(dà )夫(fū )不(bú )欲(yù )为(wéi )秦(qín ),而(ér )在(zài )城(chéng )南(nán )下(xià )者(zhě )百(bǎi )数(shù ),王(wáng )收(shōu )而(ér )与(yǔ )之(zhī )百(bǎi )万(wàn )之(zhī )师(shī ),使(shǐ )收(shōu )楚(chǔ )故(gù )地(dì ),即(jí )武(wǔ )关(guān )可(kě )以(yǐ )入(rù )矣(yǐ )。如(rú )此(cǐ ),则(zé )齐(qí )威(wēi )可(kě )立(lì ),秦(qín )国(guó )可(kě )亡(wáng ),岂(qǐ )特(tè )保(bǎo )其(qí )国(guó )家(jiā )而(ér )已(yǐ )哉(zāi )!”齐(qí )王(wáng )不(bú )听(tīng )。

始(shǐ )皇(huáng )帝(dì )下(xià )二(èr )十(shí )六(liù )年(nián )(庚(gēng )辰(chén ),公(gōng )元(yuán )前(qián )二(èr )二(èr )一(yī )年(nián ))

王(wáng )贲(bēn )自(zì )燕(yàn )南(nán )攻(gōng )齐(qí ),猝(cù )入(rù )临(lín )淄(zī ),民(mín )莫(mò )敢(gǎn )格(gé )者(zhě )。秦(qín )使(shǐ )人(rén )诱(yòu )齐(qí )王(wáng ),约(yuē )封(fēng )以(yǐ )五(wǔ )百(bǎi )里(lǐ )之(zhī )地(dì )。齐(qí )王(wáng )遂(suí )降(jiàng ),秦(qín )迁(qiān )之(zhī )共(gòng ),处(chù )之(zhī )松(sōng )柏(bǎi )之(zhī )间(jiān ),饿(è )而(ér )死(sǐ )。齐(qí )人(rén )怨(yuàn )王(wáng )建(jiàn )不(bú )早(zǎo )与(yǔ )诸(zhū )侯(hóu )合(hé )从(cóng ),听(tīng )奸(jiān )人(rén )宾(bīn )客(kè )以(yǐ )亡(wáng )其(qí )国(guó ),歌(gē )之(zhī )曰(yuē ):“松(sōng )耶(yē ),柏(bǎi )耶(yē ),住(zhù )建(jiàn )共(gòng )者(zhě )客(kè )耶(yē )!”疾(jí )建(jiàn )用(yòng )客(kè )之(zhī )不(bú )详(xiáng )也(yě )。

臣(chén )光(guāng )曰(yuē ):从(cóng )衡(héng )之(zhī )说(shuō )虽(suī )反(fǎn )覆(fù )百(bǎi )端(duān ),然(rán )大(dà )要(yào )合(hé )从(cóng )者(zhě ),六(liù )国(guó )之(zhī )利(lì )也(yě )。昔(xī )先(xiān )王(wáng )建(jiàn )万(wàn )国(guó ),亲(qīn )诸(zhū )侯(hóu ),使(shǐ )之(zhī )朝(cháo )聘(pìn )以(yǐ )相(xiàng )交(jiāo ),飨(xiǎng )宴(yàn )以(yǐ )相(xiàng )乐(lè ),会(huì )盟(méng )以(yǐ )相(xiàng )结(jié )者(zhě ),无(wú )他(tā ),欲(yù )其(qí )同(tóng )心(xīn )戮(lù )力(lì )以(yǐ )保(bǎo )国(guó )家(jiā )也(yě )。向(xiàng )使(shǐ )六(liù )国(guó )能(néng )以(yǐ )信(xìn )义(yì )相(xiàng )亲(qīn ),则(zé )秦(qín )虽(suī )强(qiáng )暴(bào ),安(ān )得(dé )而(ér )亡(wáng )之(zhī )哉(zāi )!夫(fū )三(sān )晋(jìn )者(zhě ),齐(qí )、楚(chǔ )之(zhī )籓(bān )蔽(bì );齐(qí )、楚(chǔ )者(zhě ),三(sān )晋(jìn )之(zhī )根(gēn )柢(dǐ );形(xíng )势(shì )相(xiàng )资(zī ),表(biǎo )里(lǐ )相(xiàng )依(yī )。故(gù )以(yǐ )三(sān )晋(jìn )而(ér )攻(gōng )齐(qí )、楚(chǔ ),自(zì )绝(jué )其(qí )根(gēn )柢(dǐ )也(yě );以(yǐ )齐(qí )、楚(chǔ )而(ér )攻(gōng )三(sān )晋(jìn ),自(zì )撤(chè )其(qí )籓(bān )蔽(bì )也(yě )。安(ān )有(yǒu )撤(chè )其(qí )籓(bān )蔽(bì )以(yǐ )媚(mèi )盗(dào ),曰(yuē )“盗(dào )将(jiāng )爱(ài )我(wǒ )而(ér )不(bú )攻(gōng )”,岂(qǐ )不(bú )悖(bèi )哉(zāi )!

王(wáng )初(chū )并(bìng )天(tiān )下(xià ),自(zì )以(yǐ )为(wéi )德(dé )兼(jiān )三(sān )皇(huáng ),功(gōng )过(guò )五(wǔ )帝(dì ),乃(nǎi )更(gèng )号(hào )曰(yuē )“皇(huáng )帝(dì ),命(mìng )为(wéi )“制(zhì )”,令(lìng )为(wéi )“诏(zhào )”,自(zì )称(chēng )曰(yuē )“朕(zhèn )”。追(zhuī )尊(zūn )庄(zhuāng )襄(xiāng )王(wáng )为(wéi )太(tài )上(shàng )皇(huáng )。制(zhì )曰(yuē ):“死(sǐ )而(ér )以(yǐ )行(háng )为(wéi )谥(shì ),则(zé )是(shì )子(zǐ )议(yì )父(fù ),臣(chén )议(yì )君(jūn )也(yě ),甚(shèn )无(wú )谓(wèi )。自(zì )今(jīn )以(yǐ )来(lái ),除(chú )谥(shì )法(fǎ )。朕(zhèn )为(wéi )始(shǐ )皇(huáng )帝(dì ),后(hòu )世(shì )以(yǐ )计(jì )数(shù ),二(èr )世(shì )、三(sān )世(shì )至(zhì )于(yú )万(wàn )世(shì ),传(chuán )之(zhī )无(wú )穷(qióng )。”

初(chū ),齐(qí )威(wēi )、宣(xuān )之(zhī )时(shí ),邹(zōu )衍(yǎn )论(lùn )著(zhe )终(zhōng )始(shǐ )五(wǔ )德(dé )之(zhī )运(yùn );及(jí )始(shǐ )皇(huáng )并(bìng )天(tiān )下(xià ),齐(qí )人(rén )奏(zòu )之(zhī )。始(shǐ )皇(huáng )采(cǎi )用(yòng )其(qí )说(shuō ),以(yǐ )为(wéi )周(zhōu )得(dé )火(huǒ )德(dé ),秦(qín )代(dài )周(zhōu ),从(cóng )所(suǒ )不(bú )胜(shèng ),为(wéi )水(shuǐ )德(dé )。始(shǐ )改(gǎi )年(nián ),朝(cháo )贺(hè )皆(jiē )自(zì )十(shí )月(yuè )朔(shuò );衣(yī )服(fú )、旌(jīng )旄(máo )、节(jiē )旗(qí )皆(jiē )尚(shàng )黑(hēi ),数(shù )以(yǐ )六(liù )为(wéi )纪(jì )。

丞(chéng )相(xiàng )绾(wǎn )等(děng )言(yán ):“燕(yàn )、齐(qí )、荆(jīng )地(dì )远(yuǎn ),不(bú )为(wéi )置(zhì )王(wáng ),无(wú )以(yǐ )镇(zhèn )之(zhī )。请(qǐng )立(lì )诸(zhū )子(zǐ )。”始(shǐ )皇(huáng )下(xià )其(qí )议(yì )。廷(tíng )尉(wèi )斯(sī )曰(yuē ):“周(zhōu )文(wén )、武(wǔ )所(suǒ )封(fēng )子(zǐ )弟(dì )同(tóng )姓(xìng )甚(shèn )众(zhòng ),然(rán )后(hòu )属(shǔ )疏(shū )远(yuǎn ),相(xiàng )攻(gōng )击(jī )如(rú )仇(chóu )雠(chóu ),周(zhōu )天(tiān )子(zǐ )弗(fú )能(néng )禁(jìn )止(zhǐ )。今(jīn )海(hǎi )内(nèi )赖(lài )陛(bì )下(xià )神(shén )灵(líng )一(yī )统(tǒng ),皆(jiē )为(wéi )郡(jùn )、县(xiàn ),诸(zhū )子(zǐ )功(gōng )臣(chén )以(yǐ )公(gōng )赋(fù )税(shuì )重(zhòng )赏(shǎng )赐(cì )之(zhī ),甚(shèn )足(zú )易(yì )制(zhì ),天(tiān )下(xià )无(wú )异(yì )意(yì ),则(zé )安(ān )宁(níng )之(zhī )术(shù )也(yě )。置(zhì )诸(zhū )侯(hóu )不(bú )便(biàn )。”始(shǐ )皇(huáng )曰(yuē ):“天(tiān )下(xià )共(gòng )苦(kǔ )战(zhàn )斗(dòu )不(bú )休(xiū ),以(yǐ )有(yǒu )侯(hóu )王(wáng )。赖(lài )宗(zōng )庙(miào ),天(tiān )下(xià )初(chū )定(dìng ),又(yòu )复(fù )立(lì )国(guó ),是(shì )树(shù )兵(bīng )也(yě );而(ér )求(qiú )其(qí )宁(níng )息(xī ),岂(qǐ )不(bú )难(nán )哉(zāi )!廷(tíng )尉(wèi )议(yì )是(shì )。”

分(fèn )天(tiān )下(xià )为(wéi )三(sān )十(shí )六(liù )郡(jùn ),郡(jùn )置(zhì )守(shǒu )、尉(wèi )、监(jiān )。

收(shōu )天(tiān )下(xià )兵(bīng )聚(jù )咸(xián )阳(yáng ),销(xiāo )以(yǐ )为(wéi )锺(zhōng )鐻(jù )、金(jīn )人(rén )十(shí )二(èr ),重(zhòng )各(gè )千(qiān )石(shí ),置(zhì )宫(gōng )廷(tíng )中(zhōng )。一(yī )法(fǎ )度(dù )、衡(héng )、石(shí )、丈(zhàng )尺(chǐ )。徙(xǐ )天(tiān )下(xià )豪(háo )杰(jié )于(yú )咸(xián )阳(yáng )十(shí )二(èr )万(wàn )户(hù )。

诸(zhū )庙(miào )及(jí )章(zhāng )台(tái )、上(shàng )林(lín )皆(jiē )在(zài )渭(wèi )南(nán )。每(měi )破(pò )诸(zhū )侯(hóu ),写(xiě )放(fàng )其(qí )宫(gōng )室(shì ),作(zuò )之(zhī )咸(xián )阳(yáng )北(běi )阪(bǎn )上(shàng ),南(nán )临(lín )渭(wèi ),自(zì )雍(yōng )门(mén )以(yǐ )东(dōng )至(zhì )泾(jīng )、渭(wèi ),殿(diàn )屋(wū )、复(fù )道(dào )、周(zhōu )阁(gé )相(xiàng )属(shǔ ),所(suǒ )得(dé )诸(zhū )侯(hóu )美(měi )人(rén )、钟(zhōng )鼓(gǔ )以(yǐ )充(chōng )入(rù )之(zhī )。

始(shǐ )皇(huáng )帝(dì )下(xià )二(èr )十(shí )七(qī )年(nián )(辛(xīn )巳(sì ),公(gōng )元(yuán )前(qián )二(èr )二(èr )零(líng )年(nián ))

始(shǐ )皇(huáng )巡(xún )陇(lǒng )西(xī )、北(běi )地(dì ),至(zhì )鸡(jī )头(tóu )山(shān ),过(guò )回(huí )中(zhōng )焉(yān )。作(zuò )信(xìn )宫(gōng )渭(wèi )南(nán ),已(yǐ ),更(gèng )命(mìng )曰(yuē )极(jí )庙(miào )。自(zì )极(jí )庙(miào )道(dào )通(tōng )骊(lí )山(shān ),作(zuò )甘(gān )泉(quán )前(qián )殿(diàn ),筑(zhù )甬(yǒng )道(dào )自(zì )咸(xián )阳(yáng )属(shǔ )之(zhī ),治(zhì )驰(chí )道(dào )于(yú )天(tiān )下(xià )。

始(shǐ )皇(huáng )帝(dì )下(xià )二(èr )十(shí )八(bā )年(nián )(壬(rén )午(wǔ ),公(gōng )元(yuán )前(qián )二(èr )一(yī )九(jiǔ )年(nián ))

