列传·第五十二章【登录】

《晋书》 > 列传 > 《列传·第五十二章》 > 拼音版

陈(chén )寿(shòu ),字(zì )承(chéng )祚(zuò ),巴(bā )西(xī )安(ān )汉(hàn )人(rén )也(yě )。少(shǎo )好(hǎo )学(xué ),师(shī )事(shì )同(tóng )郡(jùn )谯(qiáo )周(zhōu ),仕(shì )蜀(shǔ )为(wéi )观(guān )阁(gé )令(lìng )史(shǐ )。宦(huàn )人(rén )黄(huáng )皓(hào )专(zhuān )弄(nòng )威(wēi )权(quán ),大(dà )臣(chén )皆(jiē )曲(qǔ )意(yì )附(fù )之(zhī ),寿(shòu )独(dú )不(bú )为(wéi )之(zhī )屈(qū ),由(yóu )是(shì )屡(lǚ )被(bèi )谴(qiǎn )黜(chù )。遭(zāo )父(fù )丧(sàng ),有(yǒu )疾(jí ),使(shǐ )婢(bì )丸(wán )药(yào ),客(kè )往(wǎng )见(jiàn )之(zhī ),乡(xiāng )党(dǎng )以(yǐ )为(wéi )贬(biǎn )议(yì )。及(jí )蜀(shǔ )平(píng ),坐(zuò )是(shì )沈(shěn )滞(zhì )者(zhě )累(lèi )年(nián )。司(sī )空(kōng )张(zhāng )华(huá )爱(ài )其(qí )才(cái ),以(yǐ )寿(shòu )虽(suī )不(bú )远(yuǎn )嫌(xián ),原(yuán )情(qíng )不(bú )至(zhì )贬(biǎn )废(fèi ),举(jǔ )为(wéi )孝(xiào )廉(lián ),除(chú )佐(zuǒ )著(zhe )作(zuò )郎(láng ),出(chū )补(bǔ )阳(yáng )平(píng )令(lìng )。撰(zhuàn )《蜀(shǔ )相(xiàng )诸(zhū )葛(gě )亮(liàng )集(jí )》,奏(zòu )之(zhī )。除(chú )著(zhe )作(zuò )郎(láng ),领(lǐng )本(běn )郡(jùn )中(zhōng )正(zhèng )。撰(zhuàn )魏(wèi )吴(wú )蜀(shǔ )《三(sān )国(guó )志(zhì )》,凡(fán )六(liù )十(shí )五(wǔ )篇(piān )。时(shí )人(rén )称(chēng )其(qí )善(shàn )叙(xù )事(shì ),有(yǒu )良(liáng )史(shǐ )之(zhī )才(cái )。夏(xià )侯(hóu )湛(zhàn )时(shí )著(zhe )《魏(wèi )书(shū )》,见(jiàn )寿(shòu )所(suǒ )作(zuò ),便(biàn )坏(huài )己(jǐ )书(shū )而(ér )罢(bà )。张(zhāng )华(huá )深(shēn )善(shàn )之(zhī ),谓(wèi )寿(shòu )曰(yuē ):“当(dāng )以(yǐ )《晋(jìn )书(shū )》相(xiàng )付(fù )耳(ěr )。”其(qí )为(wéi )时(shí )所(suǒ )重(zhòng )如(rú )此(cǐ )。或(huò )云(yún )丁(dīng )仪(yí )、丁(dīng )暠(gào )有(yǒu )盛(shèng )名(míng )于(yú )魏(wèi ),寿(shòu )谓(wèi )其(qí )子(zǐ )曰(yuē ):“可(kě )觅(mì )千(qiān )斛(hú )米(mǐ )见(jiàn )与(yǔ ),当(dāng )为(wéi )尊(zūn )公(gōng )作(zuò )佳(jiā )传(chuán )。”丁(dīng )不(bú )与(yǔ )之(zhī ),竟(jìng )不(bú )为(wéi )立(lì )传(chuán )。寿(shòu )父(fù )为(wéi )马(mǎ )谡(sù )参(cān )军(jūn ),谡(sù )为(wéi )诸(zhū )葛(gě )亮(liàng )所(suǒ )诛(zhū ),寿(shòu )父(fù )亦(yì )坐(zuò )被(bèi )髡(kūn ),诸(zhū )葛(gě )瞻(zhān )又(yòu )轻(qīng )寿(shòu )。寿(shòu )为(wéi )亮(liàng )立(lì )传(chuán ),谓(wèi )亮(liàng )将(jiāng )略(luè )非(fēi )长(zhǎng ),无(wú )应(yīng )敌(dí )之(zhī )才(cái ),言(yán )瞻(zhān )惟(wéi )工(gōng )书(shū ),名(míng )过(guò )其(qí )实(shí )。议(yì )者(zhě )以(yǐ )此(cǐ )少(shǎo )之(zhī )

张(zhāng )华(huá )将(jiāng )举(jǔ )寿(shòu )为(wéi )中(zhōng )书(shū )郎(láng ),荀(xún )勖(xù )忌(jì )华(huá )而(ér )疾(jí )寿(shòu ),遂(suí )讽(fěng )吏(lì )部(bù )迁(qiān )寿(shòu )为(wéi )长(zhǎng )广(guǎng )太(tài )守(shǒu )。辞(cí )母(mǔ )老(lǎo )不(bú )就(jiù )。杜(dù )预(yù )将(jiāng )之(zhī )镇(zhèn ),复(fù )荐(jiàn )之(zhī )于(yú )帝(dì ),宜(yí )补(bǔ )黄(huáng )散(sàn )。由(yóu )是(shì )授(shòu )御(yù )史(shǐ )治(zhì )书(shū )。以(yǐ )母(mǔ )忧(yōu )去(qù )职(zhí )。母(mǔ )遗(yí )言(yán )令(lìng )葬(zàng )洛(luò )阳(yáng ),寿(shòu )遵(zūn )其(qí )志(zhì )。又(yòu )坐(zuò )不(bú )以(yǐ )母(mǔ )归(guī )葬(zàng ),竟(jìng )被(bèi )贬(biǎn )议(yì )。初(chū ),谯(qiáo )周(zhōu )尝(cháng )谓(wèi )寿(shòu )曰(yuē ):“卿(qīng )必(bì )以(yǐ )才(cái )学(xué )成(chéng )名(míng ),当(dāng )被(bèi )损(sǔn )折(shé ),亦(yì )非(fēi )不(bú )幸(xìng )也(yě )。宜(yí )深(shēn )慎(shèn )之(zhī )。”寿(shòu )至(zhì )此(cǐ ),再(zài )致(zhì )废(fèi )辱(rǔ ),皆(jiē )如(rú )周(zhōu )言(yán )。后(hòu )数(shù )岁(suì ),起(qǐ )为(wéi )太(tài )子(zǐ )中(zhōng )庶(shù )子(zǐ ),未(wèi )拜(bài )。

元(yuán )康(kāng )七(qī )年(nián ),病(bìng )卒(zú ),时(shí )年(nián )六(liù )十(shí )五(wǔ )。梁(liáng )州(zhōu )大(dà )中(zhōng )正(zhèng )、尚(shàng )书(shū )郎(láng )范(fàn )頵(yūn )等(děng )上(shàng )表(biǎo )曰(yuē ):“昔(xī )汉(hàn )武(wǔ )帝(dì )诏(zhào )曰(yuē ):‘司(sī )马(mǎ )相(xiàng )如(rú )病(bìng )甚(shèn ),可(kě )遣(qiǎn )悉(xī )取(qǔ )其(qí )书(shū )。”使(shǐ )者(zhě )得(dé )其(qí )遗(yí )书(shū ),言(yán )封(fēng )禅(chán )事(shì ),天(tiān )子(zǐ )异(yì )焉(yān )。臣(chén )等(děng )案(àn ):故(gù )治(zhì )书(shū )侍(shì )御(yù )史(shǐ )陈(chén )寿(shòu )作(zuò )《三(sān )国(guó )志(zhì )》,辞(cí )多(duō )劝(quàn )诫(jiè ),明(míng )乎(hū )得(dé )失(shī ),有(yǒu )益(yì )风(fēng )化(huà ),虽(suī )文(wén )艳(yàn )不(bú )若(ruò )相(xiàng )如(rú ),而(ér )质(zhì )直(zhí )过(guò )之(zhī ),愿(yuàn )垂(chuí )采(cǎi )录(lù )。”于(yú )是(shì )诏(zhào )下(xià )河(hé )南(nán )尹(yǐn )、洛(luò )阳(yáng )令(lìng ),就(jiù )家(jiā )写(xiě )其(qí )书(shū )。寿(shòu )又(yòu )撰(zhuàn )《古(gǔ )国(guó )志(zhì )》五(wǔ )十(shí )篇(piān )、《益(yì )都(dōu )耆(qí )旧(jiù )传(chuán )》十(shí )篇(piān ),余(yú )文(wén )章(zhāng )传(chuán )于(yú )世(shì )。

王(wáng )长(zhǎng )文(wén ),字(zì )德(dé )睿(ruì ),广(guǎng )汉(hàn )郪(qī )人(rén )也(yě )。少(shǎo )以(yǐ )才(cái )学(xué )知(zhī )名(míng ),而(ér )荡(dàng )不(bú )羁(jī ),州(zhōu )府(fǔ )辟(pì )命(mìng )皆(jiē )不(bú )就(jiù )。州(zhōu )辟(pì )别(bié )驾(jià ),乃(nǎi )微(wēi )服(fú )窃(qiè )出(chū ),举(jǔ )州(zhōu )莫(mò )知(zhī )所(suǒ )之(zhī )。后(hòu )于(yú )成(chéng )都(dōu )市(shì )中(zhōng )蹲(dūn )踞(jù )啮(niè )胡(hú )饼(bǐng )。刺(cì )史(shǐ )知(zhī )其(qí )不(bú )屈(qū ),礼(lǐ )遣(qiǎn )之(zhī )。闭(bì )门(mén )自(zì )守(shǒu ),不(bú )交(jiāo )人(rén )事(shì )。著(zhe )书(shū )四(sì )卷(juàn ),拟(nǐ )《易(yì )》,名(míng )曰(yuē )《通(tōng )玄(xuán )经(jīng )》,有(yǒu )《文(wén )言(yán )》、《卦(guà )象(xiàng )》,可(kě )用(yòng )卜(bo )筮(shì ),时(shí )人(rén )比(bǐ )之(zhī )扬(yáng )雄(xióng )《太(tài )玄(xuán )》。同(tóng )郡(jùn )马(mǎ )秀(xiù )曰(yuē ):“扬(yáng )雄(xióng )作(zuò )《太(tài )玄(xuán )》,惟(wéi )桓(huán )谭(tán )以(yǐ )为(wéi )必(bì )传(chuán )后(hòu )世(shì )。晚(wǎn )遭(zāo )陆(lù )绩(jì ),玄(xuán )道(dào )遂(suí )明(míng )。长(zhǎng )文(wén )《通(tōng )玄(xuán )经(jīng )》未(wèi )遭(zāo )陆(lù )绩(jì )、君(jūn )山(shān )耳(ěr )。”

太(tài )康(kāng )中(zhōng ),蜀(shǔ )土(tǔ )荒(huāng )馑(jǐn ),开(kāi )仓(cāng )振(zhèn )贷(dài )。长(zhǎng )文(wén )居(jū )贫(pín ),贷(dài )多(duō ),后(hòu )无(wú )以(yǐ )偿(cháng )。郡(jùn )县(xiàn )切(qiē )责(zé ),送(sòng )长(zhǎng )文(wén )到(dào )州(zhōu )。刺(cì )史(shǐ )徐(xú )干(gàn )舍(shě )之(zhī ),不(bú )谢(xiè )而(ér )去(qù )。后(hòu )成(chéng )都(dōu )王(wáng )颖(yǐng )引(yǐn )为(wéi )光(guāng )源(yuán )令(lìng )。或(huò )问(wèn ):“前(qián )不(bú )降(jiàng )志(zhì ),今(jīn )何(hé )为(wéi )屈(qū )?”长(zhǎng )文(wén )曰(yuē ):“禄(lù )以(yǐ )养(yǎng )亲(qīn ),非(fēi )为(wéi )身(shēn )也(yě )。”梁(liáng )王(wáng )肜(róng )为(wéi )丞(chéng )相(xiàng ),引(yǐn )为(wéi )从(cóng )事(shì )中(zhōng )郎(láng )。在(zài )洛(luò )出(chū )行(háng ),辄(zhé )著(zhe )白(bái )旃(zhān )小(xiǎo )鄣(zhāng )以(yǐ )载(zǎi )车(chē ),当(dāng )时(shí )异(yì )焉(yān )。后(hòu )终(zhōng )于(yú )洛(luò )。

虞(yú )溥(pǔ ),字(zì )允(yǔn )源(yuán ),高(gāo )平(píng )昌(chāng )邑(yì )人(rén )也(yě )。父(fù )秘(mì ),为(wéi )偏(piān )将(jiāng )军(jūn )。镇(zhèn )陇(lǒng )西(xī )。溥(pǔ )从(cóng )父(fù )之(zhī )官(guān ),专(zhuān )心(xīn )坟(fén )籍(jí )。时(shí )疆(jiāng )场(chǎng )阅(yuè )武(wǔ ),人(rén )争(zhēng )视(shì )之(zhī ),溥(pǔ )未(wèi )尝(cháng )寓(yù )目(mù )。郡(jùn )察(chá )孝(xiào )廉(lián ),除(chú )郎(láng )中(zhōng ),补(bǔ )尚(shàng )书(shū )都(dōu )令(lìng )史(shǐ )。尚(shàng )书(shū )令(lìng )卫(wèi )瓘(guàn )、尚(shàng )书(shū )褚(chǔ )并(bìng )器(qì )重(zhòng )之(zhī )。溥(pǔ )谓(wèi )瓘(guàn )曰(yuē ):“往(wǎng )者(zhě )金(jīn )马(mǎ )启(qǐ )符(fú ),大(dà )晋(jìn )应(yīng )天(tiān ),宜(yí )复(fù )先(xiān )王(wáng )五(wǔ )等(děng )之(zhī )制(zhì ),以(yǐ )绥(suí )久(jiǔ )长(zhǎng )。不(bú )可(kě )承(chéng )暴(bào )秦(qín )之(zhī )法(fǎ ),遂(suí )汉(hàn )魏(wèi )之(zhī )失(shī )也(yě )。”瓘(guàn )曰(yuē ):“历(lì )代(dài )叹(tàn )此(cǐ ),而(ér )终(zhōng )未(wèi )能(néng )改(gǎi )。”

稍(shāo )迁(qiān )公(gōng )车(chē )司(sī )马(mǎ )令(lìng ),除(chú )鄱(pó )阳(yáng )内(nèi )史(shǐ )。大(dà )修(xiū )庠(xiáng )序(xù ),广(guǎng )诏(zhào )学(xué )徒(tú ),移(yí )告(gào )属(shǔ )县(xiàn )曰(yuē ):“学(xué )所(suǒ )以(yǐ )定(dìng )情(qíng )理(lǐ )性(xìng )而(ér )积(jī )众(zhòng )善(shàn )者(zhě )也(yě )。情(qíng )定(dìng )于(yú )内(nèi )而(ér )行(háng )成(chéng )于(yú )外(wài ),积(jī )善(shàn )于(yú )心(xīn )而(ér )名(míng )显(xiǎn )于(yú )教(jiāo ),故(gù )中(zhōng )人(rén )之(zhī )性(xìng )随(suí )教(jiāo )而(ér )移(yí ),积(jī )善(shàn )则(zé )习(xí )与(yǔ )性(xìng )成(chéng )。唐(táng )虞(yú )之(zhī )时(shí ),皆(jiē )比(bǐ )屋(wū )而(ér )可(kě )封(fēng ),及(jí )其(qí )废(fèi )也(yě ),而(ér )云(yún )可(kě )诛(zhū ),岂(qǐ )非(fēi )化(huà )以(yǐ )成(chéng )俗(sú ),教(jiāo )移(yí )人(rén )心(xīn )者(zhě )哉(zāi )!自(zì )汉(hàn )氏(shì )失(shī )御(yù ),天(tiān )下(xià )分(fèn )崩(bēng ),江(jiāng )表(biǎo )寇(kòu )隔(gé ),久(jiǔ )替(tì )王(wáng )教(jiāo ),庠(xiáng )序(xù )之(zhī )训(xùn ),废(fèi )而(ér )莫(mò )修(xiū )。今(jīn )四(sì )海(hǎi )一(yī )统(tǒng ),万(wàn )里(lǐ )同(tóng )轨(guǐ ),熙(xī )熙(xī )兆(zhào )庶(shù ),咸(xián )休(xiū )息(xī )乎(hū )太(tài )和(hé )之(zhī )中(zhōng ),宜(yí )崇(chóng )尚(shàng )道(dào )素(sù ),广(guǎng )开(kāi )学(xué )业(yè ),以(yǐ )赞(zàn )协(xié )时(shí )雍(yōng ),光(guāng )扬(yáng )盛(shèng )化(huà )。”乃(nǎi )具(jù )为(wéi )条(tiáo )制(zhì )。于(yú )是(shì )至(zhì )者(zhě )七(qī )百(bǎi )余(yú )人(rén )。溥(pǔ )乃(nǎi )作(zuò )诰(gào )以(yǐ )奖(jiǎng )训(xùn )之(zhī ),曰(yuē ):

