别通篇【登录】

《论衡》 > 卷十三 > 《别通篇》 > 拼音版

富(fù )人(rén )之(zhī )宅(zhái ),以(yǐ )一(yī )丈(zhàng )之(zhī )地(dì )为(wéi )内(nèi )。内(nèi )中(zhōng )所(suǒ )有(yǒu ),柙(xiá )匮(kuì )所(suǒ )〔赢(yíng )〕,缣(jiān )布(bù )丝(sī )〔帛(bó )〕也(yě )。贫(pín )人(rén )之(zhī )宅(zhái ),亦(yì )以(yǐ )一(yī )丈(zhàng )为(wéi )内(nèi )。内(nèi )中(zhōng )空(kōng )虚(xū ),徒(tú )四(sì )壁(bì )立(lì ),故(gù )名(míng )曰(yuē )贫(pín )。夫(fū )通(tōng )人(rén )犹(yóu )富(fù )人(rén ),不(bú )通(tōng )者(zhě )犹(yóu )贫(pín )人(rén )也(yě )。俱(jù )以(yǐ )七(qī )尺(chǐ )为(wéi )形(xíng ),通(tōng )人(rén )胸(xiōng )中(zhōng )怀(huái )百(bǎi )家(jiā )之(zhī )言(yán ),不(bú )通(tōng )者(zhě )空(kōng )腹(fù )无(wú )一(yī )牒(dié )之(zhī )诵(sòng )。贫(pín )人(rén )之(zhī )内(nèi ),徒(tú )四(sì )所(suǒ )壁(bì )立(lì )也(yě )。慕(mù )料(liào )贫(pín )富(fù )不(bú )相(xiàng )如(rú ),则(zé )夫(fū )通(tōng )与(yǔ )不(bú )通(tōng )不(bú )相(xiàng )及(jí )也(yě )。世(shì )人(rén )慕(mù )富(fù )不(bú )荣(róng )通(tōng ),羞(xiū )贫(pín ),不(bú )贱(jiàn )不(bú )贤(xián ),不(bú )推(tuī )类(lèi )以(yǐ )况(kuàng )之(zhī )也(yě )。夫(fū )富(fù )人(rén )可(kě )慕(mù )者(zhě ),货(huò )财(cái )多(duō )则(zé )饶(ráo )裕(yù ),故(gù )人(rén )慕(mù )之(zhī )。夫(fū )富(fù )人(rén )不(bú )如(rú )儒(rú )生(shēng ),儒(rú )生(shēng )不(bú )如(rú )通(tōng )人(rén )。通(tōng )人(rén )积(jī )文(wén ),十(shí )箧(qiè )以(yǐ )上(shàng ),圣(shèng )人(rén )之(zhī )言(yán ),贤(xián )者(zhě )之(zhī )语(yǔ ),上(shàng )自(zì )黄(huáng )帝(dì ),下(xià )至(zhì )秦(qín )、汉(hàn ),治(zhì )国(guó )肥(féi )家(jiā )之(zhī )术(shù ),刺(cì )世(shì )讥(jī )俗(sú )之(zhī )言(yán ),备(bèi )矣(yǐ )。使(shǐ )人(rén )通(tōng )明(míng )博(bó )见(jiàn ),其(qí )为(wéi )可(kě )荣(róng ),非(fēi )徒(tú )缣(jiān )布(bù )丝(sī )〔帛(bó )〕也(yě )。萧(xiāo )何(hé )入(rù )秦(qín ),收(shōu )拾(shí )文(wén )书(shū ),汉(hàn )所(suǒ )以(yǐ )能(néng )制(zhì )九(jiǔ )州(zhōu )者(zhě ),文(wén )书(shū )之(zhī )力(lì )也(yě )。以(yǐ )文(wén )书(shū )御(yù )天(tiān )下(xià ),天(tiān )下(xià )之(zhī )富(fù ),孰(shú )与(yǔ )家(jiā )人(rén )之(zhī )财(cái )?