始(shǐ )皇(huáng )东(dōng )行(háng )郡(jùn )、县(xiàn ),上(shàng )邹(zōu )峄(yì )山(shān ),立(lì )石(shí )颂(sòng )功(gōng )业(yè )。于(yú )是(shì )召(zhào )集(jí )鲁(lǔ )儒(rú )生(shēng )七(qī )十(shí )人(rén ),至(zhì )泰(tài )山(shān )下(xià ),议(yì )封(fēng )禅(chán )。诸(zhū )儒(rú )或(huò )曰(yuē ):“古(gǔ )者(zhě )封(fēng )禅(chán ),为(wéi )蒲(pú )车(chē ),恶(è )伤(shāng )山(shān )之(zhī )土(tǔ )石(shí )、草(cǎo )木(mù );扫(sǎo )地(dì )而(ér )祭(jì ),席(xí )用(yòng )菹(zū )秸(jiē )。”议(yì )各(gè )乖(guāi )异(yì )。始(shǐ )皇(huáng )以(yǐ )其(qí )难(nán )施(shī )用(yòng ),由(yóu )此(cǐ )绌(chù )儒(rú )生(shēng )。而(ér )遂(suí )除(chú )车(chē )道(dào ),上(shàng )自(zì )太(tài )山(shān )阳(yáng )至(zhì )颠(diān ),立(lì )石(shí )颂(sòng )德(dé );从(cóng )阴(yīn )道(dào )下(xià ),禅(chán )于(yú )梁(liáng )父(fù )。其(qí )礼(lǐ )颇(pō )采(cǎi )太(tài )祝(zhù )之(zhī )祀(sì )雍(yōng )上(shàng )帝(dì )所(suǒ )用(yòng ),而(ér )封(fēng )藏(cáng )皆(jiē )秘(mì )之(zhī ),世(shì )不(bú )得(dé )而(ér )记(jì )也(yě )。

于(yú )是(shì )始(shǐ )皇(huáng )遂(suí )东(dōng )游(yóu )海(hǎi )上(shàng ),行(háng )礼(lǐ )祠(cí )名(míng )山(shān )、大(dà )川(chuān )及(jí )八(bā )神(shén )。始(shǐ )皇(huáng )南(nán )登(dēng )琅(láng )邪(xié ),大(dà )乐(lè )之(zhī ),留(liú )三(sān )月(yuè ),作(zuò )琅(láng )邪(xié )台(tái ),立(lì )石(shí )颂(sòng )德(dé ),明(míng )得(dé )意(yì )。

初(chū ),燕(yàn )人(rén )宋(sòng )毋(wú )忌(jì )、羡(xiàn )门(mén )子(zǐ )高(gāo )之(zhī )徒(tú )称(chēng )有(yǒu )仙(xiān )道(dào )、形(xíng )解(jiě )销(xiāo )化(huà )之(zhī )术(shù ),燕(yàn )、齐(qí )迂(yū )怪(guài )之(zhī )士(shì )皆(jiē )争(zhēng )传(chuán )习(xí )之(zhī )。自(zì )齐(qí )威(wēi )王(wáng )、宣(xuān )王(wáng )、燕(yàn )昭(zhāo )王(wáng )皆(jiē )信(xìn )其(qí )言(yán ),使(shǐ )人(rén )入(rù )海(hǎi )求(qiú )蓬(péng )莱(lái )、方(fāng )丈(zhàng )、瀛(yíng )洲(zhōu ),云(yún )此(cǐ )三(sān )神(shén )山(shān )在(zài )勃(bó )海(hǎi )中(zhōng ),去(qù )人(rén )不(bú )远(yuǎn )。患(huàn )且(qiě )至(zhì ),则(zé )风(fēng )引(yǐn )舡(chuán )去(qù )。尝(cháng )有(yǒu )至(zhì )者(zhě ),诸(zhū )仙(xiān )人(rén )及(jí )不(bú )死(sǐ )之(zhī )药(yào )皆(jiē )在(zài )焉(yān )。及(jí )始(shǐ )皇(huáng )至(zhì )海(hǎi )上(shàng ),诸(zhū )方(fāng )士(shì )齐(qí )人(rén )徐(xú )市(shì )等(děng )争(zhēng )上(shàng )书(shū )言(yán )之(zhī ),请(qǐng )得(dé )齐(qí )戒(jiè )与(yǔ )童(tóng )男(nán )女(nǚ )求(qiú )之(zhī )。于(yú )是(shì )遣(qiǎn )徐(xú )市(shì )发(fā )童(tóng )男(nán )女(nǚ )数(shù )千(qiān )人(rén )入(rù )海(hǎi )求(qiú )之(zhī )。舡(chuán )交(jiāo )海(hǎi )中(zhōng ),皆(jiē )以(yǐ )风(fēng )解(jiě ),曰(yuē ):“未(wèi )能(néng )至(zhì ),望(wàng )见(jiàn )之(zhī )焉(yān )。”

始(shǐ )皇(huáng )还(hái ),过(guò )彭(péng )城(chéng ),斋(zhāi )戒(jiè )祷(dǎo )祠(cí ),欲(yù )出(chū )周(zhōu )鼎(dǐng )泗(sì )水(shuǐ ),使(shǐ )千(qiān )人(rén )没(méi )水(shuǐ )求(qiú )之(zhī ),弗(fú )得(dé )。乃(nǎi )西(xī )南(nán )渡(dù )淮(huái )水(shuǐ ),之(zhī )衡(héng )山(shān )、南(nán )郡(jùn )。浮(fú )江(jiāng )至(zhì )湘(xiāng )山(shān )祠(cí ),逢(féng )大(dà )风(fēng ),几(jǐ )不(bú )能(néng )渡(dù )。上(shàng )问(wèn )博(bó )士(shì )曰(yuē ):“湘(xiāng )君(jūn )何(hé )神(shén )?”对(duì )曰(yuē ):“闻(wén )之(zhī ):尧(yáo )女(nǚ ),舜(shùn )之(zhī )妻(qī ),葬(zàng )此(cǐ )。”始(shǐ )皇(huáng )大(dà )怒(nù ),使(shǐ )刑(xíng )徒(tú )三(sān )千(qiān )人(rén )皆(jiē )伐(fá )湘(xiāng )山(shān )树(shù ),赭(zhě )其(qí )山(shān )。遂(suí )自(zì )南(nán )郡(jùn )由(yóu )关(guān )武(wǔ )归(guī )。

初(chū ),韩(hán )人(rén )张(zhāng )良(liáng ),其(qí )父(fù )、祖(zǔ )以(yǐ )上(shàng )五(wǔ )世(shì )相(xiàng )韩(hán )。及(jí )韩(hán )亡(wáng ),良(liáng )散(sàn )千(qiān )金(jīn )之(zhī )产(chǎn ),欲(yù )为(wéi )韩(hán )报(bào )仇(chóu )。

始(shǐ )皇(huáng )帝(dì )下(xià )二(èr )十(shí )九(jiǔ )年(nián )(癸(guǐ )未(wèi ),公(gōng )元(yuán )前(qián )二(èr )一(yī )八(bā )年(nián ))

始(shǐ )皇(huáng )东(dōng )游(yóu ),至(zhì )阳(yáng )武(wǔ )博(bó )浪(làng )沙(shā )中(zhōng ),张(zhāng )良(liáng )令(lìng )力(lì )士(shì )操(cāo )铁(tiě )椎(zhuī )狙(jū )击(jī )始(shǐ )皇(huáng ),误(wù )中(zhōng )副(fù )车(chē )。始(shǐ )皇(huáng )惊(jīng ),求(qiú ),弗(fú )得(dé );令(lìng )天(tiān )下(xià )大(dà )索(suǒ )十(shí )日(rì )。

始(shǐ )皇(huáng )遂(suí )登(dēng )之(zhī )罘(fú ),刻(kè )石(shí );旋(xuán ),之(zhī )琅(láng )邪(xié ),道(dào )上(shàng )党(dǎng )入(rù )。

始(shǐ )皇(huáng )帝(dì )下(xià )三(sān )十(shí )一(yī )年(nián )(乙(yǐ )酉(yǒu ),公(gōng )元(yuán )前(qián )二(èr )一(yī )六(liù )年(nián ))

使(shǐ )黔(qián )首(shǒu )自(zì )实(shí )田(tián )。

始(shǐ )皇(huáng )帝(dì )下(xià )三(sān )十(shí )二(èr )年(nián )(丙(bǐng )戌(xū ),公(gōng )元(yuán )前(qián )二(èr )一(yī )五(wǔ )年(nián ))

始(shǐ )皇(huáng )之(zhī )碣(jié )石(shí ),使(shǐ )燕(yàn )人(rén )卢(lú )生(shēng )求(qiú )羡(xiàn )门(mén ),刻(kè )碣(jié )石(shí )门(mén )。坏(huài )城(chéng )郭(guō ),决(jué )通(tōng )堤(dī )坊(fāng )。始(shǐ )皇(huáng )巡(xún )北(běi )边(biān ),从(cóng )上(shàng )郡(jùn )入(rù )。卢(lú )生(shēng )使(shǐ )入(rù )海(hǎi )还(hái ),因(yīn )奏(zòu )《录(lù )图(tú )书(shū )》曰(yuē ):“亡(wáng )秦(qín )者(zhě )胡(hú )也(yě )。”始(shǐ )皇(huáng )乃(nǎi )遣(qiǎn )将(jiāng )军(jūn )蒙(méng )恬(tián )发(fā )兵(bīng )三(sān )十(shí )万(wàn )人(rén ),北(běi )伐(fá )匈(xiōng )奴(nú )。

始(shǐ )皇(huáng )帝(dì )下(xià )三(sān )十(shí )三(sān )年(nián )(丁(dīng )亥(hài ),公(gōng )元(yuán )前(qián )二(èr )一(yī )四(sì )年(nián ))

发(fā )诸(zhū )尝(cháng )逋(bū )亡(wáng )人(rén )、赘(zhuì )婿(xù )、贾(jiǎ )人(rén )为(wéi )兵(bīng ),略(luè )取(qǔ )南(nán )越(yuè )陆(lù )梁(liáng )地(dì ),置(zhì )桂(guì )林(lín )、南(nán )海(hǎi )、象(xiàng )郡(jùn );以(yǐ )谪(zhé )徙(xǐ )民(mín )五(wǔ )十(shí )万(wàn )人(rén )戍(shù )五(wǔ )岭(lǐng ),与(yǔ )越(yuè )杂(zá )处(chù )。

蒙(méng )恬(tián )斥(chì )逐(zhú )匈(xiōng )奴(nú ),收(shōu )河(hé )南(nán )地(dì )为(wéi )四(sì )十(shí )四(sì )县(xiàn )。筑(zhù )长(zhǎng )城(chéng ),因(yīn )地(dì )形(xíng ),用(yòng )制(zhì )险(xiǎn )塞(sāi )。起(qǐ )临(lín )洮(táo )至(zhì )辽(liáo )东(dōng ),延(yán )袤(mào )万(wàn )馀(yú )里(lǐ )。于(yú )是(shì )渡(dù )河(hé ),据(jù )阳(yáng )山(shān ),逶(wēi )迤(yǐ )而(ér )北(běi )。暴(bào )师(shī )于(yú )外(wài )十(shí )馀(yú )年(nián )。蒙(méng )恬(tián )常(cháng )居(jū )上(shàng )郡(jùn )统(tǒng )治(zhì )之(zhī ),威(wēi )振(zhèn )匈(xiōng )奴(nú )。

始(shǐ )皇(huáng )帝(dì )下(xià )三(sān )十(shí )四(sì )年(nián )(戊(wù )子(zǐ ),公(gōng )元(yuán )前(qián )二(èr )一(yī )三(sān )年(nián ))

谪(zhé )治(zhì )狱(yù )吏(lì )不(bú )直(zhí )及(jí )覆(fù )狱(yù )故(gù )、失(shī )者(zhě ),筑(zhù )长(zhǎng )城(chéng )及(jí )处(chù )南(nán )越(yuè )地(dì )。

丞(chéng )相(xiàng )李(lǐ )斯(sī )上(shàng )书(shū )曰(yuē ):“异(yì )时(shí )诸(zhū )侯(hóu )并(bìng )争(zhēng ),厚(hòu )招(zhāo )游(yóu )学(xué )。今(jīn )天(tiān )下(xià )已(yǐ )定(dìng ),法(fǎ )令(lìng )出(chū )一(yī ),百(bǎi )姓(xìng )当(dāng )家(jiā )则(zé )力(lì )农(nóng )工(gōng ),士(shì )则(zé )学(xué )习(xí )法(fǎ )令(lìng )。今(jīn )诸(zhū )生(shēng )不(bú )师(shī )今(jīn )而(ér )学(xué )古(gǔ ),以(yǐ )非(fēi )当(dāng )世(shì ),惑(huò )乱(luàn )黔(qián )首(shǒu ),相(xiàng )与(yǔ )非(fēi )法(fǎ )教(jiāo )。人(rén )闻(wén )令(lìng )下(xià ),则(zé )各(gè )以(yǐ )其(qí )学(xué )议(yì )之(zhī ),入(rù )则(zé )心(xīn )非(fēi ),出(chū )则(zé )巷(xiàng )议(yì ),夸(kuā )主(zhǔ )以(yǐ )为(wéi )名(míng ),异(yì )趣(qù )以(yǐ )为(wéi )高(gāo ),率(lǜ )群(qún )下(xià )以(yǐ )造(zào )谤(bàng )。如(rú )此(cǐ )弗(fú )禁(jìn ),则(zé )主(zhǔ )势(shì )降(jiàng )乎(hū )上(shàng ),党(dǎng )与(yǔ )成(chéng )乎(hū )下(xià )。禁(jìn )之(zhī )便(biàn )!臣(chén )请(qǐng )史(shǐ )官(guān )非(fēi )秦(qín )记(jì )皆(jiē )烧(shāo )之(zhī );非(fēi )博(bó )士(shì )官(guān )所(suǒ )职(zhí ),天(tiān )下(xià )有(yǒu )藏(cáng )《诗(shī )》、《书(shū )》、百(bǎi )家(jiā )语(yǔ )者(zhě ),皆(jiē )诣(yì )守(shǒu )、尉(wèi )杂(zá )烧(shāo )之(zhī )。有(yǒu )敢(gǎn )偶(ǒu )语(yǔ )《诗(shī )》、《书(shū )》,弃(qì )市(shì );以(yǐ )古(gǔ )非(fēi )今(jīn )者(zhě )族(zú );吏(lì )见(jiàn )知(zhī )不(bú )举(jǔ ),与(yǔ )同(tóng )罪(zuì )。令(lìng )下(xià )三(sān )十(shí )日(rì ),不(bú )烧(shāo ),黔(qián )为(wéi )城(chéng )旦(dàn )。所(suǒ )不(bú )去(qù )者(zhě ),医(yī )药(yào )、卜(bo )筮(shì )、种(zhǒng )树(shù )之(zhī )书(shū )。若(ruò )欲(yù )有(yǒu )学(xué )法(fǎ )令(lìng ),以(yǐ )吏(lì )为(wéi )师(shī )。”制(zhì )曰(yuē ):“可(kě )。”

