大宛列传【登录】

《史记》 > 七十列传 > 《大宛列传》 > 拼音版

大(dà )宛(wǎn )之(zhī )迹(jì ),见(jiàn )自(zì )张(zhāng )骞(qiān )。张(zhāng )骞(qiān ),汉(hàn )中(zhōng )人(rén )。建(jiàn )元(yuán )中(zhōng )为(wéi )郎(láng )。是(shì )时(shí )天(tiān )子(zǐ )问(wèn )匈(xiōng )奴(nú )降(jiàng )者(zhě ),皆(jiē )言(yán )匈(xiōng )奴(nú )破(pò )月(yuè )氏(shì )王(wáng ),以(yǐ )其(qí )头(tóu )为(wéi )饮(yǐn )器(qì ),月(yuè )氏(shì )遁(dùn )逃(táo )而(ér )常(cháng )怨(yuàn )仇(chóu )匈(xiōng )奴(nú ),无(wú )与(yǔ )共(gòng )击(jī )之(zhī )。汉(hàn )方(fāng )欲(yù )事(shì )灭(miè )胡(hú ),闻(wén )此(cǐ )言(yán ),因(yīn )欲(yù )通(tōng )使(shǐ )。道(dào )必(bì )更(gèng )匈(xiōng )奴(nú )中(zhōng ),乃(nǎi )募(mù )能(néng )使(shǐ )者(zhě )。骞(qiān )以(yǐ )郎(láng )应(yīng )募(mù ),使(shǐ )月(yuè )氏(shì ),与(yǔ )堂(táng )邑(yì )氏(shì )胡(hú )奴(nú )甘(gān )父(fù )俱(jù )出(chū )陇(lǒng )西(xī )。经(jīng )匈(xiōng )奴(nú ),匈(xiōng )奴(nú )得(dé )之(zhī ),传(chuán )诣(yì )单(dān )于(yú )。单(dān )于(yú )留(liú )之(zhī ),曰(yuē ):“月(yuè )氏(shì )在(zài )吾(wú )北(běi ),汉(hàn )何(hé )以(yǐ )得(dé )往(wǎng )使(shǐ )?吾(wú )欲(yù )使(shǐ )越(yuè ),汉(hàn )肯(kěn )听(tīng )我(wǒ )乎(hū )?”留(liú )骞(qiān )十(shí )馀(yú )岁(suì ),与(yǔ )妻(qī ),有(yǒu )子(zǐ ),然(rán )骞(qiān )持(chí )汉(hàn )节(jiē )不(bú )失(shī )。

居(jū )匈(xiōng )奴(nú )中(zhōng ),益(yì )宽(kuān ),骞(qiān )因(yīn )与(yǔ )其(qí )属(shǔ )亡(wáng )乡(xiāng )月(yuè )氏(shì ),西(xī )走(zǒu )数(shù )十(shí )日(rì )至(zhì )大(dà )宛(wǎn )。大(dà )宛(wǎn )闻(wén )汉(hàn )之(zhī )饶(ráo )财(cái ),欲(yù )通(tōng )不(bú )得(dé ),见(jiàn )骞(qiān ),喜(xǐ ),问(wèn )曰(yuē ):“若(ruò )欲(yù )何(hé )之(zhī )?”骞(qiān )曰(yuē ):“为(wéi )汉(hàn )使(shǐ )月(yuè )氏(shì ),而(ér )为(wéi )匈(xiōng )奴(nú )所(suǒ )闭(bì )道(dào )。今(jīn )亡(wáng ),唯(wéi )王(wáng )使(shǐ )人(rén )导(dǎo )送(sòng )我(wǒ )。诚(chéng )得(dé )至(zhì ),反(fǎn )汉(hàn ),汉(hàn )之(zhī )赂(lù )遗(yí )王(wáng )财(cái )物(wù )不(bú )可(kě )胜(shèng )言(yán )。”大(dà )宛(wǎn )以(yǐ )为(wéi )然(rán ),遣(qiǎn )骞(qiān ),为(wéi )发(fā )导(dǎo )绎(yì ),抵(dǐ )康(kāng )居(jū ),康(kāng )居(jū )传(chuán )致(zhì )大(dà )月(yuè )氏(shì )。大(dà )月(yuè )氏(shì )王(wáng )已(yǐ )为(wéi )胡(hú )所(suǒ )杀(shā ),立(lì )其(qí )太(tài )子(zǐ )为(wéi )王(wáng )。既(jì )臣(chén )大(dà )夏(xià )而(ér )居(jū ),地(dì )肥(féi )饶(ráo ),少(shǎo )寇(kòu ),志(zhì )安(ān )乐(lè ),又(yòu )自(zì )以(yǐ )远(yuǎn )汉(hàn ),殊(shū )无(wú )报(bào )胡(hú )之(zhī )心(xīn )。骞(qiān )从(cóng )月(yuè )氏(shì )至(zhì )大(dà )夏(xià ),竟(jìng )不(bú )能(néng )得(dé )月(yuè )氏(shì )要(yào )领(lǐng )。

留(liú )岁(suì )馀(yú ),还(hái ),并(bìng )南(nán )山(shān ),欲(yù )从(cóng )羌(qiāng )中(zhōng )归(guī ),复(fù )为(wéi )匈(xiōng )奴(nú )所(suǒ )得(dé )。留(liú )岁(suì )馀(yú ),单(dān )于(yú )死(sǐ ),左(zuǒ )谷(gǔ )蠡(lí )王(wáng )攻(gōng )其(qí )太(tài )子(zǐ )自(zì )立(lì ),国(guó )内(nèi )乱(luàn ),骞(qiān )与(yǔ )胡(hú )妻(qī )及(jí )堂(táng )邑(yì )父(fù )俱(jù )亡(wáng )归(guī )汉(hàn )。汉(hàn )拜(bài )骞(qiān )为(wéi )太(tài )中(zhōng )大(dà )夫(fū ),堂(táng )邑(yì )父(fù )为(wéi )奉(fèng )使(shǐ )君(jūn )。

骞(qiān )为(wéi )人(rén )彊(jiāng )力(lì ),宽(kuān )大(dà )信(xìn )人(rén ),蛮(mán )夷(yí )爱(ài )之(zhī )。堂(táng )邑(yì )父(fù )故(gù )胡(hú )人(rén ),善(shàn )射(shè ),穷(qióng )急(jí )射(shè )禽(qín )兽(shòu )给(gěi )食(shí )。初(chū ),骞(qiān )行(háng )时(shí )百(bǎi )馀(yú )人(rén ),去(qù )十(shí )三(sān )岁(suì ),唯(wéi )二(èr )人(rén )得(dé )还(hái )。

骞(qiān )身(shēn )所(suǒ )至(zhì )者(zhě )大(dà )宛(wǎn )、大(dà )月(yuè )氏(shì )、大(dà )夏(xià )、康(kāng )居(jū ),而(ér )传(chuán )闻(wén )其(qí )旁(páng )大(dà )国(guó )五(wǔ )六(liù ),具(jù )为(wéi )天(tiān )子(zǐ )言(yán )之(zhī )。曰(yuē ):大(dà )宛(wǎn )在(zài )匈(xiōng )奴(nú )西(xī )南(nán ),在(zài )汉(hàn )正(zhèng )西(xī ),去(qù )汉(hàn )可(kě )万(wàn )里(lǐ )。其(qí )俗(sú )土(tǔ )著(zhe ),耕(gēng )田(tián ),田(tián )稻(dào )麦(mài )。有(yǒu )蒲(pú )陶(táo )酒(jiǔ )。多(duō )善(shàn )马(mǎ ),马(mǎ )汗(hàn )血(xuè ),其(qí )先(xiān )天(tiān )马(mǎ )子(zǐ )也(yě )。有(yǒu )城(chéng )郭(guō )屋(wū )室(shì )。其(qí )属(shǔ )邑(yì )大(dà )小(xiǎo )七(qī )十(shí )馀(yú )城(chéng ),众(zhòng )可(kě )数(shù )十(shí )万(wàn )。其(qí )兵(bīng )弓(gōng )矛(máo )骑(qí )射(shè )。其(qí )北(běi )则(zé )康(kāng )居(jū ),西(xī )则(zé )大(dà )月(yuè )氏(shì ),西(xī )南(nán )则(zé )大(dà )夏(xià ),东(dōng )北(běi )则(zé )乌(wū )孙(sūn ),东(dōng )则(zé )扜(gǎn )鰛(wēn )、于(yú )窴(tián )。于(yú )窴(tián )之(zhī )西(xī ),则(zé )水(shuǐ )皆(jiē )西(xī )流(liú ),注(zhù )西(xī )海(hǎi );其(qí )东(dōng )水(shuǐ )东(dōng )流(liú ),注(zhù )盐(yán )泽(zé )。盐(yán )泽(zé )潜(qián )行(háng )地(dì )下(xià ),其(qí )南(nán )则(zé )河(hé )源(yuán )出(chū )焉(yān )。多(duō )玉(yù )石(shí ),河(hé )注(zhù )中(zhōng )国(guó )。而(ér )楼(lóu )兰(lán )、姑(gū )师(shī )邑(yì )有(yǒu )城(chéng )郭(guō ),临(lín )盐(yán )泽(zé )。盐(yán )泽(zé )去(qù )长(zhǎng )安(ān )可(kě )五(wǔ )千(qiān )里(lǐ )。匈(xiōng )奴(nú )右(yòu )方(fāng )居(jū )盐(yán )泽(zé )以(yǐ )东(dōng ),至(zhì )陇(lǒng )西(xī )长(zhǎng )城(chéng ),南(nán )接(jiē )羌(qiāng ),鬲(gé )汉(hàn )道(dào )焉(yān )。

乌(wū )孙(sūn )在(zài )大(dà )宛(wǎn )东(dōng )北(běi )可(kě )二(èr )千(qiān )里(lǐ ),行(háng )国(guó ),随(suí )畜(chù ),与(yǔ )匈(xiōng )奴(nú )同(tóng )俗(sú )。控(kòng )弦(xián )者(zhě )数(shù )万(wàn ),敢(gǎn )战(zhàn )。故(gù )服(fú )匈(xiōng )奴(nú ),及(jí )盛(shèng ),取(qǔ )其(qí )羁(jī )属(shǔ ),不(bú )肯(kěn )往(wǎng )朝(cháo )会(huì )焉(yān )。

康(kāng )居(jū )在(zài )大(dà )宛(wǎn )西(xī )北(běi )可(kě )二(èr )千(qiān )里(lǐ ),行(háng )国(guó ),与(yǔ )月(yuè )氏(shì )大(dà )同(tóng )俗(sú )。控(kòng )弦(xián )者(zhě )八(bā )九(jiǔ )万(wàn )人(rén )。与(yǔ )大(dà )宛(wǎn )邻(lín )国(guó )。国(guó )小(xiǎo ),南(nán )羁(jī )事(shì )月(yuè )氏(shì ),东(dōng )羁(jī )事(shì )匈(xiōng )奴(nú )。