人(rén )目(mù )不(bú )见(jiàn )青(qīng )黄(huáng )曰(yuē )盲(máng ),耳(ěr )不(bú )闻(wén )宫(gōng )商(shāng )曰(yuē )聋(lóng ),鼻(bí )不(bú )知(zhī )香(xiāng )臭(chòu )曰(yuē )痈(yōng )。痈(yōng )聋(lóng )与(yǔ )盲(máng ),不(bú )成(chéng )人(rén )者(zhě )也(yě )。人(rén )不(bú )博(bó )览(lǎn )者(zhě ),不(bú )闻(wén )古(gǔ )今(jīn ),不(bú )见(jiàn )事(shì )类(lèi ),不(bú )知(zhī )然(rán )否(fǒu ),犹(yóu )目(mù )盲(máng )、耳(ěr )聋(lóng )、鼻(bí )痈(yōng )者(zhě )也(yě )。儒(rú )生(shēng )不(bú )览(lǎn ),犹(yóu )为(wéi )闭(bì )暗(àn ),况(kuàng )庸(yōng )人(rén )无(wú )篇(piān )章(zhāng )之(zhī )业(yè ),不(bú )知(zhī )是(shì )非(fēi ),其(qí )为(wéi )闭(bì )暗(àn ),甚(shèn )矣(yǐ )!此(cǐ )则(zé )土(tǔ )木(mù )之(zhī )人(rén ),耳(ěr )目(mù )俱(jù )足(zú ),无(wú )闻(wén )见(jiàn )也(yě )。涉(shè )浅(qiǎn )水(shuǐ )者(zhě )见(jiàn )虾(xiā ),其(qí )颇(pō )深(shēn )者(zhě )察(chá )鱼(yú )鳖(biē ),其(qí )尤(yóu )甚(shèn )者(zhě )观(guān )蛟(jiāo )龙(lóng )。足(zú )行(háng )迹(jì )殊(shū ),故(gù )所(suǒ )见(jiàn )之(zhī )物(wù )异(yì )也(yě )。入(rù )道(dào )浅(qiǎn )深(shēn ),其(qí )犹(yóu )此(cǐ )也(yě ),浅(qiǎn )者(zhě )则(zé )见(jiàn )传(chuán )记(jì )谐(xié )文(wén ),深(shēn )者(zhě )入(rù )圣(shèng )室(shì )观(guān )秘(mì )书(shū )。故(gù )入(rù )道(dào )弥(mí )深(shēn ),所(suǒ )见(jiàn )弥(mí )大(dà )。人(rén )之(zhī )游(yóu )也(yě ),必(bì )欲(yù )入(rù )都(dōu ),都(dōu )多(duō )奇(qí )观(guān )也(yě )。入(rù )都(dōu )必(bì )欲(yù )见(jiàn )市(shì ),市(shì )多(duō )异(yì )货(huò )也(yě )。百(bǎi )家(jiā )之(zhī )言(yán ),古(gǔ )今(jīn )行(háng )事(shì ),其(qí )为(wéi )奇(qí )异(yì ),非(fēi )徒(tú )都(dōu )邑(yì )大(dà )市(shì )也(yě )。游(yóu )於(yú )都(dōu )邑(yì )者(zhě )心(xīn )厌(yàn ),观(guān )於(yú )大(dà )市(shì )者(zhě )意(yì )饱(bǎo ),况(kuàng )游(yóu )於(yú )道(dào )艺(yì )之(zhī )际(jì )哉(zāi )?污(wū )大(dà )川(chuān )旱(hàn )不(bú )枯(kū )者(zhě ),多(duō )所(suǒ )疏(shū )也(yě )。潢(huáng )污(wū )兼(jiān )日(rì )不(bú )雨(yǔ ),泥(ní )辄(zhé )见(jiàn )者(zhě ),无(wú )所(suǒ )通(tōng )也(yě )。是(shì )故(gù )大(dà )川(chuān )相(xiàng )间(jiān ),小(xiǎo )川(chuān )相(xiàng )属(shǔ ),东(dōng )流(liú )归(guī )海(hǎi ),故(gù )海(hǎi )大(dà )也(yě )。海(hǎi )不(bú )通(tōng )於(yú )百(bǎi )川(chuān ),安(ān )得(dé )巨(jù )大(dà )之(zhī )名(míng )?夫(fū )人(rén )含(hán )百(bǎi )家(jiā )之(zhī )言(yán ),犹(yóu )海(hǎi )怀(huái )百(bǎi )川(chuān )之(zhī )流(liú )也(yě ),不(bú )谓(wèi )之(zhī )大(dà )者(zhě ),是(shì )谓(wèi )海(hǎi )小(xiǎo )於(yú )百(bǎi )川(chuān )也(yě )。夫(fū )海(hǎi )大(dà )於(yú )百(bǎi )川(chuān )也(yě ),人(rén )皆(jiē )知(zhī )之(zhī ),通(tōng )者(zhě )明(míng )於(yú )不(bú )通(tōng ),莫(mò )之(zhī )能(néng )别(bié )也(yě )。润(rùn )下(xià )作(zuò )咸(xián ),水(shuǐ )之(zhī )滋(zī )味(wèi )也(yě )。东(dōng )海(hǎi )水(shuǐ )咸(xián ),流(liú )广(guǎng )大(dà )也(yě );西(xī )州(zhōu )盐(yán )井(jǐng ),源(yuán )泉(quán )深(shēn )也(yě )。人(rén )或(huò )无(wú )井(jǐng )而(ér )食(shí ),或(huò )穿(chuān )井(jǐng )不(bú )得(dé )泉(quán ),有(yǒu )盐(yán )井(jǐng )之(zhī )利(lì )乎(hū )?不(bú )与(yǔ )贤(xián )圣(shèng )通(tōng )业(yè ),望(wàng )有(yǒu )高(gāo )世(shì )之(zhī )名(míng ),难(nán )哉(zāi )!法(fǎ )令(lìng )之(zhī )家(jiā ),不(bú )见(jiàn )行(háng )事(shì ),议(yì )罪(zuì )不(bú )审(shěn )。章(zhāng )句(jù )之(zhī )生(shēng ),不(bú )览(lǎn )古(gǔ )今(jīn ),论(lùn )事(shì )不(bú )实(shí )。或(huò )以(yǐ )说(shuō )一(yī )经(jīng )为(wéi )〔足(zú )〕,何(hé )须(xū )博(bó )览(lǎn )。夫(fū )孔(kǒng )子(zǐ )之(zhī )门(mén ),讲(jiǎng )习(xí )《五(wǔ )经(jīng )》。《五(wǔ )经(jīng )》皆(jiē )习(xí ),庶(shù )几(jǐ )之(zhī )才(cái )也(yě )。