文(wén )学(xué )诸(zhū )生(shēng )皆(jiē )冠(guàn )带(dài )之(zhī )流(liú ),年(nián )盛(shèng )志(zhì )美(měi ),始(shǐ )涉(shè )学(xué )庭(tíng ),讲(jiǎng )修(xiū )典(diǎn )训(xùn ),此(cǐ )大(dà )成(chéng )之(zhī )业(yè ),立(lì )德(dé )之(zhī )基(jī )也(yě )。夫(fū )圣(shèng )人(rén )之(zhī )道(dào )淡(dàn )而(ér )寡(guǎ )味(wèi ),故(gù )始(shǐ )学(xué )者(zhě )不(bú )好(hǎo )也(yě )。及(jí )至(zhì )期(qī )月(yuè ),所(suǒ )观(guān )弥(mí )博(bó ),所(suǒ )习(xí )弥(mí )多(duō ),日(rì )闻(wén )所(suǒ )不(bú )闻(wén ),日(rì )见(jiàn )所(suǒ )不(bú )见(jiàn ),然(rán )后(hòu )心(xīn )开(kāi )意(yì )朗(lǎng ),敬(jìng )业(yè )乐(lè )群(qún ),忽(hū )然(rán )不(bú )觉(jiào )大(dà )化(huà )之(zhī )陶(táo )己(jǐ ),至(zhì )道(dào )之(zhī )入(rù )神(shén )也(yě )。故(gù )学(xué )之(zhī )染(rǎn )人(rén ),甚(shèn )于(yú )丹(dān )青(qīng )。丹(dān )青(qīng )吾(wú )见(jiàn )其(qí )久(jiǔ )而(ér )渝(yú )矣(yǐ ),未(wèi )见(jiàn )久(jiǔ )学(xué )而(ér )渝(yú )者(zhě )也(yě )。

夫(fū )工(gōng )人(rén )之(zhī )染(rǎn ),先(xiān )修(xiū )其(qí )质(zhì ),后(hòu )事(shì )其(qí )色(sè ),质(zhì )修(xiū )色(sè )积(jī ),而(ér )染(rǎn )工(gōng )毕(bì )矣(yǐ )。学(xué )亦(yì )有(yǒu )质(zhì ),孝(xiào )悌(tì )忠(zhōng )信(xìn )是(shì )也(yě )。君(jūn )子(zǐ )内(nèi )正(zhèng )其(qí )心(xīn ),外(wài )修(xiū )其(qí )行(háng ),行(háng )有(yǒu )余(yú )力(lì ),则(zé )以(yǐ )学(xué )文(wén ),文(wén )质(zhì )彬(bīn )彬(bīn ),然(rán )后(hòu )为(wéi )德(dé )。夫(fū )学(xué )者(zhě )不(bú )患(huàn )才(cái )不(bú )及(jí ),而(ér )患(huàn )志(zhì )不(bú )立(lì ),故(gù )曰(yuē )希(xī )骥(jì )之(zhī )马(mǎ ),亦(yì )骥(jì )之(zhī )乘(chéng ),希(xī )颜(yán )之(zhī )徒(tú ),亦(yì )颜(yán )之(zhī )伦(lún )也(yě )。又(yòu )曰(yuē )契(qì )而(ér )舍(shě )之(zhī ),朽(xiǔ )木(mù )不(bú )知(zhī );契(qì )而(ér )不(bú )舍(shě ),金(jīn )石(shí )可(kě )亏(kuī )。斯(sī )非(fēi )其(qí )效(xiào )乎(hū )!

今(jīn )诸(zhū )生(shēng )口(kǒu )诵(sòng )圣(shèng )人(rén )之(zhī )典(diǎn ),体(tǐ )闲(xián )庠(xiáng )序(xù )之(zhī )训(xùn ),比(bǐ )及(jí )三(sān )年(nián ),可(kě )以(yǐ )小(xiǎo )成(chéng )。而(ér )令(lìng )名(míng )宣(xuān )流(liú ),雅(yǎ )誉(yù )日(rì )新(xīn ),朋(péng )友(yǒu )钦(qīn )而(ér )乐(lè )之(zhī ),朝(cháo )士(shì )敬(jìng )而(ér )叹(tàn )之(zhī )。于(yú )是(shì )州(zhōu )府(fǔ )交(jiāo )命(mìng )择(zé )官(guān )而(ér )仕(shì ),不(bú )亦(yì )美(měi )乎(hū )!若(ruò )乃(nǎi )含(hán )章(zhāng )舒(shū )藻(zǎo ),挥(huī )翰(hàn )流(liú )离(lí ),称(chēng )述(shù )世(shì )务(wù ),探(tàn )赜(zé )究(jiū )奇(qí ),使(shǐ )杨(yáng )斑(bān )韬(tāo )笔(bǐ ),仲(zhòng )舒(shū )结(jié )舌(shé ),亦(yì )惟(wéi )才(cái )所(suǒ )居(jū ),固(gù )无(wú )常(cháng )人(rén )也(yě )。然(rán )积(jī )一(yī )勺(sháo )以(yǐ )成(chéng )江(jiāng )河(hé ),累(lèi )微(wēi )尘(chén )以(yǐ )崇(chóng )峻(jùn )极(jí ),匪(fěi )至(zhì )匪(fěi )勤(qín ),理(lǐ )无(wú )由(yóu )济(jì )也(yě )。诸(zhū )生(shēng )若(ruò )绝(jué )人(rén )间(jiān )之(zhī )务(wù ),心(xīn )专(zhuān )亲(qīn )学(xué ),累(lèi )一(yī )以(yǐ )贯(guàn )之(zhī ),积(jī )渐(jiàn )以(yǐ )进(jìn )之(zhī ),则(zé )亦(yì )或(huò )迟(chí )或(huò )速(sù ),或(huò )先(xiān )或(huò )后(hòu )耳(ěr ),何(hé )滞(zhì )而(ér )不(bú )通(tōng ),何(hé )远(yuǎn )而(ér )不(bú )至(zhì )邪(xié )!

时(shí )祭(jì )酒(jiǔ )求(qiú )更(gèng )起(qǐ )屋(wū )行(háng )礼(lǐ ),溥(pǔ )曰(yuē ):“君(jūn )子(zǐ )行(háng )礼(lǐ ),无(wú )常(cháng )处(chù )也(yě ),故(gù )孔(kǒng )子(zǐ )射(shè )于(yú )矍(jué )相(xiàng )之(zhī )圃(pǔ ),而(ér )行(háng )礼(lǐ )于(yú )大(dà )树(shù )之(zhī )下(xià )。况(kuàng )今(jīn )学(xué )庭(tíng )庠(xiáng )序(xù ),高(gāo )堂(táng )显(xiǎn )敞(chǎng )乎(hū )!”

溥(pǔ )为(wéi )政(zhèng )严(yán )而(ér )不(bú )猛(měng ),风(fēng )化(huà )大(dà )行(háng ),有(yǒu )白(bái )乌(wū )集(jí )于(yú )郡(jùn )庭(tíng )。注(zhù )《春(chūn )秋(qiū )》经(jīng )、传(chuán ),撰(zhuàn )《江(jiāng )表(biǎo )传(chuán )》及(jí )文(wén )章(zhāng )诗(shī )赋(fù )数(shù )十(shí )篇(piān )。卒(zú )于(yú )洛(luò ),时(shí )年(nián )六(liù )十(shí )二(èr )。子(zǐ )勃(bó ),过(guò )江(jiāng )上(shàng )《江(jiāng )表(biǎo )传(chuán )》于(yú )元(yuán )帝(dì ),诏(zhào )藏(cáng )于(yú )秘(mì )书(shū )。

司(sī )马(mǎ )彪(biāo ),字(zì )绍(shào )统(tǒng ),高(gāo )阳(yáng )王(wáng )睦(mù )之(zhī )长(zhǎng )子(zǐ )也(yě )。出(chū )后(hòu )宣(xuān )帝(dì )弟(dì )敏(mǐn )。少(shǎo )笃(dǔ )学(xué )不(bú )倦(juàn ),然(rán )好(hǎo )色(sè )薄(báo )行(háng ),为(wéi )睦(mù )所(suǒ )责(zé ),故(gù )不(bú )得(dé )为(wéi )嗣(sì ),虽(suī )名(míng )出(chū )继(jì ),实(shí )废(fèi )之(zhī )也(yě )。彪(biāo )由(yóu )此(cǐ )不(bú )交(jiāo )人(rén )事(shì ),而(ér )专(zhuān )精(jīng )学(xué )习(xí ),故(gù )得(dé )博(bó )览(lǎn )群(qún )籍(jí ),终(zhōng )其(qí )缀(zhuì )集(jí )之(zhī )务(wù )。初(chū )拜(bài )骑(qí )都(dōu )尉(wèi )。泰(tài )始(shǐ )中(zhōng ),为(wéi )秘(mì )书(shū )郎(láng ),转(zhuǎn )丞(chéng )。注(zhù )《庄(zhuāng )子(zǐ )》,作(zuò )《九(jiǔ )州(zhōu )春(chūn )秋(qiū )》。以(yǐ )为(wéi )“先(xiān )王(wáng )立(lì )史(shǐ )官(guān )以(yǐ )书(shū )时(shí )事(shì ),载(zǎi )善(shàn )恶(è )以(yǐ )为(wéi )沮(jǔ )劝(quàn ),撮(cuō )教(jiāo )世(shì )之(zhī )要(yào )也(yě )。是(shì )以(yǐ )《春(chūn )秋(qiū )》不(bú )修(xiū ),则(zé )仲(zhòng )尼(ní )理(lǐ )之(zhī );《关(guān )雎(jū )》既(jì )乱(luàn ),则(zé )师(shī )挚(zhì )修(xiū )之(zhī )。前(qián )哲(zhé )岂(qǐ )好(hǎo )烦(fán )哉(zāi )?盖(gài )不(bú )得(dé )已(yǐ )故(gù )也(yě )。汉(hàn )氏(shì )中(zhōng )兴(xìng ),讫(qì )于(yú )建(jiàn )安(ān ),忠(zhōng )臣(chén )义(yì )土(tǔ )亦(yì )以(yǐ )昭(zhāo )著(zhe ),而(ér )时(shí )无(wú )良(liáng )史(shǐ ),记(jì )述(shù )烦(fán )杂(zá ),谯(qiáo )周(zhōu )虽(suī )已(yǐ )删(shān )除(chú ),然(rán )犹(yóu )未(wèi )尽(jìn ),安(ān )顺(shùn )以(yǐ )下(xià ),亡(wáng )缺(quē )者(zhě )多(duō )。”彪(biāo )乃(nǎi )讨(tǎo )论(lùn )众(zhòng )书(shū ),缀(zhuì )其(qí )所(suǒ )闻(wén ),起(qǐ )于(yú )世(shì )祖(zǔ ),终(zhōng )于(yú )孝(xiào )献(xiàn ),编(biān )年(nián )二(èr )百(bǎi ),录(lù )世(shì )十(shí )二(èr ),通(tōng )综(zōng )上(shàng )下(xià ),旁(páng )贯(guàn )庶(shù )事(shì ),为(wéi )纪(jì )、志(zhì )、传(chuán )凡(fán )八(bā )十(shí )篇(piān ),号(hào )曰(yuē )《续(xù )汉(hàn )书(shū )》。

泰(tài )始(shǐ )初(chū ),武(wǔ )帝(dì )亲(qīn )祠(cí )南(nán )郊(jiāo ),彪(biāo )上(shàng )疏(shū )定(dìng )议(yì ),语(yǔ )在(zài )《效(xiào )祀(sì )志(zhì )》。后(hòu )拜(bài )散(sàn )骑(qí )侍(shì )郎(láng )。惠(huì )帝(dì )末(mò )年(nián )卒(zú ),时(shí )所(suǒ )六(liù )十(shí )余(yú )。

初(chū ),谯(qiáo )周(zhōu )以(yǐ )司(sī )马(mǎ )迁(qiān )《史(shǐ )记(jì )》书(shū )周(zhōu )秦(qín )以(yǐ )上(shàng ),或(huò )采(cǎi )俗(sú )语(yǔ )百(bǎi )家(jiā )之(zhī )言(yán ),不(bú )专(zhuān )据(jù )正(zhèng )经(jīng ),周(zhōu )于(yú )是(shì )作(zuò )《古(gǔ )史(shǐ )考(kǎo )》二(èr )十(shí )五(wǔ )篇(piān ),皆(jiē )凭(píng )旧(jiù )典(diǎn ),以(yǐ )纠(jiū )迁(qiān )之(zhī )谬(miù )误(wù )。彪(biāo )复(fù )以(yǐ )周(zhōu )为(wéi )未(wèi )尽(jìn )善(shàn )也(yě ),条(tiáo )《古(gǔ )史(shǐ )考(kǎo )》中(zhōng )凡(fán )百(bǎi )二(èr )十(shí )二(èr )事(shì )为(wéi )不(bú )当(dāng ),多(duō )据(jù )《汲(jí )冢(zhǒng )纪(jì )年(nián )》之(zhī )义(yì ),亦(yì )行(háng )于(yú )世(shì )。

王(wáng )隐(yǐn ),字(zì )处(chù )叔(shū ),陈(chén )郡(jùn )陈(chén )人(rén )也(yě )。世(shì )寒(hán )素(sù )。父(fù )铨(quán ),历(lì )阳(yáng )令(lìng ),少(shǎo )好(hǎo )学(xué ),有(yǒu )著(zhe )述(shù )之(zhī )志(zhì ),每(měi )私(sī )录(lù )晋(jìn )事(shì )及(jí )功(gōng )臣(chén )行(háng )状(zhuàng ),未(wèi )就(jiù )而(ér )卒(zú )。隐(yǐn )以(yǐ )儒(rú )素(sù )自(zì )守(shǒu ),不(bú )交(jiāo )势(shì )援(yuán ),博(bó )学(xué )多(duō )闻(wén ),受(shòu )父(fù )遗(yí )业(yè ),西(xī )都(dōu )旧(jiù )事(shì )多(duō )所(suǒ )谙(ān )究(jiū )。

建(jiàn )兴(xìng )中(zhōng ),过(guò )江(jiāng ),丞(chéng )相(xiàng )军(jūn )谘(zī )祭(jì )酒(jiǔ )涿(zhuō )郡(jùn )祖(zǔ )纳(nà )雅(yǎ )相(xiàng )知(zhī )重(zhòng )。纳(nà )好(hǎo )博(bó )弈(yì ),每(měi )谏(jiàn )止(zhǐ )之(zhī )。纳(nà )曰(yuē ):“聊(liáo )用(yòng )忘(wàng )忧(yōu )耳(ěr )。”隐(yǐn )曰(yuē ):“盖(gài )古(gǔ )人(rén )遭(zāo )时(shí ),则(zé )以(yǐ )功(gōng )达(dá )其(qí )道(dào );不(bú )遇(yù ),则(zé )以(yǐ )言(yán )达(dá )其(qí )才(cái ),故(gù )否(fǒu )泰(tài )不(bú )穷(qióng )也(yě )。当(dāng )今(jīn )晋(jìn )未(wèi )有(yǒu )书(shū ),天(tiān )下(xià )大(dà )乱(luàn ),旧(jiù )事(shì )荡(dàng )灭(miè ),非(fēi )凡(fán )才(cái )所(suǒ )能(néng )立(lì )。君(jūn )少(shǎo )长(zhǎng )五(wǔ )都(dōu ),游(yóu )宦(huàn )四(sì )方(fāng ),华(huá )夷(yí )成(chéng )败(bài )皆(jiē )在(zài )耳(ěr )目(mù ),何(hé )不(bú )述(shù )而(ér )裁(cái )之(zhī )!应(yīng )仲(zhòng )远(yuǎn )作(zuò )《风(fēng )俗(sú )通(tōng )》,崔(cuī )子(zǐ )真(zhēn )作(zuò )《政(zhèng )论(lùn )》,蔡(cài )伯(bó )喈(jiē )作(zuò )《劝(quàn )学(xué )篇(piān )》,史(shǐ )游(yóu )作(zuò )《急(jí )就(jiù )章(zhāng )》,犹(yóu )行(háng )于(yú )世(shì ),便(biàn )为(wéi )没(méi )而(ér )不(bú )朽(xiǔ )。当(dāng )其(qí )同(tóng )时(shí ),人(rén )岂(qǐ )少(shǎo )哉(zāi )?而(ér )了(le )无(wú )闻(wén ),皆(jiē )由(yóu )无(wú )所(suǒ )述(shù )作(zuò )也(yě )。故(gù )君(jūn )子(zǐ )疾(jí )没(méi )世(shì )而(ér )无(wú )闻(wén ),《易(yì )》称(chēng )自(zì )强(qiáng )不(bú )息(xī ),况(kuàng )国(guó )史(shǐ )明(míng )乎(hū )得(dé )失(shī )之(zhī )迹(jì ),何(hé )必(bì )博(bó )弈(yì )而(ér )后(hòu )忘(wàng )忧(yōu )哉(zāi )”纳(nà )喟(kuì )然(rán )叹(tàn )曰(yuē ):“非(fēi )不(bú )悦(yuè )子(zǐ )道(dào ),力(lì )不(bú )足(zú )也(yě )。”乃(nǎi )上(shàng )疏(shū )荐(jiàn )隐(yǐn )。元(yuán )帝(dì )以(yǐ )草(cǎo )创(chuàng )务(wù )殷(yīn ),未(wèi )遑(huáng )史(shǐ )官(guān ),遂(suí )寝(qǐn )不(bú )报(bào )。