奄(yǎn )蔡(cài )在(zài )康(kāng )居(jū )西(xī )北(běi )可(kě )二(èr )千(qiān )里(lǐ ),行(háng )国(guó ),与(yǔ )康(kāng )居(jū )大(dà )同(tóng )俗(sú )。控(kòng )弦(xián )者(zhě )十(shí )馀(yú )万(wàn )。临(lín )大(dà )泽(zé ),无(wú )崖(yá ),盖(gài )乃(nǎi )北(běi )海(hǎi )云(yún )。

大(dà )月(yuè )氏(shì )在(zài )大(dà )宛(wǎn )西(xī )可(kě )二(èr )三(sān )千(qiān )里(lǐ ),居(jū )妫(guī )水(shuǐ )北(běi )。其(qí )南(nán )则(zé )大(dà )夏(xià ),西(xī )则(zé )安(ān )息(xī ),北(běi )则(zé )康(kāng )居(jū )。行(háng )国(guó )也(yě ),随(suí )畜(chù )移(yí )徙(xǐ ),与(yǔ )匈(xiōng )奴(nú )同(tóng )俗(sú )。控(kòng )弦(xián )者(zhě )可(kě )一(yī )二(èr )十(shí )万(wàn )。故(gù )时(shí )彊(jiāng ),轻(qīng )匈(xiōng )奴(nú ),及(jí )冒(mào )顿(dùn )立(lì ),攻(gōng )破(pò )月(yuè )氏(shì ),至(zhì )匈(xiōng )奴(nú )老(lǎo )上(shàng )单(dān )于(yú ),杀(shā )月(yuè )氏(shì )王(wáng ),以(yǐ )其(qí )头(tóu )为(wéi )饮(yǐn )器(qì )。始(shǐ )月(yuè )氏(shì )居(jū )敦(dūn )煌(huáng )、祁(qí )连(lián )间(jiān ),及(jí )为(wéi )匈(xiōng )奴(nú )所(suǒ )败(bài ),乃(nǎi )远(yuǎn )去(qù ),过(guò )宛(wǎn ),西(xī )击(jī )大(dà )夏(xià )而(ér )臣(chén )之(zhī ),遂(suí )都(dōu )妫(guī )水(shuǐ )北(běi ),为(wéi )王(wáng )庭(tíng )。其(qí )馀(yú )小(xiǎo )众(zhòng )不(bú )能(néng )去(qù )者(zhě ),保(bǎo )南(nán )山(shān )羌(qiāng ),号(hào )小(xiǎo )月(yuè )氏(shì )。

安(ān )息(xī )在(zài )大(dà )月(yuè )氏(shì )西(xī )可(kě )数(shù )千(qiān )里(lǐ )。其(qí )俗(sú )土(tǔ )著(zhe ),耕(gēng )田(tián ),田(tián )稻(dào )麦(mài ),蒲(pú )陶(táo )酒(jiǔ )。城(chéng )邑(yì )如(rú )大(dà )宛(wǎn )。其(qí )属(shǔ )小(xiǎo )大(dà )数(shù )百(bǎi )城(chéng ),地(dì )方(fāng )数(shù )千(qiān )里(lǐ ),最(zuì )为(wéi )大(dà )国(guó )。临(lín )妫(guī )水(shuǐ ),有(yǒu )市(shì ),民(mín )商(shāng )贾(jiǎ )用(yòng )车(chē )及(jí )船(chuán ),行(háng )旁(páng )国(guó )或(huò )数(shù )千(qiān )里(lǐ )。以(yǐ )银(yín )为(wéi )钱(qián ),钱(qián )如(rú )其(qí )王(wáng )面(miàn ),王(wáng )死(sǐ )辄(zhé )更(gèng )钱(qián ),效(xiào )王(wáng )面(miàn )焉(yān )。画(huà )革(gé )旁(páng )行(háng )以(yǐ )为(wéi )书(shū )记(jì )。其(qí )西(xī )则(zé )条(tiáo )枝(zhī ),北(běi )有(yǒu )奄(yǎn )蔡(cài )、黎(lí )轩(xuān )。

条(tiáo )枝(zhī )在(zài )安(ān )息(xī )西(xī )数(shù )千(qiān )里(lǐ ),临(lín )西(xī )海(hǎi )。暑(shǔ )湿(shī )。耕(gēng )田(tián ),田(tián )稻(dào )。有(yǒu )大(dà )鸟(niǎo ),卵(luǎn )如(rú )甕(wèng )。人(rén )众(zhòng )甚(shèn )多(duō ),往(wǎng )往(wǎng )有(yǒu )小(xiǎo )君(jūn )长(zhǎng ),而(ér )安(ān )息(xī )役(yì )属(shǔ )之(zhī ),以(yǐ )为(wéi )外(wài )国(guó )。国(guó )善(shàn )眩(xuàn )。安(ān )息(xī )长(zhǎng )老(lǎo )传(chuán )闻(wén )条(tiáo )枝(zhī )有(yǒu )弱(ruò )水(shuǐ )、西(xī )王(wáng )母(mǔ ),而(ér )未(wèi )尝(cháng )见(jiàn )。

大(dà )夏(xià )在(zài )大(dà )宛(wǎn )西(xī )南(nán )二(èr )千(qiān )馀(yú )里(lǐ )妫(guī )水(shuǐ )南(nán )。其(qí )俗(sú )土(tǔ )著(zhe ),有(yǒu )城(chéng )屋(wū ),与(yǔ )大(dà )宛(wǎn )同(tóng )俗(sú )。无(wú )大(dà )长(zhǎng ),往(wǎng )往(wǎng )城(chéng )邑(yì )置(zhì )小(xiǎo )长(zhǎng )。其(qí )兵(bīng )弱(ruò ),畏(wèi )战(zhàn )。善(shàn )贾(jiǎ )市(shì )。及(jí )大(dà )月(yuè )氏(shì )西(xī )徙(xǐ ),攻(gōng )败(bài )之(zhī ),皆(jiē )臣(chén )畜(chù )大(dà )夏(xià )。大(dà )夏(xià )民(mín )多(duō ),可(kě )百(bǎi )馀(yú )万(wàn )。其(qí )都(dōu )曰(yuē )蓝(lán )市(shì )城(chéng ),有(yǒu )市(shì )贩(fàn )贾(jiǎ )诸(zhū )物(wù )。其(qí )东(dōng )南(nán )有(yǒu )身(shēn )毒(dú )国(guó )。

骞(qiān )曰(yuē ):“臣(chén )在(zài )大(dà )夏(xià )时(shí ),见(jiàn )邛(qióng )竹(zhú )杖(zhàng )、蜀(shǔ )布(bù )。问(wèn )曰(yuē ):‘安(ān )得(dé )此(cǐ )?’大(dà )夏(xià )国(guó )人(rén )曰(yuē ):‘吾(wú )贾(jiǎ )人(rén )往(wǎng )市(shì )之(zhī )身(shēn )毒(dú )。身(shēn )毒(dú )在(zài )大(dà )夏(xià )东(dōng )南(nán )可(kě )数(shù )千(qiān )里(lǐ )。其(qí )俗(sú )土(tǔ )著(zhe ),大(dà )与(yǔ )大(dà )夏(xià )同(tóng ),而(ér )卑(bēi )湿(shī )暑(shǔ )热(rè )云(yún )。其(qí )人(rén )民(mín )乘(chéng )象(xiàng )以(yǐ )战(zhàn )。其(qí )国(guó )临(lín )大(dà )水(shuǐ )焉(yān )。’以(yǐ )骞(qiān )度(dù )之(zhī ),大(dà )夏(xià )去(qù )汉(hàn )万(wàn )二(èr )千(qiān )里(lǐ ),居(jū )汉(hàn )西(xī )南(nán )。今(jīn )身(shēn )毒(dú )国(guó )又(yòu )居(jū )大(dà )夏(xià )东(dōng )南(nán )数(shù )千(qiān )里(lǐ ),有(yǒu )蜀(shǔ )物(wù ),此(cǐ )其(qí )去(qù )蜀(shǔ )不(bú )远(yuǎn )矣(yǐ )。今(jīn )使(shǐ )大(dà )夏(xià ),从(cóng )羌(qiāng )中(zhōng ),险(xiǎn ),羌(qiāng )人(rén )恶(è )之(zhī );少(shǎo )北(běi ),则(zé )为(wéi )匈(xiōng )奴(nú )所(suǒ )得(dé );从(cóng )蜀(shǔ )宜(yí )径(jìng ),又(yòu )无(wú )寇(kòu )。”天(tiān )子(zǐ )既(jì )闻(wén )大(dà )宛(wǎn )及(jí )大(dà )夏(xià )、安(ān )息(xī )之(zhī )属(shǔ )皆(jiē )大(dà )国(guó ),多(duō )奇(qí )物(wù ),土(tǔ )著(zhe ),颇(pō )与(yǔ )中(zhōng )国(guó )同(tóng )业(yè ),而(ér )兵(bīng )弱(ruò ),贵(guì )汉(hàn )财(cái )物(wù );其(qí )北(běi )有(yǒu )大(dà )月(yuè )氏(shì )、康(kāng )居(jū )之(zhī )属(shǔ ),兵(bīng )彊(jiāng ),可(kě )以(yǐ )赂(lù )遗(yí )设(shè )利(lì )朝(cháo )也(yě )。且(qiě )诚(chéng )得(dé )而(ér )以(yǐ )义(yì )属(shǔ )之(zhī ),则(zé )广(guǎng )地(dì )万(wàn )里(lǐ ),重(zhòng )九(jiǔ )译(yì ),致(zhì )殊(shū )俗(sú ),威(wēi )德(dé )遍(biàn )於(yú )四(sì )海(hǎi )。天(tiān )子(zǐ )欣(xīn )然(rán ),以(yǐ )骞(qiān )言(yán )为(wéi )然(rán ),乃(nǎi )令(lìng )骞(qiān )因(yīn )蜀(shǔ )犍(jiān )为(wéi )发(fā )间(jiān )使(shǐ ),四(sì )道(dào )并(bìng )出(chū ):出(chū )駹(máng ),出(chū )厓(yá ),出(chū )徙(xǐ ),出(chū )邛(qióng )、僰(bó ),皆(jiē )各(gè )行(háng )一(yī )二(èr )千(qiān )里(lǐ )。其(qí )北(běi )方(fāng )闭(bì )氐(dī )、筰(zuó ),南(nán )方(fāng )闭(bì )巂(guī )、昆(kūn )明(míng )。昆(kūn )明(míng )之(zhī )属(shǔ )无(wú )君(jūn )长(zhǎng ),善(shàn )寇(kòu )盗(dào ),辄(zhé )杀(shā )略(luè )汉(hàn )使(shǐ ),终(zhōng )莫(mò )得(dé )通(tōng )。然(rán )闻(wén )其(qí )西(xī )可(kě )千(qiān )馀(yú )里(lǐ )有(yǒu )乘(chéng )象(xiàng )国(guó ),名(míng )曰(yuē )滇(diān )越(yuè ),而(ér )蜀(shǔ )贾(jiǎ )奸(jiān )出(chū )物(wù )者(zhě )或(huò )至(zhì )焉(yān ),於(yú )是(shì )汉(hàn )以(yǐ )求(qiú )大(dà )夏(xià )道(dào )始(shǐ )通(tōng )滇(diān )国(guó )。初(chū ),汉(hàn )欲(yù )通(tōng )西(xī )南(nán )夷(yí ),费(fèi )多(duō ),道(dào )不(bú )通(tōng ),罢(bà )之(zhī )。及(jí )张(zhāng )骞(qiān )言(yán )可(kě )以(yǐ )通(tōng )大(dà )夏(xià ),乃(nǎi )复(fù )事(shì )西(xī )南(nán )夷(yí )。