魏(wèi )人(rén )陈(chén )馀(yú )谓(wèi )孔(kǒng )鲋(fù )曰(yuē ):“秦(qín )将(jiāng )灭(miè )先(xiān )王(wáng )之(zhī )籍(jí ),而(ér )子(zǐ )为(wéi )书(shū )籍(jí )之(zhī )主(zhǔ ),其(qí )危(wēi )哉(zāi )!”子(zǐ )鱼(yú )曰(yuē ):“吾(wú )为(wéi )无(wú )用(yòng )之(zhī )学(xué ),知(zhī )吾(wú )者(zhě )惟(wéi )友(yǒu )。秦(qín )非(fēi )吾(wú )友(yǒu ),吾(wú )何(hé )危(wēi )哉(zāi )!吾(wú )将(jiāng )藏(cáng )之(zhī )以(yǐ )待(dài )其(qí )求(qiú );求(qiú )至(zhì ),无(wú )患(huàn )矣(yǐ )。”

始(shǐ )皇(huáng )帝(dì )下(xià )三(sān )十(shí )五(wǔ )年(nián )(己(jǐ )丑(chǒu ),公(gōng )元(yuán )前(qián )二(èr )一(yī )二(èr )年(nián ))

使(shǐ )蒙(méng )恬(tián )除(chú )直(zhí )道(dào ),道(dào )九(jiǔ )原(yuán ),抵(dǐ )云(yún )阳(yáng ),堑(qiàn )山(shān )堙(yīn )谷(gǔ )千(qiān )八(bā )百(bǎi )里(lǐ ),数(shù )年(nián )不(bú )就(jiù )。

始(shǐ )皇(huáng )以(yǐ )为(wéi )咸(xián )阳(yáng )人(rén )多(duō ),先(xiān )王(wáng )之(zhī )宫(gōng )廷(tíng )小(xiǎo ),乃(nǎi )营(yíng )作(zuò )朝(cháo )宫(gōng )渭(wèi )南(nán )上(shàng )林(lín )苑(yuàn )中(zhōng ),先(xiān )作(zuò )前(qián )殿(diàn )阿(ā )房(fáng ),东(dōng )西(xī )五(wǔ )百(bǎi )步(bù ),南(nán )北(běi )五(wǔ )十(shí )丈(zhàng ),上(shàng )可(kě )以(yǐ )坐(zuò )万(wàn )人(rén ),下(xià )可(kě )以(yǐ )建(jiàn )五(wǔ )丈(zhàng )旗(qí ),周(zhōu )驰(chí )为(wéi )阁(gé )道(dào ),自(zì )殿(diàn )下(xià )直(zhí )抵(dǐ )南(nán )山(shān ),表(biǎo )南(nán )山(shān )之(zhī )颠(diān )以(yǐ )为(wéi )阙(què )。为(wéi )衤(yī )复(fù )道(dào ),自(zì )阿(ā )房(fáng )渡(dù )渭(wèi ),属(shǔ )之(zhī )咸(xián )阳(yáng ),以(yǐ )象(xiàng )天(tiān )极(jí )阁(gé )道(dào )、绝(jué )汉(hàn )抵(dǐ )营(yíng )室(shì )也(yě )。隐(yǐn )宫(gōng )、徒(tú )刑(xíng )者(zhě )七(qī )十(shí )馀(yú )万(wàn )人(rén ),乃(nǎi )分(fèn )作(zuò )阿(ā )房(fáng )宫(gōng )或(huò )作(zuò )骊(lí )山(shān )。发(fā )北(běi )山(shān )石(shí )椁(guǒ ),写(xiě )蜀(shǔ )、荆(jīng )地(dì )材(cái ),皆(jiē )至(zhì );关(guān )中(zhōng )计(jì )宫(gōng )三(sān )百(bǎi ),关(guān )外(wài )四(sì )百(bǎi )馀(yú )。于(yú )是(shì )立(lì )石(shí )东(dōng )海(hǎi )上(shàng )朐(qú )界(jiè )中(zhōng ),以(yǐ )为(wéi )秦(qín )东(dōng )门(mén )。因(yīn )徙(xǐ )三(sān )万(wàn )家(jiā )骊(lí )邑(yì ),五(wǔ )万(wàn )家(jiā )云(yún )阳(yáng ),皆(jiē )复(fù )不(bú )事(shì )十(shí )岁(suì )。

卢(lú )生(shēng )说(shuō )始(shǐ )皇(huáng )曰(yuē ):“方(fāng )中(zhōng ):人(rén )主(zhǔ )时(shí )为(wéi )微(wēi )行(háng )以(yǐ )辟(pì )恶(è )鬼(guǐ )。恶(è )鬼(guǐ )辟(pì ),真(zhēn )人(rén )至(zhì )。愿(yuàn )上(shàng )所(suǒ )居(jū )宫(gōng )毋(wú )令(lìng )人(rén )知(zhī ),然(rán )后(hòu )不(bú )死(sǐ )之(zhī )药(yào )殆(dài )可(kě )得(dé )也(yě )。”始(shǐ )皇(huáng )曰(yuē ):“吾(wú )慕(mù )真(zhēn )人(rén )。”自(zì )谓(wèi )“真(zhēn )人(rén )”,不(bú )称(chēng )“朕(zhèn )”。乃(nǎi )令(lìng )咸(xián )阳(yáng )之(zhī )旁(páng )二(èr )百(bǎi )里(lǐ )内(nèi )宫(gōng )观(guān )二(èr )百(bǎi )七(qī )十(shí ),衤(yī )复(fù )道(dào )、甬(yǒng )道(dào )相(xiàng )连(lián ),帷(wéi )帐(zhàng )、钟(zhōng )鼓(gǔ )、美(měi )人(rén )充(chōng )之(zhī ),各(gè )案(àn )署(shǔ )不(bú )移(yí )徙(xǐ )。行(háng )所(suǒ )幸(xìng ),有(yǒu )言(yán )其(qí )处(chù )者(zhě ),罪(zuì )死(sǐ )。始(shǐ )皇(huáng )幸(xìng )梁(liáng )山(shān )宫(gōng ),从(cóng )山(shān )上(shàng )见(jiàn )丞(chéng )相(xiàng )车(chē )骑(qí )众(zhòng ),弗(fú )善(shàn )也(yě )。中(zhōng )人(rén )或(huò )告(gào )丞(chéng )相(xiàng ),丞(chéng )相(xiàng )后(hòu )损(sǔn )车(chē )骑(qí )。始(shǐ )皇(huáng )怒(nù )曰(yuē ):“此(cǐ )中(zhōng )人(rén )泄(xiè )吾(wú )语(yǔ )!”案(àn )问(wèn ),莫(mò )服(fú ),捕(bǔ )时(shí )在(zài )旁(páng )者(zhě ),尽(jìn )杀(shā )之(zhī )。自(zì )是(shì )后(hòu ),莫(mò )知(zhī )行(háng )之(zhī )所(suǒ )在(zài )。群(qún )臣(chén )受(shòu )决(jué )事(shì )者(zhě ),悉(xī )于(yú )咸(xián )阳(yáng )宫(gōng )。

侯(hóu )生(shēng )、卢(lú )生(shēng )相(xiàng )与(yǔ )讥(jī )议(yì )始(shǐ )皇(huáng ),因(yīn )亡(wáng )去(qù )。始(shǐ )皇(huáng )闻(wén )之(zhī ),大(dà )怒(nù )曰(yuē ):“卢(lú )生(shēng )等(děng ),吾(wú )尊(zūn )赐(cì )之(zhī )甚(shèn )厚(hòu ),今(jīn )乃(nǎi )诽(fěi )谤(bàng )我(wǒ )!诸(zhū )生(shēng )在(zài )咸(xián )阳(yáng )者(zhě ),吾(wú )使(shǐ )人(rén )廉(lián )问(wèn ),或(huò )为(wéi )妖(yāo )言(yán )以(yǐ )乱(luàn )黔(qián )首(shǒu )。”于(yú )是(shì )御(yù )史(shǐ )悉(xī )案(àn )问(wèn )诸(zhū )生(shēng )。诸(zhū )生(shēng )传(chuán )相(xiàng )告(gào )引(yǐn ),乃(nǎi )自(zì )除(chú )犯(fàn )禁(jìn )者(zhě )四(sì )百(bǎi )六(liù )十(shí )馀(yú )人(rén ),皆(jiē )坑(kēng )之(zhī )咸(xián )阳(yáng ),使(shǐ )天(tiān )下(xià )知(zhī )之(zhī ),以(yǐ )惩(chéng )后(hòu );益(yì )发(fā )谪(zhé )徙(xǐ )边(biān )。始(shǐ )皇(huáng )长(zhǎng )子(zǐ )扶(fú )苏(sū )谏(jiàn )曰(yuē ):“诸(zhū )生(shēng )皆(jiē )诵(sòng )法(fǎ )孔(kǒng )子(zǐ )。今(jīn )上(shàng )皆(jiē )重(zhòng )法(fǎ )绳(shéng )之(zhī ),臣(chén )恐(kǒng )天(tiān )下(xià )不(bú )安(ān )。”始(shǐ )皇(huáng )怒(nù ),使(shǐ )扶(fú )苏(sū )北(běi )监(jiān )蒙(méng )恬(tián )军(jūn )于(yú )上(shàng )郡(jùn )。

始(shǐ )皇(huáng )帝(dì )下(xià )三(sān )十(shí )六(liù )年(nián )(庚(gēng )寅(yín ),公(gōng )元(yuán )前(qián )二(èr )一(yī )一(yī )年(nián ))

有(yǒu )陨(yǔn )石(shí )于(yú )东(dōng )郡(jùn )。或(huò )刻(kè )其(qí )石(shí )曰(yuē ):“始(shǐ )皇(huáng )死(sǐ )而(ér )地(dì )分(fèn )。”始(shǐ )后(hòu )使(shǐ )御(yù )史(shǐ )逐(zhú )问(wèn ),莫(mò )服(fú );尽(jìn )取(qǔ )石(shí )旁(páng )居(jū )人(rén )诛(zhū )之(zhī ),燔(fán )其(qí )石(shí )。

迁(qiān )河(hé )北(běi )榆(yú )中(zhōng )三(sān )万(wàn )家(jiā );赐(cì )爵(jué )一(yī )级(jí )。

始(shǐ )皇(huáng )帝(dì )下(xià )三(sān )十(shí )七(qī )年(nián )(辛(xīn )卯(mǎo ),公(gōng )元(yuán )前(qián )二(èr )一(yī )零(líng )年(nián ))

冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),癸(guǐ )丑(chǒu ),始(shǐ )皇(huáng )出(chū )游(yóu );左(zuǒ )丞(chéng )相(xiàng )斯(sī )从(cóng ),右(yòu )丞(chéng )相(xiàng )去(qù )疾(jí )守(shǒu )。始(shǐ )皇(huáng )二(èr )十(shí )馀(yú )子(zǐ ),少(shǎo )子(zǐ )胡(hú )亥(hài )最(zuì )爱(ài ),请(qǐng )从(cóng );上(shàng )许(xǔ )之(zhī )。

十(shí )一(yī )月(yuè ),行(háng )至(zhì )云(yún )梦(mèng ),望(wàng )祀(sì )虞(yú )舜(shùn )于(yú )九(jiǔ )疑(yí )山(shān )。浮(fú )江(jiāng )下(xià ),观(guān )藉(jiè )柯(kē ),渡(dù )海(hǎi )渚(zhǔ ),过(guò )丹(dān )杨(yáng ),至(zhì )钱(qián )唐(táng ),临(lín )浙(zhè )江(jiāng )。水(shuǐ )波(bō )恶(è ),乃(nǎi )西(xī )百(bǎi )二(èr )十(shí )里(lǐ ),从(cóng )峡(xiá )中(zhōng )渡(dù )。上(shàng )会(huì )稽(jī ),祭(jì )大(dà )禹(yǔ ),望(wàng )于(yú )南(nán )海(hǎi );立(lì )石(shí )颂(sòng )德(dé )。还(hái ),过(guò )吴(wú ),从(cóng )江(jiāng )乘(chéng )渡(dù )。并(bìng )海(hǎi )上(shàng ),北(běi )至(zhì )琅(láng )邪(xié )、罘(fú )。见(jiàn )巨(jù )鱼(yú ),射(shè )杀(shā )之(zhī )。遂(suí )并(bìng )海(hǎi )西(xī ),至(zhì )平(píng )原(yuán )津(jīn )而(ér )病(bìng )。