颜(yán )渊(yuān )曰(yuē ):“博(bó )我(wǒ )以(yǐ )文(wén )。”才(cái )智(zhì )高(gāo )者(zhě ),能(néng )为(wéi )博(bó )矣(yǐ )。颜(yán )渊(yuān )之(zhī )曰(yuē )博(bó )者(zhě ),岂(qǐ )徒(tú )一(yī )经(jīng )哉(zāi )?我(wǒ )不(bú )能(néng )博(bó )《五(wǔ )经(jīng )》,又(yòu )不(bú )能(néng )博(bó )众(zhòng )事(shì ),守(shǒu )信(xìn )一(yī )学(xué ),不(bú )好(hǎo )广(guǎng )观(guān ),无(wú )温(wēn )故(gù )知(zhī )新(xīn )之(zhī )明(míng ),而(ér )有(yǒu )守(shǒu )愚(yú )不(bú )览(lǎn )之(zhī )暗(àn )。其(qí )谓(wèi )一(yī )经(jīng )〔足(zú )〕者(zhě ),其(qí )宜(yí )也(yě )。开(kāi )户(hù )内(nèi )日(rì )之(zhī )光(guāng ),日(rì )光(guāng )不(bú )能(néng )照(zhào )幽(yōu ),凿(záo )窗(chuāng )启(qǐ )牖(yǒu ),以(yǐ )助(zhù )户(hù )明(míng )也(yě )。夫(fū )一(yī )经(jīng )之(zhī )说(shuō ),犹(yóu )日(rì )明(míng )也(yě ),助(zhù )以(yǐ )传(chuán )书(shū ),犹(yóu )窗(chuāng )牖(yǒu )也(yě )。百(bǎi )家(jiā )之(zhī )言(yán )令(lìng )人(rén )晓(xiǎo )明(míng ),非(fēi )徒(tú )窗(chuāng )牖(yǒu )之(zhī )开(kāi )日(rì )光(guāng )之(zhī )照(zhào )也(yě )。是(shì )故(gù )日(rì )光(guāng )照(zhào )室(shì )内(nèi ),道(dào )术(shù )明(míng )胸(xiōng )中(zhōng )。开(kāi )户(hù )内(nèi )光(guāng ),坐(zuò )高(gāo )堂(táng )之(zhī )上(shàng ),眇(miǎo )升(shēng )楼(lóu )台(tái ),窥(kuī )四(sì )邻(lín )之(zhī )廷(tíng ),人(rén )之(zhī )所(suǒ )愿(yuàn )也(yě )。闭(bì )户(hù )幽(yōu )坐(zuò ),向(xiàng )冥(míng )冥(míng )之(zhī )内(nèi ),穿(chuān )圹(kuàng )穴(xué )卧(wò ),造(zào )黄(huáng )泉(quán )之(zhī )际(jì ),人(rén )之(zhī )所(suǒ )恶(è )也(yě )。夫(fū )闭(bì )心(xīn )塞(sāi )意(yì ),不(bú )高(gāo )瞻(zhān )览(lǎn )者(zhě ),死(sǐ )人(rén )之(zhī )徒(tú )也(yě )哉(zāi )!孝(xiào )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )时(shí ),燕(yàn )王(wáng )旦(dàn )在(zài )明(míng )光(guāng )宫(gōng ),欲(yù )入(rù )所(suǒ )卧(wò ),户(hù )三(sān )尽(jìn )闭(bì ),使(shǐ )侍(shì )者(zhě )二(èr )十(shí )人(rén )开(kāi )户(hù ),户(hù )不(bú )开(kāi ),其(qí )後(hòu )旦(dàn )坐(zuò )谋(móu )反(fǎn )自(zì )杀(shā )。夫(fū )户(hù )闭(bì ),燕(yàn )王(wáng )旦(dàn )死(sǐ )之(zhī )状(zhuàng )也(yě )。死(sǐ )者(zhě ),凶(xiōng )事(shì )也(yě ),故(gù )以(yǐ )闭(bì )塞(sāi )为(wéi )占(zhàn )。齐(qí )庆(qìng )封(fēng )不(bú )通(tōng ),六(liù )国(guó )大(dà )夫(fū )会(huì )而(ér )赋(fù )诗(shī ),庆(qìng )封(fēng )不(bú )晓(xiǎo ),其(qí )後(hòu )果(guǒ )有(yǒu )楚(chǔ )灵(líng )之(zhī )祸(huò )也(yě )。夫(fū )不(bú )开(kāi )通(tōng )於(yú )学(xué )者(zhě ),尸(shī )尚(shàng )能(néng )行(háng )者(zhě )也(yě )。亡(wáng )国(guó )之(zhī )社(shè ),屋(wū )其(qí )上(shàng )、柴(chái )其(qí )下(xià )者(zhě ),示(shì )绝(jué )於(yú )天(tiān )地(dì )。《春(chūn )秋(qiū )》薄(báo )社(shè ),周(zhōu )以(yǐ )为(wéi )城(chéng )。夫(fū )经(jīng )艺(yì )传(chuán )书(shū ),人(rén )当(dāng )览(lǎn )之(zhī ),犹(yóu )社(shè )当(dāng )通(tōng )气(qì )於(yú )天(tiān )地(dì )也(yě )。故(gù )人(rén )之(zhī )不(bú )通(tōng )览(lǎn )者(zhě ),薄(báo )社(shè )之(zhī )类(lèi )也(yě )。是(shì )故(gù )气(qì )不(bú )通(tōng )者(zhě ),强(qiáng )壮(zhuàng )之(zhī )人(rén )死(sǐ ),荣(róng )华(huá )之(zhī )物(wù )枯(kū )。