骞(qiān )以(yǐ )校(xiào )尉(wèi )从(cóng )大(dà )将(jiāng )军(jūn )击(jī )匈(xiōng )奴(nú ),知(zhī )水(shuǐ )草(cǎo )处(chù ),军(jūn )得(dé )以(yǐ )不(bú )乏(fá ),乃(nǎi )封(fēng )骞(qiān )为(wéi )博(bó )望(wàng )侯(hóu )。是(shì )岁(suì )元(yuán )朔(shuò )六(liù )年(nián )也(yě )。其(qí )明(míng )年(nián ),骞(qiān )为(wéi )卫(wèi )尉(wèi ),与(yǔ )李(lǐ )将(jiāng )军(jūn )俱(jù )出(chū )右(yòu )北(běi )平(píng )击(jī )匈(xiōng )奴(nú )。匈(xiōng )奴(nú )围(wéi )李(lǐ )将(jiāng )军(jūn ),军(jūn )失(shī )亡(wáng )多(duō );而(ér )骞(qiān )後(hòu )期(qī )当(dāng )斩(zhǎn ),赎(shú )为(wéi )庶(shù )人(rén )。是(shì )岁(suì )汉(hàn )遣(qiǎn )骠(biāo )骑(qí )破(pò )匈(xiōng )奴(nú )西(xī )数(shù )万(wàn )人(rén ),至(zhì )祁(qí )连(lián )山(shān )。其(qí )明(míng )年(nián ),浑(hún )邪(xié )王(wáng )率(lǜ )其(qí )民(mín )降(jiàng )汉(hàn ),而(ér )金(jīn )城(chéng )、河(hé )西(xī )西(xī )并(bìng )南(nán )山(shān )至(zhì )盐(yán )泽(zé )空(kōng )无(wú )匈(xiōng )奴(nú )。匈(xiōng )奴(nú )时(shí )有(yǒu )候(hòu )者(zhě )到(dào ),而(ér )希(xī )矣(yǐ )。其(qí )後(hòu )二(èr )年(nián ),汉(hàn )击(jī )走(zǒu )单(dān )于(yú )於(yú )幕(mù )北(běi )。

是(shì )後(hòu )天(tiān )子(zǐ )数(shù )问(wèn )骞(qiān )大(dà )夏(xià )之(zhī )属(shǔ )。骞(qiān )既(jì )失(shī )侯(hóu ),因(yīn )言(yán )曰(yuē ):“臣(chén )居(jū )匈(xiōng )奴(nú )中(zhōng ),闻(wén )乌(wū )孙(sūn )王(wáng )号(hào )昆(kūn )莫(mò ),昆(kūn )莫(mò )之(zhī )父(fù ),匈(xiōng )奴(nú )西(xī )边(biān )小(xiǎo )国(guó )也(yě )。匈(xiōng )奴(nú )攻(gōng )杀(shā )其(qí )父(fù ),而(ér )昆(kūn )莫(mò )生(shēng )弃(qì )於(yú )野(yě )。乌(wū )嗛(qiàn )肉(ròu )蜚(fēi )其(qí )上(shàng ),狼(láng )往(wǎng )乳(rǔ )之(zhī )。单(dān )于(yú )怪(guài )以(yǐ )为(wéi )神(shén ),而(ér )收(shōu )长(zhǎng )之(zhī )。及(jí )壮(zhuàng ),使(shǐ )将(jiāng )兵(bīng ),数(shù )有(yǒu )功(gōng ),单(dān )于(yú )复(fù )以(yǐ )其(qí )父(fù )之(zhī )民(mín )予(yǔ )昆(kūn )莫(mò ),令(lìng )长(zhǎng )守(shǒu )於(yú )西(xī )。昆(kūn )莫(mò )收(shōu )养(yǎng )其(qí )民(mín ),攻(gōng )旁(páng )小(xiǎo )邑(yì ),控(kòng )弦(xián )数(shù )万(wàn ),习(xí )攻(gōng )战(zhàn )。单(dān )于(yú )死(sǐ ),昆(kūn )莫(mò )乃(nǎi )率(lǜ )其(qí )众(zhòng )远(yuǎn )徙(xǐ ),中(zhōng )立(lì ),不(bú )肯(kěn )朝(cháo )会(huì )匈(xiōng )奴(nú )。匈(xiōng )奴(nú )遣(qiǎn )奇(qí )兵(bīng )击(jī ),不(bú )胜(shèng ),以(yǐ )为(wéi )神(shén )而(ér )远(yuǎn )之(zhī ),因(yīn )羁(jī )属(shǔ )之(zhī ),不(bú )大(dà )攻(gōng )。今(jīn )单(dān )于(yú )新(xīn )困(kùn )於(yú )汉(hàn ),而(ér )故(gù )浑(hún )邪(xié )地(dì )空(kōng )无(wú )人(rén )。蛮(mán )夷(yí )俗(sú )贪(tān )汉(hàn )财(cái )物(wù ),今(jīn )诚(chéng )以(yǐ )此(cǐ )时(shí )而(ér )厚(hòu )币(bì )赂(lù )乌(wū )孙(sūn ),招(zhāo )以(yǐ )益(yì )东(dōng ),居(jū )故(gù )浑(hún )邪(xié )之(zhī )地(dì ),与(yǔ )汉(hàn )结(jié )昆(kūn )弟(dì ),其(qí )势(shì )宜(yí )听(tīng ),听(tīng )则(zé )是(shì )断(duàn )匈(xiōng )奴(nú )右(yòu )臂(bì )也(yě )。既(jì )连(lián )乌(wū )孙(sūn ),自(zì )其(qí )西(xī )大(dà )夏(xià )之(zhī )属(shǔ )皆(jiē )可(kě )招(zhāo )来(lái )而(ér )为(wéi )外(wài )臣(chén )。”天(tiān )子(zǐ )以(yǐ )为(wéi )然(rán ),拜(bài )骞(qiān )为(wéi )中(zhōng )郎(láng )将(jiāng ),将(jiāng )三(sān )百(bǎi )人(rén ),马(mǎ )各(gè )二(èr )匹(pǐ ),牛(niú )羊(yáng )以(yǐ )万(wàn )数(shù ),赍(jī )金(jīn )币(bì )帛(bó )直(zhí )数(shù )千(qiān )巨(jù )万(wàn ),多(duō )持(chí )节(jiē )副(fù )使(shǐ ),道(dào )可(kě )使(shǐ ),使(shǐ )遗(yí )之(zhī )他(tā )旁(páng )国(guó )。

骞(qiān )既(jì )至(zhì )乌(wū )孙(sūn ),乌(wū )孙(sūn )王(wáng )昆(kūn )莫(mò )见(jiàn )汉(hàn )使(shǐ )如(rú )单(dān )于(yú )礼(lǐ ),骞(qiān )大(dà )惭(cán ),知(zhī )蛮(mán )夷(yí )贪(tān ),乃(nǎi )曰(yuē ):“天(tiān )子(zǐ )致(zhì )赐(cì ),王(wáng )不(bú )拜(bài )则(zé )还(hái )赐(cì )。”昆(kūn )莫(mò )起(qǐ )拜(bài )赐(cì ),其(qí )他(tā )如(rú )故(gù )。骞(qiān )谕(yù )使(shǐ )指(zhǐ )曰(yuē ):“乌(wū )孙(sūn )能(néng )东(dōng )居(jū )浑(hún )邪(xié )地(dì ),则(zé )汉(hàn )遣(qiǎn )翁(wēng )主(zhǔ )为(wéi )昆(kūn )莫(mò )夫(fū )人(rén )。”乌(wū )孙(sūn )国(guó )分(fèn ),王(wáng )老(lǎo ),而(ér )远(yuǎn )汉(hàn ),未(wèi )知(zhī )其(qí )大(dà )小(xiǎo ),素(sù )服(fú )属(shǔ )匈(xiōng )奴(nú )日(rì )久(jiǔ )矣(yǐ ),且(qiě )又(yòu )近(jìn )之(zhī ),其(qí )大(dà )臣(chén )皆(jiē )畏(wèi )胡(hú ),不(bú )欲(yù )移(yí )徙(xǐ ),王(wáng )不(bú )能(néng )专(zhuān )制(zhì )。骞(qiān )不(bú )得(dé )其(qí )要(yào )领(lǐng )。昆(kūn )莫(mò )有(yǒu )十(shí )馀(yú )子(zǐ ),其(qí )中(zhōng )子(zǐ )曰(yuē )大(dà )禄(lù ),彊(jiāng ),善(shàn )将(jiāng )众(zhòng ),将(jiāng )众(zhòng )别(bié )居(jū )万(wàn )馀(yú )骑(qí )。大(dà )禄(lù )兄(xiōng )为(wéi )太(tài )子(zǐ ),太(tài )子(zǐ )有(yǒu )子(zǐ )曰(yuē )岑(cén )娶(qǔ ),而(ér )太(tài )子(zǐ )蚤(zǎo )死(sǐ )。临(lín )死(sǐ )谓(wèi )其(qí )父(fù )昆(kūn )莫(mò )曰(yuē ):“必(bì )以(yǐ )岑(cén )娶(qǔ )为(wéi )太(tài )子(zǐ ),无(wú )令(lìng )他(tā )人(rén )代(dài )之(zhī )。”昆(kūn )莫(mò )哀(āi )而(ér )许(xǔ )之(zhī ),卒(zú )以(yǐ )岑(cén )娶(qǔ )为(wéi )太(tài )子(zǐ )。大(dà )禄(lù )怒(nù )其(qí )不(bú )得(dé )代(dài )太(tài )子(zǐ )也(yě ),乃(nǎi )收(shōu )其(qí )诸(zhū )昆(kūn )弟(dì ),将(jiāng )其(qí )众(zhòng )畔(pàn ),谋(móu )攻(gōng )岑(cén )娶(qǔ )及(jí )昆(kūn )莫(mò )。昆(kūn )莫(mò )老(lǎo ),常(cháng )恐(kǒng )大(dà )禄(lù )杀(shā )岑(cén )娶(qǔ ),予(yǔ )岑(cén )娶(qǔ )万(wàn )馀(yú )骑(qí )别(bié )居(jū ),而(ér )昆(kūn )莫(mò )有(yǒu )万(wàn )馀(yú )骑(qí )自(zì )备(bèi ),国(guó )众(zhòng )分(fèn )为(wéi )三(sān ),而(ér )其(qí )大(dà )总(zǒng )取(qǔ )羁(jī )属(shǔ )昆(kūn )莫(mò ),昆(kūn )莫(mò )亦(yì )以(yǐ )此(cǐ )不(bú )敢(gǎn )专(zhuān )约(yuē )於(yú )骞(qiān )。