太(tài )兴(xìng )初(chū ),典(diǎn )章(zhāng )稍(shāo )备(bèi ),乃(nǎi )召(zhào )隐(yǐn )及(jí )郭(guō )璞(pú )俱(jù )为(wéi )著(zhe )作(zuò )郎(láng ),令(lìng )撰(zhuàn )晋(jìn )史(shǐ )。豫(yù )平(píng )王(wáng )敦(dūn )功(gōng ),赐(cì )爵(jué )平(píng )陵(líng )乡(xiāng )侯(hóu )。时(shí )著(zhe )作(zuò )郎(láng )虞(yú )预(yù )私(sī )撰(zhuàn )《晋(jìn )书(shū )》,而(ér )生(shēng )长(zhǎng )东(dōng )南(nán ),不(bú )知(zhī )中(zhōng )朝(cháo )事(shì ),数(shù )访(fǎng )于(yú )隐(yǐn ),并(bìng )借(jiè )隐(yǐn )所(suǒ )著(zhe )书(shū )窃(qiè )写(xiě )之(zhī ),所(suǒ )闻(wén )渐(jiàn )广(guǎng )。是(shì )后(hòu )更(gèng )疾(jí )隐(yǐn ),形(xíng )于(yú )言(yán )色(sè )。预(yù )既(jì )豪(háo )族(zú ),交(jiāo )结(jié )权(quán )贵(guì ),共(gòng )为(wéi )朋(péng )党(dǎng ),以(yǐ )斥(chì )隐(yǐn ),竟(jìng )以(yǐ )谤(bàng )免(miǎn ),黜(chù )归(guī )于(yú )家(jiā )。贫(pín )无(wú )资(zī )用(yòng ),书(shū )遂(suí )不(bú )就(jiù ),乃(nǎi )依(yī )征(zhēng )西(xī )将(jiāng )军(jūn )庾(yǔ )亮(liàng )于(yú )武(wǔ )昌(chāng )。亮(liàng )供(gòng )其(qí )纸(zhǐ )笔(bǐ ),书(shū )乃(nǎi )得(dé )成(chéng ),诣(yì )阙(què )上(shàng )之(zhī )。隐(yǐn )虽(suī )好(hǎo )著(zhe )述(shù ),而(ér )文(wén )辞(cí )鄙(bǐ )拙(zhuō ),芜(wú )舛(chuǎn )不(bú )伦(lún )。其(qí )书(shū )次(cì )第(dì )可(kě )观(guān )者(zhě ),皆(jiē )其(qí )父(fù )所(suǒ )撰(zhuàn );文(wén )体(tǐ )混(hún )漫(màn )义(yì )不(bú )可(kě )解(jiě )者(zhě ),隐(yǐn )之(zhī )作(zuò )也(yě )。年(nián )七(qī )十(shí )余(yú ),卒(zú )于(yú )家(jiā )。

隐(yǐn )兄(xiōng )瑚(hú ),字(zì )处(chù )仲(zhòng )。少(shǎo )重(zhòng )武(wǔ )节(jiē ),成(chéng )都(dōu )王(wáng )颖(yǐng )举(jǔ )兵(bīng )向(xiàng )洛(luò ),以(yǐ )为(wéi )冠(guàn )军(jūn )参(cān )军(jūn ),积(jī )功(gōng ),累(lèi )迁(qiān )游(yóu )击(jī )将(jiāng )军(jūn ),与(yǔ )司(sī )隶(lì )满(mǎn )奋(fèn )、河(hé )南(nán )尹(yǐn )周(zhōu )馥(fù )等(děng )俱(jù )屯(tún )大(dà )司(sī )马(mǎ )门(mén ),以(yǐ )卫(wèi )宫(gōng )掖(yè )。时(shí )上(shàng )官(guān )已(yǐ )纵(zòng )暴(bào ),瑚(hú )与(yǔ )奋(fèn )等(děng )共(gòng )谋(móu )除(chú )之(zhī ),反(fǎn )为(wéi )所(suǒ )害(hài )。

虞(yú )预(yù ),字(zì )叔(shū )宁(níng ),征(zhēng )士(shì )喜(xǐ )之(zhī )弟(dì )也(yě ),本(běn )名(míng )茂(mào ),犯(fàn )明(míng )穆(mù )皇(huáng )后(hòu )母(mǔ )讳(huì ),故(gù )改(gǎi )焉(yān )。预(yù )十(shí )二(èr )而(ér )孤(gū ),少(shǎo )好(hǎo )学(xué ),有(yǒu )文(wén )章(zhāng )。余(yú )姚(yáo )风(fēng )俗(sú ),各(gè )有(yǒu )朋(péng )党(dǎng ),宗(zōng )人(rén )共(gòng )荐(jiàn )预(yù )为(wéi )县(xiàn )功(gōng )曹(cáo ),欲(yù )使(shǐ )沙(shā )汰(tài )秽(huì )浊(zhuó )。预(yù )书(shū )与(yǔ )其(qí )从(cóng )叔(shū )父(fù )曰(yuē ):“近(jìn )或(huò )闻(wén )诸(zhū )君(jūn )以(yǐ )预(yù )入(rù )寺(sì ),便(biàn )应(yīng )委(wěi )质(zhì ),则(zé )当(dāng )亲(qīn )事(shì ),不(bú )得(dé )徒(tú )已(yǐ )。然(rán )预(yù )下(xià )愚(yú ),过(guò )有(yǒu )所(suǒ )怀(huái )。邪(xié )党(dǎng )互(hù )瞻(zhān ),异(yì )同(tóng )蜂(fēng )至(zhì ),一(yī )旦(dàn )差(chà )跌(diē ),众(zhòng )鼓(gǔ )交(jiāo )鸣(míng )。毫(háo )厘(lí )之(zhī )失(shī ),差(chà )以(yǐ )千(qiān )里(lǐ ),此(cǐ )古(gǔ )人(rén )之(zhī )炯(jiǒng )戒(jiè ),而(ér )预(yù )所(suǒ )大(dà )恐(kǒng )也(yě )。”卒(zú )如(rú )预(yù )言(yán ),未(wèi )半(bàn )年(nián ),遂(suí )见(jiàn )斥(chì )退(tuì )。

太(tài )守(shǒu )庾(yǔ )琛(chēn )命(mìng )为(wéi )主(zhǔ )簿(bù ),预(yù )上(shàng )记(jì )陈(chén )时(shí )政(zhèng )所(suǒ )失(shī ),曰(yuē ):“军(jūn )寇(kòu )以(yǐ )来(lái ),赋(fù )役(yì )繁(fán )数(shù ),兼(jiān )值(zhí )年(nián )荒(huāng ),百(bǎi )姓(xìng )失(shī )业(yè ),是(shì )轻(qīng )徭(yáo )薄(báo )敛(liǎn ),宽(kuān )刑(xíng )省(shěng )役(yì )之(zhī )时(shí )也(yě )。自(zì )顷(qǐng )长(zhǎng )吏(lì )轻(qīng )多(duō )去(qù )来(lái ),送(sòng )故(gù )迎(yíng )新(xīn ),交(jiāo )错(cuò )道(dào )路(lù )。受(shòu )迎(yíng )者(zhě )惟(wéi )恐(kǒng )船(chuán )马(mǎ )之(zhī )不(bú )多(duō ),见(jiàn )送(sòng )者(zhě )惟(wéi )恨(hèn )吏(lì )卒(zú )之(zhī )常(cháng )少(shǎo )。穷(qióng )奢(shē )竭(jié )费(fèi )谓(wèi )之(zhī )忠(zhōng )义(yì ),省(shěng )烦(fán )从(cóng )简(jiǎn )呼(hū )为(wéi )薄(báo )俗(sú ),转(zhuǎn )相(xiàng )放(fàng )效(xiào ),流(liú )而(ér )不(bú )反(fǎn ),虽(suī )有(yǒu )常(cháng )防(fáng ),莫(mò )肯(kěn )遵(zūn )修(xiū )。加(jiā )以(yǐ )王(wáng )途(tú )未(wèi )夷(yí ),所(suǒ )在(zài )停(tíng )滞(zhì ),送(sòng )者(zhě )经(jīng )年(nián ),永(yǒng )失(shī )播(bō )植(zhí )。一(yī )夫(fū )不(bú )耕(gēng ),十(shí )夫(fū )无(wú )食(shí ),况(kuàng )转(zhuǎn )百(bǎi )数(shù ),所(suǒ )妨(fáng )不(bú )訾(zī )。愚(yú )谓(wèi )宜(yí )勒(lè )属(shǔ )县(xiàn ),若(ruò )令(lìng )、尉(wèi )先(xiān )去(qù )官(guān )者(zhě ),人(rén )船(chuán )吏(lì )侍(shì )皆(jiē )具(jù )条(tiáo )列(liè ),到(dào )当(dāng )依(yī )法(fǎ )减(jiǎn )省(shěng ),使(shǐ )公(gōng )私(sī )允(yǔn )当(dāng )。又(yòu )今(jīn )统(tǒng )务(wù )多(duō )端(duān ),动(dòng )加(jiā )重(zhòng )制(zhì ),每(měi )有(yǒu )特(tè )急(jí ),辄(zhé )立(lì )督(dū )邮(yóu )。计(jì )今(jīn )直(zhí )兼(jiān )三(sān )十(shí )余(yú )人(rén ),人(rén )船(chuán )吏(lì )侍(shì )皆(jiē )当(dāng )出(chū )官(guān ),益(yì )不(bú )堪(kān )命(mìng ),宜(yí )复(fù )减(jiǎn )损(sǔn ),严(yán )为(wéi )之(zhī )防(fáng )。”琛(chēn )善(shàn )之(zhī ),即(jí )皆(jiē )施(shī )行(háng )。太(tài )守(shǒu )纪(jì )瞻(zhān )到(dào ),预(yù )复(fù )为(wéi )主(zhǔ )簿(bù ),转(zhuǎn )功(gōng )曹(cáo )史(shǐ )。察(chá )孝(xiào )廉(lián ),不(bú )行(háng )。安(ān )东(dōng )从(cóng )事(shì )中(zhōng )郎(láng )诸(zhū )葛(gě )恢(huī )、参(cān )军(jūn )庾(yǔ )亮(liàng )等(děng )荐(jiàn )预(yù ),召(zhào )为(wéi )丞(chéng )相(xiàng )行(háng )参(cān )军(jūn )兼(jiān )记(jì )室(shì )。遭(zāo )母(mǔ )忧(yōu ),服(fú )竟(jìng ),除(chú )佐(zuǒ )著(zhe )作(zuò )郎(láng )。

太(tài )兴(xìng )二(èr )年(nián ),大(dà )旱(hàn ),诏(zhào )求(qiú )谠(dǎng )言(yán )直(zhí )谏(jiàn )之(zhī )士(shì ),预(yù )上(shàng )书(shū )谏(jiàn )曰(yuē ):

大(dà )晋(jìn )受(shòu )命(mìng ),于(yú )今(jīn )五(wǔ )十(shí )余(yú )载(zǎi )。自(zì )元(yuán )康(kāng )以(yǐ )来(lái ),王(wáng )德(dé )始(shǐ )阙(què ),戎(róng )翟(zhái )及(jí )于(yú )中(zhōng )国(guó ),宗(zōng )庙(miào )焚(fén )为(wéi )灰(huī )烬(jìn ),千(qiān )里(lǐ )无(wú )烟(yān )爨(cuàn )之(zhī )气(qì ),华(huá )夏(xià )无(wú )冠(guàn )带(dài )之(zhī )人(rén ),自(zì )天(tiān )地(dì )开(kāi )辟(pì ),书(shū )籍(jí )所(suǒ )载(zǎi ),大(dà )乱(luàn )之(zhī )极(jí ),未(wèi )有(yǒu )若(ruò )兹(zī )者(zhě )也(yě )。

陛(bì )下(xià )以(yǐ )圣(shèng )德(dé )先(xiān )觉(jiào ),超(chāo )然(rán )远(yuǎn )鉴(jiàn ),作(zuò )镇(zhèn )东(dōng )南(nán ),声(shēng )教(jiāo )遐(xiá )被(bèi ),上(shàng )天(tiān )眷(juàn )顾(gù ),人(rén )神(shén )赞(zàn )谋(móu ),虽(suī )云(yún )中(zhōng )兴(xìng ),其(qí )实(shí )受(shòu )命(mìng ),少(shǎo )康(kāng )、宣(xuān )王(wáng )诚(chéng )未(wèi )足(zú )喻(yù )。然(rán )《南(nán )风(fēng )》之(zhī )歌(gē )可(kě )著(zhe ),而(ér )陵(líng )迟(chí )之(zhī )俗(sú )未(wèi )改(gǎi )者(zhě ),何(hé )也(yě )?臣(chén )愚(yú )谓(wèi )为(wéi )国(guó )之(zhī )要(yào )在(zài )于(yú )得(dé )才(cái ),得(dé )才(cái )之(zhī )术(shù )在(zài )于(yú )抽(chōu )引(yǐn )。苟(gǒu )其(qí )可(kě )用(yòng ),仇(chóu )贱(jiàn )必(bì )举(jǔ )。高(gāo )宗(zōng )、文(wén )王(wáng )思(sī )佐(zuǒ )发(fā )梦(mèng ),拔(bá )岩(yán )徒(tú )以(yǐ )为(wéi )相(xiàng ),载(zǎi )钓(diào )老(lǎo )而(ér )师(shī )之(zhī )。下(xià )至(zhì )列(liè )国(guó ),亦(yì )有(yǒu )斯(sī )事(shì ),故(gù )燕(yàn )重(zhòng )郭(guō )隗(wěi )而(ér )三(sān )士(shì )竞(jìng )至(zhì ),魏(wèi )式(shì )干(gàn )木(mù )而(ér )秦(qín )兵(bīng )退(tuì )舍(shě )。今(jīn )天(tiān )下(xià )虽(suī )弊(bì ),人(rén )士(shì )虽(suī )寡(guǎ ),十(shí )室(shì )虽(suī )寡(guǎ ),十(shí )室(shì )之(zhī )邑(yì ),必(bì )有(yǒu )忠(zhōng )信(xìn ),世(shì )不(bú )乏(fá )骥(jì ),求(qiú )则(zé )可(kě )致(zhì )。而(ér )束(shù )帛(bó )未(wèi )贲(bēn )于(yú )丘(qiū )园(yuán ),蒲(pú )轮(lún )顿(dùn )毂(gū )而(ér )不(bú )驾(jià ),所(suǒ )以(yǐ )大(dà )化(huà )不(bú )洽(qià )而(ér )用(yòng )雍(yōng )熙(xī )有(yǒu )阙(què )者(zhě )也(yě )。

预(yù )以(yǐ )寇(kòu )贼(zéi )未(wèi )平(píng ),当(dāng )须(xū )良(liáng )将(jiāng ),又(yòu )上(shàng )疏(shū )曰(yuē ):

臣(chén )闻(wén )承(chéng )平(píng )之(zhī )世(shì ),其(qí )教(jiāo )先(xiān )文(wén ),拨(bō )乱(luàn )之(zhī )运(yùn ),非(fēi )武(wǔ )不(bú )克(kè );故(gù )牧(mù )野(yě )之(zhī )战(zhàn ),吕(lǚ )望(wàng )杖(zhàng )钺(yuè );淮(huái )夷(yí )作(zuò )难(nán ),召(zhào )伯(bó )专(zhuān )征(zhēng );玁(xiǎn )狁(yǔn )为(wéi )暴(bào ),卫(wèi )霍(huò )长(zhǎng )驱(qū )。故(gù )阴(yīn )阳(yáng )不(bú )和(hé ),擢(zhuó )士(shì )为(wéi )相(xiàng );三(sān )军(jūn )不(bú )胜(shèng ),拔(bá )卒(zú )为(wéi )将(jiāng )。汉(hàn )帝(dì )既(jì )定(dìng )天(tiān )下(xià ),犹(yóu )思(sī )猛(měng )士(shì )以(yǐ )守(shǒu )四(sì )方(fāng );孝(xiào )文(wén )志(zhì )存(cún )钜(jù )鹿(lù ),冯(féng )唐(táng )进(jìn )说(shuō ),魏(wèi )尚(shàng )复(fù )守(shǒu )。《诗(shī )》称(chēng )“赳(jiū )赳(jiū )武(wǔ )夫(fū ),公(gōng )侯(hóu )干(gàn )城(chéng )”,折(shé )冲(chōng )之(zhī )佐(zuǒ ),岂(qǐ )可(kě )忽(hū )哉(zāi )!况(kuàng )今(jīn )中(zhōng )州(zhōu )荒(huāng )弊(bì ),百(bǎi )无(wú )一(yī )存(cún ),牧(mù )守(shǒu )官(guān )长(zhǎng )非(fēi )戎(róng )貊(mò )之(zhī )族(zú )类(lèi ),即(jí )寇(kòu )窃(qiè )之(zhī )幸(xìng )脱(tuō )。陛(bì )下(xià )登(dēng )阼(zuò ),威(wēi )暢(chàng )四(sì )远(yuǎn ),故(gù )令(lìng )此(cǐ )等(děng )反(fǎn )善(shàn )向(xiàng )化(huà )。然(rán )狼(láng )子(zǐ )兽(shòu )心(xīn ),轻(qīng )薄(báo )易(yì )动(dòng ),羯(jié )虏(lǔ )未(wèi )殄(tiǎn ),益(yì )使(shǐ )难(nán )安(ān )。周(zhōu )抚(fǔ )、陈(chén )川(chuān )相(xiàng )系(xì )背(bèi )叛(pàn );徐(xú )龛(kān )骄(jiāo )黠(xiá ),无(wú )所(suǒ )拘(jū )忌(jì ),放(fàng )兵(bīng )侵(qīn )掠(luě ),罪(zuì )已(yǐ )彰(zhāng )灼(zhuó )。

昔(xī )葛(gě )伯(bó )违(wéi )道(dào ),汤(tāng )献(xiàn )之(zhī )牛(niú );吴(wú )濞(bì )失(shī )礼(lǐ ),锡(xī )以(yǐ )几(jǐ )杖(zhàng ),恶(è )成(chéng )罪(zuì )著(zhe ),方(fāng )复(fù )加(jiā )戮(lù )。龛(kān )之(zhī )小(xiǎo )丑(chǒu ),可(kě )不(bú )足(zú )灭(miè )。然(rán )豫(yù )备(bèi )不(bú )虞(yú ),古(gǔ )之(zhī )善(shàn )教(jiāo ),矧(shěn )乃(nǎi )有(yǒu )虞(yú ),可(kě )不(bú )为(wéi )防(fáng )!为(wéi )防(fáng )之(zhī )术(shù ),宜(yí )得(dé )良(liáng )将(jiāng )。将(jiāng )不(bú )素(sù )简(jiǎn ),难(nán )以(yǐ )应(yīng )敌(dí )。寿(shòu )春(chūn )无(wú )镇(zhèn ),祖(zǔ )逖(tì )孤(gū )立(lì ),前(qián )有(yǒu )劲(jìn )虏(lǔ ),后(hòu )无(wú )系(xì )援(yuán ),虽(suī )有(yǒu )智(zhì )力(lì ),非(fēi )可(kě )持(chí )久(jiǔ )。愿(yuàn )陛(bì )下(xià )谘(zī )之(zhī )群(qún )公(gōng ),博(bó )举(jǔ )于(yú )众(zhòng )。若(ruò )当(dāng )局(jú )之(zhī )才(cái ),必(bì )允(yǔn )其(qí )任(rèn ),则(zé )宜(yí )奖(jiǎng )厉(lì ),使(shǐ )不(bú )顾(gù )命(mìng )。旁(páng )料(liào )冗(rǒng )猥(wěi )。或(huò )有(yǒu )可(kě )者(zhě ),厚(hòu )加(jiā )宠(chǒng )待(dài ),足(zú )令(lìng )忘(wàng )身(shēn )。昔(xī )英(yīng )布(bù )见(jiàn )慢(màn ),恚(huì )欲(yù )自(zì )裁(cái ),出(chū )观(guān )供(gòng )置(zhì ),然(rán )后(hòu )致(zhì )力(lì )。礼(lǐ )遇(yù )之(zhī )恩(ēn ),可(kě )不(bú )隆(lóng )哉(zāi )!