东(dōng )海(hǎi )之(zhī )中(zhōng ),可(kě )食(shí )之(zhī )物(wù ),集(jí )糅(róu )非(fēi )一(yī ),以(yǐ )其(qí )大(dà )也(yě )。夫(fū )水(shuǐ )精(jīng )气(qì )渥(wò )盛(shèng ),故(gù )其(qí )生(shēng )物(wù )也(yě )众(zhòng )多(duō )奇(qí )异(yì )。故(gù )夫(fū )大(dà )人(rén )之(zhī )胸(xiōng )怀(huái )非(fēi )一(yī ),才(cái )高(gāo )知(zhī )大(dà ),故(gù )其(qí )於(yú )道(dào )术(shù )无(wú )所(suǒ )不(bú )包(bāo )。学(xué )士(shì )同(tóng )门(mén )高(gāo )业(yè )之(zhī )生(shēng ),众(zhòng )共(gòng )宗(zōng )之(zhī )。何(hé )则(zé )?知(zhī )经(jīng )指(zhǐ )深(shēn ),晓(xiǎo )师(shī )言(yán )多(duō )也(yě )。夫(fū )古(gǔ )今(jīn )之(zhī )事(shì ),百(bǎi )家(jiā )之(zhī )言(yán ),其(qí )为(wéi )深(shēn ),多(duō )也(yě ),岂(qǐ )徒(tú )师(shī )门(mén )高(gāo )业(yè )之(zhī )生(shēng )哉(zāi )?甘(gān )酒(jiǔ )醴(lǐ )不(bú )酤(gū )饴(yí )蜜(mì ),未(wèi )为(wéi )能(néng )知(zhī )味(wèi )也(yě )。耕(gēng )夫(fū )多(duō )殖(zhí )嘉(jiā )谷(gǔ ),谓(wèi )之(zhī )上(shàng )农(nóng )夫(fū );其(qí )少(shǎo )者(zhě ),谓(wèi )之(zhī )下(xià )农(nóng )夫(fū )。学(xué )士(shì )之(zhī )才(cái ),农(nóng )夫(fū )之(zhī )力(lì ),一(yī )也(yě )。能(néng )多(duō )种(zhǒng )谷(gǔ ),谓(wèi )之(zhī )上(shàng )农(nóng ),能(néng )博(bó )学(xué )问(wèn ),〔不(bú )〕谓(wèi )之(zhī )上(shàng )儒(rú ),是(shì )称(chēng )牛(niú )之(zhī )服(fú )重(zhòng ),不(bú )誉(yù )马(mǎ )速(sù )也(yě )。誉(yù )手(shǒu )毁(huǐ )足(zú ),孰(shú )谓(wèi )之(zhī )慧(huì )矣(yǐ )!县(xiàn )道(dào )不(bú )通(tōng )於(yú )野(yě ),野(yě )路(lù )不(bú )达(dá )於(yú )邑(yì ),骑(qí )马(mǎ )乘(chéng )舟(zhōu )者(zhě ),必(bì )不(bú )由(yóu )也(yě )。故(gù )血(xuè )脉(mò )不(bú )通(tōng ),人(rén )以(yǐ )甚(shèn )病(bìng )。夫(fū )不(bú )通(tōng )者(zhě ),恶(è )事(shì )也(yě ),故(gù )其(qí )祸(huò )变(biàn )致(zhì )不(bú )善(shàn )。是(shì )故(gù )盗(dào )贼(zéi )宿(xiǔ )於(yú )秽(huì )草(cǎo ),邪(xié )心(xīn )生(shēng )於(yú )无(wú )道(dào ),无(wú )道(dào )者(zhě ),无(wú )道(dào )术(shù )也(yě )。医(yī )能(néng )治(zhì )一(yī )病(bìng )谓(wèi )之(zhī )巧(qiǎo ),能(néng )治(zhì )百(bǎi )病(bìng )谓(wèi )之(zhī )良(liáng )。是(shì )故(gù )良(liáng )医(yī )服(fú )百(bǎi )病(bìng )之(zhī )方(fāng ),治(zhì )百(bǎi )人(rén )之(zhī )疾(jí );大(dà )才(cái )怀(huái )百(bǎi )家(jiā )之(zhī )言(yán ),故(gù )能(néng )治(zhì )百(bǎi )族(zú )之(zhī )乱(luàn )。扁(biǎn )鹊(què )之(zhī )众(zhòng )方(fāng ),孰(shú )若(ruò )巧(qiǎo )〔医(yī )〕之(zhī )一(yī )伎(jì )?子(zǐ )贡(gòng )曰(yuē ):“不(bú )得(dé )其(qí )门(mén )而(ér )入(rù ),不(bú )见(jiàn )宗(zōng )庙(miào )之(zhī )美(měi ),百(bǎi )官(guān )之(zhī )富(fù )。”盖(gài )以(yǐ )宗(zōng )庙(miào )百(bǎi )官(guān )喻(yù )孔(kǒng )子(zǐ )道(dào )也(yě )。孔(kǒng )子(zǐ )道(dào )美(měi ),故(gù )譬(pì )以(yǐ )宗(zōng )庙(miào ),众(zhòng )多(duō )非(fēi )一(yī ),故(gù )喻(yù )以(yǐ )百(bǎi )官(guān )。由(yóu )此(cǐ )言(yán )之(zhī ),道(dào )达(dá )广(guǎng )博(bó )者(zhě ),孔(kǒng )子(zǐ )之(zhī )徒(tú )也(yě )。