骞(qiān )因(yīn )分(fèn )遣(qiǎn )副(fù )使(shǐ )使(shǐ )大(dà )宛(wǎn )、康(kāng )居(jū )、大(dà )月(yuè )氏(shì )、大(dà )夏(xià )、安(ān )息(xī )、身(shēn )毒(dú )、于(yú )窴(tián )、扜(gǎn )鰛(wēn )及(jí )诸(zhū )旁(páng )国(guó )。乌(wū )孙(sūn )发(fā )导(dǎo )译(yì )送(sòng )骞(qiān )还(hái ),骞(qiān )与(yǔ )乌(wū )孙(sūn )遣(qiǎn )使(shǐ )数(shù )十(shí )人(rén ),马(mǎ )数(shù )十(shí )匹(pǐ )报(bào )谢(xiè ),因(yīn )令(lìng )窥(kuī )汉(hàn ),知(zhī )其(qí )广(guǎng )大(dà )。

骞(qiān )还(hái )到(dào ),拜(bài )为(wéi )大(dà )行(háng ),列(liè )於(yú )九(jiǔ )卿(qīng )。岁(suì )馀(yú ),卒(zú )。

乌(wū )孙(sūn )使(shǐ )既(jì )见(jiàn )汉(hàn )人(rén )众(zhòng )富(fù )厚(hòu ),归(guī )报(bào )其(qí )国(guó ),其(qí )国(guó )乃(nǎi )益(yì )重(zhòng )汉(hàn )。其(qí )後(hòu )岁(suì )馀(yú ),骞(qiān )所(suǒ )遣(qiǎn )使(shǐ )通(tōng )大(dà )夏(xià )之(zhī )属(shǔ )者(zhě )皆(jiē )颇(pō )与(yǔ )其(qí )人(rén )俱(jù )来(lái ),於(yú )是(shì )西(xī )北(běi )国(guó )始(shǐ )通(tōng )於(yú )汉(hàn )矣(yǐ )。然(rán )张(zhāng )骞(qiān )凿(záo )空(kōng ),其(qí )後(hòu )使(shǐ )往(wǎng )者(zhě )皆(jiē )称(chēng )博(bó )望(wàng )侯(hóu ),以(yǐ )为(wéi )质(zhì )於(yú )外(wài )国(guó ),外(wài )国(guó )由(yóu )此(cǐ )信(xìn )之(zhī )。

自(zì )博(bó )望(wàng )侯(hóu )骞(qiān )死(sǐ )後(hòu ),匈(xiōng )奴(nú )闻(wén )汉(hàn )通(tōng )乌(wū )孙(sūn ),怒(nù ),欲(yù )击(jī )之(zhī )。及(jí )汉(hàn )使(shǐ )乌(wū )孙(sūn ),若(ruò )出(chū )其(qí )南(nán ),抵(dǐ )大(dà )宛(wǎn )、大(dà )月(yuè )氏(shì )相(xiàng )属(shǔ ),乌(wū )孙(sūn )乃(nǎi )恐(kǒng ),使(shǐ )使(shǐ )献(xiàn )马(mǎ ),原(yuán )得(dé )尚(shàng )汉(hàn )女(nǚ )翁(wēng )主(zhǔ )为(wéi )昆(kūn )弟(dì )。天(tiān )子(zǐ )问(wèn )群(qún )臣(chén )议(yì )计(jì ),皆(jiē )曰(yuē )“必(bì )先(xiān )纳(nà )聘(pìn ),然(rán )後(hòu )乃(nǎi )遣(qiǎn )女(nǚ )”。初(chū ),天(tiān )子(zǐ )发(fā )书(shū )易(yì ),云(yún )“神(shén )马(mǎ )当(dāng )从(cóng )西(xī )北(běi )来(lái )”。得(dé )乌(wū )孙(sūn )马(mǎ )好(hǎo ),名(míng )曰(yuē )“天(tiān )马(mǎ )”。及(jí )得(dé )大(dà )宛(wǎn )汗(hàn )血(xuè )马(mǎ ),益(yì )壮(zhuàng ),更(gèng )名(míng )乌(wū )孙(sūn )马(mǎ )曰(yuē )“西(xī )极(jí )”,名(míng )大(dà )宛(wǎn )马(mǎ )曰(yuē )“天(tiān )马(mǎ )”云(yún )。而(ér )汉(hàn )始(shǐ )筑(zhù )令(lìng )居(jū )以(yǐ )西(xī ),初(chū )置(zhì )酒(jiǔ )泉(quán )郡(jùn )以(yǐ )通(tōng )西(xī )北(běi )国(guó )。因(yīn )益(yì )发(fā )使(shǐ )抵(dǐ )安(ān )息(xī )、奄(yǎn )蔡(cài )、黎(lí )轩(xuān )、条(tiáo )枝(zhī )、身(shēn )毒(dú )国(guó )。而(ér )天(tiān )子(zǐ )好(hǎo )宛(wǎn )马(mǎ ),使(shǐ )者(zhě )相(xiàng )望(wàng )於(yú )道(dào )。诸(zhū )使(shǐ )外(wài )国(guó )一(yī )辈(bèi )大(dà )者(zhě )数(shù )百(bǎi ),少(shǎo )者(zhě )百(bǎi )馀(yú )人(rén ),人(rén )所(suǒ )赍(jī )操(cāo )大(dà )放(fàng )博(bó )望(wàng )侯(hóu )时(shí )。其(qí )後(hòu )益(yì )习(xí )而(ér )衰(shuāi )少(shǎo )焉(yān )。汉(hàn )率(lǜ )一(yī )岁(suì )中(zhōng )使(shǐ )多(duō )者(zhě )十(shí )馀(yú ),少(shǎo )者(zhě )五(wǔ )六(liù )辈(bèi ),远(yuǎn )者(zhě )八(bā )九(jiǔ )岁(suì ),近(jìn )者(zhě )数(shù )岁(suì )而(ér )反(fǎn )。

是(shì )时(shí )汉(hàn )既(jì )灭(miè )越(yuè ),而(ér )蜀(shǔ )、西(xī )南(nán )夷(yí )皆(jiē )震(zhèn ),请(qǐng )吏(lì )入(rù )朝(cháo )。於(yú )是(shì )置(zhì )益(yì )州(zhōu )、越(yuè )巂(guī )、牂(zāng )柯(kē )、沈(shěn )黎(lí )、汶(wèn )山(shān )郡(jùn ),欲(yù )地(dì )接(jiē )以(yǐ )前(qián )通(tōng )大(dà )夏(xià )。乃(nǎi )遣(qiǎn )使(shǐ )柏(bǎi )始(shǐ )昌(chāng )、吕(lǚ )越(yuè )人(rén )等(děng )岁(suì )十(shí )馀(yú )辈(bèi ),出(chū )此(cǐ )初(chū )郡(jùn )抵(dǐ )大(dà )夏(xià ),皆(jiē )复(fù )闭(bì )昆(kūn )明(míng ),为(wéi )所(suǒ )杀(shā ),夺(duó )币(bì )财(cái ),终(zhōng )莫(mò )能(néng )通(tōng )至(zhì )大(dà )夏(xià )焉(yān )。於(yú )是(shì )汉(hàn )发(fā )三(sān )辅(fǔ )罪(zuì )人(rén ),因(yīn )巴(bā )蜀(shǔ )士(shì )数(shù )万(wàn )人(rén ),遣(qiǎn )两(liǎng )将(jiāng )军(jūn )郭(guō )昌(chāng )、卫(wèi )广(guǎng )等(děng )往(wǎng )击(jī )昆(kūn )明(míng )之(zhī )遮(zhē )汉(hàn )使(shǐ )者(zhě ),斩(zhǎn )首(shǒu )虏(lǔ )数(shù )万(wàn )人(rén )而(ér )去(qù )。其(qí )後(hòu )遣(qiǎn )使(shǐ ),昆(kūn )明(míng )复(fù )为(wéi )寇(kòu ),竟(jìng )莫(mò )能(néng )得(dé )通(tōng )。而(ér )北(běi )道(dào )酒(jiǔ )泉(quán )抵(dǐ )大(dà )夏(xià ),使(shǐ )者(zhě )既(jì )多(duō ),而(ér )外(wài )国(guó )益(yì )厌(yàn )汉(hàn )币(bì ),不(bú )贵(guì )其(qí )物(wù )。