始(shǐ )皇(huáng )恶(è )言(yán )死(sǐ ),群(qún )臣(chén )莫(mò )敢(gǎn )言(yán )死(sǐ )事(shì )。病(bìng )益(yì )甚(shèn ),乃(nǎi )令(lìng )中(zhōng )军(jūn )府(fǔ )令(lìng )行(háng )符(fú )玺(xǐ )事(shì )赵(zhào )高(gāo )为(wéi )书(shū )赐(cì )扶(fú )苏(sū )曰(yuē ):“与(yǔ )丧(sàng ),会(huì )咸(xián )阳(yáng )而(ér )葬(zàng )。”书(shū )已(yǐ )封(fēng ),在(zài )赵(zhào )高(gāo )所(suǒ ),未(wèi )付(fù )使(shǐ )者(zhě )。秋(qiū ),七(qī )月(yuè ),丙(bǐng )寅(yín ),始(shǐ )皇(huáng )崩(bēng )于(yú )沙(shā )丘(qiū )平(píng )台(tái )。丞(chéng )相(xiàng )斯(sī )为(wéi )上(shàng )崩(bēng )在(zài )外(wài ),恐(kǒng )诸(zhū )公(gōng )子(zǐ )及(jí )天(tiān )下(xià )有(yǒu )变(biàn ),乃(nǎi )秘(mì )之(zhī )不(bú )发(fā )丧(sàng ),棺(guān )载(zǎi )辒(wēn )凉(liáng )车(chē )中(zhōng ),故(gù )幸(xìng )宦(huàn )者(zhě )骖(cān )乘(chéng )。所(suǒ )至(zhì ),上(shàng )食(shí )、百(bǎi )官(guān )奏(zòu )事(shì )如(rú )故(gù ),宦(huàn )者(zhě )辄(zhé )从(cóng )车(chē )中(zhōng )可(kě )其(qí )奏(zòu )事(shì )。独(dú )胡(hú )亥(hài )、赵(zhào )高(gāo )及(jí )幸(xìng )宦(huàn )者(zhě )五(wǔ )六(liù )人(rén )知(zhī )之(zhī )。

初(chū ),始(shǐ )皇(huáng )尊(zūn )宠(chǒng )蒙(méng )氏(shì ),信(xìn )任(rèn )之(zhī )。蒙(méng )恬(tián )任(rèn )在(zài )外(wài )将(jiāng ),蒙(méng )毅(yì )常(cháng )居(jū )中(zhōng )参(cān )谋(móu )议(yì ),名(míng )为(wéi )忠(zhōng )信(xìn ),故(gù )虽(suī )诸(zhū )将(jiāng )相(xiàng )莫(mò )敢(gǎn )与(yǔ )之(zhī )争(zhēng )。赵(zhào )高(gāo )者(zhě ),生(shēng )而(ér )隐(yǐn )宫(gōng ),始(shǐ )皇(huáng )闻(wén )其(qí )强(qiáng )力(lì ),通(tōng )于(yú )狱(yù )法(fǎ ),举(jǔ )以(yǐ )为(wéi )中(zhōng )车(chē )府(fǔ )令(lìng ),使(shǐ )教(jiāo )胡(hú )亥(hài )决(jué )狱(yù ),胡(hú )亥(hài )幸(xìng )之(zhī )。赵(zhào )高(gāo )有(yǒu )罪(zuì ),始(shǐ )皇(huáng )使(shǐ )蒙(méng )毅(yì )治(zhì )之(zhī );毅(yì )当(dāng )高(gāo )法(fǎ )应(yīng )死(sǐ )。始(shǐ )皇(huáng )以(yǐ )高(gāo )敏(mǐn )于(yú )事(shì ),赦(shè )之(zhī ),复(fù )其(qí )官(guān )。赵(zhào )高(gāo )既(jì )雅(yǎ )得(dé )幸(xìng )于(yú )胡(hú )亥(hài ),又(yòu )怨(yuàn )蒙(méng )氏(shì ),乃(nǎi )说(shuō )胡(hú )亥(hài ),请(qǐng )诈(zhà )以(yǐ )始(shǐ )皇(huáng )命(mìng )诛(zhū )扶(fú )苏(sū )而(ér )立(lì )胡(hú )亥(hài )为(wéi )太(tài )子(zǐ )。胡(hú )亥(hài )然(rán )其(qí )计(jì )。赵(zhào )高(gāo )曰(yuē ):“不(bú )与(yǔ )丞(chéng )相(xiàng )谋(móu ),恐(kǒng )事(shì )不(bú )能(néng )成(chéng )。”乃(nǎi )见(jiàn )丞(chéng )相(xiàng )斯(sī )曰(yuē ):“上(shàng )赐(cì )长(zhǎng )子(zǐ )书(shū )及(jí )符(fú )玺(xǐ ),皆(jiē )在(zài )胡(hú )亥(hài )所(suǒ )。定(dìng )太(tài )子(zǐ ),在(zài )君(jūn )侯(hóu )与(yǔ )高(gāo )之(zhī )口(kǒu )耳(ěr )。事(shì )将(jiāng )何(hé )如(rú )?”斯(sī )曰(yuē ):“安(ān )得(dé )亡(wáng )国(guó )之(zhī )言(yán )!此(cǐ )非(fēi )人(rén )臣(chén )所(suǒ )当(dāng )议(yì )也(yě )!”高(gāo )曰(yuē ):“君(jūn )侯(hóu )材(cái )能(néng )、谋(móu )虑(lǜ )、功(gōng )高(gāo )、无(wú )怨(yuàn )、长(zhǎng )子(zǐ )信(xìn )之(zhī ),此(cǐ )五(wǔ )者(zhě )皆(jiē )孰(shú )与(yǔ )蒙(méng )恬(tián )?”斯(sī )曰(yuē ):“不(bú )及(jí )也(yě )。”高(gāo )曰(yuē ):“然(rán )则(zé )长(zhǎng )子(zǐ )即(jí )位(wèi ),必(bì )用(yòng )蒙(méng )恬(tián )为(wéi )丞(chéng )相(xiàng ),君(jūn )侯(hóu )终(zhōng )不(bú )怀(huái )通(tōng )侯(hóu )之(zhī )印(yìn )归(guī )乡(xiāng )里(lǐ )明(míng )矣(yǐ )!胡(hú )亥(hài )慈(cí )仁(rén )笃(dǔ )厚(hòu ),可(kě )以(yǐ )为(wéi )嗣(sì )。愿(yuàn )君(jūn )审(shěn )计(jì )而(ér )定(dìng )之(zhī )!”丞(chéng )相(xiàng )斯(sī )以(yǐ )为(wéi )然(rán ),乃(nǎi )相(xiàng )与(yǔ )谋(móu ),诈(zhà )为(wéi )受(shòu )始(shǐ )皇(huáng )诏(zhào ),立(lì )胡(hú )亥(hài )为(wéi )太(tài )子(zǐ )。更(gèng )为(wéi )书(shū )赐(cì )扶(fú )苏(sū ),数(shù )以(yǐ )不(bú )能(néng )辟(pì )地(dì )立(lì )功(gōng ),士(shì )卒(zú )多(duō )耗(hào ),反(fǎn )数(shù )上(shàng )书(shū ),直(zhí )言(yán )诽(fěi )谤(bàng ),日(rì )夜(yè )怨(yuàn )望(wàng )不(bú )得(dé )罢(bà )归(guī )为(wéi )太(tài )子(zǐ ),将(jiāng )军(jūn )恬(tián )不(bú )矫(jiǎo )正(zhèng ),知(zhī )其(qí )谋(móu ),皆(jiē )赐(cì )死(sǐ ),以(yǐ )兵(bīng )属(shǔ )裨(bì )将(jiāng )王(wáng )离(lí )。

扶(fú )苏(sū )发(fā )书(shū ),泣(qì ),入(rù )内(nèi )舍(shě ),欲(yù )自(zì )杀(shā )。蒙(méng )恬(tián )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )居(jū )外(wài ),未(wèi )立(lì )太(tài )子(zǐ );使(shǐ )臣(chén )将(jiāng )三(sān )十(shí )万(wàn )众(zhòng )守(shǒu )边(biān ),公(gōng )子(zǐ )为(wéi )监(jiān ),此(cǐ )天(tiān )下(xià )重(zhòng )任(rèn )也(yě )。今(jīn )一(yī )使(shǐ )者(zhě )来(lái ),即(jí )自(zì )杀(shā ),安(ān )知(zhī )其(qí )非(fēi )诈(zhà )!复(fù )请(qǐng )而(ér )后(hòu )死(sǐ ),未(wèi )暮(mù )也(yě )。”使(shǐ )者(zhě )数(shù )趣(qù )之(zhī )。扶(fú )苏(sū )谓(wèi )蒙(méng )恬(tián )曰(yuē ):“父(fù )赐(cì )子(zǐ )死(sǐ ),尚(shàng )安(ān )复(fù )请(qǐng )!”即(jí )自(zì )杀(shā )。蒙(méng )恬(tián )不(bú )肯(kěn )死(sǐ ),使(shǐ )者(zhě )以(yǐ )属(shǔ )吏(lì ),系(xì )诸(zhū )阳(yáng )周(zhōu )。更(gèng )置(zhì )李(lǐ )斯(sī )舍(shě )人(rén )为(wéi )护(hù )军(jūn ),还(hái )报(bào )。胡(hú )亥(hài )已(yǐ )闻(wén )扶(fú )苏(sū )死(sǐ ),即(jí )欲(yù )释(shì )蒙(méng )恬(tián )。会(huì )蒙(méng )毅(yì )为(wéi )始(shǐ )皇(huáng )出(chū )祷(dǎo )山(shān )川(chuān ),还(hái )至(zhì )。赵(zhào )高(gāo )言(yán )于(yú )胡(hú )亥(hài )曰(yuē ):“先(xiān )帝(dì )欲(yù )举(jǔ )贤(xián )立(lì )太(tài )子(zǐ )久(jiǔ )矣(yǐ ),而(ér )毅(yì )谏(jiàn )以(yǐ )为(wéi )不(bú )可(kě ),不(bú )若(ruò )诛(zhū )之(zhī )!”乃(nǎi )系(xì )诸(zhū )代(dài )。遂(suí )从(cóng )井(jǐng )陉(xíng )抵(dǐ )九(jiǔ )原(yuán )。会(huì )暑(shǔ ),辒(wēn )车(chē )臭(chòu ),乃(nǎi )诏(zhào )从(cóng )官(guān )令(lìng )车(chē )载(zǎi )一(yī )石(shí )鲍(bào )鱼(yú )以(yǐ )乱(luàn )之(zhī )。从(cóng )直(zhí )道(dào )至(zhì )咸(xián )阳(yáng ),发(fā )丧(sàng )。太(tài )子(zǐ )胡(hú )亥(hài )袭(xí )位(wèi )。

九(jiǔ )月(yuè ),葬(zàng )始(shǐ )皇(huáng )于(yú )骊(lí )山(shān ),下(xià )锢(gù )三(sān )泉(quán );奇(qí )器(qì )珍(zhēn )怪(guài ),徙(xǐ )藏(cáng )满(mǎn )之(zhī )。令(lìng )匠(jiàng )作(zuò )机(jī )弩(nǔ ),有(yǒu )穿(chuān )近(jìn )者(zhě )辄(zhé )射(shè )之(zhī )。以(yǐ )水(shuǐ )银(yín )为(wéi )百(bǎi )川(chuān )、江(jiāng )河(hé )、大(dà )海(hǎi ),机(jī )相(xiàng )灌(guàn )输(shū )。上(shàng )具(jù )天(tiān )文(wén ),下(xià )具(jù )地(dì )理(lǐ )。后(hòu )宫(gōng )无(wú )子(zǐ )者(zhě ),皆(jiē )令(lìng )从(cóng )死(sǐ )。葬(zàng )既(jì )已(yǐ )下(xià ),或(huò )言(yán )工(gōng )匠(jiàng )为(wéi )机(jī )藏(cáng ),皆(jiē )知(zhī )之(zhī ),藏(cáng )重(zhòng )即(jí )泄(xiè )。大(dà )事(shì )尽(jìn ),闭(bì )之(zhī )墓(mù )中(zhōng )。