诚(chéng )知(zhī )山(shān )河(hé )之(zhī )量(liàng )非(fēi )尘(chén )露(lù )可(kě )益(yì ),神(shén )鉴(jiàn )之(zhī )虑(lǜ )非(fēi )愚(yú )浅(qiǎn )所(suǒ )测(cè );然(rán )匹(pǐ )夫(fū )嫠(lí )妇(fù )犹(yóu )有(yǒu )忧(yōu )国(guó )之(zhī )言(yán ),况(kuàng )臣(chén )得(dé )厕(cè )朝(cháo )堂(táng )之(zhī )末(mò ),蒙(méng )冠(guàn )带(dài )之(zhī )荣(róng )者(zhě )乎(hū )!

转(zhuǎn )琅(láng )邪(xié )国(guó )常(cháng )侍(shì ),迁(qiān )秘(mì )书(shū )丞(chéng )、著(zhe )作(zuò )郎(láng )。

咸(xián )和(hé )初(chū ),夏(xià )旱(hàn ),诏(zhào )众(zhòng )官(guān )各(gè )陈(chén )致(zhì )雨(yǔ )之(zhī )意(yì )。预(yù )议(yì )曰(yuē ):

臣(chén )闻(wén )天(tiān )道(dào )贵(guì )信(xìn ),地(dì )道(dào )贵(guì )诚(chéng )。诚(chéng )信(xìn )者(zhě ),盖(gài )二(èr )仪(yí )所(suǒ )以(yǐ )生(shēng )植(zhí )万(wàn )物(wù ),人(rén )君(jūn )所(suǒ )以(yǐ )保(bǎo )乂(ài )黎(lí )蒸(zhēng )。是(shì )以(yǐ )杀(shā )伐(fá )拟(nǐ )于(yú )震(zhèn )电(diàn ),推(tuī )恩(ēn )象(xiàng )于(yú )云(yún )雨(yǔ )。刑(xíng )罚(fá )在(zài )于(yú )必(bì )信(xìn ),庆(qìng )赏(shǎng )贵(guì )于(yú )平(píng )均(jūn )。臣(chén )闻(wén )间(jiān )者(zhě )以(yǐ )来(lái ),刑(xíng )狱(yù )转(zhuǎn )繁(fán ),多(duō )力(lì )者(zhě )则(zé )广(guǎng )牵(qiān )连(lián )逮(dǎi ),以(yǐ )稽(jī )年(nián )月(yuè );无(wú )援(yuán )者(zhě )则(zé )严(yán )其(qí )槚(jiǎ )楚(chǔ ),期(qī )于(yú )入(rù )重(zhòng )。是(shì )以(yǐ )百(bǎi )姓(xìng )嗷(áo )然(rán ),感(gǎn )伤(shāng )和(hé )气(qì )。臣(chén )愚(yú )以(yǐ )为(wéi )轻(qīng )刑(xíng )耐(nài )罪(zuì ),宜(yí )速(sù )决(jué )遣(qiǎn ),殊(shū )死(sǐ )重(zhòng )囚(qiú ),重(zhòng )加(jiā )以(yǐ )请(qǐng )。宽(kuān )徭(yáo )息(xī )役(yì ),务(wù )遵(zūn )节(jiē )俭(jiǎn ),砥(dǐ )砺(lì )朝(cháo )臣(chén ),使(shǐ )各(gè )知(zhī )禁(jìn )。

盖(gài )老(lǎo )牛(niú )不(bú )牺(xī ),礼(lǐ )有(yǒu )常(cháng )制(zhì ),而(ér )自(zì )顷(qǐng )众(zhòng )官(guān )拜(bài )授(shòu )祖(zǔ )赠(zèng ),转(zhuǎn )相(xiàng )夸(kuā )尚(shàng ),屠(tú )杀(shā )牛(niú )犊(dú ),动(dòng )有(yǒu )十(shí )数(shù ),醉(zuì )酒(jiǔ )流(liú )湎(miǎn ),无(wú )复(fù )限(xiàn )度(dù ),伤(shāng )财(cái )败(bài )俗(sú ),所(suǒ )亏(kuī )不(bú )少(shǎo )。

昔(xī )殷(yīn )宗(zōng )修(xiū )德(dé )以(yǐ )消(xiāo )桑(sāng )谷(gǔ )之(zhī )异(yì ),宋(sòng )景(jǐng )善(shàn )言(yán )以(yǐ )退(tuì )荧(yíng )惑(huò )之(zhī )变(biàn ),楚(chǔ )国(guó )无(wú )灾(zāi ),庄(zhuāng )王(wáng )是(shì )惧(jù )。盛(shèng )德(dé )之(zhī )君(jūn ),未(wèi )尝(cháng )无(wú )眚(shěng ),应(yīng )以(yǐ )信(xìn )顺(shùn ),天(tiān )佑(yòu )乃(nǎi )隆(lóng )。臣(chén )学(xué )见(jiàn )浅(qiǎn )暗(àn ),言(yán )不(bú )足(zú )采(cǎi )。

从(cóng )平(píng )王(wáng )含(hán ),赐(cì )爵(jué )西(xī )乡(xiāng )侯(hóu )。苏(sū )峻(jùn )作(zuò )乱(luàn ),预(yù )先(xiān )假(jiǎ )归(guī )家(jiā ),太(tài )守(shǒu )王(wáng )舒(shū )请(qǐng )为(wéi )谘(zī )议(yì )参(cān )军(jūn )。峻(jùn )平(píng ),进(jìn )爵(jué )平(píng )康(kāng )县(xiàn )侯(hóu ),迁(qiān )散(sàn )骑(qí )侍(shì )郎(láng ),著(zhe )作(zuò )如(rú )故(gù )。除(chú )散(sàn )骑(qí )常(cháng )侍(shì ),仍(réng )领(lǐng )著(zhe )作(zuò )。以(yǐ )年(nián )老(lǎo )归(guī ),卒(zú )于(yú )家(jiā )。

预(yù )雅(yǎ )好(hǎo )经(jīng )史(shǐ ),憎(zēng )疾(jí )玄(xuán )虚(xū ),其(qí )论(lùn )阮(ruǎn )籍(jí )裸(luǒ )袒(tǎn ),比(bǐ )之(zhī )伊(yī )川(chuān )被(bèi )发(fā ),所(suǒ )以(yǐ )胡(hú )虏(lǔ )遍(biàn )于(yú )中(zhōng )国(guó ),以(yǐ )为(wéi )过(guò )衰(shuāi )周(zhōu )之(zhī )时(shí )。著(zhe )《晋(jìn )书(shū )》四(sì )十(shí )余(yú )卷(juàn )、《会(huì )稽(jī )典(diǎn )录(lù )》二(èr )十(shí )篇(piān )、《诸(zhū )虞(yú )传(chuán )》十(shí )二(èr )篇(piān ),皆(jiē )行(háng )于(yú )世(shì )。所(suǒ )著(zhe )诗(shī )赋(fù )碑(bēi )诔(lěi )论(lùn )难(nán )数(shù )十(shí )篇(piān )。

孙(sūn )盛(shèng ),字(zì )安(ān )国(guó ),太(tài )原(yuán )中(zhōng )都(dōu )人(rén )。祖(zǔ )楚(chǔ ),冯(féng )翊(yì )太(tài )守(shǒu )。父(fù )恂(xún ),颍(yǐng )川(chuān )太(tài )守(shǒu )。恂(xún )在(zài )郡(jùn )遇(yù )贼(zéi ),被(bèi )害(hài )。盛(shèng )年(nián )十(shí )岁(suì ),避(bì )难(nán )渡(dù )江(jiāng )。及(jí )长(zhǎng ),博(bó )学(xué ),善(shàn )言(yán )名(míng )理(lǐ )。于(yú )时(shí )殷(yīn )浩(hào )擅(shàn )名(míng )一(yī )时(shí ),与(yǔ )抗(kàng )论(lùn )者(zhě ),惟(wéi )盛(shèng )而(ér )已(yǐ )。盛(shèng )尝(cháng )诣(yì )浩(hào )谈(tán )论(lùn ),对(duì )食(shí ),奋(fèn )掷(zhì )麈(zhǔ )尾(wěi ),毛(máo )悉(xī )落(luò )饭(fàn )中(zhōng ),食(shí )冷(lěng )而(ér )复(fù )暖(nuǎn )者(zhě )数(shù )四(sì ),至(zhì )暮(mù )忘(wàng )餐(cān ),理(lǐ )竟(jìng )不(bú )定(dìng )。盛(shèng )又(yòu )著(zhe )医(yī )卜(bo )及(jí )《易(yì )象(xiàng )妙(miào )于(yú )见(jiàn )形(xíng )论(lùn )》,浩(hào )等(děng )竟(jìng )无(wú )以(yǐ )难(nán )之(zhī ),由(yóu )是(shì )遂(suí )知(zhī )名(míng )。

起(qǐ )家(jiā )佐(zuǒ )著(zhe )作(zuò )郎(láng ),以(yǐ )家(jiā )贫(pín )亲(qīn )老(lǎo ),求(qiú )为(wéi )小(xiǎo )邑(yì ),出(chū )补(bǔ )浏(liú )阳(yáng )令(lìng )。太(tài )守(shǒu )陶(táo )侃(kǎn )请(qǐng )为(wéi )参(cān )军(jūn )。庾(yǔ )亮(liàng )代(dài )侃(kǎn ),引(yǐn )为(wéi )征(zhēng )西(xī )主(zhǔ )簿(bù ),转(zhuǎn )参(cān )军(jūn )。时(shí )丞(chéng )相(xiàng )王(wáng )导(dǎo )执(zhí )政(zhèng ),亮(liàng )以(yǐ )元(yuán )舅(jiù )居(jū )外(wài ),南(nán )蛮(mán )校(xiào )尉(wèi )陶(táo )称(chēng )谗(chán )构(gòu )其(qí )间(jiān ),导(dǎo )、亮(liàng )颇(pō )怀(huái )疑(yí )贰(èr )。盛(shèng )密(mì )谏(jiàn )亮(liàng )曰(yuē ):“王(wáng )公(gōng )神(shén )情(qíng )朗(lǎng )达(dá ),常(cháng )有(yǒu )世(shì )外(wài )之(zhī )怀(huái ),岂(qǐ )肯(kěn )为(wéi )凡(fán )人(rén )事(shì )邪(xié )!此(cǐ )必(bì )佞(nìng )邪(xié )之(zhī )徒(tú )欲(yù )间(jiān )内(nèi )外(wài )耳(ěr )。”亮(liàng )纳(nà )之(zhī )。庾(yǔ )翼(yì )代(dài )亮(liàng ),以(yǐ )盛(shèng )为(wéi )安(ān )西(xī )谘(zī )议(yì )参(cān )军(jūn ),寻(xún )迁(qiān )廷(tíng )尉(wèi )正(zhèng )。会(huì )桓(huán )温(wēn )代(dài )翼(yì ),留(liú )盛(shèng )为(wéi )参(cān )军(jūn ),与(yǔ )俱(jù )伐(fá )蜀(shǔ ),军(jūn )次(cì )彭(péng )模(mó ),温(wēn )自(zì )以(yǐ )轻(qīng )兵(bīng )入(rù )蜀(shǔ ),盛(shèng )领(lǐng )赢(yíng )老(lǎo )辎(zī )重(zhòng )在(zài )后(hòu ),贼(zéi )数(shù )千(qiān )忽(hū )至(zhì ),众(zhòng )皆(jiē )遑(huáng )遽(jù )。盛(shèng )部(bù )分(fèn )诸(zhū )将(jiāng ),并(bìng )力(lì )距(jù )之(zhī ),应(yīng )时(shí )败(bài )走(zǒu )。蜀(shǔ )平(píng ),赐(cì )爵(jué )安(ān )怀(huái )县(xiàn )侯(hóu ),累(lèi )迁(qiān )温(wēn )从(cóng )事(shì )中(zhōng )郎(láng )。从(cóng )入(rù )关(guān )平(píng )洛(luò ),以(yǐ )功(gōng )进(jìn )封(fēng )吴(wú )昌(chāng )县(xiàn )侯(hóu ),出(chū )补(bǔ )长(zhǎng )沙(shā )太(tài )守(shǒu )。以(yǐ )家(jiā )贫(pín ),颇(pō )营(yíng )资(zī )货(huò ),部(bù )从(cóng )事(shì )至(zhì )郡(jùn )察(chá )知(zhī )之(zhī ),服(fú )其(qí )高(gāo )名(míng )而(ér )不(bú )劾(hé )之(zhī )。盛(shèng )与(yǔ )温(wēn )笺(jiān ),而(ér )辞(cí )旨(zhǐ )放(fàng )荡(dàng ),称(chēng )州(zhōu )遣(qiǎn )从(cóng )事(shì )观(guān )采(cǎi )风(fēng )声(shēng ),进(jìn )无(wú )威(wēi )凤(fèng )来(lái )仪(yí )之(zhī )美(měi ),退(tuì )无(wú )鹰(yīng )鹯(zhān )搏(bó )击(jī )之(zhī )用(yòng ),徘(pái )徊(huái )湘(xiāng )川(chuān ),将(jiāng )为(wéi )怪(guài )鸟(niǎo )。温(wēn )得(dé )盛(shèng )笺(jiān ),复(fù )遣(qiǎn )从(cóng )事(shì )重(zhòng )案(àn )之(zhī ),脏(zāng )私(sī )锒(láng )籍(jí ),槛(kǎn )车(chē )收(shōu )盛(shèng )到(dào )州(zhōu ),舍(shě )而(ér )不(bú )罪(zuì )。累(lèi )迁(qiān )秘(mì )书(shū )监(jiān ),加(jiā )给(gěi )事(shì )中(zhōng )。年(nián )七(qī )十(shí )二(èr )卒(zú )。

盛(shèng )笃(dǔ )学(xué )不(bú )倦(juàn ),自(zì )少(shǎo )至(zhì )老(lǎo ),手(shǒu )不(bú )释(shì )卷(juàn )。著(zhe )《魏(wèi )氏(shì )春(chūn )秋(qiū )》、《晋(jìn )阳(yáng )秋(qiū )》,并(bìng )造(zào )诗(shī )赋(fù )论(lùn )难(nán )复(fù )数(shù )十(shí )篇(piān )。《晋(jìn )阳(yáng )秋(qiū )》词(cí )直(zhí )而(ér )理(lǐ )正(zhèng ),咸(xián )称(chēng )良(liáng )史(shǐ )焉(yān )。既(jì )而(ér )桓(huán )温(wēn )见(jiàn )之(zhī ),怒(nù )谓(wèi )盛(shèng )子(zǐ )曰(yuē ):“枋(fāng )头(tóu )诚(chéng )为(wéi )失(shī )利(lì ),何(hé )至(zhì )乃(nǎi )如(rú )尊(zūn )君(jūn )所(suǒ )说(shuō )!若(ruò )此(cǐ )史(shǐ )遂(suí )行(háng ),自(zì )是(shì )关(guān )君(jūn )门(mén )户(hù )事(shì )。”其(qí )子(zǐ )遽(jù )拜(bài )谢(xiè ),谓(wèi )请(qǐng )删(shān )改(gǎi )之(zhī )。时(shí )盛(shèng )年(nián )老(lǎo )还(hái )家(jiā ),性(xìng )方(fāng )严(yán )有(yǒu )轨(guǐ )宪(xiàn ),虽(suī )子(zǐ )孙(sūn )白(bái ),而(ér )庭(tíng )训(xùn )愈(yù )峻(jùn )。至(zhì )此(cǐ ),诸(zhū )子(zǐ )乃(nǎi )共(gòng )号(hào )泣(qì )稽(jī )颡(sǎng ),请(qǐng )为(wéi )百(bǎi )口(kǒu )切(qiē )计(jì )。盛(shèng )大(dà )怒(nù )。诸(zhū )子(zǐ )遂(suí )尔(ěr )改(gǎi )之(zhī )。盛(shèng )写(xiě )两(liǎng )定(dìng )本(běn ),寄(jì )于(yú )慕(mù )容(róng )俊(jùn )。太(tài )元(yuán )中(zhōng ),孝(xiào )武(wǔ )帝(dì )博(bó )求(qiú )异(yì )闻(wén ),始(shǐ )于(yú )辽(liáo )东(dōng )得(dé )之(zhī ),以(yǐ )相(xiàng )考(kǎo )校(xiào ),多(duō )有(yǒu )不(bú )同(tóng ),书(shū )遂(suí )两(liǎng )存(cún )。子(zǐ )潜(qián )、放(fàng )。