殷(yīn )、周(zhōu )之(zhī )地(dì ),极(jí )五(wǔ )千(qiān )里(lǐ ),荒(huāng )服(fú )、要(yào )服(fú ),勤(qín )能(néng )牧(mù )之(zhī )。汉(hàn )氏(shì )廓(kuò )土(tǔ ),牧(mù )万(wàn )里(lǐ )之(zhī )外(wài ),要(yào )荒(huāng )之(zhī )地(dì ),褒(bāo )衣(yī )博(bó )带(dài )。夫(fū )德(dé )不(bú )优(yōu )者(zhě ),不(bú )能(néng )怀(huái )远(yuǎn ),才(cái )不(bú )大(dà )者(zhě ),不(bú )能(néng )博(bó )见(jiàn )。故(gù )多(duō )闻(wén )博(bó )识(shí ),无(wú )顽(wán )鄙(bǐ )之(zhī )訾(zī );深(shēn )知(zhī )道(dào )术(shù ),无(wú )浅(qiǎn )暗(àn )之(zhī )毁(huǐ )也(yě )。人(rén )好(hǎo )观(guān )图(tú )画(huà )者(zhě ),图(tú )上(shàng )所(suǒ )画(huà ),古(gǔ )之(zhī )列(liè )人(rén )也(yě )。见(jiàn )列(liè )人(rén )之(zhī )面(miàn ),孰(shú )与(yǔ )观(guān )其(qí )言(yán )行(háng )?置(zhì )之(zhī )空(kōng )壁(bì ),形(xíng )容(róng )具(jù )存(cún ),人(rén )不(bú )激(jī )劝(quàn )者(zhě ),不(bú )见(jiàn )言(yán )行(háng )也(yě )。古(gǔ )贤(xián )之(zhī )遗(yí )文(wén ),竹(zhú )帛(bó )之(zhī )所(suǒ )载(zǎi )粲(càn )然(rán ),岂(qǐ )徒(tú )墙(qiáng )壁(bì )之(zhī )画(huà )哉(zāi )?空(kōng )器(qì )在(zài )厨(chú ),金(jīn )银(yín )涂(tú )饰(shì ),其(qí )中(zhōng )无(wú )物(wù )益(yì )於(yú )饥(jī ),人(rén )不(bú )顾(gù )也(yě )。肴(yáo )膳(shàn )甘(gān )醢(hǎi ),土(tǔ )釜(fǔ )之(zhī )盛(shèng ),入(rù )者(zhě )乡(xiāng )之(zhī )。古(gǔ )贤(xián )文(wén )之(zhī )美(měi )善(shàn )可(kě )甘(gān ),非(fēi )徒(tú )器(qì )中(zhōng )之(zhī )物(wù )也(yě ),读(dú )观(guān )有(yǒu )益(yì ),非(fēi )徒(tú )膳(shàn )食(shí )有(yǒu )补(bǔ )也(yě )。故(gù )器(qì )空(kōng )无(wú )实(shí ),饥(jī )者(zhě )不(bú )顾(gù ),胸(xiōng )虚(xū )无(wú )怀(huái ),朝(cháo )廷(tíng )不(bú )御(yù )也(yě )。剑(jiàn )伎(jì )之(zhī )家(jiā ),斗(dòu )战(zhàn )必(bì )胜(shèng )者(zhě ),得(dé )曲(qǔ )城(chéng )、越(yuè )女(nǚ )之(zhī )学(xué )也(yě )。两(liǎng )敌(dí )相(xiàng )遭(zāo ),一(yī )巧(qiǎo )一(yī )拙(zhuō ),其(qí )必(bì )胜(shèng )者(zhě ),有(yǒu )术(shù )之(zhī )家(jiā )也(yě )。孔(kǒng )、墨(mò )之(zhī )业(yè ),贤(xián )圣(shèng )之(zhī )书(shū ),非(fēi )徒(tú )曲(qǔ )城(chéng )、越(yuè )女(nǚ )之(zhī )功(gōng )也(yě )。成(chéng )人(rén )之(zhī )操(cāo ),益(yì )人(rén )之(zhī )知(zhī ),非(fēi )徒(tú )战(zhàn )斗(dòu )必(bì )胜(shèng )之(zhī )策(cè )也(yě )。故(gù )剑(jiàn )伎(jì )之(zhī )术(shù ),有(yǒu )必(bì )胜(shèng )之(zhī )名(míng );贤(xián )圣(shèng )之(zhī )书(shū ),有(yǒu )必(bì )尊(zūn )之(zhī )声(shēng )。县(xiàn )邑(yì )之(zhī )吏(lì ),召(zhào )诸(zhū )治(zhì )下(xià ),将(jiāng )相(xiàng )问(wèn )以(yǐ )政(zhèng )化(huà ),晓(xiǎo )慧(huì )之(zhī )吏(lì ),陈(chén )所(suǒ )闻(wén )见(jiàn ),将(jiāng )相(xiàng )觉(jiào )悟(wù ),得(dé )以(yǐ )改(gǎi )政(zhèng )右(yòu )文(wén )。圣(shèng )贤(xián )言(yán )行(háng ),竹(zhú )帛(bó )所(suǒ )传(chuán ),练(liàn )人(rén )之(zhī )心(xīn ),聪(cōng )人(rén )之(zhī )知(zhī ),非(fēi )徒(tú )县(xiàn )邑(yì )之(zhī )吏(lì )对(duì )向(xiàng )之(zhī )语(yǔ )也(yě )。

禹(yǔ )、益(yì )并(bìng )治(zhì )洪(hóng )水(shuǐ ),禹(yǔ )主(zhǔ )治(zhì )水(shuǐ ),益(yì )主(zhǔ )记(jì )异(yì )物(wù ),海(hǎi )外(wài )山(shān )表(biǎo ),无(wú )远(yuǎn )不(bú )至(zhì ),以(yǐ )所(suǒ )闻(wén )见(jiàn )作(zuò )《山(shān )海(hǎi )经(jīng )》。非(fēi )禹(yǔ )、益(yì )不(bú )能(néng )行(háng )远(yuǎn ),《山(shān )海(hǎi )》不(bú )造(zào )。然(rán )则(zé )《山(shān )海(hǎi )》之(zhī )造(zào ),见(jiàn )物(wù )博(bó )也(yě )。董(dǒng )仲(zhòng )舒(shū )睹(dǔ )重(zhòng )常(cháng )之(zhī )鸟(niǎo ),刘(liú )子(zǐ )政(zhèng )晓(xiǎo )贰(èr )负(fù )之(zhī )尸(shī ),皆(jiē )见(jiàn )《山(shān )海(hǎi )经(jīng )》,故(gù )能(néng )立(lì )二(èr )事(shì )之(zhī )说(shuō )。