二(èr )世(shì )欲(yù )诛(zhū )蒙(méng )恬(tián )兄(xiōng )弟(dì )。二(èr )世(shì )兄(xiōng )子(zǐ )子(zǐ )婴(yīng )谏(jiàn )曰(yuē ):“赵(zhào )王(wáng )迁(qiān )杀(shā )李(lǐ )牧(mù )而(ér )用(yòng )颜(yán )聚(jù ),齐(qí )王(wáng )建(jiàn )杀(shā )其(qí )故(gù )世(shì )忠(zhōng )臣(chén )而(ér )用(yòng )后(hòu )胜(shèng ),卒(zú )皆(jiē )亡(wáng )国(guó )。蒙(méng )氏(shì ),秦(qín )之(zhī )大(dà )臣(chén )谋(móu )士(shì )也(yě ),而(ér )陛(bì )下(xià )欲(yù )一(yī )旦(dàn )弃(qì )去(qù )之(zhī )。诛(zhū )杀(shā )忠(zhōng )臣(chén )而(ér )立(lì )无(wú )节(jiē )行(háng )之(zhī )人(rén ),是(shì )内(nèi )使(shǐ )群(qún )臣(chén )不(bú )相(xiàng )信(xìn ),而(ér )外(wài )使(shǐ )斗(dòu )士(shì )之(zhī )意(yì )离(lí )也(yě )。”二(èr )世(shì )弗(fú )听(tīng ),遂(suí )杀(shā )蒙(méng )毅(yì )及(jí )内(nèi )史(shǐ )恬(tián )。恬(tián )曰(yuē ):“自(zì )吾(wú )先(xiān )人(rén )及(jí )至(zhì )子(zǐ )孙(sūn ),积(jī )功(gōng )信(xìn )于(yú )秦(qín )三(sān )世(shì )矣(yǐ )。今(jīn )臣(chén )将(jiāng )兵(bīng )三(sān )十(shí )馀(yú )万(wàn ),身(shēn )虽(suī )囚(qiú )系(xì ),其(qí )势(shì )足(zú )以(yǐ )倍(bèi )畔(pàn )。然(rán )自(zì )知(zhī )必(bì )死(sǐ )而(ér )守(shǒu )义(yì )者(zhě ),不(bú )敢(gǎn )辱(rǔ )先(xiān )人(rén )之(zhī )教(jiāo ),以(yǐ )不(bú )忘(wàng )先(xiān )帝(dì )也(yě )。”乃(nǎi )吞(tūn )药(yào )自(zì )杀(shā )。

扬(yáng )子(zǐ )《法(fǎ )言(yán )》曰(yuē ):或(huò )问(wèn ):“蒙(méng )恬(tián )忠(zhōng )而(ér )被(bèi )诛(zhū ),忠(zhōng )奚(xī )可(kě )为(wéi )也(yě )?”曰(yuē ):“壍(qiàn )山(shān ),堙(yīn )谷(gǔ ),起(qǐ )临(lín )洮(táo ),击(jī )辽(liáo )水(shuǐ ),力(lì )不(bú )足(zú )而(ér )尸(shī )有(yǒu )馀(yú ),忠(zhōng )不(bú )足(zú )相(xiàng )也(yě )。”

臣(chén )光(guāng )曰(yuē ):秦(qín )始(shǐ )皇(huáng )方(fāng )毒(dú )天(tiān )下(xià )而(ér )蒙(méng )恬(tián )为(wéi )之(zhī )使(shǐ ),恬(tián )不(bú )仁(rén )可(kě )知(zhī )矣(yǐ )。然(rán )恬(tián )明(míng )于(yú )为(wéi )人(rén )臣(chén )之(zhī )义(yì ),虽(suī )无(wú )罪(zuì )见(jiàn )诛(zhū ),能(néng )守(shǒu )死(sǐ )不(bú )贰(èr ),斯(sī )亦(yì )足(zú )称(chēng )也(yě )。

二(èr )世(shì )皇(huáng )帝(dì )上(shàng )

二(èr )世(shì )皇(huáng )帝(dì )上(shàng )元(yuán )年(nián )(壬(rén )辰(chén ),公(gōng )元(yuán )前(qián )二(èr )零(líng )九(jiǔ )年(nián ))

冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),戊(wù )寅(yín ),大(dà )赦(shè )。

春(chūn ),二(èr )世(shì )东(dōng )行(háng )郡(jùn )县(xiàn ),李(lǐ )斯(sī )从(cóng );到(dào )碣(jié )石(shí ),并(bìng )海(hǎi ),南(nán )至(zhì )会(huì )稽(jī );而(ér )尽(jìn )刻(kè )始(shǐ )皇(huáng )所(suǒ )立(lì )刻(kè )石(shí ),旁(páng )著(zhe )大(dà )臣(chén )从(cóng )者(zhě )名(míng ),以(yǐ )章(zhāng )先(xiān )帝(dì )成(chéng )功(gōng )盛(shèng )德(dé )而(ér )还(hái )。

夏(xià ),四(sì )月(yuè ),二(èr )世(shì )至(zhì )咸(xián )阳(yáng ),谓(wèi )赵(zhào )高(gāo )曰(yuē ):“夫(fū )人(rén )生(shēng )居(jū )世(shì )间(jiān )也(yě ),譬(pì )犹(yóu )骋(chěng )六(liù )骥(jì )过(guò )决(jué )隙(xì )也(yě )。吾(wú )既(jì )已(yǐ )临(lín )天(tiān )下(xià )矣(yǐ ),欲(yù )悉(xī )耳(ěr )目(mù )之(zhī )所(suǒ )好(hǎo ),穷(qióng )心(xīn )志(zhì )之(zhī )所(suǒ )乐(lè ),以(yǐ )终(zhōng )吾(wú )年(nián )寿(shòu ),可(kě )乎(hū )?”高(gāo )曰(yuē ):“此(cǐ )贤(xián )主(zhǔ )之(zhī )所(suǒ )能(néng )行(háng ),而(ér )昏(hūn )乱(luàn )主(zhǔ )之(zhī )所(suǒ )禁(jìn )也(yě )。虽(suī )然(rán ),有(yǒu )所(suǒ )未(wèi )可(kě )。臣(chén )请(qǐng )言(yán )之(zhī ):夫(fū )沙(shā )丘(qiū )之(zhī )谋(móu ),诸(zhū )公(gōng )子(zǐ )及(jí )大(dà )臣(chén )皆(jiē )疑(yí )焉(yān );而(ér )诸(zhū )公(gōng )子(zǐ )尽(jìn )帝(dì )兄(xiōng ),大(dà )臣(chén )又(yòu )先(xiān )帝(dì )之(zhī )所(suǒ )置(zhì )也(yě )。今(jīn )陛(bì )下(xià )初(chū )立(lì ),此(cǐ )其(qí )属(shǔ )意(yì )怏(yàng )怏(yàng )皆(jiē )不(bú )服(fú ),恐(kǒng )为(wéi )变(biàn )。臣(chén )战(zhàn )战(zhàn )栗(lì )栗(lì ),唯(wéi )恐(kǒng )不(bú )终(zhōng ),陛(bì )下(xià )安(ān )得(dé )为(wéi )此(cǐ )乐(lè )乎(hū )!”二(èr )世(shì )曰(yuē ):“为(wéi )之(zhī )奈(nài )何(hé )?”赵(zhào )高(gāo )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )严(yán )法(fǎ )而(ér )刻(kè )刑(xíng ),令(lìng )有(yǒu )罪(zuì )者(zhě )相(xiàng )坐(zuò ),诛(zhū )灭(miè )大(dà )臣(chén )及(jí )宗(zōng )室(shì );然(rán )后(hòu )收(shōu )举(jǔ )遗(yí )民(mín ),贫(pín )者(zhě )富(fù )之(zhī ),贱(jiàn )者(zhě )贵(guì )之(zhī )。尽(jìn )除(chú )去(qù )先(xiān )帝(dì )之(zhī )故(gù )臣(chén ),更(gèng )置(zhì )陛(bì )下(xià )之(zhī )所(suǒ )亲(qīn )信(xìn )者(zhě ),此(cǐ )则(zé )阴(yīn )德(dé )归(guī )陛(bì )下(xià ),害(hài )除(chú )而(ér )奸(jiān )谋(móu )塞(sāi ),群(qún )臣(chén )莫(mò )不(bú )被(bèi )润(rùn )泽(zé ),蒙(méng )厚(hòu )德(dé ),陛(bì )下(xià )则(zé )高(gāo )枕(zhěn )肆(sì )志(zhì )宠(chǒng )乐(lè )矣(yǐ )。计(jì )莫(mò )出(chū )于(yú )此(cǐ )。”二(èr )世(shì )然(rán )之(zhī )。乃(nǎi )更(gèng )为(wéi )法(fǎ )律(lǜ ),务(wù )益(yì )刻(kè )深(shēn ),大(dà )臣(chén )、诸(zhū )公(gōng )子(zǐ )有(yǒu )罪(zuì ),辄(zhé )下(xià )高(gāo )令(lìng )鞠(jū )治(zhì )之(zhī )。于(yú )是(shì )公(gōng )子(zǐ )十(shí )二(èr )人(rén )僇(liáo )死(sǐ )咸(xián )阳(yáng )市(shì ),十(shí )公(gōng )主(zhǔ )矺(dā )死(sǐ )于(yú )杜(dù ),财(cái )物(wù )入(rù )于(yú )县(xiàn )官(guān ),相(xiàng )连(lián )逮(dǎi )者(zhě )不(bú )可(kě )胜(shèng )数(shù )。

公(gōng )子(zǐ )将(jiāng )闾(lǘ )昆(kūn )弟(dì )三(sān )人(rén )囚(qiú )于(yú )内(nèi )宫(gōng ),议(yì )其(qí )罪(zuì )独(dú )后(hòu )。二(èr )世(shì )使(shǐ )使(shǐ )令(lìng )将(jiāng )闾(lǘ )曰(yuē ):“公(gōng )子(zǐ )不(bú )臣(chén ),罪(zuì )当(dāng )死(sǐ )!吏(lì )致(zhì )法(fǎ )焉(yān )。”将(jiāng )闾(lǘ )曰(yuē ):“阙(què )廷(tíng )之(zhī )礼(lǐ ),吾(wú )未(wèi )尝(cháng )敢(gǎn )不(bú )从(cóng )宾(bīn )赞(zàn )也(yě ),廊(láng )庙(miào )之(zhī )位(wèi ),吾(wú )未(wèi )尝(cháng )敢(gǎn )失(shī )节(jiē )也(yě ),受(shòu )命(mìng )应(yīng )对(duì ),吾(wú )未(wèi )尝(cháng )敢(gǎn )失(shī )辞(cí )也(yě ),何(hé )谓(wèi )不(bú )臣(chén )?愿(yuàn )闻(wén )罪(zuì )而(ér )死(sǐ )!”使(shǐ )者(zhě )曰(yuē ):“臣(chén )不(bú )得(dé )与(yǔ )谋(móu ),奉(fèng )书(shū )从(cóng )事(shì )。”将(jiāng )闾(lǘ )乃(nǎi )仰(yǎng )天(tiān )大(dà )呼(hū )“天(tiān )”者(zhě )三(sān ),曰(yuē ):“吾(wú )无(wú )罪(zuì )!”昆(kūn )弟(dì )三(sān )人(rén )皆(jiē )流(liú )涕(tì ),拔(bá )剑(jiàn )自(zì )杀(shā )。宗(zōng )室(shì )振(zhèn )恐(kǒng )。公(gōng )子(zǐ )高(gāo )欲(yù )奔(bēn ),恐(kǒng )收(shōu )族(zú ),乃(nǎi )上(shàng )书(shū )曰(yuē ):“先(xiān )帝(dì )无(wú )恙(yàng )时(shí ),臣(chén )入(rù )则(zé )赐(cì )食(shí ),出(chū )则(zé )乘(chéng )舆(yú ),御(yù )府(fǔ )之(zhī )衣(yī ),臣(chén )得(dé )赐(cì )之(zhī ),中(zhōng )厩(jiù )之(zhī )宝(bǎo )马(mǎ ),臣(chén )得(dé )赐(cì )之(zhī )。臣(chén )当(dāng )从(cóng )死(sǐ )而(ér )不(bú )能(néng ),为(wéi )人(rén )子(zǐ )不(bú )孝(xiào ),为(wéi )人(rén )臣(chén )不(bú )忠(zhōng )。不(bú )孝(xiào )不(bú )忠(zhōng )者(zhě ),无(wú )名(míng )以(yǐ )立(lì )于(yú )世(shì ),臣(chén )请(qǐng )从(cóng )死(sǐ ),愿(yuàn )葬(zàng )骊(lí )山(shān )之(zhī )足(zú )。唯(wéi )上(shàng )幸(xìng )哀(āi )怜(lián )之(zhī )!”书(shū )上(shàng ),二(èr )世(shì )大(dà )说(shuō ),召(zhào )赵(zhào )高(gāo )而(ér )示(shì )之(zhī ),曰(yuē ):“此(cǐ )可(kě )谓(wèi )急(jí )乎(hū )?”赵(zhào )高(gāo )曰(yuē ):“人(rén )臣(chén )当(dāng )忧(yōu )死(sǐ )而(ér )不(bú )暇(xiá ),何(hé )变(biàn )之(zhī )得(dé )谋(móu )!”二(èr )世(shì )可(kě )其(qí )书(shū ),赐(cì )钱(qián )十(shí )万(wàn )以(yǐ )葬(zàng )。

复(fù )作(zuò )阿(ā )房(fáng )宫(gōng )。尽(jìn )征(zhēng )材(cái )士(shì )五(wǔ )万(wàn )人(rén )为(wéi )屯(tún )卫(wèi )咸(xián )阳(yáng ),令(lìng )教(jiāo )射(shè )。狗(gǒu )马(mǎ )禽(qín )兽(shòu )当(dāng )食(shí )者(zhě )多(duō ),度(dù )不(bú )足(zú ),下(xià )调(diào )郡(jùn )县(xiàn ),转(zhuǎn )输(shū )菽(shū )粟(sù )、刍(chú )稿(gǎo )。皆(jiē )令(lìng )自(zì )赍(jī )粮(liáng )食(shí );咸(xián )阳(yáng )三(sān )百(bǎi )里(lǐ )内(nèi )不(bú )得(dé )食(shí )其(qí )谷(gǔ )。