潜(qián )字(zì )齐(qí )由(yóu ),为(wéi )豫(yù )章(zhāng )太(tài )守(shǒu )。殷(yīn )仲(zhòng )堪(kān )之(zhī )讨(tǎo )王(wáng )国(guó )宝(bǎo )也(yě ),潜(qián )时(shí )在(zài )郡(jùn ),仲(zhòng )堪(kān )逼(bī )以(yǐ )为(wéi )谘(zī )议(yì )参(cān )军(jūn ),固(gù )辞(cí )不(bú )就(jiù ),以(yǐ )忧(yōu )卒(zú )。

放(fàng )字(zì )齐(qí )庄(zhuāng ),幼(yòu )称(chēng )令(lìng )慧(huì )。年(nián )七(qī )八(bā )岁(suì ),在(zài )荆(jīng )州(zhōu ),与(yǔ )父(fù )俱(jù )从(cóng )庾(yǔ )亮(liàng )猎(liè ),亮(liàng )谓(wèi )曰(yuē ):“君(jūn )亦(yì )来(lái )邪(xié )?”应(yīng )声(shēng )答(dá )曰(yuē ):“无(wú )小(xiǎo )无(wú )大(dà ),从(cóng )公(gōng )于(yú )迈(mài )。”亮(liàng )又(yòu )问(wèn ):“欲(yù )齐(qí )何(hé )庄(zhuāng )邪(xié )?”放(fàng )曰(yuē ):“欲(yù )齐(qí )庄(zhuāng )周(zhōu )。”亮(liàng )曰(yuē ):“不(bú )慕(mù )仲(zhòng )尼(ní )邪(xié )?”答(dá )曰(yuē ):“仲(zhòng )尼(ní )生(shēng )而(ér )知(zhī )之(zhī ),非(fēi )希(xī )企(qǐ )所(suǒ )及(jí )。”亮(liàng )大(dà )奇(qí )之(zhī ),曰(yuē ):“王(wáng )辅(fǔ )嗣(sì )弗(fú )过(guò )也(yě )。”庾(yǔ )翼(yì )子(zǐ )爰(yuán )客(kè )尝(cháng )候(hòu )盛(shèng ),见(jiàn )放(fàng )而(ér )问(wèn )曰(yuē ):“安(ān )国(guó )何(hé )在(zài )?”放(fàng )答(dá )曰(yuē ):“庾(yǔ )稚(zhì )恭(gōng )家(jiā )。”爰(yuán )客(kè )大(dà )笑(xiào )曰(yuē ):“诸(zhū )孙(sūn )太(tài )盛(shèng ),有(yǒu )兒(ér )如(rú )此(cǐ )也(yě )!”放(fàng )又(yòu )曰(yuē ):“未(wèi )若(ruò )诸(zhū )庾(yǔ )翼(yì )翼(yì )。”既(jì )而(ér )语(yǔ )人(rén )曰(yuē ):“我(wǒ )故(gù )得(dé )重(zhòng )呼(hū )奴(nú )父(fù )也(yě )。”终(zhōng )于(yú )长(zhǎng )沙(shā )相(xiàng )。

干(gàn )宝(bǎo ),字(zì )令(lìng )升(shēng ),新(xīn )蔡(cài )人(rén )也(yě )。祖(zǔ )统(tǒng ),吴(wú )奋(fèn )武(wǔ )将(jiāng )军(jūn )、都(dōu )亭(tíng )侯(hóu )。父(fù )莹(yíng ),丹(dān )阳(yáng )丞(chéng )。宝(bǎo )少(shǎo )勤(qín )学(xué ),博(bó )览(lǎn )书(shū )记(jì ),以(yǐ )才(cái )器(qì )召(zhào )为(wéi )著(zhe )作(zuò )郎(láng )。平(píng )杜(dù )弢(tāo )有(yǒu )功(gōng ),赐(cì )爵(jué )关(guān )内(nèi )侯(hóu )。

中(zhōng )兴(xìng )草(cǎo )创(chuàng ),未(wèi )置(zhì )史(shǐ )官(guān ),中(zhōng )书(shū )监(jiān )王(wáng )导(dǎo )上(shàng )疏(shū )曰(yuē ):“夫(fū )帝(dì )王(wáng )之(zhī )迹(jì ),莫(mò )不(bú )必(bì )书(shū ),著(zhe )为(wéi )令(lìng )典(diǎn ),垂(chuí )之(zhī )无(wú )穷(qióng )。宣(xuān )皇(huáng )帝(dì )廓(kuò )定(dìng )四(sì )海(hǎi ),武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )受(shòu )禅(chán )于(yú )魏(wèi ),至(zhì )德(dé )大(dà )勋(xūn ),等(děng )踪(zōng )上(shàng )圣(shèng ),而(ér )纪(jì )传(chuán )不(bú )存(cún )于(yú )王(wáng )府(fǔ ),德(dé )音(yīn )未(wèi )被(bèi )乎(hū )管(guǎn )弦(xián )。陛(bì )下(xià )圣(shèng )明(míng ),当(dāng )中(zhōng )兴(xìng )之(zhī )盛(shèng ),宜(yí )建(jiàn )立(lì )国(guó )史(shǐ ),撰(zhuàn )集(jí )帝(dì )纪(jì ),上(shàng )敷(fū )祖(zǔ )宗(zōng )之(zhī )烈(liè ),下(xià )纪(jì )佐(zuǒ )命(mìng )之(zhī )勋(xūn ),务(wù )以(yǐ )实(shí )录(lù ),为(wéi )后(hòu )代(dài )之(zhī )准(zhǔn ),厌(yàn )率(lǜ )土(tǔ )之(zhī )望(wàng ),悦(yuè )人(rén )神(shén )之(zhī )心(xīn ),斯(sī )诚(chéng )雍(yōng )熙(xī )之(zhī )至(zhì )美(měi ),王(wáng )者(zhě )之(zhī )弘(hóng )基(jī )也(yě )。宜(yí )备(bèi )史(shǐ )官(guān ),敕(chì )佐(zuǒ )著(zhe )作(zuò )郎(láng )干(gàn )宝(bǎo )等(děng )渐(jiàn )就(jiù )撰(zhuàn )集(jí )。”元(yuán )帝(dì )纳(nà )焉(yān )。宝(bǎo )于(yú )是(shì )始(shǐ )领(lǐng )国(guó )史(shǐ )。以(yǐ )家(jiā )贫(pín ),求(qiú )补(bǔ )山(shān )阴(yīn )令(lìng ),迁(qiān )始(shǐ )安(ān )太(tài )守(shǒu )。王(wáng )导(dǎo )请(qǐng )为(wéi )司(sī )徒(tú )右(yòu )长(zhǎng )史(shǐ ),迁(qiān )散(sàn )骑(qí )常(cháng )侍(shì ),著(zhe )《晋(jìn )纪(jì )》,自(zì )宣(xuān )帝(dì )迄(qì )于(yú )愍(mǐn )帝(dì )五(wǔ )十(shí )三(sān )年(nián ),凡(fán )二(èr )十(shí )卷(juàn ),奏(zòu )之(zhī )。其(qí )书(shū )简(jiǎn )略(luè ),直(zhí )而(ér )能(néng )婉(wǎn ),咸(xián )称(chēng )良(liáng )史(shǐ )。

性(xìng )好(hǎo )阴(yīn )阳(yáng )术(shù )数(shù ),留(liú )思(sī )京(jīng )房(fáng )、夏(xià )侯(hóu )胜(shèng )等(děng )传(chuán )。宝(bǎo )父(fù )先(xiān )有(yǒu )所(suǒ )宠(chǒng )侍(shì )婢(bì ),母(mǔ )甚(shèn )妒(dù )忌(jì ),及(jí )父(fù )亡(wáng ),母(mǔ )乃(nǎi )生(shēng )推(tuī )婢(bì )于(yú )墓(mù )中(zhōng )。宝(bǎo )兄(xiōng )弟(dì )年(nián )小(xiǎo ),不(bú )之(zhī )审(shěn )也(yě )。后(hòu )十(shí )余(yú )年(nián ),母(mǔ )丧(sàng ),开(kāi )墓(mù ),而(ér )婢(bì )伏(fú )棺(guān )如(rú )生(shēng ),载(zǎi )还(hái ),经(jīng )日(rì )乃(nǎi )苏(sū )。言(yán )其(qí )父(fù )常(cháng )取(qǔ )饮(yǐn )食(shí )与(yǔ )之(zhī ),恩(ēn )情(qíng )如(rú )生(shēng ),在(zài )家(jiā )中(zhōng )吉(jí )凶(xiōng )辄(zhé )语(yǔ )之(zhī ),考(kǎo )校(xiào )悉(xī )验(yàn ),地(dì )中(zhōng )亦(yì )不(bú )觉(jiào )为(wéi )恶(è )。既(jì )而(ér )嫁(jià )之(zhī ),生(shēng )子(zǐ )。又(yòu )宝(bǎo )兄(xiōng )尝(cháng )病(bìng )气(qì )绝(jué ),积(jī )日(rì )不(bú )冷(lěng ),后(hòu )遂(suí )悟(wù ),云(yún )见(jiàn )天(tiān )地(dì )间(jiān )鬼(guǐ )神(shén )事(shì ),如(rú )梦(mèng )觉(jiào ),不(bú )自(zì )知(zhī )死(sǐ )。宝(bǎo )以(yǐ )此(cǐ )遂(suí )撰(zhuàn )集(jí )古(gǔ )今(jīn )神(shén )祇(qí )灵(líng )异(yì )人(rén )物(wù )变(biàn )化(huà )。名(míng )为(wéi )《搜(sōu )神(shén )记(jì )》,凡(fán )三(sān )十(shí )卷(juàn )。以(yǐ )示(shì )刘(liú )惔(dàn ),惔(dàn )曰(yuē ):“卿(qīng )可(kě )谓(wèi )鬼(guǐ )之(zhī )董(dǒng )狐(hú )。”宝(bǎo )既(jì )博(bó )采(cǎi )异(yì )同(tóng ),遂(suí )混(hún )虚(xū )实(shí ),因(yīn )作(zuò )序(xù )以(yǐ )陈(chén )其(qí )志(zhì )曰(yuē ):

虽(suī )考(kǎo )先(xiān )志(zhì )于(yú )载(zǎi )籍(jí ),收(shōu )遗(yí )逸(yì )于(yú )当(dāng )时(shí ),盖(gài )非(fēi )一(yī )耳(ěr )一(yī )目(mù )之(zhī )所(suǒ )亲(qīn )闻(wén )睹(dǔ )也(yě ),亦(yì )安(ān )敢(gǎn )谓(wèi )无(wú )失(shī )实(shí )者(zhě )哉(zāi )!卫(wèi )朔(shuò )失(shī )国(guó ),二(èr )传(chuán )互(hù )其(qí )所(suǒ )闻(wén );吕(lǚ )望(wàng )事(shì )周(zhōu ),子(zǐ )长(zhǎng )存(cún )其(qí )两(liǎng )说(shuō ),若(ruò )此(cǐ )比(bǐ )类(lèi ),往(wǎng )往(wǎng )有(yǒu )焉(yān )。从(cóng )此(cǐ )观(guān )之(zhī ),闻(wén )见(jiàn )之(zhī )难(nán )一(yī ),由(yóu )来(lái )尚(shàng )矣(yǐ )。夫(fū )书(shū )赴(fù )告(gào )之(zhī )定(dìng )辞(cí ),据(jù )国(guó )史(shǐ )之(zhī )方(fāng )策(cè ),犹(yóu )尚(shàng )若(ruò )兹(zī ),况(kuàng )仰(yǎng )述(shù )千(qiān )载(zǎi )之(zhī )前(qián ),记(jì )殊(shū )俗(sú )之(zhī )表(biǎo ),缀(zhuì )片(piàn )言(yán )于(yú )残(cán )阙(què ),访(fǎng )行(háng )事(shì )于(yú )故(gù )老(lǎo ),将(jiāng )使(shǐ )事(shì )不(bú )二(èr )迹(jì ),言(yán )无(wú )异(yì )途(tú ),然(rán )后(hòu )为(wéi )信(xìn )者(zhě ),固(gù )亦(yì )前(qián )史(shǐ )之(zhī )所(suǒ )病(bìng )。然(rán )而(ér )国(guó )家(jiā )不(bú )废(fèi )注(zhù )记(jì )之(zhī )官(guān ),学(xué )士(shì )不(bú )绝(jué )诵(sòng )览(lǎn )之(zhī )业(yè ),岂(qǐ )不(bú )以(yǐ )其(qí )所(suǒ )失(shī )者(zhě )小(xiǎo ),所(suǒ )存(cún )者(zhě )大(dà )乎(hū )!今(jīn )之(zhī )所(suǒ )集(jí ),设(shè )有(yǒu )承(chéng )于(yú )前(qián )载(zǎi )者(zhě ),则(zé )非(fēi )余(yú )之(zhī )罪(zuì )也(yě )。若(ruò )使(shǐ )采(cǎi )访(fǎng )近(jìn )世(shì )之(zhī )事(shì ),苟(gǒu )有(yǒu )虚(xū )错(cuò ),愿(yuàn )与(yǔ )先(xiān )贤(xián )前(qián )儒(rú )分(fèn )其(qí )讥(jī )谤(bàng )。及(jí )其(qí )著(zhe )述(shù ),亦(yì )足(zú )以(yǐ )明(míng )神(shén )道(dào )之(zhī )不(bú )诬(wū )也(yě )。

群(qún )言(yán )百(bǎi )家(jiā )不(bú )可(kě )胜(shèng )览(lǎn ),耳(ěr )目(mù )所(suǒ )受(shòu )不(bú )可(kě )胜(shèng )载(zǎi ),今(jīn )粗(cū )取(qǔ )足(zú )以(yǐ )演(yǎn )八(bā )略(luè )之(zhī )旨(zhǐ ),成(chéng )其(qí )微(wēi )说(shuō )而(ér )已(yǐ )。幸(xìng )将(jiāng )来(lái )好(hǎo )事(shì )之(zhī )士(shì )录(lù )其(qí )根(gēn )体(tǐ ),有(yǒu )以(yǐ )游(yóu )心(xīn )寓(yù )目(mù )而(ér )无(wú )尤(yóu )焉(yān )。

宝(bǎo )又(yòu )为(wéi )《春(chūn )秋(qiū )左(zuǒ )氏(shì )义(yì )外(wài )传(chuán )》,注(zhù )《周(zhōu )易(yì )》、《周(zhōu )官(guān )》凡(fán )数(shù )十(shí )篇(piān ),及(jí )杂(zá )文(wén )集(jí )皆(jiē )行(háng )于(yú )世(shì )。

邓(dèng )粲(càn ),长(zhǎng )沙(shā )人(rén )。少(shǎo )以(yǐ )高(gāo )洁(jié )著(zhe )名(míng ),与(yǔ )南(nán )阳(yáng )刘(liú )驎(lín )之(zhī )、南(nán )郡(jùn )刘(liú )尚(shàng )公(gōng )同(tóng )志(zhì )友(yǒu )善(shàn ),并(bìng )不(bú )应(yīng )州(zhōu )郡(jùn )辟(pì )命(mìng )。荆(jīng )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )桓(huán )冲(chōng )卑(bēi )辞(cí )厚(hòu )礼(lǐ )请(qǐng )粲(càn )为(wéi )别(bié )驾(jià ),粲(càn )嘉(jiā )其(qí )好(hǎo )贤(xián ),乃(nǎi )起(qǐ )应(yīng )召(zhào )。驎(lín )之(zhī )、尚(shàng )公(gōng )谓(wèi )之(zhī )曰(yuē ):“卿(qīng )道(dào )广(guǎng )学(xué )深(shēn ),众(zhòng )所(suǒ )推(tuī )怀(huái ),忽(hū )然(rán )改(gǎi )节(jiē ),诚(chéng )失(shī )所(suǒ )望(wàng )。”粲(càn )笑(xiào )答(dá )曰(yuē ):“足(zú )下(xià )可(kě )谓(wèi )有(yǒu )志(zhì )于(yú )隐(yǐn )而(ér )未(wèi )知(zhī )隐(yǐn )。夫(fū )隐(yǐn )之(zhī )为(wéi )道(dào ),朝(cháo )亦(yì )可(kě )隐(yǐn ),市(shì )亦(yì )可(kě )隐(yǐn )。隐(yǐn )初(chū )在(zài )我(wǒ ),不(bú )在(zài )于(yú )物(wù )。”尚(shàng )公(gōng )等(děng )无(wú )以(yǐ )难(nán )之(zhī ),然(rán )粲(càn )亦(yì )于(yú )此(cǐ )名(míng )誉(yù )减(jiǎn )半(bàn )矣(yǐ ),后(hòu )患(huàn )足(zú )疾(jí ),不(bú )能(néng )朝(cháo )拜(bài ),求(qiú )去(qù )职(zhí ),不(bú )听(tīng ),令(lìng )卧(wò )视(shì )事(shì )。后(hòu )以(yǐ )病(bìng )笃(dǔ ),乞(qǐ )骸(hái )骨(gǔ ),许(xǔ )之(zhī )。粲(càn )以(yǐ )父(fù )骞(qiān )有(yǒu )忠(zhōng )信(xìn )言(yán )而(ér )世(shì )无(wú )知(zhī )者(zhě ),著(zhe )《元(yuán )明(míng )纪(jì )》十(shí )篇(piān ),注(zhù )《老(lǎo )子(zǐ )》,并(bìng )行(háng )于(yú )世(shì )。