自(zì )博(bó )望(wàng )侯(hóu )开(kāi )外(wài )国(guó )道(dào )以(yǐ )尊(zūn )贵(guì ),其(qí )後(hòu )从(cóng )吏(lì )卒(zú )皆(jiē )争(zhēng )上(shàng )书(shū )言(yán )外(wài )国(guó )奇(qí )怪(guài )利(lì )害(hài ),求(qiú )使(shǐ )。天(tiān )子(zǐ )为(wéi )其(qí )绝(jué )远(yuǎn ),非(fēi )人(rén )所(suǒ )乐(lè )往(wǎng ),听(tīng )其(qí )言(yán ),予(yǔ )节(jiē ),募(mù )吏(lì )民(mín )毋(wú )问(wèn )所(suǒ )从(cóng )来(lái ),为(wéi )具(jù )备(bèi )人(rén )众(zhòng )遣(qiǎn )之(zhī ),以(yǐ )广(guǎng )其(qí )道(dào )。来(lái )还(hái )不(bú )能(néng )毋(wú )侵(qīn )盗(dào )币(bì )物(wù ),及(jí )使(shǐ )失(shī )指(zhǐ ),天(tiān )子(zǐ )为(wéi )其(qí )习(xí )之(zhī ),辄(zhé )覆(fù )案(àn )致(zhì )重(zhòng )罪(zuì ),以(yǐ )激(jī )怒(nù )令(lìng )赎(shú ),复(fù )求(qiú )使(shǐ )。使(shǐ )端(duān )无(wú )穷(qióng ),而(ér )轻(qīng )犯(fàn )法(fǎ )。其(qí )吏(lì )卒(zú )亦(yì )辄(zhé )复(fù )盛(shèng )推(tuī )外(wài )国(guó )所(suǒ )有(yǒu ),言(yán )大(dà )者(zhě )予(yǔ )节(jiē ),言(yán )小(xiǎo )者(zhě )为(wéi )副(fù ),故(gù )妄(wàng )言(yán )无(wú )行(háng )之(zhī )徒(tú )皆(jiē )争(zhēng )效(xiào )之(zhī )。其(qí )使(shǐ )皆(jiē )贫(pín )人(rén )子(zǐ ),私(sī )县(xiàn )官(guān )赍(jī )物(wù ),欲(yù )贱(jiàn )市(shì )以(yǐ )私(sī )其(qí )利(lì )外(wài )国(guó )。外(wài )国(guó )亦(yì )厌(yàn )汉(hàn )使(shǐ )人(rén )人(rén )有(yǒu )言(yán )轻(qīng )重(zhòng ),度(dù )汉(hàn )兵(bīng )远(yuǎn )不(bú )能(néng )至(zhì ),而(ér )禁(jìn )其(qí )食(shí )物(wù )以(yǐ )苦(kǔ )汉(hàn )使(shǐ )。汉(hàn )使(shǐ )乏(fá )绝(jué )积(jī )怨(yuàn ),至(zhì )相(xiàng )攻(gōng )击(jī )。而(ér )楼(lóu )兰(lán )、姑(gū )师(shī )小(xiǎo )国(guó )耳(ěr ),当(dāng )空(kōng )道(dào ),攻(gōng )劫(jié )汉(hàn )使(shǐ )王(wáng )恢(huī )等(děng )尤(yóu )甚(shèn )。而(ér )匈(xiōng )奴(nú )奇(qí )兵(bīng )时(shí )时(shí )遮(zhē )击(jī )使(shǐ )西(xī )国(guó )者(zhě )。使(shǐ )者(zhě )争(zhēng )遍(biàn )言(yán )外(wài )国(guó )灾(zāi )害(hài ),皆(jiē )有(yǒu )城(chéng )邑(yì ),兵(bīng )弱(ruò )易(yì )击(jī )。於(yú )是(shì )天(tiān )子(zǐ )以(yǐ )故(gù )遣(qiǎn )从(cóng )骠(biāo )侯(hóu )破(pò )奴(nú )将(jiāng )属(shǔ )国(guó )骑(qí )及(jí )郡(jùn )兵(bīng )数(shù )万(wàn ),至(zhì )匈(xiōng )河(hé )水(shuǐ ),欲(yù )以(yǐ )击(jī )胡(hú ),胡(hú )皆(jiē )去(qù )。其(qí )明(míng )年(nián ),击(jī )姑(gū )师(shī ),破(pò )奴(nú )与(yǔ )轻(qīng )骑(qí )七(qī )百(bǎi )馀(yú )先(xiān )至(zhì ),虏(lǔ )楼(lóu )兰(lán )王(wáng ),遂(suí )破(pò )姑(gū )师(shī )。因(yīn )举(jǔ )兵(bīng )威(wēi )以(yǐ )困(kùn )乌(wū )孙(sūn )、大(dà )宛(wǎn )之(zhī )属(shǔ )。还(hái ),封(fēng )破(pò )奴(nú )为(wéi )浞(zhuó )野(yě )侯(hóu )。王(wáng )恢(huī )数(shù )使(shǐ ),为(wéi )楼(lóu )兰(lán )所(suǒ )苦(kǔ ),言(yán )天(tiān )子(zǐ ),天(tiān )子(zǐ )发(fā )兵(bīng )令(lìng )恢(huī )佐(zuǒ )破(pò )奴(nú )击(jī )破(pò )之(zhī ),封(fēng )恢(huī )为(wéi )浩(hào )侯(hóu )。於(yú )是(shì )酒(jiǔ )泉(quán )列(liè )亭(tíng )鄣(zhāng )至(zhì )玉(yù )门(mén )矣(yǐ )。

乌(wū )孙(sūn )以(yǐ )千(qiān )匹(pǐ )马(mǎ )聘(pìn )汉(hàn )女(nǚ ),汉(hàn )遣(qiǎn )宗(zōng )室(shì )女(nǚ )江(jiāng )都(dōu )翁(wēng )主(zhǔ )往(wǎng )妻(qī )乌(wū )孙(sūn ),乌(wū )孙(sūn )王(wáng )昆(kūn )莫(mò )以(yǐ )为(wéi )右(yòu )夫(fū )人(rén )。匈(xiōng )奴(nú )亦(yì )遣(qiǎn )女(nǚ )妻(qī )昆(kūn )莫(mò ),昆(kūn )莫(mò )以(yǐ )为(wéi )左(zuǒ )夫(fū )人(rén )。昆(kūn )莫(mò )曰(yuē )“我(wǒ )老(lǎo )”,乃(nǎi )令(lìng )其(qí )孙(sūn )岑(cén )娶(qǔ )妻(qī )翁(wēng )主(zhǔ )。乌(wū )孙(sūn )多(duō )马(mǎ ),其(qí )富(fù )人(rén )至(zhì )有(yǒu )四(sì )五(wǔ )千(qiān )匹(pǐ )马(mǎ )。

初(chū ),汉(hàn )使(shǐ )至(zhì )安(ān )息(xī ),安(ān )息(xī )王(wáng )令(lìng )将(jiāng )二(èr )万(wàn )骑(qí )迎(yíng )於(yú )东(dōng )界(jiè )。东(dōng )界(jiè )去(qù )王(wáng )都(dōu )数(shù )千(qiān )里(lǐ )。行(háng )比(bǐ )至(zhì ),过(guò )数(shù )十(shí )城(chéng ),人(rén )民(mín )相(xiàng )属(shǔ )甚(shèn )多(duō )。汉(hàn )使(shǐ )还(hái ),而(ér )後(hòu )发(fā )使(shǐ )随(suí )汉(hàn )使(shǐ )来(lái )观(guān )汉(hàn )广(guǎng )大(dà ),以(yǐ )大(dà )鸟(niǎo )卵(luǎn )及(jí )黎(lí )轩(xuān )善(shàn )眩(xuàn )人(rén )献(xiàn )于(yú )汉(hàn )。及(jí )宛(wǎn )西(xī )小(xiǎo )国(guó )驩(huān )潜(qián )、大(dà )益(yì ),宛(wǎn )东(dōng )姑(gū )师(shī )、扞(gǎn )鰛(wēn )、苏(sū )薤(xiè )之(zhī )属(shǔ ),皆(jiē )随(suí )汉(hàn )使(shǐ )献(xiàn )见(jiàn )天(tiān )子(zǐ )。天(tiān )子(zǐ )大(dà )悦(yuè )。

而(ér )汉(hàn )使(shǐ )穷(qióng )河(hé )源(yuán ),河(hé )源(yuán )出(chū )于(yú )窴(tián ),其(qí )山(shān )多(duō )玉(yù )石(shí ),采(cǎi )来(lái ),天(tiān )子(zǐ )案(àn )古(gǔ )图(tú )书(shū ),名(míng )河(hé )所(suǒ )出(chū )山(shān )曰(yuē )昆(kūn )仑(lún )云(yún )。

是(shì )时(shí )上(shàng )方(fāng )数(shù )巡(xún )狩(shòu )海(hǎi )上(shàng ),乃(nǎi )悉(xī )从(cóng )外(wài )国(guó )客(kè ),大(dà )都(dōu )多(duō )人(rén )则(zé )过(guò )之(zhī ),散(sàn )财(cái )帛(bó )以(yǐ )赏(shǎng )赐(cì ),厚(hòu )具(jù )以(yǐ )饶(ráo )给(gěi )之(zhī ),以(yǐ )览(lǎn )示(shì )汉(hàn )富(fù )厚(hòu )焉(yān )。於(yú )是(shì )大(dà )觳(hú )抵(dǐ ),出(chū )奇(qí )戏(xì )诸(zhū )怪(guài )物(wù ),多(duō )聚(jù )观(guān )者(zhě ),行(háng )赏(shǎng )赐(cì ),酒(jiǔ )池(chí )肉(ròu )林(lín ),令(lìng )外(wài )国(guó )客(kè )遍(biàn )观(guān )仓(cāng )库(kù )府(fǔ )藏(cáng )之(zhī )积(jī ),见(jiàn )汉(hàn )之(zhī )广(guǎng )大(dà ),倾(qīng )骇(hài )之(zhī )。及(jí )加(jiā )其(qí )眩(xuàn )者(zhě )之(zhī )工(gōng ),而(ér )觳(hú )抵(dǐ )奇(qí )戏(xì )岁(suì )增(zēng )变(biàn ),甚(shèn )盛(shèng )益(yì )兴(xìng ),自(zì )此(cǐ )始(shǐ )。