秋(qiū ),七(qī )月(yuè ),阳(yáng )城(chéng )人(rén )陈(chén )胜(shèng )、阳(yáng )夏(xià )人(rén )吴(wú )广(guǎng )起(qǐ )兵(bīng )于(yú )蕲(qí )。是(shì )时(shí ),发(fā )闾(lǘ )左(zuǒ )戍(shù )渔(yú )阳(yáng ),九(jiǔ )百(bǎi )人(rén )屯(tún )大(dà )泽(zé )乡(xiāng ),陈(chén )胜(shèng )、吴(wú )广(guǎng )皆(jiē )为(wéi )屯(tún )长(zhǎng )。会(huì )天(tiān )大(dà )雨(yǔ ),道(dào )不(bú )通(tōng ),度(dù )已(yǐ )失(shī )期(qī )。失(shī )期(qī ),法(fǎ )皆(jiē )斩(zhǎn )。陈(chén )胜(shèng )、吴(wú )广(guǎng )因(yīn )天(tiān )下(xià )之(zhī )愁(chóu )怨(yuàn ),乃(nǎi )杀(shā )将(jiāng )尉(wèi ),召(zhào )令(lìng )徒(tú )属(shǔ )曰(yuē );“公(gōng )等(děng )皆(jiē )失(shī )期(qī )当(dāng )斩(zhǎn ),假(jiǎ )令(lìng )毋(wú )斩(zhǎn ),而(ér )戍(shù )死(sǐ )者(zhě )固(gù )什(shí )六(liù )七(qī )。且(qiě )壮(zhuàng )士(shì )不(bú )死(sǐ )则(zé )已(yǐ ),死(sǐ )则(zé )举(jǔ )大(dà )名(míng )耳(ěr )!王(wáng )侯(hóu )将(jiāng )相(xiàng )宁(níng )有(yǒu )种(zhǒng )乎(hū )!”众(zhòng )皆(jiē )从(cóng )之(zhī )。乃(nǎi )诈(zhà )称(chēng )公(gōng )子(zǐ )扶(fú )苏(sū )、项(xiàng )燕(yàn ),为(wéi )坛(tán )而(ér )盟(méng ),称(chēng )大(dà )楚(chǔ );陈(chén )胜(shèng )自(zì )立(lì )为(wéi )将(jiāng )军(jūn ),吴(wú )广(guǎng )为(wéi )都(dōu )尉(wèi )。攻(gōng )大(dà )泽(zé )乡(xiāng ),拔(bá )之(zhī )。收(shōu )而(ér )攻(gōng )蕲(qí ),蕲(qí )下(xià )。乃(nǎi )令(lìng )符(fú )离(lí )人(rén )葛(gě )婴(yīng )将(jiāng )兵(bīng )徇(xùn )蕲(qí )以(yǐ )东(dōng ),攻(gōng )铚(zhì )、酂(zàn )、苦(kǔ )、柘(zhè )、谯(qiáo ),皆(jiē )下(xià )之(zhī )。行(háng )收(shōu )兵(bīng ),比(bǐ )至(zhì )陈(chén ),车(chē )六(liù )七(qī )百(bǎi )乘(chéng ),骑(qí )千(qiān )馀(yú ),卒(zú )数(shù )万(wàn )人(rén )。攻(gōng )陈(chén ),陈(chén )守(shǒu )、尉(wèi )皆(jiē )不(bú )在(zài ),独(dú )守(shǒu )丞(chéng )与(yǔ )战(zhàn )谯(qiáo )门(mén )中(zhōng ),不(bú )胜(shèng );守(shǒu )丞(chéng )死(sǐ ),陈(chén )胜(shèng )乃(nǎi )入(rù )据(jù )陈(chén )。

初(chū ),大(dà )梁(liáng )人(rén )张(zhāng )耳(ěr )、陈(chén )馀(yú )相(xiàng )与(yǔ )为(wéi )刎(wěn )颈(jǐng )交(jiāo )。秦(qín )灭(miè )魏(wèi ),闻(wén )二(èr )人(rén )魏(wèi )之(zhī )名(míng )士(shì ),重(zhòng )赏(shǎng )购(gòu )求(qiú )之(zhī )。张(zhāng )耳(ěr )、陈(chén )馀(yú )乃(nǎi )变(biàn )名(míng )姓(xìng ),俱(jù )之(zhī )陈(chén ),为(wéi )里(lǐ )监(jiān )门(mén )以(yǐ )自(zì )食(shí )。里(lǐ )吏(lì )尝(cháng )以(yǐ )过(guò )笞(chī )陈(chén )馀(yú ),陈(chén )馀(yú )欲(yù )起(qǐ ),张(zhāng )耳(ěr )蹑(niè )之(zhī ),使(shǐ )受(shòu )笞(chī )。吏(lì )去(qù ),张(zhāng )耳(ěr )乃(nǎi )引(yǐn )陈(chén )馀(yú )之(zhī )桑(sāng )下(xià ),数(shù )之(zhī )曰(yuē ):“始(shǐ )吾(wú )与(yǔ )公(gōng )言(yán )何(hé )如(rú )?今(jīn )见(jiàn )小(xiǎo )辱(rǔ )而(ér )欲(yù )死(sǐ )一(yī )吏(lì )乎(hū )!”陈(chén )馀(yú )谢(xiè )之(zhī )。陈(chén )涉(shè )既(jì )入(rù )陈(chén ),张(zhāng )耳(ěr )、陈(chén )馀(yú )诣(yì )门(mén )上(shàng )谒(yè )。陈(chén )涉(shè )素(sù )闻(wén )其(qí )贤(xián ),大(dà )喜(xǐ )。陈(chén )中(zhōng )豪(háo )杰(jié )父(fù )老(lǎo )请(qǐng )立(lì )涉(shè )为(wéi )楚(chǔ )王(wáng ),涉(shè )以(yǐ )问(wèn )张(zhāng )耳(ěr )、陈(chén )馀(yú )。耳(ěr )、馀(yú )对(duì )曰(yuē ):“秦(qín )为(wéi )无(wú )道(dào ),灭(miè )人(rén )社(shè )稷(jì ),暴(bào )虐(nuè )百(bǎi )姓(xìng )。将(jiāng )军(jūn )出(chū )万(wàn )死(sǐ )之(zhī )计(jì ),为(wéi )天(tiān )下(xià )除(chú )残(cán )也(yě )。今(jīn )始(shǐ )至(zhì )陈(chén )而(ér )王(wáng )之(zhī ),示(shì )天(tiān )下(xià )私(sī )。愿(yuàn )将(jiāng )军(jūn )毋(wú )王(wáng ),急(jí )引(yǐn )兵(bīng )而(ér )西(xī )。遣(qiǎn )人(rén )立(lì )六(liù )国(guó )后(hòu ),自(zì )为(wéi )树(shù )党(dǎng ),为(wéi )秦(qín )益(yì )敌(dí )。敌(dí )多(duō )则(zé )力(lì )分(fèn ),与(yǔ )众(zhòng )则(zé )兵(bīng )强(qiáng )。如(rú )此(cǐ ),则(zé )野(yě )无(wú )交(jiāo )兵(bīng ),县(xiàn )无(wú )守(shǒu )城(chéng ),诛(zhū )暴(bào )秦(qín ),据(jù )咸(xián )阳(yáng ),以(yǐ )令(lìng )诸(zhū )侯(hóu )。诸(zhū )侯(hóu )亡(wáng )而(ér )得(dé )立(lì ),以(yǐ )德(dé )服(fú )之(zhī ),如(rú )此(cǐ )则(zé )帝(dì )业(yè )成(chéng )矣(yǐ )。今(jīn )独(dú )王(wáng )陈(chén ),恐(kǒng )天(tiān )下(xià )懈(xiè )也(yě )。”陈(chén )涉(shè )不(bú )听(tīng ),遂(suí )自(zì )立(lì )为(wéi )王(wáng ),号(hào )“张(zhāng )楚(chǔ )”。

当(dāng )是(shì )时(shí ),诸(zhū )郡(jùn )县(xiàn )苦(kǔ )秦(qín )法(fǎ ),争(zhēng )杀(shā )长(zhǎng )吏(lì )以(yǐ )应(yīng )涉(shè )。谒(yè )者(zhě )使(shǐ )从(cóng )东(dōng )方(fāng )来(lái ),以(yǐ )反(fǎn )者(zhě )闻(wén )。二(èr )世(shì )怒(nù ),下(xià )之(zhī )吏(lì )。后(hòu )使(shǐ )者(zhě )至(zhì ),上(shàng )问(wèn )之(zhī ),对(duì )曰(yuē ):“群(qún )盗(dào )鼠(shǔ )窃(qiè )狗(gǒu )偷(tōu ),郡(jùn )守(shǒu )、尉(wèi )方(fāng )逐(zhú )捕(bǔ ),今(jīn )尽(jìn )得(dé ),不(bú )足(zú )忧(yōu )也(yě )。”上(shàng )悦(yuè )。

陈(chén )王(wáng )以(yǐ )吴(wú )叔(shū )为(wéi )假(jiǎ )王(wáng ),监(jiān )诸(zhū )将(jiāng )以(yǐ )西(xī )击(jī )荥(yíng )阳(yáng )。

张(zhāng )耳(ěr )、陈(chén )馀(yú )复(fù )说(shuō )陈(chén )王(wáng ),请(qǐng )奇(qí )兵(bīng )北(běi )略(luè )赵(zhào )地(dì )。于(yú )是(shì )陈(chén )王(wáng )以(yǐ )故(gù )所(suǒ )善(shàn )陈(chén )人(rén )武(wǔ )臣(chén )为(wéi )将(jiāng )军(jūn ),邵(shào )骚(sāo )为(wéi )护(hù )军(jūn ),以(yǐ )张(zhāng )耳(ěr )、陈(chén )馀(yú )为(wéi )左(zuǒ )、右(yòu )校(xiào )尉(wèi ),予(yǔ )卒(zú )三(sān )千(qiān )人(rén ),徇(xùn )赵(zhào )。

陈(chén )王(wáng )又(yòu )令(lìng )汝(rǔ )阴(yīn )人(rén )邓(dèng )宗(zōng )徇(xùn )九(jiǔ )江(jiāng )郡(jùn )。当(dāng )此(cǐ )时(shí ),楚(chǔ )兵(bīng )数(shù )千(qiān )人(rén )为(wéi )聚(jù )者(zhě )不(bú )可(kě )胜(shèng )数(shù )。

葛(gě )婴(yīng )至(zhì )东(dōng )城(chéng ),立(lì )襄(xiāng )强(qiáng )为(wéi )楚(chǔ )王(wáng )。闻(wén )陈(chén )王(wáng )已(yǐ )立(lì ),因(yīn )杀(shā )襄(xiāng )强(qiáng )还(hái )报(bào )。陈(chén )王(wáng )诛(zhū )杀(shā )葛(gě )婴(yīng )。

陈(chén )王(wáng )令(lìng )魏(wèi )人(rén )周(zhōu )市(shì )北(běi )徇(xùn )魏(wèi )地(dì )。以(yǐ )上(shàng )蔡(cài )人(rén )房(fáng )君(jūn )蔡(cài )赐(cì )为(wéi )上(shàng )柱(zhù )国(guó )。

陈(chén )王(wáng )闻(wén )周(zhōu )文(wén ),陈(chén )之(zhī )贤(xián )人(rén )也(yě ),习(xí )兵(bīng ),乃(nǎi )与(yǔ )之(zhī )将(jiāng )军(jūn )印(yìn ),使(shǐ )西(xī )击(jī )秦(qín )。