使(shǐ )禹(yǔ )、益(yì )行(háng )地(dì )不(bú )远(yuǎn ),不(bú )能(néng )作(zuò )《山(shān )海(hǎi )经(jīng )》;董(dǒng )、刘(liú )不(bú )读(dú )《山(shān )海(hǎi )经(jīng )》,不(bú )能(néng )定(dìng )二(èr )疑(yí )。实(shí )沉(chén )、台(tái )台(tái ),子(zǐ )产(chǎn )博(bó )物(wù ),故(gù )能(néng )言(yán )之(zhī );龙(lóng )见(jiàn )绛(jiàng )郊(jiāo ),蔡(cài )墨(mò )晓(xiǎo )占(zhàn ),故(gù )能(néng )御(yù )之(zhī )。父(fù )兄(xiōng )在(zài )千(qiān )里(lǐ )之(zhī )外(wài ),且(qiě )死(sǐ ),遗(yí )教(jiāo )戒(jiè )之(zhī )书(shū ),子(zǐ )弟(dì )贤(xián )者(zhě ),求(qiú )索(suǒ )观(guān )读(dú ),服(fú )臆(yì )不(bú )舍(shě ),重(zhòng )先(xiān )敬(jìng )长(zhǎng ),谨(jǐn )慎(shèn )之(zhī )也(yě );不(bú )肖(xiāo )者(zhě )轻(qīng )慢(màn )佚(yì )忽(hū ),无(wú )原(yuán )察(chá )之(zhī )意(yì )。古(gǔ )圣(shèng )先(xiān )贤(xián ),遗(yí )後(hòu )人(rén )文(wén )字(zì ),其(qí )重(zhòng )非(fēi )徒(tú )父(fù )兄(xiōng )之(zhī )书(shū )也(yě ),或(huò )观(guān )读(dú )采(cǎi )取(qǔ ),或(huò )弃(qì )捐(juān )不(bú )录(lù ),二(èr )者(zhě )之(zhī )相(xiàng )高(gāo )下(xià )也(yě ),行(háng )路(lù )之(zhī )人(rén ),皆(jiē )能(néng )论(lùn )之(zhī ),况(kuàng )辩(biàn )照(zhào )然(rán )否(fǒu )者(zhě )不(bú )能(néng )别(bié )之(zhī )乎(hū )?孔(kǒng )子(zǐ )病(bìng ),商(shāng )瞿(qú )卜(bo )期(qī )日(rì )中(zhōng ),孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“取(qǔ )书(shū )来(lái ),比(bǐ )至(zhì )日(rì )中(zhōng )何(hé )事(shì )乎(hū )?”圣(shèng )人(rén )之(zhī )好(hǎo )学(xué )也(yě ),且(qiě )死(sǐ )不(bú )休(xiū ),念(niàn )在(zài )经(jīng )书(shū ),不(bú )以(yǐ )临(lín )死(sǐ )之(zhī )故(gù ),弃(qì )忘(wàng )道(dào )艺(yì ),其(qí )为(wéi )百(bǎi )世(shì )之(zhī )圣(shèng ),师(shī )法(fǎ )祖(zǔ )修(xiū ),盖(gài )不(bú )虚(xū )矣(yǐ )!自(zì )孔(kǒng )子(zǐ )以(yǐ )下(xià ),至(zhì )汉(hàn )之(zhī )际(jì ),有(yǒu )才(cái )能(néng )之(zhī )称(chēng )者(zhě ),非(fēi )有(yǒu )饱(bǎo )食(shí )终(zhōng )日(rì )无(wú )所(suǒ )用(yòng )心(xīn )也(yě ),不(bú )说(shuō )《五(wǔ )经(jīng )》则(zé )读(dú )书(shū )传(chuán )。书(shū )传(chuán )文(wén )大(dà ),难(nán )以(yǐ )备(bèi )之(zhī )。卜(bo )卦(guà )占(zhàn )射(shè )凶(xiōng )吉(jí ),皆(jiē )文(wén )、武(wǔ )之(zhī )道(dào )。昔(xī )有(yǒu )商(shāng )瞿(qú )能(néng )占(zhàn )爻(yáo )卦(guà );末(mò )有(yǒu )东(dōng )方(fāng )朔(shuò )、翼(yì )少(shǎo )君(jūn ),能(néng )达(dá )占(zhàn )射(shè )覆(fù )。道(dào )虽(suī )小(xiǎo ),亦(yì )圣(shèng )人(rén )之(zhī )术(shù )也(yě )。曾(céng )又(yòu )不(bú )知(zhī )人(rén )生(shēng )禀(bǐng )五(wǔ )常(cháng )之(zhī )性(xìng ),好(hǎo )道(dào )乐(lè )学(xué ),故(gù )辨(biàn )於(yú )物(wù )。今(jīn )则(zé )不(bú )然(rán ),饱(bǎo )食(shí )快(kuài )饮(yǐn ),虑(lǜ )深(shēn )求(qiú )卧(wò ),腹(fù )为(wéi )饭(fàn )坑(kēng ),肠(cháng )为(wéi )酒(jiǔ )襄(xiāng ),是(shì )则(zé )物(wù )也(yě )。倮(luǒ )虫(chóng )三(sān )百(bǎi ),人(rén )为(wéi )之(zhī )长(zhǎng ),“天(tiān )地(dì )之(zhī )性(xìng )人(rén )为(wéi )贵(guì ),贵(guì )其(qí )识(shí )知(zhī )也(yě )。今(jīn )闭(bì )暗(àn )脂(zhī )塞(sāi ),无(wú )所(suǒ )好(hǎo )欲(yù ),与(yǔ )三(sān )百(bǎi )倮(luǒ )虫(chóng )何(hé )以(yǐ )异(yì )?而(ér )谓(wèi )之(zhī )为(wéi )长(zhǎng )而(ér )贵(guì )之(zhī )乎(hū )!