西(xī )北(běi )外(wài )国(guó )使(shǐ ),更(gèng )来(lái )更(gèng )去(qù )。宛(wǎn )以(yǐ )西(xī ),皆(jiē )自(zì )以(yǐ )远(yuǎn ),尚(shàng )骄(jiāo )恣(zì )晏(yàn )然(rán ),未(wèi )可(kě )诎(qū )以(yǐ )礼(lǐ )羁(jī )縻(mí )而(ér )使(shǐ )也(yě )。自(zì )乌(wū )孙(sūn )以(yǐ )西(xī )至(zhì )安(ān )息(xī ),以(yǐ )近(jìn )匈(xiōng )奴(nú ),匈(xiōng )奴(nú )困(kùn )月(yuè )氏(shì )也(yě ),匈(xiōng )奴(nú )使(shǐ )持(chí )单(dān )于(yú )一(yī )信(xìn ),则(zé )国(guó )国(guó )传(chuán )送(sòng )食(shí ),不(bú )敢(gǎn )留(liú )苦(kǔ );及(jí )至(zhì )汉(hàn )使(shǐ ),非(fēi )出(chū )币(bì )帛(bó )不(bú )得(dé )食(shí ),不(bú )市(shì )畜(chù )不(bú )得(dé )骑(qí )用(yòng )。所(suǒ )以(yǐ )然(rán )者(zhě ),远(yuǎn )汉(hàn ),而(ér )汉(hàn )多(duō )财(cái )物(wù ),故(gù )必(bì )市(shì )乃(nǎi )得(dé )所(suǒ )欲(yù ),然(rán )以(yǐ )畏(wèi )匈(xiōng )奴(nú )於(yú )汉(hàn )使(shǐ )焉(yān )。宛(wǎn )左(zuǒ )右(yòu )以(yǐ )蒲(pú )陶(táo )为(wéi )酒(jiǔ ),富(fù )人(rén )藏(cáng )酒(jiǔ )至(zhì )万(wàn )馀(yú )石(shí ),久(jiǔ )者(zhě )数(shù )十(shí )岁(suì )不(bú )败(bài )。俗(sú )嗜(shì )酒(jiǔ ),马(mǎ )嗜(shì )苜(mù )蓿(xu )。汉(hàn )使(shǐ )取(qǔ )其(qí )实(shí )来(lái ),於(yú )是(shì )天(tiān )子(zǐ )始(shǐ )种(zhǒng )苜(mù )蓿(xu )、蒲(pú )陶(táo )肥(féi )饶(ráo )地(dì )。及(jí )天(tiān )马(mǎ )多(duō ),外(wài )国(guó )使(shǐ )来(lái )众(zhòng ),则(zé )离(lí )宫(gōng )别(bié )观(guān )旁(páng )尽(jìn )种(zhǒng )蒲(pú )萄(táo )、苜(mù )蓿(xu )极(jí )望(wàng )。自(zì )大(dà )宛(wǎn )以(yǐ )西(xī )至(zhì )安(ān )息(xī ),国(guó )虽(suī )颇(pō )异(yì )言(yán ),然(rán )大(dà )同(tóng )俗(sú ),相(xiàng )知(zhī )言(yán )。其(qí )人(rén )皆(jiē )深(shēn )眼(yǎn ),多(duō )须(xū )珣(xún ),善(shàn )市(shì )贾(jiǎ ),争(zhēng )分(fèn )铢(zhū )。俗(sú )贵(guì )女(nǚ )子(zǐ ),女(nǚ )子(zǐ )所(suǒ )言(yán )而(ér )丈(zhàng )夫(fū )乃(nǎi )决(jué )正(zhèng )。其(qí )地(dì )皆(jiē )无(wú )丝(sī )漆(qī ),不(bú )知(zhī )铸(zhù )钱(qián )器(qì )。及(jí )汉(hàn )使(shǐ )亡(wáng )卒(zú )降(jiàng ),教(jiāo )铸(zhù )作(zuò )他(tā )兵(bīng )器(qì )。得(dé )汉(hàn )黄(huáng )白(bái )金(jīn ),辄(zhé )以(yǐ )为(wéi )器(qì ),不(bú )用(yòng )为(wéi )币(bì )。

而(ér )汉(hàn )使(shǐ )者(zhě )往(wǎng )既(jì )多(duō ),其(qí )少(shǎo )从(cóng )率(lǜ )多(duō )进(jìn )熟(shú )於(yú )天(tiān )子(zǐ ),言(yán )曰(yuē ):“宛(wǎn )有(yǒu )善(shàn )马(mǎ )在(zài )贰(èr )师(shī )城(chéng ),匿(nì )不(bú )肯(kěn )与(yǔ )汉(hàn )使(shǐ )。”天(tiān )子(zǐ )既(jì )好(hǎo )宛(wǎn )马(mǎ ),闻(wén )之(zhī )甘(gān )心(xīn ),使(shǐ )壮(zhuàng )士(shì )车(chē )令(lìng )等(děng )持(chí )千(qiān )金(jīn )及(jí )金(jīn )马(mǎ )以(yǐ )请(qǐng )宛(wǎn )王(wáng )贰(èr )师(shī )城(chéng )善(shàn )马(mǎ )。宛(wǎn )国(guó )饶(ráo )汉(hàn )物(wù ),相(xiàng )与(yǔ )谋(móu )曰(yuē ):“汉(hàn )去(qù )我(wǒ )远(yuǎn ),而(ér )盐(yán )水(shuǐ )中(zhōng )数(shù )败(bài ),出(chū )其(qí )北(běi )有(yǒu )胡(hú )寇(kòu ),出(chū )其(qí )南(nán )乏(fá )水(shuǐ )草(cǎo )。又(yòu )且(qiě )往(wǎng )往(wǎng )而(ér )绝(jué )邑(yì ),乏(fá )食(shí )者(zhě )多(duō )。汉(hàn )使(shǐ )数(shù )百(bǎi )人(rén )为(wéi )辈(bèi )来(lái ),而(ér )常(cháng )乏(fá )食(shí ),死(sǐ )者(zhě )过(guò )半(bàn ),是(shì )安(ān )能(néng )致(zhì )大(dà )军(jūn )乎(hū )?无(wú )柰(nài )我(wǒ )何(hé )。且(qiě )贰(èr )师(shī )马(mǎ ),宛(wǎn )宝(bǎo )马(mǎ )也(yě )。”遂(suí )不(bú )肯(kěn )予(yǔ )汉(hàn )使(shǐ )。汉(hàn )使(shǐ )怒(nù ),妄(wàng )言(yán ),椎(zhuī )金(jīn )马(mǎ )而(ér )去(qù )。宛(wǎn )贵(guì )人(rén )怒(nù )曰(yuē ):“汉(hàn )使(shǐ )至(zhì )轻(qīng )我(wǒ )!”遣(qiǎn )汉(hàn )使(shǐ )去(qù ),令(lìng )其(qí )东(dōng )边(biān )郁(yù )成(chéng )遮(zhē )攻(gōng )杀(shā )汉(hàn )使(shǐ ),取(qǔ )其(qí )财(cái )物(wù )。於(yú )是(shì )天(tiān )子(zǐ )大(dà )怒(nù )。诸(zhū )尝(cháng )使(shǐ )宛(wǎn )姚(yáo )定(dìng )汉(hàn )等(děng )言(yán )宛(wǎn )兵(bīng )弱(ruò ),诚(chéng )以(yǐ )汉(hàn )兵(bīng )不(bú )过(guò )三(sān )千(qiān )人(rén ),彊(jiāng )弩(nǔ )射(shè )之(zhī ),即(jí )尽(jìn )虏(lǔ )破(pò )宛(wǎn )矣(yǐ )。天(tiān )子(zǐ )已(yǐ )尝(cháng )使(shǐ )浞(zhuó )野(yě )侯(hóu )攻(gōng )楼(lóu )兰(lán ),以(yǐ )七(qī )百(bǎi )骑(qí )先(xiān )至(zhì ),虏(lǔ )其(qí )王(wáng ),以(yǐ )定(dìng )汉(hàn )等(děng )言(yán )为(wéi )然(rán ),而(ér )欲(yù )侯(hóu )宠(chǒng )姬(jī )李(lǐ )氏(shì ),拜(bài )李(lǐ )广(guǎng )利(lì )为(wéi )贰(èr )师(shī )将(jiāng )军(jūn ),发(fā )属(shǔ )国(guó )六(liù )千(qiān )骑(qí ),及(jí )郡(jùn )国(guó )恶(è )少(shǎo )年(nián )数(shù )万(wàn )人(rén ),以(yǐ )往(wǎng )伐(fá )宛(wǎn )。期(qī )至(zhì )贰(èr )师(shī )城(chéng )取(qǔ )善(shàn )马(mǎ ),故(gù )号(hào )“贰(èr )师(shī )将(jiāng )军(jūn )”。赵(zhào )始(shǐ )成(chéng )为(wéi )军(jūn )正(zhèng ),故(gù )浩(hào )侯(hóu )王(wáng )恢(huī )使(shǐ )导(dǎo )军(jūn ),而(ér )李(lǐ )哆(duō )为(wéi )校(xiào )尉(wèi ),制(zhì )军(jūn )事(shì )。是(shì )岁(suì )太(tài )初(chū )元(yuán )年(nián )也(yě )。而(ér )关(guān )东(dōng )蝗(huáng )大(dà )起(qǐ ),蜚(fēi )西(xī )至(zhì )敦(dūn )煌(huáng )。

贰(èr )师(shī )将(jiāng )军(jūn )军(jūn )既(jì )西(xī )过(guò )盐(yán )水(shuǐ ),当(dāng )道(dào )小(xiǎo )国(guó )恐(kǒng ),各(gè )坚(jiān )城(chéng )守(shǒu ),不(bú )肯(kěn )给(gěi )食(shí )。攻(gōng )之(zhī )不(bú )能(néng )下(xià )。下(xià )者(zhě )得(dé )食(shí ),不(bú )下(xià )者(zhě )数(shù )日(rì )则(zé )去(qù )。比(bǐ )至(zhì )郁(yù )成(chéng ),士(shì )至(zhì )者(zhě )不(bú )过(guò )数(shù )千(qiān ),皆(jiē )饥(jī )罢(bà )。攻(gōng )郁(yù )成(chéng ),郁(yù )成(chéng )大(dà )破(pò )之(zhī ),所(suǒ )杀(shā )伤(shāng )甚(shèn )众(zhòng )。贰(èr )师(shī )将(jiāng )军(jūn )与(yǔ )哆(duō )、始(shǐ )成(chéng )等(děng )计(jì ):“至(zhì )郁(yù )成(chéng )尚(shàng )不(bú )能(néng )举(jǔ ),况(kuàng )至(zhì )其(qí )王(wáng )都(dōu )乎(hū )?”引(yǐn )兵(bīng )而(ér )还(hái )。往(wǎng )来(lái )二(èr )岁(suì )。还(hái )至(zhì )敦(dūn )煌(huáng ),士(shì )不(bú )过(guò )什(shí )一(yī )二(èr )。使(shǐ )使(shǐ )上(shàng )书(shū )言(yán ):“道(dào )远(yuǎn )多(duō )乏(fá )食(shí );且(qiě )士(shì )卒(zú )不(bú )患(huàn )战(zhàn ),患(huàn )饥(jī )。人(rén )少(shǎo ),不(bú )足(zú )以(yǐ )拔(bá )宛(wǎn )。原(yuán )且(qiě )罢(bà )兵(bīng ),益(yì )发(fā )而(ér )复(fù )往(wǎng )。”天(tiān )子(zǐ )闻(wén )之(zhī ),大(dà )怒(nù ),而(ér )使(shǐ )使(shǐ )遮(zhē )玉(yù )门(mén ),曰(yuē )军(jūn )有(yǒu )敢(gǎn )入(rù )者(zhě )辄(zhé )斩(zhǎn )之(zhī )!贰(èr )师(shī )恐(kǒng ),因(yīn )留(liú )敦(dūn )煌(huáng )。