武(wǔ )臣(chén )等(děng )从(cóng )白(bái )马(mǎ )渡(dù )河(hé ),至(zhì )诸(zhū )县(xiàn ),说(shuō )其(qí )豪(háo )杰(jié ),豪(háo )杰(jié )皆(jiē )应(yīng )之(zhī )。乃(nǎi )行(háng )收(shōu )兵(bīng ),得(dé )数(shù )万(wàn )人(rén )。号(hào )武(wǔ )臣(chén )为(wéi )武(wǔ )信(xìn )君(jūn )。下(xià )赵(zhào )十(shí )馀(yú )城(chéng )。馀(yú )皆(jiē )城(chéng )守(shǒu )。乃(nǎi )引(yǐn )兵(bīng )东(dōng )北(běi )击(jī )范(fàn )阳(yáng )。范(fàn )阳(yáng )蒯(kuǎi )彻(chè )说(shuō )武(wǔ )信(xìn )君(jūn )曰(yuē ):“足(zú )下(xià )必(bì )将(jiāng )战(zhàn )胜(shèng )而(ér )后(hòu )略(luè )地(dì ),攻(gōng )得(dé )然(rán )后(hòu )下(xià )城(chéng ),臣(chén )窃(qiè )以(yǐ )为(wéi )过(guò )矣(yǐ )。诚(chéng )听(tīng )臣(chén )之(zhī )计(jì ),可(kě )不(bú )攻(gōng )而(ér )降(jiàng )城(chéng ),不(bú )战(zhàn )而(ér )略(luè )地(dì ),传(chuán )檄(xí )而(ér )千(qiān )里(lǐ )定(dìng ),可(kě )乎(hū )?”武(wǔ )信(xìn )君(jūn )曰(yuē ):“何(hé )谓(wèi )也(yě )?”彻(chè )曰(yuē ):“范(fàn )阳(yáng )令(lìng )徐(xú )公(gōng ),畏(wèi )死(sǐ )而(ér )贪(tān ),欲(yù )先(xiān )天(tiān )下(xià )降(jiàng )。君(jūn )若(ruò )以(yǐ )为(wéi )秦(qín )所(suǒ )置(zhì )吏(lì ),诛(zhū )杀(shā )如(rú )前(qián )十(shí )城(chéng ),则(zé )边(biān )地(dì )之(zhī )城(chéng )皆(jiē )为(wéi )金(jīn )城(chéng )、汤(tāng )池(chí ),不(bú )可(kě )攻(gōng )也(yě )。君(jūn )若(ruò )赍(jī )臣(chén )侯(hóu )印(yìn )以(yǐ )授(shòu )范(fàn )阳(yáng )令(lìng ),使(shǐ )乘(chéng )硃(zhū )轮(lún )华(huá )毂(gū ),驱(qū )驰(chí )燕(yàn )、赵(zhào )之(zhī )郊(jiāo ),即(jí )燕(yàn )、赵(zhào )城(chéng )可(kě )毋(wú )战(zhàn )而(ér )降(jiàng )矣(yǐ )。”武(wǔ )信(xìn )君(jūn )曰(yuē ):“善(shàn )!”以(yǐ )车(chē )百(bǎi )乘(chéng )、骑(qí )二(èr )百(bǎi )、侯(hóu )印(yìn )迎(yíng )徐(xú )公(gōng )。燕(yàn )、赵(zhào )闻(wén )之(zhī ),不(bú )战(zhàn )以(yǐ )城(chéng )下(xià )者(zhě )三(sān )十(shí )馀(yú )城(chéng )。

陈(chén )王(wáng )既(jì )遣(qiǎn )周(zhōu )章(zhāng ),以(yǐ )秦(qín )政(zhèng )之(zhī )乱(luàn ),有(yǒu )轻(qīng )秦(qín )之(zhī )意(yì ),不(bú )复(fù )设(shè )备(bèi )。博(bó )士(shì )孔(kǒng )鲋(fù )谏(jiàn )曰(yuē ):“臣(chén )闻(wén )兵(bīng )法(fǎ ):‘不(bú )恃(shì )敌(dí )之(zhī )不(bú )我(wǒ )攻(gōng ),恃(shì )吾(wú )不(bú )可(kě )攻(gōng )。’今(jīn )王(wáng )恃(shì )敌(dí )而(ér )不(bú )自(zì )恃(shì ),若(ruò )跌(diē )而(ér )不(bú )振(zhèn ),悔(huǐ )之(zhī )无(wú )及(jí )也(yě )。”陈(chén )王(wáng )曰(yuē ):“寡(guǎ )人(rén )之(zhī )军(jūn ),先(xiān )生(shēng )无(wú )累(lèi )焉(yān )。”

周(zhōu )文(wén )行(háng )收(shōu )兵(bīng )至(zhì )关(guān ),车(chē )千(qiān )乘(chéng ),卒(zú )数(shù )十(shí )万(wàn )至(zhì )戏(xì ),军(jūn )焉(yān )。二(èr )世(shì )乃(nǎi )大(dà )惊(jīng ),与(yǔ )群(qún )臣(chén )谋(móu )曰(yuē ):“奈(nài )何(hé )?”少(shǎo )府(fǔ )章(zhāng )邯(hán )曰(yuē ):“盗(dào )已(yǐ )至(zhì ),众(zhòng )强(qiáng ),今(jīn )发(fā )近(jìn )县(xiàn ),不(bú )及(jí )矣(yǐ )。骊(lí )山(shān )徒(tú )多(duō ),请(qǐng )赦(shè )之(zhī ),授(shòu )兵(bīng )以(yǐ )击(jī )之(zhī )。”二(èr )世(shì )乃(nǎi )大(dà )赦(shè )天(tiān )下(xià ),使(shǐ )章(zhāng )邯(hán )免(miǎn )骊(lí )山(shān )徒(tú )、人(rén )奴(nú )产(chǎn )子(zǐ ),悉(xī )发(fā )以(yǐ )击(jī )楚(chǔ )军(jūn ),大(dà )败(bài )之(zhī )。周(zhōu )文(wén )走(zǒu )。

张(zhāng )耳(ěr )、陈(chén )馀(yú )至(zhì )邯(hán )郸(dān ),闻(wén )周(zhōu )章(zhāng )却(què ),又(yòu )闻(wén )诸(zhū )将(jiāng )为(wéi )陈(chén )王(wáng )徇(xùn )地(dì )还(hái )者(zhě )多(duō )以(yǐ )谗(chán )毁(huǐ )得(dé )罪(zuì )诛(zhū ),乃(nǎi )说(shuō )武(wǔ )信(xìn )君(jūn )令(lìng )自(zì )王(wáng )。八(bā )月(yuè ),武(wǔ )信(xìn )君(jūn )自(zì )立(lì )为(wéi )赵(zhào )王(wáng ),以(yǐ )陈(chén )馀(yú )为(wéi )大(dà )将(jiāng )军(jūn ),张(zhāng )耳(ěr )为(wéi )右(yòu )丞(chéng )相(xiàng ),邵(shào )骚(sāo )为(wéi )左(zuǒ )丞(chéng )相(xiàng );使(shǐ )人(rén )报(bào )陈(chén )王(wáng )。陈(chén )王(wáng )大(dà )怒(nù ),欲(yù )尽(jìn )族(zú )武(wǔ )信(xìn )君(jūn )等(děng )家(jiā )而(ér )发(fā )兵(bīng )击(jī )赵(zhào )。相(xiàng )国(guó )房(fáng )君(jūn )谏(jiàn )曰(yuē ):“秦(qín )未(wèi )亡(wáng )而(ér )诛(zhū )武(wǔ )信(xìn )君(jūn )等(děng )家(jiā ),此(cǐ )生(shēng )一(yī )秦(qín )也(yě );不(bú )如(rú )因(yīn )而(ér )贺(hè )之(zhī ),使(shǐ )急(jí )引(yǐn )兵(bīng )西(xī )击(jī )秦(qín )。”陈(chén )王(wáng )然(rán )之(zhī ),从(cóng )其(qí )计(jì ),徙(xǐ )系(xì )武(wǔ )信(xìn )君(jūn )等(děng )家(jiā )宫(gōng )中(zhōng ),封(fēng )张(zhāng )耳(ěr )子(zǐ )敖(áo )为(wéi )成(chéng )都(dōu )君(jūn ),使(shǐ )使(shǐ )者(zhě )贺(hè )赵(zhào ),令(lìng )趣(qù )发(fā )兵(bīng )西(xī )入(rù )关(guān )。张(zhāng )耳(ěr )、陈(chén )馀(yú )说(shuō )赵(zhào )王(wáng )曰(yuē ):“王(wáng )王(wáng )赵(zhào ),非(fēi )楚(chǔ )意(yì ),特(tè )以(yǐ )计(jì )贺(hè )王(wáng )。楚(chǔ )已(yǐ )灭(miè )秦(qín ),必(bì )加(jiā )兵(bīng )于(yú )赵(zhào )。愿(yuàn )王(wáng )毋(wú )西(xī )兵(bīng ),北(běi )徇(xùn )燕(yàn )、代(dài ),南(nán )收(shōu )河(hé )内(nèi )以(yǐ )自(zì )广(guǎng )。赵(zhào )南(nán )据(jù )大(dà )河(hé ),北(běi )有(yǒu )燕(yàn )、代(dài ),楚(chǔ )虽(suī )胜(shèng )秦(qín ),必(bì )不(bú )敢(gǎn )制(zhì )赵(zhào );不(bú )胜(shèng )秦(qín ),必(bì )重(zhòng )赵(zhào )。赵(zhào )乘(chéng )秦(qín )、楚(chǔ )之(zhī )敝(bì ),可(kě )以(yǐ )得(dé )志(zhì )于(yú )天(tiān )下(xià )。”赵(zhào )王(wáng )以(yǐ )为(wéi )然(rán ),因(yīn )不(bú )西(xī )兵(bīng ),而(ér )使(shǐ )韩(hán )广(guǎng )略(luè )燕(yàn ),李(lǐ )良(liáng )略(luè )常(cháng )山(shān ),张(zhāng )黡(yǎn )略(luè )上(shàng )党(dǎng )。

九(jiǔ )月(yuè ),沛(pèi )人(rén )刘(liú )邦(bāng )起(qǐ )兵(bīng )于(yú )沛(pèi ),下(xià )相(xiàng )人(rén )项(xiàng )梁(liáng )起(qǐ )兵(bīng )于(yú )吴(wú ),狄(dí )人(rén )田(tián )儋(dān )起(qǐ )兵(bīng )于(yú )齐(qí )。

刘(liú )邦(bāng ),字(zì )季(jì ),为(wéi )人(rén )隆(lóng )准(zhǔn )、龙(lóng )颜(yán ),左(zuǒ )股(gǔ )有(yǒu )七(qī )十(shí )二(èr )黑(hēi )子(zǐ )。爱(ài )人(rén )喜(xǐ )施(shī ),意(yì )豁(huō )如(rú )也(yě )。常(cháng )有(yǒu )大(dà )度(dù ),不(bú )事(shì )家(jiā )人(rén )生(shēng )产(chǎn )作(zuò )业(yè )。初(chū )为(wéi )泗(sì )上(shàng )亭(tíng )长(zhǎng ),单(dān )父(fù )人(rén )吕(lǚ )公(gōng ),好(hǎo )相(xiàng )人(rén ),见(jiàn )季(jì )状(zhuàng )貌(mào ),奇(qí )之(zhī ),以(yǐ )女(nǚ )妻(qī )之(zhī )。

既(jì )而(ér )季(jì )以(yǐ )亭(tíng )长(zhǎng )为(wéi )县(xiàn )送(sòng )徒(tú )骊(lí )山(shān ),徒(tú )多(duō )道(dào )亡(wáng )。自(zì )度(dù )比(bǐ )至(zhì )皆(jiē )亡(wáng )之(zhī ),到(dào )丰(fēng )西(xī )泽(zé )中(zhōng )亭(tíng ),止(zhǐ )饮(yǐn ),夜(yè ),乃(nǎi )解(jiě )纵(zòng )所(suǒ )送(sòng )徒(tú )曰(yuē ):“公(gōng )等(děng )皆(jiē )去(qù ),吾(wú )亦(yì )从(cóng )此(cǐ )逝(shì )矣(yǐ )!”徒(tú )中(zhōng )壮(zhuàng )士(shì )愿(yuàn )从(cóng )者(zhě )十(shí )馀(yú )人(rén )。

刘(liú )季(jì )被(bèi )酒(jiǔ ),夜(yè )径(jìng )泽(zé )中(zhōng ),有(yǒu )大(dà )蛇(shé )当(dāng )径(jìng ),季(jì )拔(bá )剑(jiàn )斩(zhǎn )蛇(shé )。有(yǒu )老(lǎo )妪(yù )哭(kū )曰(yuē ):“吾(wú )子(zǐ ),白(bái )帝(dì )子(zǐ )也(yě ),化(huà )为(wéi )蛇(shé ),当(dāng )道(dào )。今(jīn )赤(chì )帝(dì )子(zǐ )杀(shā )之(zhī )!”因(yīn )忽(hū )不(bú )见(jiàn )。刘(liú )季(jì )亡(wáng )匿(nì )于(yú )芒(máng )、砀(dàng )山(shān )泽(zé )岩(yán )石(shí )之(zhī )间(jiān ),数(shù )有(yǒu )奇(qí )怪(guài );沛(pèi )中(zhōng )子(zǐ )弟(dì )闻(wén )之(zhī ),多(duō )欲(yù )附(fù )者(zhě )。

及(jí )陈(chén )涉(shè )起(qǐ ),沛(pèi )令(lìng )欲(yù )以(yǐ )沛(pèi )应(yīng )之(zhī )。掾(yuàn )、主(zhǔ )吏(lì )萧(xiāo )何(hé )、曹(cáo )参(cān )曰(yuē ):“君(jūn )为(wéi )秦(qín )吏(lì ),今(jīn )欲(yù )背(bèi )之(zhī ),率(lǜ )沛(pèi )子(zǐ )弟(dì ),恐(kǒng )不(bú )听(tīng )。愿(yuàn )君(jūn )召(zhào )诸(zhū )亡(wáng )在(zài )外(wài )者(zhě ),可(kě )得(dé )数(shù )百(bǎi )人(rén ),因(yīn )劫(jié )众(zhòng ),众(zhòng )不(bú )敢(gǎn )不(bú )听(tīng )。”乃(nǎi )令(lìng )樊(fán )哙(kuài )召(zhào )刘(liú )季(jì )。刘(liú )季(jì )之(zhī )众(zhòng )已(yǐ )数(shù )十(shí )百(bǎi )人(rén )矣(yǐ )。沛(pèi )令(lìng )后(hòu )悔(huǐ ),恐(kǒng )其(qí )有(yǒu )变(biàn ),乃(nǎi )闭(bì )城(chéng )城(chéng )守(shǒu ),欲(yù )诛(zhū )萧(xiāo )、曹(cáo )。萧(xiāo )、曹(cáo )恐(kǒng ),逾(yú )城(chéng )保(bǎo )刘(liú )季(jì )。刘(liú )季(jì )乃(nǎi )书(shū )帛(bó )射(shè )城(chéng )上(shàng ),遗(yí )沛(pèi )父(fù )老(lǎo ),为(wéi )陈(chén )利(lì )害(hài )。父(fù )老(lǎo )乃(nǎi )率(lǜ )子(zǐ )弟(dì )共(gòng )杀(shā )沛(pèi )令(lìng ),开(kāi )门(mén )迎(yíng )刘(liú )季(jì ),立(lì )以(yǐ )为(wéi )沛(pèi )公(gōng )。萧(xiāo )、曹(cáo )等(děng )为(wéi )收(shōu )沛(pèi )子(zǐ )弟(dì ),得(dé )二(èr )三(sān )千(qiān )人(rén ),以(yǐ )应(yīng )诸(zhū )侯(hóu )。