谢(xiè )沈(shěn ),字(zì )行(háng )思(sī ),会(huì )稽(jī )山(shān )阴(yīn )人(rén )也(yě )。曾(céng )祖(zǔ )斐(fěi ),吴(wú )豫(yù )章(zhāng )太(tài )守(shǒu )。父(fù )秀(xiù ),吴(wú )翼(yì )正(zhèng )都(dōu )尉(wèi )。沈(shěn )少(shǎo )孤(gū ),事(shì )母(mǔ )至(zhì )孝(xiào ),博(bó )学(xué )多(duō )识(shí ),明(míng )练(liàn )经(jīng )史(shǐ )。郡(jùn )命(mìng )为(wéi )主(zhǔ )簿(bù )、功(gōng )曹(cáo ),察(chá )孝(xiào )廉(lián ),太(tài )尉(wèi )郗(xī )鉴(jiàn )辟(pì ),并(bìng )不(bú )就(jiù )。会(huì )稽(jī )内(nèi )史(shǐ )何(hé )充(chōng )引(yǐn )为(wéi )参(cān )军(jūn ),以(yǐ )母(mǔ )老(lǎo )去(qù )职(zhí )。平(píng )西(xī )将(jiāng )军(jūn )庾(yǔ )亮(liàng )命(mìng )为(wéi )功(gōng )曹(cáo ),征(zhēng )北(běi )将(jiāng )军(jūn )蔡(cài )谟(mó )版(bǎn )为(wéi )参(cān )军(jūn ),皆(jiē )不(bú )就(jiù )。闲(xián )居(jū )养(yǎng )母(mǔ ),不(bú )交(jiāo )人(rén )事(shì ),耕(gēng )耘(yún )之(zhī )暇(xiá ),研(yán )精(jīng )坟(fén )籍(jí )。康(kāng )帝(dì )即(jí )位(wèi ),朝(cháo )议(yì )疑(yí )七(qī )庙(miào )迭(dié )毁(huǐ ),乃(nǎi )以(yǐ )太(tài )学(xué )博(bó )士(shì )征(zhēng ),以(yǐ )质(zhì )疑(yí )滞(zhì )。以(yǐ )母(mǔ )忧(yōu )去(qù )职(zhí )。服(fú )阕(què ),除(chú )尚(shàng )书(shū )度(dù )支(zhī )郎(láng )。何(hé )充(chōng )、庾(yǔ )冰(bīng )并(bìng )称(chēng )沉(chén )有(yǒu )史(shǐ )才(cái ),迁(qiān )著(zhe )作(zuò )郎(láng ),撰(zhuàn )《晋(jìn )书(shū )》三(sān )十(shí )余(yú )卷(juàn )。会(huì )卒(zú ),时(shí )年(nián )五(wǔ )十(shí )二(èr )。沉(chén )先(xiān )著(zhe )《后(hòu )汉(hàn )书(shū )》百(bǎi )卷(juàn )及(jí )《毛(máo )诗(shī )》、《汉(hàn )书(shū )外(wài )传(chuán )》,所(suǒ )著(zhe )述(shù )及(jí )诗(shī )赋(fù )文(wén )论(lùn )皆(jiē )行(háng )于(yú )世(shì )。其(qí )才(cái )学(xué )在(zài )虞(yú )预(yù )之(zhī )右(yòu )云(yún )。

习(xí )凿(záo )齿(chǐ ),字(zì )彦(yàn )威(wēi ),襄(xiāng )阳(yáng )人(rén )也(yě )。宗(zōng )族(zú )富(fù )盛(shèng ),世(shì )为(wéi )乡(xiāng )豪(háo )。凿(záo )齿(chǐ )少(shǎo )有(yǒu )志(zhì )气(qì ),博(bó )学(xué )洽(qià )闻(wén ),以(yǐ )文(wén )笔(bǐ )著(zhe )称(chēng )。荆(jīng )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )桓(huán )温(wēn )辟(pì )为(wéi )从(cóng )事(shì ),江(jiāng )夏(xià )相(xiàng )袁(yuán )乔(qiáo )深(shēn )器(qì )之(zhī ),数(shù )称(chēng )其(qí )才(cái )于(yú )温(wēn ),转(zhuǎn )西(xī )曹(cáo )主(zhǔ )簿(bù ),亲(qīn )遇(yù )隆(lóng )密(mì )。

时(shí )温(wēn )有(yǒu )大(dà )志(zhì ),追(zhuī )蜀(shǔ )人(rén )知(zhī )天(tiān )文(wén )者(zhě )至(zhì ),夜(yè )执(zhí )手(shǒu )问(wèn )国(guó )家(jiā )祚(zuò )运(yùn )修(xiū )短(duǎn )。答(dá )曰(yuē ):“世(shì )祀(sì )方(fāng )永(yǒng )。”疑(yí )其(qí )难(nán )言(yán ),乃(nǎi )饰(shì )辞(cí )云(yún ):“如(rú )君(jūn )言(yán ),岂(qǐ )独(dú )吾(wú )福(fú ),乃(nǎi )苍(cāng )生(shēng )之(zhī )幸(xìng )。然(rán )今(jīn )日(rì )之(zhī )语(yǔ )自(zì )可(kě )令(lìng )尽(jìn ),必(bì )有(yǒu )小(xiǎo )小(xiǎo )厄(è )运(yùn ),亦(yì )宜(yí )说(shuō )之(zhī )。”星(xīng )人(rén )曰(yuē ):“太(tài )微(wēi )、紫(zǐ )微(wēi )、文(wén )昌(chāng )三(sān )宫(gōng )气(qì )候(hòu )如(rú )此(cǐ ),决(jué )无(wú )忧(yōu )虞(yú )。至(zhì )五(wǔ )十(shí )年(nián )外(wài )不(bú )论(lùn )耳(ěr )。”温(wēn )不(bú )悦(yuè ),乃(nǎi )止(zhǐ )。异(yì )日(rì ),送(sòng )绢(juàn )一(yī )匹(pǐ )、钱(qián )五(wǔ )千(qiān )文(wén )以(yǐ )与(yǔ )之(zhī )。星(xīng )人(rén )乃(nǎi )驰(chí )诣(yì )凿(záo )齿(chǐ )曰(yuē ):“家(jiā )在(zài )益(yì )州(zhōu ),被(bèi )命(mìng )远(yuǎn )下(xià ),今(jīn )受(shòu )旨(zhǐ )自(zì )裁(cái ),无(wú )由(yóu )致(zhì )其(qí )骸(hái )骨(gǔ )。缘(yuán )君(jūn )仁(rén )厚(hòu ),乞(qǐ )为(wéi )标(biāo )碣(jié )棺(guān )木(mù )耳(ěr )。”凿(záo )齿(chǐ )问(wèn )其(qí )故(gù ),星(xīng )人(rén )曰(yuē ):“赐(cì )绢(juàn )一(yī )匹(pǐ ),令(lìng )仆(pú )自(zì )裁(cái ),惠(huì )钱(qián )五(wǔ )千(qiān ),以(yǐ )买(mǎi )棺(guān )耳(ěr )。”凿(záo )齿(chǐ )曰(yuē ):“君(jūn )几(jǐ )误(wù )死(sǐ )!君(jūn )尝(cháng )闻(wén )前(qián )知(zhī )星(xīng )宿(xiǔ )有(yǒu )不(bú )覆(fù )之(zhī )义(yì )乎(hū )?此(cǐ )以(yǐ )绢(juàn )戏(xì )君(jūn ),以(yǐ )钱(qián )供(gòng )道(dào )中(zhōng )资(zī ),是(shì )听(tīng )君(jūn )去(qù )耳(ěr )。”星(xīng )人(rén )大(dà )喜(xǐ ),明(míng )便(biàn )诣(yì )温(wēn )别(bié )。温(wēn )问(wèn )去(qù )意(yì ),以(yǐ )凿(záo )齿(chǐ )言(yán )答(dá )。温(wēn )笑(xiào )曰(yuē ):“凿(záo )齿(chǐ )忧(yōu )君(jūn )误(wù )死(sǐ ),君(jūn )定(dìng )是(shì )误(wù )活(huó )。然(rán )徒(tú )三(sān )十(shí )年(nián )看(kàn )儒(rú )书(shū ),不(bú )如(rú )一(yī )诣(yì )习(xí )主(zhǔ )簿(bù )。”

累(lèi )迁(qiān )别(bié )驾(jià )。温(wēn )出(chū )征(zhēng )伐(fá ),凿(záo )齿(chǐ )或(huò )从(cóng )或(huò )守(shǒu ),所(suǒ )在(zài )任(rèn )职(zhí ),每(měi )处(chù )机(jī )要(yào ),莅(lì )事(shì )有(yǒu )绩(jì ),善(shàn )尺(chǐ )牍(dú )论(lùn )议(yì ),温(wēn )甚(shèn )器(qì )遇(yù )之(zhī )。时(shí )清(qīng )谈(tán )文(wén )章(zhāng )之(zhī )士(shì )韩(hán )伯(bó )、伏(fú )滔(tāo )等(děng )并(bìng )相(xiàng )友(yǒu )善(shàn ),后(hòu )使(shǐ )至(zhì )京(jīng )师(shī )。简(jiǎn )文(wén )亦(yì )雅(yǎ )重(zhòng )焉(yān )。既(jì )还(hái ),温(wēn )问(wèn ):“相(xiàng )王(wáng )何(hé )似(sì )?”答(dá )曰(yuē ):“生(shēng )平(píng )所(suǒ )未(wèi )见(jiàn )。”以(yǐ )此(cǐ )大(dà )忤(wǔ )温(wēn )旨(zhǐ ),左(zuǒ )迁(qiān )户(hù )曹(cáo )参(cān )军(jūn )。时(shí )有(yǒu )桑(sāng )门(mén )释(shì )道(dào )安(ān ),俊(jùn )辩(biàn )有(yǒu )高(gāo )才(cái ),自(zì )北(běi )至(zhì )荆(jīng )州(zhōu ),与(yǔ )凿(záo )齿(chǐ )初(chū )相(xiàng )见(jiàn )。道(dào )安(ān )曰(yuē ):“弥(mí )天(tiān )释(shì )道(dào )安(ān )。”凿(záo )齿(chǐ )曰(yuē ):“四(sì )海(hǎi )习(xí )凿(záo )齿(chǐ )。”时(shí )人(rén )以(yǐ )为(wéi )佳(jiā )对(duì )。

初(chū ),凿(záo )齿(chǐ )与(yǔ )其(qí )二(èr )舅(jiù )罗(luó )崇(chóng )、罗(luó )友(yǒu )俱(jù )为(wéi )州(zhōu )从(cóng )事(shì )。及(jí )迁(qiān )别(bié )驾(jià ),以(yǐ )坐(zuò )越(yuè )舅(jiù )右(yòu ),屡(lǚ )经(jīng )陈(chén )请(qǐng )。温(wēn )后(hòu )激(jī )怒(nù )既(jì )盛(shèng ),乃(nǎi )超(chāo )拔(bá )其(qí )二(èr )舅(jiù ),相(xiàng )继(jì )为(wéi )襄(xiāng )阳(yáng )都(dōu )督(dū ),出(chū )凿(záo )齿(chǐ )为(wéi )荥(yíng )阳(yáng )太(tài )守(shǒu )。温(wēn )弟(dì )秘(mì )亦(yì )有(yǒu )才(cái )气(qì ),素(sù )与(yǔ )凿(záo )齿(chǐ )相(xiàng )亲(qīn )善(shàn )。凿(záo )齿(chǐ )既(jì )罢(bà )郡(jùn )归(guī ),与(yǔ )秘(mì )书(shū )曰(yuē ):

吾(wú )以(yǐ )去(qù )五(wǔ )三(sān )日(rì )来(lái )达(dá )襄(xiāng )阳(yáng ),触(chù )目(mù )悲(bēi )感(gǎn ),略(luè )无(wú )欢(huān )情(qíng ),痛(tòng )恻(cè )之(zhī )事(shì ),故(gù )非(fēi )书(shū )言(yán )之(zhī )所(suǒ )能(néng )具(jù )也(yě )。每(měi )定(dìng )省(shěng )家(jiā )舅(jiù ),从(cóng )北(běi )门(mén )入(rù ),西(xī )望(wàng )隆(lóng )中(zhōng ),想(xiǎng )卧(wò )龙(lóng )之(zhī )吟(yín );东(dōng )眺(tiào )白(bái )沙(shā ),思(sī )凤(fèng )雏(chú )之(zhī )声(shēng );北(běi )临(lín )樊(fán )墟(xū ),存(cún )邓(dèng )老(lǎo )之(zhī )高(gāo );南(nán )眷(juàn )城(chéng )邑(yì ),怀(huái )羊(yáng )公(gōng )之(zhī )风(fēng );纵(zòng )目(mù )檀(tán )溪(xī ),念(niàn )崔(cuī )徐(xú )之(zhī )友(yǒu );肆(sì )睇(dì )鱼(yú )梁(liáng ),追(zhuī )二(èr )德(dé )之(zhī )远(yuǎn ),未(wèi )尝(cháng )不(bú )徘(pái )徊(huái )移(yí )日(rì ),惆(chóu )怅(chàng )极(jí )多(duō ),抚(fǔ )乘(chéng )踌(chóu )躇(chú ),慨(kǎi )尔(ěr )而(ér )泣(qì )。曰(yuē )若(ruò )乃(nǎi )魏(wèi )武(wǔ )之(zhī )所(suǒ )置(zhì )酒(jiǔ ),孙(sūn )坚(jiān )之(zhī )所(suǒ )陨(yǔn )毙(bì ),裴(péi )杜(dù )之(zhī )故(gù )居(jū ),繁(fán )王(wáng )之(zhī )旧(jiù )宅(zhái ),遗(yí )事(shì )犹(yóu )存(cún ),星(xīng )列(liè )满(mǎn )目(mù )。琐(suǒ )琐(suǒ )常(cháng )流(liú ),碌(lù )碌(lù )凡(fán )士(shì ),焉(yān )足(zú )以(yǐ )感(gǎn )其(qí )方(fāng )寸(cùn )哉(zāi )!

夫(fū )芬(fēn )芳(fāng )起(qǐ )于(yú )椒(jiāo )兰(lán ),清(qīng )响(xiǎng )生(shēng )乎(hū )琳(lín )琅(láng )。命(mìng )世(shì )而(ér )作(zuò )佐(zuǒ )者(zhě ),必(bì )垂(chuí )可(kě )大(dà )之(zhī )余(yú )风(fēng );高(gāo )尚(shàng )而(ér )迈(mài )德(dé )者(zhě ),必(bì )有(yǒu )明(míng )胜(shèng )之(zhī )遗(yí )事(shì )。若(ruò )向(xiàng )八(bā )君(jūn )子(zǐ )者(zhě ),千(qiān )载(zǎi )犹(yóu )使(shǐ )义(yì )想(xiǎng )其(qí )为(wéi )人(rén ),况(kuàng )相(xiàng )去(qù )不(bú )远(yuǎn )乎(hū )!彼(bǐ )一(yī )时(shí )也(yě ),此(cǐ )一(yī )时(shí )也(yě ),焉(yān )知(zhī )今(jīn )日(rì )之(zhī )才(cái )不(bú )如(rú )畴(chóu )辰(chén ),百(bǎi )年(nián )之(zhī )后(hòu ),吾(wú )与(yǔ )足(zú )下(xià )不(bú )并(bìng )为(wéi )景(jǐng )升(shēng )乎(hū )!