诸(zhū )夏(xià )之(zhī )人(rén )所(suǒ )以(yǐ )贵(guì )於(yú )夷(yí )狄(dí )者(zhě ),以(yǐ )其(qí )通(tōng )仁(rén )义(yì )之(zhī )文(wén ),知(zhī )古(gǔ )今(jīn )之(zhī )学(xué )也(yě )。如(rú )徒(tú )〔任(rèn )〕其(qí )胸(xiōng )中(zhōng )之(zhī )知(zhī )以(yǐ )取(qǔ )衣(yī )食(shí ),经(jīng )厉(lì )年(nián )月(yuè ),白(bái )首(shǒu )没(méi )齿(chǐ ),终(zhōng )无(wú )晓(xiǎo )知(zhī ),夷(yí )狄(dí )之(zhī )次(cì )也(yě )。观(guān )夫(fū )蜘(zhī )蛛(zhū )之(zhī )经(jīng )丝(sī )以(yǐ )罔(wǎng )飞(fēi )虫(chóng )也(yě ),人(rén )之(zhī )用(yòng )作(zuò ),安(ān )能(néng )过(guò )之(zhī )?任(rèn )胸(xiōng )中(zhōng )之(zhī )知(zhī ),舞(wǔ )权(quán )利(lì )之(zhī )诈(zhà ),以(yǐ )取(qǔ )富(fù )寿(shòu )之(zhī )乐(lè ),无(wú )古(gǔ )今(jīn )之(zhī )学(xué ),蜘(zhī )蛛(zhū )之(zhī )类(lèi )也(yě )。含(hán )血(xuè )之(zhī )虫(chóng ),无(wú )饿(è )死(sǐ )之(zhī )患(huàn ),皆(jiē )能(néng )以(yǐ )知(zhī )求(qiú )索(suǒ )饮(yǐn )食(shí )也(yě )。人(rén )不(bú )通(tōng )者(zhě ),亦(yì )能(néng )自(zì )供(gòng ),仕(shì )官(guān )为(wéi )吏(lì ),亦(yì )得(dé )高(gāo )官(guān ),将(jiāng )相(xiàng )长(zhǎng )吏(lì ),犹(yóu )吾(wú )大(dà )夫(fū )高(gāo )子(zǐ )也(yě ),安(ān )能(néng )别(bié )之(zhī )?随(suí )时(shí )积(jī )功(gōng ),以(yǐ )命(mìng )得(dé )官(guān ),不(bú )晓(xiǎo )古(gǔ )今(jīn ),以(yǐ )位(wèi )为(wéi )贤(xián ),与(yǔ )文(wén )〔人(rén )〕异(yì )术(shù ),安(ān )得(dé )识(shí )别(bié )通(tōng )人(rén ),俟(sì )以(yǐ )不(bú )次(cì )乎(hū )?将(jiāng )相(xiàng )长(zhǎng )吏(lì )不(bú )得(dé )若(ruò )右(yòu )扶(fú )风(fēng )蔡(cài )伯(bó )偕(xié )、郁(yù )林(lín )太(tài )守(shǒu )张(zhāng )孟(mèng )尝(cháng )、东(dōng )莱(lái )太(tài )守(shǒu )李(lǐ )季(jì )公(gōng )之(zhī )徒(tú ),心(xīn )自(zì )通(tōng )明(míng ),览(lǎn )达(dá )古(gǔ )今(jīn ),故(gù )其(qí )敬(jìng )通(tōng )人(rén )也(yě )如(rú )见(jiàn )大(dà )宾(bīn )。燕(yàn )昭(zhāo )为(wéi )邹(zōu )衍(yǎn )拥(yōng )彗(huì ),彼(bǐ )独(dú )受(shòu )何(hé )性(xìng )哉(zāi )?东(dōng )成(chéng )令(lìng )董(dǒng )仲(zhòng )绶(shòu )知(zhī )为(wéi )儒(rú )枭(xiāo ),海(hǎi )内(nèi )称(chēng )通(tōng ),故(gù )其(qí )接(jiē )人(rén ),能(néng )别(bié )奇(qí )〔伟(wěi )〕。是(shì )以(yǐ )锺(zhōng )离(lí )产(chǎn )公(gōng )以(yǐ )编(biān )户(hù )之(zhī )民(mín ),受(shòu )圭(guī )璧(bì )之(zhī )敬(jìng ),知(zhī )之(zhī )明(míng )也(yě )。故(gù )夫(fū )能(néng )知(zhī )之(zhī )也(yě ),凡(fán )石(shí )生(shēng )光(guāng )气(qì );不(bú )知(zhī )之(zhī )也(yě ),金(jīn )玉(yù )无(wú )润(rùn )色(sè )。自(zì )武(wǔ )帝(dì )以(yǐ )至(zhì )今(jīn )朝(cháo ),数(shù )举(jǔ )贤(xián )良(liáng ),令(lìng )人(rén )射(shè )策(cè )甲(jiǎ )乙(yǐ )之(zhī )科(kē ),若(ruò )董(dǒng )仲(zhòng )舒(shū )、唐(táng )子(zǐ )高(gāo )、谷(gǔ )子(zǐ )云(yún )、丁(dīng )伯(bó )玉(yù ),策(cè )既(jì )中(zhōng )实(shí ),文(wén )说(shuō )美(měi )善(shàn ),博(bó )览(lǎn )膏(gāo )腴(yú )之(zhī )所(suǒ )生(shēng )也(yě )。