其(qí )夏(xià ),汉(hàn )亡(wáng )浞(zhuó )野(yě )之(zhī )兵(bīng )二(èr )万(wàn )馀(yú )於(yú )匈(xiōng )奴(nú )。公(gōng )卿(qīng )及(jí )议(yì )者(zhě )皆(jiē )原(yuán )罢(bà )击(jī )宛(wǎn )军(jūn ),专(zhuān )力(lì )攻(gōng )胡(hú )。天(tiān )子(zǐ )已(yǐ )业(yè )诛(zhū )宛(wǎn ),宛(wǎn )小(xiǎo )国(guó )而(ér )不(bú )能(néng )下(xià ),则(zé )大(dà )夏(xià )之(zhī )属(shǔ )轻(qīng )汉(hàn ),而(ér )宛(wǎn )善(shàn )马(mǎ )绝(jué )不(bú )来(lái ),乌(wū )孙(sūn )、仑(lún )头(tóu )易(yì )苦(kǔ )汉(hàn )使(shǐ )矣(yǐ ),为(wéi )外(wài )国(guó )笑(xiào )。乃(nǎi )案(àn )言(yán )伐(fá )宛(wǎn )尤(yóu )不(bú )便(biàn )者(zhě )邓(dèng )光(guāng )等(děng ),赦(shè )囚(qiú )徒(tú )材(cái )官(guān ),益(yì )发(fā )恶(è )少(shǎo )年(nián )及(jí )边(biān )骑(qí ),岁(suì )馀(yú )而(ér )出(chū )敦(dūn )煌(huáng )者(zhě )六(liù )万(wàn )人(rén ),负(fù )私(sī )从(cóng )者(zhě )不(bú )与(yǔ )。牛(niú )十(shí )万(wàn ),马(mǎ )三(sān )万(wàn )馀(yú )匹(pǐ ),驴(lǘ )骡(luó )橐(tuó )它(tā )以(yǐ )万(wàn )数(shù )。多(duō )赍(jī )粮(liáng ),兵(bīng )弩(nǔ )甚(shèn )设(shè ),天(tiān )下(xià )骚(sāo )动(dòng ),传(chuán )相(xiàng )奉(fèng )伐(fá )宛(wǎn ),凡(fán )五(wǔ )十(shí )馀(yú )校(xiào )尉(wèi )。宛(wǎn )王(wáng )城(chéng )中(zhōng )无(wú )井(jǐng ),皆(jiē )汲(jí )城(chéng )外(wài )流(liú )水(shuǐ ),於(yú )是(shì )乃(nǎi )遣(qiǎn )水(shuǐ )工(gōng )徙(xǐ )其(qí )城(chéng )下(xià )水(shuǐ )空(kōng )以(yǐ )空(kōng )其(qí )城(chéng )。益(yì )发(fā )戍(shù )甲(jiǎ )卒(zú )十(shí )八(bā )万(wàn ),酒(jiǔ )泉(quán )、张(zhāng )掖(yè )北(běi ),置(zhì )居(jū )延(yán )、休(xiū )屠(tú )以(yǐ )卫(wèi )酒(jiǔ )泉(quán ),而(ér )发(fā )天(tiān )下(xià )七(qī )科(kē )適(shì ),及(jí )载(zǎi )Я给(gěi )贰(èr )师(shī )。转(zhuǎn )车(chē )人(rén )徒(tú )相(xiàng )连(lián )属(shǔ )至(zhì )敦(dūn )煌(huáng )。而(ér )拜(bài )习(xí )马(mǎ )者(zhě )二(èr )人(rén )为(wéi )执(zhí )驱(qū )校(xiào )尉(wèi ),备(bèi )破(pò )宛(wǎn )择(zé )取(qǔ )其(qí )善(shàn )马(mǎ )云(yún )。

於(yú )是(shì )贰(èr )师(shī )後(hòu )复(fù )行(háng ),兵(bīng )多(duō ),而(ér )所(suǒ )至(zhì )小(xiǎo )国(guó )莫(mò )不(bú )迎(yíng ),出(chū )食(shí )给(gěi )军(jūn )。至(zhì )仑(lún )头(tóu ),仑(lún )头(tóu )不(bú )下(xià ),攻(gōng )数(shù )日(rì ),屠(tú )之(zhī )。自(zì )此(cǐ )而(ér )西(xī ),平(píng )行(háng )至(zhì )宛(wǎn )城(chéng ),汉(hàn )兵(bīng )到(dào )者(zhě )三(sān )万(wàn )人(rén )。宛(wǎn )兵(bīng )迎(yíng )击(jī )汉(hàn )兵(bīng ),汉(hàn )兵(bīng )射(shè )败(bài )之(zhī ),宛(wǎn )走(zǒu )入(rù )葆(bǎo )乘(chéng )其(qí )城(chéng )。贰(èr )师(shī )兵(bīng )欲(yù )行(háng )攻(gōng )郁(yù )成(chéng ),恐(kǒng )留(liú )行(háng )而(ér )令(lìng )宛(wǎn )益(yì )生(shēng )诈(zhà ),乃(nǎi )先(xiān )至(zhì )宛(wǎn ),决(jué )其(qí )水(shuǐ )源(yuán ),移(yí )之(zhī ),则(zé )宛(wǎn )固(gù )已(yǐ )忧(yōu )困(kùn )。围(wéi )其(qí )城(chéng ),攻(gōng )之(zhī )四(sì )十(shí )馀(yú )日(rì ),其(qí )外(wài )城(chéng )坏(huài ),虏(lǔ )宛(wǎn )贵(guì )人(rén )勇(yǒng )将(jiāng )煎(jiān )靡(mí )。宛(wǎn )大(dà )恐(kǒng ),走(zǒu )入(rù )中(zhōng )城(chéng )。宛(wǎn )贵(guì )人(rén )相(xiàng )与(yǔ )谋(móu )曰(yuē ):“汉(hàn )所(suǒ )为(wéi )攻(gōng )宛(wǎn ),以(yǐ )王(wáng )毋(wú )寡(guǎ )匿(nì )善(shàn )马(mǎ )而(ér )杀(shā )汉(hàn )使(shǐ )。今(jīn )杀(shā )王(wáng )毋(wú )寡(guǎ )而(ér )出(chū )善(shàn )马(mǎ ),汉(hàn )兵(bīng )宜(yí )解(jiě );即(jí )不(bú )解(jiě ),乃(nǎi )力(lì )战(zhàn )而(ér )死(sǐ ),未(wèi )晚(wǎn )也(yě )。”宛(wǎn )贵(guì )人(rén )皆(jiē )以(yǐ )为(wéi )然(rán ),共(gòng )杀(shā )其(qí )王(wáng )毋(wú )寡(guǎ ),持(chí )其(qí )头(tóu )遣(qiǎn )贵(guì )人(rén )使(shǐ )贰(èr )师(shī ),约(yuē )曰(yuē ):“汉(hàn )毋(wú )攻(gōng )我(wǒ )。我(wǒ )尽(jìn )出(chū )善(shàn )马(mǎ ),恣(zì )所(suǒ )取(qǔ ),而(ér )给(gěi )汉(hàn )军(jūn )食(shí )。即(jí )不(bú )听(tīng ),我(wǒ )尽(jìn )杀(shā )善(shàn )马(mǎ ),而(ér )康(kāng )居(jū )之(zhī )救(jiù )且(qiě )至(zhì )。至(zhì ),我(wǒ )居(jū )内(nèi ),康(kāng )居(jū )居(jū )外(wài ),与(yǔ )汉(hàn )军(jūn )战(zhàn )。汉(hàn )军(jūn )熟(shú )计(jì )之(zhī ),何(hé )从(cóng )?”是(shì )时(shí )康(kāng )居(jū )候(hòu )视(shì )汉(hàn )兵(bīng ),汉(hàn )兵(bīng )尚(shàng )盛(shèng ),不(bú )敢(gǎn )进(jìn )。贰(èr )师(shī )与(yǔ )赵(zhào )始(shǐ )成(chéng )、李(lǐ )哆(duō )等(děng )计(jì ):“闻(wén )宛(wǎn )城(chéng )中(zhōng )新(xīn )得(dé )秦(qín )人(rén ),知(zhī )穿(chuān )井(jǐng ),而(ér )其(qí )内(nèi )食(shí )尚(shàng )多(duō )。所(suǒ )为(wéi )来(lái ),诛(zhū )首(shǒu )恶(è )者(zhě )毋(wú )寡(guǎ )。毋(wú )寡(guǎ )头(tóu )已(yǐ )至(zhì ),如(rú )此(cǐ )而(ér )不(bú )许(xǔ )解(jiě )兵(bīng ),则(zé )坚(jiān )守(shǒu ),而(ér )康(kāng )居(jū )候(hòu )汉(hàn )罢(bà )而(ér )来(lái )救(jiù )宛(wǎn ),破(pò )汉(hàn )军(jūn )必(bì )矣(yǐ )。”军(jūn )吏(lì )皆(jiē )以(yǐ )为(wéi )然(rán ),许(xǔ )宛(wǎn )之(zhī )约(yuē )。宛(wǎn )乃(nǎi )出(chū )其(qí )善(shàn )马(mǎ ),令(lìng )汉(hàn )自(zì )择(zé )之(zhī ),而(ér )多(duō )出(chū )食(shí )食(shí )给(gěi )汉(hàn )军(jūn )。汉(hàn )军(jūn )取(qǔ )其(qí )善(shàn )马(mǎ )数(shù )十(shí )匹(pǐ )。中(zhōng )马(mǎ )以(yǐ )下(xià )牡(mǔ )牝(pìn )三(sān )千(qiān )馀(yú )匹(pǐ ),而(ér )立(lì )宛(wǎn )贵(guì )人(rén )之(zhī )故(gù )待(dài )遇(yù )汉(hàn )使(shǐ )善(shàn )者(zhě )名(míng )昧(mèi )蔡(cài )以(yǐ )为(wéi )宛(wǎn )王(wáng ),与(yǔ )盟(méng )而(ér )罢(bà )兵(bīng )。终(zhōng )不(bú )得(dé )入(rù )中(zhōng )城(chéng )。乃(nǎi )罢(bà )而(ér )引(yǐn )归(guī )。