其(qí )风(fēng )期(qī )俊(jùn )迈(mài )如(rú )此(cǐ )。

是(shì )时(shí )温(wēn )觊(jì )觎(yú )非(fēi )望(wàng ),凿(záo )齿(chǐ )在(zài )郡(jùn ),著(zhe )《汉(hàn )晋(jìn )春(chūn )秋(qiū )》以(yǐ )裁(cái )正(zhèng )之(zhī )。起(qǐ )汉(hàn )光(guāng )武(wǔ ),终(zhōng )于(yú )晋(jìn )愍(mǐn )帝(dì )。于(yú )三(sān )国(guó )之(zhī )时(shí ),蜀(shǔ )以(yǐ )宗(zōng )室(shì )为(wéi )正(zhèng ),魏(wèi )武(wǔ )虽(suī )受(shòu )汉(hàn )禅(chán )晋(jìn ),尚(shàng )为(wéi )篡(cuàn )逆(nì ),至(zhì )文(wén )帝(dì )平(píng )蜀(shǔ ),乃(nǎi )为(wéi )汉(hàn )亡(wáng )而(ér )晋(jìn )始(shǐ )兴(xìng )焉(yān )。引(yǐn )世(shì )祖(zǔ )讳(huì )炎(yán )兴(xìng )而(ér )为(wéi )禅(chán )受(shòu ),明(míng )天(tiān )心(xīn )不(bú )可(kě )以(yǐ )势(shì )力(lì )强(qiáng )也(yě )。凡(fán )五(wǔ )十(shí )四(sì )卷(juàn )。后(hòu )以(yǐ )脚(jiǎo )疾(jí ),遂(suí )废(fèi )于(yú )里(lǐ )巷(xiàng )。

及(jí )襄(xiāng )阳(yáng )陷(xiàn )于(yú )苻(fú )坚(jiān ),坚(jiān )素(sù )闻(wén )其(qí )名(míng ),与(yǔ )道(dào )安(ān )俱(jù )舆(yú )而(ér )致(zhì )焉(yān )。既(jì )见(jiàn ),与(yǔ )语(yǔ ),大(dà )悦(yuè )之(zhī ),赐(cì )遗(yí )甚(shèn )厚(hòu )。又(yòu )以(yǐ )其(qí )蹇(jiǎn )疾(jí ),与(yǔ )诸(zhū )镇(zhèn )书(shū ):“昔(xī )晋(jìn )氏(shì )平(píng )吴(wú ),利(lì )在(zài )二(èr )陆(lù );今(jīn )破(pò )汉(hàn )南(nán ),获(huò )士(shì )裁(cái )一(yī )人(rén )有(yǒu )半(bàn )耳(ěr )。”俄(é )以(yǐ )疾(jí )归(guī )襄(xiāng )阳(yáng )。寻(xún )而(ér )襄(xiāng )邓(dèng )反(fǎn )正(zhèng ),朝(cháo )廷(tíng )欲(yù )征(zhēng )凿(záo )齿(chǐ ),使(shǐ )典(diǎn )国(guó )史(shǐ ),会(huì )卒(zú ),不(bú )果(guǒ )。临(lín )终(zhōng )上(shàng )疏(shū )曰(yuē ):

臣(chén )每(měi )谓(wèi )皇(huáng )晋(jìn )宜(yí )越(yuè )魏(wèi )继(jì )汉(hàn ),不(bú )应(yīng )以(yǐ )魏(wèi )后(hòu )为(wéi )三(sān )恪(kè )。而(ér )身(shēn )微(wēi )官(guān )卑(bēi ),无(wú )由(yóu )上(shàng )达(dá ),怀(huái )抱(bào )愚(yú )情(qíng ),三(sān )十(shí )余(yú )年(nián )。今(jīn )沈(shěn )沦(lún )重(zhòng )疾(jí ),性(xìng )命(mìng )难(nán )保(bǎo ),遂(suí )尝(cháng )怀(huái )此(cǐ ),当(dāng )与(yǔ )之(zhī )朽(xiǔ )烂(làn ),区(qū )区(qū )之(zhī )情(qíng ),切(qiē )所(suǒ )悼(dào )惜(xī ),谨(jǐn )力(lì )疾(jí )著(zhe )论(lùn )一(yī )篇(piān ),写(xiě )上(shàng )如(rú )左(zuǒ )。愿(yuàn )陛(bì )下(xià )考(kǎo )寻(xún )古(gǔ )义(yì ),求(qiú )经(jīng )常(cháng )之(zhī )表(biǎo ),超(chāo )然(rán )远(yuǎn )览(lǎn ),不(bú )以(yǐ )臣(chén )微(wēi )贱(jiàn )废(fèi )其(qí )所(suǒ )言(yán )。论(lùn )曰(yuē ):

或(huò )问(wèn ):“魏(wèi )武(wǔ )帝(dì )功(gōng )盖(gài )中(zhōng )夏(xià ),文(wén )帝(dì )受(shòu )禅(chán )于(yú )汉(hàn ),而(ér )吾(wú )子(zǐ )谓(wèi )汉(hàn )终(zhōng )有(yǒu )晋(jìn ),岂(qǐ )实(shí )理(lǐ )乎(hū )?且(qiě )魏(wèi )之(zhī )见(jiàn )废(fèi ),晋(jìn )道(dào )亦(yì )病(bìng ),晋(jìn )之(zhī )臣(chén )子(zǐ )宁(níng )可(kě )以(yǐ )同(tóng )此(cǐ )言(yán )哉(zāi )!”

答(dá )曰(yuē ):“此(cǐ )乃(nǎi )所(suǒ )以(yǐ )尊(zūn )晋(jìn )也(yě ),但(dàn )绝(jué )节(jiē )赴(fù )曲(qǔ ),非(fēi )常(cháng )耳(ěr )所(suǒ )悲(bēi ),见(jiàn )殊(shū )心(xīn )异(yì ),虽(suī )奇(qí )莫(mò )察(chá ),请(qǐng )为(wéi )子(zǐ )言(yán )焉(yān )。

“昔(xī )汉(hàn )氏(shì )失(shī )御(yù ),九(jiǔ )州(zhōu )残(cán )隔(gé ),三(sān )国(guó )乘(chéng )间(jiān ),鼎(dǐng )歭(zhì )数(shù )世(shì ),干(gàn )戈(gē )日(rì )寻(xún ),流(liú )血(xuè )百(bǎi )载(zǎi ),虽(suī )各(gè )有(yǒu )偏(piān )平(píng ),而(ér )其(qí )实(shí )乱(luàn )也(yě ),宣(xuān )皇(huáng )帝(dì )势(shì )逼(bī )当(dāng )年(nián ),力(lì )制(zhì )魏(wèi )氏(shì ),蠖(huò )屈(qū )从(cóng )时(shí ),遂(suí )羁(jī )戎(róng )役(yì ),晦(huì )明(míng )掩(yǎn )耀(yào ),龙(lóng )潜(qián )下(xià )位(wèi ),俯(fǔ )首(shǒu )重(zhòng )足(zú ),鞠(jū )躬(gōng )屏(píng )息(xī ),道(dào )有(yǒu )不(bú )容(róng )之(zhī )难(nán ),躬(gōng )蹈(dǎo )履(lǚ )霜(shuāng )之(zhī )险(xiǎn ),可(kě )谓(wèi )危(wēi )矣(yǐ )!魏(wèi )武(wǔ )既(jì )亡(wáng ),大(dà )难(nán )获(huò )免(miǎn ),始(shǐ )南(nán )擒(qín )孟(mèng )达(dá ),东(dōng )荡(dàng )海(hǎi )隅(yú ),西(xī )抑(yì )劲(jìn )蜀(shǔ ),旋(xuán )抚(fǔ )诸(zhū )夏(xià ),摧(cuī )吴(wú )人(rén )入(rù )侵(qīn )之(zhī )锋(fēng ),扫(sǎo )曹(cáo )爽(shuǎng )见(jiàn )忌(jì )之(zhī )党(dǎng ),植(zhí )灵(líng )根(gēn )以(yǐ )跨(kuà )中(zhōng )岳(yuè ),树(shù )群(qún )才(cái )以(yǐ )翼(yì )子(zǐ )弟(dì ),命(mìng )世(shì )之(zhī )志(zhì )既(jì )恢(huī ),非(fēi )常(cháng )之(zhī )业(yè )亦(yì )固(gù )。景(jǐng )文(wén )继(jì )之(zhī ),灵(líng )武(wǔ )冠(guàn )世(shì ),克(kè )伐(fá )贰(èr )违(wéi ),以(yǐ )定(dìng )厥(jué )庸(yōng ),席(xí )卷(juàn )梁(liáng )益(yì ),奄(yǎn )征(zhēng )西(xī )极(jí ),功(gōng )格(gé )皇(huáng )天(tiān ),勋(xūn )侔(móu )古(gǔ )烈(liè ),丰(fēng )规(guī )显(xiǎn )祚(zuò ),故(gù )以(yǐ )灼(zhuó )如(rú )也(yě )。至(zhì )于(yú )武(wǔ )皇(huáng ),遂(suí )并(bìng )强(qiáng )吴(wú ),混(hún )一(yī )宇(yǔ )宙(zhòu ),乂(ài )清(qīng )四(sì )海(hǎi ),同(tóng )轨(guǐ )二(èr )汉(hàn )。除(chú )三(sān )国(guó )之(zhī )大(dà )害(hài ),静(jìng )汉(hàn )末(mò )之(zhī )交(jiāo )争(zhēng ),开(kāi )九(jiǔ )域(yù )之(zhī )蒙(méng )晦(huì ),定(dìng )千(qiān )载(zǎi )之(zhī )盛(shèng )功(gōng )者(zhě ),皆(jiē )司(sī )马(mǎ )氏(shì )也(yě )。而(ér )推(tuī )魏(wèi )继(jì )汉(hàn ),以(yǐ )晋(jìn )承(chéng )魏(wèi ),比(bǐ )义(yì )唐(táng )虞(yú ),自(zì )托(tuō )纯(chún )臣(chén ),岂(qǐ )不(bú )惜(xī )哉(zāi )!

“今(jīn )若(ruò )以(yǐ )魏(wèi )有(yǒu )代(dài )王(wáng )之(zhī )德(dé ),则(zé )其(qí )道(dào )不(bú )足(zú );有(yǒu )静(jìng )乱(luàn )之(zhī )功(gōng ),则(zé )孙(sūn )刘(liú )鼎(dǐng )立(lì )。道(dào )不(bú )足(zú )则(zé )不(bú )可(kě )谓(wèi )制(zhì )当(dāng )年(nián ),当(dāng )年(nián )不(bú )制(zhì )于(yú )魏(wèi ),则(zé )魏(wèi )未(wèi )曾(céng )为(wéi )天(tiān )下(xià )之(zhī )主(zhǔ );王(wáng )道(dào )不(bú )足(zú )于(yú )曹(cáo ),则(zé )曹(cáo )未(wèi )始(shǐ )为(wéi )一(yī )日(rì )之(zhī )王(wáng )矣(yǐ )。昔(xī )共(gòng )工(gōng )伯(bó )有(yǒu )九(jiǔ )州(zhōu ),秦(qín )政(zhèng )奄(yǎn )平(píng )区(qū )夏(xià ),鞭(biān )挞(tà )华(huá )戎(róng ),专(zhuān )总(zǒng )六(liù )合(hé ),犹(yóu )不(bú )见(jiàn )序(xù )于(yú )帝(dì )王(wáng ),沦(lún )没(méi )于(yú )战(zhàn )国(guó ),何(hé )况(kuàng )暂(zàn )制(zhì )数(shù )州(zhōu )之(zhī )人(rén ),威(wēi )行(háng )境(jìng )内(nèi )而(ér )已(yǐ ),便(biàn )可(kě )推(tuī )为(wéi )一(yī )代(dài )者(zhě )乎(hū )!

“若(ruò )以(yǐ )晋(jìn )尝(cháng )事(shì )魏(wèi ),惧(jù )伤(shāng )皇(huáng )德(dé ),拘(jū )惜(xī )禅(chán )名(míng ),谓(wèi )不(bú )可(kě )割(gē ),则(zé )惑(huò )之(zhī )甚(shèn )者(zhě )也(yě )。何(hé )者(zhě )?隗(wěi )嚣(xiāo )据(jù )陇(lǒng ),公(gōng )孙(sūn )帝(dì )蜀(shǔ ),蜀(shǔ )陇(lǒng )之(zhī )人(rén )虽(suī )服(fú )其(qí )役(yì ),取(qǔ )之(zhī )大(dà )义(yì ),于(yú )彼(bǐ )何(hé )有(yǒu )!且(qiě )吴(wú )楚(chǔ )僭(jiàn )号(hào ),周(zhōu )室(shì )未(wèi )亡(wáng ),子(zǐ )文(wén )、延(yán )陵(líng )不(bú )见(jiàn )贬(biǎn )绝(jué )。宜(yí )皇(huáng )帝(dì )官(guān )魏(wèi ),逼(bī )于(yú )性(xìng )命(mìng ),举(jǔ )非(fēi )择(zé )木(mù ),何(hé )亏(kuī )德(dé )美(měi ),禅(chán )代(dài )之(zhī )义(yì ),不(bú )同(tóng )尧(yáo )舜(shùn ),校(xiào )实(shí )定(dìng )名(míng ),必(bì )彰(zhāng )于(yú )后(hòu ),人(rén )各(gè )有(yǒu )心(xīn ),事(shì )胡(hú )可(kě )掩(yǎn )!定(dìng )空(kōng )虚(xū )之(zhī )魏(wèi )以(yǐ )屈(qū )于(yú )己(jǐ ),孰(shú )若(ruò )杖(zhàng )义(yì )而(ér )以(yǐ )贬(biǎn )魏(wèi )哉(zāi )!夫(fū )命(mìng )世(shì )之(zhī )人(rén )正(zhèng )情(qíng )遇(yù )物(wù ),假(jiǎ )之(zhī )际(jì )会(huì ),必(bì )兼(jiān )义(yì )勇(yǒng )。宣(xuān )皇(huáng )祖(zǔ )考(kǎo )立(lì )功(gōng )于(yú )汉(hàn ),世(shì )笃(dǔ )尔(ěr )劳(láo ),思(sī )报(bào )亦(yì )深(shēn )。魏(wèi )武(wǔ )超(chāo )越(yuè ),志(zhì )在(zài )倾(qīng )主(zhǔ ),德(dé )不(bú )素(sù )积(jī ),义(yì )险(xiǎn )冰(bīng )薄(báo ),宣(xuān )帝(dì )与(yǔ )之(zhī ),情(qíng )将(jiāng )何(hé )重(zhòng )!虽(suī )形(xíng )屈(qū )当(dāng )年(nián ),意(yì )申(shēn )百(bǎi )世(shì ),降(jiàng )心(xīn )全(quán )己(jǐ ),愤(fèn )慨(kǎi )于(yú )下(xià ),非(fēi )道(dào )服(fú )北(běi )面(miàn ),有(yǒu )纯(chún )臣(chén )之(zhī )节(jiē ),毕(bì )命(mìng )曹(cáo )氏(shì ),忘(wàng )济(jì )世(shì )之(zhī )功(gōng )者(zhě )也(yě )。

“夫(fū )成(chéng )业(yè )者(zhě )系(xì )于(yú )所(suǒ )为(wéi ),不(bú )系(xì )所(suǒ )藉(jiè );立(lì )功(gōng )者(zhě )言(yán )其(qí )所(suǒ )济(jì ),不(bú )言(yán )所(suǒ )起(qǐ )。是(shì )故(gù )汉(hàn )高(gāo )禀(bǐng )命(mìng )于(yú )怀(huái )王(wáng ),刘(liú )氏(shì )乘(chéng )毙(bì )于(yú )亡(wáng )秦(qín ),超(chāo )二(èr )伪(wěi )以(yǐ )远(yuǎn )嗣(sì ),不(bú )论(lùn )近(jìn )而(ér )计(jì )功(gōng ),考(kǎo )五(wǔ )德(dé )于(yú )帝(dì )典(diǎn ),不(bú )疑(yí )道(dào )于(yú )力(lì )政(zhèng ),季(jì )无(wú )承(chéng )楚(chǔ )之(zhī )号(hào ),汉(hàn )有(yǒu )继(jì )周(zhōu )之(zhī )业(yè ),取(qǔ )之(zhī )既(jì )美(měi ),而(ér )己(jǐ )德(dé )亦(yì )重(zhòng )故(gù )也(yě )。凡(fán )天(tiān )下(xià )事(shì )有(yǒu )可(kě )借(jiè )喻(yù )于(yú )古(gǔ )以(yǐ )晓(xiǎo )于(yú )今(jīn ),定(dìng )之(zhī )往(wǎng )昔(xī )而(ér )足(zú )为(wéi )来(lái )证(zhèng )者(zhě )。当(dāng )阳(yáng )秋(qiū )之(zhī )时(shí ),吴(wú )楚(chǔ )二(èr )国(guó )皆(jiē )僭(jiàn )号(hào )之(zhī )王(wáng )也(yě ),若(ruò )使(shǐ )楚(chǔ )庄(zhuāng )推(tuī )鄢(yān )郢(yǐng )以(yǐ )尊(zūn )有(yǒu )德(dé ),阖(hé )闾(lǘ )举(jǔ )三(sān )江(jiāng )以(yǐ )奉(fèng )命(mìng )世(shì ),命(mìng )世(shì )之(zhī )君(jūn )、有(yǒu )德(dé )之(zhī )主(zhǔ )或(huò )藉(jiè )之(zhī )以(yǐ )应(yīng )天(tiān ),或(huò )抚(fǔ )之(zhī )而(ér )光(guāng )宅(zhái ),彼(bǐ )必(bì )自(zì )系(xì )于(yú )周(zhōu )室(shì ),不(bú )推(tuī )吴(wú )楚(chǔ )以(yǐ )为(wéi )代(dài )明(míng )矣(yǐ )。况(kuàng )积(jī )勋(xūn )累(lèi )功(gōng ),静(jìng )乱(luàn )宁(níng )众(zhòng ),数(shù )之(zhī )所(suǒ )录(lù ),众(zhòng )之(zhī )所(suǒ )与(yǔ ),不(bú )资(zī )于(yú )燕(yàn )哙(kuài )之(zhī )授(shòu ),不(bú )赖(lài )于(yú )因(yīn )藉(jiè )之(zhī )力(lì ),长(zhǎng )辔(pèi )庙(miào )堂(táng ),吴(wú )蜀(shǔ )两(liǎng )毙(bì ),运(yùn )奇(qí )二(èr )纪(jì )而(ér )平(píng )定(dìng )天(tiān )下(xià ),服(fú )魏(wèi )武(wǔ )之(zhī )所(suǒ )不(bú )能(néng )臣(chén ),荡(dàng )累(lèi )叶(yè )之(zhī )所(suǒ )不(bú )能(néng )除(chú )者(zhě )哉(zāi )!