使(shǐ )四(sì )者(zhě )经(jīng )徒(tú )能(néng )摘(zhāi ),笔(bǐ )徒(tú )能(néng )记(jì )疏(shū ),不(bú )见(jiàn )古(gǔ )今(jīn )之(zhī )书(shū ),安(ān )能(néng )建(jiàn )美(měi )善(shàn )於(yú )圣(shèng )王(wáng )之(zhī )庭(tíng )乎(hū )?孝(xiào )明(míng )之(zhī )时(shí ),读(dú )《苏(sū )武(wǔ )传(chuán )》,见(jiàn )武(wǔ )官(guān )名(míng )曰(yuē )《栘(yí )中(zhōng )监(jiān )》,以(yǐ )问(wèn )百(bǎi )官(guān ),百(bǎi )官(guān )莫(mò )知(zhī )。夫(fū )《仓(cāng )颉(jié )》之(zhī )章(zhāng ),小(xiǎo )学(xué )之(zhī )书(shū ),文(wén )字(zì )备(bèi )具(jù ),至(zhì )於(yú )无(wú )能(néng )对(duì )圣(shèng )国(guó )之(zhī )问(wèn )者(zhě ),是(shì )皆(jiē )美(měi )命(mìng )随(suí )牒(dié )之(zhī )人(rén )多(duō )在(zài )官(guān )也(yě )。“木(mù )”旁(páng )“多(duō )”文(wén )字(zì )且(qiě )不(bú )能(néng )知(zhī ),其(qí )欲(yù )及(jí )若(ruò )董(dǒng )仲(zhòng )舒(shū )之(zhī )知(zhī )重(zhòng )常(cháng ),刘(liú )子(zǐ )政(zhèng )之(zhī )知(zhī )贰(èr )负(fù ),难(nán )哉(zāi )!或(huò )曰(yuē ):“通(tōng )人(rén )之(zhī )官(guān ),兰(lán )台(tái )令(lìng )史(shǐ ),职(zhí )校(xiào )书(shū )定(dìng )字(zì ),比(bǐ )夫(fū )太(tài )史(shǐ )、太(tài )柷(zhù ),职(zhí )在(zài )文(wén )书(shū ),无(wú )典(diǎn )民(mín )之(zhī )用(yòng ),不(bú )可(kě )施(shī )设(shè )。是(shì )以(yǐ )兰(lán )台(tái )之(zhī )史(shǐ ),班(bān )固(gù )、贾(jiǎ )逵(kuí )、杨(yáng )终(zhōng )、傅(fù )毅(yì )之(zhī )徒(tú ),名(míng )香(xiāng )文(wén )美(měi ),委(wěi )积(jī )不(bú )泄(xiè ),大(dà )用(yòng )於(yú )世(shì )。”曰(yuē ):此(cǐ )不(bú )继(jì )。周(zhōu )世(shì )通(tōng )览(lǎn )之(zhī )人(rén ),邹(zōu )衍(yǎn )之(zhī )徒(tú ),孙(sūn )卿(qīng )之(zhī )辈(bèi ),受(shòu )时(shí )王(wáng )之(zhī )宠(chǒng ),尊(zūn )显(xiǎn )於(yú )世(shì )。董(dǒng )仲(zhòng )舒(shū )虽(suī )无(wú )鼎(dǐng )足(zú )之(zhī )位(wèi ),知(zhī )在(zài )公(gōng )卿(qīng )之(zhī )上(shàng )。周(zhōu )监(jiān )二(èr )代(dài ),汉(hàn )监(jiān )周(zhōu )、秦(qín )然(rán )则(zé )兰(lán )台(tái )之(zhī )官(guān ),国(guó )所(suǒ )监(jiān )得(dé )失(shī )也(yě )。以(yǐ )心(xīn )如(rú )丸(wán )卵(luǎn ),为(wéi )体(tǐ )内(nèi )藏(cáng );眸(móu )子(zǐ )如(rú )豆(dòu ),为(wéi )身(shēn )光(guāng )明(míng )。令(lìng )史(shǐ )虽(suī )微(wēi ),典(diǎn )国(guó )道(dào )藏(cáng ),通(tōng )人(rén )所(suǒ )由(yóu )进(jìn ),犹(yóu )博(bó )士(shì )之(zhī )官(guān ),儒(rú )生(shēng )所(suǒ )由(yóu )兴(xìng )也(yě )。委(wěi )积(jī )不(bú )绁(xiè ),岂(qǐ )圣(shèng )国(guó )微(wēi )遇(yù )之(zhī )哉(zāi ),殆(dài )以(yǐ )书(shū )未(wèi )定(dìng )而(ér )职(zhí )未(wèi )毕(bì )也(yě )。

阅读:26961

打赏捐助〔Donate〕>>>

《别通篇》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库