初(chū ),贰(èr )师(shī )起(qǐ )敦(dūn )煌(huáng )西(xī ),以(yǐ )为(wéi )人(rén )多(duō ),道(dào )上(shàng )国(guó )不(bú )能(néng )食(shí ),乃(nǎi )分(fèn )为(wéi )数(shù )军(jūn ),从(cóng )南(nán )北(běi )道(dào )。校(xiào )尉(wèi )王(wáng )申(shēn )生(shēng )、故(gù )鸿(hóng )胪(lú )壶(hú )充(chōng )国(guó )等(děng )千(qiān )馀(yú )人(rén ),别(bié )到(dào )郁(yù )成(chéng )。郁(yù )成(chéng )城(chéng )守(shǒu ),不(bú )肯(kěn )给(gěi )食(shí )其(qí )军(jūn )。王(wáng )申(shēn )生(shēng )去(qù )大(dà )军(jūn )二(èr )百(bǎi )里(lǐ ),而(ér )轻(qīng )之(zhī ),责(zé )郁(yù )成(chéng )。郁(yù )成(chéng )食(shí )不(bú )肯(kěn )出(chū ),窥(kuī )知(zhī )申(shēn )生(shēng )军(jūn )日(rì )少(shǎo ),晨(chén )用(yòng )三(sān )千(qiān )人(rén )攻(gōng ),戮(lù )杀(shā )申(shēn )生(shēng )等(děng ),军(jūn )破(pò ),数(shù )人(rén )脱(tuō )亡(wáng ),走(zǒu )贰(èr )师(shī )。贰(èr )师(shī )令(lìng )搜(sōu )粟(sù )都(dōu )尉(wèi )上(shàng )官(guān )桀(jié )往(wǎng )攻(gōng )破(pò )郁(yù )成(chéng )。郁(yù )成(chéng )王(wáng )亡(wáng )走(zǒu )康(kāng )居(jū ),桀(jié )追(zhuī )至(zhì )康(kāng )居(jū )。康(kāng )居(jū )闻(wén )汉(hàn )已(yǐ )破(pò )宛(wǎn ),乃(nǎi )出(chū )郁(yù )成(chéng )王(wáng )予(yǔ )桀(jié ),桀(jié )令(lìng )四(sì )骑(qí )士(shì )缚(fù )守(shǒu )诣(yì )大(dà )将(jiāng )军(jūn )。四(sì )人(rén )相(xiàng )谓(wèi )曰(yuē ):“郁(yù )成(chéng )王(wáng )汉(hàn )国(guó )所(suǒ )毒(dú ),今(jīn )生(shēng )将(jiāng )去(qù ),卒(zú )失(shī )大(dà )事(shì )。”欲(yù )杀(shā ),莫(mò )敢(gǎn )先(xiān )击(jī )。上(shàng )邽(guī )骑(qí )士(shì )赵(zhào )弟(dì )最(zuì )少(shǎo ),拔(bá )剑(jiàn )击(jī )之(zhī ),斩(zhǎn )郁(yù )成(chéng )王(wáng ),赍(jī )头(tóu )。弟(dì )、桀(jié )等(děng )逐(zhú )及(jí )大(dà )将(jiāng )军(jūn )。

初(chū ),贰(èr )师(shī )後(hòu )行(háng ),天(tiān )子(zǐ )使(shǐ )使(shǐ )告(gào )乌(wū )孙(sūn ),大(dà )发(fā )兵(bīng )并(bìng )力(lì )击(jī )宛(wǎn )。乌(wū )孙(sūn )发(fā )二(èr )千(qiān )骑(qí )往(wǎng ),持(chí )两(liǎng )端(duān ),不(bú )肯(kěn )前(qián )。贰(èr )师(shī )将(jiāng )军(jūn )之(zhī )东(dōng ),诸(zhū )所(suǒ )过(guò )小(xiǎo )国(guó )闻(wén )宛(wǎn )破(pò ),皆(jiē )使(shǐ )其(qí )子(zǐ )弟(dì )从(cóng )军(jūn )入(rù )献(xiàn ),见(jiàn )天(tiān )子(zǐ ),因(yīn )以(yǐ )为(wéi )质(zhì )焉(yān )。贰(èr )师(shī )之(zhī )伐(fá )宛(wǎn )也(yě ),而(ér )军(jūn )正(zhèng )赵(zhào )始(shǐ )成(chéng )力(lì )战(zhàn ),功(gōng )最(zuì )多(duō );及(jí )上(shàng )官(guān )桀(jié )敢(gǎn )深(shēn )入(rù ),李(lǐ )哆(duō )为(wéi )谋(móu )计(jì ),军(jūn )入(rù )玉(yù )门(mén )者(zhě )万(wàn )馀(yú )人(rén ),军(jūn )马(mǎ )千(qiān )馀(yú )匹(pǐ )。贰(èr )师(shī )後(hòu )行(háng ),军(jūn )非(fēi )乏(fá )食(shí ),战(zhàn )死(sǐ )不(bú )能(néng )多(duō ),而(ér )将(jiāng )吏(lì )贪(tān ),多(duō )不(bú )爱(ài )士(shì )卒(zú ),侵(qīn )牟(móu )之(zhī ),以(yǐ )此(cǐ )物(wù )故(gù )众(zhòng )。天(tiān )子(zǐ )为(wéi )万(wàn )里(lǐ )而(ér )伐(fá )宛(wǎn ),不(bú )录(lù )过(guò ),封(fēng )广(guǎng )利(lì )为(wéi )海(hǎi )西(xī )侯(hóu )。又(yòu )封(fēng )身(shēn )斩(zhǎn )郁(yù )成(chéng )王(wáng )者(zhě )骑(qí )士(shì )赵(zhào )弟(dì )为(wéi )新(xīn )畤(zhì )侯(hóu )。军(jūn )正(zhèng )赵(zhào )始(shǐ )成(chéng )为(wéi )光(guāng )禄(lù )大(dà )夫(fū ),上(shàng )官(guān )桀(jié )为(wéi )少(shǎo )府(fǔ ),李(lǐ )哆(duō )为(wéi )上(shàng )党(dǎng )太(tài )守(shǒu )。军(jūn )官(guān )吏(lì )为(wéi )九(jiǔ )卿(qīng )者(zhě )三(sān )人(rén ),诸(zhū )侯(hóu )相(xiàng )、郡(jùn )守(shǒu )、二(èr )千(qiān )石(shí )者(zhě )百(bǎi )馀(yú )人(rén ),千(qiān )石(shí )以(yǐ )下(xià )千(qiān )馀(yú )人(rén )。奋(fèn )行(háng )者(zhě )官(guān )过(guò )其(qí )望(wàng ),以(yǐ )適(shì )过(guò )行(háng )者(zhě )皆(jiē )绌(chù )其(qí )劳(láo )。士(shì )卒(zú )赐(cì )直(zhí )四(sì )万(wàn )金(jīn )。伐(fá )宛(wǎn )再(zài )反(fǎn ),凡(fán )四(sì )岁(suì )而(ér )得(dé )罢(bà )焉(yān )。

汉(hàn )已(yǐ )伐(fá )宛(wǎn ),立(lì )昧(mèi )蔡(cài )为(wéi )橡(xiàng )王(wáng )而(ér )去(qù )#岁(suì )馀(yú ),宛(wǎn )贵(guì )人(rén )以(yǐ )为(wéi )昧(mèi )蔡(cài )善(shàn )谀(yú ),使(shǐ )我(wǒ )国(guó )遇(yù )屠(tú ),乃(nǎi )相(xiàng )与(yǔ )杀(shā )昧(mèi )蔡(cài ),立(lì )毋(wú )寡(guǎ )昆(kūn )弟(dì )曰(yuē )蝉(chán )封(fēng )为(wéi )宛(wǎn )王(wáng ),而(ér )遣(qiǎn )其(qí )子(zǐ )入(rù )质(zhì )於(yú )汉(hàn )。汉(hàn )因(yīn )使(shǐ )使(shǐ )赂(lù )赐(cì )以(yǐ )镇(zhèn )抚(fǔ )之(zhī )。

而(ér )汉(hàn )发(fā )使(shǐ )十(shí )馀(yú )辈(bèi )至(zhì )宛(wǎn )西(xī )诸(zhū )外(wài )国(guó ),求(qiú )奇(qí )物(wù ),因(yīn )风(fēng )览(lǎn )以(yǐ )伐(fá )宛(wǎn )之(zhī )威(wēi )德(dé )。而(ér )敦(dūn )煌(huáng )置(zhì )酒(jiǔ )泉(quán )都(dōu )尉(wèi );西(xī )至(zhì )盐(yán )水(shuǐ ),往(wǎng )往(wǎng )有(yǒu )亭(tíng )。而(ér )仑(lún )头(tóu )有(yǒu )田(tián )卒(zú )数(shù )百(bǎi )人(rén ),因(yīn )置(zhì )使(shǐ )者(zhě )护(hù )田(tián )积(jī )粟(sù ),以(yǐ )给(gěi )使(shǐ )外(wài )国(guó )者(zhě )。

太(tài )史(shǐ )公(gōng )曰(yuē ):禹(yǔ )本(běn )纪(jì )言(yán )“河(hé )出(chū )昆(kūn )仑(lún )。昆(kūn )仑(lún )其(qí )高(gāo )二(èr )千(qiān )五(wǔ )百(bǎi )馀(yú )里(lǐ ),日(rì )月(yuè )所(suǒ )相(xiàng )避(bì )隐(yǐn )为(wéi )光(guāng )明(míng )也(yě )。其(qí )上(shàng )有(yǒu )醴(lǐ )泉(quán )、瑶(yáo )池(chí )”。今(jīn )自(zì )张(zhāng )骞(qiān )使(shǐ )大(dà )夏(xià )之(zhī )後(hòu )也(yě ),穷(qióng )河(hé )源(yuán ),恶(è )睹(dǔ )本(běn )纪(jì )所(suǒ )谓(wèi )昆(kūn )仑(lún )者(zhě )乎(hū )?故(gù )言(yán )九(jiǔ )州(zhōu )山(shān )川(chuān ),尚(shàng )书(shū )近(jìn )之(zhī )矣(yǐ )。至(zhì )禹(yǔ )本(běn )纪(jì )、山(shān )海(hǎi )经(jīng )所(suǒ )有(yǒu )怪(guài )物(wù ),余(yú )不(bú )敢(gǎn )言(yán )之(zhī )也(yě )。

大(dà )宛(wǎn )之(zhī )迹(jì ),元(yuán )因(yīn )博(bó )望(wàng )。始(shǐ )究(jiū )河(hé )源(yuán ),旋(xuán )窥(kuī )海(hǎi )上(shàng )。条(tiáo )枝(zhī )西(xī )入(rù ),天(tiān )马(mǎ )内(nèi )向(xiàng )。葱(cōng )岭(lǐng )无(wú )尘(chén ),盐(yán )池(chí )息(xī )浪(làng )。旷(kuàng )哉(zāi )绝(jué )域(yù ),往(wǎng )往(wǎng )亭(tíng )障(zhàng )。

阅读:25940

打赏捐助〔Donate〕>>>

《大宛列传》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库