“自(zì )汉(hàn )末(mò )鼎(dǐng )沸(fèi )五(wǔ )六(liù )十(shí )年(nián ),吴(wú )魏(wèi )犯(fàn )顺(shùn )而(ér )强(qiáng ),蜀(shǔ )人(rén )杖(zhàng )正(zhèng )而(ér )弱(ruò ),三(sān )家(jiā )不(bú )能(néng )相(xiàng )一(yī ),万(wàn )姓(xìng )旷(kuàng )而(ér )无(wú )主(zhǔ )。夫(fū )有(yǒu )定(dìng )天(tiān )下(xià )之(zhī )大(dà )功(gōng ),为(wéi )天(tiān )下(xià )之(zhī )所(suǒ )推(tuī ),孰(shú )如(rú )见(jiàn )推(tuī )于(yú )暗(àn )人(rén ),受(shòu )尊(zūn )于(yú )微(wēi )弱(ruò )?配(pèi )天(tiān )而(ér )为(wéi )帝(dì ),方(fāng )驾(jià )于(yú )三(sān )代(dài ),岂(qǐ )比(bǐ )俯(fǔ )首(shǒu )于(yú )曹(cáo )氏(shì ),侧(cè )足(zú )于(yú )不(bú )正(zhèng )?即(jí )情(qíng )而(ér )恆(héng )实(shí ),取(qǔ )之(zhī )而(ér )无(wú )惭(cán ),何(hé )与(yǔ )诡(guǐ )事(shì )而(ér )托(tuō )伪(wěi ),开(kāi )乱(luàn )于(yú )将(jiāng )来(lái )者(zhě )乎(hū )?是(shì )故(gù )故(gù )旧(jiù )之(zhī )恩(ēn )可(kě )封(fēng )魏(wèi )后(hòu ),三(sān )恪(kè )之(zhī )数(shù )不(bú )宜(yí )见(jiàn )列(liè )。以(yǐ )晋(jìn )承(chéng )汉(hàn ),功(gōng )实(shí )显(xiǎn )然(rán ),正(zhèng )名(míng )当(dāng )事(shì ),情(qíng )体(tǐ )亦(yì )厌(yàn ),又(yòu )何(hé )为(wéi )虚(xū )尊(zūn )不(bú )正(zhèng )之(zhī )魏(wèi )而(ér )亏(kuī )我(wǒ )道(dào )于(yú )大(dà )通(tōng )哉(zāi )!

“昔(xī )周(zhōu )人(rén )咏(yǒng )祖(zǔ )宗(zōng )之(zhī )德(dé ),追(zhuī )述(shù )翦(jiǎn )商(shāng )之(zhī )功(gōng );仲(zhòng )尼(ní )明(míng )大(dà )孝(xiào )之(zhī )道(dào ),高(gāo )称(chēng )配(pèi )天(tiān )之(zhī )义(yì )。然(rán )后(hòu )稷(jì )勤(qín )于(yú )所(suǒ )职(zhí ),聿(yù )来(lái )未(wèi )以(yǐ )翦(jiǎn )商(shāng ),异(yì )于(yú )司(sī )马(mǎ )氏(shì )仕(shì )乎(hū )曹(cáo )族(zú ),三(sān )祖(zǔ )之(zhī )寓(yù )于(yú )魏(wèi )世(shì )矣(yǐ )。且(qiě )夫(fū )魏(wèi )自(zì )君(jūn )之(zhī )道(dào )不(bú )正(zhèng ),则(zé )三(sān )祖(zǔ )臣(chén )魏(wèi )之(zhī )义(yì )未(wèi )尽(jìn )。义(yì )未(wèi )尽(jìn ),故(gù )假(jiǎ )涂(tú )以(yǐ )运(yùn )高(gāo )略(luè );道(dào )不(bú )正(zhèng ),故(gù )君(jūn )臣(chén )之(zhī )节(jiē )有(yǒu )殊(shū )。然(rán )则(zé )弘(hóng )道(dào )不(bú )以(yǐ )辅(fǔ )魏(wèi )而(ér )无(wú )逆(nì )取(qǔ )之(zhī )嫌(xián ),高(gāo )拱(gǒng )不(bú )劳(láo )汗(hàn )马(mǎ )而(ér )有(yǒu )静(jìng )乱(luàn )之(zhī )功(gōng )者(zhě ),盖(gài )勋(xūn )足(zú )以(yǐ )王(wáng )四(sì )海(hǎi ),义(yì )可(kě )以(yǐ )登(dēng )天(tiān )位(wèi ),虽(suī )我(wǒ )德(dé )惭(cán )于(yú )有(yǒu )周(zhōu ),而(ér )彼(bǐ )道(dào )异(yì )于(yú )殷(yīn )商(shāng )故(gù )也(yě )。

“今(jīn )子(zǐ )不(bú )疑(yí )共(gòng )工(gōng )之(zhī )不(bú )得(dé )列(liè )于(yú )帝(dì )王(wáng ),不(bú )嫌(xián )汉(hàn )之(zhī )系(xì )周(zhōu )而(ér )不(bú )系(xì )秦(qín ),何(hé )至(zhì )于(yú )一(yī )魏(wèi )犹(yóu )疑(yí )滞(zhì )而(ér )不(bú )化(huà )哉(zāi )!夫(fū )欲(yù )尊(zūn )其(qí )君(jūn )而(ér )不(bú )知(zhī )推(tuī )之(zhī )于(yú )尧(yáo )舜(shùn )之(zhī )道(dào ),欲(yù )重(zhòng )其(qí )国(guó )而(ér )反(fǎn )厝(cuò )之(zhī )于(yú )不(bú )胜(shèng )之(zhī )地(dì ),岂(qǐ )君(jūn )子(zǐ )之(zhī )高(gāo )义(yì )!若(ruò )犹(yóu )未(wèi )悟(wù ),请(qǐng )于(yú )是(shì )止(zhǐ )矣(yǐ )。”

子(zǐ )辟(pì )强(qiáng ),才(cái )学(xué )有(yǒu )父(fù )风(fēng ),位(wèi )至(zhì )骠(biāo )骑(qí )从(cóng )事(shì )中(zhōng )郎(láng )。

徐(xú )广(guǎng ),字(zì )野(yě )民(mín ),东(dōng )莞(wǎn )姑(gū )幕(mù )人(rén ),侍(shì )中(zhōng )邈(miǎo )之(zhī )弟(dì )也(yě )。世(shì )好(hǎo )学(xué ),至(zhì )广(guǎng )尤(yóu )为(wéi )精(jīng )纯(chún ),百(bǎi )家(jiā )数(shù )术(shù )无(wú )不(bú )研(yán )览(lǎn )。谢(xiè )玄(xuán )为(wéi )兗(yǎn )州(zhōu ),辟(pì )从(cóng )事(shì )。谯(qiáo )王(wáng )恬(tián )为(wéi )镇(zhèn )北(běi ),补(bǔ )参(cān )军(jūn )。孝(xiào )武(wǔ )世(shì ),除(chú )秘(mì )书(shū )郎(láng ),典(diǎn )校(xiào )秘(mì )书(shū )省(shěng )。增(zēng )置(zhì )省(shěng )职(zhí ),转(zhuǎn )员(yuán )外(wài )散(sàn )骑(qí )侍(shì )郎(láng ),仍(réng )领(lǐng )校(xiào )书(shū )。尚(shàng )书(shū )令(lìng )王(wáng )珣(xún )深(shēn )相(xiàng )钦(qīn )重(zhòng ),举(jǔ )为(wéi )祠(cí )部(bù )郎(láng ),会(huì )稽(jī )世(shì )子(zǐ )元(yuán )显(xiǎn )时(shí )录(lù )尚(shàng )书(shū ),欲(yù )使(shǐ )百(bǎi )僚(liáo )致(zhì )敬(jìng ),内(nèi )外(wài )顺(shùn )之(zhī ),使(shǐ )广(guǎng )为(wéi )议(yì ),广(guǎng )常(cháng )以(yǐ )为(wéi )愧(kuì )焉(yān )。元(yuán )显(xiǎn )引(yǐn )为(wéi )中(zhōng )军(jūn )参(cān )军(jūn ),迁(qiān )领(lǐng )军(jūn )长(zhǎng )史(shǐ )。桓(huán )玄(xuán )辅(fǔ )政(zhèng ),以(yǐ )为(wéi )大(dà )将(jiāng )军(jūn )文(wén )学(xué )祭(jì )酒(jiǔ ),义(yì )熙(xī )初(chū ),奉(fèng )诏(zhào )撰(zhuàn )车(chē )服(fú )仪(yí )注(zhù ),除(chú )镇(zhèn )军(jūn )谘(zī )议(yì ),领(lǐng )记(jì )室(shì ),封(fēng )乐(lè )成(chéng )侯(hóu ),转(zhuǎn )员(yuán )外(wài )散(sàn )骑(qí )常(cháng )侍(shì ),领(lǐng )著(zhe )作(zuò )。尚(shàng )书(shū )奏(zòu ):“左(zuǒ )史(shǐ )述(shù )言(yán ),右(yòu )官(guān )书(shū )事(shì ),《乘(chéng )》《志(zhì )》显(xiǎn )于(yú )晋(jìn )郑(zhèng ),《春(chūn )秋(qiū )》著(zhe )乎(hū )鲁(lǔ )史(shǐ )。自(zì )圣(shèng )代(dài )有(yǒu )造(zào )《中(zhōng )兴(xìng )记(jì )》者(zhě ),道(dào )风(fēng )帝(dì )典(diǎn ),焕(huàn )乎(hū )史(shǐ )策(cè )。而(ér )太(tài )和(hé )以(yǐ )降(jiàng ),世(shì )历(lì )三(sān )朝(cháo ),玄(xuán )风(fēng )圣(shèng )迹(jì ),倏(shū )为(wéi )畴(chóu )古(gǔ )。臣(chén )等(děng )参(cān )详(xiáng ),宜(yí )敕(chì )著(zhe )作(zuò )郎(láng )徐(xú )广(guǎng )撰(zhuàn )成(chéng )国(guó )史(shǐ )。”于(yú )是(shì )敕(chì )广(guǎng )撰(zhuàn )集(jí )焉(yān )。迁(qiān )骁(xiāo )骑(qí )将(jiāng )军(jūn ),领(lǐng )徐(xú )州(zhōu )大(dà )中(zhōng )正(zhèng ),转(zhuǎn )正(zhèng )员(yuán )常(cháng )侍(shì )、大(dà )司(sī )家(jiā )、仍(réng )领(lǐng )著(zhe )作(zuò )如(rú )故(gù )。十(shí )二(èr )年(nián ),勒(lè )成(chéng )《晋(jìn )纪(jì )》,凡(fán )四(sì )十(shí )六(liù )卷(juàn ),表(biǎo )上(shàng )之(zhī )。因(yīn )乞(qǐ )解(jiě )史(shǐ )任(rèn ),不(bú )许(xǔ )。迁(qiān )秘(mì )书(shū )监(jiān )。

初(chū ),桓(huán )玄(xuán )篡(cuàn )位(wèi ),帝(dì )出(chū )宫(gōng ),广(guǎng )陪(péi )列(liè ),悲(bēi )动(dòng )左(zuǒ )右(yòu )。及(jí )刘(liú )裕(yù )受(shòu )禅(chán ),恭(gōng )帝(dì )逊(xùn )位(wèi ),广(guǎng )独(dú )哀(āi )感(gǎn ),涕(tì )泗(sì )交(jiāo )流(liú )。谢(xiè )晦(huì )见(jiàn )之(zhī ),谓(wèi )曰(yuē ):“徐(xú )公(gōng )将(jiāng )无(wú )小(xiǎo )过(guò )也(yě )。”广(guǎng )收(shōu )泪(lèi )而(ér )言(yán )曰(yuē ):“君(jūn )为(wéi )宋(sòng )朝(cháo )佐(zuǒ )命(mìng ),吾(wú )乃(nǎi )晋(jìn )室(shì )遗(yí )老(lǎo ),忧(yōu )喜(xǐ )之(zhī )事(shì )固(gù )不(bú )同(tóng )时(shí )。”乃(nǎi )更(gèng )歔(xū )欷(xī )。因(yīn )辞(cí )衰(shuāi )老(lǎo ),乞(qǐ )归(guī )桑(sāng )梓(zǐ )。性(xìng )好(hǎo )读(dú )书(shū ),老(lǎo )犹(yóu )不(bú )倦(juàn )。年(nián )七(qī )十(shí )四(sì ),卒(zú )于(yú )家(jiā )。广(guǎng )《答(dá )礼(lǐ )问(wèn )》行(háng )于(yú )世(shì )。

史(shǐ )臣(chén )曰(yuē ):古(gǔ )之(zhī )王(wáng )者(zhě )咸(xián )建(jiàn )史(shǐ )臣(chén ),昭(zhāo )法(fǎ )立(lì )训(xùn ),莫(mò )近(jìn )于(yú )此(cǐ )。若(ruò )夫(fū )原(yuán )始(shǐ )要(yào )终(zhōng ),纪(jì )情(qíng )括(kuò )性(xìng ),其(qí )言(yán )微(wēi )而(ér )显(xiǎn ),其(qí )义(yì )皎(jiǎo )而(ér )明(míng ),然(rán )后(hòu )可(kě )以(yǐ )茵(yīn )蔼(ǎi )缇(tí )油(yóu ),作(zuò )程(chéng )遐(xiá )世(shì )者(zhě )也(yě )。丘(qiū )明(míng )即(jí )没(méi ),班(bān )马(mǎ )迭(dié )兴(xìng ),奋(fèn )鸿(hóng )笔(bǐ )于(yú )西(xī )京(jīng ),骋(chěng )直(zhí )词(cí )于(yú )东(dōng )观(guān )。自(zì )斯(sī )已(yǐ )降(jiàng ),分(fèn )明(míng )竞(jìng )爽(shuǎng ),可(kě )以(yǐ )继(jì )明(míng )先(xiān )典(diǎn )者(zhě ),陈(chén )寿(shòu )得(dé )之(zhī )乎(hū )!江(jiāng )汉(hàn )英(yīng )灵(líng ),信(xìn )有(yǒu )之(zhī )矣(yǐ )。允(yǔn )源(yuán )将(jiāng )率(lǜ )之(zhī )子(zǐ ),笃(dǔ )志(zhì )典(diǎn )坟(fén );绍(shào )统(tǒng )戚(qī )籓(bān )之(zhī )胤(yìn ),研(yán )机(jī )载(zǎi )籍(jí )。咸(xián )能(néng )综(zōng )缉(jī )文(wén ),垂(chuí )诸(zhū )不(bú )朽(xiǔ ),岂(qǐ )必(bì )克(kè )传(chuán )门(mén )业(yè ),方(fāng )擅(shàn )箕(jī )裘(qiú )者(zhě )哉(zāi )!处(chù )叔(shū )区(qū )区(qū ),励(lì )精(jīng )著(zhe )述(shù ),混(hún )淆(xiáo )芜(wú )舛(chuǎn ),良(liáng )不(bú )足(zú )观(guān )。叔(shū )宁(níng )寡(guǎ )闻(wén ),穿(chuān )窬(yú )王(wáng )氏(shì ),虽(suī )勒(lè )成(chéng )一(yī )家(jiā ),未(wèi )足(zú )多(duō )尚(shàng )。令(lìng )升(shēng )、安(ān )国(guó )有(yǒu )良(liáng )史(shǐ )之(zhī )才(cái ),而(ér )所(suǒ )著(zhe )之(zhī )书(shū )惜(xī )非(fēi )正(zhèng )典(diǎn )。悠(yōu )悠(yōu )晋(jìn )室(shì ),斯(sī )文(wén )将(jiāng )坠(zhuì )。邓(dèng )粲(càn )、谢(xiè )沉(chén )祖(zǔ )述(shù )前(qián )史(shǐ ),葺(qì )宇(yǔ )重(zhòng )轩(xuān )之(zhī )下(xià ),施(shī )床(chuáng )连(lián )榻(tà )之(zhī )上(shàng ),奇(qí )词(cí )异(yì )义(yì ),罕(hǎn )见(jiàn )称(chēng )焉(yān )。习(xí )氏(shì )、徐(xú )公(gōng )俱(jù )云(yún )笔(bǐ )削(xuē ),彰(zhāng )善(shàn )瘅(dān )恶(è ),以(yǐ )为(wéi )惩(chéng )劝(quàn )。夫(fū )蹈(dǎo )忠(zhōng )履(lǚ )正(zhèng ),贞(zhēn )士(shì )之(zhī )心(xīn );背(bèi )义(yì )图(tú )荣(róng ),君(jūn )子(zǐ )不(bú )敢(gǎn )。而(ér )彦(yàn )威(wēi )迹(jì )沦(lún )寇(kòu )壤(rǎng ),逡(qūn )巡(xún )于(yú )伪(wěi )国(guó );野(yě )民(mín )运(yùn )遭(zāo )革(gé )命(mìng ),流(liú )涟(lián )于(yú )旧(jiù )朝(cháo )。行(háng )不(bú )违(wéi )言(yán ),广(guǎng )得(dé )之(zhī )矣(yǐ )。

赞(zàn )曰(yuē ):陈(chén )寿(shòu )含(hán )章(zhāng ),岩(yán )岩(yán )孤(gū )峙(zhì )。彪(biāo )溥(pǔ )励(lì )节(jiē ),摛(chī )辞(cí )综(zōng )理(lǐ )。王(wáng )恧(nǜ )雅(yǎ )才(cái ),虞(yú )惭(cán )惇(dūn )史(shǐ )。干(gàn )孙(sūn )抚(fǔ )翰(hàn ),前(qián )良(liáng )可(kě )拟(nǐ )。邓(dèng )谢(xiè )怀(huái )铅(qiān ),异(yì )闻(wén )无(wú )纪(jì )。习(xí )亦(yì )研(yán )思(sī ),徐(xú )非(fēi )绚(xuàn )美(měi ),咸(xián )被(bèi )简(jiǎn )册(cè ),共(gòng )传(chuán )遥(yáo )祀(sì )。

阅读:22506

打赏捐助〔Donate〕>>>

《列传·第五十二章》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库