项(xiàng )梁(liáng )者(zhě ),楚(chǔ )将(jiāng )项(xiàng )燕(yàn )子(zǐ )也(yě ),尝(cháng )杀(shā )人(rén ),与(yǔ )兄(xiōng )子(zǐ )籍(jí )避(bì )仇(chóu )吴(wú )中(zhōng )。吴(wú )中(zhōng )贤(xián )士(shì )大(dà )夫(fū )皆(jiē )出(chū )其(qí )下(xià )。籍(jí )少(shǎo )时(shí )学(xué )书(shū ),不(bú )成(chéng ),去(qù );学(xué )剑(jiàn ),又(yòu )不(bú )成(chéng )。项(xiàng )梁(liáng )怒(nù )之(zhī )。籍(jí )曰(yuē ):“书(shū ),足(zú )以(yǐ )记(jì )名(míng )姓(xìng )而(ér )已(yǐ )!剑(jiàn ),一(yī )人(rén )敌(dí ),不(bú )足(zú )学(xué )。学(xué )万(wàn )人(rén )敌(dí )!”于(yú )是(shì )项(xiàng )梁(liáng )乃(nǎi )教(jiāo )籍(jí )兵(bīng )法(fǎ ),籍(jí )大(dà )喜(xǐ );略(luè )知(zhī )其(qí )意(yì ),又(yòu )不(bú )肯(kěn )竟(jìng )学(xué )。籍(jí )长(zhǎng )八(bā )尺(chǐ )馀(yú ),力(lì )能(néng )扛(káng )鼎(dǐng ),才(cái )器(qì )过(guò )人(rén )。会(huì )稽(jī )守(shǒu )殷(yīn )通(tōng )闻(wén )陈(chén )涉(shè )起(qǐ ),欲(yù )发(fā )兵(bīng )以(yǐ )应(yīng )涉(shè ),使(shǐ )项(xiàng )梁(liáng )及(jí )桓(huán )楚(chǔ )将(jiāng )。是(shì )时(shí ),桓(huán )楚(chǔ )亡(wáng )在(zài )泽(zé )中(zhōng )。梁(liáng )曰(yuē ):“桓(huán )楚(chǔ )亡(wáng ),人(rén )莫(mò )知(zhī )其(qí )处(chù ),独(dú )籍(jí )知(zhī )之(zhī )耳(ěr )。”梁(liáng )乃(nǎi )出(chū )诫(jiè )籍(jí )持(chí )剑(jiàn )居(jū )外(wài ),复(fù )入(rù ),与(yǔ )守(shǒu )坐(zuò ),曰(yuē ):“请(qǐng )召(zhào )籍(jí ),使(shǐ )受(shòu )命(mìng )召(zhào )桓(huán )楚(chǔ )。”守(shǒu )曰(yuē ):“诺(nuò )。”梁(liáng )召(zhào )籍(jí )入(rù )。须(xū )臾(yú ),梁(liáng )眴(xuàn )籍(jí )曰(yuē )“可(kě )行(háng )矣(yǐ )!”于(yú )是(shì )籍(jí )遂(suí )拔(bá )剑(jiàn )斩(zhǎn )守(shǒu )头(tóu )。项(xiàng )梁(liáng )持(chí )守(shǒu )头(tóu ),佩(pèi )其(qí )印(yìn )绶(shòu )。门(mén )下(xià )大(dà )惊(jīng ),扰(rǎo )乱(luàn )。籍(jí )所(suǒ )击(jī )杀(shā )数(shù )十(shí )百(bǎi )人(rén ),一(yī )府(fǔ )中(zhōng )皆(jiē )慑(shè )伏(fú ),莫(mò )敢(gǎn )起(qǐ )。梁(liáng )乃(nǎi )召(zhào )故(gù )所(suǒ )知(zhī )豪(háo )吏(lì ),谕(yù )以(yǐ )所(suǒ )为(wéi )起(qǐ )大(dà )事(shì ),遂(suí )举(jǔ )吴(wú )中(zhōng )兵(bīng ),使(shǐ )人(rén )收(shōu )下(xià )县(xiàn ),得(dé )精(jīng )兵(bīng )八(bā )千(qiān )人(rén )。梁(liáng )为(wéi )会(huì )稽(jī )守(shǒu ),籍(jí )为(wéi )裨(bì )将(jiāng ),徇(xùn )下(xià )县(xiàn )。籍(jí )是(shì )时(shí )年(nián )二(èr )十(shí )四(sì )。

田(tián )儋(dān )者(zhě ),故(gù )齐(qí )王(wáng )族(zú )也(yě )。儋(dān )从(cóng )弟(dì )荣(róng ),荣(róng )弟(dì )横(héng ),皆(jiē )豪(háo )健(jiàn ),宗(zōng )强(qiáng ),能(néng )得(dé )人(rén )。周(zhōu )市(shì )徇(xùn )地(dì )至(zhì )狄(dí ),狄(dí )城(chéng )守(shǒu )。田(tián )儋(dān )详(xiáng )为(wéi )缚(fù )其(qí )奴(nú ),从(cóng )少(shǎo )年(nián )之(zhī )廷(tíng ),欲(yù )谒(yè )杀(shā )奴(nú ),见(jiàn )狄(dí )令(lìng ),因(yīn )击(jī )杀(shā )令(lìng ),而(ér )召(zhào )豪(háo )吏(lì )子(zǐ )弟(dì )曰(yuē ):“诸(zhū )侯(hóu )皆(jiē )反(fǎn )秦(qín )自(zì )立(lì )。齐(qí ),古(gǔ )之(zhī )建(jiàn )国(guó )也(yě );儋(dān ),田(tián )氏(shì ),当(dāng )王(wáng )!”遂(suí )自(zì )立(lì )为(wéi )齐(qí )王(wáng ),发(fā )兵(bīng )以(yǐ )击(jī )周(zhōu )市(shì )。周(zhōu )市(shì )军(jūn )还(hái )去(qù )。田(tián )儋(dān )率(lǜ )兵(bīng )东(dōng )略(luè )定(dìng )齐(qí )地(dì )。韩(hán )广(guǎng )将(jiāng )兵(bīng )北(běi )徇(xùn )燕(yàn ),燕(yàn )地(dì )豪(háo )杰(jié )欲(yù )共(gòng )立(lì )广(guǎng )为(wéi )燕(yàn )王(wáng )。广(guǎng )曰(yuē ):“广(guǎng )母(mǔ )在(zài )赵(zhào ),不(bú )可(kě )!”燕(yàn )人(rén )曰(yuē ):“赵(zhào )方(fāng )西(xī )忧(yōu )秦(qín ),南(nán )忧(yōu )楚(chǔ ),其(qí )力(lì )不(bú )能(néng )禁(jìn )我(wǒ )。且(qiě )以(yǐ )楚(chǔ )之(zhī )强(qiáng ),不(bú )敢(gǎn )害(hài )赵(zhào )王(wáng )将(jiāng )相(xiàng )之(zhī )家(jiā ),赵(zhào )独(dú )安(ān )敢(gǎn )害(hài )将(jiāng )军(jūn )家(jiā )乎(hū )!”韩(hán )广(guǎng )乃(nǎi )自(zì )立(lì )为(wéi )燕(yàn )王(wáng )。居(jū )数(shù )月(yuè ),赵(zhào )奉(fèng )燕(yàn )王(wáng )母(mǔ )家(jiā )属(shǔ )归(guī )之(zhī )。

赵(zhào )王(wáng )与(yǔ )张(zhāng )耳(ěr )、陈(chén )馀(yú )北(běi )略(luè )地(dì )燕(yàn )界(jiè ),赵(zhào )王(wáng )间(jiān )出(chū ),为(wéi )燕(yàn )军(jūn )所(suǒ )得(dé ),燕(yàn )囚(qiú )之(zhī ),欲(yù )求(qiú )割(gē )地(dì );使(shǐ )者(zhě )往(wǎng )请(qǐng ),燕(yàn )辄(zhé )杀(shā )之(zhī )。有(yǒu )厮(sī )养(yǎng )卒(zú )走(zǒu )燕(yàn )壁(bì ),见(jiàn )燕(yàn )将(jiāng )曰(yuē ):“君(jūn )知(zhī )张(zhāng )耳(ěr )、陈(chén )馀(yú )何(hé )欲(yù )?”曰(yuē ):“欲(yù )得(dé )其(qí )王(wáng )耳(ěr )。”赵(zhào )养(yǎng )卒(zú )笑(xiào )曰(yuē ):“君(jūn )未(wèi )知(zhī )此(cǐ )两(liǎng )人(rén )所(suǒ )欲(yù )也(yě )。夫(fū )武(wǔ )臣(chén )、张(zhāng )耳(ěr )、陈(chén )馀(yú ),杖(zhàng )马(mǎ )棰(chuí )下(xià )赵(zhào )数(shù )十(shí )城(chéng ),此(cǐ )亦(yì )各(gè )欲(yù )南(nán )面(miàn )而(ér )王(wáng ),岂(qǐ )欲(yù )为(wéi )将(jiāng )相(xiàng )终(zhōng )已(yǐ )邪(xié )?顾(gù )其(qí )势(shì )初(chū )定(dìng ),未(wèi )敢(gǎn )参(cān )分(fèn )而(ér )王(wáng ),且(qiě )以(yǐ )少(shǎo )长(zhǎng )先(xiān )立(lì )武(wǔ )臣(chén )为(wéi )王(wáng ),以(yǐ )持(chí )赵(zhào )心(xīn )。今(jīn )赵(zhào )地(dì )已(yǐ )服(fú ),此(cǐ )两(liǎng )人(rén )亦(yì )欲(yù )分(fèn )赵(zhào )而(ér )王(wáng ),时(shí )未(wèi )可(kě )耳(ěr )。今(jīn )君(jūn )乃(nǎi )囚(qiú )赵(zhào )王(wáng ),此(cǐ )两(liǎng )人(rén )名(míng )为(wéi )求(qiú )赵(zhào )王(wáng ),实(shí )欲(yù )燕(yàn )杀(shā )之(zhī ),此(cǐ )两(liǎng )人(rén )分(fèn )赵(zhào )自(zì )立(lì )。夫(fū )以(yǐ )一(yī )赵(zhào )尚(shàng )易(yì )燕(yàn ),况(kuàng )以(yǐ )两(liǎng )贤(xián )王(wáng )左(zuǒ )提(tí )右(yòu )挈(qiè )而(ér )责(zé )杀(shā )王(wáng )之(zhī )罪(zuì )?灭(miè )燕(yàn )易(yì )矣(yǐ )!”燕(yàn )将(jiāng )乃(nǎi )归(guī )赵(zhào )王(wáng ),养(yǎng )卒(zú )为(wéi )御(yù )而(ér )归(guī )。

周(zhōu )市(shì )自(zì )狄(dí )还(hái ),至(zhì )魏(wèi )地(dì ),欲(yù )立(lì )故(gù )魏(wèi )公(gōng )子(zǐ )宁(níng )陵(líng )君(jūn )咎(jiù )为(wéi )王(wáng )。咎(jiù )在(zài )陈(chén ),不(bú )得(dé )之(zhī )魏(wèi )。魏(wèi )地(dì )已(yǐ )定(dìng ),诸(zhū )侯(hóu )皆(jiē )欲(yù )立(lì )周(zhōu )市(shì )为(wéi )魏(wèi )王(wáng )。市(shì )曰(yuē ):“天(tiān )下(xià )昏(hūn )乱(luàn ),忠(zhōng )臣(chén )乃(nǎi )见(jiàn )。今(jīn )天(tiān )下(xià )共(gòng )畔(pàn )秦(qín ),其(qí )义(yì )必(bì )立(lì )魏(wèi )王(wáng )后(hòu )乃(nǎi )可(kě )。”诸(zhū )侯(hóu )固(gù )请(qǐng )立(lì )市(shì ),市(shì )终(zhōng )辞(cí )不(bú )受(shòu );迎(yíng )魏(wèi )咎(jiù )于(yú )陈(chén ),五(wǔ )反(fǎn ),陈(chén )王(wáng )乃(nǎi )遣(qiǎn )之(zhī ),立(lì )咎(jiù )为(wéi )魏(wèi )王(wáng ),市(shì )为(wéi )魏(wèi )相(xiàng )。

是(shì )岁(suì ),二(èr )世(shì )废(fèi )卫(wèi )君(jūn )角(jiǎo )为(wéi )庶(shù )人(rén ),卫(wèi )绝(jué )祀(sì )。

阅读:26208

打赏捐助〔Donate〕>>>

《秦纪二》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库